ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ"

Transkript

1 ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Mura ÇETĐNKAYA Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Öze Bu çalışmada TÜFE (Tükeici Fiya Endeksi) ve dolaylı vergi gelirleri arasındaki ilişkiler dönemi ele alınarak yıllık veriler kullanmak sureiyle VAR modeli yardımıyla sınanmışır. Bulgular; Granger Nedensellik, Eki Tepki, Varyans Ayrışırma esi sonuçlarına göre yorumlanmışır. Granger nedensellik esi kısa dönemde söz konusu değişkenler arasında iki yönlü bir ilişkinin olduğunu gösermekedir. Araşırma bulguları TÜFE de meydana gelen bir gelişme dolaylı vergi gelirlerinde ve benzer şekilde dolaylı vergi gelirlerinde meydana gelen bir gelişme TÜFE de değişikliğe yol açmakadır. Anahar Kelimeler: TÜFE, Dolaylı Vergi Gelirleri, VAR Analizi, Koinegrasyon Analizi, Granger Nedensellik Sınaması. Absrac In his sudy, he relaionships among CPI (Consumer Price Index) and indirec ax revenue over he period by using annual daas and VAR modeling. The empirical findings aained from Granger Causaliy, Variance Decomposiion, Impulse Response Analysis can be summarized and inerpreed as follows; Granger Causaliy Tess shows ha here is a bidirecional relaion abou hese variables in erms of shor run. According o he empirical findings of he sudy; he improvemen on he CPI has significan effec on indirec ax revenue and similarly he improvemen on he indirec ax revenue has significan effec on he CPI. 1

2 Key Words: CPI, Indirec Tax Revenues, VAR Analysis, Coinegraion Analysis, Granger Causaliy Tes. Giriş Enflasyon oranının yüksek olduğu bir ekonomide oraya çıkan belirsizlikler sonucunda reel geirisi sabilenmemiş her ürlü yaırım aracının reel geirisinin de belirsiz olacağı muhakkakır. Bu belirsizlik devlein ve bireylerin uzun vadeli plan ve programlar oluşurmasını zorlaşırmakadır. Kamu harcamalarının büyük bir oranda vergi yolu ile finanse edildiği bir oramda enflasyondaki dalgalanmaların yol açığı risk primi ekonomi üzerindeki maliyeleri arıracakır. Toplam alebin oplam arzdan yüksek olması sonucu fiyalar genel seviyesinde oraya çıkan arış olarak anımlanan enflasyon ile devlein zora dayanarak elde eiği bir kamu geliri olan vergiler arasında bir ekileşim söz konusudur. Enflasyonis oramda vergi gelirlerinin reel değerinde bir azalma oraya çıkarırken, vergi oranlarında meydana gelen değişmeler de enflasyon üzerinde önemli ekileri vardır. Vergiler, özel sekörden kamu sekörüne gelirinin bir bölümünün ransferi şeklinde oraya çıkığı için oplam alebi ekilemekedir. Kişilerin gelirleri üzerinden alınan vergilerle birlike alep edenlerin saın alma gücünün azalması malları karşı alep mikarını azalacak ve ani-enflasyonis bir yapı oraya çıkacakır. Toplam arz yönünden bakıldığında ise, üreimde kullanılan girdilerin üzerine konulan dolaylı vergiler malın maliyeinin armasına yani maliye enflasyonuna neden olacakır. Bu ür vergiler genellikle, üreici arafından malın fiyaı üzerine yansıılması şeklinde oraya çıkığı için fiyalar genel seviyesinin yükselmesine yani enflasyona neden olacakır. Vergilerin fiya üzerindeki ekisi, vergi ürlerine göre değişik sonuçlar oraya çıkarmakadır Şöyle ki; dolaysız vergiler fiyalara gelir yoluyla esir ederken, dolaylı vergilerde gelire fiya yolu ile eki yapmakadır. Dolayısıyla, vergi hem arz hem de alebe göre oraya çıkan ve para değerinde meydana gelen değişikliklerin doğurduğu sonuçlara göre beliren fiya mekanizmasını ekilemekedir(özbilen, 1998: hp://www.genbilim.com/conen/view/3969/89/). Enflasyonun makro ekonomi değişkenler üzerinde önemli ekilerinin olduğu bilinen bir gerçekir. Makro ekonomik değişkenlerden birisi de karşılıksız gelir ransferi olan vergilerdir. Enflasyonun 2

3 olduğu ekonomilerde vergi yoluyla elde edilen gelirlerin reel olarak aşınmasına neden olmakadır. Enflasyon oramında sabi oranlı vergiler karşısında paranın değerinin düşmesi devlein vergiden elde eiği gelirlerin reel olarak değer kaybemesine neden olacakır. Diğer arafan enflasyonis oramda vergi mükelleflerinin reel gelirlerinin azalması reel vergi yüklerinin armasını da beraberinde geirecekir. Fiyalar genel seviyesinin arması ile dolaylı vergilerin marahı yükselmeke ve düşük gelir elde eden mükellefler daha yüksek vergilerle karşı karşıya kalmakadırlar. 1. Teorik Çerçeve ve Lieraür Her ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullara, oplumsal ihiyaç ve ercihlerine göre değişiklik göseren ve devle eliyle gerçekleşirilmesi gereken bir akım kamu harcamaları bulunmakadır. Devle bu harcamaları yapabilmek için gelire ihiyaç duymakadır (Akdoğan, 1999: 99). Devlein gelirleri elde edildiği kaynakların nielik ve yapı bakımından farklı olması sebebiyle çeşililik gösermekedir. Kamu gelirleri, vergiler, harçlar, şerefiyeler, resimler, parafiskal gelirler, para ve vergi cezaları, mülk ve eşebbüs gelirleri, fonlar, para basımından elde edilen gelirler, bağışlar gibi kalemlerden oluşmakadır (Akdoğan, 1999: 101). Günümüzde vergiler bu sayılan kalemler içerisinde en önemli payı almakadır. Vergiler, kişilerden kamu harcamalarının karşılanması veya devlein ekonomik ve sosyal hayaa müdahale edebilmesi için zorla ve karşılıksız olarak aldığı parasal bir yükümlülükür(türk, 1996: 98). Türkiye de zaman içerisinde uygulanan vergi ürleri pek çok kez değişirilmişir. Cumhuriyein ilanına kadar Aşar Vergisi uygulanmakayken 1925 yılında bu vergi kaldırılmış, bu ise devle gelirlerinde önemli azalmaya sebep olmuşur. Devle vergi gelirlerinde meydana gelen boşluğu doldurmak amacıyla vergi siseminde iki önemli reform gerçekleşirmişir. Bu reformlardan biri dolaysız vergilerle diğeri ise dolaylı ilgili olarak yapılmışır. Dolaysız vergilerle ilgili olarak yapılan yenilik kazanç vergisinin kabul edilmesi olmuşur. Bu vergi ürü 1949 yılında gelir, kurumlar ve esnaf vergileri kabul edilene kadar yürürlüke kalmışır(türk, 1996: 218). Kamu harcamalarının en önemli finansman kaynağı olan vergilerin kompozisyonu, ülkeden ülkeye farklılık gösermekedir. Daha önceleri ödeme gücünün gösergesi olan gelir üzerinden dolaysız vergiler ağırlık verilmeke iken, son yıllarda gerçekleşirilen vergi 3

4 reformları ile dolaylı vergilerin payı her geçen gün armakadır. Bunun en önemli nedeni dolaylı vergilerin dolaysız vergilere göre daha kolay ahsil edilebilmesidir. Dolaylı vergilerin sübjekif karakerli vergi olması vergi adalein sağlanması açısından sorun eşkil emekedir. Vergilerin sınıflandırılmasında kullanılan eski ve en yaygın olan sınıflandırma dolaylı ve dolaysız vergi ayırımıdır. Bu ayırımın yapılmasında lieraürde kabul edilmiş bir akım kısaslar mevcuur. Bu kısaslardan ilki, vergileri vergi ahsilâından sorumlu idari örgüe göre ayırmakır. Vergiyi ahsil eden idare dolaysız vergiler idaresi ise vergi dolaysız, dolaylı vergiler idaresi ise dolaylı vergiler olarak nielendirilir. Ancak bu kısası kullanmanın önemli sıkınısı dolaylıdolaysız ayrımının ülkeler arasında idari yapı farklılıkları sebebiyle farklılık gösermesidir(edizdoğan,2000:177) Diğer bir kısas dolaysız vergilerin önceden ahmin edilebilir ve sabi ve sürekli olan marahlar üzerinden alınması, ancak dolaylı vergilerin geçici, esadüfen ve önceden ahmin edilemeyen marahlar alınıyor olmasıdır. Ancak bu ölçüde bazı durumlarda ahmin dışı sonuçlara sebep olabilmekedir(edizdoğan,2000:178) Başka bir değerlendirmede vergilerin fiyalar genel düzeyini ekileyip ekilemediği dikkae alınarak yapılmakadır. Vergilerin fiya düzeyini yükselmesi söz konusuysa dolaylı vergilerden, vergilerin fiya düzeyini ekilemesi söz konusu değilse dolaysız vergiden bahsedilir. Nispi fiyaları değişiren vergiler dolaylı vergi, değişirmeyen vergiler ise dolaysız vergilerdir. Ancak fiyalar genel düzeyinin emel belirleyicisi oplam arz olması sebebiyle dolaylı ve dolaysız vergilerin para oorielerinin para poliikalarını halkın parasal ercihlerinden farklı şekilde ekilediğinden emin olunması gerekmekedir(uluaam, 2005:273). Aksi halde vergilerle fiyalar genel düzeyi arasındaki ilişki doğru kurulmayacakır. Bir başka ayrım vergilerin yansıılıp yansıılmamasına göre yapılır. Buna yansıılması zor olan vergiler dolaysız vergilerken, kolay yansıılabilen vergiler dolaylı vergilerdir (Işık vd., 2004:159). Ancak bu kısas da yansıma olayının karmaşıklığı sebebiyle kimi zaman problem yaramakadır. Yansıma durumuna göre vergi ürünü ayırmada önemli bir sakınca keyfilik içermesidir(uluaam, 2005:275). Buraya kadar yapılan açıklamalar gösermişir ki dolaylıdolaysız vergiler arasında yapılan ayırımın neye göre yapılacağı hususunda bir 4

5 fikir birliği bulunmamakadır. Ancak arih olarak çok gerilere gimesi ve kullanımdaki yaygınlık sebebiyle bu ayrımın uygulama olarak oldukça yerleşmişir. Yapılan bu ayrım sonucunda gelir vergisi, kurumlar vergisi, genel harcama vergisi, genel serve vergisi ve verase ve inikal vergisi dolaysız vergiler, gümrüklerden alınan vergiler, belirli mallara sahip olma nedeniyle alınan vergiler, saış vergileri, resimler harçlar ve kaılma payları ise dolaylı vergiler kapsamında değerlendirilmekedir(uluaam, 2005:275). Vergiler ekonomi poliikalarında sıkça kullanılan bir araç olarak karşımıza çıkmakadır. Ekonomik koşulların iyileşme göserdiği dönemlerde vergi oranlarının düşük uulması ükeim ve yaırım harcamalarının armasına ve dolayısıyla enflasyonis baskıların oraya çıkmasına sebep olurken ekonomik koşulların köüye giiği durumlarda vergi oranlarının yükselilmesi ükeim ve yaırım harcamalarının azalmasına ve dolayısıyla ekonomik konjonkürün daha da bozulmasına sebep olabilmekedir. Bu nedenle uygulanan vergi poliikalarının enflasyonis ekiye sebep olup olmaması içinde bulunulan koşullara göre de değişiklik gösermekedir(aksoy, 1994: ). Enflasyonla mücadelede vergilerin arırılması enflasyonun önlenmesi nokasında ercih edilen bir yaklaşımdır. Bireylerin saın alma gücünü ve dolayısıyla ükeimini azalmak için vergilerin arırılması yoluna gidilmelidir. Çünkü ükeim, saın alma gücüne bağlıdır ve saın alma gücünün vergilerle azalılması, çarpan ekisi ile her defasında milli gelirin büyük ölçüde azalmasına neden olmakadır (Tanzi, 1981:1). Vergi oranlarının önemli bir poliika aracı olarak kullanılmasına öncülük eden Colin Clark, 1940 lı yılların sonunda yapmış oldu çalışmasında vergi yükünün % 25 in üzerine çıkması durumunda enflasyonis ekilerin oraya çıkacağını ileri sürmüşür. Yüksek vergi oranlarının üm makro ekonomik değişkenler üzerinde olumsuz ekilerinin oraya çıkaracağı, bununda oplam alep arz dengesini bozarak enflasyona neden olacağının ifade emişir(savaş, 1986;174). Enflasyon ve vergi gelirleri ilişkisini çeşili boyularıyla inceleyen çalışmaların başında Tanzi (1977) ve Tanzi(1978) gelmekedir. Tanzi (1977), Tanzi (1978), verginin ahsil edilme sürecinin uzun bir zaman yayılması, enflasyonis oramlarda reel vergi gelirinin aşınmasına neden olduğunu enflasyonun, vergi gelirlerinin reel değerini düşürmek sureiyle büçe açığını arırdığını ifade emekedir. Vergi siseminin fiya esnekliği 1 den büyük olduğu durumlarda enflasyon vergi 5

6 gelirlerinin reel değerini düşürmeyecek, fiya esnekliğinin 1 e eşi veya 1 den daha düşük olduğu durumlarda ise enflasyon vergi gelirlerinin reel değerini düşürecekir. Tanzi (1978) ye göre gelişmiş ülkelerde vergi siseminin fiya esnekliği 1 den büyükür, gelişmeke olan ülkelerde ise, vergi siseminin fiya esnekliği 1 den küçükür. Çavuşoğlu (2005), 1987:1-2003:4 yıllarını kapsayan dönem için üçer aylık veriler kullanılarak, enflasyonun reel vergi geliri üzerine ekisini araşırmışır. Elde edilen ampirik bulgular, döneminde Türkiye ekonomisinde yaşanan enflasyonun vergi gelirlerinin reel değerini azalıcı ekiye neden olduğu sonucuna varılmışır. 2. Meodoloji Ampirik uygulamalarda kullanılan iki önemli veri üründen birisi zaman serisi verileridir. Bu veriler yardımıyla yapılan ekonomerik çalışmalar, çoğu zaman gerçeği yansımayabilir. Bu veriler yardımıyla yapılan çalışmalarda genellikle aşağıdaki haalar oraya çıkmakadır (Gujarai, 2001: 709): Bu haaların giderilmesi ve oluşurulan modellerin sahe regresyona yol açmaması için zaman serisi verilerinin durağan olması gerekmekedir. Zaman serisi verilerinin durağan olması durumunda yapılan çalışmaların uarlılığından bahsemek mümkün olmakadır. Zaman serilerinin durağan olmaması durumunda ise zaman serileri rend içerecekir. Granger ve Newbold (1974) un çalışmalarında da ifade edildiği gibi, durağan olmayan zaman serileriyle çalışıldığı zaman düzmece regresyon problemiyle karşılaşılabilmekedir. Bu durumda regresyon analiziyle elde edilen sonuç gerçek ilişkiyi yansımamakla birlike ancak bu seriler arasında bir eşbüünleşim ilişkisi varsa gerçek ilişkiyi yansıabilmekedir (Gujarai, 2001: 726). Zaman serilerinin durağanlık özelliklerinin es yönemleri kullanılarak araşırılması için kullanılan yönemlerden uygulamalı çalışmalarda en çok karşılaşılanları, Dickey ve Fuller (1979) arafından gelisirilen Genisleilmis Dickey-Fuller (ADF), Phillips Perron (1988) arafından gelisirilen Phillips Perrron (PP) ve Kwiakowski, Phillips, Schmid, and Shin (1992) arafından gelişirilen KPSS birim kök esleridir. Bu çalışmada dolaylı vergi gelirleri ve TUFE serilerine ai zaman serisinin durağanlık sınaması ilk olarak Augmened Dickey-Fuller (ADF) esi kullanılarak gerçekleşirilmişir. Y serilerinin birim kök 6

7 özelliğini es emek için aşağıdaki regresyon denklemi kullanılmakadır: Y = α N 0 + α1 + δy 1 + Ψ Y i + ε i= 1 (1) ε birinci fark işlemcisi; bir zaman rendi; haa erimi, Y kullanılan seriler ve N ise haa erimlerinin ardışık bağımlılığını gidermek için Akaike Bilgi Krieri arafından belirlenen bağımlı değişkenin gecikme sayısını ifade emekedir. Bu ip birim kök esleri, ADF esleri olarak belirilir. Serilerin durağan olmaması boş hipoezi, serilerin durağan olması ise alernaif hipoezi oluşurmakadır. ADF esi, δ parameresinin ahminine ve onun isaisiğine dayanmakadır. Boş hipoez, negaif ve isaisiki olarak anlamlı bir şekilde sıfırdan farklı ise reddedilir. ADF esi ile ilgili bir problem, es denklemindeki erimlerin ilave farklarının dahil edilmesini gerekirmesidir. Bu ise serbeslik derecesinde bir kayıpla ve es prosedürünün gücünde bir azalma ile sonuçlanır. Alernaif olarak, PP yaklaşımı ookorelasyonun bilinmeyen şekillerinin varlığını ve haa erimindeki şarlı değişen varyans durumunu dikkae alır ve serisel ilişki için paramerik olmayan bir düzelme kullanır. O zaman, es isaisiklerinin asimpoik dağılımı üzerine serisel ilişkinin ekilerini kaldırmak için isaisikler dönüşürülür. Her iki ese de, isaisiğinin kriik değerlerden daha büyük olması, birim kökün boş hipoezinin reddine neden olmakadır(enders, 2004: 251). Çalışmamızda birim kök sınamasında kullanılan bir diğer es yönemi ise PP Birim Kök Tesidir. Perron birim kök esi, ADF süreci içerisine Perron (1989) arafından önerilen düzelme fakörünün (Correcion Facor /CF) eklenmesine dayanmakadır. PP esinde hipoezler şu şekilde oluşurulmakadır; H 0 : p = 0 H1 : p < 0 Seri durağan değildir, seride birim kök vardır. Seri durağandır, seride birim kök yokur. Tes isaisiğinin asimoik dağılımı ADF esi ile aynıdır. Bu nedenle es isaisiği MacKinnon kriik değerleri ile karşılaşırılır. 7

8 Çalışmamızda kullanılan son birim kök esi ise Kwiakowski, Phillips, Schmid ve Shin arafından önerilen KPSS Birim Kök Tesidir. Bu esin amacı gözlenen serideki deerminisik rendin arındırılarak serinin durağanlaşırılmasıdır (Kwiakowski, ve diğerleri, 1992: 159). Tes arıkların uzun dönem varyansının nonparamerik ahmincisine dayanmakadır. KPSS esinde ise amaç gözlenen serideki deerminisik rendin arındırılarak serinin durağanlaşırılmasıdır. Tes için denklem şu şekilde oluşurulmakadır; Y = x δ + u (2) Denklemde yer alan deerminisik bileşendir. x sabi veya sabi ve rendi ifade eden aksine 0 H KPSS esinde kurulan hipoez, ADF ve PP birim kök eslerin H hipoezi, serinin durağan olduğunu (birim kök içermediğini) 1 hipoezi ise serinin durağan olmadığını (birim kök içerdiğini) ifade emekedir. KPSS birim kök esinin hipoezleri şu şekilde oluşurulur; H : p 0 < 1 H1 : p = 1 Seri durağandır, seride birim kök yokur. Seri durağan değildir, seride birim kök vardır. Çalışmada dolaylı vergi gelirleri ile TUFE arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapısal olmayan VAR yöneminden yararlanılmışır. VAR modellemedeki emel amaç, sadece değişkenler arasındaki ek yönlü ilişkiyi espi emek değil, aynı zamanda değişkenler arasındaki ileri ve geri bağlanıyı da oraya çıkarmakır (Kearney ve Monadjemi, 1990: ). X ve z gibi herhangi iki değişkenden oluşan basi bir VAR modelini şu şekilde gösermek mümkündür; x = a 10 + p i= 1 a 11. i x p 1 + a12. i z 1 + i= 1 ε i (3) 8

9 z = a 20 + p i= 1 a 21. i x p 1 + a22. i z 1 + i= 1 ε (4) Burada a i0 sabi erim ve a ij.k i inci denklemdeki j inci değişkenin k gecikmesine ai paramere, ε i, rassal haa erimi ve gecikme sayısını ifade emekedir. modelde eşiliklerin sağ arafında yer alan değişkenlerin birbiri ile aynı olduğuna dikka edilmelidir. Sabi erim modele değişkenlerin sıfırdan farklı oralamalara sahip olması durumunda dahil edilmekedir. VAR modelini marislerde, x a = z a veya, y = c p i= 1 + i p A y a a 1. i a a 1. i i= 1 2. i 2. i i + ε ] x i ε 1 + ] z i ε 2 (5) (6) Şeklinde yazmak mümkündür. Yukarıdaki örnek model yalnızca iki değişken içeren bir VAR modeline işare emekedir. Bununla birlike bir VAR modeli daha genel olarak k sayıda değişken için aşağıda denklem 7 deki gibi ifade edilebilmekedir. y = c + Ai y 1 + A2 y Ap y p + ε (7) VAR modeli gecikme sayısı, p, dikkae alınarak p inci dereceden VAR modeli olarak adlandırılır ve VAR(p) olarak göserilir. Modelde içsel ve dışsal ayrımı yapılmaksızın büün değişkenler içsel olarak kabul edilir. Bunun sonucu, araşırmacıların değişkenlerden hangilerinin içsel hangilerinin dışsal olduğu konusunda karar vermelerine gerek kalmamakadır (Davidson ve Mackinnon, 1993: 685). Bu durum modele önemli bir kolaylık geirmekedir. Koinegrasyon, uzun dönemde ekonomik noasyonlar da değişkenler arasında ilişkiyi kavramsal olarak ifade eden bir isaisik modeldir. Zaman serisi araşırmalarında, verilerin özellikleri Johansen (1991) ve Johansen ve Juselius (1990) arafından gelişirilmişir. Johansen Meod, aşağıda göserilen VAR(p) ile göserilmekedir. 9

10 Z = π Z 1 +Π1 Z Πp 1 Z ( p 1) + µ + ψd + u (8) Bu modelde, µ sabi vekör, D merkezi mevsimsel değişkenler Π1... Π p 1 marisi, Z ise Nx1 lik değişkenler vekörü, NxN lik bilinmeyen paramereler marisi, π kasayıların uzun dönem marisi ve u ise çok değişkenli dağılımlı dönemlerini ifade emekedir. Đkisa eorisinden gelen bilgiye dayanarak aralarında ilişki olduğu beklenen değişkenlerin ampirik eslerle çözümlenmesini zorunlu kılmakadır. Bu ampirik eslerden birisi olan regresyon analizi yönemi, değişkenler arasındaki ilişki bağımlılık ilişkilerini ele alır. Ancak değişkenler arasındaki bu bağımlılık, mulaka bir nedensellik ilişkisi ifade emez. Yani, mulaka bağımsız değişken X in sebep ve bağımlı değişken Y nin sonuç olduğu anlamına gelmez. Đsaisiksel olarak, iki değişken arasındaki sıkı bir ilişki, bir birlikeliğin ifadesidir (Tarı, 1998: 48). Buna göre, oluşurulan modeldeki içsel ve dışsal değişkenlerin ayin edilmesi hususunda nedenselliğin önemi büyük olmakadır. Nedensellik esi ile değişkenlerin içsellik dışsallık ayrımının yapılması. Ekonomerik çalışmalar için model belirleme aşamasına ışık umakadır. Nedensellik ile dışsallık arasında sıkı bir ilişki vardır. Özellikle nedenselliğin operasyonel hale gelmesinden sonra, söz konusu iki kavram arasında ilişki kurma çabaları armışır. Böylece X ve Y gibi iki değişken arasında X en Y ye doğru ek yönlü nedenselliğin varlığını oraya çalışmalarda, X dışsal Y ise içsel değişken olarak nielendirilir (Işığıçok, 1994: 37). Nedensellik ilişkisinin araşırılmasının, sadece dışsallığın belirlenmesi ve modele dâhil edilecek değişkenlerin belirlenmesi konularında yol göserici olabilecekleri, bunun öesinde yapısal ekonomerik modellerden üsün olmadıkları belirilmelidir (Sargene, 1979: 406). Bunun sebebi nedenselliğin operasyonel anımının sadece zaman serilerine dayandırıldığı ve bir değişkenin gelecek dönemlerindeki değerlerini, kendi geçmişinden veya kendi kendisiyle ilişkili olduğu varsayılan diğer bir değişkenin geçmiş değerlerinden öngörebilmek anlamında ifade edilmesidir. Đki zaman serisi arasındaki nedenselliğin ilk operasyonel anımı Wiener (1956) arafından yapılmışır. Söz konusu anım (Granger 10

11 1969) genişleilmiş ve en büyük kakıyı yapmış olması sebebiyle Granger nedensellik sınaması olarak adlandırılmışır. Granger, operasyonel nedensellik anımına dayanarak yeerince yüksek dereceli iki değişkenli ooregresif bir sürecin ahmini yardımıyla, nedenselliğin es edilebilir hale gelmesini sağlamışır. Böylece X in Y ye veya Y nin X e neden olup olmadığı hipoezi es edilebilir hale gelmişir (Işığıçok, 1994: 92). Değişkenler arasındaki sebep-sonuç ilişkisi nedensellik esleri yardımı ile yapılmakadır. Buna göre, Granger nedensellik esi aşağıdaki denklemler vasıasıyla es edilir (Tarı; 1998: 49). Y X = a 0 = c m + i i i= 1 i= 1 m a Y c X + m m i i i= 1 i= 1 b X i i i d Y i + u i + u i (3.16) Burada a, b, c ve d gecikme kasayılarını, m büün değişkenler için orak gecikme derecesini ve u ise modellerdeki haa erimlerini gösermekedir. 3. Veri ve Bulgular Çalışmada TÜFE ve dolaylı vergi gelirlerine ai yıllık veriler yılları arasında incelenmişir. TÜFE ye ilişkin veriler Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Elekronik Veri Dağıım Siseminden, dolaylı vergi gelirlerine ilişkin veriler ise Gelirler Đdaresi Başkanlığı resmi siesinden alınmışır. Dolaylı vergi gelirleri değişkeni çalışmanın bundan sonraki bölümünde anlaım kolaylığı sağlaması ve anlaşılır olması amacıyla dolaylı vergi adıyla kullanılacakır. Çalışmada ele alınacak olan her iki değişken de yapısal olarak bir sorun aşıyıp aşımadıkları yönünden analizlere abi uulacaklardır. Bu açıdan modelde kullanılacak olan değişkenlerin yapısı hakkında daha fazla bilgi sahibi olabilmek için öncelikle zaman yolu grafikleri incelenecek sonra durağanlık şarını sağlayıp sağlamadıkları hipoez esleri ve bazı diagnosik esler yardımıyla değerlendirilecekir. Đlk olarak dolaylı vergi değişkeninin zaman yolu grafiği incelenecekir. Zaman yolunu analiz emek modelde hangi formunun 11

12 kullanılması gerekiğine karar verilmesi açısından oldukça önem aşımakadır. Grafik 1 de dolaylı vergi serisinin zaman içindeki seyri göserilmekedir. Grafik 1: DOLAYLIVERGĐ ve TUFE Serilerinin Zaman Dönemindeki Seyri 120,000,000 DOLAYLIVERGI 100,000,000 80,000,000 60,000,000 40,000,000 20,000, TUFE Grafik 1 incelendiğinde her iki serinin de rendli bir yapıda olduğu açıkça görülmekedir. Dolaylı vergi serisine ilişkin grafik oluşurulurken ana ölçeğin birim olarak belirlenmesi ve 1995 yılına kadar değişkenlerin bu değerden çok küçük değerler alması sebebiyle seri bu dönemde sıfıra yakın düzeyde seyremiş gibi görünmeke daha sonraki dönemde ise yükseliş rendine geçmekedir. Tüfe serisinin grafiğinin de oldukça inişli ve çıkışlı bir yapıda olduğu görülmekedir. 12

13 Serilere ilişkin zaman yolu grafikleri değerlendirildiken sonra serilerin küçük dalgalanmalardan arındırmak ve doğrusal hale geirmek amacıyla serilerin logariması alınmışır. Logariması alınan serilerin grafikleri Grafik 2 de göserilmekedir. Grafik 2: LDOLAYLIVERGĐ ve LTUFE Serilerinin Zaman Yolu Grafiği LDOLAYLIVERGI LTUFE Grafik 2 incelendiğinde serilere ilişkin zaman yolu grafiklerinin daha doğrusal bir yapıya kavuşuğu açıkça görülmekedir. Çalışmanın bundan sonraki bölümünde değişkenler logarimik dönüşümleri yapılmış halleriyle analize dahil edilecekir. Bu aşamada arık zaman serilerinin durağan olup olmadığının es edilmesi gerekmekedir. Birim kök sınamasında sıklıkla kullanılan yönemler ADF (Augmened Dickey Fuller), PP (Phillips Perron) ve KPSS (Kwiakowski- Phillips-Schmid-Shin) esleridir. 13

14 ADF Birik kök esine ilişkin boş ve alernaif hipoez şöyle oluşurulmakadır: H 0: Seri durağan değildir (birim kök içermekedir). H 1: Seri durağandır (birim kök içermemekedir). Tablo 1: LDOLAYLIVERGĐ Serisinin ADF Birim Kök Tesi Sonuçları Düzeyler Cinsinden % Prob. % % ADF Tes Đsaisiği Birinci Farklar Cinsinden % Prob. % % Đkinci Farklar Cinsinden % Prob. % % Tablo 1 de göserilen ADF es isaisiği düzeyler cinsinden incelendiğinde ( ) değeri %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde Mac Kinnon kriik değerlerinden mulak olarak küçük ve prob değeri de ( ) 0,05 kriik değerinden büyük olduğu için Ho hipoezi reddedilemez ve serinin durağan olmadığına hükmedilir. ADF es isaisiği birinci farklar cinsinden incelendiğinde de ADF es isaisiği değeri ( ) %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde Mac Kinnon kriik değerlerinden mulak olarak küçük ve prob değeri de ( ) 0,05 kriik değerinden büyük olduğu için Ho hipoezi reddedilemez ve serinin durağan olmadığına karar verilir. Son olarak ikinci farkı alınan serinin es sonuçları değerlendirildiğinde PP es isaisiği değeri ( ) %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde Mac Kinnon kriik değerlerinden mulak olarak büyük ve prob değeri de (0.0000) 0,05 kriik değerinden küçük olduğu için Ho hipoezi reddedilir ve seride birim kök sorunu bulunmadığı ve serinin durağan olduğu kabul edilir. Serinin durağan olup olmadığını es emede kullanılan bir diğer geleneksel yönem de Phillips Peron (PP) esidir. PP esinin boş ve alernaif hipoezleri de ADF birim kök esiyle örüşmekedir; 14

15 H0: Seri durağan değildir (birim kök içermekedir). H1: Seri durağandır (birim kök içermemekedir). Serimizin PP es sonuçları Tablo 2 de göserilmekedir. Tablo 2: LDOLAYLIVERGĐ Serisinin PP Birim Kök Tesi Sonuçları Düzeyler Cinsinden % Prob. % % Phillips- Perron Đsaisiği Tes Birinci Farklar Cinsinden % Prob. % % Đkinci Farklar Cinsinden % Prob. % % Tablo 2 de göserilen PP es isaisiği düzeyler cinsinden incelendiğinde ( ) değeri %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde Mac Kinnon kriik değerlerinden mulak olarak küçük ve prob değeri de ( ) 0,05 kriik değerinden büyük olduğu için Ho hipoezi reddedilemez ve serinin durağan olmadığına hükmedilir. PP es isaisiği birinci farklar cinsinden incelendiğinde de PP es isaisiği değeri ( ) %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde Mac Kinnon kriik değerlerinden mulak olarak küçük ve prob değeri de ( ) 0,05 kriik değerinden büyük olduğu için Ho hipoezi reddedilemez ve serinin durağan olmadığına karar verilir. Son olarak ikinci farkı alınan serinin es sonuçları değerlendirildiğinde PP es isaisiği değeri ( ) %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde Mac Kinnon kriik değerlerinden mulak olarak büyük ve prob değeri de (0.0000) 0,05 kriik değerinden küçük olduğu için Ho hipoezi reddedilir ve seride birim kök sorunu bulunmadığı ve serinin durağan olduğu kabul edilir. Serilerde durağanlık koşulu sağlanıp sağlanmadığını es emede kullanılan diğer bir birim kök esi ise Kwiakowski, Phillips, Schmid, Shin (KPSS) dir. Ancak KPSS esinde kurulan hipoezler ADF ve PP esinden farklı olarak; 15

16 H 0: Seri durağandır (birim kök içermemekedir). H 1: Seri durağan değildir (birim kök içermekedir). Bu ese ilişkin analiz sonuçları Tablo 3 e göserilmekedir. Tablo 3. LDOLAYLIVERGĐ Serisinin KPSS Tes Sonuçları Kwiakowski-Phillips-Schmid-Shin Tes Đsaisiği LM-Sa % Asympoic Kriik Değerler % % Tablo 3 e göre LM es isaisiği ( ) ) %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde KPSS Tesi kriik değerlerinden mulak olarak küçük olduğu için Ho hipoezi reddedilemez ve serinin durağan olduğuna ve birim kök içermediğine karar verilir. LDOLAYLI VERGĐ serisine ilişkin büün birim kök esleri birlike değerlendirildiğinde eslerin çoğunda birim kök ikinci farka giderildiği için çalışmamızda serinin ikinci farka durağanlık koşulunu sağladığı kabul edilmişir. Analizimizde kullanılan bir diğer değişken olan TUFE de diğer değişkenle aynı birim kök eslerine abi uulmuşur. Birim kök eslerine öncelikle ADF birim kök esi ile başlanacakır. Tablo 4 e ADF birim kök esi sonuçları düzeyler, birinci farklar ve ikinci farklar cinsinden değerlendirilmeye abi uulmuşur. Tablo 4: LTUFE Serisinin ADF Birim Kök Tesi Sonuçları Düzeyler Cinsinden % Prob. % % ADF Tes Đsaisiği Birinci Farklar Cinsinden % Prob. % % Đkinci Farklar Cinsinden % Prob. % %

17 Tablo 4 e göre seri düzeyler ve birinci farklar cinsinden durağanlık şarını sağlayamamış, ikinci farka durağan hale gelmişir. Tablo 5 e ise PP birim kök esine ilişkin sonuçlar yer almakadır. Tablo 5: LDOLAYLIVERGĐ Serisinin PP Birim Kök Tesi Sonuçları Düzeyler Cinsinden % Prob. % % Phillips-Perron Tes Đsaisiği Birinci Farklar Cinsinden % Prob. % % Đkinci Farklar Cinsinden % Prob. % % Tabloya göre seri ADF birim kök esi sonuçlarıyla aynı sonuçları vermiş düzeyler ve birinci farklar cinsinden durağanlık şarını sağlayamamış, ikinci farka durağan hale gelmişir. Son olarak Tablo 6 da LTUFE serisinin KPSS birim kök esi sonuçları göserilmekedir. Tablo 6. LDOLAYLIVERGĐ Serisinin KPSS Tes Sonuçları Kwiakowski-Phillips-Schmid-Shin Tes Đsaisiği LM-Sa % Asympoic Kriik Değerler % % Tablo 6 ya göre LM es isaisiği ( ) ) %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde KPSS Tesi kriik değerlerinden mulak olarak küçük olduğu için Ho hipoezi reddedilemez ve serinin durağan olduğu ve birim kök içermediği kabul edilir. LTUFE serisine ilişkin büün birim kök esleri birlike değerlendirildiğinde eslerin çoğunda birim kök ikinci farka giderildiği için analizimizde LTUFE serisinin de LDOLAYLI VERGĐ serisi gibi ikinci farka durağanlık koşulunu sağladığı kabul edilmişir. 17

18 Bu aşamadan sonra VAR analizine geçmek mümkündür; Modele dahil edilecek olan değişkenlere bakıldığında ümünün aynı dereceden yani ikinci derecen durağan olduğu görülmekedir ki; bu durum da VAR analizi ile birlike koinegrasyon analizinin yapılmasına imkan vermekedir. VAR modeli kurulurken en önemli koşul bilgi krierleri arafından belirlenen VAR gecikme uzunluğunun doğru ahmin edilmesidir. Bununla birlike modele dahil edilecek olan değişkenler aynı dereceden koinegre oldukları için VAR analizinde bu değişkenlerin seviyeleri kullanılmakadır. Bununla ilgili olarak VAR gecikme uzunluğu Tablo 7 de göserilmekedir. Tablo 7. VAR Gecikme Uzunluğunun Belirlenmesi Lag LogL LR FPE AIC SC HQ NA * * * * * Tablo 7 den de açıkça görülebildiği üzere; FPE (Final Predicion Error), AIC (Akaike), SC (Schwarz) ve HQ (Hannan Quinn) bilgi krierleri 3 gecikmeyi işare emekedir. Yani VAR gecikme uzunluğu (3) olarak belirlenmişir. Üç gecikmeli VAR modelinin isikrarlı olup olmadığı aşağıdaki esler arafından sınanmakadır. Tablo 8. AR Karakerisik Polinomunun Ters Kökleri Kök Modulus Tablo 8 aracılığıyla da görülebileceği üzere; hiçbir modülüs değeri referans aralığının dışında değildir. Bu durumda kurulan VAR modelinin isikrarlı olduğunu gösermekedir. Aynı analizi grafik ile 18

19 yorumlamaya imkan veren Grafik 3 eki AR karakerisik Polinomunun Ters Köklerini birim çember analizinde değerlendirmek gerekmekedir. 1.5 Grafik 3. AR Karakerisik Polinomunun Ters Kökleri Inverse Roos of AR Characerisic Polynomial Hiçbir AR kökünün birim çemberin dışında yer almaması kurulan VAR modelinin durağan olduğunu en açık şekilde deseklemekedir. Kurulan VAR modelini LM esi ile sınamaya devam emek yerinde olacakır. Tablo 9. Serisel Đlgileşim LM Tesi Gecikme LM-Đs. Olasılık Değ

20 LM esinde olasılık değerleri incelendiğinde; seride serisel ilgileşimin olmadığı yönündeki boş hipoez reddedilememekedir. VAR modelinin yapısal olarak uarlı olduğu yönündeki analizi amamladıkan sonra, koinegrasyon analizine geçmek gerekmekedir. Tablo 10. λ Trace Đsaisiği Tes Sonuçları Sıfır Alernaif Trace % 5 Kriik Olasılık Özdeğer Hipoezi Hipoez Đsaisiği Değer Değeri r = 0 r r 1 r = Sıfır Hipoezi Tablo 11. λ Max Đsaisiği Tes Sonuçları Alernaif Hipoez Özdeğer Max. Özdeğer Đsaisiği % 5 Kriik Değer Olasılık Değeri r = 0 r r 1 r = Koinegrasyon analizinden de görülebileceği üzere değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin olmadığı yönündeki sıfır hipoezi reddedilememekedir. Kurulan VAR modelinin isikrarlı olup olmadığını es emek amacıyla yapılan normallik esi ablo 12 yardımıyla değerlendirilebilmekedir. Tablo 12. Normallik Tesi Sonuçları Componen Jarque Bera Đsaisiği Serbeslik Derecesi Olasılık Değeri Join Tablo 12 yardımıyla da görülebileceği üzere değişkenler hem ek ek hem de birlike normal dağılıma sahipirler. Bu da VAR modelinin isikrarlı olduğunu deseklemekedir. Bu aşamada VAR modelinde değişen varyans olup olmadığını da es emek yerinde olacakır. Tablo 13. Değişen Varyans Tesi Sonuçları Join Tess Ki-Kare Serbeslik Derecesi Olasılık Değeri

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Akarım Mekanizması Seyfein ERDOĞAN Doç Dr., Kocaeli Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü serdogan@kou.edu.r Durmuş Çağrı YILDIRIM Arş. Gör., Kocaeli Üniversiesi, SBE cagri.yildirim@kocaeli.edu.r

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Managemen / Volume: V SPRING EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ Hilal BOZKURT Öze: Çok sayıda ampirik araşırma

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbüünleşme Analizi Yrd. Doç. Dr. C. Erdem HEPAKTAN Celal Bayar Üniversiesi,

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY?

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY? Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Alınış arihi: 0.0.04 Kabul Ediliş arihi: 0.04.04 ÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ İCARE AÇIKLARI ÜZERİNDE EKİLİ Mİ?

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı