ERKEN TANI ve ÖNEMĠ. Uzm.Eğt.Ody Şenay ALTINYAY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı Odyoloji Bilim Dalı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ERKEN TANI ve ÖNEMĠ. Uzm.Eğt.Ody Şenay ALTINYAY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı Odyoloji Bilim Dalı"

Transkript

1 ERKEN TANI ve ÖNEMĠ Uzm.Eğt.Ody Şenay ALTINYAY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı Odyoloji Bilim Dalı Ġnsanların düşünebilme, düşündüğünü karşısındakine anlatabilme yeteneği, toplumsal yaşamın temelini oluşturur. Ġnsan iletişiminin birinci amacı, bilginin konuşma, yazı, jest ve mimiklerle hızlı ve tam olarak iletilmesidir. (Beukelman ve yorkston,1982) Çocuk, çevresi ile kurduğu iletişim sayesinde içinde bulunduğu toplumun bir bireyi olur. Doğuştan olan işitme engeli, sözel dilin ve iletişimin gelişmesinde ciddi bir engel oluşturmaktadır. Lisan, bireylerin duygularını düşüncelerini, gereksinimlerini, tecrübelerini ifade etmek için kullandığı belirli kurallara dayalı semboller kümesidir ve sembollerin, jestlerin, seslerin alışılmış bir düzen içerisinde bilgilerin iletilmesi amacıyla düzenlenmesidir. (Silverman,1984) Lisan gelişimi, doğumla birlikte başlayan ve tüm yaşam boyunca devam eden bir süreçtir. Lisan bütün kuralları ile birlikte, geçirilen yaşantılar sırasında doğal olarak öğrenilmektedir. Çocuklar taklit yolu ile tekrarlar yaparak lisanı öğrenirler. Çevresindeki konuşmaları takip eden, söylenilenleri taklit yolu ile tekrar eden çocuk lisanı kazanma sürecine girer. Yani lisanı öğrenmenin ilk şartı iģitmedir. Sese tepki vermenin gelişim dönemleri, çocuğun motor (kas ve hareket) ve zihinsel gelişimi ile uyum içerisinde olur. Ġlk önce, çocuk çevresindeki sesleri fark etmeyi, yönünü tayin etmeyi ve belirlemeyi öğrenir, daha sonra sesler arasındaki ince farkların ayrımını yapar ve tanıdık sesleri hatırlamaya başlar. En son olarak da konuşma becerisini kazanır. Lisan hayatın ilk aylarından itibaren hızla gelişmeye başlar. Ġşitme kayıplı çocuğa nasıl iletişim kuracağı mümkün olan en erken dönemde öğretilmeye başlanmalıdır. KonuĢma, Aynı dili paylaşan bir topluluğun üyelerince üretilen ve anlaşılan ses ve anlamı örnekler şeklinde sembolik olarak birleştiren kurallar bütünüdür. Başka bir tanımı ise, işitme ve ses kullanılarak konuşma işlevinde görev alan bazı organlar

2 yardımıyla düşüncelerin sesli sembollere dönüştürülme olayıdır. Konuşma lisanın ifade edilme yollarından en güzel olanıdır. Konuşmanın normal gelişim aşamaları şunlardır; Yeni Doğan Dönemi (0-2Ay) Gıgıldama (Cooing) Dönemi (2-3 Ay) Mırıldanma (Babbling) Dönemi (4-6 Ay) Mırıldanmanın Tekrarı (7-10 Ay) Jargon Dönemi (11-14 Ay) Tek Sözcük Dönemi (12Ay-18Ay) Ġki Sözcüklü Ġfadeler Dönemi (18Ay-2Yaş) Üç ve Daha Fazla Sözcüklü Ġfadeler Dönemi (2Yaş-4Yaş) Lisanın GeliĢim AĢamaları Lisan gelişimindeki bazı temel aşamalar, yapılan pek çok çalışma sonucunda ortaya konabilmiştir. Sağlıklı bir bebek konuşma için gerekli karmaşık becerileri ağlamaya başladığı andan itibaren öğrenmeye başlar ve bu süreç hayat boyu devam eder. Yeni Doğan Dönemi Bebeğin ihtiyacını belirtebileceği tek iletişim yolu ağlamadır. En yaygın sesler, rahatsızlık ve açlık ağlamalarıdır. Birinci ayın sonunda ağlamalar farklılaşmaya başlar ve anne bebeğin ağlama nedenini belirleyebilir. Gıgıldama (Cooing) Dönemi (2-3 Ay) Bebekler bu dönemde s, k, g gibi yumuşak damak ve gırtlak seslerini çıkarabilirler; u, o, a gibi ünlüleri uzatabilirler. Bu dönem, gülme ve gığıldama dönemi olarak adlandırılır. Mırıldanma (Babbling) Dönemi (4-6 Ay) Lisanın kontrolü artar ve bebek lisanıni çeşitli yönlerde hareket ettirebilir. B, p, m gibi dudak sesleri artar. Başlangıçta refleksif olan sesler, bu dönemde amaçlı hale gelir. Bebek 6 aylık olduğu zaman çıkardığı seslerin sayısı artarak, karmaşık ses kombinasyonları düzenlemeye başlar. Mırıldanmanın Tekrarı (7-10 Ay)

3 Bebeğin çıkardığı sesler çevredeki lisanın niteliklerini kazanır ve hece tekrarına doğru gelişir. Ünlü ve ünsüz sesleri birleştirir ve bunları tekrarlar (ma-ma, ba-ba, de-de gibi). Jargon Dönemi (11-14 Ay) Aylar arasında çocuklar cümle seslerine benzeyen bir dizi ses üretiminde bulunurlar. Bunlar jargon denilen anlaşılmaz mırıltılardır. Ferguson a göre (1978), jargon sözcükler, mırıldanma ve yetişkin benzeri konuşma arasında bir bağ oluşturmaktadır. Tek Sözcük Dönemi Ġlk anlaşılabilen sözcükler bir yaş civarında üretilir. Çocuk bir tek sözcük üreterek bunu tüm cümle yerine kullanabilir. Çocuğun ilk sözcük dağarcığının büyük bir bölümü isimlerden oluşmaktadır. Bu dönemdeki çocukların ifadeleri, içinde bulundukları durumla birlikte yorumlanmalıdır. Karmaşık iletişim durumunda; durum içinde bulunan nesneler, bakışın yönü, ses iniş-çıkışı, anlama ilişkin ipuçları verebilmektedir. Çocuğun ilk sözcükleri genellikle duygusal bir anlam taşımakta ve daha çok çocuğun gereksinimleriyle ilgilidir. Ġlk sözcüklerin içeriği incelendiğinde isimlerden sonra sıra ile fiiller, sıfatlar ve edatlar kullanılmaktadır. Ġki Sözcüklü Ġfadeler Dönemi 18 Ay ile 2 yaş arasındaki çocuklar, iki sözcüğü birleştirerek cümle oluşturmaya başlarlar. Ġki sözcük birleşimi ile çocuk farklı anlamlar ifade etmeye başlar. Bu ilk cümleler çoğunlukla isim ve fiillerin birleşmesinden oluşur. Ses tonu, duraklama ve sözcük düzeni yetişkininkine benzer hale gelmeye başlar. Bloom, çocuğun söylediklerini durum içinde değerlendirmenin önemli olduğunu vurgular. Sözcüklerin işlevleri anlam içinde değişebilmektedir. Üç ve Daha Fazla Sözcüklü Ġfadeler Dönemi Çocuk üç, dört sözcüğü yanyana getirerek tek bir düşünceyi bütünüyle ifade edebilir. Bu dönemde çocuğun sözcük dağarcığı hızla gelişir. Özellikle kavramsal gelişimle yakından ilişkili olarak neden-sonuç (de, ondan, diye, çünkü, onun için), yer (içinde, üstünde, altında), zaman (şimdi, sonra, yarın) kavramlarıyla ilgili sözcüklerin arttığı görülür. Bu dönemde çocuğun sözcük dağarcığı kadar çıkmaktadır.

4 En Kritik Dönem Konuşma ve lisanın gelişimi için hayatın ilk 6 ayı kritiktir. Bu nedenle bebeklerde işitme kaybının tanısı ilk 3 ay içinde konulması gerekmektedir. Yenidoğanlarda işitme kaybının yaygınlığı her 1000 canlı doğumda 2-3 arasındadır. Ġşitme açısından risk taşıyan bebeklerin işitmelerinin taranması ile belirgin işitme kayıplı infantların yalnızca % 50 si saptanmaktadır, geri kalan % 50 çocuk bilinen bir risk faktörüyle doğmadığı için, ancak yenidoğan işitme tarama programalarıyla tanılanabilmektedir (Bakınız: Ekler- Yenidoğan Ġşitme Tarama programı ) Yenidoğan işitme taraması programları bu nedenle yürütülmekte ve yaygınlaştırılmaktadır. Amaç olabildiğince çok bebeğin işitme kontrolü yapılarak doğumdan hemen sonra işitme kaybını saptamaktır. Taramanın yapılamadığı risk faktörleri taşıyan bebeklere mutlaka işitme incelemesi yapılmalıdır. Lisan gelişimi için en önemli dönem 0-6 yaş arasıdır. Bu dönem içinde en hızlı gelişim ve ilerleme 0-3 yaş dönemidir. Herhangi bir nedenle ortaya çıkan işitme kaybında, önemli gelişim alanlarında birisi olan dil ve konuşma gelişimi direkt etkilenir. Ġşitme engelli bebeklerde, ilk dönemlerde gözlemlenen ses çıkarmalar yaklaşık 9 aydan sonra kaybolur, taklitler ortadan kalkar, sesin kaynağına yönelme davranışı görülmez. Ġşitme kaybının düzeyine göre bireyin lisan gelişimi de etkilenecektir. Erken bebeklik döneminde bebeğin normal işitmeye sahip olması, konuşma ve lisan gelişiminin yanı sıra sosyal, duygusal ve zihinsel gelişimi açısından da son derece önem taşır. Bu nedenle konjenital anomaliler arasında sık görülen işitme kaybının erken dönemde fark edilememesi, işitme engelli çocuğun konuşma ve lisan becerisinde gerilik, akademik performansında zayıflık, kişisel ve sosyal uyumsuzluk, duygusal sıkıntılar gibi insanı yaşam boyu etkileyen engellilik durumuna yol açar. Bebeklik döneminde işitme kaybının objektif olarak tanı almasını sağlayacak teknolojilerin gelişmesiyle birlikte konjenital işitme kayıplarını erken tanı olanağı doğmuştur. Ġşitme cihazı ile amplifikasyon uygulanmayan db lik orta derecede

5 bir işitme kaybına sahip olmak bile çocuğun günlük konuşmaların %50 sini kaçırmasına neden olur. Ġleri ve çok ileri dereceli işitme kaybına sahip olmak ise iletişim becerisini daha ciddi boyutlarda engeller. Yenidoğanlarda iģitme taraması, ileri ve çok ileri derecede iģitme kaybı olan bebeklerin mümkün olduğunca erken, en ucuz şekilde ve kesin olarak tanı almasını amaçlar ĠġĠTME - KONUġMA ĠLĠġKĠSĠ Ġşitme kayıplı çocuğa nasıl iletişim kuracağı mümkün olan en erken dönemde öğretilmeye başlanmalıdır. Lisan hayatın ilk aylarından itibaren hızla gelişmeye başlar. Örneğin: 6 haftalıktan itibaren normal işiten bebekler insan sesine diğer seslerden daha fazla tepki verirler. 6 aylık bir bebek lisanı analiz etmeye başlar, onu parçalara böler, daha sonra tekrar birleştirebilmek üzere belleğe kaydeder. Bebekler hayatın ilk sesini deneyim yoluyla çevrelerini öğrenerek geçirirler. Gözlemciler için görülemediği halde bebekler bu dönemde konuşmayı ve lisanı öğrenirler. Bir yaşından itibaren linguitik olarak nispeten belirli bir olgunluğa erişirler. Bu dönemde beyinsapındaki nöronlar matürasyona uğrar, milyonlarca majör bağlantılar yapılır. Bu sıralarda işitsel beyinsapı ve talamus işitsel kortekse bağlanmaya başlar. Ġşitsel sinir sistemine duyu girişi kesintiye uğradığında özellikle erken gelişim döneminde, santral işitme sistemindeki nöronların morfolojik ve fonksiyonel özellikleri bozulur. Bazı durumlarda ses uyaranın kortekse ulaşamamasının zararlı etkileri uyaranın tekrar sağlanması ile düzeltilebilir. Ancak müdahale için kritik dönem vardır. Yenidoğan döneminde işitme kaybı saptandığında bebekler amplifikasyondan, yani işitme cihazından yararlanırlar. Hemen ve anında müdahale konuşma ve lisan gelişimini sağlar. Bebeklerin iletişim yetenekleri ve işitmelerinin maksimum düzeyde gelişebilmesi için nöral gelişim şarttır. KONUġMA VE DĠL ÖĞRENĠMĠNĠ NELER ETKĠLER Ġşitme kaybının başlangıç zamanı Ġşitme kaybının tanı zamanı, Ġşitme cihazı ile amplifikasyona başlanması, Verilen işitme ve konuşma eğitiminin şekli ve yoğunluğu,

6 Ailenin, özellikle annenin tutumu, Ġşitme kaybının derecesi, Frekanslara göre işitme şekli, Ġşitme kaybının ilerleyici oluşu, Çocuğun zekası ve emosyonel durumu da konuşma ve lisanın öğrenilmesinde önem taşır. ĠġĠTME KAYBININ GELĠġĠM ALANLARI ÜZERĠNE ETKĠSĠ Ġşitme kaybına sahip olmak çocuğu pek çok yönden etkilemektedir. Ġşitme kaybı; 1. Alıcı ve ifade edici iletişim becerilerinin gelişmelerinde gecikmelere yol açar. 2. Öğrenme güçlüğü ve düşük akademik performansa sebep olur. 3. Ġletişimde güçlük, sosyalizasyon ve kendine olan güvende eksikliğe yol açar. 4. Mesleki seçim olasılıklarını olumsuz yönde etkiler. Bu sorunlar çocukların yaşantısını direkt olarak etkiler. Ġşitme kayıplı çocuklar pek çok yönden bireysel farklılıklar gösterseler de işitme kaybının etkileri hepsi için ortak olmaktadır. Bu etkileri şu şekilde sıralayabiliriz. 1-Dil ve ĠletiĢim Tüm normal gelişim gösteren çocuklarda olduğu gibi, işitme engelli çocuklar da çevrelerindeki kişi ve nesnelerle ilgilidirler. Doğumdan itibaren çevreyle ilgilenmeye, nesneleri tanımaya başlarlar. Normal işiten çocuklarla aralarındaki fark, sesleri algılayarak veya ifade ederek kurdukları iletişimdedir. Normal işiten bir çocuk, bir oyuncak veya bir olay ile ilgilenirken anne veya babasının ifadelerini anlayarak uygun tepkiler verebilir ancak işitme engeli olan çocukların anne-babası ise onunla iletişim kurabilmek için önce çocukla göz kontağı kurmak zorundadır. Ġşitme engelli çocuklar diğer normal işiten yaşıtları gibi kendiliğinden sözel iletişim kurma davranışına girmekte zorluk çekerler. Buna bağlı olarak dil gelişimleri de normal işitenlere oranla farklılık gösterir;

7 Kelime hazinesi normal işitenlere göre daha yavaş gelişir. Ġşitme kayıplı çocuklar somut kelimeleri (kedi, hopla, beş, kırmızı gibi) soyut anlam taşıyanlara (önce, eşit, kıskanmak gibi) göre daha kolay öğrenirler. Türkçe sondan eklemeli bir dil özelliği göstermektedir. Bu nedenle de genellikle kelimelerdeki takıları atlarlar. Normal işitenlerle işitme engelli çocukların kelime hazineleri açısından aralarında bulunan fark yaş ilerledikçe açılır. Özellikle ileri/ çok ileri derecede işitme kayıplı çocuklar normal işiten yaşıtlarını özel eğitim almadan yakalayamazlar. Ġşitme kayıplı çocuklar aynı kelimeye ait birden fazla anlamı yorumlamakta güçlük çekerler. Ġşitme kayıplı çocuklar mecazi anlam taşıyan esprileri, şakaları, atasöz ve deyimleri anlamakta sorun yaşarlar. Kısa ve basit cümleleri daha kolay anlayabilir ve ifade ederler. Konuşma ve yazılı lisana ait karmaşık cümleleri (etken ve edilgen cümle yapıları gibi) anlamakta güçlük çekerler. 2- Motor GeliĢim Ġkinci bir özürü olmayan işitme kayıplı çocuklar, temel motor gelişim aşamalarına normal işiten çocuklarla aynı hız ve sırada erişmektedirler. Oturma, emekleme, yardımsız yürüme, ayakta durma ve yürüme gibi motor beceriler bu aşamalardır. Tekrarlayan fiziksel aktiviteleri de (tekmeleme, esneme hareketleri gibi) normal işitenlerle aynı gelişim döneminde yapabilirler. Ancak, işitme kaybının nedenine ve derecesine de bağlı olarak denge ve genel koordinasyonla ilgili becerilerde daha yetersiz oldukları gözlenmektedir. Bu yetersizlik işitme cihazı kullanarak ve seslere adaptasyon sağlandıktan sonra azalabilmektedir. 3- Zihinsel GeliĢim Çocuklar öğrenme ile ilgili deneyimlerini çevrelerini keşfederek ve diğer kişilerle iletişim kurarak sağlarlar. Ġşitme engelli çocuklar bu bilgileri edinirken sesli uyaranlarda yeterince faydalanamazlar. Görme, dokunma, tat alma ve koklama ile bu duyunun eksikliğini gidermek zorunda kalırlar. Özellikle seslerin ait oldukları nesne,

8 kişi ve olayları ve bunların ilişkilerini algılamada güçlük çekerler. Buna bağlı olarak düşünme, karar verme, yorumlama, sebep-sonuç ilişkilerini değerlendirmede yetersiz oldukları gözlenmektedir. Buna bağlı olarak okul başarısı da zayıflar. Aşağıda işitme kaybı derecelerine göre çocukların okul başarısı ile ilgili bilgiler verilmiştir; Okul yaşantısının tüm alanları, özellikle okuma ve matematik becerileri etkilenmiştir. Hafif ve orta derecede işitme kaybı olanlar eğitim almadıkları takdirde ilköğretim dördüncü sınıfa kadar diğer yaşıtlarına oranla vasat bir performans gösterirler. Ġleri ve çok ileri derecede işitme kaybı olanlar özel eğitim desteği olmadan ilköğretim üçüncü veya dördüncü sınıftan sonra akademik beceri gerektiren konularda genellikle başarısız olurlar. Normal işiten ve işitme engelli çocuklar arasındaki farklılık sınıf seviyesi arttıkça açılır. Okuldaki baģarı, anne ve babanın aktif katılımına, çocuğun aldığı özel eğitim ve destek programlarının sıklığına, kalitesine ve bu programlara çocuğun dahil edilme yaģına bağlıdır. 4- Sosyal Duygusal GeliĢim Çocukların sağlıklı bir benlik algısı kazanarak gelişimlerini sürdürebilmeleri için olumlu ilişkiler kurabilmeye dolayısıyla güvenli ve duyarlı bir çevreye ihtiyaçları vardır. Ġşitme engelli çocuklar işitme becerisini kullanamadığı için ailesi, arkadaşları ve yakın çevresinde dahi güven eksikliği ve buna bağlı olarak da hırçınlık, içe dönüklük, kızgınlık gibi davranışlar sergilerler. Ġleri ve çok ileri derecede işitme kaybı olan çocuklar özellikle diğer işitme engelli çocuklar ile iletişim olanakları kısıtlı ise ya da tamamen onlardan ayrı bir eğitim süreci içinde ise okulda yalnızlık, arkadaşsızlık ve mutsuzluk gibi duygular yaşarlar. Hafif veya orta derecede işitme kaybı bulunan çocuklarda ise, ileri ve çok ileri derecede işitme kaybı bulunanlara oranla daha fazla sosyal problemler gözlenmektedir. Bu çocuklar konuşma sesini duyabilir ancak, işitme kaybının konuşma frekanslarının farklı bölgelerinde farklı derecelerde olması nedeni ile kelimelerin ve cümlelerin ancak bir kısmını işitebilirler. Bu nedenle bu çocuklar

9 çoğunlukla duyduklarını anlamakta sıkıntı çekerler. Cümleler duyulabilmekte ancak anlaşılması bozulmaktadır. Ayrıca, ortamdaki gürültü ve çocuk ile konuşan kişi arasındaki mesafe arttıkça çocuğun konuşma seslerini anlaması gittikçe güçleşir. Konuşmayı anlamada yaşanan güçlükler nedeniyle aile ve sınıf ortamında uyumsuzluk ortaya çıkar. (özida erol hoca şebnem) Ġşitme cihazı takmak, kaybı ortadan kaldırmak için yapılması gerekendir. Ancak çocuğun konuşmayı öğrenmesi için yeterli değildir. Erken teşhis ve erken işitme cihazı uygulaması ile başlayacak EĞĠTĠM sonucunda çocuk konuşmayı öğrenmekle beraber tüm gelişim alanlarında da yaşıtlarını yakalayacaktır. Ġşitme kayıplı çocuğun kalıntı(rezidüel) işitmesini, en iyi şekilde kullanabilir duruma gelmesinin sağlanması amacıyla düzenlenen etkinlikleri içeren eğitim programı rehabilitasyonu oluşturmaktadır. Rehabilitasyonda temel amaç, kişinin çevresi ile optimum iletişimi sağlamaktır Ġşitenler gibi, işitme engelliler de dil gelişimini sağlayan doğuştan gelen becerilere sahiptirler. Ancak, temel sorun bu potansiyelin nasıl ve ne biçimde işlevsel kılınacağıdır. Ġşitme engellilerin eğitiminde başlangıçtan bu yana sürekli yöntem tartışmaları varolageimiştir. Bu konudaki uyuşmazlığın aşırı uçlarını işitme engellilere sadece konuşma eğitimi verilmesi gerekliğine inanan sözelciler (oralısts) ve işitme engellilerin sadece işaret dili ile iletişim kurmaları gerektiğine inan işaretçiler (Manualısts) oluşturmuşlardır. Dilin kazanılması ve gelişmesinin eskiden düşünüldüğünden daha karmaşık olduğunun kabul edilmesinden bu yana, bu iki yaklaşım arasındaki farklılık netliği azalmıştır (Lynas, 1994) Günümüzde işitme engellilerin kazanabileceği dil ve iletişim biçimleri geçmişte olduğundan çok daha fazla çeşitlenmiştir. ĠġĠTME ENGELLĠLERĠN EĞĠTĠMĠNDE KULLANILAN ĠLETĠġĠM YÖNTEMLERĠ A- ĠĢaret Desteksiz ĠletiĢim Yöntemleri ĠĢitsel Sözlü (Auditory-Oral) Yöntem Ġşitsel/Sözlü programlarda, çocuklar konuşmayı öğrenebilmek amacıyla, işitme cihazları veya koklear implantlar aracılığıyla, mevcut işitme düzeylerini sonuna kadar kullanmaktadırlar. Dudak okuma (konuşmayı okuma), maksimum dil girdisi sağlamak

10 için dinlemeyi destekleyici bir araç olarak kullanılmaktadır. Ġşitsel/Sözlü programların amacı, çocukların genel sınıf ortamında mümkün olabildiğince başarılı olmak için ihtiyaç duydukları becerileri (dil ve akademik) geliştirmektir. ĠĢitsel Sözel (Auditory -Verbal) Ġşitsel-Sözel terapinin temel ilkesi, işitme kaybı yaşayan çocukların, mevcut işitme düzeylerinin çok az miktarlarda sese kavuşturulmasıyla bile eğitilebilecekleri inancıdır. Bunu yapabilmek için de, çocukların güçlü işitsel beceriler geliştirmelerine yardım etmek amacıyla, bire bir öğretim yöntemi kullanılmaktadır. Bununla birlikte, terapistler, ebeveynlerin terapiye ve işitsel öğrenime ev ortamında da devam edebilmek için ihtiyaç duydukları becerileri sağlamaktadırlar. Ġşitsel-Sözel terapistler, çocukların dudak okumalarını imkansız hale getirmek için bazen onların arkalarına oturmakta, ağızlarını kapatmaktadırlar ya da çocukları sadece dinlemeye yönelik teşvik etmektedirler. Ġşitsel-Sözel yaklaşım, işaret dilinin kullanımını dışlamaktadır; ancak, çocuğun normal (genel) öğrenim ve yaşam ortamlarına olabildiğince çabuk katılmalarını da desteklemektedir. B- ĠĢaret Destekli Eğitim Yöntemleri Cued Speech (Ġpuçları Ġçeren KonuĢma) Bu yaklaşım, işitme kaybı yaşayan çocuğa fonetik bilgileri gösterebilmek amacıyla görsel bir iletişim sistemi kullanmaktadır. Bu sistem, basit, ses-temelli ve görsel bir sistem olup, ağzın doğal konuşma hareketlerini sesle sunan ve görsel ipuçları ile kombine etmektedir. Örneğin, Ġngilizce de 8 adet el şekli bulunmaktadır. Bunların her birisi, çeşitli sessiz harf seslerini temsil etmektedir. Bunun yanı sıra, ağız çevresinde ise 4 pozisyon bulunmaktadır ve bunlardan her bir tanesi de, çeşitli sesli harf seslerini temsil etmektedir. Ġpuçlarının kullanımı, konuşmayı (dudak) okuma becerisini geliştirmektedir ve yalnızca işitme cihazı kullanarak konuşma dilini içselleştirmekte başarısız olan çocuklar için oldukça faydalıdır. Ayrıca, ipuçları Ġçeren konuşmayı kullanan çocuklara işitsel/sözlü gelişimi vurgulayan programlara kayıt olmaları da önerilmektedir. ĠĢaret Dili

11 Duygu ve düşünceler, nesneler, belli bir dilin harfleri veya konuşma sesleri, beden hareketlerinden oluşturulan ve görsel olarak algılanan işaretlerle ifade edilerek iletişim sağlanır. Özellikle çok ileri derecede işitme kaybı olanlar tarafından kullanılan bir iletişim şeklidir. Kolay öğrenilen bir yöntem olmakla birlikte, toplumda işaret dilinin bilinme düzeyi göz önüne alındığında, işitme engelli bireyin, çevreyle iletişiminde zorlanmasına ve toplumdan uzaklaşmasına sebep olabilmektedir (ancak, işitsel-sözel eğitimden yararlanamadan belirli bir yaşa gelmiş çocukların, işaret diline de yeterince hâkimiyetlerinin olmaması ve olanların da bu dilde iletişim ve eğitim olanaklarının bulamaması da bu kişileri daha çok izole edecektir). Ülkemizde kullanılan işaret sisteminde henüz belli bir standardın olmayışı, bu yöntemle ilgili olarak yaşanan bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Ġşaret dilinde normal konuşma ve yazılı Türkçe den farklı grameri olan dil kullanılır. Bu nedenle bu dili kullanan çocuklara Türkçe okuma yazma öğretmek için farklı eğitim yöntemlerine ve araçlarına gereksinim vardır. Bu amaçla ABD de en çok cued speech yöntemi kullanılmaktadır. Türk Ġşaret Dili (TĠD) (Bakınız: Ekler-Türk Ġşaret Dili ), Türk işitme engelliler topluluğu içerisinde el ve vücut hareketleri kullanılarak ifade edilen tam ve yeterli görsel bir dildir. TID kendi kelime hazinesi, grameri ve kendine has parmak işaretleri bulunmaktadır ve yazılı - sözlü Türkçe den çok farklıdır. Geç tanılanmış, işitme cihazını hiç kullanmamış ya da çok geç takmaya başlamış, düzenli ve yeterli dil eğitimi alamamış bireylerde yani lisan öğrenimi için kritik dönemi kaçırmış bireylerde, işaret dili eğitimi önem kazanmaktadır. Bu bireylerin iletişim araçlarından biri olan işaret dilini öğrenerek hem iletişim kurması hem de akademik, sosyal ve mesleki ilerlemesi sağlanabilmektedir. Ġşaret dili ile tüm akademik ya da mesleki kavram ve bilgilerin öğretimi olanaklı hale gelmektedir. Aksi takdirde bu bireyler ne sözlü ne de işaret dilini öğrenemeyen ve toplumda sosyal ve mesleki hayattan kopuk bireyler haline dönüşmektedirler. Ayrıca diğer özür grupları içinde işaret dili önem arz etmektedir. Otizm ya da ağır zihinsel engeli nedeni ile sözlü dile sahip olamayan bireylerde de işaret dili bir iletişim seçeneği olmaktadır. Bu nedenle ülkemizde TĠD nin eğitimi önemli hale gelmektedir. Ülkemiz adına bu konuda geride kaldığımız söylenebilir. Total (tüm)yöntem

12 Ġşitme engellilerin eğitiminde kullanılan bir diğer yöntemde total yöntemdir Total yöntem sadece-sozel (oral-only) ve sadece-ışaret (manual-only) yöntemlerinin uzun sure uygulanmalarından sonra bu iki yöntemin sözel ve işaret yöntemlerinden daha ilen, daha kapsamlı bir yöntem olduğu ilen sürülmüştür Total yöntemin genel kabul gören tek bir tanımını bulmak oldukça guçtur (Tucker ve Powell, 1991) Yöntemin en çok alıntılanan tanımlarından bin şöyledir "Total yöntem işitme engelli bireylerin kendi aralarında ve diğer insanlarla en etkili iletişimi kurabilmelerinde işitsel, sözel ve işaret yöntemlerinin en uygun bileşimlerinin oluşturulduğu bir felsefedir" (Garretson, 1976) Bu tanımda olduğu gibi, literatürde total yöntemin yalnızca bir iletişim yöntemi değil aynı zamanda bir felsefe olduğu vurgulanmaktadır (Latimer, 1983) Ġşitme engelliler grubunun heterojen yapısı (Bamford ve Saunders, 1989) ve iletişimdeki güçlüklen gozonunde bulundurulduğunda, total yöntem, kuramsal olarak, oldukça çarpıcı bir yöntem olarak görünmektedir, çunku yöntem bireysel farklılıkların ve bireysel ihtiyaçların önemini vurgulamaktadır Ancak, literature baktığımızda çok sayıda araştırmanın total yöntemin pratikte uygulanamadığı yönündeki bulgularına rastlamaktayız (Evans ve Faik, 1986, Tucker ve Powell, Lynas, 1994) Ülkemizde TĠD nin sistemli hale gelmemiş olmasında kaynaklı olarak total iletişim yönteminin uygulanmasına olanak vermemektedir. Bu sorunun biran önce çözülerek eğitim camiasına bu olanağın kazandırılması gerekir. Gördüğümüz gibi lisan kazanımı için farklı seçenekler mevcut. Günümüz eğitim anlayışı öğrencileri özgün bireyler olarak kabul etmektedir. Bu tür bakış açısı eğitimde bireyselliği ve dolayısı ile bireysel ihtiyaçların gözönünde bulundurulmasını da beraberinde getirmektedir. Burada önemli olan bireyin bunduğu duruma en uygun seçeneğin belirlenerek en kısa sürede lisan ediniminin sağlanmasıdır. Bireylerin iletişim ihtiyaçlarının giderilmesi, kişisel, akademik ve sosyal alanlarda gelişimi için şarttır.

13 Kaynakça: 1- Yoshinaga-Itano C. Benefits of early intervention for children with hearing loss. Otolaryngol Clin North Am. 1999;32: Türkiye Özürlüler Araştırması Devlet Ġstatistik Enstitüsü Matbaası. Ankara, (www.ozida.gov.tr) 3- Belgin E,Genç A, ve ark. Five years results of Hacettepe University Newborn Hearing screening program in Turkey, NHS 2004 International Conferance on Newborn Hearing Screening Diagnosis and Intervention (27-29 Mayıs, 2004; Italya). 4- Kemaloğlu YK, Türkyılmaz C, ve ark. Gazi Üniversitesi Yenidoğan Ġşitme Tarama Programı (YĠTP). XXVII. Ulusal Otorinolaringoloji ve Baş Boyun Cerrahisi Kongresi (4-9 Ekim 2003; Antalya). (www.odyoloji.gazi.edu.tr) 5- Başbakanlık Özürlüler Ġdaresi Başk. Web Ulusal Ġşitme Taraması (www.ozida.gov.tr) 6- Donald M. G. at all (2007) Something to talk about: Spoken Language Approaches for Children With Hearing Loss. AG bell 7- Donald M. G and Flexer C. (2001) Auditory-Verbal Graduates: Outcome Survey of Clinical Efficacy J AM Acad Audiol.12: Christensen, K M (1989) ASL/ ESL A bilingual approach to the education of children who are deaf Teaching English.Deaf and Second LanguageStudents 7, Pappas D. (1998) Diagnosis and Treatment of Hearing Ġmpairment in Children.Singular Publishing. London 10- Cole B. E., Flexer C. (2007) Children with Hearing Loss.Plural Publishing, U.K. 11- Alpiner G. J., McCarthy A. P. (2000) Rehabilitive Audiology, Willams&Willkins, USA 12-Johnson D. C, Benson V. P., Seaton B.J Educational Audiology. Handbook Singular Pub. U.K

14

O Dil; Çok geniş anlamıyla dil, düşünce, duygu ve güdüleri, doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracıdır.

O Dil; Çok geniş anlamıyla dil, düşünce, duygu ve güdüleri, doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracıdır. DİL GELİŞİMİ O Dil; Çok geniş anlamıyla dil, düşünce, duygu ve güdüleri, doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracıdır. O Dil gelişimi; seslerin, kelimelerin, sayıların,

Detaylı

ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ?

ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ? ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ? Cerrahi Servisler İnsanlar duyuları aracılığı ile dış dünyayı algılar, ruhsal, zihinsel, sosyal gelişimini sağlar. Duyulardan birinin eksikliği, algılamanın bütünlüğünü

Detaylı

ÇOCUĞUN DİL GELİŞİMİ

ÇOCUĞUN DİL GELİŞİMİ ÇOCUĞUN DİL GELİŞİMİ Dil gelişimi; seslerin, kelimelerin, sayıların, sembollerin kazanılması, saklanması ve dilin kurallarına uygun olarak kullanılmasını içeren bir süreçtir. Dil gelişimi, doğumdan itibaren

Detaylı

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR 1)ÖZELLİKLERİ 2)KARŞILAŞMA SIKLIĞI 3)TÜRKİYE VE DÜNYADA YAPILAN FAALİYETLER 4)EĞİTİMLERİ 5)AİLEYE VE ÖĞRETMENLERE ÖNERİLER ÖZELLİKLERİ MOTOR GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ZİHİNSEL GELİŞİM

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ Projenin Adı: İskenderun ve Çevresinde Yaşayan İşitme Engelli Bireylere, Ailelerine ve Öğretmenlere Yönelik Değerlendirme ve Eğitim

Detaylı

Çocuklarda İşitme Kaybı * Lisan ve Konuşmaya Etkisi * Rehabilitasyon

Çocuklarda İşitme Kaybı * Lisan ve Konuşmaya Etkisi * Rehabilitasyon Çocuklarda İşitme Kaybı * Lisan ve Konuşmaya Etkisi * Rehabilitasyon Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı Odyoloji Bilim Dalı Uzm.Eğt.Ody Şenay ALTINYAY Hangi Durumlarda Çocuğun KonuĢmasıyla

Detaylı

İŞİTME ENGELLİLER UNUTMAYINIZ! BİLGİLENDİRME KİTAPÇIĞI

İŞİTME ENGELLİLER UNUTMAYINIZ! BİLGİLENDİRME KİTAPÇIĞI UNUTMAYINIZ! Erken tanı, erken cihaz kullandırabilme olanağı, erken eğitim işitme engelli bireyleri işitme kalıntıları ve yetenekleri doğrultusunda eğitebilirsek şu an yaşanan işsizlik, iletişim bozukluğu,

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

İŞİTME ENGELLİLERİN ÖZEL EĞİTİMİ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR

İŞİTME ENGELLİLERİN ÖZEL EĞİTİMİ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR İŞİTME ENGELLİLERİN ÖZEL EĞİTİMİ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR Uz. Ody. Dr. Berrin ERTÜRK Fonem Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi http://fonemegitim.com/ İşitmenin; konuşma ve lisan gelişimini, iletişim

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir.

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Konuşma gecikmesi Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Aylara göre konuşmanın normal gelişimi: 2. ay mırıldanma, yabancılara

Detaylı

FM (Frequency Modulation) SiSTEMLERİ

FM (Frequency Modulation) SiSTEMLERİ FM (Frequency Modulation) SiSTEMLERİ Uz.Ody. Çağıl Sarıdoğan Gazi Ün.Tıp Fak. KBB AD Odyoloji BD Gürültülü ortamlarda konuşmayı anlamak zordur Ancak Çocuk ve özellikle işitme engelli çocuk için durum çok

Detaylı

RİZE REHBERLİK ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ ÖZEL EĞİTİM BÜLTENİ GÖRME ENGELLİLER VE EĞİTİMLERİ

RİZE REHBERLİK ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ ÖZEL EĞİTİM BÜLTENİ GÖRME ENGELLİLER VE EĞİTİMLERİ Bülten No : 49 Tarih: 21 OCAK 2015 Hazırlayan: Kani ŞENTÜRK Özel Eğitim Öğretmeni GÖRME ENGELLİLER VE EĞİTİMLERİ Giriş: Değişen ve gelişen dünyada eğitimli bireyler yetiştirmek giderek önem kazanmaktadır.

Detaylı

ÇOCUKLARIN DİL EDİNİMİ, GELİŞİMİ VE DİLE KATKILARI

ÇOCUKLARIN DİL EDİNİMİ, GELİŞİMİ VE DİLE KATKILARI ÇOCUKLARIN DİL EDİNİMİ, GELİŞİMİ VE DİLE KATKILARI Hayatla temel bağlarımızdan biri olan dil, bilindiği üzere insanlar arası ilişkiyi, iletişimi sağlayan çeşitli özellikleri dolayısıyla pek çok farklı

Detaylı

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM BENİ KOŞULSUZ SEVİN! OTİZM NEDİR? O Bireyin sosyal iletişimini, dil

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği olan bireylere Okuma- Yazma Öğretimi. Emre ÜNLÜ

Zihinsel Yetersizliği olan bireylere Okuma- Yazma Öğretimi. Emre ÜNLÜ Zihinsel Yetersizliği olan bireylere Okuma- Yazma Öğretimi Emre ÜNLÜ Neden okuma yazma öğretmeliyiz? Yaşama katılım Yaşamsal tercihler Okuma yazma Bilgiye ulaşma Bağımsızlaşma Sessel farkındalık Metni

Detaylı

Ulusal Yenidoğan Ġşitme Tarama Programı (YDĠTP)

Ulusal Yenidoğan Ġşitme Tarama Programı (YDĠTP) Ulusal Yenidoğan Ġşitme Tarama Programı (YDĠTP) Konjenital ve Erken çocukluk Dönemi Ġşitme Kaybının Erken Tanısı Prof. Dr. Yusuf K. Kemaloğlu Gazi Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğr. Üy. ve Odyoloji BD Başkanı 1

Detaylı

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI İÇİNDEKİLER KISIM I VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI BÖLÜM 1 Vygotsky nin Yaklaşımına Giriş Zihnin Araçları... 4 Zihnin Araçları Niçin Önemlidir... 5 Vygostky Yaklaşımının Tarihçesi...

Detaylı

Odyolog. Bilimsel yayınlarda «odyoloji» ve «odyolog» kavramlarının kullanımı ilk 1946 yılına dayanır

Odyolog. Bilimsel yayınlarda «odyoloji» ve «odyolog» kavramlarının kullanımı ilk 1946 yılına dayanır ODYOLOJİ NEDİR? Odyoloji İşitme bilimi 1927 de ABD de işitme konuşma ile ilgili meslek sahipleri «American Academy of Speech Correction» adı altında örgütlenmişlerdir Aynı kuruluş 1947 yılında «American

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Pazartesi, 18 Mayıs 2009 12:56 - Son Güncelleme Pazartesi, 18 Mayıs 2009 12:58

Yönetici tarafından yazıldı Pazartesi, 18 Mayıs 2009 12:56 - Son Güncelleme Pazartesi, 18 Mayıs 2009 12:58 Fiziksel Gelişim Bebeklik Döneminde - Fiziksel Gelişim 0-2 yaşlar arasını içeren bebeklik dönemi fiziksel açıdan pek çok temel becerinin kazanıldığı bir dönemdir. Bu dönem içerisinde bebeklerin hem beden

Detaylı

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Döllenmiş yumurta fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Yaşam boyu devam eden biyolojik, bilişsel, sosyal gelişim ve kişilik gelişiminin bilimsel incelemesi Gelişim psikolojisinin başlıca

Detaylı

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Hazırlayan: Gizem Yıldız YASAL TANIM Görme keskinliği; ayrıntıları ayırt etme, görme yeteneğidir. Görme alanı;

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı

Detaylı

Sarıyer Belediyesi ile Her çocuk İngilizce konuşsun

Sarıyer Belediyesi ile Her çocuk İngilizce konuşsun Sarıyer Belediyesi ile Her çocuk İngilizce konuşsun Sarıyer Belediyesi İngilizce yi evinize getiriyor. Sarıyer Belediyesi, Dünya Bankası destekli bilimsel bir proje ile çocuklara evlerinin sıcak ortamında

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER

MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER BEBEKLİK DÖNEMİNDE (0 3 YAŞ) ERKEN TANI İÇİN KRİTİK DÖNEMLER Bebeklik dönemi, gelişimin en hızlı ilerlediği dönemdir. Çevrelerine

Detaylı

NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ

NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ Doç. Dr. İbrahim H. Diken Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü Easy ICT Konferansı 1 Ekim 2009, Dumlupınar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Konferans

Detaylı

ZİHİNSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ

ZİHİNSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ Ö N E R İ L E R Akademik etkinliklerde yavaş olabilirler ancak yinede kendi yeteneklerini ve yetersizliklerini anlayabilecek düzeye gelebilirler. İlköğretim okullarında, normal yaşıtlarıyla aynı sınıflarda

Detaylı

İŞİTME YETERSİZLİĞİ Tanımlar İşitme Engeli: İşitme Engelli Birey Çerkezköy Rehberlik Araştırma Merkezi

İŞİTME YETERSİZLİĞİ Tanımlar İşitme Engeli: İşitme Engelli Birey Çerkezköy Rehberlik Araştırma Merkezi İŞİTME YETERSİZLİĞİ Tanımlar Normal işiten bireylerden söz edildiğinde, genellikle bu bireylerin konuşmayı anlamak için yeterli düzeyde işitmesi olduğu kastedilir. Çevrede aşırı gürültü olamamak kaydıyla,

Detaylı

Ünite 4. Öğr. Gör. Halil İbrahim ERTUĞ. Bu ünitede işitme yetersizliği konusu işlenecektir.

Ünite 4. Öğr. Gör. Halil İbrahim ERTUĞ. Bu ünitede işitme yetersizliği konusu işlenecektir. Ünite 4 İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARIN EĞİTİMLERİ Öğr. Gör. Halil İbrahim ERTUĞ Bu ünitede işitme yetersizliği konusu işlenecektir. İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ 1) Bu çocukların

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

İlkokuma Yazma Öğretimi

İlkokuma Yazma Öğretimi İlkokuma Yazma Öğretimi Günümüzün ve geleceğin öğrencilerinin yetiştirilmesinde, ilk okuma-yazma öğretiminin amacı; sadece okuma ve yazma gibi becerilerin kazandırılması değil, aynı zamanda düşünme, anlama,

Detaylı

EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları. Prof. Dr. Tevhide Kargın

EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları. Prof. Dr. Tevhide Kargın EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları Prof. Dr. Tevhide Kargın Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları Tanım: Kabaca değerlendirme bir birey hakkında

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

Havacılıkta Ġnsan Faktörleri. Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA

Havacılıkta Ġnsan Faktörleri. Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA Havacılıkta Ġnsan Faktörleri Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA BÖLÜM 1 Biyolojik Varlık Olarak İnsan Birinci Bölüm: Fiziksel Faktörler ve Algı Geçen Hafta GEÇEN HAFTA İnsan, Fiziksel Faktörler ve İnsan Performansı

Detaylı

CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ

CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ EKİM 2014 AYLIK REHBERLİK BÜLTENİ Çocuğumla Nasıl Oyun Oynayacağım? Oyun nedir? Oyun, çocukların dünyayı algılamalarını, hayal ile gerçek dünya arasında köprü kurmalarını

Detaylı

Ses dalgaları. Dış kulağın işitme kanalından geçer. Kulak zarına çarparak titreşir.

Ses dalgaları. Dış kulağın işitme kanalından geçer. Kulak zarına çarparak titreşir. İşitme engelliler İşitme duyusu İşitme duyusu, ses olarak adlandırdığımız mekanik titreşimleri ortaya çıkarabilme yeteneğidir. İşitmenin gerçekleşebilmesinde etkili ve önemli rolü olan organımız kulaktır.

Detaylı

Müh. Salim İMAMOĞLU. Çalışmalarımıza Başlarken dayanak noktası olarak aşağıdaki başlıklardan ilham aldık.

Müh. Salim İMAMOĞLU. Çalışmalarımıza Başlarken dayanak noktası olarak aşağıdaki başlıklardan ilham aldık. Müh. Salim İMAMOĞLU Çalışmalarımıza Başlarken dayanak noktası olarak aşağıdaki başlıklardan ilham aldık. A-İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin madde 26 sı der ki : "Herkesin eğitim hakkı vardır. Eğitim

Detaylı

Dr. Hakan Karaş. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Evrimsel Psikiyatri Grubu

Dr. Hakan Karaş. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Evrimsel Psikiyatri Grubu Dr. Hakan Karaş Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Evrimsel Psikiyatri Grubu Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: Yok Grubun kollektif refahına katkı (Brewer&Kramer,1986) Gruplara

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985.

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Nergiz Meltem Güven Email :nergismeltem@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 11.03.1954 Tel : 0535 895 03 29 3. Ünvanı : Profesör 0312 441 39 11 Adres : Hilal Mah. Hollanda Cad. No:20 Daire

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

İŞARET DİLİNİN GELİŞİMİ KURUMLARARASI İŞBİRLİĞİNE BAĞLIDIR - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

İŞARET DİLİNİN GELİŞİMİ KURUMLARARASI İŞBİRLİĞİNE BAĞLIDIR - Genç Gelişim Kişisel Gelişim SİVAS BELEDİYESİ İŞARET DİLİ EĞİTMENİ MUSTAFA EPİK. İŞARET DİLİNİN GELİŞİMİ KURUMLARARASI İŞBİRLİĞİNE BAĞLIDIR. İŞBİRLİĞİ İÇİNDE YAPILAN ÇALIŞMALAR MUTLAKA BAŞARILI OLACAKTIR SORU- Bize kısaca kendinizi

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

NÖROMOTOR GELİŞİM Prof. Dr. Sevin Altınkaynak. Prenatal motor gelişim-1: Prenatal motor gelişim-3. Prenatal motor gelişim-2

NÖROMOTOR GELİŞİM Prof. Dr. Sevin Altınkaynak. Prenatal motor gelişim-1: Prenatal motor gelişim-3. Prenatal motor gelişim-2 NÖROMOTOR GELİŞİM Prof. Dr. Sevin Altınknak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Prenatal motor gelişim-1: İlk hareketler, gebeliğin 7.-8. haftasında uyarıya konturlateral kaba fleksiyon şeklinde olur. 9. haftada

Detaylı

Dili nasıl öğreniriz? Piaget nin Bilişsel Gelişim Kuramı Vygotsky nin Gelişime Sosyokültürel Yaklaşımı Yetişkinlikte zeka nasıl gelişir?

Dili nasıl öğreniriz? Piaget nin Bilişsel Gelişim Kuramı Vygotsky nin Gelişime Sosyokültürel Yaklaşımı Yetişkinlikte zeka nasıl gelişir? Dili nasıl öğreniriz? Piaget nin Bilişsel Gelişim Kuramı Vygotsky nin Gelişime Sosyokültürel Yaklaşımı Yetişkinlikte zeka nasıl gelişir? Doç.Dr. Hacer HARLAK - Psikolojiye Başka hiçbir hayvan bir dili

Detaylı

ĠSKENDERUN VE ÇEVRESĠNDE YAġAYAN ĠġĠTME ENGELLĠ BĠREYLERE, AĠLELERĠNE VE ÖĞRETMENLERE YÖNELĠK DEĞERLENDĠRME VE EĞĠTĠM PROJESĠ

ĠSKENDERUN VE ÇEVRESĠNDE YAġAYAN ĠġĠTME ENGELLĠ BĠREYLERE, AĠLELERĠNE VE ÖĞRETMENLERE YÖNELĠK DEĞERLENDĠRME VE EĞĠTĠM PROJESĠ ĠSKENDERUN VE ÇEVRESĠNDE YAġAYAN ĠġĠTME ENGELLĠ BĠREYLERE, AĠLELERĠNE VE ÖĞRETMENLERE YÖNELĠK DEĞERLENDĠRME VE EĞĠTĠM PROJESĠ H. Ü. Engelliler AraĢtırma ve Uygulama Merkezi AÇILIġ GÜNÜ 23 Ocak 2012 Kayıt

Detaylı

ZİHİNSEL ENGELLİ BİREYLERE OKUMA YAZMA ÖĞRETİMİ

ZİHİNSEL ENGELLİ BİREYLERE OKUMA YAZMA ÖĞRETİMİ ZİHİNSEL ENGELLİ BİREYLERE OKUMA YAZMA ÖĞRETİMİ Öğretmenler, anne-babalar ve toplum okuma yazmaya büyük önem verir. Günümüzde okuma-yazma bilmemek büyük bir kusur olarak kabul edilir. Özel gereksinimli

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not V Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Bireyi Tanıma ve Tanıma Teknikleri *Kendilerine özgü birer varlık olan bireyler, gerek doğuştan

Detaylı

Bilişsel Gelişimle İlgili Kavramlar

Bilişsel Gelişimle İlgili Kavramlar Bilişsel gelişimi anlayabilmek için gizil güç, yetenek, algı, dikkat, kavram oluşturma, belek ve hatırlama gücü, akıl yürütme ve problem çözme ile yaratıcılık kavramlarının açıklaması gerekir. Gizil Güç:

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Ü p ye ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARDA DİKKAT EKSİKLİĞİ, HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ 8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ ÇOCUKLARIMIZIN GELİŞİM DÖNEMİ ÖZELLİKLERİNİ BİLMEK NE

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI Okul öncesi dönem genel anlamda tüm gelişim alanları açısından temellerin atıldığı

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim İletişim "Ne kadar çok bilirsen bil, söylediklerin karsındakinin anlayacagı kadardır."

Detaylı

Gelişim Psikolojisi Ders Notları

Gelişim Psikolojisi Ders Notları Gelişim Psikolojisi Ders Notları Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL www.gunescocuk.com Tanımlar Büyüme: Organizmada meydana gelen sayısal (hacimsel) değişiklikler Olgunlaşma: Potansiyel olarak var olan işlevin

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ...

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... 1 1.1. Bir İleti Kodu Olarak Dil... 1 1.1.1. Dilin Bireysel ve Toplumsal Yönü / Uzlaşımsal Niteliği... 4 1.1.2. Dilin Yapısal Yönü / Dizge Olma

Detaylı

Eğitsel Mobil Uygulama Projesi Raporu. Hayvanları Tanıyalım

Eğitsel Mobil Uygulama Projesi Raporu. Hayvanları Tanıyalım Eğitsel Mobil Uygulama Projesi Raporu Hayvanları Tanıyalım Süreyya YÜKSEL 140805050 sryya_yuksel06@hotmail.com 1. Özet Oyun; okul öncesi ve ilkokul 1. ve 2. sınıf öğrencilerine yönelik hazırlanmıştır.

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları:

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları: OYUN VE ÇOCUK Çocuklar oyunla dünyayı keşfederler, diğer kişilerle kuracakları ilişkileri öğrenirler, kendi yeteneklerini ve güçlerini test ederler, yeni fikirleri denerler ve farklı aktiviteleri deneyecek

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

Etkin Dinleme. Yönetici tarafından yazıldı Salı, 03 Mart :38 - Son Güncelleme Çarşamba, 18 Mart :25. Etkin Dinleme

Etkin Dinleme. Yönetici tarafından yazıldı Salı, 03 Mart :38 - Son Güncelleme Çarşamba, 18 Mart :25. Etkin Dinleme Etkin Dinleme DİNLEMEK Dinlemeyi öğrenen kişi, her konuşmadan olumlu bir mesaj alır... İnsan iletişiminin büyük bir çoğunluğu sözeldir. Sözel iletişimin ancak yarısı kısa bir süre sonra hatırlanabilir.

Detaylı

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI Öğr. Gör. Özlem BAĞCI Çocuğun kas gelişimini sağlayan, enerjisinin boşalmasına yol açan oyun, arkadaşları ile iletişimi ve işbirliğini de sağlayarak onun dünyasını biçimlendirir. Piaget e göre oyun, çocuğun

Detaylı

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI * Öğr. Gör. Özlem BAĞCI *DİL: Belli kurallara dayalı semboller sistemidir. *Dilin öğrenilmesi ve kullanılması zihinsel süreçlere bağlıdır. *Zihinsel problemleri olanlar dili yaşıtları düzeyinde öğrenip

Detaylı

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri,

Detaylı

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir."

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir. KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK

Detaylı

Göz teması kuramazlar, biriyle göz göze geldiklerinde sanki boşluğa bakıyor gibi dururlar ya.

Göz teması kuramazlar, biriyle göz göze geldiklerinde sanki boşluğa bakıyor gibi dururlar ya. OTİZM Genç Gelişim Kişisel Gelişim Gelişimsel bozuklukların en yaygın olanlarından biri otistik bozukluktur. Otistik çocuklarda oyunlarda, sosyal etkileşimde ve sözel iletişimlerinde bozukluklar ve basmakalıp

Detaylı

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Nedir? Normal yada normal üstü zekaya sahip olma Yaşından ve yeteneklerinden beklenilen düzeyde başarı elde edememe Dinleme, konuşma, okuma-yazma,

Detaylı

ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER. FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü

ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER. FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü Yetersizlik, iģlevsellik ve sağlık bileģenlerinin sınıflandırılması Vücut yapıları ve iģlevleri

Detaylı

ÜNİTE 11 Dil ve İletişim

ÜNİTE 11 Dil ve İletişim ÜNİTE 11 Dil ve İletişim Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Dilin tanımını bilecek, Dili oluşturan temel yapıları bilecek, Dil ile düşünme arasındaki ilişkiyi belirleyecek, Dilin işlevlerini bilecek,

Detaylı

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK Matematik,adını duymamış olsalar bile, herkesin yaşamlarına sızmıştır. Yaşamın herhangi bir kesitini alın, matematiğe mutlaka rastlarsınız.ben matematikten

Detaylı

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Hasan Kalyoncu Üniversitesi 2016 www.gunescocuk.com NÖROGELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR

Detaylı

O Oyunların vazgeçilmez öğeleri olan oyuncaklar çocuğun bilişsel, bedensel ve psikososyal gelişimlerini destekleyen, hayal gücünü ve yaratıcılığını

O Oyunların vazgeçilmez öğeleri olan oyuncaklar çocuğun bilişsel, bedensel ve psikososyal gelişimlerini destekleyen, hayal gücünü ve yaratıcılığını EĞİTİCİ OYUNCAKLAR O Oyunların vazgeçilmez öğeleri olan oyuncaklar çocuğun bilişsel, bedensel ve psikososyal gelişimlerini destekleyen, hayal gücünü ve yaratıcılığını geliştiren en değerli araçlardır.

Detaylı

Almanca bölümü olarak hedeflerimiz:

Almanca bölümü olarak hedeflerimiz: Özel Antalya Envar İlköğretim Okulunda ikinci yabancı dil olarak almanca dersi verilmektedir. Hedefimiz öğrencilerimizin almanca konuşulan ülkelerin tarih, toplum ve kültürünü tanımak ve bunları anlayabilmek

Detaylı

TED ATAKENT KOLEJİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ

TED ATAKENT KOLEJİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ TED ATAKENT KOLEJİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ 1. SINIFA HAZIR OLMAK İlkokula başlarken, tüm çocuklar hayatlarında önemli bir adım atmış, yeni bir başlangıç yapmış olurlar. 1. sınıfla birlikte

Detaylı

Öğrenme ve Öğretim İlkeleri

Öğrenme ve Öğretim İlkeleri Öğrenme ve Öğretim İlkeleri Konular Konu alanı bilgisi Pedagojik bilgi ve beceri Öğretmen deneyimi Sağlıklı öğretmen öğrenci etkileşim ve iletişimi İşbirliği ortamı Hazır bulunuşluk Öğretim etkinliklerini

Detaylı

Engelli Bireylerin İstihdam Edilebilirliğinin Artırılması için Teknik Yardım Projesi «Engelli Bireylerin Rehabilitasyonunda En Son Yaklaşımlar»

Engelli Bireylerin İstihdam Edilebilirliğinin Artırılması için Teknik Yardım Projesi «Engelli Bireylerin Rehabilitasyonunda En Son Yaklaşımlar» Engelli Bireylerin İstihdam Edilebilirliğinin Artırılması için Teknik Yardım Projesi «Engelli Bireylerin Rehabilitasyonunda En Son Yaklaşımlar» Meral Didem TÜRKYILMAZ, PhD. Hacettepe Üniversitesi Sağlık

Detaylı

KARNE ALAN ÇOCUĞA NASIL DAVRANILMALI

KARNE ALAN ÇOCUĞA NASIL DAVRANILMALI KARNE ALAN ÇOCUĞA NASIL DAVRANILMALI Şüphesiz her veli çocuğunun başarılı olmasını ister, yine her öğrenci başarılı olmanın verdiği gururu, hazzı, mutluluğu, tatmak ister. En başta ailesinin, yakın çevresinin,

Detaylı

Öğretim Tasarımı ve Eğitim Teknolojisi. Yrd.Doç.Dr. Gülçin TAN ŞİŞMAN

Öğretim Tasarımı ve Eğitim Teknolojisi. Yrd.Doç.Dr. Gülçin TAN ŞİŞMAN Öğretim Tasarımı ve Eğitim Teknolojisi Yrd.Doç.Dr. Gülçin TAN ŞİŞMAN Öğrenme - Eğitim Teknolojisi Yaşantı ürünü Kalıcı izli Davranış değişikliği Nasıl Öğretirim? Öğrenme ile ilgili sorunların analizi ve

Detaylı

Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım

Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşımlar Bireyin algılama, hatırlama ve düşünme gibi bilişsel süreçlerine ağırlık veren bir bakış açısı. Bilişsel öğrenme: Doğrudan gözlenemeyen zihinsel

Detaylı

Gelişim Analizi P P P P P P P P P P P P P P P P P ÖZ BAKIM BECERİLERİ BİLİŞSEL GELİŞİM Ocak. Tehlikeli olan durumları söyler.

Gelişim Analizi P P P P P P P P P P P P P P P P P ÖZ BAKIM BECERİLERİ BİLİŞSEL GELİŞİM Ocak. Tehlikeli olan durumları söyler. Gelişim Analizi Küçük Kaşifler Tehlikeli olan durumları söyler. 107 Yiyecek ve içeceklerin temizliğine dikkat eder. Giysi ayrıntılarını başarıyla açar ve kapar Ali ALIÇ Temizlik malzemelerini amacına uygun

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Erol BELGİN Başkent Üniversitesi. 59.Türkiye Milli Pediatri Kongresi 4-8 Kasım 2015, Belek-Antalya

Erol BELGİN Başkent Üniversitesi. 59.Türkiye Milli Pediatri Kongresi 4-8 Kasım 2015, Belek-Antalya Erol BELGİN Başkent Üniversitesi 59.Türkiye Milli Pediatri Kongresi 4-8 Kasım 2015, Belek-Antalya LİSAN (DİL) Kognitif ve perseptif yapıya sahip karmaşık bir sentral sinir sistemi fonksiyonudur. Söylenileni

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI TEKNİKERLİĞİ EĞİTİMİ - IV - İLETİŞİM BECERİLERİ

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI TEKNİKERLİĞİ EĞİTİMİ - IV - İLETİŞİM BECERİLERİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI TEKNİKERLİĞİ EĞİTİMİ - IV - İLETİŞİM BECERİLERİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI TEKNİKERLİĞİ EĞİTİMİ - IV - İLETİŞİM BECERİLERİ Eğitim içeriği Ağız ve Diş Sağlığı Teknikerliği Eğitim ve Sınav Komisyonu

Detaylı

Okul Öncesi Eğitim Seti

Okul Öncesi Eğitim Seti Okul Öncesi Eğitim Seti Degerli Egitimciler Okul öncesi eğitim; çocukların gelişim düzeylerine ve bireysel özelliklerine uygun, zengin uyarıcı çevre olanakları sağlayan; onların bedensel, zihinsel, duygusal

Detaylı

elif bengü Bölüm 4 İLETİŞİM VE EĞİTİM

elif bengü Bölüm 4 İLETİŞİM VE EĞİTİM Bölüm 4 İLETİŞİM VE EĞİTİM İletişim Nedir? Birey veya bireylerin karşılıklı bilgi, duygu ve düşüncelerini paylaşma süreci iki birim arasındaki mesaj alış-verişi Öğretim Teknolojisinde İletişim Çağdaş eğitim

Detaylı

ÇOCUK PSİKOLOJİSİ - Gizli ilimler Sitesi

ÇOCUK PSİKOLOJİSİ - Gizli ilimler Sitesi Çocuklar ne zaman konuşmaya başlamalıdırlar? İlk anlamlı kelime ne zaman çıkartılmalıdır? İki kelimelik, üç kelimelik cümlelere geçiş hangi yaş dönemine rastlar? Bunlar ve benzeri sorular hemen tüm annelerin

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

YEDİ-DOKUZ YAŞ ÇOCUĞUNUN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ

YEDİ-DOKUZ YAŞ ÇOCUĞUNUN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ YEDİ-DOKUZ YAŞ ÇOCUĞUNUN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ Yedi-dokuz yaş, çocuklarımızın erken çocukluk döneminden çıkıp, kendilerini keşfetmeye başladıkları, akranlarıyla iyi ilişkiler kurmayı öğrendikleri ve günlük

Detaylı

HEMŞİRELİK VE BAKIM HİZMETLERİ BÖLÜMÜ ÇOCUK GELİŞİMİ PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ I.YARIYIL

HEMŞİRELİK VE BAKIM HİZMETLERİ BÖLÜMÜ ÇOCUK GELİŞİMİ PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ I.YARIYIL İÇG101 Matematik HEMŞİRELİK VE BAKIM HİZMETLERİ BÖLÜMÜ ÇOCUK GELİŞİMİ PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ I.YARIYIL Küme, sayılar, sayılarla ilgili işlemler, modüler aritmetik, cebir, polinomlarla uygulamalar, oran

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

DİL VE KONUŞMA YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER

DİL VE KONUŞMA YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER DİL VE KONUŞMA YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLER Dil ve Konuşma Güçlüğü: Sözel iletişimde farklı seviye ve biçimlerde ortaya çıkan aksaklıklar ve düzensizlikler nedeniyle dili kullanma, konuşmayı edinme ve iletişimdeki

Detaylı

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Çocukları günlük bakımcıya veya kreşe gidecek olan vede başlamış olan ebeveynlere Århus Kommune Børn og Unge Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Tyrkisk, Türkçe 9-14 aylık çocuklar hakkında durum ve

Detaylı

3. SINIFLAR BU AY NELER ÖĞRENECEĞİZ? OCAK

3. SINIFLAR BU AY NELER ÖĞRENECEĞİZ? OCAK 3. SINIFLAR BU AY NELER ÖĞRENECEĞİZ? 04 22 OCAK TÜRKÇE ÖĞRENME ALANI: DİNLEME 1. Dinleme Kurallarını Uygulama 1. Dinlemeye hazırlık yapar. 2. Dinleme amacını belirler. 3. Dinleme amacına uygun yöntem belirler.

Detaylı

NEVŞEHİR REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ PSİKOLOJİK DANIŞMANI

NEVŞEHİR REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ PSİKOLOJİK DANIŞMANI (TANIMI-ÖZELLİKLERİ VE AİLELERE ÖNERİLER) PSİKOLOJİK DANIŞMANI ZEKÂ NEDİR? Bireyin gerek sorunları çözerken gerek çevreye uyum sağlarken var olan tüm yetenek ve becerilerini kullanması ile ortaya çıkan

Detaylı