AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASINDA AİLE İÇİ ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK KAMUSAL POLİTİKALAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASINDA AİLE İÇİ ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK KAMUSAL POLİTİKALAR"

Transkript

1 T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KAMU YÖNETİMİ ANA BİLİM DALI AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASINDA AİLE İÇİ ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK KAMUSAL POLİTİKALAR YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan ÖZDEN SALMAN Tez Danışmanı: Yard. Doç. Dr.Nilüfer NEGİZ ISPARTA, 2011 i

2 ii

3 iii

4 ÖNSÖZ Aile politikalarının yalnıza birisi olan ailenin ve aile birliğinin korunması Anayasal olarak devlete verilmiş olan ve birçok kurum ve kuruluş tarafından yerine getirilen bir kavramdır. Anayasa da 1961 yılından bu yana varlığını sürdüren ailenin korunması kavramı toplumda var olan ve aileyi etkileyebilecek olan olumsuz olayların önlenmesi ile gerçekleşmektedir. Aile içi şiddet özellikle kadına yönelik yapılan bir eylemdir. Aile birliğini temelinden sarsabilen kadına yönelik şiddetin önlenmesine ilişkin çeşitli kamusal politikalar mevcuttur. Aile Birliğinin Korunmasında Aile İçi Şiddetin Önlenmesine Yönelik Kamusal Politikalar isimli bu çalışmada geçmişten günümüze kadına yönelik aile içi şiddetin önlenmesine ilişkin kamusal politikalar ortaya çıkışından uygulama sürecine kadar incelenmiş, kadınların hukuki uygulamalarda ailenin korunması hakkındaki görüşleri ve uygulamaları algılama şekilleri üzerinde durulmuştur. Konunun açıklanması için Aile Mahkemesi nden korunma talebi almış olan 15 kadın ile nitel görüşmeler yapılmıştır. Çalışmamın gerçekleşmesinde danışmanım Yrd. Doç.Dr. Nilüfer NEGİZ e ve Prof.Dr. Songül SALLAN GÜL hocama, sorularımı yanıtlayan kadınlara, her zaman desteğini aldığım aileme ve emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunarım. Isparta, 2011 Özden SALMAN iv

5 ÖZET AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASINDA AİLE İÇİ ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK KAMUSAL POLİTİKALAR Özden SALMAN Süleyman Demirel Üniversitesi, Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 143 Sayfa, Mayıs 2011 Danışman: Yard.Doç.Dr. Nilüfer NEGİZ Aile ve ailenin korunması yalnızca aile içindeki bireylerin değil, tüm toplumun gereksinimlerinin karşılanması ve sağlıklı bir toplum yapısı için gereklidir. Şiddet, ilk olarak aile içinde öğrenilen ve gelecekte devam eden bir olgudur. Döngü olarak devam her türlü aile içi şiddet davranışı ailenin parçalanmasına, aile birliğinin bozulmasına neden olmasının yanında ailede yaşayan çocukların yaşamlarına da olumsuz etkilemekte ve böylelikle tüm toplum olumsuz bir sürecin içine girmektedir. Bu konu ile mücadelede politika yapımında ve uygulanmasında birçok kurum ve kuruluş etkendir. Hukuki alanda mahkemeler ailenin korunması ile ilgili uygulama yapan kurumlardır. Bu çalışma, Türkiye de ailenin korunmasında ve aile içi şiddetin önlenmesine yönelik kamusal politikaların uygulamalarını, işleyişini, aksaklıklarını ve sonuçlarını adli hizmet alan ve aile içi şiddete maruz kalmış olan mağdur kadınların bakış açıları ile ele almaktadır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde aile birliğinin korunması kavramsal ve kuramsal boyutları ile ele alınmış, aile biçimleri, işlevleri, önemi, aile politikalarının kavram ve içeriği, tarihsel arka planı, boşanma nedenleri ve aile içi şiddet konularından bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye de aile ve aile birliğinin korunmasına yönelik kamusal politikalar hukuki boyutları ile ele alınmış ve aile birliğinin korunmasında kamusal politika yapıcı ve uygulayıcılar incelenmiştir. Üçüncü bölümde aile birliğinin korunmasına yönelik uygulamaların değerlendirildiği bir araştırma mevcuttur. Dördüncü bölümde araştırmaya yönelik sonuç ve önerilere yer verilmiş ve ülkemizde aile içinde kadına yönelik şiddetin önlenmesine yönelik var olan çalışmalar ve politikalar irdelenmiş, yapılan araştırma sonuçları değerlendirilerek kadına yönelik şiddetin önlenmesine ilişkin çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ailenin korunması, aile içi şiddet, kamusal politikalar v

6 ABSTRACT PUBLIC POLICIES FOR THE PRESERVATION OF FAMILY VIOLENCE PREVENTION Özden SALMAN Suleyman Demirel University, Department of Public Administration, Master Thesis, 143 pages, June 2011 Academic Advisor: Asist.Prof.Dr. Nilüfer NEGİZ Families and individuals in the family, not only to protect the family, addressing the needs of all of society and the structure necessary for a healthy society. Violence, implemented first in the family are learned over time is continues. Therefore, children exposed to violence and can be both a practitioner of the future. By continuing this cycle behavior of all kinds of family violence, family disintegration, family unity has resulted. In addition, the negative impact on the lives of all children living in families and thus society as a whole to enter into a process that causes the problem. In the fight against family violence, policy making, implementation factor in many organizations and agencies. Courts, legal field, for the protection of the family are institutions involved in implementation. In this study, the protection of Turkey, the family and domestic violence prevention practices in public policies, this focuses on the functioning and disruptions. The results of these policies in the judicial service and the victims of family violence with women's perspectives are addressed. The study consists of four parts. In the first section, the conceptual and theoretical aspects of the protection of family unity are considered. Family forms, the importance of the family, the concept of family policy, the causes of divorce and domestic violence issues are discussed. In the second section, the importance of the family, the concept of family policy, the causes of divorce and family violence issues are discussed. In the third part of a study evaluating the applications are available for the protection of family unity. The fourth chapter, research results and recommendations are given. Results evaluated and presented several recommendations for the prevention of violence against women. Keywords: Family Protection, Family Violance, Public Policy vi

7 KISALTMALAR DİZİNİ a.g.m. a.g.e. yy ASAGEM KSGM AKHK TMK TCK SHÇEK ÇEK KMÇ TUIK : adı geçen makale : adı geçen eser :yüzyıl :Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü :Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü :Ailenin Korunması Hakkında Kanun : Türk Medeni Kanunu : Türk Ceza Kanunu : Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu : Çocuk Esirgeme Kurumu : Korunmaya Muhtaç Çocuk : Türkiye İstatistik Kurumu vii

8 TABLOLAR DİZİNİ Sayfa Tablo Yılı Boşanma Nedenleri 15 Tablo 2. Alo 183 Hattı Danışma Konu Dağılımları 70 Tablo 3. Merkezlerin Sayıları 71 Tablo 4. Belirtilen Hizmetlerden Yararlanan Kişi Sayısı 71 Tablo 5. Yıllara Göre Görüşme Yapılan Kişi Sayıları 77 Tablo 6. Katılımcıların Sosyo- demografik Nitelikleri 79 Tablo 7. Çözümlemenin İçeriği 81 viii

9 İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ i ÖZET..ii ABSTRACT....iii KISALTMALAR DİZİNİ......iv TABLOLAR DİZİNİ v İÇİNDEKİLER......vi GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASI: KAVRAMSAL VE KURAMSAL BOYUT 1.1. Ailenin Biçimleri, İşlevleri ve Önemi Aile Politikalarının Kavram ve İçeriği Aile Birliği Kavramının Tarihsel Arkaplanı Aile Birliğinin Bozulması: Boşanma ve Nedenleri Özel Nedenler Genel Nedenler Aile Birliğini Bozan Bir Süreç Olarak Aile İçi Şiddet Aile İçi Şiddetin Nedenleri Aile İçi Şiddetin Türleri İKİNCİ BÖLÜM KAMUSAL POLİTİKA ALANI OLARAK TÜRKİYE'DE AİLE VE AŞLE BİRLİĞİNİN KORUNMASI 2.1. Türkiye de Aile ve Aile Birliğinin Korunması Aile Birliğinin Korunması Kavramına Kuramsal Yaklaşım Kamu Politikası Olarak Aile Birliğinin Korunması Aile Birliğinin Korunması Kavramının Ortaya Çıkması Toplumsal Yaşam Açısından Aile Birliğinin Korunması Yasal Düzenlemeler Açısından Aile birliğinin Korunması Türk Medeni Kanunu Çerçevesinde Aile Birliğinin Korunması Türk Ceza Kanunu Çerçevesinde Aile Birliğinin Korunması Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun Kanunu Çerçevesinde Aile Birliğinin Korunması Sayılı Ailenin Korunması Hakkındaki Kanun Çerçevesinde Aile Birliğinin Korunması Aile Birliğinin Korunmasına Yönelik Süreçte Politika Yapımında Rol Alan Aktörler T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Genelgeler ve Raporlar Sivil Toplum Kuruluşları ix

10 2.3. Kamusal Politikaların Uygulanması Sürecindeki Aktörler Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ve Uygulamaları Aile Mahkemeleri ve Aile Mahkemelerinin Aile Birliğinin Korunmasına Yönelik Uygulamaları ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASINA YÖNELİK UYGULAMALAR AÇISINDAN NİTEL BİR ARAŞTIRMA 3.1.Konu, Amaç ve Süreç Evren ve Örneklem Yöntem ve Teknik Araştırma Bulguları Sosyo- Demografik Veriler Araştırma Bulguları Aile ve Aile Birliğine Yüklenen Anlamlar Ailenin Korunması Kavramı Aile Birliğini Tehlikeye Düşüren Nedenler Korunma Talebi Süreci ve Dinamikleri Korunma Tedbiri Uygulama Süreci Tedbir Süreci ve Sonrası Fikirler DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 4.1. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME ÖNERİLER KAYNAKÇA EKLER EK 1. GÖRÜŞME FORMU EK 2. GÖRÜŞME DÖKÜMLERİ ÖZGEÇMİŞ x

11 GİRİŞ İnsanların yaşamak, üremek ve sosyalleşmek adına geliştirdiği en kabul gören oluşum kuşkusuz ki ailedir. Toplumu ayakta tutan temel öğelerdendir. İnsan türünü üretmek ve sürdürmek gereksiniminden doğmuştur ve ailenin başlıca işlevlerinden birisi olarak kabul edilmiştir. Üretim ve tüketimde bulunmak gibi ekonomik yönü ve çocuğun toplumsallaştırılması, eğitimi, korunması, sevgi, serbest zamanların değerlendirilmesi gibi pek çok işlevleri olan, bütün toplumlarda en fazla evrensellik gösteren bir kurumdur. Bu özelliklerini dikkate alarak şöyle bir tanım verilebilir: Aile, biyolojik ilişkiler sonucu insan türünün sürekliliğini sağlayan, toplumsallaşma sürecinin ilk ortaya çıktığı, karşılıklı ilişkilerin belirli kurallara bağlandığı, o güne dek toplumda oluşturulmuş maddi ve manevi zenginlikleri kuşaktan kuşağa aktaran biyolojik, psikolojik, ekonomik, toplumsal, hukuksal yönleri bulunan toplumsal bir birimdir. 1 Ailenin genel tanımında bir kadın ve bir erkeğin ve onların dünyaya getirdiği bakmakla yükümlü oldukları çocuklarından oluşan bir topluluktur, denilebilir. Aile bir toplumun temel toplumsal kurumlarından birisidir. Aile içinde bulunduğu toplumun tüm özelliklerini yansıtan ve toplumu genel anlamda şekillendiren, toplum sağlığı ve devamı açısından büyük önemi olan bir yapıya sahiptir. Toplumsal her yapıda zaman içinde görülebilen sorunlar aile yapısı içinde de zaman içinde oluşabilmekte, çözülemeyen sorunlar ise ailenin parçalanmasına neden olabilmektedir. Evlilik eskiden olduğu gibi günümüzde de toplumumuzda önem verilen ve yaygınlığı devam eden bir kurum olarak varlığını sürdürmektedir. Toplumsal ritüeller ve uygulamalarla oluşan evliliğin çeşitli nedenler ile sürdürülememesi söz konusu olduğunda, boşanma, aile birliğini sona erdiren önemli bir karar ve toplumsal bir olgu olarak gündeme gelmektedir. 2 Toplumsal ve bireysel değişimlerin aile içinde yaşanan sorunların oluşumuna etki etmesi kaçınılmazdır. Söz konusu sorunların aile içinde çözümlenememesi ve evliliği sürdürmeye yönelik çabaların sonuçsuz kalması aile birliğini sarsabilmekte, boşanma ile birlikte aile bireylerinin kişisel ve soysal yaşamında yeni sorunlar ortaya çıkabilmektedir. 1 Mahmut TEZCAN, Türk Aile Antropolojisi, İstanbul, İmge Kitabevi, 2000, s T.C. ASAGEM, Boşanma Nedenleri Araştırması, Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 2009, s.23 1

12 Boşanma, aile birliğinin yıkılması ve yerine yeni düzen kurulması anlamına gelen, kesinlikle anlık bir durum olmayıp eşler arasında çeşitli anlaşmazlıkların ve aile birliğini yıkıcı şiddet, alkolizm, karşılıklı güven unsurunun kaybedilmesi gibi belli bir sürecin son noktası olan zor bir süreçtir. Boşanma, çiftler için mutsuz ve sorunlu bir evlilik tecrübesinden çıkış olsa da, ailenin yıkımı demektir. Çünkü ayrılmanın kaçınılmaz ve gerekli olduğu durumlarda bile boşanmayla sorunlar bitmemekte aile bireyleri ve hatta diğer akrabalar için yeni bir süreç başlamaktadır. Boşanma eşleri sosyo- ekonomik yönden sarsarak psiko- sosyal açıdan örselemekte ve toplumdaki statü ve konumları da etkilenmektedir. Araştırmalar, evlilikteki sorunlu ilişkilerin evlilik sonlandıktan sonra da çoğu zaman çocuklar aracılığıyla sürdüğüne işaret etmektedir. Bu nedenlerden dolayı boşanma, bireyler için evlilik öncesi özgürlüğe tam bir dönüş veya kurtuluş olmamaktadır. 3 Aile yapısının parçalanmasının toplumsal açıdan ve birey açısından her zaman fayda sağlamadığı açıktır. Bu nedenle ailenin toplum içinde sağlıklı yapısının sürdürülebilmesinin sağlanması amacıyla toplumlar aile kurumuna önem vermek, aile yapısını korumak, güçlenmesi ve gelişmesini sağlamak durumundadır. Bu nedenle birçok ülkede aile kurumunun korunması ve devam ettirilmesi için devlet ve sivil toplum örgütleri gerekli önlem ve çareleri araştırma ve elden geldiğince aileyi koruyucu tedbirleri uygulamaya çalışmaktadır. 4 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi madde 16/3 de Aile, toplumun, doğal ve temel unsurudur, toplum ve devlet tarafından korunur şeklinde ifade edilmişken, aynı fikir Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi madde 12 de Evlenme çağına gelen erkek ve kadın, bu hakkın kullanılmasını düzenleyen ulusal yasalar uyarınca evlenmek ve aile kurmak hakkına sahiptir şeklinde ifade edilmiştir. Ailenin korunması görevi ülkemizde Anayasa nın 41. maddesinde devlete verilmiştir. Anayasa çatısı altında aile birliğinin korunması çeşitli yasalarda yer bulmaktadır. Türk Medeni Kanunu nda 5 eşler arasında bir uyuşmazlık doğmasından önce ve sonra uygulanabilecek olan aile birliğini korumaya yönelik hükümler bulunmaktadır. 3 Atalay YÖRÜKOĞLU, Değişen Toplumda Aile Ve Çocuk, Özgür Yayınları, Beşinci Basım, İstanbul, 1997, s.26 (Akt. ASAGEM 2009) 4 T.C. ASAGEM Türkiye de Aile Mahkemeleri Uygulaması ve Uygulamanın Değerlendirilmesi Araştırması, Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, Çalışmanın daha sonraki bölümlerinde TMK olarak anılacaktır. 2

13 Bunun yanında 4320 Sayılı Ailenin Korunmasına Hakkındaki Kanun 6 ailenin korunmasını vurgulamakta ve aile içi şiddete maruz kalan kişi ya da kişiler hakkında acil önlemler alınmasını amaçlamaktadır. Bunun yanında ailenin korunması ile ilgili olarak Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerini düzenleyen 4787 sayılı yasa da aile bireylerinden çocuklar ve yetişkinler hakkında koruyucu, önleyici ve sosyal tedbirler alınmasını içermektedir. Ailenin korunması konusu içinde özellikle kadın ve çocukların korunması ulusal ve uluslar arası platformda oldukça önem kazanmış güncel bir konu olması nedeni ile, ülkemizde de çeşitli yasal düzenlemeler yapılarak konu ile ilgili gelişmeler sağlanmıştır. Aile içi şiddet, yapılan araştırmalarda evliliklerde yaşanan geçimsizlik nedenlerinden biri olmasının yanında, çok önemli bir insan hakları ihlalidir. Bu nedenle ailenin korunması kapsamında değerlendirilebilecek bir başka konu aile içi şiddetin önlenmesidir. Ülkemizde özellikle 1980 li yıllardan başlanarak aile içi şiddetle mücadelede önemli aşamalardan geçilmiştir, ancak ülkemizde hala aile içinde kadına karşı şiddet yaralama, dövme hatta öldürme ve töre cinayetleri ile var olmaya devam eden bir durumdur. Aile içi şiddetle mücadele için çeşitli sivil toplum kuruluşları ve devlet kimi zaman ortak platformda kimi zaman kendi çalışmaları ile aile içi şiddetle mücadelede önemli mesafe kaydetmişlerdir yılında çıkartılan ve 2007 yılında değiştirilerek hala uygulamasına ve güncellenmesine devam edilen 4320 sayılı yasa, aile içi şiddet ile mücadelede önemli bir kamusal politika aracıdır. Bu çalışmada 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun dan faydalanan kadınların genel yaşantıları, aile ve aile birliğine bakış açıları, korunma talepleri, yasadan beklentileri ve bu beklentilerinin somutlaştırılması ile ilgili düşünceleri, uygulanan tedbirlerin aile birliği için ne fayda sağladığına ulaşılması hedeflenmiştir. Ulaşılması planlanan bu hedefler kanunun işlevselliği konusunda fikir oluşturması ve aile birliğini koruma amacıyla sürdürülen politikalarının yeniden düzenlenmesinde yönlendirici olması bakımından önem taşımaktadır. Tüm yasal tedbirlere karşın son yıllarda artan kadın cinayetleri konunun önemini koruduğunu, hem yasal hem de uygulamaların gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. 6 Çalışmanın daha sonraki bölümlerinde AKHK olarak anılacaktır. 3

14 Çalışmanın birinci bölümünde aile birliğinin korunması kavramsal ve kuramsal boyutlarıyla incelenmiş, aile birliğinin bozulmasının nedenleri ve aile içi şiddet konusu nedenleri ve türleri ile birlikte ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümde Türkiye de aile ve aile birliğinin korunmasına dair kamusal politikalar yasal düzenlemeleri ile birlikte değerlendirilmiştir. Bunun yanından aynı bölümde ailenin korunmasında kamusal politika yapıcı ve uygulayıcı aktörler incelenmiştir. Yapılan çalışmanın üçüncü bölümünde aile birliğinin korunmasına yönelik uygulamaların değerlendirilmesi açısından 4320 sayılı AKHK dan faydalanan ve Isparta Aile Mahkemesi nde haklarında korunma kararı verilmiş olan 15 kadın ile yapılan nitel bir araştırma konu edilmiş, dördüncü bölümde değerlendirme ve önerilere yer verilmiştir. 4

15 BİRİNCİ BÖLÜM AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASI: KAVRAMSAL VE KURAMSAL BOYUT 1.1. Ailenin Biçimleri, İşlevleri ve Önemi Aile yaşanılan toplumun temel yapı taşını oluşturan, insanlık tarihinin başlangıcından bu yana yapısı, kapsamı ve niteliği değişmekle birlikte varlığını sürdüren sosyal bir kavramdır. Kapsamlı bir tanımla aile, aynı çatı altında yaşayan, gelirlerini paylaşan, evlilik ve kan bağlarıyla birbirlerine bağlı, çeşitli rollerle birbirlerini etkileyen bireylerin oluşturduğu, yasal, toplumsal ve ekonomik bir kurum şeklinde tanımlanmaktadır. 7 Toplumsal bir yapı olan aile, içinde var olduğu toplumsal düzenin yapısı ile alakalı olarak sürekli bir değişim içindedir. Ailenin zaman içinde fonksiyonlarının bir kısmını toplumda var olan diğer kurumlara aktarmış olması bazı kuramcılara göre evliliğin yalnızca cinsel davranışları düzenleyen ve neslin devamını sağlayan bir yapı haline gelmesine neden olmuştur. Ayan ın aktarımına göre F.Engels, Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni adlı eserinde evliliği cinsel ilişkide tatmini gerçekleştiren tek bir amaçla sınırlandırırken, Max Weber endüstrileşen bir toplumda bürokratik örgütlerin, toplum içinde her tür fonksiyonu aileden daha başarılı bir şekilde yerine getireceklerini savunmaktadır. 8 Ancak tüm bu görüşlere rağmen aile toplum yapısını düzenleyen, toplumu şekillendiren önemli bir niteliğe sahiptir. Aile farklı bakış açılarına göre farklı şekillerde tanımlanabilmektedir. Örneğin Giddens a göre, bir aile, akrabalık bağlarıyla doğrudan birbirine bağlanmış olan ve yetişkin üyelerinin çocukların bakımından sorumlu olduğu bir grup insandan oluşur. 9 Gökçe nin aktarımına göre Maclver ve Page e göre aile, seks ilişkilerine dayalı, çocuk sahibi olma ve çocukları yetiştirme özellikleri gösteren bir gruptur. 7 İbrahim Ethem Özgüven, Ailede Yaşam ve İletişim, Pdrem Yayınları, Ankara, 2001, s.1 8 Serkan AYAN, Aile İçinde Çocuğa Yönelik Şiddet, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas, Antony GIDDENS, Sosyoloji, Ayraç Yayınevi, Ankara 2000, s.25 5

