pecya Afet Yaşant ıları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Ruhsal Müdahale Program ı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "pecya Afet Yaşant ıları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Ruhsal Müdahale Program ı"

Transkript

1 Afet Yaşant ıları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Ruhsal Müdahale Program ı Mehmet UĞURLU *, Bahad ır BAKIM **, Mustafa GÜVELI ***, K. Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU ****, Tahir SOYDAL *****, Toker ERGÜDER ****** ÖZET Afetler topluluklar ın başetme kapasitesini bozan olaylard ır. Afetlerin ruhsal sonuçları çok say ıda bireyi etkilemekte ve genelde mevcut ruh sa ğlığı çalışanları ile tüm ma ğdurlara hizmet ula ştırılamamaktadır. Birinci basamak ile ruh sağlığı hizmetlerini entegre etmek hem çok say ıda bireye ulaşmay ı kolaylaştırmakta hem de hizmet süreklilik' ini beraberinde getirmektedir. 1 May ıs 2003 tarihinde Bingöl ili depremi sonras ında yapılan müdahele programı bu yaz ıda afet psikiyatrisi nosyonu içerisinde tartışılmaktad ır. Anahtar kelimler: Afet, afet psikiyatrisi, akut müdahale Düşünen Adam; 2003, 16(4): SUMMARY Disasters are the events which destroy the coping capacity of communities. Massive amounts of people are influenced by psychiatric consequences of disasters and usually care for all victims are not conveyed by existent psychiatric care personal. Integrating to local primary care units for psychiatric services both facilitate outreach to many people and make it possible to continue posttraumatic care for a long period. The intervention program after the Bingol city earthquake in 1 st of May, 2003 is discussed in disaster psychiatry concept in this paper. Key words: Disaster, disaster psychiatry, acute intervention Afet nedir? Felaket (afet) topluluklar ın başetme kapasitesini bozan olaylar şeklinde tan ımlanmaktad ır ( 1). Taylor'a göre afet bireylerin, ailelerinin, topluluklarm ın, çalıştıklan kurumlar ın kaynaklann ı ciddi bir şekilde y ıkan ve bazen ana kültürel gelenekleri tehdit eden tehlikeli olaylard ır. Taylor, kurban ı "afete kendilerinin etkileri olsun olmas ın, afetin etkilerine do ğrudan ya da dolayl ı olarak maruz kalarak, hayatlar ı olumsuz olarak etkilenen ki şiler" olarak tan ımlamıştır (2). Amerikan Federal Acil Müdahale Ajans ı 'na göre (FEMA) a ğır afet "yang ın, su bask ın ı ya da pat- lama gibi sebebi ne olursa olsun, yerel, devlete ait ya da afet yard ım kurulu şlarının yard ım ını gerektirecek düzeydeki do ğal olaylard ır" ve kaza ile felaket aras ındaki fark olay ın düzeyi ile ili şkilidir (3). Afetin etkileri Felaket yaşantısında toplumsal yap ı ve i şleyiş, toplumun i şlevselliğini ve varl ığını tehdit edecek boyuta ulaşmaktad ır. Kaynak gereksinimi kaynaklar ın kullan ılabilirli ğinden daha büyüktür (4). Carr felaketleri ani geli şen/ilerleyici ve yayg ın/ yerel *Sağl ık Bakanl ığı Temel Sağlık Hizmetleri Gn Md, ** Ş işli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Klini ği Uzman ı,*** Sağl ık Bakanl ığı İstanbul İl Sağlık Md. Yrd. ve Ruh Sağl ığı Daire Ba şkan ı, Psikiyatri Uzman ı,****şişli Etfal Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi Psikiyatri Klini ği Şefi,***** Sağl ık Bakanl ığı Temel Sağl ık Hizmetleri Gn Md.Yrd,****** Sa ğl ık Bakanl ığı Temel Sağ l ık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Ruh Sağlığı Daire Ba şkanl ığı Madde Bağıml ılığı Şb.Md. 203

2 Afet Ya şanulart, Afet Psikiyatrist ve Bingöl Depremi Sonrast Ruhsal Müdahale Program: Uğurlu, Bakım, Güveli, Karamustafal ıoğlu, Soydal, Ergüder etki şeklinde s ınıflam ıştır (5). Granot felaketlerin A) sinsi ya da ani ba şlang ıçl ı B) k ısa ya da uzun süreli C) insan eliyle ya da do ğal afetler etkisi ile olabileceğ i şeklinde bir s ın ıflama yapm ıştır (6). Afetin birincil kurbanlar ı felaketten do ğrudan etkilenenlerdir. Birincil kurbanlardan hayatta kalanlar hafiften ağıra, ani, gecikmi ş, geçici ya da kronik olabilecek şekillerde semptomlar geli ştirebilirler. Tümünün afet durumunun alg ılan ile başetmek, olumsuz olarak kabul ettiklerini hayatlar ına bir an önce uyarlamak yolunda a şamal ı bir şekilde cesaretlendirilmeye gereksinimi vard ır (7). İkincil kurbanlar semptom geli ştiren birincil kurbanın aile üyeleri ve yak ın arkadaşlandır. Hayata tekrar sanlmadan önce, öfke, çaresizlik, ac ı ve elemli kayıplarını ifade edebilmek, yaslar ını yaşayabilmek için zaman, fırsat ve cesaretlendirilmeye gereksinimleri vard ır. Başkas ı için çektikleri ac ılar kendilerinde daha önce varolan ama o zamana dek sessiz kalan duygusal sorunları da artt ırabilir. Birincil kurbanlar ile olan duygusal yak ınl ıklann ın yoğunluğuna göre daha uzun süre destek ve dikkat gerektirebilirler (7). Üçüncül kurbanlar afet sonras ındaki dönemde görevleri nedeniyle yo ğun stres ve tükenme durumu alt ında kalan çal ışanlardan olu şmaktad ır. Bu ki şiler aras ında cankurtaran çal ışanları, acil ekipleri, itfaiye, güvenlik kuvvetleri, sivil yard ım kuruluşları çal ı - şanları bulunmaktad ır (7). Sorunları çok daha kroniktir. Sürekli çevreden gelen istekleri kar şılayabilecek yeterli kaynaklan bulunmamaktad ır. Ayrıca birincil kurbanlar ile kendilerini daha yo ğun özde şle ştirebildikleri için daha ağır derecede etkilenebilmektedirler (8). En elveri şli ko şullar altında bile olsalar, uluslararas ı acil çal ışanları yerel düzeylerde öfke, direnç ve bürokratik sorunlarla kar şılaşıp, eğitimini aldıkları kurtarma ve tedavi etme görevlerini yapamayabilirler (9). Dördüncü grup kurbanlar iyi niyetli ama duygusal aç ıdan labil ki şiler olup, birincil kurbanlar ile kendilerini uygun olmayan bir düzeyde özde şleştirirler. Kendilerinin ya da başkaların ın olanaklarını pek de uygun olmayan g ıda, giyecek vb ile seferber ederler. Yard ım almaya isteksiz ki şilere bile yard ım teklif edebilirler. Sonuçta "merhamet tükenikli ği" (compassion fatigue) ya şar ama ba şka bir felaket sonras ı başka kurbanlar ile ayn ı özde şim sürecine girerek, düzelme sürecine girerler (7). Be şinci grup afet kurbanlar ı kontrollerini kaybedebilen patolojik eğilimleri olan sorunlu ki şilerdir. Gözetleyici (voyeuristic) u ğra şılar içinde olabilirler, vücut parçalar ı toplayabilir, hatta nekrofilik arzular gösterebilirler. Baz ılarında latent veya rezidüel psikolojik sorunlar sorunlar ya şıyor olabilir, bunlar afetin görüntü ya da haberleri ile aktive olabilir (7). Altınc ı grup ise farkl ı sorunlar ı çözmeye çal ışan, çeşitli afet kurbanlar ın ın olduğu gruptur. Bunlar tesadüfen birincil kurban olanlar ı içerebilir, niye böyle bir kaderden kurtanld ıklan şeklinde sorularla ac ılar çekerler. Bu ki şiler arkada şları ya da çevrelerindekileri felakete dönü şecek ortama gitmeyi ikna eden ki şiler de olabilmektedir. Ayr ıca bu grup içinde felaketi ta şıdıklarını dü şünebilirler de bulunabilmektedir. Afet sonras ı çal ışman ın sinsi etkilerinden habersiz olarak çal ışan baz ı klinik çalışmac ılar ve ara ştırmac ılar da bu gruba girebilmektedir. Akut stres bozuklu ğu (ASB) DSM-IV tan ısal ölçütleri A kümesi belirtilerine göre ki şi ölüm tehditi ya da gerçek ölüm, ciddi şekilde yaralanma veya fiziksel bütünlü ğün kayb ı tehlikesini yaşam ış ya da tan ık olmuştur. Ki şinin bu duruma yan ıtı aşırı korku, çaresizlik, deh şete dü şmüşlük şeklindedir. Ayr ıca B kümesi belirtileri olay ya şan ırken ya da yaşandıktan sonra üç ya da daha çok dissosiyatif belirtinin (subjektif uyu şukluk, diğerlerinden ayrı-farkl ı hissetme, duygusal tepkisizlik hisleri; çevrede olup bitenlerin fark ına yarma halinde azalma olmas ı; derealizasyon; depersonalizasyon ve dissosiyatif amnezi gibi) varl ığın ı içermektedir. C kümesi tekrar ya şama belirtilerinden en az birinin (travmatik olayın gözünün önüne tekrar gelmesi, dü şünmesi, rüyalarda görülmesi, illüzyonlar, flashback ya şant ılan, olayı hatırlatan şeylerle kar şılaşınca s ık ıntı hissetme) varl ığı gerekmektedir. D kümesi ölçütüne göre travma ile ilgili hat ıraları akla getiren uyaranlardan kaç ınma (onlar ı düşünmek, konu şmak, o duygular ı hissetmek, o olay ın benzeri etkinlikler, yerler ve ki şilerden uzak durma) gözlenmektedir. E kümesi ölçütü anksiyete veya a şır ı uyar ılm ışl ık hali (uyuyamama, 204

3 Afet Ya şantıları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Uğurlu, Bak ım, Güveli, Karamustafal ıoğlu, Soydal, Ergüder Tablo 1. Doğal afetler sonras ı TSSB seyri. Çal ışma Afet Tipi İzlem Çal ışmas ında TSSB %'si Goenjian ve ark. (1988) Lewin ve ark. (1988) Wang ve ark. (2000) Sharan ve ark. (1996) McFarlane ve ark. (1996) Green ve ark. (1990) Duggan ve Gunn (51995) Karamustafal ıoğlu, Güveli, Bak ım (2003) Ermenistan depremi Avustralya depremi Çin depemi Hindistan depremi Avustralya orman yang ını itfaiyecileri % Buffalo Creek sel bask ılı Çe şitli doğal afetler Marmara depremi % 86.7 TSSB 1.5 y ıl sonra ve % 73.7 TSSB 4.5 y ıl sonra % 33.2 TSSB 9 ay sonra ve % 14.4 TSSB 2 y ıl sonra % 22.7 TSSB 3 ve 6 ay sonra % 23 TSSB 1 ay sonra 32; % 27; % 30 TSSB, 4, 11 ve 29 ay sonra 44 TSSB 2 y ıl sonra ve % 28 TSSB 12 y ıl sonra 39 TSSB 1 yıl sonra ve % 23 TSSB 26 ay sonra 30.2; % 26.9; % 10.6 TSSB 3.8 ve 20 ay sonra. irritabilite, konsantrasyon bozuklu ğu, sese tepkide art ış, yerinde duramama) şeklindeki belirtiler görülmektedir. Bozukluk en az 2 gün, en çok 4 hafta sürmeli ve travmatik olay ın sonras ındaki ilk 4 hafta içinde gerçekle şmelidir ( 10). Travma sonras ı stres bozuklu ğu Travma sonras ı stres bozuklu ğu travmatik bir olay ın mağdurlannda görülebilen, en az 1 ay süren tekrar yaşama, kaç ınma ve aşırı uyanlma şeklindeki üç semptom demetinin bir arada bulundu ğu bir anksiyete bozukluğudur ( 10). DSM-IV tan ısal ölçütlerine göre A kategorisi semptomlanndan her ikisi de birey tarafından yaşanmaktad ır. Buna göre ki şi ölüm tehditi ya da gerçek ölüm, ciddi şekilde yaralanma veya fiziksel bütünlü ğün kayb ı tehlikesini ya şamış ya da tanık olmu ştur. Ki şinin bu duruma yan ıtı aşırı korku, çaresizlik, deh şete dü şmü şlük şeklindedir. B kategorisi (yeniden ya şama semptom demeti) ölçütlerinden de en az birisi, C kümesi (kaç ınma semptom demeti) belirtilerinden en az üçü, D kümesi (a şırı uyar ılmışlık semptomlar ı demeti) ölçütlerinden en az ikisi varolmal ıd ır. Bozukluk belirgin olarak toplumsal, mesleki veya di ğer i şlevsellik alanlar ında belirgin bozukluk ya da s ıkıntıya yol açmal ıdır ( 10). Epidemiyoloji Topluma dayal ı çal ışmalara göre, travma sonras ı stres bozuklu ğu ya şamboyu prevalans ın ın % 1.0 ( 11 )- 9,2 ( 12) aras ında de ği ştiği gözlenmi ştir. Sadece kad ınlann al ındığı çalışmalarda bu oran % 12,3 ( 13) ve 13,8,e (14) ç ıkmaktadır. Travmatik olay ı yaşayan riskli gruplar aras ında (Tablo 1) hayat boyu prevalans % 5-75 aras ında deği şmektedir (2). Buffalo Creek sel felaketi sonras ı % 80 oran ında akut posttravmatik sendroma rastlanm ış, Cocoanut Grove yang ın ını yaşayanlarda 1 y ıl sonras ında prevalans % 57 bulunmu ştur (3). Rubonis ve Bickman' ın metaanaliz çal ışmas ına göre afeti izleyen dönemde psikopatolojinin %17 oran ında arttığı saptanm ıştır ( 15). Geli şmekte olan ülkelerde ya şanan felaketler sonras ındaki çal ışmalar aras ında Sri Lanka'daki hortum felaketi mağdurlar ında % 75 oran ında ( 16), Kolombiya'da yanardağ felaketi ma ğdurlannda % 55 (17) ve Ekvador'da ya şanan deprem sonras ı birinci basamak sağlık merkezlerine ba şvuranlar ın % 40' ında psikiyatrik morbiditeye rastlanm ıştır ( 18). Shore'un do ğal felaket sonras ı yaptığı çalışmada örneklem grubunda % 12 oran ında komorbiditeye rastlanmıştır ( 19). Hindistan'da deprem sonras ı Sharan' ın 56 deprem mağduru üzerinde yapt ığı çal ışmada örneklem içindeki ki şilerden % 59'unun bir psikiyatrik tan ıya sahip olduğu, evlerinin y ıkılmas ı ve mal kay ıplarının psikiyatrik morbidite ile ili şkili olduğu saptanmıştır. Bu tanılar aras ında en s ık TSSB (% 23) ve majör depresyon (% 21) olarak gözlenmi ştir (20). Doğal felaketleri takiben olu şan ruhsal sorunlara ait veriler farkl ı şekillerde sonuç vermi ştir. Ço ğu çal ışmada hafif ve geçici tepkiler a ğır basmaktaysa da ( ıı -13,21-22), akut faz s ıras ında şiddetli etkilere (23) ve semptomların ısrarl ı devam edi şine (24) de rastlanmıştır. Felakete yan ıt zamansal olarak üç ayr ı evrede değerlendirilebilir: Felaket öncesi dönem: Topluluklar ın felakete haz ır- 205

