ENGELLİ ÇOCUKLARDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ENGELLİ ÇOCUKLARDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ"

Transkript

1 T.C Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı ENGELLİ ÇOCUKLARDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Müge DALOĞLU Danışman Öğretim Üyesi : Prof. Dr. Nazan ERSİN İZMİR-2013

2 ÖNSÖZ Çalışmalarım sırasında bana destek olan ve yol gösteren, benim için bir hocadan çok daha fazlasını ifade eden Sayın Prof. Dr. Nazan ERSİN e teşekkür ve saygılarımı sunarım. Hayatım boyunca bana koşulsuz destek olan ve seven başta annem olmak üzere aileme, yaşantımın her yerinde olduğu gibi üniversite yıllarımda da yanımda olan arkadaşım Y. Birtan Yatağan a teşekkür ederim. İZMİR/2013 Stj. Diş Hekimi Müge DALOĞLU 2

3 İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ VE AMAÇ GENEL BİLGİLER Engellilik Kavramı Engelli Çocukların Sınıflandırılması Ortopedik Engelli Görme Engelli İşitme Engelli Dil ve Konuşma Engelli Zihinsel Engelli Zedelenme-Sapma Süreğen Hastalıklar Yetersizlik Diş Hekimliğinde Sık Karşılaşılan Bazı Engelli Tipleri Down Sendromu Otizm Serebral Palsi Engelli Çocuklarda Dental Tedavi Genel Anestezi Uygulamasının Endikasyonları Genel Anestezi Uygulamasının Kontraendikasyonları GEREÇ VE YÖNTEM BULGULAR TARTIŞMA SONUÇ KAYNAKÇA

4 1.GİRİŞ ve AMAÇ Engelli bireylerde; ağız sağlığını sağlamak zor ve belki de diğer bireylerden daha önemlidir. Günümüzde fiziksel ve zihinsel engelli çocukların dental tedavileri daha yaygın ve ulaşılabilir bir biçimde yapılmaktadır. Engelli hastaların ve ailelerin bilinç düzeyleri, dental tedavilerini üstlenen kurumların ulaşılabilirliğinin az olması, diş hekimlerinin engelli çocukların tedavisine bakış açısı bu hastaların ağız ve diş sağlığı açısından bugüne kadar sorun teşkil ettiyse de toplumun engelli bireylere bakışının iyileşmesi, tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi ve yapılan tedavilerin başarısı umut vaat etmektedir. Ancak gerek hekim ve hastayı zorlayan tedavi süreçlerine gerek kalmaması gerek dental tedaviler sonrası zor sağlanan ağız hijyeni ve kolaylaştırıcı faktörlerin etkisiyle yeniden ortaya çıkan problemleri önlemek için koruyucu tedavilerin üzerinde durulmalıdır. Olası dental problemlerin önlenmesi diş hekimliğinde her zaman ilk hedef olmalıdır ama bunun yanında engelli çocuklarla çalışırken koruyucu tedaviler, uygulama kolaylığından dolayı hastalar için daha kabul edilebilir yöntemlerdir ve hekime güvenlerini arttırarak iletişim kolaylığı sağlar. Çalışmanın amacı engelli bireylerin tanıdıkları insanların yanında, bildikleri ortamlarda ağız ve diş sağlık durumlarını irdeleyerek dağılımlarını görmek, ağız bakım alışkanlıklarını incelemektir.

5 2.GENEL BİLGİLER 2.1. Engellilik Kavramı Engellilik konusunda değişik kaynaklarda çoğunlukla da aynı anlama gelecek şekilde farklı kavramlar kullanılmaktadır. Bunlar arasında en sık rastlanılanları ise bozukluk, engelli, özürlü ve sakat kavramlarıdır. Bu kavramlar üzerinde henüz bir anlaşma sağlanamamıştır ve tek bir anlam için farklı durumlarda farklı kavramlar kullanılmaktadır.(1) Engelli tanımı yapmak istersek doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yetilerini çeşitli derecelerde kaybetmiş, normal yaşamın gerekliliklerine uymayan kişilerdir.(2) 2.2. Engelli Çocukların Sınıflandırılması Engelli bireylerin engel durumları ağız ve diş sağlığını çeşitli ölçü ve biçimlerde etkilemektedir. Engelli bir hastanın ağız durumu incelenirken engelin ağız içi yansımaları göz önüne alınmalı ve ağızda bulanan sorunların sistemik olarak ne gibi etkileri olduğu mutlaka bilinmelidir. Engelli çocukların sınıflandırılmasını genel olarak şu şekilde sıralayabiliriz: Ortopedik engelli Görme engelli İşitme engelli 2

6 Dil ve konuşma engelli Zihinsel engelli Zedelenme ve sapma Süreğen hastalıklar Yetersizlikler Ortopedik Engelli Kas ve iskelet sisteminde yetersizlik, eksiklik ve fonksiyon kaybı olan kişidir. El, kol, ayak, bacak, parmak ve omurgaların da, kısalık, eksiklik, fazlalık, yokluk, hareket kısıtlığı, şekil bozukluğu, kas güçsüzlüğü, kemik hastalığı olanlar, felçliler, serabral palsi, spastikler ve sipina bifida olanlar bu gruba girmektedir.(1) Görme Engelli Tek veya iki gözünde tam veya kısmi görme kaybı veya bozukluğu olan kişidir. Görme kaybıyla birlikte göz protezi kullananlar, renk körlüğü, gece körlüğü (tavuk karası) olanlar bu gruba girer.(1) İşitme Engelli Tek veya iki kulağında tam veya kısmi işitme kaybı olan kişidir. İşitme cihazı kullananlar da bu gruba girmektedir. (1) 3

7 Dil ve Konuşma Engelli Herhangi bir nedenle konuşamayan veya konuşmanın hızında, akıcılığında, ifadesinde bozukluk olan ve ses bozukluğu olan kişidir. İşittiği halde konuşamayan, gırtlağı alınanlar, konuşmak için alet kullananlar, kekemeler, afazi, dil-dudak-damak-çene yapısında bozukluk olanlar bu gruba girmektedir. (1) Zihinsel Engelli Çeşitli derecelerde zihinsel yetersizliği olan kişidir. Zekâ geriliği olanlar (mental retardasyon), Down Sendromu, Fenilketonüri (zeka geriliğine yol açmışsa) bu gruba girer. (1) Zedelenme Sapma Bireyin psikolojik, fizyolojik, anatomik özelliklerinde geçici ya da kalıcı türden bir kayıp, bir yapı ya da işleyiş bozukluğu olur. Vücudun bir parçasının olmayışı, eksik oluşu, işlemeyişi gibi. Daha açık bir ifadeyle bacakların olmayışı, kollarının felçli oluşu, parmaklarının tutmayışı, iyi görememesi, yüz felci, zekâ geriliği vb. durumlar birer zedelenmedir. (1) Süreğen Hastalıklar Kişinin çalışma kapasitesi ve fonksiyonlarının engellenmesine neden olan, sürekli bakım ve tedavi gerektiren hastalıklardır (kan hastalıkları, kalp- 4

8 damar hastalıkları, sindirim sistemi hastalıkları, idrar yolları ve üreme organı hastalıkları, cilt ve deri hastalıkları, kanserler, endokrin ve metabolik hastalıklar, ruhsal davranış bozuklukları, sinir sistemi hastalıkları, HIV). (1) Yetersizlik Zedelenme ya da bazı sapmalar sonucu, bir insan için normal kabul edilen bir etkinliğin ya da hareketliliğin, engellenme veya sınırlanması haline, yetersizlik denmektedir. Birey zedelenme ya da sapma sonucu yaşamında bir takım güçlüklerle karşılaşır, bazı güçlüklerin üstesinden gelmede yetersiz kalır. Bacaklarının olmayışı ya da fiziksel özürlü oluşu, yürüyememe, yürüyerek yapılacak etkinliklerde yetersiz hale gelmesine neden olur. Görememe, işitememe, konuşamama, okuyamama, yazamama, uyuyamama vb. gibi. (1) 2.3. Diş Hekimliğinde Sık Karşılaşılan Bazı Engelli Tipleri Ağız bakımının sağlanamaması ve ağız içi bulgularının çok olması nedeniyle bazı engelli hastalarla karşılaşma sıklığı daha fazladır. Bu hastaların durumları hakkında bilgi sahibi olunması gereklidir. Diş hekimliğinde sık karşılaşılan bazı engel durumlarını şu şekilde sıralayarak açıklayabiliriz: 5

9 Down Sendromu Down sendromu Trisomy 21,Trisomy G veya mongolizm olarak da bilinmektedir. Ebeveyn yaşı sendromun meydana gelmesinde önemli role sahiptir. Bu yüzden anne yaşı arttıkça insidans artmaktadır.(5) Son dönemlerde ileri yaş doğumlarının artmasını takiben Down sendromlu çocuk sayısının artması olasıdır. Down sendromuna bir çok sistemik rahatsızlık da eşlik edebilmektedir. Bu hastaların %40 ında çocukluk çağında iyi bir cerrahiyle düzeltilebilen konjenital kalp sorunları görülmektedir. Ayrıca Down sendromlu çocuklarda lösemi görülme sıklığı yüksektir. En çok görülen klinik form ise akut lenfatik tipte olanıdır. Diş hekimleri ağız içinde geçmeyen lezyonlar ve spontan diş eti kanamalarına dikkat etmeli, şüpheli durumlarda konsültasyon istemelidir. (5) Bir diğer dikkat edilmesi gereken durum Down sendromlu hastalarda hücresel bağışıklığın bozulması ve immunglobulin seviyesinin dengesiz seyri dolayısıyla yaygın enfeksiyonlara rastlanmaktadır.(5) Down sendromlu çocuklarda konuşmanın; zihinsel gerilik, işitme problemleri, afazi, aşırı tükürük salgılanması, ağız kapamada yetersizlik, kuruve ince müköz membran, büyük dil, dişsel anomaliler ve genel kassal zayıflık sonucu olarak geciktiği gözlemlenmiştir. (6) Down sendromlu çocukların ağız içi bulgularına bakacak olursak mandibulaya nazaran hastaların orta yüzü az gelişme göstermektedir. Bunun sonucu olarak damak uzunluk, yükseklik ve derinlik açısından gelişimini tamamlamamıştır. Genişlik olarak ise çok etkilenme göstermemiştir.(7) 6

10 Dudak köşeleri hipotonik kaslar sebebi ile aşağıda yer almıştır. Ağızdan solumaya bağlı olarak anguler cheilitis, kronik periodontitis ve solunum enfeksiyonlarına yatkınlık gelişir. (7) Down sendromlu çocuklarda makroglossi sebebi ile dil kenarlarında dişlerin izleri görülür. Ayrıca dilin büyük olması ile diastemalar, dil itmesi, dil emmesi gibi klinik şekillere de rastlanır. (7) Down sendromlu çocukların %35 ile %55 arası yüzdelerde daimi dişlenme döneminde mikrodondi görülmektedir. Hipoplazik defektler genellikle önemli sistemik hastalıkların yada uzun süren ateşli rahatsızlıkların sonucu görülmektedir. Hipokalsifiye dişlerin çürümeye karşı korunması için önlem alınması gerekmektedir. (7) Bu hastalarda parsiyel anadonti de görülmektedir. En çok eksik olan dişler 3. molar dişler, 2. Premolarlar, lateral kesiciler ve mandibular keser dişlerdir. Tek eksik olmayan dişlerin ise 1.molarlar oldukları gözlenmiştir. Diş agenezisi sağlıklı çocuklarla karşılaştırıldıklarında Down sendromlu çocuklarda on kat daha fazla görülmüştür. (7) Down sendromlu çocuklarda çürük sıklığı prevelansı sağlıklı çocuklara nazaran daha düşüktür. Pek çok faktör bu durumun oluşmasında rol oynamaktadır. Bunlar; Gecikmiş diş sürmesi, konjenital diş eksikliklerinin bulunması, yüksek tükürük ph ı ve bikarbonat düzeyi, mikrodonti, sığ fissürler şeklinde sıralanabilir. Bu faktörlere karşı, diş hekimleri Down sendromlu çocukların diyet ve ağız hijyeni alışkanlıklarının sebep olduğu hızlı çürüklere karşı tedbirli davranmayı ihmal etmemelidir. (7) 7

11 Süt dişlenme döneminde anterior dişler ve birinci molar dişler olarak normal dişlenme zamanına göre geç diş sürmesi izlenmektedir. Diş sürmelerindeki gecikme daimi dişlenme döneminde de devam etmektedir. (7) Periodontal yönden down sendromlu çocuklarda yaygın gingivitis ve hızlı periodontal yıkımın görüldüğü saptanmıştır. (7) Down sendromlu çocuklar davranış olarak incelendiğinde doğallık, içtenlik, iletişimde açık olma, nazik, sabırlı, toleranslı,dürüst davranma ve hayata bağlanma yeteneklerinin karakteristik olumlu özellikleri olarak gözlenmektedir.(6) Otizm Otizm % oranında rastlanılan erken infantil otizm veya çocukluk otizmi, aşırı yalnızlık sonucu çocukta bireyleri, insanları dışlama ve yalnızca objeler ile ilgilenme şeklinde tanımlayabileceğimiz bir durumdur. Etiyolojisi kesin olarak bilinmemekte birlikte, çevresel stimulasyon eksikliği gibi psikolojik faktörler, organik beyin hasarı ve disfonksiyonun sebep olduğu düşünülmektedir.(7) Otistik bireylerin başka tıbbi problemlerle birlikte dünyaya geldikleri bilinmektedir. Epilepsi bunların içinde en çok karşılaşılandır. Otistik çocuklarda epilepsi görülme sıklığı %5 ile %44 arasında değişmektedir.(8) Bu hastaların ağız içi durumlarını göz önüne alırsak otistik çocukların tedavilerinde kullanılan ilaçların ağız ve diş sağlığı üzerine olumsuz etkileri olduğu düşünülmektedir. Özellikle otizme eşlik eden epilepsi tedavisinde 8

12 kullanılan antikonvulsanların diş eti sağlığı üzerine olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. (9) Bu ilaçlar gingival hiperplazi ve diş eti kanamalarına sebep olmaktadır.(10.11) Otizmde hiperaktivite, agresif ve kendine zarar veren davranışların azaltılasında kullanılan antipsikotilerin tükürük akışını arttırdığı bildirilmiştir. Yiyecekleri ağızda bekletme alışkanlıkları olması çürük riskini arttırmaktadır. (9) Davranışsal olarak emosyonel ilişkiler kurmaları bu çocuklar için mümkün değildir. Önemli konuşma sorunları vardır.(9)zaten insanlarla iletişime açık olmamaları, görsel ve işitsel birçok uyaranın bulunduğu diş hekimliği ortamları bu hastaların tedavi süreçlerini zor kılmaktadır. Otistik bireylerin tedavisinde diğer çocuklara uygulanan sakinleştirme yöntemleri kullanılabilir fakat genellikle tedaviler sedasyon ya da genel anestezi altında yapılmaktadır Serebral Palsi(SP) Fiziksel ve mental ya da yalnız fiziksel bozukluğun görüldüğü serebral palsili çocuklarda beynin motor fonksiyonlarını etkileyen, vücudun ekstremitelere verdiği komutu güçleştiren, bunun sonucunda istemli kasların kontrol dışı hareketleriyle kendini gösteren tablo ortaya çıkmaktadır.(12) Doğum esnasında meydana gelen hatalı forseps kullanımı, doğum travması gibi komplikasyonların birçoğu hamilelikte geçirilmiş viral enfeksiyon, fötal anoksi, premature doğum, kern ikterus, tüberküler menenjit, serebral palsiye yol açabilir.(12) 9

13 Serebral palsili çocukları dental açıdan değerlendirdiğimizde,dmf indeksinde normal çocuklara göre artış olduğu görülmüştür.(13) Bu çocukların %75 inde periodontal sorunlar ve gingivitislerle karşılaşılmıştır. SP li bireylerde ağız hijyeninin sağlamasındaki zorluk şiddetli gingivitis ve periodontitis tabloları ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca diş eti büyümelerine neden olan bazı ilaçlar SP li hastaların tedavisinde kullanılmaktadır. Bu durum ağız bakımını daha zorlaştırmakta ve periodontal sağlığı olumsuz yönde etkilemektedir.(13) Bir diğer önemli nokta SP li bireylerde kas tonuslarındaki sorunlar, okluzyonun düzenlenmesine yardımcı olan sert gıdalar yerine sürekli yumuşak gıda alımı malokluzyon görülme ihtimalini arttırmaktadır. Bunun yanında dişlenme dönemleri incelendiğinde daimi 1. Molar dişlerin sürmesinde gecikmeler gözlenmiştir.(13) Hareket kontrolünün zor olması nedeniyle travmalara bağlı diş fraktürlerine ön bölge dişlerinde sıkça rastlanır. Ayrıca bazı serebral palsililerde çok ağır seyreden bruksizm görülmektedir.(14) Diğer engelli gruplarının da dahil edildiği pek çok araştırmada, özellikle SP ve Down sendromlu çocuklarda diğer engelli gruplarına göre çürük görülme sıklığının daha yüksek olduğu bildirilmektedir.(15) SP li çocuklarda mine defektleri prevalansının yüksekliği bir çok araştırmacı tarafından bildirilmiştir. Buna bağlı olarak mine defektli dişlerin olası çürüklere karşı korunması diş hekimleri tarafından göz ardı edilmemelidir.(13) 10

14 Bu hastalarda içsel ve dışsal kaynaklı erozyonlar sıkça görülmektedir. İçsel kaynaklı aside maruz kalma oldukça sık rastlanılan bir durumdur. Çiğneme ve yutma problemlerinin yiyeceklerin ağızda uzun süre gevelenmesine neden olması, kusmanın sıklıkla gerçekleşmesi ve GÖR (Gastroözofageal Reflü) görülme sıklığının fazla olması erozyon prevalansını arttıran faktörlerdendir.(13) SP li çocuklarda kontrolsüz salya akışının gözlenmesi anguler chelitis meydana getirir. Ayrıca maserasyona bağlı sekonder enfeksiyonlar, dehidrasyon ve kötü koku karşımıza çıkabilmektedir.(13) 2.4. Engelli Çocuklarda Dental Tedavi Genel anestezi organizmanın duyu, bilinç, refleks ve motor fonksiyonlarını geçici olarak değişik kimyasal maddelerle reversible olarak baskılanmasıdır.(12) Engelli çocuklarda uygun koşullar sağlandığında lokal anestezi uygulamasıyla tedaviler yapılabilmektedir ancak kooperasyon güçlüğü ve ağızda tedaviye ihitiyacı olan diş sayısının çok olması nedeniyle bir çok engelli bireyin dental tedavileri genel anestezi altında yapılmaktadır Genel Anestezi Uygulamasının Endikasyonları Fiziksel veya duyusal engelli çocuklarda ciddi düzeyde dişsel sorunlar var ise Aşırı dental sorunların bulunduğu mental veya emosyonel handikaplı çocuklarda 11

15 Ağzında mutlaka müdahale edilmesi gereken ciddi dişsel sorunları bulunan fiziksel kısıtlayıcı uygulamasına veya premedikasyon uygulamalarına rağmen tedavi edilememiş çocuklarda Medikal bir handikabı olup (böbrek rahatsızlığı, kalp rahatsızlığı, kanamabozukluğu ve lokal anesteziklere alerji gibi) pek çok dental rahatsızlığı da bulunan çocuklarda Ağız, çene, yüz bölgesini ilgilendiren ağır bir travma geçirmiş çocuğa komplike bir cerrahi müdahale gerektiğinde genel anesteziye başvurulabilir.(3) Genel Anestezi Kontraendikasyonları Yeni yemek yemiş, ağız yolu ile sıvı almış hastalar Konjenital veya akkiz kalp hastalığı olan hastlar Solunumsal tıkanıklık veya hastalık Ağız tabanında ödem, boyunda şişlik olması Ağız açıklığında kısıtlılık Serebrovasküler hastalık Diyabet veya şişmanlık Gebelik Anemi veya ileri derecede kanama bozuklukları.(4) 12

16 3.GEREÇ VE YÖNTEM Araştırmamızda Bodrum Turgutreis Engelli Çocuklar Rehabilitasyon Merkezinde eğitim gören 11 kız 14 erkek olmak üzere 25 engelli çocuğun ağız ve diş sağlığı durumları irdelendi. Zihinsel ve/veya fiziksel engelli çocuklar aileleri ve öğretmenleri yanında, eğitim gördükleri alanlarda ağız ve diş taramasına alındı ve gerekli tedavileri yapıldı. Engelli çocukların ağızları incelenerek DMFS/dms indeksleri, gingivitis varlığı, görünür plak varlığı, hipoplazi ve maloklüzyon varlığı ve beyaz nokta lezyonları değerlendirildi ve yapılan anketlere kaydedildi.(resim 1) Aileler ve mümkünse hastanın kendisi ile konuşularak ağız bakım alışkanlıkları değerlendirildi. 13

17 EGE ÜNİVERSİTESİ PEDODONTİ ANABİLİM DALI BİTİRME TEZİ ANKET FORMU Hastanın adı soyadı:.. Doğum yılı ve yeri: K O E O Engelin tipi: Mental O Fiziksel O Mental-fiziksel O Muayene ve tedaviye direnç: Var O Yok O Fırçalama: Yapabiliyor O Yapamıyor O Ailesi tarafından O Fırçalama sıklığı: Ara sıra O Hiç O Günde 1 O 2 O 3 O Diş hekimi kontrol sıklığı: Ara sıra O Hiç O Düzenli O Dental travma hikayesi: : Var O Yok O Hipoplazi: : Var O Yok O Malokluzyon yada çapraşıklık: : Var O Yok O Gingivitis: : Var O Yok O Görünür plak: : Var O Yok O Beyaz nokta lezyon/lezyonları: : Var O Yok O TWI skoru:.. Genel anestezi endikasyonu: : Var O Yok O DMFS-dfs Resim 1: Anket formu 14

18 4.BULGULAR Yapılan analizler sonucunda hastaların cinsiyet ve engel tiplerine göre dağılımı Tablo 1 de verilmiştir. Engel durumu Mental Fiziksel Mentalfiziksel Kız Erkek Toplam % Tablo 1: Engel durumuna göre kız-erkek dağılımı Engelli çocukların ağız bakım uygulamalarını yapabilirliği soru ve cevap şeklinde ölçülmeye çalışılmıştır. Fırçalama şekli, uygunluğu ve etkinliği uygulamalı olarak görülmemiştir ve veriler Tablo 2 ve 3 te verilmiştir. Fırçalama n % Yapabiliyor Yapamıyor 3 12 Ailesi tarafından 7 28 Tablo 2: Fırçalama yapabilirliği Fırçalama sıklığı n % Ara sıra Hiç 2 8 Günde Günde Günde 3 3 Tablo 3: Fırçalama sıklığı 12 Diş hekimi kontrol sıklığı n % Arasıra Hiç Düzenli 1 4 Tablo 4: Diş hekimi kontrol sıklığı 15

19 Dental travma hikayesi durumu ailelerden bilgi alınarak ve ağız içinde travma yansıması varlığına bakılarak belirlenmiş, bulunan sonuçlar Tablo 5 te verilmiştir. Dental travma hikayesi n % Var 6 24 Yok Tablo 5: Dental travma hikayesi dağılımı Dental travma hikayesi bulunan çocuklardan fiziksel engeli olan çocuk sayısı 2, mental veya mental-fiziksel engeli olan çocuk sayısı 4tür. Araştırma sonucunda görülen malokluzyon ve çapraşıklık dağılımı Tablo 6 da verilmiştir. Malokluzyon yada çapraşıklık n % Var Yok Tablo 6: Malokluzyon ve çapraşıklık dağılımı Periodontal olarak gingivitis ve görünür plak varlığı değerlendirilmiş ve veriler Tablo 7 ve 8 de verilmiştir. Gingivitis n % Var 7 28 Yok 18 Tablo 7: Gingivitis dağılımı 72 Görünür plak n % Var Yok Tablo 8: Görünür plak varlığı dağılımı 16

20 Çürük riski açısından engelli çocuklarda beyaz nokta lezyonu varlığı ve DMFS-dsf değerleri belirlenmiş, ortaya çıkan değerler Tablo 9 ve 10 da verilmiştir. Beyaz nokta lezyonu n % Var 9 36 Yok Tablo 9: Beyaz nokta varlığı dağılımı mental fiziksel Mentalfiziksel Genel DMFS dfs Tablo 10: DMFS-dfs dağılımı Engelli çocukların tedaviye direnç durumları ve genel anestezi endikasyonu varlığı değerlendirilmiş ve veriler Tablo 11 ve 12 de görterilmiştir. Tedaviye direnç n % Var 2 8 Yok Tablo 11: Tedaviye direnç dağılımı Genel anestezi endikasyonu n % Var 2 8 Yok 23 Tablo 12: Genel anestezi endikasyon dağılımı 92 17

21 5. TARTIŞMA Çalışmamızda verilere genel bir bakış atarsak engelli çocukların çürük risklerinin yüksek olduğu ve günlük ağız bakım uygulamalarının yapılmasındaki güçlük göze çarpmaktadır. Engelli çocukların ağız bakım durumlarına baktığımızda ister kendisi ister ailesi tarafından yapılıyor olsun fırçalama sıklığının yeterli sayılara ulaşmadığını görebiliriz.(tablo 2,3) Bu da çürük risklerinin neden yüksek olduğunu açıklayan sebeplerden biridir. Bu aşamada koruyucu tedaviler devreye girmektedir. Ağız durumlarını değerlendirdiğimiz çocukların %40 ının diş hekimi olarak ilk bizimle karşılaşmış olması ağız ve diş açısından sağlık hizmetlerinin bu hastalar için ulaşılabilirliği, bizim onlara ulaşma isteğimiz veya hasta ailelerinin bu konudaki bilinç ya da özenleri sorgulanması gereken durumlardır. Özellikle mental yada mental-fiziksel engelli çocukların dental travma hikayesinin olduğunu görüyoruz. Hareket kabiliyetlerinin kısıtlılığı ya da kontrol edilemeyişi dolayısıyla özellikle anterior dişler bölgesinde fraktürlere rastlamamız mümkündür. Ağız durumları incelenen çocukların %60 ında malokluzyon yada çapraşıklık bulunduğunu görebiliriz.(tablo 6) Sağlıklı bireylerde de çürük ve periodontal riskleri arttıran bu durum yeterli ağız bakımı sağlayamayan engelli çocuklarda daha ciddi bir sorun haline gelmektedir. İleri derecedeki 18

22 çapraşıklık ve malokluzyonların engelli çocuklarda ortodontik olarak da düzeltilmesinin neredeyse imkansız olduğunu düşünürsek yaygın olan bu durumun ağız ve diş sağlığının sağlanmasında önemli bir engel olduğu söylenebilir. Periodontal açıdan engelli çocukların ağız ve diş sağlığını irdelersek ağız bakım koşullarının elverişsiz olmasına bağlı olarak yüksek görünür plak varlığı ve gingivitis oranlarını görmek kaçınılmazdır. Bazı ilaç kullanımlarının da periodontal olarak olumsuz etkilerini düşünürsek engelli çocuklarda diş eti sağlığı azımsanmayacak ölçülerde yüksek gingivitis oranlarına sahip olacaktır. Mental veya mental-fiziksel engelli çocukların fiziksel engelli çocuklara oranla daha yüksek DMFS ve dfs değerlerine sahip olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu ağız hijyeninin sağlanmasındaki zorluk ve sistemik etkilerin fazla olmasına bağlanabilir. Ağız ve diş durumlarını değerlendirdiğimiz çocukların büyük bir kısmının ilk diş hekimi deneyimleri olmasına rağmen alışık oldukları ortamlarda ve sevdikleri insanların yanında olmalarının da etkisiyle sadece %8lik oranda çocuk tedaviye ve taramaya direnç göstermiştir.(tablo 10) Bu onlara yaklaşım biçimimizin, bulundukları ortamların tedavi süreçlerinde ne kadar etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmamızda engelli çocukların %92 sinin ağız ve diş durumları belirlenmiş ve gereken tedaviler yapılmıştır. Hastaların sadece %8 ine genel anestezi endikasyonu verilmiştir. Buradan bazı engelli hastaların uygun 19

23 koşullar sağlandığı takdirde klinik ortamda tedavi edilebileceği sonucunu çıkarabiliriz. Ülkemizde engelli çocukların ağız-diş sağlığı üzerine yapılmış araştırmalara bakarsak çalışmamızı destekler nitelikte olduklarını görebiliriz. Bu çalışmalardan birinde iyi ağız sağlığı yüzdesi 11.8 bulunurken, orta derece 50.5 ve zayıf ağız sağlığı yüzdesi 37.7 olarak açıklanmıştır(16). Engelli çocuklar üzerinde çürük sıklığı bakımından yapılan araştırmalara bakıldığında tüm diş yüzeylerinin incelenme güçlüğü nedeniyle genellikle diş bazında yapılan değerlendirmeler görüyoruz. Bu çalışmalara göre Sandallı(17), 43 zeka engelli çocukta diş çürüğü görülme sıklığını % 63 olarak bildirirken, Akyüz ve Menteş(16), bu oranı %85 olarak açıklamışlardır. Akyüz ve Menteş (16) yaptıkları araştırmada, engelli çocukların DMFT ve dft değerleri ortalamalarını sırasıyla, 3.4 ve 1.7 olarak açıklamışlardır. Aşıcı ve ark (18), 4-18 yaş zihinsel engelli bireylerde diş erozyonunun ve ortalama DMFT değerlerinin sağlıklı bireylere göre belirgin olarak yüksek bulunduğunu göstermiştir. Elde ettiğimiz veriler sonucu ortaya çıkan yüksek periodontal risk değerlerini karşılaştırırsak, diğer çalışmalar ile benzer bulunmuştur ve sağlıklı çocuklara göre engelli çocukların ağız temizliğinin yetersiz olduğu bildirilmiştir (17,19). Engelli çocukların diş sağlığı üzerine dünya genelinde yapılan çalışmalar incelendiğinde ise, gelişmiş ülkelerde engelli çocukların ağız diş sağlığı bakımının daha iyi olduğu görülmektedir. Shaw ve ark. (15)'nın 20

24 yapmış oldukları bir çalışmada, engelli çocuklar için DMFT ve dmft değerleri sırasıyla 1.85 ve 1.36 olarak açıklanmıştır. Gizani ve ark.(20)'nın gerçekleştirdikleri çalışmada DMF-T skoru 2.9 olarak açıklanmıştır. Bu çalışmalarla karşılaştırıldığında ülkemizdeki engelli bireylerin çürük riskinin daha yüksek olduğu sonucuna varmaktayız. 21

25 6.SONUÇ Engelli bireyler ağız ve diş sağlığı açısından sağlıklı bireylerden daha yüksek risk altındadırlar. Zor şartlar altında gerekli tedaviler yapılsa dahi engele eşlik eden sistemik rahatsızlıklar ve ağız hijyeninin sağlanamamasının getirdiği yüksek çürük riski kısa süre sonra aynı oranda tedavi ihtiyaçları doğurabilmektedir. Bu yüzden bu hastalarda koruyucu tedaviler üzerinde özellikle durulmalı ve düzenli, sık kontrollerle olası sorunlar önlenmeye çalışılmalıdır. Ülkemizde ağız ve diş sağlığının önemi ve koruyucu uygulamalar önceki dönemlere göre artmış olsa dahi gerek sağlıklı bireylerde olsun gerek engelli çocuklarda olsun daha da arttırmak ve koruyucu uygulamaları yaygınlaştırmak için diş hekimlerinin üzerine büyük bir görev düşmektedir. Her şeyden önce birer hekim olduğumuzun bilincinde olarak bize ulaşamayan hastalara da ulaşmaya çalışmalıyız. 22

26 7.KAYNAKÇA 1.Öztürk M., Türkiye de Engelli Gerçeği,MÜSİAD Cep Kitapları.İstanbul / 2011,s.17 2.Demir Ö. Aysoy M.,Engelli tanımı ve sınıflaması, Türkiye özürlüler araştırması. Devlet istatistik enstitüsü Mc. Donald R.E., Avery D.R. Dentisrty fort the Child and Adolescent Saint Louis, Washington, D.C. Toronto, The C:V:Mosby Company 1988,s , Snow J.,Anestezi el kitabı, Türkçeye çeviren Elar Z., İzmir Güven Kitapevi,1986,s Goodman R.,Gorlin R., The malformed infant and children illustrated guide, New York:Oxford University,1983,s Wilson WD,special considerations for patients with Down syndrome.odaj1994,184, Koch G.,Modeer T.,Poulsen S.,Rasmussen P. Pedodontics a clinical Approch, Cophenagen: munksgaord Cophenagen, 1991,73-77,92-106, , Erdinç Özgül Işıl,Otisitik çocuklarda çürük oluşum sıklığı, peridontal durum ve beslenme alışkanlıklarının incelenmesi, diş hekimliği yaklaşımları için davranış yönlendirmesinin değerlendirilmesi,marmara Üniv. Sağlık bilimleri Enstitüsü, Weyman J., The dental care of handicapped children, edinburg and London,Churcill livingstone, 1971,37-40, OMMATY, RIZA,Vademecum Modern İlaç Rehberi, PYLE, MARSHA A.,Clinical implications of drugs taken by our patiens, Dental Clinics ofnorth america,1993,s Edgard WM. Saliva, its secretion, composition andd functions. Br. Dent J1992,172, Onur Nafi,Genel anestezi altında dental tedavileri yapılan engelli hastaların, operasyondan önce ve sonra oral mikrofloralarındaki değişikliğin değerlendirilmesi, bitirme tezi, Ege Üniv. Diş hekimliği fakültesi, İzmir/

27 14.Karataban Pınar Kıymet, Serebral palsi li çocuklarda oklüzyonun model analizi ile incelenmesi, çürük oluşum sıklığı, periodontal durum ve kas disfonksiyonlarının değerlendirilmesi, Marmara üniversitesi sağlık bilimleri enstitüsü, İstanbul/ Shaw, L., Maclaurin, E.T., Foster, T.D., Dental Study of Handicapped Children Attending Special Schools in Birmingham, UK. Community Dent Oral Epidemiol 1986,14,24-27, 16.Akyüz, S., Menteş, A.R., Eğitim Altındaki Zeka Özürlü Çocuklarda Diş Çürüğü Sıklığı. Selçuk Üniversitesi Diş Hek. Fak Derg. 1987,2, Sandallı, N., Yılmaz, S., Zeka Geriliği Olan Çocuklarda Ağız Sağlığı ve Önemi, Periodontoloji Derg. 1987, Aşıcı N, Doğan C, Odabaş M, Alaçam A. Zihinsel engelli çocuklarda diş erozyonu ve dmft değerlendirilmesi.pilot çalışma G.Ü Diş Hek. Fak. Derg 2003, 20, Holland, T.J., O'Mullane D.M.: Dental Treatment Needs in Three Institutions for The Handicapped. Community Dent Oral Epidemiol. 1986,14,73-75,. 20.Giziani, S., Declerek, D., Vinckier, F., Martens, L., Goffin, G.: Oral Health Condition of 12 Year- Old Handicapped Children in Flanders(Belgium). Communitiy Dent Oral Epidemiol, 1997,25,

ENGELLİLER OKULUNA DEVAM EDEN ÇOCUKLARIN AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENGELLİLER OKULUNA DEVAM EDEN ÇOCUKLARIN AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ ENGELLİLER OKULUNA DEVAM EDEN ÇOCUKLARIN AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Dt. Faik ÇOKPEKİN (*), Dr. Dt. Günseli KÖYMEN (*), Dr. Dt. Feridun BAŞAK (*), Dr. Dt. Erman AKBULUT (*), Dt. Ceyhan

Detaylı

Türkiye Engelliler Araştırması Temel Göstergeleri İÇİNDEKİLER. Giriş

Türkiye Engelliler Araştırması Temel Göstergeleri İÇİNDEKİLER. Giriş Türkiye Engelliler Araştırması Temel Göstergeleri İÇİNDEKİLER Giriş Türkiye Özürlüler Araştırması Kapsam Tanım ve Kavramlar Özürlü Özürlülük Oranı Ortopedik Özürlü Görme Özürlü İşitme Özürlü Dil Ve Konuşma

Detaylı

Türkiye Özürlüler Araştırması Temel Göstergeleri

Türkiye Özürlüler Araştırması Temel Göstergeleri Özürlülük Araştırmaları Türkiye Özürlüler Araştırması Temel Göstergeleri İÇİNDEKİLER GİRİŞ Türkiye Özürlüler Araştırması Kapsam Tanım Ve Kavramlar Özürlü Özürlülük Oranı Ortopedik Özürlü Görme Özürlü İşitme

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış

Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DPE 603 Fiziksel, psikolojik, sosyal gelişim ve davranış PEDODONTİ Ders Koordinatörü: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr DersSorumluları: Prof. Dr. Serap Çetiner, scetiner@neu.edu.tr Prof.Dr. Şaziye Aras, saziye_aras@yahoo.com Prof.Dr. Leyla Durutürk,

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir.

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Konuşma gecikmesi Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Aylara göre konuşmanın normal gelişimi: 2. ay mırıldanma, yabancılara

Detaylı

Çocuk sağlığı ve hastalıkları (Pediatri) Hemşireliğinin Temel Unsurları

Çocuk sağlığı ve hastalıkları (Pediatri) Hemşireliğinin Temel Unsurları Çocuklarda Büyüme ve Gelişme Çocuklarda Büyüme ve Gelişmenin Önemi Büyüme ve Gelişmeyi Etkileyen Faktörler Büyüme ve Gelişme Dönemleri Büyümenin Değerlendirilmesinde Kullanılan Ölçütler Gelişmenin Değerlendirilmesinde

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY

OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY FORMÜL %0.2 klorheksidin glukonat içerir. Yardımcı madde olarak; gliserin, limon esansı ve nane esansı içerir. Bir püskürtme 0.15 ml dir ve 0.0003 g klorheksidin glukonat içerir.

Detaylı

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI Hazırlayan: Yasemin KAYA Acıbadem Kayseri Hastanesi Poliklinik Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 20/03/2012 yasemin.kaya@acibadem.com.tr ENGELLİ HASTA; u Doğuştan

Detaylı

Mental Retardasyona Bağlı Konuşma Bozuklukları

Mental Retardasyona Bağlı Konuşma Bozuklukları Mental Retardasyona Bağlı Konuşma Bozuklukları ZEKA Zihnin birçok yeteneğinin (algılama, bellek, düşünme ve öğrenme gibi) uyumlu çalışması sonucu ortaya çıkan bir yetenekler birleşimidir. ZEKA GERİLİĞİ

Detaylı

ŞANLIURFA DA ENGELLİ BİREYLERİN VE AİLELERİNİN TOPLUMSAL HAYATTA YAŞADIKLARI ZORLUKLARIN ARAŞTIRILMASI PROJESİ ARAŞTIRMA RAPORU

ŞANLIURFA DA ENGELLİ BİREYLERİN VE AİLELERİNİN TOPLUMSAL HAYATTA YAŞADIKLARI ZORLUKLARIN ARAŞTIRILMASI PROJESİ ARAŞTIRMA RAPORU ŞANLIURFA DA ENGELLİ BİREYLERİN VE AİLELERİNİN TOPLUMSAL HAYATTA YAŞADIKLARI ZORLUKLARIN ARAŞTIRILMASI PROJESİ ARAŞTIRMA RAPORU Bu araştırma Karacadağ Kalkınma Ajansının 2014 yılı Doğrudan Faaliyet Desteği

Detaylı

ENGELLİ BİREYLERİN VE AİLELERİNİN TOPLUMSAL HAYATTA YAŞADIKLARI ZORLUKLAR ARAŞTIRMA RAPORU

ENGELLİ BİREYLERİN VE AİLELERİNİN TOPLUMSAL HAYATTA YAŞADIKLARI ZORLUKLAR ARAŞTIRMA RAPORU ENGELLİ BİREYLERİN VE AİLELERİNİN TOPLUMSAL HAYATTA YAŞADIKLARI ZORLUKLAR ARAŞTIRMA RAPORU MEHMET YUMUŞAK PROJE KOORDİNATÖRÜ PROJE SÖZLEŞME NUMARASI: TRC2/14/DFD/0002 ŞANLIURFA - 2014 ISBN: 978-605-125-909-3

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor.

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Sağlıklı çocuk izlemi: Çocuğun yaşına uygun ruhsal, fiziksel

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Dr. Levent Vahdettin Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Ortodontik tedavilerin başlıca hedeflerinden biri de yüz estetiği ve güzelliğini sağlayıp, geliştirmektir. Yüz profilindeki değişiklikler,

Detaylı

PROF. DR. TÜLİN TANER

PROF. DR. TÜLİN TANER Uyku Apne Sendromunda Diş Hekimliği Uygulamaları PROF. DR. TÜLİN TANER Hacettepe Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Ortodonti AnaBilim Dalı TTD Okulu Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu Ankara 26 27 Mart

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ HAKKINDA KARŞILAŞTIRMALI BİLGİ NOTU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ HAKKINDA KARŞILAŞTIRMALI BİLGİ NOTU SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ HAKKINDA KARŞILAŞTIRMALI BİLGİ NOTU YENİ HALİ RG Tarih :25.07.2014; Sayı : 29071 ESKİ HALİ AÇIKLAMA MADDE 5-Aynı Tebliğin

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Prof. Dr. Semih KESKİL

Prof. Dr. Semih KESKİL Yazar Ad 55 Prof. Dr. Semih KESKİL Larson un 1960 larda veciz olarak belirttiği gibi, yaşlıların acil hastalıkları diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceğimiz yaşlılar arasındaki acil

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

Ses dalgaları. Dış kulağın işitme kanalından geçer. Kulak zarına çarparak titreşir.

Ses dalgaları. Dış kulağın işitme kanalından geçer. Kulak zarına çarparak titreşir. İşitme engelliler İşitme duyusu İşitme duyusu, ses olarak adlandırdığımız mekanik titreşimleri ortaya çıkarabilme yeteneğidir. İşitmenin gerçekleşebilmesinde etkili ve önemli rolü olan organımız kulaktır.

Detaylı

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM Prof. Dr. Hayri Ermiş İstanbul Tıp Fakültesi, Kadın Hast. Ve Doğum A.B.D. Perinatoloji B.D. Gebeliğin kriz sıklığına etkisi? Gebelerin 1/3 ünde kriz

Detaylı

-Evde sağlık hizmetleri. -Genel anestezi ile müdahale işlemleri

-Evde sağlık hizmetleri. -Genel anestezi ile müdahale işlemleri Yapılan araştırmalar, Türkiye nüfusunun %10-12'sinin fiziksel ya da zihinsel engelli olduğunu göstermektedir. Bu rakam ortalama her 7-8 aileden birinde engelli bir birey yaşadığı anlamına gelmektedir.

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

GÖRME ENGELLİ ÇOCUKLARIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GÖRME ENGELLİ ÇOCUKLARIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ T.C EGE ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ PEDODONTİ ANABİLİM DALI GÖRME ENGELLİ ÇOCUKLARIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi; Seher ÇALIŞKAN Danışman Öğretim Üyesi:

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1 HİZMET KAPSAMI: Aile Hekimliği Anabilim Dalı yaş, cinsiyet, yakınma, hastalık ayrımı yapmaksızın, yaşamın bütün evrelerinde ve süreklilik içinde, sağlığın

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI 1. GÜN 08.15-09.00 Pediatri stajı hakkında bilgilendirme R. ÖRS 09.15-10.00 Hasta dosyası hazırlama H.YAVUZ 10.15-11.00 Hikaye alma H.YAVUZ 11.15-12.00 Fizik muayene H.TOKGÖZ

Detaylı

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. HALDUN İPLİKÇİOĞLU İmplant vakaları neden sınıflandırılmalıdır? İmplantoloji yüksek düzeyde bilgi ve deneyim gerektiren bir alandır. Bu konuda çalışmalar

Detaylı

2.Cinsiyet 1.kız 2.erkek 3.Öğrenim 1.OYD 2.Oy 3.ilkokul 4.ortaokul 5.lise 6.YO 7. gereksiz (0-6

2.Cinsiyet 1.kız 2.erkek 3.Öğrenim 1.OYD 2.Oy 3.ilkokul 4.ortaokul 5.lise 6.YO 7. gereksiz (0-6 56 EK 1 YENĐKAPI SAĞLIK OCAĞI BÖLGESĐNDE ÇOCUKLARDA ÖZÜRLÜLÜK SIKLIĞI VE ETKĐLEYEN FAKTÖRLER ĐLE ĐLGĐLĐ ANKET FORMU Adı Soyadı:. Anket Sıra-No: Mahallesi:...Sokak.Ev no. Tlf:.. 1.Yaş.. 2.Cinsiyet 1.kız

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ PIHTI KAPLI YAPAY KALP KAPAKLARININ PIHTI ERİTİCİ İLAÇ İLE TEDAVİSİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ PIHTI KAPLI YAPAY KALP KAPAKLARININ PIHTI ERİTİCİ İLAÇ İLE TEDAVİSİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ PIHTI KAPLI YAPAY KALP KAPAKLARININ PIHTI ERİTİCİ İLAÇ İLE TEDAVİSİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum

Detaylı

Ses Kısıklığı Nedenleri:

Ses Kısıklığı Nedenleri: Sesin oluşumunda temel olarak üç sistem rol oynamaktadır. Bu sistemlerden birincisi jeneratör sistemdir. Jeneratör sistem basınçlı hava çıkışını sağlayan akciğerler tarafından oluşturulur. İkincisi vibratuar

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

09.02.2015. Oksijen Uygulama Yöntemleri. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Oksijen Uygulama Yöntemleri. Oksijen Uygulama Yöntemleri

09.02.2015. Oksijen Uygulama Yöntemleri. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Oksijen Uygulama Yöntemleri. Oksijen Uygulama Yöntemleri 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 22.Hafta ( 23 27 / 02 / 2015 ) OKSİJEN UYGULAMA YÖNTEMLERİ Slayt No: 34 Solunumu Olan Hastalarda Kullanılan Araçlar Solunumu olan hastalarda; nazal kanül, basit yüz

Detaylı

ORTODONTİ. Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DOR 603 Ortodontik tanı yöntemleri, Fonksiyonel analiz,

ORTODONTİ. Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K DOR 603 Ortodontik tanı yöntemleri, Fonksiyonel analiz, ORTODONTİ Ders Koordinatörü: Prof. Dr. Mutahhar Ulusoy Ders Sorumluları: Prof. Dr. Zahir Altuğ altug@dentistry.ankara.edu.tr Prof. Dr. Hakan Gögen Doç.Dr. Çağrı Ulusoy DOR 601 Büyüme ve gelişim Z 3 0 3

Detaylı

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Hüseyin Efe Savaş Danışman Öğretim

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR!

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR! Acıbadem Hastanesi Büyüme ve Ergenlik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz ile, çocuğun doğumundan itibaren vücudunda hangi hormonların ne gibi işlevleri olduğunu, ilk 3 yılın önemini ve ergenlik

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

DERİN KAPANIŞ VAKALARINDA ORTODONTİK VE ORTOPEDİK TEDAVİ. Derin Örtülü Kapanışın Tanımı ve Etyolojisi

DERİN KAPANIŞ VAKALARINDA ORTODONTİK VE ORTOPEDİK TEDAVİ. Derin Örtülü Kapanışın Tanımı ve Etyolojisi Dr. Levent Vahdettin DERİN KAPANIŞ VAKALARINDA ORTODONTİK VE ORTOPEDİK TEDAVİ Derin Örtülü Kapanışın Tanımı ve Etyolojisi Derin örtülü kapanış, maksiller keserlerin mandibuler keserleri % 50 veya daha

Detaylı

YENİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI BİLGİ FORMLARI 1

YENİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI BİLGİ FORMLARI 1 Personel Uzman Diş Hekimi Doktoralı Diş Hekimi Ağız Diş Hizmetlerinde Çalışan Personeller YENİ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI BİLGİ FORMLARI Ağız,Diş ve Çene Cerrahisi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Çocuk Diş Hekimliği

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

DOWN SENDROMLU ÇOCUKLARDA ÇÜRÜK SIKLIĞI NIN DEĞERLENDİRİLMESİ

DOWN SENDROMLU ÇOCUKLARDA ÇÜRÜK SIKLIĞI NIN DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. Ege Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı DOWN SENDROMLU ÇOCUKLARDA ÇÜRÜK SIKLIĞI NIN DEĞERLENDİRİLMESİ BİTİRME TEZİ Stj. Dişhekimi Gül YILDIZ Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr.

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

Dişhekimliği Uygulamalarında Başarıyı Etkileyen Yeni Yaklaşımlar

Dişhekimliği Uygulamalarında Başarıyı Etkileyen Yeni Yaklaşımlar Dişhekimliği Uygulamalarında Başarıyı Etkileyen Yeni Yaklaşımlar Prof. Dr. Đnci Oktay Meslek Deneyimi? Bilimsel Araştırma? Uzman Görüşü? Meslek pratiğinde başarılı olmak, tüm dişhekimlerinin ortak amacıdır.

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Tarih:../ /.. Adı Soyadı: KİMLİK BİLGİLERİ Doktorun Adı, Soyadı: Hasta ID No: Doğum Tarihi (gün/ay/yıl):.../.../... Yaşı:. Anne Adı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Baba Adı: Sosyal Güvence: GSS Ücretli Özel Sağlık

Detaylı

Ağız Sağlığı ve Çocuğunuz

Ağız Sağlığı ve Çocuğunuz Ağız Sağlığı ve Çocuğunuz Süt dişleri ve dişlerin yer değiştirmesi Daimi dişler Beslenme ve ağız sağlığı Oral hijyen En sık rastlanılan ağız hastalıkları Dental malformasyon Travmaların önlenmesi Diş ve

Detaylı

KORUYUCU DİŞ HEKİMLİĞİ-YER TUTUCULAR-FLOR UYGULAMASI-FİSSÜR ÖRTÜCÜLER

KORUYUCU DİŞ HEKİMLİĞİ-YER TUTUCULAR-FLOR UYGULAMASI-FİSSÜR ÖRTÜCÜLER KORUYUCU DİŞ HEKİMLİĞİ-YER TUTUCULAR-FLOR UYGULAMASI-FİSSÜR ÖRTÜCÜLER Koruyucu Diş Hekimliği Çocuklarda koruyucu diş hekimliği yaklaşım ve tedavileri şu başlıklardan oluşur:» Fırçalama» Diş gelişiminin

Detaylı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi- İstanbul

Detaylı

AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU

AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU Anabilim Dalı / Klinik Adı: Hastanın Adı, Soyadı: Baba adı: Doğum tarihi: Ana adı: TC Kimlik No: Planlanan girişimin adı: ADENOİDEKTOMİ Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi Lütfen

Detaylı

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi.

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Muayeneyi Yapanın Adı- Soyadı: Uzmanlığı:

Detaylı

YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ. HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1

YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ. HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1 YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1 Spor insanoğlunun var oluşundan beri onunla beraber olan, belirli kurallar içeren, rekabet ortamı olan, haz veren

Detaylı

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 13 Diyabet ve diş-dişeti sorunları

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI 1. hafta Konservatif Diş Tedavisine giriş, Diş yüzeyi terminolojisi 2. hafta Kavite sınıflandırması ve kavite terminolojisi (Sınıf I ve II kaviteler)

Detaylı

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Çocuk Diş Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Çocuk Diş Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU Çocuk Diş Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu Çocuk Diş Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Eğitim Müfredatı 2011 Ankara

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ?

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? Kalsiyum bir çok kişinin bildiği gibi kemik ve dişlerin yapı, oluşum ve sürdürülmesinde temel bir gereksinimdir. Kemik erimesini azaltmada yardımcı

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ Projenin Adı: İskenderun ve Çevresinde Yaşayan İşitme Engelli Bireylere, Ailelerine ve Öğretmenlere Yönelik Değerlendirme ve Eğitim

Detaylı

Politika. Görevliler Branşlar Muhasebe. Görevler Hedef gruplar Hasta ödeme planı. Ağız diş sağlığı

Politika. Görevliler Branşlar Muhasebe. Görevler Hedef gruplar Hasta ödeme planı. Ağız diş sağlığı Tablo 1. Diş Sağlık Hizmet Sunumu Politika Ağız diş sağlığı sunumu sistemi Görevliler Branşlar Muhasebe Görevler Hedef gruplar Hasta ödeme planı Ağız diş sağlığı Tablo 2. Genel Ağız Diş Sağlığı Sektörünün

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

PROGERİA'YA BENZER BİR SENDROM 1

PROGERİA'YA BENZER BİR SENDROM 1 G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt II, Sayı 1, Sayfa 197-204, 1985 PROGERİA'YA BENZER BİR SENDROM 1 Mustafa TÜRKER* Ertan DELİLBAŞI*** Şule YÜCETAŞ** Ergun YÜCEL*** İ. Süha TONGUÇ*** Nadir GÜNGÖR** Dilşat ALASYA****

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Ortodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU. Ortodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TIPTA UZMANLIK KURULU Ortodonti Uzmanlık Eğitimi Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Komisyonu Ortodonti Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Eğitim Müfredatı 2011 Ankara 1 TUK Ortodonti

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

Eğitimi Verecek KiĢi veya KuruluĢ. Planlanan Eğitim Tarihi. Güler Gökbulut 08.01.2013. Güler Gökbulut 15.01.2013. Dt.Rahime Türk Çiçek 17.01.

Eğitimi Verecek KiĢi veya KuruluĢ. Planlanan Eğitim Tarihi. Güler Gökbulut 08.01.2013. Güler Gökbulut 15.01.2013. Dt.Rahime Türk Çiçek 17.01. ġubat OCAK KIRġEHĠR AĞIZ VE DĠġ SAĞLIĞI MERKEZĠ 2013 YILI YILLIK EĞĠTĠM PLANI Doküman No: KADSM-PL- 007 Yayın Tarihi: 01.01.2011 Revizyon Tarihi: 08.12.2011 Revizyon No: 01 Konusu Eğitime Katılacak Hedef

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

TUKMOS ÇOCUK DİŞ HEKİMLİĞİ TIP KOMİSYONU 1.DÖNEM ÜYELERİ

TUKMOS ÇOCUK DİŞ HEKİMLİĞİ TIP KOMİSYONU 1.DÖNEM ÜYELERİ Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUK), uzmanlık eğitiminde kullanılmak üzere çekirdek müfredat ve standartları belirlemek için Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) çerçevesinde

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME KAPSAMI İşe giriş muayenesi ve işe yerleştirme birbirini tamamlayan kavramlardır. İşe Giriş Muayenesi Aralıklı Kontrol Muayenesi Erken Kontrol

Detaylı

Genel Bilgiler. Hastalar için önemli hususlar

Genel Bilgiler. Hastalar için önemli hususlar Genel Bilgiler Bölümümüzde uyguladığımız kapsamlı muayene esnasında; genel sağlık durumunuz ile ve varsa sürekli kullandığınız ilaçlarla ilgili bilgi alınır; genel ağız muayeneniz yapılır, tedaviden beklentileriniz

Detaylı