TÜRKİYE ENERJİ PİYASASI İÇİN YENİLENEBİLİR ENERJİ SERTİFİKALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ * Derya Ezgi ÖZTÜRK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE ENERJİ PİYASASI İÇİN YENİLENEBİLİR ENERJİ SERTİFİKALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ * Derya Ezgi ÖZTÜRK"

Transkript

1 TÜRKİYE ENERJİ PİYASASI İÇİN YENİLENEBİLİR ENERJİ SERTİFİKALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ * Derya Ezgi ÖZTÜRK Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Erkan KALAYCI Green Consult and Finance ÖZET Dünyada birçok ülke emisyon salınımını azaltmak ve enerji arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla yenilenebilir enerji teşvik mekanizmaları uygulamaktadır. Piyasaların yapısına ve gelişmişliğine göre farklılaşan bu teşvikler temel olarak tarife garantisi, vergi teşvikleri ve yenilenebilir enerji sertifikalarının ticaretidir. Gönüllü ve zorunlu piyasalar olarak farklılaşan yenilenebilir enerji sertifika piyasalarının hacmi her geçen gün artmaktadır. Türkiye yenilenebilir enerji piyasası Türkiye nin mevcut yenilenebilir enerji kaynaklarıyla yüksek oranlarda büyümesi beklenen bir piyasadır. Enerji üretiminde kaynak bakımından dışa bağımlı olan Türkiye nin yenilenebilir enerji üretiminin artması aynı zamanda arz güvenliği için de önem taşımaktadır. Mevcut durumda temel teşvik mekanizması olarak uygulanan tarife garantisi henüz gelişmekte olan ülkemiz yenilenebilir enerji piyasası için uygun bir teşvik mekanizması olmakla birlikte piyasanın gelişimine paralel olarak, piyasanın bağımsız gelişimine ön ayak olacak mekanizmaların uygulamaya konması gereklidir. Bu kapsamda YES sisteminin AB standartlarına uygun bir şekilde hayata geçirilmesi ve YEKDEM Yönetmeliği ile düzenlenen kaynak belgesi tanımının bu kapsamda genişletilmesi önemli bir adım olacaktır. Bu bildiride öncelikle dünyada uygulanan yenilenebilir enerji teşvik mekanizmaları hakkında kısaca bilgi verilecek, daha sonra yenilenebilir enerji sertifika sistemi detaylı olarak anlatılacak ve Türkiye enerji piyasası için söz konusu sistem değerlendirilecektir. 1. GİRİŞ İklim değişikliği ve bu değişiklik sonucu ortaya çıkan ekolojik sorunların çözümüne ilişkin uluslararası alan birçok çalışma yapılmış, ülkeler bağlayıcı nitelikte olan ve olmayan birçok anlaşmaya imza atmışlardır. Bu çalışmalardan biri olan Kyoto Protokolü ülkelerin sera gazı salınımını sınırlandırmayı amaçlamış, bu gelişmenin ardından karbon sertifikaları alınıp satılabilir bir enstrüman olarak piyasada yerini almıştır. İklim değişikliği sorununun öneminin kavranması ile beraber öze * Bu bildiride belirtilen görüş ve öneriler yazarlara ait olup çalıştıkları Kurumları bağlamaz.

2 llikle endüstriyel ülkelerde sera gazı salınımını azaltma gereksiniminin ortaya çıkması ve fosil yakıtlara dayalı büyüme ve gelişme modellerinin sürdürülebilir olmadığının anlaşılması ile düşük karbon ekonomisine geçiş için araç ve yöntemler aranmaya başlanmış, bu da yenilenebilir enerji kaynaklarının önemimi artırmıştır. Bu yönelimin paralelinde ülkeler yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam enerji üretimindeki payını artırmak için çeşitli teşvik mekanizmaları geliştirmişlerdir. Yenilenebilir enerji arzı, düşük-karbon ekonomisine geçişte çok önemli bir araçtır. Elektrik piyasalarının 2050 yılına kadar tamamen dönüştürülmesinin, küresel sıcaklık artışının 2 C yi geçmesinin engellenmesi için temel koşullardan biri olduğu konusunda fikir birliği sağlanmaya başlamıştır. Bunun doğal bir sonucu olarak enerji verimliliği yüksek yenilenebilir enerji kaynaklarının aşamalı olarak devreye sokulması ve sürdürülebilir olmayan fosil yakıtlar ve nükleer enerji teknolojilerinin aşamalı olarak durdurulması gerekmektedir. Bu da kısa dönem hedeflerde yenilenebilir enerjinin toplam enerji tüketimindeki payının belirlenmesini gerektirmiştir. Bu kapsamda Avrupa Birliği ülkeleri, Avustralya ve Türkiye dahil birçok ülke 2020 yılında %20 yenilenebilir enerji payı hedefini gerçekleştirmek üzere hükümet politikaları geliştirmiştir. Bu bağlamda dünyada elektrik piyasası politikalarının ana hedefi önümüzdeki 40 yıl boyunca enerji verimliliği yüksek yenilenebilir enerji kaynaklarının ve teknolojilerinin aşamalı olarak devreye sokulması ve sürdürülebilir olmayan fosil yakıtlar ve nükleer enerji kaynakları ve teknolojilerinin aşamalı olarak durdurulması şeklinde özetlenebilmektedir. 2. YENİLENEBİLİR ENERJİ TEŞVİK MEKANİZMALARI AB de 2050 hedeflerine ulaşılması amacı ile çeşitli yenilenebilir enerji teşvik mekanizmaları uygulanmaya başlanmıştır. Bunların başlıcaları tarife garantisi (Almanya gibi), primler (İspanya gibi) ve sertifikalarla beraber uygulanan kota yükümlülükleri (İngiltere gibi) veya ticareti yapılan sertifikalardır (İsveç, İtalya, Polonya ve Romanya gibi). Primlerin detaylı açıklaması tarife garantisine benzerliği nedeni ile bu bildiri çerçevesinde yapılmayacaktır. İyi dizayn edilmiş bir tarife garantisi teşvik mekanizması, yenilenebilir enerji kaynaklarına dair projelerin tutarlı ve kapsamlı bir şekilde nitelendirilmesine ve yenilenebilir enerji kaynakları ve teknolojilerinin itinalı bir biçimde kategorize edilmesine dayanır. Tarife garantisi sisteminde örnek alınan ülkelerden olan Almanya nın başarısının altında da bu yatmaktadır [1]. Tarife garantisi sistemi her bir yenilenebilir enerji kaynağı/ teknolojisi kategorisine göre şu şekilde işlemektedir: Tarife garantisi sistemi, marjinal üretim maliyeti piyasa elektrik fiyatından yüksek olan yenilenebilir enerji kaynakları/ teknolojileri için uygulanmakta, her bir teknoloji için bir tarife garanti etmektedir. Bu teknolojiler için her bir megawatt saat için en ucuz arz, ortalama piyasa elektrik fiyatı üzerinden yapılmaktadır. Ortalama piyasa elektrik fiyatı üzerinde maliyetle megawatt saat elektrik arz eden yatırımcılar için projeler, bir megawatt saat elektrik üretiminin o teknoloji için olan tarifeye ulaştığı noktaya kadar karlıdır. Bu tarifenin üzerindeki her bir megawatt saat üretim için yatırımcılar maliyetlerini karşılayamazlar.

3 Tarifeler, yenilenebilir enerji teknolojilerinin uzun vadedeki gelişme hacmi, yayılım ve o teknolojiye dair öğrenme potansiyellerinin büyüklüğüne göre belirlenir (Almanya daki fotovoltaik teknolojisinde olduğu gibi). Bu nitelendirme şekli, tarifelerin belirlenmesi ve yenilenebilir enerji kaynakları/ teknolojileri kategorilerinin kısa vadedeki gelişimleri için bilimsel temel teşkil etmektedir. Bu da teknolojik çeşitliliği garanti altına almaktadır. Almanya örneğinde olduğu gibi tarifeler, her bir teknolojilerin ve bu teknolojilerin maliyet-etkinliklerinin gelişimine göre zaman içinde yeniden ayarlanabilmektedir. Bu da düzenleyici mercilerin bu teşvik mekanizmasının toplam maliyetini en aza indirgemesini sağlamaktadır. Ortalama piyasa elektrik fiyatının altında maliyetle üretim yapan projeler, yenilenebilir enerji kaynağı teknolojisi olarak tarife garantisinden faydalanamamaktadırlar. Bu da sistemin toplam maliyetini azaltmaktadır. Prensip olarak tarife garantisi yatırım karşılığı geri ödendiği zaman son bulmaktadır. Bundan sonra yatırımcılar piyasa koşullarında üretim yapmaya devam etmektedir [2]. Tarife garantisi sisteminden çok daha farklı bir teşvik sistemi olan yenilenebilir enerji sertifikası sistemi bir sonraki bölümde anlatılacaktır. Aşağıdaki tablo tarife garantisi ve sertifika sistemi teşvik mekanizmalarının kısa bir karşılaştırmasını vermektedir [2]: Tablo 1.Tarife Garantisi ve Sertifika Sistemi Karşılaştırması Özellikler Hedeflerin etkisi Güç sistemlerinin entegrasyonu Yenilenebilir Enerji Standartlarının Niteliği Jeneratörlerin maliyet etkinliği ve karlar Girişimciler Teknolojik Gelişme Üretimin dağıtılması Teşvik Mekanizması Tarife garantisi Sertifika Sistemi Yönlendiricidir. Üst limit Belirleyicidir. bulunmamaktadır, Danimarka ve Almanya da düzenli olarak kontrol altında tutulmaktadır Tarife garantisi verilen Çözümlenmemişdeğinilmemiştir süre boyunca çözümlenmiş durumdadır (Almanya için 20 yıl) Çözümlenmiş durumdadır, kapsam genişletilmesine ve iyileştirilmeye açıktır İyi yönetilen santraller için garanti maliyet sigortası+ricardo rantları bulunmaktadır Bağımsız, yerel, küçük ölçekli projelere açıktır Çeşitliliğin sağlanması ve sınırlı teşvikle devamlı inovasyon sağlanmaktadır Birçok küçük üreticinin bulunması nedeni ile Sistemin tasarımı nedeni ile göz ardı edilmiştir Elektrik bedeli+rantlar+aşırı kazançlar+risk primleri bulunmaktadır Büyük ölçekli projeler tarafından domine edilmiştir Kısa vadede maliyetetkindir, İnovasyon stratejilerinde manevra yapma olanağı bulunmaktadır Üretimin büyük santrallerde toplanması

4 Teşviğin bitimi devamlı ve sık dağıtım yapılmaktadır Tarife garantisinin bitimi (önceden yasal yollarla belirlendiği şekilde) veya teşvik mekanizmasının anlamsız olduğu durumlardadır (piyasa fiyatının tarife garantisi fiyatının üzerine çıktığı durumlar) eğilimi bulunmaktadır Yenilenebilir enerji kota zorunluluğunun bittiği veya sertifika fiyatlarının sıfıra düştüğü durumlardadır 3. YENİLENEBİLİR ENERJİ SERTİFİKA SİSTEMİ Yenilenebilir Enerji Sertifikaları (YES), yenilenebilir enerjinin fiziksel enerjiden farklı olarak taşıdığı çevresel ve diğer pozitif niteliklerinin alınıp satılabilir hale dönüşmesini mümkün kılan sertifikalardır. Söz konusu sertifika sistemi ile yenilenebilir enerjinin fiziksel enerjiden farklı olarak taşıdığı ekonomik değer bir ürüne dönüştürülmekte, bu ürünlerin elektrik enerjisi iletim/dağıtım düzenlemelerinden bağımsız olarak ticareti yapılabilmektedir [3]. Literatürde Tradable Green Certificates (TGCs), Renewable Energy Certificates (RECs), Tradable Renewable Energy Credits (TRECs) olarak da kullanılan YES, yenilenebilir enerji kaynaklarından 1 birim elektrik enerjisi üretildiğini belgeleyen bir sertifikadır. Genellikle YES e konu olan birim 1 megawatt saat (MWh) olmakla birlikte bu değerin farklı tanımlanabilmesi ilgili düzenlemelerle mümkündür. Çeşitli ülkelerde uygulanan YES sistemi, bazı uygulama farklılıkları sebebiyle birbirinden farklılaşsa da temel olarak uygulama esasları aynıdır. Belirli bir dönemde üretilen yenilenebilir enerji için üretici şirkete YES verilmekte, üretici şirket ürettiği elektriği YES ile birlikte veya ayrı olarak satabilmektedir. YES in satılmasıyla sahiplik el değiştirmekte, aynı şekilde yeni YES sahibi de sertifikayı satabilmektedir. Diğer bir deyişle sertifikalar birden çok el değiştirebilmektedir [4]. Şekil 1. YES Piyasa Bileşenleri

5 YES sistemi aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır: Yenilenebilir Enerji Üreticisi Yenilenebilir Enerji Tüketicisi Sertifika Düzenleyici Kurumlar Sertifika İhraç Kurumu Merkezi Sertifika Kayıt Kurumu Bu sistemde öncelikle ilgili Enerji Piyasası Düzenleyici Kurum YES e ilişkin gerekli düzenlemeyi tamamlamakta, sertifika standartlarını belirlemektedir. Daha sonra Düzenleyici Kurum veya piyasa tarafından yetkilendirilmiş Sertifika İhraç Kurumu üretilen enerjinin miktar ve niteliğine göre sertifikalandırma yapmaktadır. Üretilen yenilenebilir enerjinin birden çok kez satılmasının önlenmesi amacıyla sertifikalar numaralandırılmaktadır. Sertifikaların alım satımı ve sahipliği Merkezi Sertifika Kayıt Kurumu tarafından elektronik bir sistem üzerinden izlenmektedir. Böylelikle ihraç edilen sertifikaların takibi için güvenilir ve etkin bir sistem oluşturulmuş olur. Bu sistemde YES in yaşam döngüsü üç aşamadan oluşur [5]: 1. İhraç: Sertifika standartlarına uygun bir şirket tarafından üretilen yenilenebilir enerji için sertifika üretilmesi aşamasıdır. 2. Transfer: Sertifikanın piyasada el değiştirdiği aşamadır. Bu aşamada sertifikanın kime ait olduğu elektronik sistem üzerinden izlenmektedir. 3. İptal: Sertifikanın kullanımı durumuna iptal denilmektedir. İptalden sonra sertifika geçerliliğini yitirmiş olur. YES in içeriğinde genellikle aşağıdaki bilgileri yer almaktadır [6]: Elektriği üreten yenilenebilir enerji kaynağının türü Elektriğin ne zaman üretildiği Yenilenebilir enerji kaynağının inşa tarihi Yenilenebilir enerji kaynağının yeri YES in yenilenebilir enerji sertifikası olarak uygunluğu Varsa yenilenebilir enerji kaynağının sera gazı emisyonları YES sistemi uygulamasında ülkelerde sertifika talebinin yaratılması açısından 2 farklı yöntem görülmektedir. Zorunlu piyasalarda ulusal bazda elektrik üretici ve/veya tüketicileri için belirlenmiş olan kotaların yerine getirilmesi için YES ticareti gerçekleşmektedir [7]. Gönüllü piyasalar ise, çevre, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik konusunda duyarlı enerji tüketicilerin yenilenebilir enerji üretimini ve kullanımını desteklemeleriyle işleyen piyasalardır. Zorunlu piyasa sistemi uygulayan ülkeler arasında İngiltere, İsveç, Belçika, Polonya, İtalya, Romanya ve bazı ABD eyaletleri bulunurken, gönüllü piyasa sistemi ise İsviçre, Norveç ve bazı ABD eyaletlerinde uygulanmaktadır. YES piyasası enerji piyasasının bir parçası olmakla birlikte YES in çevresel değerlerinden ötürü taşıdığı ekonomik değer YES fiyatları etkileyen birçok faktör olmasına yol açmaktadır. Bu faktörler aşağıdaki gibi özetlenebilmektedir [8]: Yenilenebilir enerji arzını etkileyen düzenlemeler Ülkelerin yenilenebilir enerji hedefleri

6 Zorunlu piyasalarda üretici veya tüketiciler için tanımlanan kotalar Gönüllü piyasalarda talebi yaratan çevresel duyarlılık seviyesi Yenilenebilir enerji teknolojilerinin maliyeti Toptan elektrik piyasası fiyatları Aşağıda Avrupa ve Avustralya da işleyen YES piyasaları detayları ile anlatılacaktır. 3.1 Uluslararası RECS-REGO Piyasası Avrupa merkezli bir kuruluş olan RECS International YES lerin uluslararası gönüllü ticaretinin etkin ve güvenilir bir piyasada gerçekleştirilmesini hedeflemektedir [9] itibarıyla 216 üyesi bulunan kurumun üyeleri arasında ABD ve Güney Afrika merkezli şirketler de bulunmaktadır [10] yılında faaliyete geçen bu kurum üzerinden uluslararası ticaretin gerçekleştirilebilmesi için üretim tarafının RECS sistemine kayıt olması gerekmektedir. Bu sistemde alınıp satılan sertifikaların ihracı ise İhraç Kurumları Birliği (Association of Issuing Bodies-AIB) tarafından gerçekleştirilmektedir. AIB den ürettiği yenilebilir enerji için sertifika almak isteyen üretici kurumlar öncelikle AIB ye akreditasyon için başvurmalıdır. Bu aşamada üretici kurum, üretim tesisi ve tesisin şebekeye bağlantısı ile ilgili detayları AIB ye iletmektedir. Gerekli incelemeler sonunda uygunluğu kabul gören üretici kurumlar AIB tarafından, sayaç okumalarının sonuçlarına göre ürettikleri yenilenebilir enerjinin her bir MWh si için sertifika almaktadırlar [10]. Bu sertifikalar RECS sistemi üyeleri arasında alınıp satılabilmektedir. Piyasanın güvenirliğinin sağlanması, sertifikaların el değiştirmelerinin takip edilebilmesi ve ticarette uluslararası standartların geliştirilebilmesi için AIB tarafından Avrupa Enerji Sertifika Sistemi (EECS) geliştirilmiştir. AIB üyeleri, ilgili ülkelerdeki iletim sistemi operatörü veya sertifika sahibi kurumlardan bağımsız olan kurumlar olabilmektedir. Sertifikalar ve EECS sisteminin düzenlemelerinin uygulaması farklı ülkelerde AIB üyeleri üzerinden gerçekleşmektedir. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımının Desteklenmesine ilişkin 23 Nisan 2009 tarihli Avrupa Birliği düzenlemeleriyle yenilenebilir enerjinin gönüllü ticaretine olanak sağlamak amacıyla Renewable Energy Guarentees of Origin (REGO) sertifikaları düzenlenmiştir. Bu sertifikalar ilgili ülkede düzenleyici kurum tarafından atanmış kurumlar tarafından ihraç edilmektedir. AIB sistemi bu sertifikaların ihracını desteklemekte, AB düzenlemelerine paralel REGO ihracı mümkün olan ülkelerde REGO, bu düzenlemelerin henüz oluşturulmadığı ülkelerde ise RECS ihracı gerçekleştirilerek gönüllü ticarete olanak sağlanmaktadır. Ancak Avrupa da ilerleyen dönemlerde AB düzenlemeleriyle RECS ten REGO lara geçiş olacağı öngörülmektedir [11]. Aşağıdaki grafikte 2010 ve 2011 yıllarında AIB/RECS sisteminde ihraç edilen sertifikaların yenilenebilir enerji türüne göre dağılımı gösterilmektedir ve 2011 yıllarında su ve deniz kaynaklı yenilenebilir enerji sertifikaları yüzde 80 in üzerindeki payıyla en çok sertifika ihracı gerçekleşen alan olmuştur.

7 2011 yılı Dağılımı Rüzgar Su/Deniz Biyomas 84.36% Diğer 5.38% 1.96% 8.30% 2010 Yılı Dağılımı Rüzgar 88.16% Su/Deniz Biyomas Diğer 6.03% 5.46% 0.36% Kaynak: AIB Grafik 1. Kaynaklara Göre Sertifika Dağılımı Aşağıdaki grafikte AIB/RECS sisteminde yılları arasında ihraç, transfer ve iptal edilen sertifika sayıları yer almaktadır. AIB/RECS Sistemi Yıllık Sertifika Sayısı Milyon İhraç Transfer İptal Grafik yılları AIB/RECS Sistemi Piyasa Hacmi (Sertifika Sayısı) Kaynak: AIB

8 Yukarıdaki grafikte görüldüğü gibi 2005 yılından 2011 yılına kadar ihraç ve iptal edilen sertifika sayısında yıldan yıla artış olmuş, 2009 yılında ihraç edilen sertifika sayısı 191 TWh iken 2010 ve 2011 yıllarında 206 TWh ye ulaşmış, piyasadaki sertifika alım satım miktarı da yıllar içerisinde artış göstermiştir. Söz konusu piyasada sertifikaların AB düzenlemelerine paralel olarak standartlaşmasıyla hacmin artması beklenmektedir. 3.2 Avustralya Piyasası Avustralya da yenilenebilir enerji teşvik mekanizması olarak zorunlu YES kotası uygulanmaktadır. 1 Ocak 2011 tarihinde yapılan değişiklikle yenilenebilir enerji hedefi Büyük Ölçekli ve Küçük Ölçekli Enerji Hedefi olmak üzere iki kısma ayrılmıştır. Bu düzenlemeye paralel olarak piyasada ihraç edilen Büyük Ölçekli Üretim Sertifikaları (LGC) ve Küçük Ölçekli Teknoloji Sertifikaları (STS) olmak üzere 2 tip YES vardır. LGC ler, yukarıda anlatılan YES tanımına paralel olarak, üretilen 1 MWh lik yenilenebilir enerjiyi temsilen ihraç edilen sertifikalarken, STS ler su ısıtma sistemlerinde yenilenebilir enerji kullanılarak yenilenebilir olamayan kaynaklardan kullanılmamış enerjiyi temsil etmektedir [12]. Bu bildiri kapsamında tanımlanan sertifikalar LGC ler olduğundan piyasa sistemi LGC ler temel alınarak anlatılacaktır. Avustralya piyasasında, YES piyasası ile ilgili düzenlemeler Temiz Enerji Düzenleyici Kurumu (Clean Energy Regulator) tarafından yapılmaktadır. Sertifikaların kaydı ise düzenleyici kurum adına AusRegistry International tarafından yapılmaktadır. Piyasa yapısı ve işleyişi yukarıda anlatılan sisteme paralel olmakla birlikte, bu piyasa sertifikalar üzerine vadeli işlem sözleşmeleri ülkenin organize borsasında işlem görmesiyle farklılaşmaktadır. YES vadeli işlem sözleşmeleri 24 Kasım 2009 tarihinde hükümetin 2020 yılında %20 yenilenebilir enerji hedefini desteklemek amacıyla işleme açılmıştır. Yukarıda anlatılan RECS sisteminde olduğu gibi, sertifikaların spot alım satımı merkezi kayıt kuruluşunda alıcı ve satıcının kaydının yapılması ve ilgili tutarın sistem dışında taraflar arasında el değiştirmesiyle, sertifikaların vadeli alım satımı ise Australian Stock Exchange (ASX) üzerinden gerçekleşmektedir YES büyüklüğündeki vadeli işlem sözleşmeleri ile yatırımcılar izleyen 5 yılın Ocak ayı için bugünden alım satım gerçekleştirilebilmekte, YES piyasasında fiyat risklerini yönetebilmektedir [13]. 4. TÜRKİYE ENERJİ PİYASASI İÇİN YEŞİL ENERJİ SERTİFİKA SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 10/05/2005 tarih ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun (Yenilenebilir Enerji Kanunu) ve bu kanunun 29/12/2010 tarih ve 6094 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Kullanımına İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile revize edilmesiyle ülkemiz yenilenebilir enerji sektörü için teşvik mekanizmaları belirlenmiştir. Yenilenebilir Enerji Kanunu nda yenilenebilir enerji kaynakları Hidrolik, rüzgar, güneş, jeotermal, biyokütle, biyokütleden elde edilen gaz (çöp gazı dahil), dalga, akıntı enerjisi ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynakları olarak tanımlanmıştır. Bu kanuna göre ülkemizde uygulanmakta olan temel teşvik mekanizması tarife garantisidir. Diğer birçok ülkede de uygulanmakta olan bu sistem henüz gelişmekte olan yenilenebilir enerji piyasaları için uygun bir teşvik mekanizması olarak

9 değerlendirilmektedir. Ancak piyasanın büyümesine paralel olarak piyasanın devlet eliyle teşvikinden bağımsız olarak gelişimine ön ayak olacak mekanizmaların uygulamaya konması gereklidir. Bu kapsamda gönüllü YES ticareti, günümüzde her geçen gün artan çevre duyarlılığı ile birlikte düşünüldüğünde uygun bir yöntem olacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda mevcut düzenlemeler aşağıda değerlendirilmektedir. 21/07/2011 tarihli Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik le (Yönetmelik) yenilenebilir kaynaklara dayalı üretim yapan tesisler için üretim lisansı sahibi tüzel kişiye Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi (YEKBEL) verilmesini düzenlemiştir. YEK Destekleme Mekanizmasında farklı yenilenebilir enerji türleri için farklı fiyat garantileri uygulanması öngörülmüş, ayrıca yerli üretim teknolojilerini geliştirmek üzere yerli katkı ilavesi adı altında sabit fiyat üzerine eklenecek pirimler tasarlanmıştır [14]. Yönetmeliğe göre YEKBEL; Lisansı kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynağından üretilebilir elektrik enerjisinin ulusal ve/veya uluslararası piyasalarda satışında kaynak türünün belirlenmesi ve takibi, Lisansı kapsamındaki üretim tesisinde bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektrik enerjisi için Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması kapsamındaki uygulamalardan yararlanılması, Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinde üretilen elektrik enerjisinin emisyon ticareti kapsamındaki piyasalarda satışında kaynak türünün belirlenmesi ve takibi için kullanılması amaçlarıyla verilmektedir. YEKBEL in yönetmelikte belirtilen amaçlarından biri olan yenilenebilir enerji kaynağından üretilen enerjinin ulusal ve/veya uluslararası piyasalarda satışında kaynak türünün belirlenmesi ve takibi yukarıda anlatılan Yenilenebilir Enerji Sertifikası ile amaç yönünden benzerlik taşımaktadır. Ancak yönetmelikte YEKBEL ile ticaret yapılmasına ilişkin herhangi bir tanımlama yapılmamış, kaynak türü ile ilgili standartlar belirlenmemiştir. YEKBEL in YES olarak uluslararası standartlara uygun olarak düzenlenmesi, REGO belgesi olarak AB standartlarına uygun tanımlanması ile birlikte Türkiye yenilenebilir enerji piyasası uluslararası ticarete açık hale gelecek ve Türkiye dışındaki piyasalarda olan talepten yararlanma fırsatı bulabilecektir. Türkiye de EPDK tarafından yetkilendirilmiş bir kurumun sertifika ihraççısı olarak belirlenmesi ve bu kurumun AIB ye üye olması ile bu ticaret merkezi bir kayıt kurumu altında etkin ve güvenilir bir biçimde gerçekleştirilecektir. Bu gelişmeyle birlikte: Türkiye yenilenebilir enerji piyasası için yeni bir ticaret yöntemi oluşacak,

10 Üretici şirketlere ürettikleri yenilenebilir enerjiyi ulusal ve uluslararası pazarda satış imkanı verecek, YES ler emisyon ticareti için kullanılabilecek, Yenilenebilir enerji tüketen kurumlar yenilenebilir enerji tüketimlerini güvenilir belgelerle kanıtlayabilecektir. Standart YES lerin hukuki olarak tanımlanmasıyla birlikte YES üzerinde vadeli işlem piyasalarının da önü açılacak, ASX te olduğu gibi YES üzerinde vadeli işlem sözleşmeleri Türkiye nin organize türev borsasında işlem görebilecektir. Bu gelişmeyle; YES ler şeffaf, işlem fiyatlarının piyasa katılımcıları tarafından bilinen bir piyasada işlem görecek, YES lerin organize borsada işlem görmesiyle karşı taraf ödememe riski ortadan kalkacak, Bugünden ileri vadeler için alım satım yapılarak fiyat riski yönetimi yapılabilecek, YES sözleşmeleri ile işlem gören Baz Yük Elektrik vadeli işlem sözleşmelerinin birlikte belirli stratejiler çerçevesinde alım-satımı mümkün olacak, Uluslararası piyasa katılımcılarına erişim mümkün olacaktır. 5. SONUÇ İklim değişikliği sorununa bulunmak istenen çözümler ve ülkelerin enerji arz güvenliğini sağlama çabası dünyadaki enerji politikalarını yenilenebilir enerji konusunda yoğunlaştırmıştır. Birçok ülke 2020 yılında %20 yenilenebilir enerji oranı olarak hedef belirlemiş, bu hedefe ulaşmakta ülkeler piyasaların yapısına ve gelişmişliğine göre farklılaşan teşvikler uygulamayı sürdürmektedir. Uygulanan temel teşvikler tarife garantisi, vergi teşvikleri ve YES ticaretidir. YES ticareti zorunlu kota uygulamasıyla düzenlenen devlet teşviki kategorisinde yer alırken, gönüllü YES ticareti çevre, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik konusunda duyarlı enerji tüketicilerin yarattığı taleple işlemektedir. Gönüllü YES piyasasının uluslararası ticarete güvenilirliğinin sağlanması ve standartlaştırılması çalışmalar önemli bir yol almış, AB Direktifleri ile yenilenebilir enerji kaynak belgeleri ve bu belgelerin ihraççısı kurumlar düzenlenmiştir. Bu standartlaşmayla birlikte uluslararası YES piyasasının hacminde önemli bir artış olmuştur. Mevcut yenilenebilir enerji kaynaklarıyla yüksek oranlarda büyümesi beklenen Türkiye yenilenebilir enerji piyasası aynı zamanda enerji üretiminde kaynak bakımından dışa bağımlı olan Türkiye için büyük önem arz etmektedir. Henüz gelişmekte olan Türkiye yenilenebilir enerji piyasası için mevcut durumda uygulanan tarife garantisi uygun bir teşvik mekanizması olmakla birlikte piyasanın gelişimine paralel olarak, piyasanın devlet teşvikinden bağımsız gelişimine ön ayak olacak mekanizmaların uygulamaya konması gereklidir. Bu kapsamda Yönetmelik le düzenlenen YEKBEL tanımının AB standartlarına uygun bir şekilde yeniden tanımlanması önemli bir adım olacaktır. Böylece YES ler Türkiye piyasası için yeni bir ticaret yöntemi olacak, uluslararası gönüllü piyasalarda yenilebilir enerji ve emisyon ticareti yapılmasına imkan verecek bu mekanizma, üretici şirketlere ürettikleri yenilenebilir enerjiyi ulusal ve uluslararası pazarda satış imkanı verecek ve

11 tüketicilere kullandıkları enerjinin yenilenebilir kaynaklardan üretildiğini kanıtlama imkanı sunacaktır. Aynı zamanda, standartlaşmış YES sistemi vadeli piyasaların önünü açacak, YES ler piyasada organize borsalar üzerinden risk yönetimi aracı olarak sunulacaktır. KAYNAKÇA [1] Jacobsson, S.,Lauber,V.,2006. The politics and policy of energy system transformation explaining the German diffusion of renewable energy technology. Energy Policy 34(3), [2] Verbruggen A., Lauber, V., Basic concepts for designing renewable electricity support aiming at a full-scale transition by Energy Policy 37, [3] Holt E., Bird L., Emerging Markets for Renewable Energy Certificates: Opportunities and Challenges, National Renewable Energy Laboratory, 2005 [4] Ünal E., Gözen M., Elektrik Piyasasında Yeşil Sertifika Uygulamasının Düzenleme Kurumları Açısından İncelenmesi, TMMOB Türkiye VI. Enerji Sempozyumu [5] Introduction to The Certificate System, RECS International/ df [6] Renewable Energy Certificates, US Environmental Protection Agency, 2008/ [7] The Electricity Certificate System, Swedish Energy Agency, 2008 [8] Modelling the Price of Renewable Energy Certificates Under the Mandatory Renewable Energy Target, McLennan Magasanik Associates Pty Ltd, 2002 [9] Galjee M., Renewable Energy Certificate Systems in Europe, 2004/ [10] RECS International/ [11] Energy Certification Presentation, Association of Issuing Bodies / [12] Difference RECS/Guarentee of Origin, RECS International/ [13] Renewable Energy Target, Australian Government Clean Energy Regulator, 2012 [14] Renewable Energy Certificate Futures, Australian Securities Exchange, 2011/ [15] Yenilenebilir Enerji Politikaları ve Beklentiler, Deloitte, 2011

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI 2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI Nezir AY TEİAŞ Elektrik Piyasaları İşletme Dairesi Başkanı 07 Kasım 2012 İstanbul 1 Dünya da yenilenebilir enerji kaynakları için uygulanan bazı teşvik mekanizmaları Dünyada,

Detaylı

ALPER AKCA

ALPER AKCA 25.10.2008 Lisans, ODTÜ EEE, 2005 Yüksek Lisans, ODTÜ EEE, 2008 ASELSAN, 2005- Neden Destek? Destek Türleri ABD Ulusal Mekanizmalar ABD Eyalet Mekanizmaları AB Destek Mekanizmaları Türkiye Yenilenebilir

Detaylı

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 18 Haziran 2009, Ankara YEK Potensiyeli Yenilenebilir Enerji Üretimi Yenilenebilir Kurulu Güç Kapasitesi YEK Hedefleri YEK Mevzuatı YEK Teşvik

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Her şey kayıt altında olsa? Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu. 7 Kasım 2012, İstanbul

Her şey kayıt altında olsa? Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu. 7 Kasım 2012, İstanbul Her şey kayıt altında olsa? Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu 7 Kasım 2012, İstanbul Gündem Ne? Sertifikasyondan kastımız nedir? Neden? Neden Türkiye de sertifikasyona ihtiyaç

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

Kaynaklarından. Desteklenmesi. Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı

Kaynaklarından. Desteklenmesi. Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretiminin i i Desteklenmesi Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı Cemal Çelik Giriş Yenilenebilir enerji kaynakları (YEK): Hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal,

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler RÜZGAR SANTRALARINDA ÜRETİLEN ELEKTRİK ENERJİSİNİN PİYASALARDA SATILMASI HULUSİ KARA TÜREB DENETİM KURULU BAŞKANI TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONGRESİ TURKISH WIND ENERGY CONGRESS 7-8 KASIM 2012 İSTANBUL İÇERİKİ

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar ve Yenilenebilir Kaynaktan Elektrik

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ M E H M E T A Ş K E R, 2 5. 0 9. 2 0 1 3 I S T A N B U L TÜRKİYE'NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POLİTİKALARI : Elektrik enerjisi üretmek için yenilenebilir kaynakların kullanımını

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu

Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı fyazitas@yegm.gov.tr Türkiye Rüzgar Enerjisi

Detaylı

Türkiye Elektrik. İbrahim Etem ERTEN. OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon

Türkiye Elektrik. İbrahim Etem ERTEN. OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon Türkiye Elektrik Piyasası ve DUY İbrahim Etem ERTEN Grup Başkanı - Enerji Uzmanı OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon Hızlı talep artışı: Yatırım ihtiyacı ve fırsatlar Rekabetçi piyasaların rolü Yüksek ithalat

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Akış Yenilenebilir Enerji Kaynakları YEK Potansiyeli YEK Gelişim YEK Hedefler Lisanslı Elektrik Üretim Tesisleri Lisanssız

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

Türkiye de Biyoenerji Politikaları

Türkiye de Biyoenerji Politikaları Türkiye de Biyoenerji Politikaları 30 Eylül 2010, 14:00 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Grand Cevahir Otel & Kongre Merkezi Şişli/İstanbul Erkan Erdoğdu Enerji Uzmanı & Doktora (PhD)

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015 TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı Fatih Yazıtaş 05.11.2015 Gündem Elektrik Piyasası & EPİAŞ Gün Öncesi Piyasası ve Tahminleme (RES ler) Gün İçi Piyasası YEKDEM 2 Enerji Piyasaları

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJELERİNİN FİNANSMANI

YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJELERİNİN FİNANSMANI YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PROJELERİNİN FİNANSMANI Esin EREN Türkiye Kalkınma Bankası İzmir Caddesi No 35 Kızılay Ankara esin.eren@kalkinma.com.tr ÖZET Yenilenebilir enerji türleri Hidrolik,

Detaylı

TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKASINDA YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKASINDA YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKASINDA YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI Zeki Aybar ERİŞ Polat Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Genel Müdür 13.Uluslararası Enerji Arenası 08-09 Eylül 2011 İstanbul 61.HÜKÜMET PROGRAMI

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

e-bulten DOKÜMAN NO: PR/8.5/001 REVİZYON NO:00 YAYIN TARİHİ: 02/12/2015 SAYFA NO: Sayfa 1 / 5

e-bulten DOKÜMAN NO: PR/8.5/001 REVİZYON NO:00 YAYIN TARİHİ: 02/12/2015 SAYFA NO: Sayfa 1 / 5 DOKÜMAN NO: PR/8.5/001 REVİZYON NO:00 YAYIN TARİHİ: 02/12/2015 SAYFA NO: Sayfa 1 / 5 ISO 50001:2011 standardının amacı özellikle enerji üretimi fazla sanayi tesislerinin enerji yönetimi için bir çerçeve

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ Ali Erduman 1, Bedri Kekezoğlu 1, Ali Durusu 1, Muğdeşem Tanrıöven 1 1 Elektrik Mühendisliği Bölümü Yıldız

Detaylı

GÜNE ENERJ PV Sistemleri: PV uygulamaları

GÜNE ENERJ  PV Sistemleri: PV uygulamaları GÜNEŞ ENERJİSİ Güneşin enerjisini üç yolla kullanabiliriz, güneş enerjisi derken bu üçü arasındaki farkı belirtmek önemlidir: 1. Pasif ısı. Güneşten bize doğal olarak ulaşan ısıdır. Bina tasarımında dikkate

Detaylı

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI Doç. Dr. Cevdet DEMİR Uludağ Üniversitesi 06 Nisan 2007 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Karbon piyasası nedir? Ülkelerin ve şirketlerin sera gazları hedeflerine ulaşabilmeleri

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Türkiye de ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekim 2012 Türkiye de Türkiye de KARBON PİYASALARI Türkiye, her ne kadar Kyoto Protokolü nün emisyon ticaretine konu olan esneklik

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı

TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı Arz Güvenliğinin Sağlanmasında Teşvik Stratejisi Faruk Sabuncu, MA, YMM Ortak, Vergi Hizmetleri 22 Mayıs 2008, İstanbul P w C İçerik Giriş

Detaylı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı TÜREK Kasım 2014 1 İçerik Türkiye de Rüzgar Enerjisi Lisanslama Teşvikler - Finansman Sonuç 2 Türkiye de Enerji Talebi

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı 27-03-2015 1 Sunum İçeriği YEGM Sorumlulukları ve Enerji Politikalarımız YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİ

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Genel elektrik talebi kış aylarında ısıtma ve aydınlatma, yaz aylarında ise soğutma (klima) ihtiyacına bağlı olarak bölgesel ve mevsimsel farklılıklar oluşturur. modus Enerji

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

Levent Mahallesi Safran Sokak No : 3 3. Levent İstanbul 34330 Türkiye www.melsolarenergy.com

Levent Mahallesi Safran Sokak No : 3 3. Levent İstanbul 34330 Türkiye www.melsolarenergy.com Levent Mahallesi Safran Sokak No : 3 3. Levent İstanbul 34330 Türkiye www.melsolarenergy.com Hakkımızda 2007 yılında Marvel Grubuna bağlı olarak kurulmuş olan MEL Dış Ticaret ve Danışmanlık A.Ş. 2013 yılında

Detaylı

NEDEN AKILLI ŞEBEKELER?

NEDEN AKILLI ŞEBEKELER? NEDEN AKILLI ŞEBEKELER? Engin AKSOY Vodafone Kurumsal İşbirimi İcra Kurulu Üyesi Nüfus artışı Sanayileşme Şehirleşme Teknolojik ilerlemeler Artan enerji ihtiyacı Azalan doğal kaynaklar 2 Insert Confidentiality

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNİN LİSANSSIZ ÜRETİM UZLAŞTIRMA UYGULAMALARI KAPSAMINDAKİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNİN LİSANSSIZ ÜRETİM UZLAŞTIRMA UYGULAMALARI KAPSAMINDAKİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNİN LİSANSSIZ ÜRETİM UZLAŞTIRMA UYGULAMALARI KAPSAMINDAKİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ 14 Mayıs 2014, Ankara TEİAŞ Elektrik Piyasaları İşletme Dairesi Başkanlığı Gündem LİSANSSIZ ÜRETİM-Genel

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONFERANSI 2014 06.11.2014

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONFERANSI 2014 06.11.2014 TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONFERANSI 2014 06.11.2014 879 Şube 3 Yurtdışı Şube 23 Bölge Müdürlüğü ~15.000 Çalışan 138,5 Milyar TL Aktif Büyüklük 91,5 Milyar TL Nakdi Krediler 60,5 Milyar TL Ticari Krediler

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

Borsa İstanbul: 2014 Yılı Özet Değerlendirmesi. Hüseyin Zafer Genel Müdür Vekili

Borsa İstanbul: 2014 Yılı Özet Değerlendirmesi. Hüseyin Zafer Genel Müdür Vekili Borsa İstanbul: 2014 Yılı Özet Değerlendirmesi Hüseyin Zafer Genel Müdür Vekili 2014 Yılında Finansal Piyasalar MSCI Gelişmekte Olan Ülkeler Endeksi JPMorgan Gelişmekte Olan Ülkeler Kur Endeksi 1150 95

Detaylı

Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum

Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum E P D K Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum Rıza GÜNGÖR Grup Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu EİE Toplantı Salonu 21 Mart 2007 E P D K Kojenerasyon Nedir? Isı ve elektrik

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine ilişkin Yönetmelik 01 Ekim 2013 tarihinde

Detaylı

ELEKTRİK PİYASASINDA YEŞİL SERTİFİKA UYGULAMASININ DÜZENLEME KURUMLARI AÇISINDAN İNCELENMESİ 73

ELEKTRİK PİYASASINDA YEŞİL SERTİFİKA UYGULAMASININ DÜZENLEME KURUMLARI AÇISINDAN İNCELENMESİ 73 ELEKTRİK PİYASASINDA YEŞİL SERTİFİKA UYGULAMASININ DÜZENLEME KURUMLARI AÇISINDAN İNCELENMESİ 73 Erol Ünal Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu mgozen@epdk.org.tr Mustafa Gözen Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

SAYILI CETVEL YEK BELGESĠ YEKDEM ESASLARI YEKDEM

SAYILI CETVEL YEK BELGESĠ YEKDEM ESASLARI YEKDEM YEKDEM BAġLIKLARI YENĠLENEBĠLĠR ENERJĠ KAYNAKLARI YEK DESTEKLEME MEKANĠZMASI I ve II SAYILI CETVEL YEK BELGESĠ YEKDEM ESASLARI YEKDEM den YARARLANMA ESASLARI YEKDEM BAġVURUSU GÜNLÜK ve AYLIK YEKDEM ĠġLEMLERĠ

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

-Serbest Tüketici kapsamındaki kişi ve kurumlara perakende elektrik satışı,

-Serbest Tüketici kapsamındaki kişi ve kurumlara perakende elektrik satışı, Zorlu Elektrik Zorlu Elektrik Enerjisi İthalat İhracat ve Toptan Ticaret A.Ş. (Zorlu Elektrik), elektrik enerjisinin yurt içinden ve serbest bölgelerden satın alınarak, yurt içinde toptan veya doğrudan

Detaylı

GÖNÜLLÜ KARBON PİYASASI PROJE KAYIT TEBLİĞİ TASLAĞI

GÖNÜLLÜ KARBON PİYASASI PROJE KAYIT TEBLİĞİ TASLAĞI Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: GÖNÜLLÜ KARBON PİYASASI PROJE KAYIT TEBLİĞİ TASLAĞI Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; sera gazı emisyon azaltımı sağlayan ve karbon sertifikası elde etmek amacıyla

Detaylı

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved.

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Bursa SYK 2015 Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Sunum İçeriği Sürdürülebilirlik Raporlaması Nedir? Sürdürülebilirlik Raporlamasının,

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

İzmir Kalkınma Ajansı Sunum. 7 Ocak 2013, İzmir

İzmir Kalkınma Ajansı Sunum. 7 Ocak 2013, İzmir İzmir Kalkınma Ajansı Sunum 7 Ocak 2013, İzmir 1 2 Neden Lisanssız Elektrik Bizce yakın tarihimizin en önemli adımlarından 3. Köprü, Hızlı Tren Elektrik Piyasası Reformu,Tüccar Lisanssız Elektrik Üretimi,Halk

Detaylı

Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli

Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli Cittaslow Nedir? İtalyanca Citta (Şehir) ve İngilizce Slow (Yavaş) kelimelerinden oluşan Cittaslow sakin şehir/yavaş şehir anlamında kullanılmaktadır. Cittaslow,

Detaylı

TURSEFF BİLGİLENDİRME SUNUMU 23 KASIM 2012 OSB ENERJİ ZİRVESİ KAYSERİ

TURSEFF BİLGİLENDİRME SUNUMU 23 KASIM 2012 OSB ENERJİ ZİRVESİ KAYSERİ Turseff, EBRD tarafından geliştirilmiştir Turkey Sustainable Energy Financing Facility Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Programa Destek Verenler: TURSEFF BİLGİLENDİRME SUNUMU 23 KASIM 2012

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri 27 Haziran, 2011 Paris İçindekiler 1. 2. Profil ve Faaliyetler Strateji ve Esneklik Profil ve Faaliyetler Kamu hizmet kurumlarındaki hizmetlerin tarihi Société

Detaylı

Kanun No. 6094 Kabul Tarihi: 29/12/2010

Kanun No. 6094 Kabul Tarihi: 29/12/2010 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Kanun No. 6094 Kabul Tarihi: 29/12/2010 MADDE 1-10/5/2005 tarihli ve 5346

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ

GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ İlker Şadi İŞLEYEN * I. GİRİŞ Bankalar ve aracı kurumların, menkul kıymetler ve diğer

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ AVRUPA BİRLİĞİ ve TÜRKİYE MÜKTESEBATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ AVRUPA BİRLİĞİ ve TÜRKİYE MÜKTESEBATI YENİLENEBİLİR ENERJİ AVRUPA BİRLİĞİ ve TÜRKİYE MÜKTESEBATI Zerrin TAÇ ALTUNTAŞOĞLU Elektrik Müh, Kamu Yön.Yük. Lisans ÖZET Bu tebliğde yenilenebilir enerji kaynaklarının tanımından başlayarak Avrupa Birliği

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1 Türkiye de Rüzgar Enerjisi www.euas.gov.tr 1 Enerjinin Önemi Günümüz dünyasında bir ülkenin sürdürülebilir kalkınma hamlelerini gerçekleştirmesi, toplumsal refahı yükseltmesi ve global ölçekte rekabet

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA Turseff, EBRD tarafından geliştirilmiştir Turkey Sustainable Energy Financing Facility Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Programa Destek Verenler: ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012

Detaylı

Hidroelektrik Enerji Yatırımlarında Teşvik Uygulamaları ve Özel Sektör Tarafından Karşılaşılan Zorluklar. Mustafa Gürbüz

Hidroelektrik Enerji Yatırımlarında Teşvik Uygulamaları ve Özel Sektör Tarafından Karşılaşılan Zorluklar. Mustafa Gürbüz Hidroelektrik Enerji Yatırımlarında Teşvik Uygulamaları ve Özel Sektör Tarafından Karşılaşılan Zorluklar Mustafa Gürbüz Sunum Planı Hidroelektrik Santrallerin Avantajları Türkiye nin Hidroelektrik Potansiyeli

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Future Forward Oplsiyon Piyasaları Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Döviz Türevi Ürünler Gelecek piyasasına ait ilk sözleşme 13 Mart 1851 yılında 3000 kile mısırın Haziran ayında Chicago da teslimine yönelik

Detaylı

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MENKUL KIYMET YATIRIMLARI KISA ÖZET

Detaylı

TÜREK 2015. RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Uğuray ALTAYLI Satış Müdürü Istanbul, 05 Kasım 2015

TÜREK 2015. RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Uğuray ALTAYLI Satış Müdürü Istanbul, 05 Kasım 2015 TÜREK 2015 RES lerde Tahminleri ve Elektrik Satışı Uğuray ALTAYLI Satış Müdürü Istanbul, 05 Kasım 2015 İÇERİK RÜZGAR SANTRALLERİNİN SATIŞ KANALLARI RES lerde ÜRETİM TAHMİNLERİNİN ETKİSİ ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Detaylı

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ Semra GÜNEN Kimya Mühendisi III. Enerji Verimliliği Kongresi

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

Rüzgar Enerji Santrallerinin Türkiye nin Enerji Çeşitliliğindeki Yeri. İstanbul, Kasım 2013

Rüzgar Enerji Santrallerinin Türkiye nin Enerji Çeşitliliğindeki Yeri. İstanbul, Kasım 2013 Rüzgar Enerji Santrallerinin Türkiye nin Enerji Çeşitliliğindeki Yeri İstanbul, Kasım 2013 TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ Türkiye de ilk Rüzgar Enerji Santrali Otoprodüktör Lisansı ile Üretim EPDK

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI HAZIRLAYAN: EKİN SILA ÖZSÜMER AB VE ULUSLARARASI ORGANİZAYONLAR MASASI UZMAN YARDIMCISI 1 TİCARİ ALACAK SİGORTASI Ticari alacak sigortası, alıcılar

Detaylı

Güneş Enerjisi nde Lider

Güneş Enerjisi nde Lider Güneş Enerjisi nde Lider GO Enerji, 2003 yılından itibaren, Güneş enerjisinden elektrik üretimi teknolojilerinde uzmanlaşmış ekibiyle faaliyet göstermektedir. Kendi markaları ile ABD den Avustralya ya

Detaylı

VOB la Gelecek ece Yönetimi

VOB la Gelecek ece Yönetimi Ocak 2010 VOB la Gelecek ece Yönetimi Çetin Ali DÖNMEZ Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odası İşlem Hacminin Yıllık Gelişimi (TL) İşlem Hacmi (TL) 334.172.858.081 207.962.600.500 118.035.442.771 3.029.588.946

Detaylı

Dünyanın Önemli Doğal Kaynağı: Rüzgar Enerjisi

Dünyanın Önemli Doğal Kaynağı: Rüzgar Enerjisi 2009 HAZİRAN - EKONOMİ Dünyanın Önemli Doğal Kaynağı: Rüzgar Enerjisi Ekonomik yeterlilik, ülke bağımsızlığının temel kriterlerinden birini oluşturmaktadır. Ülkenin, ihtiyacını karşılayacak enerjiye sahip

Detaylı

GES Yatırımlarında Finansman

GES Yatırımlarında Finansman GES Yatırımlarında Finansman Örnek Projeler 4 MW / Maraş Örnek Projeler 7 MW / Konya Örnek Projeler 750 KW / Isparta Enerji Sektörü ne Kısa Bir Bakış Son yıllarda Türkiye yüksek büyüme oranı ile dünyada

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI DENİZLİ ŞUBESİ BÜLTENİ YIL : 1 SAYI : 3 EYLÜL

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI DENİZLİ ŞUBESİ BÜLTENİ YIL : 1 SAYI : 3 EYLÜL TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI DENİZLİ ŞUBESİ BÜLTENİ YIL : 1 SAYI : 3 EYLÜL 2010 Y E K S M E M VI.Yenilenebilir Enerji Kaynakları Sempozyumu Şubemiz tarafından düzenlenecektir. 2011 YEKSEM Odamız,

Detaylı

GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI. 28 Mayıs 2013

GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI. 28 Mayıs 2013 GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI 28 Mayıs 2013 Bankaların Sermaye Yeterliliği ve Konut/İnşaat Kredilerinin Gelişimi Sermaye Yeterliliği Rasyosunun Gelişimi Bankaların sermaye yeterliliği

Detaylı