16 Winch de aileyi grup kategorisinde değerlendirerek aile kuşak ilişkilerine göre ana baba ve çocuktan meydana gelen bir gruptur biçiminde tanımlar. Summer ve Keller ise, aile en az iki neslin bir arada bulunduğu kan bağıyla karakterize edilen küçük bir sosyal örgüttür tanımını yapmıştır. 10 Budak a göre aile kan, evlilik veya evlatlık ilişkilerinin aile kurumunun en belirgin özelliklerinden saymakta ve bunların dışında aileyi aynı çatı altında yaşayan ve sosyal, ekonomik bir birim oluşturan bireyler grubu olarak tanımlamaktadır. 11 Aile tanımlarına bakıldığında kimi zaman ailenin ekonomik ve cinsel yönü vurgulanırken kimi zaman politik ve psikolojik yönü vurgulanmaktadır. Ancak tüm yapılan tanımlardan yola çıkıldığında ailenin en önemli yönünün toplumu oluşturması olduğu görülmektedir. Ekonomik ve sosyal bir birlik olan aile; üyeleri arasındaki ilişkiler yönünden grup tanımı içine yerleştirilebildiği gibi, sosyal hayatın ana şekillerinden biri olması bakımından topluluk ve örgüt, birliğin yürütülmesinde başvurulan sistemleştirilmiş kurallar yönünden kurum, toplumsal hayatın içindeki temel unsurlardan biri olması yönünden de toplumsal yapının bir parçası olarak da düşünülebilir. 12 Bulut un aktarımına göre Bell ailenin dört ayrı tanımı üzerinde durmaktadır. Birincisinde, aile üyelerinden birinin fikrine dayanarak, onun duyguları ve fantezileri ile aile tanımlanır. İkinci tanım, aileyi nükleer ve geniş yönüyle bir kurum olarak ele alan sosyolojik bir yaklaşımı içerir. Üçüncü tanıma göre aile bir sosyal birimdir ve çeşitli parçalardan oluşan bir sistemdir. Dördüncü tanıma göre ise aile, toplumun değerleri ile sınırlı bir grup olarak kabul edilir. Kültürel yaklaşımı içeren bu tanımda normların, davranış standartlarının, kuralların, ana- baba ve çocuk rollerinin geliştiği ortam ailedir. 13 Aile tarihsel süreç içindeki gelişiminde değişim sürecinden geçmiş, aileden beklenen fayda ve amaç ilişkileri bu süreçte değişime uğramıştır. Stone 16. yy. ve öncesindeki aile tipini hısım akraba ilişkilerine açık aile tipi olarak tanımlamış ve 10 Birsen GÖKÇE, Aile Ve Aile Tipleri Üzerine Bir İnceleme, Aile Yazıları I, Temel Kavramlar Yapı ve Tarihi Süreç, Bilim Serisi 5/1, Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları, Ankara 1991 (Aile ve Aile Tipleri)s Selçuk BUDAK, Psikoloji Sözlüğü, Bilim ve Sanat Yayınevi, Ankara, 2000,s GÖKÇE B., a.g.m. s Işıl BULUT, Aile Tedavisi ve Sosyal Grup Çalışması, Prof.Dr. Sema KUT a Armağan, Yaşam Boyu Sosyal Hizmet, H.Ü. Sosyal Hizmetler Yüksekokulu Yayın No:004, Ankara, 1999, s

17 bu dönemdeki ailelerin cemaat ilişkileri içinde olduğunu belirtmiştir. Aile, evlilik ile oluşturulmaktadır ve Stone a göre, evlilik, sınıf sisteminin hangi düzeyinde olursa olsun duygusal bağlılık veya bağımlılık açısından merkez kabul edilmemiştir. Bu dönemde cinsellik soyun devamını sağlama aracı olarak görülmekteydi ve geleneksel anlayışa göre mutluluğun öteki dünyaya ait olduğu kabul edilmekteydi. 16. yy. ile 18. yy arasındaki gelişme sürecinde belirli sosyal gruplar içinde de olsa ikinci bir aile hayatı ortaya çıkmıştır. Bu aile tipi eski aile biçimi ile modern görünüm almaya çalışan aile tipi arasında kalan geçiş dönemini oluşturmaktadır. 18. yy. da aile kurumu olan bireylerin birbirlerine sıkı bağlandığı çekirdek aile nin belirgin ve ayırt edici özelliği Stone un deyimiyle sevgi ve muhabbete dayalı bireycilik olarak özetlenmektedir. 14 Aile, kurulmasına başlanmasının hemen ardından biyolojik, psikolojik ve sosyal işlevlerini yerine getirmesi beklenen sosyal bir kurum olmaktadır. Ailenin temel işlevleri arasında biyolojik bir gereksinim olarak cinsel güdüyü doyurmak, evliliğin en önemli işlevlerinden birisidir. Eşlerin bu yönden uyum içinde olması, birbirlerinin cinsel istek ve beklentilerini karşılaması, cinsel güdünün doyuma ulaşması gerekmektedir. Eşler cinsel ilişkinin kendilerine verdiği bir olanak olarak da çocuk yapmak, yetiştirmek ve kendi nesillerini üretmek gereksinimini de karşılayabilmektedir. 15 Eşlerin evlilik süresince sosyal olarak doyum içinde olması, toplumsal anlamda kendini yalnız hissetmeyerek güvende olduğu bilincine ulaşmaları ailenin sosyal işlevlerine işaret etmektedir. Evlilik sürecine en başta sevgi koşulu ile başlanması, evlilik yapısı içinde karşılıklı sevginin var olması eşler için sevgiye olan ihtiyaçlarının doyurulmasını da sağlamaktadır. Ailenin en önemli işlev ve amaçlarından olan neslin devamı, psiko- sosyal ihtiyaçların giderilmesi ve toplumsallaşmanın sağlanması aile için koşulsuz sevgi ve emek ile yapılan eylemlerdir. Dönmezer ailenin bu işlevlerini şu şekilde sıralamaktadır; Derya Kayma GÜNEŞ, Boşanma Sürecindeki Eşlerin Aile İçi İlişkileri İle Problem Çözme Becerileri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2007, s.4 15 GÜNEŞ, K.D. a.g.e., s.6 16 İbrahim DÖNMEZER, Ailede İletişim ve Etkileşim, Sistem Yayıncılık, İstanbul, 2001 s.18 7

18 - Toplumsal kuralları ve değerleri bireylere aktarma, - Bireyleri diğer toplumsal kurumlara bağlama, - Başka kurumlara ve kişilere devredilemeyecek (cinsellik, sosyalleşme ve sevgi gibi) yükümlülükleri yerine getirme, -Üyelerini denetleyerek, toplumsal amaçların gerçekleşmesine katkıda bulunma, - Dinamik yapısıyla toplumsal değişmede etkin bir araç rolü oynama. Değişen toplum yapısı içinde ailenin yerine getirdiği bu toplumsal ve bireysel işlevlerin bir başka kurum tarafından verilmesinin çok da mümkün olmadığı, toplumsal koşullar içinde aile dışında yer alan kesimlerin yaşadıkları bireysel ve toplumsal sorunları ve nedenlerinin irdelenmesi ile anlaşılabilmektedir. Toplumun en küçük birimi olarak kabul edilen ailenin insan yaşamında vazgeçilmez bir önemi vardır. İnsanın ihtiyaçlarını karşılayabileceği doğal yer kendi ailesidir. Bireyin yaşamında doyum sağlaması, fonksiyonlarını etkili bir biçimde yerine getirmesi ve yaşadığı topluma uygun bir kişi olarak yetişmesi önce aile çevresinde sağlanmaktadır. 17 Çocuklar anne ve babalarını rol modeli olarak değerlendirirler. Anne ve babalarının sorun çözme yöntemini model alan çocuklar, kendi akran grubuyla olan ilişkilerinde anne ve babalarını taklit ederler. Sonuç olarak, geleceğin yetişkinlerinin tutum ve davranışlarının oluşmasında ebeveynlerinin etkisi önemlidir. 18 Aile ilk önceleri yalnızca biyolojik bir üreme işlevi ile meydana gelmiş ancak süreç içinde sevgi, saygı temelinde yükselen bir yapıya sahip olmuştur. Ancak insan topluluklarının özünü oluşturan ailenin sosyolojik durumu, tarihsel süreç içinde yeni toplum düzenine geçişte toplumsal varlığını hissettirmiştir. Aile kavramı önemine göre farklı toplumlarda değişmekle birlikte özellikle ülkemizde yalnıza bir kadın ve bir erkeğin birbirleri ile evlenmeleri ile sınırlı değildir. Her ne kadar teknolojik devrimler olsa da günümüzde toplumda akrabalık ilişkilerinin önemini halen 17 Serap NAZLI, Aile Danışmanlığı, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 2001, s T.C. ASAGEM Türkiye de Aile Mahkemeleri Uygulaması ve Uygulamanın Değerlendirilmesi Araştırılması, Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları Ankara 2009, s.239 8

19 koruması nedeni ile kadın ve erkeğin evlenmesi tüm akrabaların hatta komşuların dahi değişimden etkilendiği bir sürecin başlangıcını oluşturmaktadır. Modern dünyada insanların bireyselleşmeye başlamaları her ne kadar yaygınlık kazanmakta ve toplumsal değişime uğruyor olsa da ailenin bakım, sevgi, şefkat, sosyal destek gibi fonksiyonlarının aile dışı kaynaklardan alınması mümkün olmamakta bu nedenle ailenin önemi kaybolmamaktadır. Sosyal yapı içinde ailenin öneminin korunması sağlıklı bireyler yetiştirilmesini sağlayacağı için sağlıklı toplumun sağlıklı bireylerden oluşacağı modern dünya içinde evrensel olarak kabul gören önemli bir unsurdur. Ailenin bu öneminden dolayı ailenin dağılması veya iyi işlememesinin neden olduğu önemli bir sorun da çocukların olumsuz bir sosyalleşme sürecinden geçmek zorunda kalmalarıdır. Bu çocuklar sosyal risklere açık hale gelmekteler ve kimi zaman suça sürüklenmeleri söz konusuyken kimi zaman da suç mağduru olmaları söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle aileyi ilgilendiren meseleler aynı zamanda toplumu da ilgilendirmektedir. 1.2.Aile Politikalarının Kavram ve İçeriği Eğitim, sağlık, çalışma yaşamı, sigorta, sosyal koruma, sosyal hizmetler gibi kapsamı çok geniş konuların hepsi sosyal politikaların bileşenleridir. Aile politikası da sosyal politikanın önemli bir parçasıdır. Aile politikaları aile yaşamına etki etmeyi amaçlayan, devlet tarafından geliştirilmiş prensipler ve planlı süreçlerdir. 19 Aile politikası ailelerin toplumdaki algılanan sorunlarını çözmeyi amaçlayan birbirinden farklı ama birbiriyle ilişkili politikalardır. Bu sorunlar; evlenmemiş birliktelikler, aile parçalanması, yoksulluk, intihar, işsizlik, yatılı bakım, aile içi şiddet, hastalık, evsizlik, madde bağımlılığı, alkol bağımlılığı, şiddet ve cinayet, aile dağılması, gelir farklılıkları, refah düzeyi, sağlık bozuklukları, kürtaj, cinsiyet ve ırk ayrımcılığı, ulaşım, uygun çocuk koruma hizmetleri eksikliği, iş talepleri, kötüleşen aile değerleri, okullarda cinsellik eğitimi, çocukların eğitiminde aile tutumları ve dil engelleri olarak sıralanabilir. Aile politikaları aileyi ilgilendiren çok yönlü 19 Arzu İÇAĞASIOĞLU ÇOBAN ve Cengiz ÖZBESLER, Türkiye de Aileye Yönelik Sosyal Politika ve Hizmetler, Aile ve Toplum Eğitim Kültür ve Araştırma Dergisi, T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayını, Cilt:5, Sayı:18, 2009, s

20 politikalardır. Bunlar Zimmerman ın aktarımına göre aile eğitimi, aile planlaması, çocukların korunması, evlat edinme, konut hizmetleri, koruyucu bakım hizmetleri, sosyal güvenlik, çocuk gelişim programları, iş hizmetleri, aile koruma hizmetleri, çocuk destekleme hizmetleri, aile sağlığı hizmetleri, baba edindirme hizmetleri, intiharı önleme programları, aş evi, huzurevi hizmetler ve daha birçok hizmet bu politikaların yasalaştırılması sonucunda ortaya çıkmıştır. Bunlar eyalet, ülke, şehir ve çeşitli organizasyonlar dahilinde uygulanmaktadır. Bu hizmetler sosyal refahın kapsamını oluşturan altı ilgi alanını oluşturmaktadır. Bunlar sağlık, eğitimi sosyal hizmetler, gelir, konut, işgücü ve iş- aile yasaları ile vergilerdir. 20 Dumon, Avrupa Birliği ndeki aile politikalarının temelinde üç tür politika olduğunu ifade etmektedir. Bunlardan ilki aileyi güçlendirme politikaları olarak adlandırılabilecek olan aileyi sürekli gelir sahibi yapıcı ekonomik önlemlerdir. İkinci grup, eğitim ve danışma hizmetleri gibi, aile hayatını geliştirmeye ve sorunlarını çözmeye yönelik hizmetleri kapsar. Üçüncü gurup ise, ailenin yerini tutacak veya onun yerini alabilecek önlemler olarak adlandırılan, aile bireylerinin ayrı ayrı ya da yarı zamanlı olarak yaptığı işleri devralacak hizmetler ve aile dışı kurumsal yapıların oluşturulmasını (kreşler, çocuk yuvaları, koruyucu aile hizmeti, yaşlı bakımı gibi) öngören önlemlerdir. 21 Aile politikaları devlet tarafından geliştirilmiş prensipler ve planlı süreçlerdir. Gelir dağılımının düzenlenmesi, konut, eğitim, sağlık gibi alanların dışında doğum hızı, aile büyüklüğü, çalışan ebeveynler için çocukların ve yaşlıların bakımına ilişkin hizmetler, koruyucu aile programları gibi konulara odaklanmış politikalar aile politikalarıdır. 22 Aile politikalarının oluşturulmasında ve uygulanmasında temel amaç ve hedefler şu şekilde sıralanabilir; 23 - Toplumsal yaşam içinde ailenin etkinliğini sağlamak, 20 Shirley L. ZİMMERMAN, Understanding Family Policy, Sage Publications, London, 1995, s W. DUMON, Avrupa Topluluğu Ülkelerinde Aile Politikası, T.C. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Başkanlığı Yayınları, Ankara 1991 s.6 22 ÇOBAN ve ÖZBESLER, a.g.m., s İbrahim CILGA, Aile Mahkemelerinde Çalışma Yöntemi, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Genel Merkezi Yayınları, Ankara, 2008, s

21 -Ailenin toplum içinde insanca yaşama koşullarını geliştirmek, - Ailenin kendi gücünü kullanmasına olanak sağlayacak üretkenliğini ve yaratıcılığını harekete geçirmek, - Ailenin sorun çözme yeteneğini arttırmak, - Aile uyuşmazlıklarına barışçıl ve adil çözümler üretmek, - Ailenin yaşam kalitesini yükselterek tüm aile bireylerinin özgür ve mutlu yaşamasına yardımcı olmaktır. 1.3.Aile Birliği Kavramının Tarihsel Arkaplanı Aile, hem bireylerin psiko- sosyal ve kültürel gelişimi için hem de toplumsal gelişimin sağlanmasına temel oluşturan bir yapıdır. Bu nedenle varlığı eski toplumlardan bu yana sürmekte olan ve yadsınamayacak öneme sahip olan tarihsel bir olgudur. Aile birliği, günümüzdeki çekirdek aile yapısına ulaşıncaya dek birçok değişim sürecinden geçmiştir. Tarihin değişik dönemlerinde, birbirinden farklı birliktelikler aile olarak adlandırılmıştır. 24 Aile kavramı, niteliği ve yapısı zamana ve yere göre değişen bir kurumu ifade etmektedir. 25 Aile kavramına, yer ve zamana göre farklı anlamlar verilmiştir. 26 Bu değişim sürecinin toplamında klasik toplum bilimcilerin üzerinde durduğu iki tip aile modeli vardır. Bunlardan birincisi, çeşitli kuşakların bir arada yaşadığı, aynı evde oturup, aynı sofrayı paylaştığı, ortak mülkiyete sahip oldukça kalabalık olan geniş aile, ikincisi ise, anne-baba ve evlenmemiş çocuklardan oluşan çekirdek ailedir. 27 Sosyolojik süreçte aile, anaerkil, babaerkil ve eşitlikçi aile olarak üç başlıkta ele alınabilir. Anaerkil aile annenin egemenliği altında olan ve kadının sosyal statüsünün çok yüksek olduğu aile modelidir ve klan tipi ailelerde görülmüştür. Babaerkil aile modelinde ise yetkiler babada toplanmıştır ve üretim baba kaynaklı yapılmaktadır. Günümüz aile birliği yapı ve işlevlerinin oluşmasında temel olan en 24 Aziz Serkan AYAN, Evlilik Birliğinin Korunması, TBB Yayınları, Ankara, 2004, s Aydın ZEVKLİLER ve Ayşe HAVUTÇU, Yeni Medeni Kanuna Göre Medeni Hukuk- Temel Bilgiler, Seçkin Yayınları, Ankara, 2004, s AYAN, a.g.e.,s AYAN, S a.g.e. s.80 11

22 belirleyici aile tipi ise Sanayi Devrimi sürecinde ortaya çıkan eşitlikçi aile modelidir. Bu aile modelinde kadın ve erkek iş yaşamına ortak katılım sağlamaya başlamış, 1789 Fransız İhtilali ile kadın- erkek eşitliği gündeme gelmiştir. Sanayi öncesi aile, akrabalık ilişkilerine dayalı, üretimin merkezi olarak kabul edilen ekonomik ve siyasal bir birlik olarak düşünülmüştür. Bu temelle oluşturulan aile, sanayi öncesinde geniş aile biçiminde şekillenmiştir. 28 Bu aile tipi eğitici, dinsel, sosyal ve koruyucu fonksiyonlara sahiptir. Ancak günümüz modernleşme sürecinde aile yapısı giderek küçülmüş ve çekirdek aile modeline geçilmiştir. Çekirdek aile, geniş ailenin taşıdığı fonksiyonları yerine getirdiği gibi ek olarak kişinin aile içinde bireyselleşmesine de olanak vermektedir. Aile kurumu şekli ve niteliği bakımından tarihsel süreç içinde değişime uğrayıp, toplumlar arasında nitelikleri açısından farklılıklar gösterse de, varlığını korumaya devam etmektedir. 18. yy ın ikinci yarısında Batı Avrupa da başlayan ve giderek tüm dünyaya yayılan Sanayi Devrimi sonrasında toplumlar, teknolojik ve ekonomik alanda baş döndürücü bir hızda gelişim ve değişim sürecine girmişlerdir. Bu hızlı değişim karşısında ayak uydurmayan toplumsal kurum ve yapılar kimi zaman tarihe karışmak zorunda kalmışlardır. Bu değişime hazırlıksız yakalanan sosyal kurumlardan biri de ailedir. 29 Sanayileşme ve teknoloji çağında diğer ülkelere göre aile birliği kavramına kültürel olarak daha bağlı olan kültürümüzde, aile her zaman önemini korumuş, değişime karşı kendini savunma durumunda kalmıştır. Ailenin yapısal dönüşümünün başat faktörü, sanayileşme bağlamında ortaya çıkan kentleşme ve bununla birlikte değişen yeni toplumsal ilişkilerdir. Bu etkenlerin aile yapısını tamamen değiştirdiği söylenemese de aile içinde erkek ve kadının konumunun değişiminde önemli rol üstlenmiştir. Evde çocuklarına ve eşine bakmakla yükümlü, evin temel ihtiyaçlarını ev içinde yerine getirmek ile yükümlü olarak görülen kadın, sosyo- ekonomik anlamda bir güç haline gelmiştir. Aile bireyleri arasında eşitlikten söz edilir olmuş, alınan kararlarda kadının etkisi yeni konumuna bağlı olarak artmıştır. Hatta günümüz toplumlarında vurgusu yapılan bireyselleşme ve özgürlük söylemleri ile, cinsler arasında farklı ilişki şekilleri ile 28 Nuray EREMREM, Eski Türk Toplumunda Ailenin Yeri ve Önemi, Yayımlanmamış Yükseklisans Tezi, Atatürk Üniversitesi SBE Sosyoloji ABD., Erzurum, 1998, s Semra DEMİRKAN, Türk Ailesinin Korunması ve Güçlendirilmesinde Sivil Toplum Kuruluşları İle İşbirliğinin Önemi, Aile Ve Toplum Eğitim, Kültür ve Araştırma Dergisi, Sayı 9,2006, s

23 evlilik dışı birliktelikler ortaya çıkmış, evlilik dışı çocuk oranı artmış, hatta ailenin yerini bir arada yaşayan fakat evli olmayan çiftler almaya başlamıştır. 30 Bu tip ailelerde çocuk yetiştirme ve çocuktan beklenenler de değişime uğramıştır. Geleneksel aile modelindeki çocuk sayısı çekirdek aileye geçildiğinde giderek azalmıştır. 1.4.Aile Birliğinin Bozulması: Boşanma ve Nedenleri Aile yaşamı içinde bireylerin kişisel özellikleri, yaşamdan beklentileri, fiziksel ve ruhsal sıkıntıları kimi zaman aile içinde bir takım sorunlara neden olabilmektedir. Aile kendi içinde bir sistemi meydana getirdiği için sistem içindeki herhangi bir öğede sorun yaşanması halinde sistemin tüm öğelerinin bu durumdan etkilenmeleri söz konusudur. Bu açıdan bakıldığında bir sistem olarak algıladığımız aile için içsel ve dışsal bir çok etkileyici faktör bulunmaktadır. Sadece aile bireylerinin karşılıklı yaşadığı sorunlar değil toplumsal dış faktörler de aile birliğinin bozulmasını etkileyici roldedir. Evlenmek ile bireyler kendi bireysel yaşantılarının dışında hem eşleri ile ilişkilerinde hem de toplumsal alanda farklı rol ve sorumluluklar kazanmaktadırlar. Evliliklere bir ömür sürmesi amacı ile başlanmakta ancak yukarda belirtildiği gibi içsel ve dışsal faktörler nedeni ile eşler arasında sorunlar ortaya çıkabilmekte ve sorunlar çözülemediğinde ise boşanma yönünde adımlar atılmaya başlanmaktadır. Hukuki doktrinde bazı yazarlarca boşanma, eşlerin hayatta iken, kanunda öngörülmüş olan bir sebebe dayanarak açacağı dava sonucunda evlilik birliğine hâkim kararı ile son vermek, evlenme anında mevcut olması gerekmeyen bir sebeple açılan yenilik doğuran dava sonucunda verilen ilam ile geçmişe etkili olmayarak evliliğe son verilmesi ve evliliğin yargıç kararı ile ortadan kaldırıldığı durumlardan birisi olarak tanımlanmaktadır. 31 Hukuki bir konu olarak karşımıza çıkan boşanmayı sosyal sorun olarak nitelendirmek yanlış olmaz. Evlilik birliğinin sonlandırılması ancak hakim kararı ile 30 T.C. ASAGEM, Türkiye de Aile Değerleri Araştırması, Aile ve Sosyal araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 2010 s Özge ÖZTÜRK, Genel Boşanma Sebepleri, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, M.Ü. S.B.E. Hukuk ABD, Özel Hukuk Bilim Dalı, İstanbul, 2010 s:5 13

24 mümkün olabilmektedir. Ancak boşanmanın ardından yaşanan süreç genellikle olumsuz etkileri ile bireylerin karşısına çıkmakta ve özellikle küçük çocukların ruhsal ve sosyal gelişimi üzerinde olumsuz etkiler bırakabilmektedir. Eşlerin boşanmaya karar vermeleri halinde kanunda verilen sınırlı nedenler çerçevesinde boşanma gerekçelerini sunmak durumundadırlar. Boşanma, Türk Hukuk sisteminde sadece kanunda sayılmış olan sebeplerden birinin varlığı halinde ve bu sebebin hâkim tarafından tespiti ve boşanma yönünde vereceği kararıyla gerçekleşmektedir. 32 Aile birliğinin bozulmasına neden olan boşanma nedenleri Medeni Kanun kapsamında sıralanmıştır. Aşağıda bu nedenlere özel ve genel nedenler başlıkları altında yer verilmiştir Özel Nedenler Özel boşanma nedenleri olarak adlandırılan boşanma nedenleri belli bir gerekçe ile belli bir somut olay sonrasında geçimsizliğe neden olup boşanmaya gerekçe gösterilen özel konulardır. Türk Medeni Kanunu nda özel boşanma sebepleri maddeleri arasında düzenlenmiştir. TMK nın 161. maddesinde zina nedeni ile boşanma gerekçesini düzenlenmiş ve her iki eş için de zina boşanma sebebi sayılmıştır. TMK nın 162. maddesinde; Eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir 33 şeklindeki düzenleme ile hayata kast edilmesi ve pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebepleri boşanma için gerekçe görülmüştür. Pek kötü davranışlara zulüm, cinsel ilişkide pek fazla ileri gitmek, işkence, ağır eziyet, aç bırakmak, acımasızca dövmek örneklendirilebilir. Onur kırıcı davranışlara ise ağır hakaret örnek verilebilir. 34 TMK nın 163. maddesinde konu edilen boşanma nedeni iki farklı gerekçenin tek maddede birleştirilmesi ile ele alınmıştır. Eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç 32 Oğuzhan ARDIÇ, Medeni Hukuk, Ankara 2002, s GENÇCAN ÖMER UĞUR, Boşanma Hukuku, Yetkin Yayınları, 2006, s GENÇCAN Ö. U., a.g.e. s

25 işlemesi (rüşvet, zimmet, hırsızlık ) veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi (ayyaşlık, kumarbazlık, madde bağımlısı olmak...) halinde diğer eşin her zaman boşanma davası açabileceği hükme bağlanmıştır. Kanun koyucu TMK 164. maddede evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmeme maksadı bulunan eşlerden birinin ortak hayata son vermesi ve bu durumun en az 6 ay sürmüş olmasını boşanma gerekçesi saymaktadır. TMK da 165. maddesinde eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir şeklinde düzenlenmiştir. Gençcan a göre akıl hastalığının boşanma sebebi olması için iyileşmezlik, süre ve çekilmezlik koşullarının oluşmuş olması gerekmektedir. 35 Türkiye de boşanma nedenlerine ilişkin en son veriler 2009 yılına aittir. Buna göre zina gerekçesi ile 76, Hayata kast ve pek fena muamele gerekçesiyle 29, suç işleme ve haysiyetsiz hayat Sürme gerekçesi ile 42, terk nedeni ile 285, akıl hastalığı nedeni ile 38, şiddetli geçimsizlik gerekçesi ile dava boşanma ile neticelendirilmiştir 36 ve Tablo 1 de gösterilmiştir. Tablo Yılı Boşanma Nedenleri Boşanma Nedenleri Gerekçe Sayıları Zina 76 Hayata Kast 29 Suç İşleme ve haysiyetsiz Hayat Sürme 42 Terk 285 Akıl Hastalığı 38 Geçimsizlik Diğer 1156 Bilinmeyen 3976 Toplam Kaynak: TUIK Boşanmaların gerçekleşme yeri olan mahkemelerin kayıtları üzerinden boşanma nedenleri incelendiğinde en fazla paya sahip olan nedenin evlilik birliğinin sarsılması (geçimsizlik) olduğu görülmektedir. Ancak geçimsizliğe götüren nedenlerin temelinde yer alan psiko- sosyal, ekonomik, kültürel ve toplumsal 35 GENÇCAN Ö. U., a.g.e. s

26 faktörlerin çok boyutlu olarak ortaya konulmadığı bir gerçektir. Toplumumuzda eşlerden birinin sadakatsizliği ya da evi terk etmesi nedeni ile gerçekleşen boşanmalarda ahlaki normlar, geleneksel değer yargıları ve genel kabuller nedeniyle geçimsizlik adı altında kayda geçmektedir. Hatta çiftlerin anlaşmalı şekilde boşanmaya karar verdikleri durumlar da gerçek nedenlerine bakılmaksızın geçimsizlik kategorisinde yer almaktadır Genel Nedenler Özel boşanma sebepleri ne kadar belli bir konuya eğilmiş olup konuları sınırlandırmış olsa da evlilik yaşamı içinde sınırları ve tanımı tam belli olmayan bir takım soyut geçimsizlik nedenleri de vardır. Bunların hukuki olarak boşanma davalarına konu edilebilmeleri amacı ile medeni yasada 166. madde kapsamında genel boşanma başlığı altında düzenlenmiştir. Genel boşanma nedenleri, özel boşanma nedenlerinin aksine belli bir olaya dayanmayan, önceden belirlenmesi olanaksız, çok çeşitli olayların oluşturduğu bir çerçeveyi temel almaktadır sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre genel boşanma sebepleri şu şekilde düzenlenmiştir; - Evlilik birliğinin sarsılması, - Anlaşmalı boşanma - Eylemli ayrılık sebebiyle boşanmadır. Kanunda 166/1 hükmü için, evlilik birliğinin temelinden sarsılması ve ortak yaşamın çekilmez hale gelmesi şartı aranmaktadır. 39 Örneğin alay etmek, aşağılamak, iftira atmak, dedikodu çıkarmak, suçlamak, aile sırlarını açıklamak gibi davranışlar evliliğin temelinden sarsılması için temel oluşturan davranışlardır. Anlaşmalı boşanma da yasanın düzenlediği genel boşanma sebepleri içinde yer alır. Eşlerin evliliğin bir yılını doldurmaları halinde her iki eşin evliliğe dair her türlü konuda (çocukların velayeti, nafaka, tazminat, alacak, eşya vb..) birlikte ortak 37 T.C. ASAGEM, Boşanma Nedenleri Araştırması, Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 2009, s GENÇCAN Ö. U., a.g.e. s TMK 166/1 16

27 karar alarak boşanmak istemeleri ve hakimin bu durumu değerlendirerek karar verilmesi hali anlaşmalı boşanma olarak tanımlanmaktadır. 40 Bu düzenlemede, eşlerin boşanma kararları neticesinde çocukların aleyhine gelişebilecek nitelikte karar almaları halinde hakimin çocuğu korumak maksadı ile eşlerin anlaşmalarını gözden geçirmesi ve gerektiğinde çocuk lehine anlaşmaya ulaşılabilmesini sağlamak yer almaktadır. Eylemli ayrılık nedeni ile açılan boşanma davalarında eşler arasında önceki yıllarda görülmüş ve red ile sonuçlanmış bir evliliğin olması gerekmektedir. Eşlerin boşanma davasının kesinleşmesinin ardından en az 3 yıl bir araya gelmemeleri ve ortak yaşam kurmamaları halinde eşlerden birinin açacağı ve ispat edeceği boşanma davası ile boşanma hükmü kurulur Aile Birliğini Bozan Bir Süreç Olarak Aile İçi Şiddet Şiddet, Dünya Sağlık Örgütü tarafından Kendine, bir başkasına veya bir gruba ya da bir topluluğa karşı; bilerek/kasıtlı olarak uygulanan; tehdit biçiminde veya yaşama geçirilmiş olan; yaralanma, ölüm, psikolojik hasar, gelişme bozukluğu veya yoksunlukla sonuçlanan veya sonuçlanması olasılığı yüksek olan; fiziksel şiddet veya güç kullanımı olarak tanımlamıştır. 42 Bu tanım, ailede ve genel toplumda oluşan; dayak, çocukların cinsel istismarı, drahoma/başlık parası ile ilişkili şiddet, ırza geçme, kadın sünneti ve kadına zararlı olan diğer geleneksel uygulamalar ve sömürü ile ilişkili şiddet, işyeri, eğitim kurumları ve diğer yerlerde karşılaşılan cinsel şiddet, fahişeliğe zorlama, devlet tarafından işlenen veya göz yumulan şiddeti içeren fiziksel, cinsel ve psikolojik tüm şiddet biçimlerini kapsamaktadır. 43 Aile içi şiddet bir kişinin eşine, çocuklarına, anne-babasına, kardeşlerine ve/veya yakın akrabalarına yönelik uyguladığı her türlü saldırgan davranıştır. Bu tanıma sadece kaba kuvvet içeren davranışlar değil, aşağılamak, tehdit etmek, 40 TMK 166/3 41 TMK m.166/4 42 Türkcan BAYKAL, Ailede Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet, Bu Şiddete İlişkin Tutumlar ve Kadının Şiddet Yaşantısı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, E.Ü. SBE Klinik Psikoloji ABD, İzmir 2008, s Gülay AKKAYA ŞAHİN, Aile İçi Şiddet Kavramı ve Aile İçi Şiddetin Uluslararası ve Ulusal Hukuki Belgelerdeki Düzenlemesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi İ.Ü. SBE Özel Hukuk ABD, İstanbul 2010, s.4 17

28 ekonomik özgürlüğünü kısıtlamak ve zorla evlendirmek gibi pek çok davranışta girer. 44 Kibar ın aktarımına göre aile içi şiddet Home Office 45 tarafından her ne zaman ve nerede olursa olsun yakın ilişkide mevcut veya eski partnerler arasında meydana gelen şiddet şeklinde tanımlanmıştır bunun yanında The Crown Prosecution Service aile içi şiddeti bir kişinin mevcut veya eski aile üyesine uyguladığı fiziksel, cinsel, psikolojik, duygusal veya ekonomik istismardan doğan ve ceza gerektiren saldırı olarak tanımlanmıştır. 46 Aile içi şiddet, her ne kadar kadına, çocuğa ya da erkeğe yönelik olabilirse de, daha çok kadına yönelik olduğu görülmektedir. Yapılan araştırmalara göre dünya genelinde her dört kadından biri aile içi şiddet görmektedir. 47 TBMM Kadının Statüsünü Araştırma Komisyonu kadına yönelik şiddet kavramını şöyle açıklamıştır. Kadına yönelik şiddet, kadının sözel, fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik zarar görmesiyle ve acı çekmesiyle sonuçlanan, kadının temel hak ve özgürlüklerini, en temelde de yaşama hakkını tehdit eden bir eylemdir denilmektedir. 48 Birleşmiş Milletler Kadınlara Yönelik Her Türlü Şiddetin Önlenmesi Bildirgesi kadına yönelik şiddeti şöyle tanımlamıştır; 49 ister kamusal isterse özel yaşamda meydana gelsin, kadınlara fiziksel, cinsel veya psikolojik acı veya ıstırap veren veya verebilecek olan cinsiyete dayanan bir eylem veya bu tür eylemlerle tehdit etme, zorlama veya keyfi olarak özgürlükten yoksun bırakmadır. Arın, Birleşmiş Milletler Kadınlara Yönelik Her Türlü Şiddetin Önlenmesi Bildirgesi nin ikinci maddesinin şiddet biçimlerinin bu tanımla sınırlı olmadığını, 44 Zeynep İDİZ, Evlilik Uyumu, Evlilik Yatırımı, Aile İçi Şiddet Ve İntihar Girişimi Arasındaki Bağlantıların Sosyal Psikolojik Olarak İncelenmesi, A.Ü. SBE Psikoloji ABD, Ankara 2009, s KİBAR SEYHUN SARI, Ailenin Korunmasına Dair Kanun ve Aile Mahkemeleri Bağlamında Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet, A.Ü. SBE, Kadın Çalışmaları ABD, Ankara, 2010,s Nevin Dölek, Neylan Özdemir, Yanlış İnanışlar, Ofset Yapımevi, İstanbul, 2005, S TBMM Kadının Statüsünü Araştırma Komisyonu Raporu, Ankara, , m.1 18

29 kadına zarar veren her türlü geleneksel ve göreneksel uygulamaların da bu kavrama girdiğini işaret etmiştir Aile İçi Şiddetin Nedenleri Aile içi şiddet nedeni ve sonuçları ne olursa olsun kabul edilemeyecek ölçüde insanlık dışı olan ancak kimi zaman gerekçesi sorgulanmaksızın kadınlar tarafından kabul edilerek birlikte yaşanır hale gelinen bir davranıştır. Aile içi şiddet en fazla erkek eşin kadın eşe karşı göstermiş olduğu şiddet olarak bilinmektedir. Kadınlar farklı nedenlerle şiddete yıllar boyu maruz kalmakta ve kendilerini şiddetin esaretinden kurtaramamaktadır. PIAR tarafından 1992 yılında ülke genelindeki araştırma sonuçlarında 1973 kişi ile yapılan görüşmelerde kadınların %61 inin ara sıra, %11 inin ise sık sık eşiyle tartıştıkları ve eşi ile tartışan kadınların %18 inin eşleri tarafından dövüldükleri ortaya çıkmıştır yılında Aile Araştırma Kurumu nun yaptığı araştırmada 4287 kişi ile görüşme yapılmış, yaşanılan gerginlikler sonucunda kocalarının kendilerine ağır söz kullandığını belirten kadınların oranı %44, kocalarının kendilerine vurduğunu belirtenlerin oranı ise % 30 olduğu ortaya çıkmıştır. Buna karşılık, eşlerini dövdüklerini belirten erkeklerin oranının %34 olduğu görülmüştür. 51 Altınay ve Arat ın 2007 yılında yaptıkları çalışmada kadınların %34 ünün yaşamlarında bir kez eşlerinden fiziksel şiddet gördükleri sonucu ortaya çıkarılmıştır. 52 Görüldüğü üzere, ülkemizde kadınların şiddete uğrama oranları oldukça yüksektir. Bu durumun nedenlerini ise tek bir gerekçe ile açıklamak mümkün değildir. Aile içi şiddetin ortaya çıkması şiddeti uygulayan aile bireyine bağlıdır ancak şiddetin devam etmesi hem uygulayıcıya, hem mağdura bağlıdır. Bunun yanında sosyal politikaların, hukuki düzenlemelerin ve bakış açısının yetersizliği de şiddetin devam etmesinde ve artmasında önemli bir nedendir. Şiddetin oluşmasında hangi etkenlerin rol oynadığı araştırıldığında Goldstein e göre nedenlerin üç grupta toplandığı görülmektedir. Bunlardan ilki 50 Canan ARIN, Kadına Yönelik Şiddet, Cogito, Kış-Bahar 96,İstanbul, BAYKAL T., a.g.e. s Ayşe Gül ALTINAY, Yeşim ARAT, Türkiye de Kadına Yönelik Şiddet, İstanbul, 2007, s.78 19

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 YASAL DÜZENLEMELER KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE VE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE 2 KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İSTANBUL SÖZLEŞMESİ 11 Mayıs 2011 tarihinde Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa

Detaylı

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Celal Bayar Üniversitesi kadın Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (CBÜKAM) Araştırmanın

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler 9 Kasım 2010 Nobody s Unpredictable Çalışmanın Amacı 2010 Ipsos Türkiye de boşanma, ayrılık, ya da vefat nedeniyle ebeveynlerden birinin yokluğunun psikolojik ekonomik

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ

T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ TEPEBAŞI BELEDİYE MECLİSİNİN 06.09.2012 TARİH VE 179 SAYILI MECLİS KARARI İLE KABUL EDİLMİŞTİR. T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ AMAÇ

Detaylı

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK İLK TÜRK { DEVLETLERİNDE HUKUK Hukuk Anlayışı Hukuk fertlerin bir arada barış ve güven içinde yaşamasını sağlamak amacıyla oluşturulan hak ve kanunların bütünüdür. Bir devletin uzun ömürlü olabilmesi için

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 KADINA YÖNELİK ŞİDDET 2 Şiddet Nedir? Sahip olunan güç veya kudretin, yaralanma ve

Detaylı

FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR

FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR Öncelik 23.1 Yargının verimliliği, etkinliği ve işlevselliğinin arttırılması 1 Mevzuat Uyum Takvimi Tablo 23.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu

Detaylı

Kadına Yönelik. Siddete Karsı. Uluslararası. Dayanısma Günü 25KASIM. Av. Selcen BAYÜN Stj. Av. Narin Ceren DİNÇER. 110 Hukuk Gündemi 2013/2

Kadına Yönelik. Siddete Karsı. Uluslararası. Dayanısma Günü 25KASIM. Av. Selcen BAYÜN Stj. Av. Narin Ceren DİNÇER. 110 Hukuk Gündemi 2013/2 Kadına Yönelik Siddete Karsı Uluslararası Dayanısma Günü 25KASIM Stj. Av. Selcen BAYÜN Stj. Av. Narin Ceren DİNÇER 110 Hukuk Gündemi 2013/2 İnsan Hakları herkes içindir; yalnız erkekler için değil. sözleri

Detaylı

EKSTRA ANLATILAN DERSLER

EKSTRA ANLATILAN DERSLER MESLEK ELEMANI DERS İÇERİĞİ AİLE EĞİTİMİ ZÜMRESİ AİLEDE DİN EĞİTİMİ (4 SAAT) Dini Açıdan Ailenin Önemi 4 saat Aile Bireylerin Eğitimi Hz Muhammed in Aile Hayatı Ailede Din Kaynaklı Sorunların Çözümü İnanç

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET PROJE KOORDİNATÖRÜ: Mustafa TOPAL İlçe Müftüsü PROJE SORUMLUSU: Mesut ÖZDEMİR Vaiz PROJE GÖREVLİLERİ:

Detaylı

Hürriyet Mah. Taşocağı Cad. No: 72/3 Kağıthane İstanbul GSM: 0554 213 51 79 E-mail: buket.turann@gmail.com

Hürriyet Mah. Taşocağı Cad. No: 72/3 Kağıthane İstanbul GSM: 0554 213 51 79 E-mail: buket.turann@gmail.com Hakkımızda Buket Turan Hukuk ve Danışmanlık Ofisi, hukukun her alanında faaliyet gösteren bir ofistir. Büromuz müvekkillerin hukuki sorunlarına en uygun, hızlı ve ekonomik çözümler üretmektedir. Tecrübeli

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ 203 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 10 Aralık 1948 tarih ve 217 A(III) sayılı Kararıyla ilan edilmiştir. 6 Nisan 1949 tarih ve

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR Bilgi Notu-2: Cinsel Suç Mağduru Çocuklar Yazan: Didem Şalgam, MSc Katkılar: Prof. Dr. Münevver Bertan, Gülgün Müftü, MA, Adem ArkadaşThibert, MSc MA İçindekiler Grafik Listesi...

Detaylı

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Tanımlar Amaç MADDE 1-(1) Bu Yönergeninin amacı; suça sürüklenmesi,

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA. Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA. Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları Aile içi Şiddetle Mücadele İçin Kadın Konukevleri Projesi nin açılış

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara ÇHS 1. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu hariç TCK 6. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu dahil ÇKK 3. maddesi 18 yaşından küçüklere

Detaylı

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ 22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ Eğitimde Rehberlik Hizmetleri kitabına gösterilen ilgi, akademik yaşamımda bana psikolojik doyumların en büyüğünü yaşattı. 2000 yılının Eylül ayında umut ve heyecanla

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

http://www.fisek.org ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı Faks. 0312.395 22 71

http://www.fisek.org ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı Faks. 0312.395 22 71 ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Prof. Dr. A. Gürhan Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı http://www.fisek.org Faks. 0312.395 22 71 İnsana verilen değerin bileşik göstergesi Güvence Sağlık Hak arama

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not III Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Kişilik Gelişimi Kişilik Nedir? *Kişilik, bireyin iç ve dış çevresiyle kurduğu, diğer bireylerden ayırt edici,

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR...XXI Birinci Bölüm Çevre Hukukunun Temelleri I. Genel Olarak...1

Detaylı

YAŞAM BOYU DÖNEMLERİNE GÖRE KADIN CİNSİYETİNİN KARŞILAŞTIĞI SORUNLAR / OLAYLAR

YAŞAM BOYU DÖNEMLERİNE GÖRE KADIN CİNSİYETİNİN KARŞILAŞTIĞI SORUNLAR / OLAYLAR Bir insan hakları ihlali olan kadına yönelik şiddet gelir, eğitim düzeyi fark etmeksizin farklı toplum ve kültürlerin yaşadığı ortak bir sorundur ve dünyadaki bütün kadınlar kocaları, babaları, kardeşleri

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

Evlilik ve Aile Okulu Projesi AMAÇLARIMIZ :

Evlilik ve Aile Okulu Projesi AMAÇLARIMIZ : AMAÇLARIMIZ : Aile kurumunu korumak, güçlendirmek ve mutlu ve bilinçli nesiller yetiştirmek. Güçlü birey, güçlü aile, güçlü devlet ilkesiyle model aileler oluşturmak. Evlilik kurumunun güçlü şekilde oluşmasını

Detaylı

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI AKTİF EĞİTİM -SEN Aktif Eğitimciler Sendikası BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI Aktif Eğitim-Sen - 2015 2 AKTİF EĞİTİM-SEN Beştepe Mahallesi 33. Sokak Nu.:13 Yenimahalle/ ANKARA Tel:

Detaylı

Kadınlara Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılmasına Dair Bildirge 2,3

Kadınlara Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılmasına Dair Bildirge 2,3 Kadınlara Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılmasına Dair Bildirge 2,3 Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nda 20 Aralık 1993 tarihinde oylamaya başvurulmadan kabul edilmiştir. Genel Kurul, Tüm insanların eşitliği,

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet TEMEL Kadına yönelik şiddetin tanımlanması: Fiziksel şiddet? Duygusal şiddet? Ekonomik şiddet? Cinsel şiddet? İhtiyaç- Hizmet

Detaylı

Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Beyefendiler,

Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Beyefendiler, ÇOCUKLARIN İNTERNET ORTAMINDA CİNSEL İSTİSMARINA KARŞI GLOBAL İTTİFAK AÇILIŞ KONFERANSI 5 Aralık 2012- Brüksel ADALET BAKANI SAYIN SADULLAH ERGİN İN KONUŞMA METNİ Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler,

Detaylı

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013 TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI 1 Haziran-30 Ağustos 2013 Türk Psikologlar Derneği Travma, Afet ve Kriz Birimi

Detaylı

Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Hazýrlayan Ebru Özberk T.C. Baþbakanlýk Kadýnýn Statüsü Genel Müdürlüðü Ekim 2008 Bu kitabýn basým, yayýn,

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ

PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ Mesleki Risk Faktörleri Biyolojik Riskler Kimyasal Riskler Fiziksel Riskler Psikososyal Riskler Uluslararası Çalışma Örgütü psikososyal tehlikeleri iş doyumu, iş örgütlenmesi

Detaylı

BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU

BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU BATMAN ÇOCUK ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜNDEN ALINAN VERİLERE GÖRE; 2008-2012 Yılları arasında meydana gelen adli olay sayısının yıllara göre dağılımı: 1000 900 800 700 600 500

Detaylı

Prof. Dr. Recep ŞAHİNGÖZ Bozok Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Yozgat/2013. viii

Prof. Dr. Recep ŞAHİNGÖZ Bozok Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Yozgat/2013. viii SUNU Zaman, sınır ve mesafe kavramlarının ortadan kalktığı, bir hızlı değişim ve akışın olduğu, metaforların sürekli değiştiği, farklılık ve rekabetin önemli olduğu yeni bir bin yılın içerisindeyiz. Eğitim

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği

Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler İzleme değerlendirme neden önemlidir? Kazanımlarımızın kurumlar içinde anlamından boşalmış bürokratik yapılara dönüşmesine

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ Ders Sorumlusu: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ SHO 339 SEÇMELİ II: ÇOCUK KORUMA VE BAKIM SİSTEMLERİ DERSİ ANAHATTI VE HAFTALIK PLANI 2011-2012 GÜZ Prof. Dr. Kasım Karataş Dersin

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AİLE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ (Sertifika Proğramı) Programın Amacı: 04 Eylül 2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Aile Danışmanlığı Yönetmeliği

Detaylı

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Sina Baydur UTMK Başkan Vekili Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Sina BAYDUR UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi,

Detaylı

AKOFiS. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS. Halkla İlişkiler Başkanlığı Yargılama Sürelerinin Uzunluğu ile Mahkeme Kararlarının Geç veya Kısmen İcra Edilmesi ya da İcra Edilmemesi Nedeniyle Tazminat Ödenmesine Dair Kanun Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana

Detaylı

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu.

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu. AVUKAT HATİCE CAN Av.haticecan@hotmail.com Atatürk cad. 18/1 Antakya 0.326.2157903-2134391 AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA FETHİYE DOSYA NO : 2011/ 28 KATILAN : B. S. KATILMA İSTEYEN Türkiye Barolar

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin Uygulanması

Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin Uygulanması Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme CRC/C/TUR/Q/2-3 Dağıtım: Genel 16 Kasım 2011 Aslı: İngilizce Çocuk Hakları Komitesi Altmışıncı Oturum 29 Mayıs 15 Haziran 2012 Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin

Detaylı

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV)

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) Eylül, 2009 Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi, Ankara Uzm. Seda YILMAZ İNAL AÇEV Ankara Temsilcisi Ailenin Önemi Anne-babalar, ilk eğiticiler olarak çocukların

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDET RAPORU

KADINA YÖNELİK ŞİDDET RAPORU İHD İstanbul Şubesi dokümantasyon birimi tarafından, İHD Şubelerine yapılan başvuru, kadın örgütlerinin hazırladıkları araştırma ve inceleme çalışmaları, basın ve yayında çıkan haber, makalelerden yararlanarak

Detaylı

ANLAŞMALI BOŞANMA ÜZERİNE TEORİK VE PRATİK ÇALIŞMALAR. Stj. Av. Mehmet ÖCAL

ANLAŞMALI BOŞANMA ÜZERİNE TEORİK VE PRATİK ÇALIŞMALAR. Stj. Av. Mehmet ÖCAL ANLAŞMALI BOŞANMA ÜZERİNE TEORİK VE PRATİK ÇALIŞMALAR Stj. Av. Mehmet ÖCAL BOŞANMA TANIM TANIM : Eşlerden birinin istemi üzerine, yargıcın bu istemi yerinde görerek, eşler arasındaki evlilik girmiş ilişkisine

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AİLE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ (Sertifika Proğramı) Programın Amacı: 04 Eylül 2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Aile Danışmanlığı Yönetmeliği

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1: Bu yönetmeliğin amacı, Kadın Danışma Merkezindeki hizmetin tür ve niteliğini, işleyişini, işleyişine

Detaylı

Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri

Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri Abdurrahman Çohaz Yaşlılık kaçınılmaz ve geri dönülmez bir süreç olup, kişinin fiziksel ve ruhsal yönden gerilemesidir. Bir başka tanımla yaşlılık fizyolojik

Detaylı

Alman Federal Mahkeme Kararları. Hessen Eyalet Sosyal Mahkemesi

Alman Federal Mahkeme Kararları. Hessen Eyalet Sosyal Mahkemesi Alman Federal Mahkeme Kararları Çev: Alpay HEKİMLER * Hessen Eyalet Sosyal Mahkemesi Karar Tarihi : 24.03.2015 Sayısı : L 3 U 225/10 İşçiler, öğlen paydosu sırasında, sadece öğlen yemeğini yemek üzere

Detaylı

Birleşmiş Milletler Kadının Statüsü Komisyonu 47. Dönem Toplantısı

Birleşmiş Milletler Kadının Statüsü Komisyonu 47. Dönem Toplantısı Etkinlik Değerlendirmeleri 145 Birleşmiş Milletler Kadının Statüsü Komisyonu 47. Dönem Toplantısı Nilüfer Timisi Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyin Kadının Statüsü Komisyonu toplantıları çerçevesinde

Detaylı

R İSK ALTINDA VE KORUNMASI GEREKEN ÇOCUKLAR ÇALIŞTAYI Ç ALIŞTAY SONUÇ BİLDİRGESİ

R İSK ALTINDA VE KORUNMASI GEREKEN ÇOCUKLAR ÇALIŞTAYI Ç ALIŞTAY SONUÇ BİLDİRGESİ 2 ÇALIŞTAY SONUÇ BİLDİRGESİ Aralık 2013 İstanbul GİRİŞ Ülkemizde hızlı toplumsal değişim yaşanmaktadır. Her değişim, beraberinde kimlik ve kişilik çatışmasını getirir. Ülkemizde, kentleşme, sanayileşme,

Detaylı

Sevgi USTA. ÇOCUK HAKLARI ve VELAYET

Sevgi USTA. ÇOCUK HAKLARI ve VELAYET Sevgi USTA ÇOCUK HAKLARI ve VELAYET İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX KISALTMALAR... XVII KAYNAKÇA... XIX GİRİŞ I. KONUNUN TANITIMI... 1 II. KAVR AMLARDA BİRLİK SORUNU... 5 III. İNCELEME PLANI...

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR

AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR AİLE DANIŞMANLIĞI NEDİR? Aile danışmanlığı, ailenin çevresiyle

Detaylı

T.C. ANAYASA MAHKEMESİ

T.C. ANAYASA MAHKEMESİ T.C. ANAYASA MAHKEMESİ BİREYSEL BAŞVURU FORMU Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 59. maddesine göre hazırlanmıştır. 1 BİREYSEL BAŞVURU FORMU I- KİŞİSEL BİLGİLER A- GERÇEK KİŞİLER İÇİN BAŞVURUCUNUN 1- T.C. KİMLİK

Detaylı

Sosyal Hizmetin Yasal Çerçevesi ve Politika Bağlamı. Sosyal Hizmete Giriş-8

Sosyal Hizmetin Yasal Çerçevesi ve Politika Bağlamı. Sosyal Hizmete Giriş-8 Sosyal Hizmetin Yasal Çerçevesi ve Politika Bağlamı Sosyal Hizmete Giriş-8 Yasal çerçeve ve politika bağlamı Sosyal çalışmacıların sosyal hizmet uygulamalarındaki tüm yasal mevzuatı en ince detayına kadar

Detaylı

AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI

AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI Hayat Boyu Aile Danışma Merkezi; Toplumun çekirdeği olan ailenin doğru temeller üzerine inşası konusunda danışmanlık hizmeti vermek, ailenin önemiyle ilgili

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ 2. KAPSAM Nazilli Devlet Hastanesinde bölüm bazında risk değerlendirmeleri yaparak çalışanların çalıştıkları alanlardan kaynaklı risklerini belirlemek ve gerekli önlemlerin alınmasını

Detaylı

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi)

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Kariyer q Kişinin yaşamı boyunca edindiği ilgili deneyimleridir. q Bir kişinin bütün yaşamı boyunca üstlendiği işlerin tümüdür. q Kişinin yaşamı boyunca sahip olduğu bir dizi iş ve bu işlere katılımı konusundaki

Detaylı

D. PİRE. aralarında köprü kurar. İnsanların çoğu duvar, çok azı da. Yard.Doç.Dr. Havva ÖZTÜRK Ebe Tülay BAYRAMOĞLU Trabzon

D. PİRE. aralarında köprü kurar. İnsanların çoğu duvar, çok azı da. Yard.Doç.Dr. Havva ÖZTÜRK Ebe Tülay BAYRAMOĞLU Trabzon İnsanların çoğu duvar, çok azı da aralarında köprü kurar D. PİRE Yard.Doç.Dr. Havva ÖZTÜRK Ebe Tülay BAYRAMOĞLU Trabzon Latince de kararsız kalabalık, şiddete yönelmiş topluluk anlamındadır İngilizce de

Detaylı

Temmuz 2012'de yürürlüğe giren Yeni Borçlar Kanunu ile birlikte işverene işçiyi psikolojik ve cinsel tacizden koruma yükümlüğü getirildi.

Temmuz 2012'de yürürlüğe giren Yeni Borçlar Kanunu ile birlikte işverene işçiyi psikolojik ve cinsel tacizden koruma yükümlüğü getirildi. YASAL HAKLARIMIZI ÖĞRENELĠM MOBBĠNG NEDĠR? YAZAN: AV.ÖZLEM AYATA İş gücüne katılımlarının zaten çok düşük olduğu ülkemizde kadınların, çalışma hayatında uğradıkları, kadın olmalarından kaynaklı ayrımcılık,

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU ÇERÇEVESİNDE MOBBİNG. Avukat Ümit Işıl Gültekin Gültekin Hukuk Bürosu

6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU ÇERÇEVESİNDE MOBBİNG. Avukat Ümit Işıl Gültekin Gültekin Hukuk Bürosu 6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU ÇERÇEVESİNDE MOBBİNG Avukat Ümit Işıl Gültekin Gültekin Hukuk Bürosu 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girecek olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, hukukumuzda yeni bir

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Hacettepe Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü SHO 324 Aile ve Çocuklarla Sosyal Hizmet Dersi 2012 2013 Bahar Dönemi Anahattı ve Haftalık Planı Ders Sorumlusu: Prof. Dr.

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

GENEL SAĞLIK-İŞ GENEL MERKEZİ

GENEL SAĞLIK-İŞ GENEL MERKEZİ Sayı: 2015-93 Tarih: 30/01/2015 Konu:Fiili hizmet süresi zammı kanun teklifi hk. Sayın: Nurettin DEMİR CHP İzmir Milletvekili Sağlık hizmeti sunumunda görev alan sağlık çalışanları 5510 Sayılı Kanun da

Detaylı

EV İÇİ ŞİDDETE KARŞI HUKUK EĞİTİMİNDE NELER YAPILABİLİR? ÇALIŞTAYI

EV İÇİ ŞİDDETE KARŞI HUKUK EĞİTİMİNDE NELER YAPILABİLİR? ÇALIŞTAYI EV İÇİ ŞİDDETE KARŞI HUKUK EĞİTİMİNDE NELER YAPILABİLİR? ÇALIŞTAYI 8 MART 2011, ANKARA ÇALIŞTAY RAPORU GİRİŞ Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ev İçi Adalet Birimi tarafından organize edilen çalıştay,

Detaylı

YAKIN İLİŞKİDE ŞİDDETİN BEYAZ YAKALI ÇALIŞANLARA ve İŞLETMEYE ETKİSİ

YAKIN İLİŞKİDE ŞİDDETİN BEYAZ YAKALI ÇALIŞANLARA ve İŞLETMEYE ETKİSİ YAKIN İLİŞKİDE ŞİDDETİN BEYAZ YAKALI ÇALIŞANLARA ve İŞLETMEYE ETKİSİ Melsa Ararat, PhD Roundtable: Women s access to and retention in decent work in Turkey Palais de France, Istanbul 15 th March 2016 1

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır.

Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır. Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır. TIP EĞİTİMİNDE SOSYAL PSİKİYATRİ Prof.Dr. Orhan DOĞAN Üsküdar Üniversitesi, İstanbul Tıp eğitiminde psikiyatri Tıp

Detaylı

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma Elli-dokuzuncu Oturum Üçüncü Komite Gündem maddesi 98 Kadınların Konumunun Geliştirilmesi Almanya, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Brezilya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,

Detaylı

Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu

Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu Prof. Dr. Ersan Şen KARŞILIKSIZ ÇEK SUÇU YENİ ÇEK KANUNU NDA CEZA SORUMLULUĞU Ceza Hukukunun Fonksiyonu Yeni Suç Tipleri Ceza Sorumluluğu Bankaların

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

SOSYAL HİZMET BİLİMİNE GİRİŞ -2015 VİZE SORULARI

SOSYAL HİZMET BİLİMİNE GİRİŞ -2015 VİZE SORULARI SOSYAL HİZMET BİLİMİNE GİRİŞ -2015 VİZE SORULARI 1- I-Koruyucu aile kavramı, 2828 sayılı SHÇEK Kanunu nun Koruyucu Aile Yönetmeliği nin 4.maddesinde tanımlanmıştır. II-Koruyucu aile olmak isteyen bir kişinin

Detaylı

AİLE İÇİ ŞİDDET KONUSUNDA YARGIDA GÖREV ALAN PSİKOLOG, SOSYAL HİZMET UZMANI VE PEDAGOGLARIN 6284 SAYILI YASA DOĞRULTUSUNDA GÖREVLERİ VE

AİLE İÇİ ŞİDDET KONUSUNDA YARGIDA GÖREV ALAN PSİKOLOG, SOSYAL HİZMET UZMANI VE PEDAGOGLARIN 6284 SAYILI YASA DOĞRULTUSUNDA GÖREVLERİ VE ANKARA ADALET SARAYI 5.AİLE MAHKEMESİ SOSYAL HİZMET UZMANI MEHMET KARADAĞ AİLE MAHKEMELERİNDE UZMANLARDAN YARARLANILAN KONULAR 1. VELAYET 2. EVLİLİĞİN DEVAM ETMESİNİN BEKLENİP BEKLENEMEYECEĞİ 3. EVLAT

Detaylı

Adli Yadım Bürosu ADLİ YARDIM BÜROSU

Adli Yadım Bürosu ADLİ YARDIM BÜROSU Adli Yadım Bürosu 8 ADLİ YARDIM BÜROSU Adli Yardım Bürosu Adli Yadım Bürosu 8. BÖLÜM ADLİ YARDIM BÜROSU Bireylerin hak arama özgürlüklerinin önündeki engelleri aşmak ve hak arama özgürlüğünün kullanımda

Detaylı

KADINA ŞİDDETİN KİŞİ ANALİZİ YÖNELİK. www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa

KADINA ŞİDDETİN KİŞİ ANALİZİ YÖNELİK. www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN KİŞİ ANALİZİ www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa PERSPEKTİF STRATEJİ ARAŞTIRMA ANALİZ - HAZİRAN 2015 ANALİZ NO: 6 Araştırma; doğru, nitelikli bilginin

Detaylı

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Hella Dunger-Löper Staatssekretärin für Bauen und Wohnen 1 Katılım (Latince: Katılım). Genel olarak: Katılım, vatandaşların ortak (siyasi) sorunların

Detaylı

Çocuk Hukuku. Çocuk Hukukunun Özellikleri. Çocuk Hukukunun Özellikleri 16.05.2014. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN. 16 Mayıs 2014 2.

Çocuk Hukuku. Çocuk Hukukunun Özellikleri. Çocuk Hukukunun Özellikleri 16.05.2014. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN. 16 Mayıs 2014 2. Ulusal Düzeyde Çocuk Hukuku Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN Çocuk Hukuku Hukukun çocuklara özgü, çocuk haklarını düzenleyen dalıdır. Çocuk hukuku, özel hukuk, kamu hukuku, sosyal hukuk ve uluslararası hukukta

Detaylı

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Ü s t S ı n ı f Orta Sınıf Alt Sınıf TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabakalaşma dünya yüzeyindeki jeolojik katmanlara benzetilebilir. Toplumların,

Detaylı

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE MUAMELE EŞİTLİĞİ CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE Ayşegül Yeşildağlar Ankara, 08.10.2010 HUKUKİ KAYNAKLAR Md. 2 EC : temel prensip -kadın erkek eşitliğini sağlamak, Topluluğun özel bir yükümlülüğüdür,

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı