pecya Ruh Hastal ıkları Tedavisinde Psikososyal Bir Boyut: Psikoe ğitimsel Bir Model

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "pecya Ruh Hastal ıkları Tedavisinde Psikososyal Bir Boyut: Psikoe ğitimsel Bir Model"

Transkript

1 Ruh Hastal ıkları Tedavisinde Psikososyal Bir Boyut: Psikoe ğitimsel Bir Model Ümit EREN YURTSEVER *, Tar ık KUTLAR *, Nurcihan TARLACI *, Kirkor KAMBERYAN *, Muharrem YAMAN * ÖZET Araştırman ın amac ı; hasta ve aileyi hastalık hakk ında bilgilendirerek, tedavi uyumunu artırmak, hastalıkla başaçıkma yeteneklerinde olumlu de ğişiklikler sağlayarak relapsları azaltmakt ır. Pek çok araştırma bu girişimlerin hastalar ve aileleri üzerinde pozitif etkisi oldu ğunu göstermektedir. Bu araştırma, psikoloji ve e ğitim kaynaklar ından yararlandarak geliştirilmiş olup, uygulama sonuçları psikiyatri alanında kullanılabilir bir model olduğunu kanıtlam ıştır. Aile üyelerinin ve hastaların ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde bir model geli ştirilmiştir. Bu modelde, benzerlerinden farkl ı olarak öğretim ilke ve yöntemleri zemininde e ğitim program ı geliştirilmiştir. Eğitim, öğretim kavramları tartışdm ış, psikoeğitimsel çalışmaların zemini bu kavramlara oturtulmuştur. Ayr ıca eğitim programları bu programların uygulanmas ı, öğrenme, öğrenme çeşitleri, öğrenme modelleri ve e ğitimsel girişimlerin öneminden bahsedilmi ştir. Bu model standart hastane tedavisine ek olarak hastalar ve aileleri için grup oturumda= da kapsayan bir girişimdir. Araştırma, Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Hastanesi III. Psikiyatri Kliniği'nde 5 gün 2'şer saatlik oturumlar şeklinde planlanm ıştır. Psikoeğitimsel yaklaşım hastalara bilgisayank microsoft power point programında hazırlanmış slaytlarla sunulmuştur. Bu slaytlar, altı konu başlığın, kapsayacak şeklinde şöyle haz ırlanmıştır: Eğitim 34 hastalık nedenleri 42, hastalık belirtileri 75 (depresyon 45, mani 30), ilaçla tedavi ve yan etkileri 80, aile 34 slayt. Ara ştırmaya katılan kişiler; DSM N kriterlerine göre Duygudurum bozulduğu tanıs ı alm ış, klinikte standart tedavisi yap ılm ış, aile ile ilişki kurulan hasta olarak belirlenmiştir. Araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu deneysel model kullan ılm ıştır. Deney grubuna; 40 hasta, 40 hasta ailesi, kontrol grubuna da 40 hasta, 40 hasta ailesi olmak üzere toplam 180 kişi alınm ıştır. Araştırmada, 5 veri toplama aracı kullanılm ıştır. Geçerlilik ve güvenilirlik s ınamaları sonucunda ölçeklerin kullandabilirliğine karar verilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde ili şkili t testi, ili şkisiz t testi, iki boyutlu varyans analizi istatistik teknikleri kullan ılm ıştır. istatistik işlemlerde.05 manidarlık düzeyi benimsenmi ştir. Anahtar kelimeler: Psikoeğitim, hasta ve aile eğitim Düşünen Adam; 2001, 14(1 ): SUMMARY The purpose of our study is that group information to the patient and the family about the disease in order to increase the compliance to the treatment and to decrease the relapse with positive change is the ability of handling. Most of the recent studies have shown that, this kind of methods affect positively on both the patients and their family. This study which developed from psychiatry, psychology and education sources and application results proved that it was an available model in psychiatry. A model that replays to the patient and his families needs was established in that model different than the orders on educational program was developed on the subject of instructional principles. Education and instructional concepts was discussed and the psychoeducational studies was based on this subjects. Besides, the educational program, their application, kinds of instruction the instruction model and the educational efforts importance was inquired. This model includes the group sessions for the patients and their family which were added to the standard hospital treatment. This research was planned on 5 days, 2 hours lasting sessions on thirty Psychiatry linic of Bak ırköy Psychiatry Hospital. Psychoeducational approaches were presented to the patients with slides that were prepared by Microsoft power point program on computer. There slides comprise six main subject headline that were; 1- Educational 34, 2- Etiology of the disease, 3- Symtoms of the disease 70 (depresyon 45, mania 30), 4- Drug therapy and side effects 80, 5- Family 34. Bipolar diseased patients method the DSM IV criterions who had the standard therapy on the clinic and the families who we had related. We used a trial method which pretest and final test with control groups. As in the trial group 40 patients, 40 family and the control group with 40 patients and their family a total of 10 were studied. We used fave means of data in our study. We used the scalar often he validity and the reliability were tested. For data analysis, related t test unrelated t test bidimensional variant analyze were used. In statistic dealing.05 identified as significant value. Key words: Psychoeducational, patient and the family education * Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Hastanesi 1. Psikiyatri Klinigi, 33

2 Eren Yurtsever, Kutlar, Tarlac ı, Kambe ıyan, Yaman GİRİŞ Psikoeğitim sözcüğü yap ılandınlmış ve baz ı özel içerik alanlar ına yoğunlaştınlmış programları anlatmak için kullanılır olmu ştur. Psikiyatrik literatürde bu sözcüğün tan ımında fikir birliği yoktur ve genelde geni ş kognitif, davranışsal ve psikososyal tedavi yakla şımlannı (aile ve hasta için) anlatmak için kullanılmaktad ır. Yardım etmek, aileye bilgi vermenin yanında başa ç ıkma yeteneklerinin de kazand ınlmas ım içerir (1,4,10,16,17). Eğitim, bireyin davran ışında kendi yaşantısı yoluyla ve amaçlı olarak istenilen davran ışların gelişmesi için uygulanan süreçlerin tümüdür. Bu süreç aile ve hastaya hastal ıkla ilgili bilgi ile donatma i şleminin tümünü kapsar. Hasta ve ailesi uzman ekibin sa ğ- ladığı etkile şim ortam ında yüz yüze ve planl ı olarak amaçlanan değişim sürecini sürdürürler. Hasta ve hasta ailesi için psikoe ğitimin beklenen amaçları şunlardır: 1. Aile yükünü ve stresini azaltmak. 2. Değişim umudunu arttırmak. 3. Relaps ı önlemek 4. Hasta ve ailesi için hayat kalitesini art ırmak ve yeni başa ç ıkma yetenekleri edinmelerine yard ım etmek. 5. Kognitif, affektif ve davran ış değişiklikleri yapmak. 6. Emosyonel destek sağlamak. 7. Hastalığın semptomlar ın öğretmek. 8. Tedavide uyumu artırmak (5,830,15). Psikoeğitimsel gruplara yöneli şin günümüzde birçok nedeni vardır: Psikiyatrik hastal ıkların nedeni olan biyo-psikososyal etmenleri hasta ve aile ile birlikte gözden geçirip hastal ık belirtileri ile daha iyi ba ş edilebilmelerini sağlamak. Uzun yatış süreli hastane tedavilerinin maliyetlerinin artmas ı ve bunu karşılayan kaynaklar ın azalmas ı, kısa yatış süreli hastane tedavilerinin ve e ğitimle desteklemi ş tedavi yöntemlerinin gerekliliği açığa çıkmıştır. Nüks ve relapslar ın önlenmesinde, tedaviye uyumda, iş ve günlük yaşam olaylann ın hastal ık sürecine olumsuz etkilerini gidennede ve önlemede Şekil 1. Goldstein ve Leff ve ark. Falton ve Hogart ve Terrier ve ark ark ark ark Aileye yönelik program uygulanm ış 11 Aileye yönelik program uygulanmam ış anlamlı biçimde yararl ı olduğu bilinmektedir (Kent, 1994). Yatarak tedavi sonras ı ilaç tedavisi ve iyi planlanm ış psikososyal yardımlar bir yıl içinde tekrar yatışları dramatik olarak azaltm ıştır (Şekil 1) (Rabiner, Wegner, Kane, 1986). Uzun süreli eğitim programlar ı, hastane tedavisini izleyen bir yılı aşkın süreyi kapsayabilir. Bir yandan psikofarmakoterapinin de sürdürüldü ğü bu uygulamalar kontrollü klinik çal ışmalarda değerlendirilmiştir. Amaç, remisyonda iken bilgilendirme, destek olma ve özgün başaçıkma yöntemleri ile aile ortamımn gerginliğini azaltabilmektedir. Şekil l'de uzun süreli programlarla yap ılmış beş kontrollü çal ışmanın sonuçlar ı verilmiştir. Aileye yönelik programlann olmadığı gruplarda yinelemelerin yüksek olu şu çok önemli bir bulgudur (21,25,27,28). Hatfield'a göre aileler için psikoe ğitimin amac ı, kronik psikiyatrik hastas ı olan ailelere bu bilmedikleri ve zorland ıkları hastal ık sürecindeki rollerini olabildiğince iyi öğretip benimsetebilmektir. Bu süreçte karşılaşabilecekleri olas ı sorunları hakkında bilgilendirmek çözümü h ızlandınc ı ve kolaylaştınc ıdır. Son yıllarda Şizofreni, Affektif Bozukluklar, Depresyon, Alkol ve Madde kullan ım ı olan hastalar ve ailelerini de kapsayan genelden özele sorun çözmeye yönelik psikoe ğitim programlar ı geli ştirilmektedir (4,10,12). insanlara hastal ıkları ve tedavileri hakk ında özel 34

3 Eren Yurtsever, Kutlar, Tarlac ı, Kamberyan, Yaman Tablo 1. Psikoegitinısel yaklaşımların gelişimi. ÇALISMA DENEKLER TEDAVİ KARŞILAŞTIRMA SONUÇLAR GRUBU Goldstein (1978) Falloon (1982) Fallon ve Pederson (1985) Leff (1982, 1985) 104 şizofreni hastas ı çoğu ilk görü şme Yüksek duygu dışavurumu olan akrabalarla ya şayan veya tekrarlama riski yüksek olduğu düşünülen 36 şizofren hasta Duygu dışavurumu yüksek akrabalar ı olan 24 şizofren hasta Kriz odakl ı k ısa 6 haftal ık seanslarla eğitim, hastalığı kabullenme ve gelece ğe yönelik plan yapma Davran ışç ı aile tedavisi, ailenin evinde problem çözme ve iletişim becerileri eğitimi 3 ay yoğun terapi ve 6 ay takip seanslar ı Orta ve düşük düzeyde Aile e ğitim gruplarında 6 ay için dü şük ilaç tedavisi tekrar oran ı (p<0.005) Destekleyici bireysel psikoterapi ile beraber kısa aile dan ışmanlığı Aile tedavisi grubunda daha az nüks 9 ayda (p<0.01) ve 2 y ılda (p<0.001). Hastan ın i şlevselliğinde art ış, ytildinde azalma tedavi grubunda masraflar ın düşmesi Akrabalann eğitimi,akrabalar Düzenli hastane takibi, 9 ay için tekrarlarda aile tedavisi grubu, evde aile terapisi aile ile az düzeyde grubunda düşüş (p<0.05) 2 ayda belirgin yap ılan iletişimler dü şüş yok Kottegan (1984) Duygu dışavurumu yüksek Yaln ız hasta grubu ve yaln ız Standart bak ım Gruplar aras ında tekrarlama aç ısından akrabalar ı ile yaşayan 29 akraba grubunda e ğitim ve fark yok şizofreni hasta tart ışma Glick (1985) Şizofreni ya da şizofreniform Yatan hasta ile en az 6 Standart yoğun yatakl ı Hasta aile gruplar ı için aile Haas (1986) bozukluğu olan 80 hasta majör se,ansl ık aile müdahalesi; tedavi değerlendirmelerinde ve kad ın hastalarda duygulamm bozuklu ğu olan 60 eğitim, mevcut ve gelecekteki tedavinin olumlu etkisi görüldü. hasta stresörlerin tan ınılanması Hogart (1986, Yüksek duygu d ışavurumu olan 2 yıl süreli eğitim, tartışma, Gündüz hastanesi 1991) akrabalarla ya şayan 103 şizofreni problem çözme ileti şim sosyal beceri eğitimi hastas ı eğitimi Tarrier (1988) 83 şizofreni hastas ı 64 yüksek duygu dışavurumu olan ve 19 düşük duygu durumu olan akrabalar ın karşılaşt ırmalı gruptan 9 ay süreli davran ışç ı program, eğitim, stresle başetme, problem çözme, amaç koyma uygulan ıyor Leff (1989) Yüksek duygu d ışavurumu olan Eğitim tart ışma evde ailesi akrabalarla ya şayan 24 şizofreni tedavisi ailesi 1 ve 2 y ıll ık takiplerde aile tedavisi tekrar ı azaltmaktad ır (p<0.01) fakat hasta i şlevselliğinde etkisi olmad ı. Yaln ızca eğitim 2 k ısa 9 ay ve 2 y ıllık süreler için ailf tedavisi seans veya rutin tedavi tekran ve psikiyatrik semptoifilar azald ı. Eğitim+akrabalar için destek grubu 2 y ıl için gruplar aras ı tekrar aç ısmdan fark yok (% 35 ve % 36) sosyal ili şkilerde düzelme belirtisi yok Levene (1989) Ilaç tedavisine uymayan 10 Fokal aile terapisi Destekleyici İki grupta da semptomlar, topluma uyum şizofreni hastas ı ve aileyle danışmanlık ve sosyal işlevsellik aç ısından ilerleme haftal ık görü şme (belli bir görülmüş. İki grup aras ında fark konunun görü şüldüğü) görülmemi ştir. Vaughan (1992) İki ebeveyni ile yaşayan 10 haftal ık akrabalara ebeveynlerden en az birinin yönelik program i şbirliğinin yüksek duygu d ışavurumu olan sağlanmas ı ve problem çözme 35 şizofren hastas ı oryantasyonlu Zastowny (1992) Ailelerine ula şılabilen orta uzunlukta bir süre için yatakl ı biçimde kalan 30 şizofreni hastas ı Falloon'un çal ışmas ına dayanarak yap ılan davran ışç ı aile yöntemi Standart ayaktan tedavi Gruplar arasmda tekrar ve semptomlar aç ıs ından fark yok. Destekleyici aile yöntemi İki grupta da semptomlar, topluma uyum ve sosyal işlevsellik aç ısından ilerleme grülmüş. Iki grup aras ında fark görülmemi ştir. Randolp (1994) Haftada 4 saat aile ile görü şülen Falloon'un ve diğerlerinin Standart servis 1 y ıll ık sürede tedavi grubunda daha 41 şizofreni hastas ı çal ışmalarına dayanarak düşük tekrar (p<0.001). yap ılan klinik temelli davran ışç ı aile yöntemi McFarlane (1994) Aileleri ile haftada 10 saat görü şülen 41 şizofreni hastas ı Çok aileli psikoeğitimsel grup Psikoeğitimsel tek aile tedavisi; dinamik çok aile tedavisi 4 y ıllık süre için psikoeğitimsel çok sildi grupta daha dü şük tekrar. McFarlane (1995) Aileleri ile haftada 10 saat Çok aileli psikoeğitimsel grup görü şülen 3 tan ışma seans' ve bir formal eğitim program ı ve/veya tedavisi seans ına kat ılm ış 172 şizofreni hastas ı Tek aileli psikoeğtiimsel grup Çok aile grubunda çal ışmay ı tamamlayanlar için daha az tekrar. Daha semptomatik, yüksek duygu d ışavurumu hasta ve aileleri için birden fazla ailelerin kat ıldığı çok aile modelleri daha iyi sonuç veriyor. İki grupta da iş bulma da olumlu sonuçlar elde edilmi ş ama çok aile psikoeğitimsel grupta daha az yüksek bulunmuş. Nina Schooler Aileleri ile ya şayan veya aile ile Falloon'un modeline dayal ı Destekleyici aile kişisel yazışma ileti şimi olan antipsikotik ilaç davran ışç ı model müdahalesi, şizofreni için tedavi tedavisine aday 528 şizofren psikoeğitimsel ve ayl ık stratejileri (1995) hasta destek gruplar ı. Aile tedavi gruplar ı aras ında fark yok. 35

4 Ruh Hastal ıklar ı Tedavisinde Psikososyal Bir Boyut: Eren Yurtsever, Kutlar, Tarlac ı, Kamberyan, Yaman Tablo 2. Gruplar Seçme Öntest işlem Sontest Hasta Deney Random 01.1 Eğitim 01.2 Kontrol Random Eğitim Hasta ailesi Deney Random 03.1 Eğitim 03.2 Kontrol Random Eğitim bilgi verilmesi ki şilerin durumlarını daha iyi anlamalann ı sağlayarak tedaviye uyumu olumlu yönde etkilemektedir. Hastaya bakan ile hasta veya ailesi aras ındaki iletişim eğitimin fonksiyonel olmas ına yardım eder. Eğitim ayn ı zamanda ki şisel fark ında olma ve değiştirmeyi vurgulayan pek çok geleneksel, psikoterapinin asl ını oluşturmaktadır (4 5,9,10,15). Dixon ve Lehman yap ılan Psikoe ğitimsel yakla şımlann tarihçe ve yaralar ı konusunda genel olarak bir özet sunmu şlardır (5). Eğitimsel giri şimlerde dersler, özel bir konu veya problem üzerinde yap ılandınlmış gruplar, yarım gün ya da tam gün psikoe ğitimsel çalışmalar, zamanla s ı- nırlandırılmış gruplar ve problem çözme, kognitif, davranışsal yetenekler üzerine kurslar ı kapsamaktadır. Bu gruplarda, psikiyatrik hastal ığın nedenleri ve etkileri; tedavi giri şimleri, ilaç tedavisinin etkileri, hastalığın aileye etkileri, bak ım planlamas ı ve özel konular (stresle ba şa ç ıkma vb.) hakkında formel hasta e ğitim oturumlannı kapsar. Eğitimin içeriği (öğretilen) ve i şlem (nas ıl öğretildiği) önemli parçalardı r (10,1'6,17,19,24,29). Ailenin ruh sağlığı çal ışanları ile i şbirliği yapabilmesi ve somut katk ılarda bulunabilmesi, hastan ın gereksinimlerinin fark ına varılmas ı ve bu hizmetlerde süreklili ğin sağlanmas ı, sağlanan hizmetlerin niteliklerinin gözden geçirilmesi, hastalar ın günlük yaşam etkinlikleri ve pratik sorunlar ın ı çözmelerine pratik aç ıdan yardımcı olunmas ı, kriz dönemlerine müdahale edilmesi ve hastalar ın yaşam kalitesini bireysel ve sistem düzeyinde art ırmak için yarat ılan destek çabalar ına katılmalanna bağlıdır (12,13,15,18, 20,24). GEREÇ ve YÖNTEM Araştırmaya Bakırköy Ruh ve Sinir Hastal ıklar Hastanesi III. Psikiyatri Birimine ba şvuran DSM- IV'e göre Duygudurum Bozuklu ğu tanısı almış, klinikte standart tedavisi yap ılmış, aile ile ilişki kurulan hastalar ara ştırma kapsamına alınmıştır. Uygulanan örnekleme deseni şöyledir: Deney grubu; 40 hasta, 40 hasta ailesi, kontrol grubu; 40 hasta 40 hasta ailesi olmak üzere toplam 160 ki şidir. Araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu deneysel model kulan ılmıştır (29). Araştırman ın simgesel gösterimi Tablo 2'de gösterilmi ştir. Araştırma, geliştirilen psikoe ğitimsel yaklaşım ın, deney grubunda olan hasta ve ailenin birlikte katıldığı 5 oturum 2' şer saatlik gruplar şeklinde uygulanması ile gerçekle ştirilmiştir. Bilgisayarda hazırlanan eğitim slaytlan, bilgilendirici bro şürler grup oturumlan boyunca kullan ılmıştır. Verilen bilgilerin katılımcılar tarafından öğretilmesi ve yeni ba şaç ıkma yeteneklerini pratikle ştirebilmeleri için aktif öğrenme yöntemleri kullanılmış; rol playing, monodrama, psikodrama, davran ışsal tekrarlar üzerinde durulmuştur. Bu yard ımlar savunuculuğu azaltarak kişilere öğretilenlerin yerle şmesini, hasta ve aileyi daha aktif olarak ö ğrenmenin içine almay ı sağlamıştır. Eğitimin içeriği (öğretilen) ve i şlem (nas ıl öğretildiği) organize edilmi ş ve planlanm ıştır. Içeriğin ne şekilde işleneceğini, kaynaklar ı, çe şitli yaklaşımları, öğretim stratejisi, yöntem ve teknikler önceden belirlenmi ştir. Psikoeğitimsel program şu unsurlardan olu şturulmuştur: Amaçlar; ilkeler, aç ıklamalar. Konular; konular ın düzenlenmesi, çal ışma saatleri, Öğretme-öğrenme süreçleri: Ö ğrenme psikolojisi, öğretme, ö ğrenme yöntemleri teknikleri araç ve gereçleri. Öğrenme stratejisi olarak Bili şsel Öğrenme Modeli seçilmi ştir. Psikoeğitimsel Program- 36

5 Eren Yurtsever, Kutlar, Tarlac ı, Kamberyan, Yaman ların gelişmesi ve devamlılıkı için de sistemli ve sürekli bir de ğerlendirme faaliyeti planlan ıp uygulanmıştır. Ekip, saptadığı eğitim hedeflerine ne dereceye kadar ula ştığını görebilmesi için çal ışmalannı değerlendirmi ş. Koşulları karşılamayan bireylerle olarak sistem gözden geçirilmi ş, gerekli düzenlemeler yap ılmıştır. Amaçların ne dereceye kadar gerçekle ştirildiğini görmek için ölçek ve anketler geli ştirilmiştir. Araştırmaya kat ılanlara Hastal ığı Tanıma Ölçeği, Aile Tutum Ölçeği, İlaçların Yan Etkileri Bilme Ölçeği, Depresyon Ölçeği, Mani Ölçeği ayrıca Hastalığın Adını Bilme, Hastal ığın Belirtilerini Bilme, Kullan ılan ilaçları ve Yan Etkilerini Bilme, Tedaviye Uyum ile ilgili ölçek ve anket kullan ılmıştır. Geçerlilik çal ışmaları kapsam ında ölçeği oluşturan her sorunun madde analizi i şlemleri gerçekle ştirilmiştir. Bu geçerlilik ve güvenilirlik s ınamaları sonucunda 5 ölçeğin de kullanılabilirliğe karar verilmiştir (6'29). Ölçekler ve anketlerden elde edilen verilerin çözümlenmesinde ili şkili t testi, ili şkisiz t testi, iki boyutlu varyans analizi istatistiksel teknikleri kullan ılmıştır (29). BULGULAR Hasta Grubunun Kar şılaştırmalarına ilişkin Bulgular Hasta grubunun testler (öntest-sontest) ve gruplar (deney-kontrol) etkile şiminde araştırma değişkenleri bakımından kar şılaştırmalan iki boyutlu varyans analizi ile yap ılmıştır (Yurtsever, 1999). Bu analizler sonucu ayr ıntılı bilgiler şöyledir: "Hastal ığın adın ı bilme" "Hastal ık belirtilerini bilme" "Kullandığı ilaçları bilme" " İlaçların yan etkilerini bilme" "Hastal ığı tanıma" yönünden, hasta gruplarında öntestte deney ve kontrol gruplar ı aras ında Tablo 2. Gruplar&testler de ğişkenlerine göre hastal ığın adını bilme için gözeneklerin ortalama ve sapmalar ı.. n x s n x s n x Deney Kontrol Toplam Tablo 3. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre hastal ık belir-tilerini bilme için gözeneklerin ortalama ve sapmalar ı. n x s n x s n x Deney Kontrol Toplam Tablo 4. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre ilaçlar ını bilme için gözenelderin ortalama ve sapmalar ı. n x s n x Deney Kontrol Toplam Tablo 5. Gruplar & testler değişkenlerine göre ilaçlar ın yan etkileri için gözeneklerin ortalama ve sapmalar ı. n x s n x s nx s Deney Kontrol Toplam Tablo 6. Gruplar & testler değişkenlerine göre hastahğı tanıma için gözeneklerin ortalama ve sapmalar ı. n x s n x s n Deney Kontrol Toplam fark yoktur. Hem deney hem kontrol grubunda sontestte, önteste göre yükselmi ştir. Ancak sontestte deney grubu, kontrol grubuna göre yine de daha yüksek bilme düzeyine ula şmıştır. Bu sonuçlar verilen bilgilendinne eğitiminin hastalarda üzerinde beklenen fayday ı sağladığını göstermektedir (Tablo 2, 3, 4, 5, 6). Depresyon ve Mani düzeylerinde, hasta gruplar ında 37

6 Eren Yurtsever, Kutlar, Tarlac ı, Kamberyan, Yaman Tablo 7. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre depresyon için gözeneklerin ortalama ve sapmalar'. Tablo 10. Gruplar & testler değişkenlerine göre hastal ığın adını bilme için gözeneklerin ortalama ve sapmalar'. n x s n x s n x s x s n x s n x Deney Kontrol Toplam Deney Kontrol Toplam Tablo 8. Gruplar & testler değişkenlerine göre mani için gözeneklerin ortalama ve sapmalar'. Tablo 11. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre hastal ık belirtilerini bilme için gözeneklerin ortalama ve sapmalar'. n x s n x s n Deney Kontrol Toplam Tablo 9. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre tedaviye uyum için gözeneklerin ortalama ve sapmalar'. n x s n x s n x Deney Kontrol Toplam Tablo 12. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre ilaçlar ını bilme için gözeneklerin ortalama ve sapmalar'. Öntest Sontest Toplam n x s n x Deney Kontrol Toplam hem öntestte hem sontestte deney ve kontrol gruplar ı aras ında fark yoktur. Fakat deney grubunda sontestte, önteste göre Depresyon ve Mani puan ı düşmüştür. Bu sonuçlar "hastanenin uygulad ığı tedavinm. depresyon ve mani düzeyini dü şürdüğü" varsayım ından hareketle hastalar ın da kendi durumlar ındaki iyileşmenin fark ında olduklar ının bir göstergesi sayılabilir (Tablo 7, 8). Tedaviye uyum bak ım ından, hasta gruplar ında öntestte deney ve kontrol gruplar ı aras ında fark yoktur. Kontrol grubunda öntest-sontest aras ında fark görülmemektedir. Buna kar şılık deney grubunda sontestte, önteste göre tedaviye uyum düzeyi artm ıştır (uyumsuzluk puan ı dü şmüştür). Bu sonuçlar verilen bilgilendirme eğitiminin hastalar ın tedaviye uyumunda olumlu sonuçlara yol açt ığın ı göstermektedir (Tablo 9). 38 n x x s n x Deney Kontrol Toplam Hasta Ailesi Grubunun Karşılaştırmalarına ilişkin Bulgular "Hastal ığın ad ını bilme" "Hastal ık belirtilerini bilme" "Kullandığı ilaçları bilme" "ilaçlar ın yan etkilerini bilme" "Hastal ıı tanıma" yönünden, hasta ailelerinde öntestte deney ve kontrol gruplar ı aras ında fark yoktur. Kontrol grubunda sontestte, önteste göre farklılık göstermezken deney grubunda bu düzey yükselmi ştir. Ayrıca sontestte deney grubu, kontrol grubuna göre daha yüksek düzeye ula şmıştır. Bu sonuçlar verilen bilgilendirme e ğitiminin hasta aieleri üzerinde beklenen fayday ı sağladığını göstermektedir (Tablo 10, 11, 12, 13, 14). Hastalığa karşı ailenin tutumu yönünden, hasta ailelerinde öntestte deney ve kontrol gruplar ı aras ında fark yoktur. Kontrol grubunda öntest-sontest aras ın-

7 Eren Yurtsever, Kutlar, Tarlacı, Kamberyan, Yaman Tablo 13. Gruplar & testler değişkenlerine göre ilaçlar ın yan etkilerini bilme için gözeneklerin ortalama ve sapmalar'. Tablo 16. Gruplar & testler değişkenlerine göre depresyon için gözenelderin ortalama ve sapmalar'. n x s n x n x s n x s n x s Deney Kontrol Toplam Deney Kontrol Toplam Tablo 14. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre hastal ığı tanıma için gözeneklerin ortalama ve sapmalar ı. Tablo 17. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre mani için gözeneklerin ortalama ve sapmalar ı. n x s n x s n x Deney Kontrol Toplam Tablo 15. Gruplar & testler de ğişkenlerine göre ailenin tutumu ve gözeneklerin ortalama ve sapn ıalan. n x x s n x s Deney Kontrol Toplam da bir fark görülmezken deney grubunda sontestte, önteste göre daha olumlu düzeye yükselmi ştir. Ayrıca sonteste deney grubundaki tutum kontrol grubunun tutumuna göre daha olumludur. Bu sonuçlar verilen bilgilendirme e ğitiminin hasta ailelerine olumlu bir tutum kazand ırdığı yönünde beklenen fayday ı sağladığını göstermektedir (Tablo 15). Depresyon ve Mani düzeylerinde, hasta ailelerinde öntestte deney ve kontrol gruplar ı aras ında fark yoktur. Kontrol grubunda öntest-sontest aras ında fark görülmezken deney grubunda bu düzey dü şmüştür. Bu sonuçlar "hastanenin uygulad ığı tedavinin depresyon ve mani düzeyini dü şürdüğü" varsay ım ından hareketle deney grubundaki hastalar ın kendi durumlanndaki iyileşmenin kontrol grubundakilerden daha iyi alg ıladıklannın bir göstergesi say ılabilir (Tablo 16, 17). Deney Kontrol Toplam TARTIŞMA Ruh hastal ıklarının tedavisinde psikoeğitimsel yaklaşımların diğer tedavilere deste ği şüphesizdir. Bu araştırman ın sonuçları da yap ılan diğer ara ştırmalardaki sonuçlar ını destekler niteliktedir. Uygulama sonuçları psikiyatri alan ında kullan ılabilir bir model olduğunu kanıtlam ıştır. Goldstein (1978), Falloon (1982), Falloon ve Pederson (1985), Leff (1982, 1985), Kottegen (1984), Glick (1985), Haas (1986), Hogart (1986, 1991), Tarrier (1988), leff (1989), Levene (1989), Vaughan (1992), Zastowny (1992), Randolph (1994), Mcfarlane (1994), Mcfarlane (1995), Nina Schooler (1995) yıllarında yap ılan araştırman ın sonuçlar ından elde edilen bulgular ile bu ara ştırmada elde edilen bulgular benzerlik göstermektedir. Bu çal ışmalarda Deney grubunda hasta ve ailelerin öntest-sontest sonuçları aras ında fark gözlenmi ş, sontest puanlar ı kontrol grubuna göre daha olumlu ç ıkmıştır. Araştırma sonucunda; hasta ve aile hastal ık, ilaç kullanımı, ilaç yan etkileri hakk ında ilgilenmi ş, hastalık belirtilerinin fark ındalığı konusunda beceri geli ştirmi ş, tedavi uyumu artmış, hastalıkla başa ç ıkma yeteneklerinde olumlu değişiklikler sağlanmış, ailenin hastal ık ve hasta ile ilgili olumsuz tutumlar ı değiştirilmi ş olup geliştirilen psikoeğitimsel modelin hasta ve aileleri üzerinde beklenen fayday ı sağladığı gözlenmi ştir. 39

8 Eren Yurtsever, Kutlar, Tarlac ı, Kamberyan, Yaman Geliştirilen bu model yaygmla şurılmah, diğer hastalık grupları içinde benzer e ğitim programları geli ştirilmelidir (29). KAYNAKLAR 1. Atkınson, Sacqveline M, Denise A, Coia W: Harper Gilmour and Janice P Harpes "The impact of Education Groups for people with Schizophrenia on Social Functioning and Quality of Life" British Journal of Psychiatry 168: , Ayres W: Practice Guideline for Mawor Depressive Disorder in Adults. Washington: American Psychiatric Press, Cozolino L, et al: "The Impact of Education About Schizophrenia on Relatives Varying in Expressed Emotion", Schizophrenia Bulletin, 14(4): , Daley DC, MSW, Bowler K, Cahalene H: "Approaches to patient and Familiy Education with Affective", Patient Education and Counseling 19: , Dixon L, Lehman AF: "Family Interventions for Schizophrenia", Schizophrenia Bulletin 4(21): , Demirali EY: "Ölçelderde Geçerlik ve Güvenirlik", MÜ E ğitim Bilimleri Dergisi 7: , Freeman H: Relationship of schizophrenia to the environment. Br J Psychiatry 51:90-99, Gibbons JS, et al: Schizophrenic Patinets and their Families. British Journal of Psychiatry 144:70-77, Glick, Ira D, Burti L, Okonogi K, Sacks M: "Effectiveness in Psychiatric Care", British Journal of Psychiatry 164: , Goldstein MJ, et al: Drug and family therapy in the aftercare treatment of acute schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 35: , Hanson JG: Families Perceptions of Psychiatric Hospitalisation of Relatives with a Severe Mental Illness. Administration and Policy in Mental Health 22: , Kaplan H, Banjamin JS, Wilkins W: Comprehensive Textbook of Psychiatry/VI. Baltimore, Kates James and Rockland LH: "Supportive Psychotherapy of the schizophernic Patient", American Journal of Psychotherapy 4: , Kent S, Yellowless: Psychiatric and Social Reasons for Fre- quent Rehospitalisation. Hospital and Comn Psychiatry 45: , Leff J, et al: A controlled trial of intervention in families of schizophrenic patients. British Journal of Psychiatry 141: , Lefley HP: Family Burden and Family Stigma in Major Mental Ilness. American Psychologst 44: , McFarlane WR, et al: Multiple-family groups and psychoeducation in the treatment of schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 52: , Mezzich JE, Kleinman A, Horacio Fabrega, Çeviren: T. Tunga Tüzer, Ankara, Compos Metins Yay ınlar ı, Malcolm P, Harvey NS: Lithium maintenance: A standard Education Programme for Patients", British Journal of Psychiatry 158: , David P, Muscet KT: "Research Update on the Psychosocial Treatment of Schizophrenia", Am J Psychiatry 153: , Rabiner JC, Wegnwr JT, Kane JM: Outcome Study of First- Episode Psychosis İ: Relaps Rates After 1 Year. American Journal of Psychotherapy 143: , Scott JE, Dixon LB: "Psychological Interventions for Schizophrenia Bulletin 4: , Solomon P, Draine J, Mannion E, Mesiel M: Impact of Brief family Psychoeducation on Self-Efficacy". Schizophrenia Bulletin 1:41-50, Spencer J: "A Randomised Clinical Trial of Inpatients Family Interveniton, III. Effects at 6-Month and 18-Month follow-ups", Am J Psychiatry 145: , Tarrier N, et al: The community management of schizophrenia. British Journal of Psychiatry 153: , Van Gent EM, Zwart FM: "Psychoeducation of portners of bipolarmanic patients", Journal of Affective Disorders 21:15-18, Walsh J: "Methods of Psychocducational Program Evaluation in Mental Hialth Settings", Patient Education and Counseling 19: , Wynne LC: The Rationale for Consultation with the Families of Schizophrenic Patients. Acta Psychiatry Scand 384: , Yurtseven ÜE: "Bipolar Bozuklu ğu Olan Hasta ve Ailelerin Ele Al ınışında Yap ıland ınlmış Psikoeğitimsel Yakla şımlar", Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Uzmanl ık Tezi,

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ Hasta Yak ınlar ı ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

Bipolar Bozukluk: Psikoeğitim Doç. Dr. Fisun Akdeniz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Affektif Hastalıklar Birimi Nerede Ne zaman Ne sıklıkta Bipolar bozukluklarda psikolojik Psikoanaliz Grup

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Bipolar Bozuklukta Psikoeğitimin Relapslara Etkisi: Sistematik Bir Derleme

Bipolar Bozuklukta Psikoeğitimin Relapslara Etkisi: Sistematik Bir Derleme Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2014; 6(4):310-329 doi: 10.5455/cap.20131215112300 Bipolar Bozuklukta Psikoeğitimin Relapslara Etkisi: Sistematik Bir Derleme Effect of

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

Duygudurum Bozukluklarında Psikoeğitim

Duygudurum Bozukluklarında Psikoeğitim Duygudurum Bozukluklarında Psikoeğitim Gazi ALATAŞ *, Erhan KURT **, Esra TÜZÜN ALATAŞ ***, Vedat BİLGİÇ ****, Hasan TURAN KARATEPE **** ÖZET Duygudurum bozuklukları, yüksek relaps ve hastanede yatış oranına

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabetlilerin önemli bir kısmında bulunan psikolojik bozukluklar çoğu zaman gözardı edilmekte ve

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Funda KAVAK 1 Mine EKİNCİ 2 ÖZET Bu araştırma hastanede

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

READING 1 3 0 3 5 WRITING 1 3 0 3 5 ORAL COMMUNICATIO N SKILLS 3 0 3 5 BASIC INFORMATION TECHNOLOGIES 3 0 3 3 INTRODUCTION TO EDUCATION 3 0 3 3

READING 1 3 0 3 5 WRITING 1 3 0 3 5 ORAL COMMUNICATIO N SKILLS 3 0 3 5 BASIC INFORMATION TECHNOLOGIES 3 0 3 3 INTRODUCTION TO EDUCATION 3 0 3 3 1 FLE103 İLERİ DİNLEME 1 LISTENING 1 3 0 3 5 1 FLE105 İLERİ OKUMA 1 READING 1 3 0 3 5 1 FLE107 İLERİ YAZMA 1 WRITING 1 3 0 3 5 1 FLE109 SÖZLÜ İLETİŞİM BECERİLERİ ORAL COMMUNICATIO N SKILLS 3 0 3 5 1 TBT101

Detaylı

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK *

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK * Süregen Psikotik Bozukluğu Olan Hastalar ın Tedavi, Bak ım ve Uyum Sorunlar ı Bağlam ında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi'ndeki Uygulamalar ve Ya şanan Başak ÖZÇEL İK

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI

ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI ACİL OLARAK PSİKİYATRİ KLİNİĞİNE YATIRILAN HASTALARDA MADDE KULLANIMI TARAMASI -ÖN ÇALIŞMA- Dr. Nasibe ÜNSALAN*, Dr. Özkan PEKTAŞ**, Dr. Ayhan KALYONCU**, Dr. Devran TAN*, Dr. Hasan MIRSAL**, Dr. Mansur

Detaylı

2014- T.C. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans

2014- T.C. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans GÖKÇE GEYİK 01.04.1991 Sarıyer / İSTANBUL Ehliyet (B) Abdulbaki Gölpınarlı Cad. Ferah Mah. Neşe Sok. Şekeroğlu Apt. No 5/2 Üsküdar / İSTANBUL 0536 966 50 44 gokcee_geyikk@hotmail.com gokcegeyik@yahoo.com

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

ELEKTRONİK OYUNLARIN ALGORİTMA GELİŞTİRME KONUSUNDA AKADEMİK BAŞARIYA, KALICILIĞA VE MOTİVASYONA ETKİSİ

ELEKTRONİK OYUNLARIN ALGORİTMA GELİŞTİRME KONUSUNDA AKADEMİK BAŞARIYA, KALICILIĞA VE MOTİVASYONA ETKİSİ 5 th International Computer & Instructional Technologies Symposium, 22-24 September 2011, Fırat University, ELAZIĞ- TURKEY ELEKTRONİK OYUNLARIN ALGORİTMA GELİŞTİRME KONUSUNDA AKADEMİK BAŞARIYA, KALICILIĞA

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans-1990

Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans-1990 Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans1990 Hidayet Taşdöven: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi

ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (2), 76-90 GELişTiRiLMiş OYUN-EGZERSiZ PROGRAMıNıN ANAOKULU ÇOCUKLARlNDA LOKOMOTOR. BECERiLERE ETKisi Fabna KERKEZ ÖZET Bu çalışmanın amacı

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İçerik Yaşam kalitesi kavramı Kanser hastalarının bilgi gereksinimleri

Detaylı

Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği*

Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği* Doğan 33 Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği* Orhan DOĞAN Prof.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi, SİVAS * Bu çalışmanın verileri daha önce yayımlanmıştır: Dogan S, Dogan O, Tel H, Coker

Detaylı

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Gül ÜNSAL BARLAS *, Özlem IŞIL** ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kronik şizofreni psikososyal beceri eğitiminin etkinliğini

Detaylı

Duygudurum Bozukluklar nda Psikoe itim

Duygudurum Bozukluklar nda Psikoe itim Gazi ALATAfi *, Erhan KURT **, Esra TÜZÜN ALATAfi ***, Vedat B LG Ç ****, Hasan TURAN KARATEPE **** ÖZET Duygudurum bozukluklar, yüksek relaps ve hastanede yat fl oran na sahip olman n yan nda, kronik

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

Toplum Psikiyatrisi ÖZET

Toplum Psikiyatrisi ÖZET Toplum Psikiyatrisi Armağan Y. SAMANCI*, Hüsnü ERKMEN*, Ercan ÖZMEN* ÖZET Toplum psikiyahlsi hizmetleri geleneksel hastane a ğırlıkl ı yaklaşım ın yerine geçmektedir. Şimdiye kadar elde edilen örnekler,

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE 145 Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Investigation of the Relationship between Burnout

Detaylı

PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ-INTERN HEM 407. Teorik: 4 s/hafta Uygulama: 16 s/hafta. e-posta:

PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ-INTERN HEM 407. Teorik: 4 s/hafta Uygulama: 16 s/hafta. e-posta: PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ-INTERN HEM 407 12 AKTS 4. yıl 1. yarıyıl Lisans 20s/hafta 20 kredi Teorik: 4 s/hafta Uygulama: 16 s/hafta Intern Seçmeli Türkçe İletişim: Prof Dr Selma Doğan e-posta: selmadogan@maltepe.edu.tr

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 17.09.2004 KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Dr. Ay e Okanlı Özet: Kadının sa lı ını tehdit eden, a rılı vücut de i

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı X, Y, Z KUŞAĞI TÜKETİCİLERİNİN YENİDEN SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ALGILANAN MARKA DENKLİĞİ ÖĞELERİNİN ETKİ DÜZEYİ FARKLILIKLARININ

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

Ebru ÖZKURT TOPCU. Uzman Klinik Psikolog. Aile ve Çift Terapisti

Ebru ÖZKURT TOPCU. Uzman Klinik Psikolog. Aile ve Çift Terapisti Ebru ÖZKURT TOPCU Uzman Klinik Psikolog Aile ve Çift Terapisti 2009 yılında Maltepe Üniversitesi Psikoloji bölümünden başarısı dolayısıyla Onur Öğrencisi olarak mezun olmuştur. Üsküdar Üniversitesi nde

Detaylı

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients Genel ve Ruh Sa ğlığı Hastanelerinde Çal ışan Hemşirelerin Şizofreniye Bak ış Açılar ın ın Karşılaştırılması Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET Amaç: Ruh sağlığı hastanelerinde çalışan hemşirelerin

Detaylı

ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI

ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI Programın Amacı: Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Konsültasyon ve Staj Programı nın amacı, asli olarak bilimsel bilgi ve mesleki etik kuralları gözeterek ruh

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

TEMEL DÜZEY PSİKOONKOLOJİ KURSU

TEMEL DÜZEY PSİKOONKOLOJİ KURSU TEMEL DÜZEY PSİKOONKOLOJİ KURSU İKİ BÖLÜMDEN OLUŞMAKTADIR. TEMEL DÜZEY PSİKOONKOLOJİ KURSU 13-14-15 ŞUBAT 2014 RTEÜ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ, RİZE RİZE VALİLİĞİ RTEÜ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

Detaylı

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD 1 Psikiyatride İlaç Etkisinin Hastalık merkezli Modeli 2 Alternatif İlaç merkezli İlaç Modeli 3 Fiziksel Tedaviler Ve Hastalık merkezli Model 1 Psikiyatride

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ 1.Sınıf/1.Yarıyıl in ön koşulu var mı? *** in önceki eğitim programında eşdeğer bir dersi var mı? **** 1 YDİ101 YDF101 YDA101 2 ATA101 Temel Yabancı Dil (İngilizce)

Detaylı

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet) 4 Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar (Özet) Günümüzde, teknolojinin gelişmesi ile yüz tanımaya dayalı bir çok yöntem artık uygulama alanı bulabilmekte ve gittikçe de önem kazanmaktadır. Bir çok farklı uygulama

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

pecya Şizofreni Üzerine Kimi Söylenceler ve Gerçekler Cem İLNEM, Hülya DENIZ, Ferhan YENER 1. Söylence: Bir kez şizofrenik olan daima şizofreniktir

pecya Şizofreni Üzerine Kimi Söylenceler ve Gerçekler Cem İLNEM, Hülya DENIZ, Ferhan YENER 1. Söylence: Bir kez şizofrenik olan daima şizofreniktir Cem İLNEM, Hülya DENIZ, Ferhan YENER ÖZET Bu makale, hastaların algılanmasın ı ve dolay ısıyla tedavisini etkileyen ve psikiyatride uzun süreden beri kabul gören şizofreniye ili şkin 7 miti tartışmaya

Detaylı

Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi

Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi 15 ƘŰƬƑƊ Original Article / Özgün Araştırma Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi The Evaluation of the Schizophrenia Patiens in Kirikkale Community

Detaylı

pecya Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları*

pecya Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları* Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları* Erol ÖZMEN**, M.Murat DEMET**, Leyla GÜLSEREN**, Sava ş KÜLTÜR** ÖZET Bu çalışmada ön planda somatik yakınmalar ile psikiyatri

Detaylı

Kanserli Hastalarda Evde Bakım ve Semptom Kontrolü

Kanserli Hastalarda Evde Bakım ve Semptom Kontrolü Kanserli Hastalarda Evde Bakım ve Semptom Kontrolü Serap ÜNSAR *, Ümmü YILDIZ FINDIK *, Seda KURT **, Hacer ÖZCAN *** Not: Bu çalışma 06-08 Kasım 2006 tarihleri arasında İzmir de düzenlenen 1. Uluslararası

Detaylı

ŞİZOFRENİ HASTALARININ SOSYAL İŞLEVSELLİKLERİ VE HASTALARA BAKIM VEREN YAKINLARININ BAKIM YÜKÜ

ŞİZOFRENİ HASTALARININ SOSYAL İŞLEVSELLİKLERİ VE HASTALARA BAKIM VEREN YAKINLARININ BAKIM YÜKÜ T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ŞİZOFRENİ HASTALARININ SOSYAL İŞLEVSELLİKLERİ VE HASTALARA BAKIM VEREN YAKINLARININ BAKIM YÜKÜ Yunus KAYA Psikiyatri Hemşireliği Programı YÜKSEK LİSANS

Detaylı

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb.

Detaylı

Educational On-line Programmes for Teachers and Students

Educational On-line Programmes for Teachers and Students Educational On-line Programmes for Teachers and Students Hamit İVGİN - İstanbul Provincial Directorate of National Education ICT Coordinator & Fatih Project Coordinator in İstanbul Kasım 2014 - İSTANBUL

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1999

ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1999 Adı Soyadı:Birgül ÖZKAN Doğum Tarihi: 25.05.1974 ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1999 Y. Lisans Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

EKONOMİK GENEL BAKIŞ. Maliyet etkin yara iyileştirme Negatif Basınçlı Yara Terapisi

EKONOMİK GENEL BAKIŞ. Maliyet etkin yara iyileştirme Negatif Basınçlı Yara Terapisi EKONOMİK GENEL BAKIŞ Maliyet etkin yara iyileştirme Negatif Basınçlı Yara Terapisi V.A.C. Teravipi kanıtlanmış daha hızlı ve daha etkin yara iyileştirme yöntemidir. 1-4 Yara yönetimi daha maliyet etkin

Detaylı

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 ÖĞRETİM YILI VI. SINIF PSİKİYATRİ INTERN PROGRAMI Dekan Prof. Dr. Mustafa Aydın Dekan Yardımcıları Prof. Dr. Selçuk Keser Doç. Dr. Nejat Demircan Baş

Detaylı

Klinik Psikoloji (PSY 402) Ders Detayları

Klinik Psikoloji (PSY 402) Ders Detayları Klinik Psikoloji (PSY 402) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Klinik Psikoloji PSY 402 Bahar 3 0 0 3 6 Ön Koşul Ders(ler)i PSY 301 Dersin Dili

Detaylı

(H o ş g e l d i n i z)

(H o ş g e l d i n i z) 1 T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü (H o ş g e l d i n i z) 2010 / OSB / Honaz / DENİZLİ 2 İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetleri (Çalışmayan İşgücüne Yönelik) 3

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ

DEPRES DEPRE Y S O Y NDA ND PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYONDA PSİKOFARMAKOTERAPİ DEPRESYON TANISI Depresif ruh hali İlgi ve isteklerde azalma Enerji azlığı Konsantrasyon bozukluğu ğ İştah bozukluğu Uk Uyku bozukluğu ğ Kendine güven kaybı, suçluluk ve

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Candan DELİDUMAN Doğum Tarihi: 15.08.1979 E-Posta: candancandan2012@gmail.com Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA İNTİHAR DAVRANIŞININ ARAŞTIRILMASI*

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA İNTİHAR DAVRANIŞININ ARAŞTIRILMASI* ALKOL BAĞIMLILIĞINDA İNTİHAR DAVRANIŞININ ARAŞTIRILMASI* The Research of Suicidal Behaviour in Alcohol Dependence Dr.Hasan Mırsal 1, Dr.Özkan Pektaş 1, Dr.Ayhan Kalyoncu 1, Dr.Nursel Mırsal 2, Dr.Mansur

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ. Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ. Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı Son yıllarda Gaziantep in hızlı sanayi büyümesinin getirdiği göç ve nüfus artışı, beraberinde

Detaylı

Şizofreni Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Aileden Aileye Destek Programları: Sistematik Derleme 2

Şizofreni Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Aileden Aileye Destek Programları: Sistematik Derleme 2 Türk Psikiyatri Dergisi 2011;22(4):255-65 Şizofreni Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Aileden Aileye Destek Programları: Sistematik Derleme 2 Kerime BADEMLİ 1, Dr. Zekiye ÇETİNKAYA DUMAN 2 ÖZET

Detaylı

GENEL YARARLAR. Hızlı ve etkin yara iyileştirme Negatif Basınçlı Yara Terapisi

GENEL YARARLAR. Hızlı ve etkin yara iyileştirme Negatif Basınçlı Yara Terapisi GENEL YARARLAR Hızlı ve etkin yara iyileştirme Negatif Basınçlı Yara Terapisi Yara bakımında hangi zorluklar ile karşılaşıyorsunuz? Sağlık profesyonelleri ve KCI daima yaraları daha hızlı ve daha etkin

Detaylı

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD Maslak Hastanesi Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):793-803. doi: 10.1177/0333102410364676.

Detaylı

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi;

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; ANOREKSİYA NERVOSA Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; Anoreksi bir yeme bozukluğudur. Kişilerin aşırı kilolu olduklarına yönelik takıntıları sonucu ortaya çıkan iştahsızlık ve egzersiz yapma

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİ 2. BÖLÜM DANIŞMANLARIN İŞLEVLERİ VE ÇALIŞMA ALANLARI

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİ 2. BÖLÜM DANIŞMANLARIN İŞLEVLERİ VE ÇALIŞMA ALANLARI İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİ I. DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİNE GİRİŞ... 3 A. Danışmanlığın Tanımı... 4 B. Rehberliğin Tanımı... 4 C. Psikoterapinin Tanımı... 5 D. Danışmanlık...

Detaylı

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ İLE KLİNİK DURUM ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI*

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ İLE KLİNİK DURUM ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI* ALKOL BAĞIMLILIĞINDA ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ İLE KLİNİK DURUM ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI* Kalyoncu, A., Pektaş, Ö., Mırsal, H., Şatır, T., Pektaş, A., Mırsal, N., Yılmaz, S., Beyazyürek, M.

Detaylı

0-2 yaş arasındaki çocuklara hizmet veren kreş ve gündüz bakım merkezlerinde oyun ve öğrenme

0-2 yaş arasındaki çocuklara hizmet veren kreş ve gündüz bakım merkezlerinde oyun ve öğrenme 0-2 yaş arasındaki çocuklara hizmet veren kreş ve gündüz bakım merkezlerinde oyun ve öğrenme 0-2 yaş arası çocuklara hizmet veren kreş ve gündüz bakım merkezlerinde, çocukların esenlik, gelişim ve öğrenmelerine

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI 2012-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM V PSİKİYATRİ STAJ DERS PROGRAMI STAJ DÖNEMİNDE EĞİTİM VE ÖĞRETİMDEN SORUMLU ÖĞRETİM ÜYELERİ:

Detaylı