4 Afet Ya şantıları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Uğurlu, Bakım, Güveli, Karamustafal ıoğlu, Soydal, Ergüder l ığın ı tan ımlamaktad ır. Felaket s ıras ında yaşanabilecek ruhsal sorunlar ın biliniyor olmas ı ve yap ılabileceklerin planlanmas ı bu anlamda önemlidir. Felaket yanıtı dönemi: Felaketin akabindeki dakikalar içinden ko şullara bağlı olarak gün ve aylar sonraya dek olan zaman dilimini kapsamaktad ır. Felaket bölgesindeki kurtarma ve tedavi a şamalarını içermektedir. Akut ve postakut dönem şeklinde zamansal alttiplere ayr ıştırılabilmektedir. Felaket sonrası dönem: Toplumun felaketin uzunerimli olumsuz etkilerini ya şamaya devam etti ği dönemdir. Bu dönemde felaketten etkilenenlerin sa ğ- l ık sistemi içine al ınarak, ruhsal aç ıdan gerekli e ğitimlerinin sağlanmas ı, hayata ve topluma uyumlar ı - n ın gerçekle ştirilmesi hedeflenir. Yap ılacak giri şimlerle, 1. Normal posttravmatik yan ıtın süresi k ısaltılabilir, 2. TSSB semptomlar' azalt ılabilir, 3. Kronik TSSB geli şimi önlenebilir, 4. işlevselliğin tekrar kazan ılmas ına yard ımc ı olunabilir, 5. i şlevsel bozulma önlenebilir (25). Travman ın ilk haftas ı içinde gereken psikiyatrik yakla şım Akut dönem: Felaket yan ıtı döneminde olaydan dakika, saat ve günler ya şananlan içeren süreç akut faz olarak adland ınl ır. Bireyler felaketin hemen akabindeki bu a şamada genellikle resmi olmayan ve geçici düzenlemeler içinde görülebilmektedir. Bu dönemde sendromlara odaklanmak yerine, semptomların belirlenmesine odaklanmak ve kullan ılabilir, esnek, temel yard ımın sağlanmas ı hedeflenmelidir (26). Akut fazda yap ılacak psikiyatrik de ğerlendirmeler için - hedef kitle ve destek hizmetlerini içeren çevresel bilgilerin sağlanmas ı - afetten etkilenen ki şilerle ileti şim kurulmas ı - değerlendirmenin kendisinin belirli bir yap ıs ı ve düzeninin olmas ı - risk etmenlerinin anla şılmas ı - afete kar şı normal yan ıtlann bilinmesi - yayg ın semptom ve tan ılar hakk ında bilginin varolmas ı gereklidir. Bu aşamada karşılaşılan ki şiler felaketten farkl ı şekillerde etkilenmi şler olabilirler. Bu ki şiler aras ında fiziksel olarak zarar görmü ş ya da yaralanma tehditi yaşam ış olanlar yan ında, afete tan ık olmuş ve olas ılıkla başkas ının yaralanmas ına tan ık olmu ş kişiler bulunabilir. Aynca sevdiklerini kaybedenler, mal, ev ve i şlerini kaybedenler de bulunabilmektedir. Kurtarma ve tedavi personeli de ikincil kurbanlar olarak afetten etkilenmi şlerdir (26). Akut süreçte her türden yo ğun uğraşı yaşan ırken, kurbanlarla ileti şime girmeye çal ışmak kışk ırtıcı olabilmektedir. Bu nedenle basitçe ortam ı gözlemek sorun yaşayanlan ve sorunlu alanlar ı belirleyebilmek aç ıs ından faydal ıdır (26). Fiziksel ve t ıbbi gereksinimler en önemlilerindendir. Afet hakk ında her türden bilgilendirilme ve kendileri için önemli, sevilen ki şilerle irtibat ın sağlanmas ı konusunda yard ıma ihtiyaç duyabilirler. Bu konulara yönelik konu şmak ili şki kurmak aç ıs ından birincil odak olabilir. Akut fazda destekleyici, empatik ve do ğrudan, kabul edilebilir, elveri şli yanıtlar verilmelidir. Hastan ın hissettikleri ve "akl ını yitireceği"korkusuna yönelik, yaşananlar ın normal ve beklenen tepkiler oldu ğu şeklinde güven verici aç ıklamalarda bulunlmal ıdır. Bireylere bundan sonraki gün ya da haftalarda yaşayabilecekleri olas ı sorunlar anlat ılarak, bilgilendifilmelidir. Bu bilgilendirme ki şiden ki şiye göre bireyi travmatize etmeyecek uygunlukta olmal ıd ır (26). Afet sonras ı lhafta-1 ay içinde gereken psikiyatrik yakla şımlar Bu dönem öncesi doğal olabilecek stres tepkileri yerini akut stres bozuklu ğuna bırakm ıştır. Kurbanlar ın çoğunun daha önce bir psikiyatrik ba şvurusu olmamıştır. Daha önce psikiyatrik tedavi öyküsü olanlara öncelikle odaklan ılmal ıd ır. Bu a şamada birincil hedef semptomlar ı tedavi etmek olsa da, akut stres bozukluğu, halihaz ırdaki felaket ile tetiklenen özgeçmi şte TSSB öyküsünün getirdi ği semptomlar, akut yas, depresif, anksiyöz ya da kar ışık özellikli uyum 206

5 Afet Ya şantılan, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Uğurlu, Bak ım, Güveli, Karamustafal ıoğlu, Soydal, Ergüder bozukluklar ı, panik bozukluk, ki şilik bozukluklar ı - n ın alevlenmeleri, k ısa psikotik bozukluk, mani ve hipomaniyi içeren psikotik bozukluklar, madde kullanım bozukluklar ı ve t ıbbi hastal ığa ikincil psikiyatrik bozukluklar hakk ında duyarl ı olunmal ıdır (26). Ki şilerin sahip olduklar ı mal ve mülklerin hasar ı ile akut stres bozuklu ğu geli şmesi aras ında ilişki bulunmaktad ır. Evleri y ıkılanlann y ıkılmayanlara göre daha çok ASB geli ştirdikleri gözlenmi ştir (27). Temel gereksinimlerin sa ğlanmas ı ve bireylerin olağan gündelik ya şantılarına dönmeleri, afete maruz kalma dönemi sonras ı duygusal iyile şme döneminde önemli bir yer tutmaktad ır (28). Afet sonras ı 1 ay-6 ay içinde gereken psikiyatrik yaklaşımlar Felaketin ki şiler aç ısından detaylan ve süreci nas ıl yaşadıkları riskin belirlenmesi aç ıs ından önem arzetmektedir. Ki şi felaket öncesi ne yapmaktad ır, afet s ıras ında yanında kim vard ır, yanlanndakilerde can kayb ı, çevrelerinde sahip olduklar ında yıkım var m ı- dır araştırılmalıdır. Bu a şamada vakalarda klasik s ın ıflamaya yönelik sendrom şeklinde tan ı koymak yerine, semptomlar ın saptanarak, bunlara yönelik gereken tedaviler uygulanmal ıdır. Bu dönemde semptomlar yo ğun, geçici ve deği şkendir. izlenmesi gereken önemli semptomlar aras ında anksiyete, ajitasyon,insomni, duygudurum semptomlan, psikoz dissosiasyon, özk ıy ım ve başkas ının hayat ına kastetme ve somatik yak ınmalar bulunmaktad ır (26). Afetten önemli derecede etkilenenler anketlerle izlenerek, ilaç doz-yan ıt ilişkisinin değerlendirilmesi, ilaca yan ıts ızl ık durumlarında sebeplerin belirlenmesi önemlidir. Bu dönemde daha önce ba şvurmam ış ki şilere ula şılmas ı hedeflenmelidir. Bu esnada seçilebilecek hastalar aras ından grup terapisine istekli olanlar belirlenerek, bu yakla şım içine girilmeli, anne-babalar ve çocuklan ya da sadece e şlerin birlikte kat ılabilecekleri terapiler düzenlenmeye çalışılmal ıdır. Fiziksel, duygusal ya da ekonomik zorluklar ile ilgili gereksinimler TSSB semptomlarma yönelik giri şimleri olumsuz etkileyebilmektedir (29,30). Afet sonras ı 6 ay-1 y ıl içinde gereken psikiyatrik yaklaşımlar Görünürde günlük hayatlar ına (i şleri, aileleri ve evlerine) dönmü şlerdir. Felaketin uzunerimli olumsuz sonuçları görülmektedir. Afetten etkilenen ki şiler daha yap ılandırılmış koşullar alt ında (hastane, klinik ya da muayenehane gibi) izlenmektedir. Bu a şamadaki temel hedefler ölçütlere uygun psikiyatrik de ğerlendirmenin sağlanarak, sendromlann belirlenmesi ve uygun giri şimler ve sevklerin yap ılmas ıdır. Psikopatoloji için risk faktörleri aras ında geçmi ş psikiyat rik öykü, ya şanan travman ın büyüklüğü, felakete değin yaşanan hayat ko şulları, psikososyal desteklerin yeterliliği ve uygunluğu önemlidir (26). Alkol ve madde kullan ımı varl ığı ya da değişikliği belirlenmelidir. Akut fazda olduğu gibi normal tepkiler de göz önünde bulundurulmal ıdır. Bunlar aras ında baz ı psikiyatrik bozukluklar ın semptomlanna benzeyen ama psikopatoloji ölçütlerini süre, düzey vb nedenlerle kar şılamayan ya da dayan ılmaz olaylara anlam bulma çabalar ı şeklindeki tepkiler say ılabilir. Ayrıca ac ı verici an ılar, afetin tekrarlamas ı korkuları, sağ kalma suçlulu ğu, felaket sonras ı ütopyalarm ın başlay ıp, sona ermesi ve manevi anlam bulma çabalar ın ın yoğunlaşmas ı da bu türden tepkiler aras ında yeralabilmektedir. Bu dönemde TSSB, karma şık yas, majör depresyon, anksiyete bozukluklar ı, psikotik bozukluklar, madde kullan ım bozukluklar ı ve fiziksel hastalığa ikincil psikiyatrik bozukluklar say ılabilir (26). Devam eden TSSB semptomlaa evlilik sorunları, mesleki ve sosyal i şlevsellik gibi ikincil streslere yolaçabilmekte, bunlar da TSSB semptomlan ile başaç ıkabilme yetilerini bask ılayabilmektedir (31 ' 32). B İNGÖL DEPREM İ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU TARAMA, TEDAVİ VE EĞİTİM ÇALIŞMASI 1 May ıs 2003 sabah saat 03.27'de Bingöl ilimizde yaşanan Richter ölçe ğine göre 6.1 şiddetindeki deprem sonucu 177 ki şi hayatını kaybetmi ş, 519 kişi de yaral ı olarak hayatta kalabilmi ştir. Bu ölümlerin yaklaşık 100 ki şi kadarın ı Bingöl iline bağl ı Çeltiksuyu köyü yat ılı bölge okulu yatakhanesinde kalan öğrenciler olu şturmaktayd ı. Bingöl 1971 y ıl ında da bir deprem ya şamış ve bu deprem sonras ı yakla şık 800 kadar can kayb ı ver- 207

6 Afet Ya şanuları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Uğurlu, Bakım, Güveli, Karamustafal ıoğlu, Soydal, Ergüder mi ştir. Bu dönem sonras ında yap ılan iki ya da üç katl ı deprem konutlar ı hala kullan ılmaktad ır. Bingöl depremi sonras ında ki şiler evlerindeki mevcut hasar ın durumu ne olursa olsun çad ırlarda yaşamayı yeğlemektedirler. Bingöl ilinde ya şayan baz ı ki şiler ailelerini civar köylere göndermektedirler. TC. Sağl ık Bakanl ığı depremi takiben Bingöl iline gerekli personel ve malzeme destek çal ışmalar ına başlamıştır. Bu amaçla Sa ğlık Bakanlığında görevli 2 psikiyatrist ve 1 psikologdan olu şan ekip 5 Mayı s 2003 tarihinde bölgede acil olarak yap ılmas ı gerekli tetkik ve tedavi çal ışmalar ını ba şlatm ışlard ır. 6 May ıs 2003 tarihinde Temel Sa ğl ık Hizmetleri Genel Müdür Yard ımc ıs ı Dr.s Tahir Soydal ve Şişli Etfal Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi Psikiyatri Klinik Şefi Doç. Dr. Oğuz Karamustafal ıoğlu Bingöl'e giderek ruh sağlığı hizmetlerini birinci basamakla entegre etmek, mevcut ma ğdurlarm yerel yerle şimini ve ruh sağlığı hizmetinde kullan ılacak birinci basamak ünitelerini tespit etmek üzere durum saptamas ını gerçekle ştirmi şlerdir. Bölgeye intikal etmi ş diğer yerli ve yabanc ı ruh sağlığı gönüllüleri ile temasa geçerek kordinasyonlar ı sağlanmıştır. Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlü ğü Ruh Sağl ığı Dairesi Başkanlığı Madde Ba ğıml ı l ığı Şube Müdürü Dr. Toker ERGÜDER, 1999 Avc ılar'dan afet sonras ı müdahale konusunda deneyimli İstanbul İl Sağlık Müdür Yardımc ıs ı ve Ruh Sağl ığı Daire Ba ş- kan ı Uz. Dr. Mustafa GÜVELI ve İstanbul Ş i şli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Klini ği Başasistan ı Uz. Dr. Bahad ır BAKIM'dan olu şan Sağl ık Bakanl ığı ekibi 20 Mayıs 2003 tarihinde Bingöl iline ula şm ıştır. Bingöl ilinde İl Sağlık Müdürü ile görü şülmüş ve ildeki mevcut durum ve yürütülecek faaliyetler gözden geçirilmi ştir. Söz konusu toplant ıya daha sonra Bingöl ili ruh sağlığı hizmetleri koordinatörü olarak atanan bir sağl ık ocağı hekimi de katılm ıştır. Toplant ıdan sonra Bingöl ilinde ilk incelemeyi yapmak amac ıyla 220 çad ır bulunan ve 1200 ki şinin yaşadığı Mehmetçik I ve 105 çad ırm bulunduğu ve 550 ki şinin yaşadığı Mehmetçik II çad ırkentleri ve y ıkım ın olduğu bölgeler gezilmi ştir. Bu ziyaretler esnas ında çad ırkentlerde görevli sa ğlık ekipleri ile görü şülerek Amerika Anksiyete Bozukluklar ı Birliği'nin TSSB özbildirim ölçe ğinin Türkçe çevirisi (TSSB anketi) nin nas ıl uygulanacağı konusunda e ğitim yap ılmıştır. Daha sonra il sağlık müdürü ile birlikte Bingöl Valisi başkanlığında toplanan il koordinasyon kurulu toplantıs ına kat ılınmıştır. Toplantıda Temel Sağl ık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Ruh Sağlığı Dairesi Ba ş- kanlığı tarafından Bingöl ilinde yürütülecek faaliyetler Bingöl Valisi, 49. İç güvenlik Tugay komutan ı, emniyet müdürü ve di ğer üst düzey yöneticilere anlat ılmıştır. Bu toplant ı s ıras ında üst düzey yöneticilere "TSSB anketi" uygulanm ıştır. Deprem felaketine maruz kalan insanlarda görülebilecek ruhsal belirtiler konusunda bilgi verilmi ştir. Bu bilgilendirme toplant ıs ın ın ildeki tüm yöneticilerin kat ılaca ğı daha büyük bir oturumda herkese yap ılmas ı kararla ştırılmıştır. 21 may ıs 2003 Çar şamba günü Mehmetçik II Çad ırkentine gidilerek çad ırkentte görevli Afyon ili sağlık ekibi başkan ı koordinasyonunda anket çal ışmas ı yapacak çad ırkent yaşayan lise ö ğrencilerine anketör e ğitimi yap ılmış ve anketle kendilerine ertesi gün toplanmak üzere da ğıt ılmıştır. Daha önce 17 A ğustos1999 Marmara Depremi'nde Avc ılar/istanbul'da deprem sonras ı olu şan TSSB vakaların ı tespit çal ışmas ı s ıras ında kullan ılan 17 soruluk değerlendirme anketi bu çal ışma için de kullanılm ıştır. Bu taramada görev almak üzere Elaz ığ İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağl ı olarak çal ışan 2 hemşire, 6 sağlık memuru,1 hekim ve bir şoförden olu şan 10 ki şilik ekip Bingöl merkezindeki y ıkım ın olduğu bölgelere kurulan çad ırlar yan ında Sançiçek, Çeltiksuyu, Sancak,Haraba gibi köylerde halka test uygulanmas ı aşamas ında görev yapm ışlard ır. Elazığ ilinden gelen Sağl ık Bakanlığı çal ışanları ile Bingöl il sağlık müdürlü ğü çal ışanlarına anketör e ğitimi düzenlenerek anket yap ılacak bölgeler belirlenmi ştir. Oluşturulan bir anket ekibi ile y ıkım ın çok olduğu ve 13 kişinin öldüğü Sancak beldesi ve çevre köylerine gidilrni ştir. Deprem neticesinde 13 ölümün oldu ğu Çimenli köyüne gidilerek, vatanda şlarla görü şülmüş, kendilerine anket uygulanm ıştır. 22 May ıs 2003 Per şembe günü anket çal ışmalarında sorunlu olduğu tespit edilen vakalar çad ırkentler ve diğer bölgelerde görülmeye çal ışılmıştır. 208

7 Afet Ya şantıları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Uğurlu, Bak ım, Güveli, Karamustafal ıoğlu, Soydal, Ergüder Bölgede hizmet veren 21 pratisyen hekime a ğırl ıkl ı olarak TSSB, depresyon, anksiyete, uyku ve cinsel bozukluklar konusunda e ğitim verilmiştir. Toplantı sonunda Bingöl Devlet Hastanesi psikiyatri uzman ı ve Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastal ıkları Hastanesi Ba ş- hekimi kat ıl ınıc ı hekirrılerle gerekli koordinasyon için tan ışt ınlmıştır. 1. basarnak hekimlerine tedavide sorun yaşandığı takdirde,hastalann ı Bingöl Devlet Hastanesi psikiyatri hekimin sevk etrneleri, yatakl ı tedavi gerektiren hastalar ın ise sevk zinciri içerisinde Elazığ Ruh ve Sinir hastal ıkları Hastanesi'ne gönderileceği teyit edilmi ştir. Çeltiksuyu ve Haraba köylerinde çocuklann ı depremde kaybetmi ş olan bireyler de ğerlendirilerek, tedavileri ba şlatılmıştır. Mehmetçik çad ırkent 1 'de kurulmu ş olan üniversiteye haz ırl ık dershanesine gidilerek 40 ö ğrenciyle yaşan ılan deprem ve sonras ı, ergenlerde geli şebilecek sorunlar ve çözüm yollan hakkında bilgiler verilmi ştir. Aynca ayni gün vali, tugay komutan ı, emniyet müdürü ve di ğer il üst düzey yöneticilerinin de kat ıldığı deprem sonras ı karşılaşılabilecek ruhsal sorunlar ve baş etme yollan konulu konferans verilmi ştir. Bu toplantı s ıras ında da kat ıl ımc ılara "Travma sonras ı stres bozuklu ğu anket"i uygulanm ıştır May ıs 2003 tarihleri aras ında toplam 3800 ki şiye anket uygulanm ış, yap ılan genel de ğerlendirmede 1053 ki şinin birinci derecede öncelikli olarak bireysel görü şme yap ılmas ını gerektirecek boyutta sorunlu oldu ğu saptanm ıştır. Daha ileri düzeyde saptama yap ılmas ı için, toplanan veriler de ğerlendirilmi ştir. Değerlendirmeler sonucu Bingöl İli birinci basamak ruh sa ğl ığı koordinatörüne aktanlarak her ilgili birinci basamak hekimine kendi sorumluluk alan ında olan ve destek gerektiren olgular bildirilmi ştir. Aral ık 2003 tarihinde 1053 ki şi öncelikli olmak üzere yeniden de ğerlendirme yap ılacaktır. Doğal afetler sonras ında çok sayıda birey ruhsal olarak travmatize olmaktad ır. Tüm etkilenmi ş bireylere aynı zamanda ula şmak mümkün değildir. Afet sonras ı var olan kaynaklan (ruh sa ğlığı çal ışanları) iyi kullanmak üzere koordinasyon içerisinde hizmetleri sürdürmek çok önemlidir. Tüm ruh sağl ığı çalışanların ın seferber edilmesi durumunda bile tüm afet mağdurlanna ulaşmak, daha sonra ruh sa ğlığı hizmet ve deste ğini sürdürmek mümkün de ğildir. Bingöl ilinde ruh sağlığı için birinci basamak entegrasyonu sağlanarak, ilk tarama itiban ile 3800 bireye ula şmak mümkün olmu ş, 1053 ki şide bifinci derecede öncelikli olarak tedavi gereksinimi belirlenmi ştir. Hizmet birinci basamak arac ı lığı ile sürdürüldüğü için hizmetin sürekliliği sağlanmıştır. KAYNAKLAR 1. 3rd International Congress on Disaster Psychiatry. Disaster Psychiatry Comes of Age. DPO Disaster Psychiatry Training Course. 2. Taylor AJ: A taxonomy of disasters and their victims. Journal of psychosomatic Research 1987; 31: FEMA workbook for developing an application for crisis counseling services for disaster victims. FEMA,November Publication 4:229, Eranen L, Liebkind K: Coping with disaster: the helping behaviour of communities and individuals. In: Wilson JP, Raphael B: Eds. International handbook of traumatic stress syndromes. NewYork: Plenum, 1993: Carr LJ: Disaster and the sequence-pattern concept of social change. Am J Sociology 38(2): , Granot H: The dark Side of growth and industrial disasters since the Second World War. Disaster Prevention&Management 7(3): , Taylor AJW: Towards the classification of disasters and victims. Traumatology. Abs. No.a4v5i Asken MJ: Fire psychology: Post-cali visits to victims. Firehouse, 1993; June, p Paton D: International disasters: Issues in the management and preparation of relief workers. Disaster management, 4(4): , American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edn (DSM-IV) American Psychiatric Pres: Washington DC, Robins LN, Fischback RL, Smith EM, et al: Impact of disaster on previously assessed mental health. In: Shore J ed, Disaster stress studies: new methods and findings. Washington, DC: Monograph Series of the American Psychiatric Press, Bouroque LB, Aneshensel CS, Goltz JD: Injury and psychological distress following the Whittier Narrows and Loma Prieta earthquakes. UCLA International Conference on the impact of natural disasters. Los Angeles, CA, July 10-12, Ouarantelli EL: An assessment of conflicting views on mental health: the consequences of traumatic events. In: Figley C ed. Trauma and its wake. NewYork: Brunner/Mazel, Raphael B: When Disaster Strikes:A Handbook for Caring Professions, Hutchinson, London. (1986). 15. Rubonis AV, Bickman L: Psychological impairment in the wake of disaster: the disaster-psychopathology relationship, Psychological Bulletin, 109: , Patrick V, PatrickWK: Cyclone '78 in Sri Lanka-the mental health trail. Br J Psychiatry 138: , Lima BR, Pai S, Santacruz H, et al: Screening for the psychological consequences of a major disaster in a developing country: Amero, Colombia. Acta Psychiatr Scand 76: , Lima BR, Chavez H, Samaniege N, et al: Disaster severity and emotional disturbance: implications for primary mental health care in developing countries. Acta Psychiatr Scand 79:74-82, Shore JH,Vollmer WM, Tatum EL: Community patterns of posttraumatic stres disorders. J Nerv Ment Dis 177: , Sharan P, Chaudhary G, Kavathekar SA, et al: Preliminary report of psychiatric disorders in survivors of a severe earthquake. 209

8 Afet Ya şantıları, Afet Psikiyatrisi ve Bingöl Depremi Sonras ı Ruhsal Müdahale Program! Uğurlu, Bak ım, Güveli, Karamustafal ıoğlu, Soydal, Ergüder Am J Psychiatry 153:6-8, Perry RW, Lindell MK: The psychological consequences of natural disasters: a review of research on American communities. Mass Emerg 3: , Tierney KJ: Report on the Coalinga earthquake of May 2, 1983, Sacramento, CA: State of California, Seismic Safety Commision, No. SSC 85-01, September Madakasira S, O'brien KF. Acute posttraumatic disorder in victims of a natural disaster. J Nerv Ment Dis 1987;175: Carr U: Quake impact study,interim report. University of Newcastle, Australia, Marshall RD, Spitzer R, Liebowitz MR: Review and Critique of the new DSM-IV diagnosis of acute stres disorder. Am J Psychiatry 156: , rd International Congress on Disaster Psychiatry. DPO Disaster Psychiatry Training Course. 27. Sharan P, Chaudhary G, Kavathekar SA, et al: Preliminary Report of Psychiatric Disorder in survivors of a severe earthquake. Am J Psychiatry 153: , Lechat MF: The public health dimensions of disasters,int J Ment Health 19:70-79, Goenjian AK, Najarian LM, Pynoos RS, et al: Posttraumatic stress disorder in elderly and younger adults after the 1988 earthquake in Armenia. Am J Psychiatry 151: , Goenjian AK, Najarian LM, Pynoos RS et al. Posttraumatic stress reactions after single and double trauma. Acta Psychiatr Scand 1994;90: Jordan BK, Marmar Cr, Fairbank JA et al. Problems in families of male Vietnam veterans with posttraumatic stress disorder. J Consult Clin Psychol 60: , Carroll EM, Rueger DB, Foy D, et al: Vietnam combat veterans with posttraumatic stress disorder:analysis of marital and cohabitating adjustment. J Abnorm Psychol 94: ,

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Nedir? Günlük rutin işleyişi bozan, Aniden beklenmedik bir şekilde gelişen, Dehşet, kaygı ve panik yaratan, Kişinin anlamlandırma

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARININ KARŞILAŞABİLECEĞİ STRES KAYNAKLARI Olaya bağlı stres kaynakları Mesleki stres kaynakları Çevresel stres kaynakları OLAYA BAĞLI STRES KAYNAKLARI-1

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Deprem Sonrasında Bireylerin Anksiyete Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Elazığ Merkezli Bir Ön Çalışma

Deprem Sonrasında Bireylerin Anksiyete Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Elazığ Merkezli Bir Ön Çalışma Klinik Araştırma www.firattipdergisi.com Deprem Sonrasında Bireylerin Anksiyete Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Elazığ Merkezli Bir Ön Çalışma Rabia BİLİCİ a1, Evren TUFAN 2, Levent TURHAN 1, Görkem

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

TANITIM. Y.DOÇ.DR. MUSTAFA KUTANİS kutanis@sakarya.edu.tr Sakarya Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü Yapı Anabilim Dalı NETİMİ

TANITIM. Y.DOÇ.DR. MUSTAFA KUTANİS kutanis@sakarya.edu.tr Sakarya Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü Yapı Anabilim Dalı NETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDM HENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Department of Civil Engineering İNM 443 AFET YÖNETY NETİMİ TANITIM Y.DOÇ.DR. MUSTAFA KUTANİS kutanis@sakarya.edu.tr Sakarya Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik

Detaylı

TÜRKİYE DE İLKYARDIMIN SAĞLIK VE AFET ORGANİZASYONUNA ENTEGRASYONU. Dr. Yavuz Üçkuyu Konya İl Ambulans Servisi

TÜRKİYE DE İLKYARDIMIN SAĞLIK VE AFET ORGANİZASYONUNA ENTEGRASYONU. Dr. Yavuz Üçkuyu Konya İl Ambulans Servisi TÜRKİYE DE İLKYARDIMIN SAĞLIK VE AFET ORGANİZASYONUNA ENTEGRASYONU Dr. Yavuz Üçkuyu Konya İl Ambulans Servisi AFET (Olağan Dışı Durum) l Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory T ıp Fakültesi Öğrencilerinde Depresyon Belirtilerinin Da ğıl ımı Bilal BAKİR*, U. Reha YILMAZ**, İsmail YAVAŞ***, Mahir GÜLEÇ* ÖZET Depresyon en s ık görülen ruhsal bozukluktur. Depresif belirtilerin,

Detaylı

Kurbanlar & Failler. Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği. Istanbul, 6 Nisan 2013. www.franz-ruppert.de. 02.04.2013 (c) Prof. Dr.

Kurbanlar & Failler. Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği. Istanbul, 6 Nisan 2013. www.franz-ruppert.de. 02.04.2013 (c) Prof. Dr. Kurbanlar & Failler Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği Istanbul, 6 Nisan 2013 www.franz-ruppert.de 02.04.2013 (c) Prof. Dr. Franz Ruppert 1 Kurbanlar ve Failler Tanımlar Hayatta Kalma Stratejileri

Detaylı

Psikolog Dr. Nedret ÖZTAN nedretoztan@gmail.com. Yüksek Lisans, Psikoloji, Catholic University of America, Washington, D.C., 1979.

Psikolog Dr. Nedret ÖZTAN nedretoztan@gmail.com. Yüksek Lisans, Psikoloji, Catholic University of America, Washington, D.C., 1979. Psikolog Dr. Nedret ÖZTAN nedretoztan@gmail.com EĞİTİM Doktora, Klinik Psikoloji, Ankara Üniversitesi, 1996. Yüksek Lisans, Psikoloji, Catholic University of America, Washington, D.C., 1979. Lisans, Sosyoloji,

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Dersin Adı ve Kodu: Psik 302 Psikopatoloji Dersin ön koşulları: Yok Ders yeri(sınıf): 312 nolu sınıf Ders Günü ve Saati: Salı: 08:30-11:20 Kredisi:

Detaylı

SAMSUN RUH SAĞLIĞI HASTALIKLARI HASTANESİ UZM.DR UMUT MERT AKSOY Açıklama 2008 20092009 Araştırmacı: olmamıştır Danışman: olmamıştır Konuşmacı: olmamıştır TARİHÇE: Canik sancağı nda 1895 yılında alınan

Detaylı

İSG Yasası & Uygulamalar

İSG Yasası & Uygulamalar İSG Yasası & Uygulamalar Dr. Rana GÜVEN, MSc. PhD. Genel Md. Yrd. 24 Mayıs 2013, Bursa İÇERİK Güvenlik Kültürü Kavramı Dünyada ve Türkiye de İSG İSG Yasası İSG Hizmetleri Yetkilendirme Hizmetleri Çalışma

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı

Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet. Keziban Uçar Karabulut

Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet. Keziban Uçar Karabulut Acil Servis Çalışanlarına Karşı Şiddet Keziban Uçar Karabulut Şiddet; aşırı duygu durumunu, bir olgunun yoğunluğunu, sertliğini, kaba ve sert davranışı, beden gücünün kötüye kullanılmasını, bireye ve topluma

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

Naim Erhan ÖZGÜLER *, Fulya MANER **, Sacide ÇOBANO ĞLU *** Tamer AKER ****, Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU ***** ÖZET. pecya ABSTRACT

Naim Erhan ÖZGÜLER *, Fulya MANER **, Sacide ÇOBANO ĞLU *** Tamer AKER ****, Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU ***** ÖZET. pecya ABSTRACT Yaşhlarda Travma Sonras ı Stres Bozukluğunda Eş Tan ı Naim Erhan ÖZGÜLER *, Fulya MANER **, Sacide ÇOBANO ĞLU *** Tamer AKER ****, Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU ***** ÖZET Amaç: Ya şlı ve erişkin TSSB olan ki

Detaylı

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK *

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK * Süregen Psikotik Bozukluğu Olan Hastalar ın Tedavi, Bak ım ve Uyum Sorunlar ı Bağlam ında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi'ndeki Uygulamalar ve Ya şanan Başak ÖZÇEL İK

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul H. GAYE TOLUN Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Kişisel Bilgi: Doğum tarihi: 19.10.1971 Doğum yeri: Ankara Medeni durum: Evli, 1 çocuklu Eğitim ve Görev: 2008 Serbest Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

1999 Marmara Depremleri: Epidemiyolojik Bulgular ve Toplum Ruh Sağlığı Uygulamaları Üzerine Bir Gözden Geçirme

1999 Marmara Depremleri: Epidemiyolojik Bulgular ve Toplum Ruh Sağlığı Uygulamaları Üzerine Bir Gözden Geçirme Türk Psikiyatri Dergisi 2006; 17(3):204-212 1999 Marmara Depremleri: Epidemiyolojik Bulgular ve Toplum Ruh Sağlığı Uygulamaları Üzerine Bir Gözden Geçirme Dr. A. Tamer AKER 1 ÖZET Afetler, toplum ruh sağlığı

Detaylı

pecya Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin incelenmesi Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN *

pecya Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin incelenmesi Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN * Huzur Evinde Kalan Ya şl ıların Psikososyal Yönlerinin Nurgül BÖLÜKBA Ş *, Hatice ARSLAN * ÖZET Bu çalışma huzurevinde kalan ya şlıların psikososyal yönlerini, ya şlıl ıkta ilgili düşüncelerini ortaya

Detaylı

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir??

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir?? Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem Sıklığı?? Klinik seyir?? Çocuğun ilk travmatik yaşam olayı emzirme bağlanma olumsuz sağlık koşulları yetersiz bakım Doğum Değişim İyi anne olabilecek

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI KAMUDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ PANELİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI Uzm. Yusuf DUMAN İSG Koordinatörü / İş Güvenliği Uzmanı Mayıs/2016 (1/55) 6331 SAYILI İSG KANUNU İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Amaç: Alopesi Areata (AA) etyolojisinde psikososyal etmenler ve psikiyatrik bozukluklar ın da etkili olduğu düşünülen, dermatoloji pratiğinde yayg ın

Detaylı

Motorlu Araç Kazalar ndan Sonra Görülen Akut Stres Bozukluğu ve Travma Sonras Stres Bozukluğu

Motorlu Araç Kazalar ndan Sonra Görülen Akut Stres Bozukluğu ve Travma Sonras Stres Bozukluğu Türk Psikiyatri Dergisi 2004; 15(1):16-25 Motorlu Araç Kazalar ndan Sonra Görülen Akut Stres Bozukluğu ve Travma Sonras Stres Bozukluğu Dr. Murat ÖZALTIN 1, Dr. Cem KAPTANOĞLU 2, Dr. Gökay AKSARAY 3 ÖZET

Detaylı

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 17.09.2004 KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Dr. Ay e Okanlı Özet: Kadının sa lı ını tehdit eden, a rılı vücut de i

Detaylı

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013 TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI 1 Haziran-30 Ağustos 2013 Türk Psikologlar Derneği Travma, Afet ve Kriz Birimi

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

İstanbul Beyin Merkezleri

İstanbul Beyin Merkezleri İstanbul Beyin Merkezleri N E D E N B E YİN M E R K E Zİ? B E YİN Y M E R K E ZİN D E N E LE R Y A PIL IR? Merkezde Nöro -Biliminin en zor ve faydalı teşhis ve tedavi gelişmelerinin tatbiki yanında tedavide

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri Ünitesi İNSAN Biyo Psiko Sosyal 11/6/2009 2 KOAH

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ BİRİNCİ AY EĞİTİMLERİ ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ Düzey Tarih Gün Zaman Seminerin Konusu Eğitimciler 25/10/13 26/10/13 27/12/13 Cuma 18:00-20:00

Detaylı

Türkiye Barolar Birli ğ i Ba ş kanl ığı

Türkiye Barolar Birli ğ i Ba ş kanl ığı DANI ŞTAY BAŞKANLI ĞI'NA YÜRÜTMENIN DURDURULMASI İSTEMLİDİ R. DAVACI Türkiye Barolar Birli ği Ba şkanl ığı VEK İLLER İ : Av. Özge KÖKSAL MUTLU, Av. Ekim ERGÜN Ayn ı Adreste. DAYALI T.C. Ba şbakanl ık KONU

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Ta ıtı For u Dersi Adı Öğreti Dili Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Hemşireliği Türkçe Dersi Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( ) Yüksek Lisans(x ) Doktora( ) Eğiti Öğreti Siste i Örgü Öğreti

Detaylı

SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ

SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ LE LMES PROJES (Bu proje, T.C. Sa k Bakanl Türkiye Üreme Sa Program kapsam nda Avrupa Birli i taraf ndan finanse edilmi tir. Bu yay n içeri

Detaylı

Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları

Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları Dr. Rana GÜVEN, MSc., PhD. Genel Md. Yrd. Dr. R. Güven 01.11.2012 1 İÇERİK Dünyada ve Türkiye de İş Sağlığı ve Güvenliğinin Mevcut Durumu Meslek hastalıklarının

Detaylı

ÖZET. pecya. Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete, çocuklar, ergenler, ölçek, geçerlilik, güvenilirlik SUMMARY

ÖZET. pecya. Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete, çocuklar, ergenler, ölçek, geçerlilik, güvenilirlik SUMMARY Çocuklar İçin Sosyal Anksiyete Ölçe ğinin Geçerlilik ve Güvenilirli ği Türkay DEMİR*, Demet ERALP-DEM İR*, Nuray TÜRKSOY*, Erdoğan ÖZMEN*, Ömer UYSAL** ÖZET Herkesin belirli ortamlarda değişik derecelerde

Detaylı

IHALE ILAN. TL KEMER KAYMAKAMLIĞ I Köylere Hizmet Götürme Birli ği

IHALE ILAN. TL KEMER KAYMAKAMLIĞ I Köylere Hizmet Götürme Birli ği IHALE ILAN. ihale Kay ıt Numaras ı : 3 TL KEMER KAYMAKAMLIĞ I Köylere Hizmet Götürme Birli ği Kemer ilçesi Çamyuva Beldesi Silkar İlköğretim Okulu Tadilat Yap ım İşi Aç ık ihale (ihale Komisyonu gerekli

Detaylı

TÜRKiYE BAROLAR B İRLİĞİ T.B.B. REKLAM YASAĞI.. _,. YONETMELIGI

TÜRKiYE BAROLAR B İRLİĞİ T.B.B. REKLAM YASAĞI.. _,. YONETMELIGI TÜRKiYE BAROLAR B İRLİĞİ T.B.B. REKLAM YASAĞI.. _,. YONETMELIGI ANKARA - 2001 TÜRK İYE BAROLAR B İ RLIĞI T.B.B. REKLAM YASAI.. '. YONETMELIGI ANKARA - 2001 Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasa ğı Yönetmeliği

Detaylı

TÜRKİYE-MARMARA DEPREMİ SONRASI GERÇEKLEŞTİRİLEN PSİKOLOJİK DESTEK ÇALIŞMALARI

TÜRKİYE-MARMARA DEPREMİ SONRASI GERÇEKLEŞTİRİLEN PSİKOLOJİK DESTEK ÇALIŞMALARI TÜRKİYE-MARMARA DEPREMİ SONRASI GERÇEKLEŞTİRİLEN PSİKOLOJİK DESTEK ÇALIŞMALARI Yasemin AKMAN akman@hacettepe.edu.tr Mehmet GÜNDOĞDU gun@hacettepe.edu.tr Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Psikolojik

Detaylı

PROF. DR.SEDAT ÖZKAN

PROF. DR.SEDAT ÖZKAN PROF. DR.SEDAT ÖZKAN İstanbul Üniversitesi İstanbul T p Fakültesi Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dal Kurucusu ve Başkan Onkoloji Enstitüsü Psikoonkoloji Bilim Dal Başkan Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI * 5018 Sayılı Kanun Md.55 İç Kontrol Nedir? İç kontrol;idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Alper Aksoy 2. Doğum tarihi : 10/05/1971 3. Unvanı : Uzman Psikolog 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 1990-1995 Lisansüstü Uygulamalı

Detaylı

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen Yrd. Doç. Dr. G. Zeynep Akabay Gülçat Klinik Psikoloji Tel: (312) 586 74 17 e-posta: zeynep.gulcat@ufuk.edu.tr gulcatz@gmail.com Adres: Kızılcaşar mahallesi İncek Bulvarı 06830 Gölbaşı Ankara / TÜRKİYE

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** ÖZET Bu çal ışmada Erzurum Yeti ştirme Yard ımda ve aileleri ile birlikte lise çağındaki erkek gençler arasında

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER

PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER Editörler Prof. Dr. Ömer Aydemir - Prof. Dr. Ertuğrul Köroğlu in De erli Türk Hekimlerine Arma an d r. HYB Bas m Yay n 226 PS KOLOJ VE PS K YATR D Z S 36 PS K YATR

Detaylı

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama İçerik Giriş Proje amacı Yöntem ve metotlar Örnek 2 Giriş 3 Alt Sorunlar Odaklama ve sorun analizi

Detaylı

AFETLERDE İLK YARDIM

AFETLERDE İLK YARDIM Doç. Dr. Onur POLAT Bu Ünitede; Afet durumlarında karşılaşılan güçlüklerin önlenebilmesi, afet sırasında yapılması gerekenler ile tıbbi organizasyon ve koordinasyonun ne şekilde yapılacağı anlatılacaktır.

Detaylı

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri TARIM BILIMLERI DERGISI 1997. 3 (3) 47-51 Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri Ercan GÖRÜR 2 İ lknur DURSUN 2 Geli ş Tarihi : 27.11.1997 Özet : Bu ara ştı rmada, bir pulluk fabrikas ı nda kulakl

Detaylı

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, parkinson hastalığının semptomatik tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin

Detaylı

pecya Deprem Tipi Travma Sonras ında Gelişen Travma Sonras ı Stres Bozuklu ğu Belirtileri Alt Tipleri

pecya Deprem Tipi Travma Sonras ında Gelişen Travma Sonras ı Stres Bozuklu ğu Belirtileri Alt Tipleri Deprem Tipi Travma Sonras ında Gelişen Travma Sonras ı Stres Bozuklu ğu Belirtileri Alt Tipleri Münevver HACIO ĞLU *, Tamer AKER **, Taruk KUTLAR *, Muharrem YAMAN *** ÖZET 17 A ğustos ve 12 Kas ım depremle

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

pecya L İSE ÖĞRENC İLER İN İN S İĞARA IÇME ALIŞKANLIĞI DEĞİŞKENLER ARASINDAK İ İ LIŞK İLER İLE BAZI

pecya L İSE ÖĞRENC İLER İN İN S İĞARA IÇME ALIŞKANLIĞI DEĞİŞKENLER ARASINDAK İ İ LIŞK İLER İLE BAZI 14- Pfeffer, C.R.: Suicidal Behavior among Children and Adolescents: Risk Identification and Intervention American Psychiatric Press. Review of Psychiatry Vol 7. Edited by Allen J. Frances, Robert E. Halles

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

Dr. Fatih Volkan Yüksel. Kurucu. Psikiyatrist. fvyuksel@empatipsikoterapi.com 1 / 47

Dr. Fatih Volkan Yüksel. Kurucu. Psikiyatrist. fvyuksel@empatipsikoterapi.com 1 / 47 Kurucu Psikiyatrist fvyuksel@empatipsikoterapi.com 1976 yılında İstanbul?da doğmuş; ilkokulu Yalova?da, ortaokulu İSTEK Vakfı okullarından Beyhan Aral 1 / 47 2000 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali İçindekiler x Önsöz ı Giriş 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi 7 BİR İN C İ B Ö L Ü M Araştırmanın Kavramsal Çerçevesi 7 Çocukluğa Dair Kavramsal Çerçeve ıo Çocukların Mekânsallığı

Detaylı

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Pınar DEMİRARSLAN*, Peykan G. GÖKALP*, Kültegin ÖGEL**, Ali N. BABAO ĞLU*** ÖZET Bu çalışman

Detaylı

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL Kurum ve kuruluşlarla ilişki bulunmamaktadır CEZA SORUMLULUĞU KALDIRILAN OLGULARDA ZORUNLU AYAKTAN TEDAVİYE UYUMU ETKİLEYEN ETMENLER Dr.Sena Yenel Özbay CEZA SORUMLULUĞUNUN KALDIRILMASI Suç eyleminin gerçekleştiği

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım

Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım www.kizilay.org.tr www.ilkyardim.org.tr AFETİN TANIMI İnsanlar için fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel kayıplar doğuran,

Detaylı

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ Sayfa No: / 5. AMAÇ: Bu Prosedürün amacı Sakarya Yenikent Devlet Hastanesinde yapılan faaliyetlerde "Hasta ve Çalışan Güvenliği" açısından oluşabilecek tehlikeleri tanımlayarak, bu tanımlamalar neticesinde

Detaylı

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır?

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır? 1. Depresyon nedir? Depresyon ruh halinizi, hislerinizi, davranışlarınızı, ve ruh sağlığınızı etkileyen bir hastalıktır. Depresyonun bir halsizlik kendi kendinize çözebileceğiniz bir sorun olmayıp, biyolojik

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Hastanın tedaviye karşı iç görüsüz ve uyumsuz olması Kendisine veya çevresine zarar verme riskinin yüksek olması

Hastanın tedaviye karşı iç görüsüz ve uyumsuz olması Kendisine veya çevresine zarar verme riskinin yüksek olması SAYFA NO 1 / 5 1. AMAÇ: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği işleyiş düzenini açıklamak, sorumluları tanımlamaktır. 2. KAPSAM: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Ruh Sağlığı ve

Detaylı

RİSK VE KRİZ YÖNETİMİ

RİSK VE KRİZ YÖNETİMİ 3.Ünite AFETLERDE RİSK YÖNETİMİ Risk yönetimi, nasıl ve ne amaçla uygulanacağına yönelik tanımlamalar ile kapsadığı olayların çeşitliliği açısından hızla gelişmekte olan bir disiplindir. İyi bir risk yönetimi,

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı