T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI ÖZEL EĞİTİM BİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI ÖZEL EĞİTİM BİLİM DALI"

Transkript

1 T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI ÖZEL EĞİTİM BİLİM DALI OTİSTİK ÇOCUKLARA HAYAT BİLGİSİ DERSİ AİLEMİZ TEMASI İÇİNDE GEÇEN KAVRAMLARIN ÖĞRETİMİNDE SEMANTİK (ANLAMSAL) KAVRAM HARİTALARININ KULLANIMININ ETKİLİLİĞİ Fatih KOÇAK YÜKSEK LİSANS TEZİ DANIŞMAN Doç. Dr. Hakan SARI Konya-2011

2

3 i BİLİMSEL ETİK SAYFASI Bu tezin proje sayfasından sonuçlanmasına kadarki bütün süreçlerde bilimsel etiğe ve akademik kurallara özenle riayet edildiğini, tez içindeki bütün bilgilerin etik davranış ve akademik kurallar çerçevesinde elde edilerek sunulduğunu, ayrıca tez yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan bu çalışmada başkalarının eserlerinden yararlanılması durumunda bilimsel kurallara uygun olarak atıf yapıldığını bildiririm. Fatih KOÇAK

4 ii T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü Adı Soyadı YÜKSEK LİSANS TEZİ KABUL FORMU Fatih KOÇAK Numarası Öğrencinin Ana Bilim/ Bilim Dalı Programı Tez Danışmanı Özel Eğitim / Özel Eğitim Tezli Yüksek Lisans X Doç.Dr.Hakan SARI Tezin Adı Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının Etkililiği Yukarıda adı geçen öğrenci tarafından hazırlanan Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının Etkililiği başlıklı bu çalışma 10/06/2011 tarihinde yapılan savunma sınavı sonucunda oybirliği ile başarılı bulunarak, jürimiz tarafından yüksek lisans tezi olarak kabul edilmiştir. Ünvanı, Adı Soyadı Danışman ve Üyeler İmza Doç.Dr.Hakan SARI Doç.Dr. Ercan YILMAZ Dr.Yahya ÇIKILI Danışman Üye Üye

5 iii ÖNSÖZ Yetersizliği olmayan çocuklar, kavramların büyük bir çoğunluğunu yakın çevresiyle etkileşim sonucunda kendi kendilerine öğrenebilmektedir. Ancak otistik bireyler çevreyle olan etkileşimleri çok sınırlı olduğu için kavramları öğrenmede başkalarına bağımlı olabilmektedir. Bağımsız bir şekilde çevrelerinde hareket etmeleri, akranlarıyla iletişim kurmaları, sorumluluk almaları daha zor ve güç olabilmektedir. Hayat bilgisi ailemiz teması içinde geçen kavramların öğretilmesi otistik bireyler açısından kendilerini tanımalarına, yakın çevresinde yaşananlar hakkında bilgi edinmesine ve başkalarına olan bağımlılığı en aza indirmelerine olanak sağlayabilir. Otistik bireylerin eğitiminde günümüz koşullarında geleneksel yöntemler tercih edilirken, çok farklı öğretim yaklaşımları da son zamanlarda kullanılabilmektedir. Öğretim yöntemlerinin öğrenmeyi sağlamada önemli bir rolü olduğu yadsınamaz bir gerçektir (Demirel, 2010). Bu nedenle, ülkemizde otistik çocukların eğitimi/öğretimi konusunda kapsamlı araştırmalar yapıp yeni uygulanabilir yöntemler geliştirilebilmelidir. Bu araştırmada otistik çocuklara hayat bilgisi dersi ailemiz teması içinde geçen kavramların öğretiminde, semantik (anlamsal) kavram haritalarının kullanımı üzerine öğrencilerin öğrenme düzeylerinde etkisinin olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın planlanması, uygulanması ve raporlaştırılması sürecinde değerli katkılarıyla, emeğini ve vaktini hiçbir zaman esirgemeyen ve sürekli olarak daha iyi yapmam için yol gösteren değerli danışman hocam Doç.Dr. Hakan SARI ya en derin saygı ve teşekkürlerimi sunarım. Yüksek Lisans Programına başlamamdan bitimine kadar gerek ders gerekse tez aşamasında hiçbir zaman yardım ve desteğini esirgemeden karşılıksız sunan, araştırma sürecinde ciddi bir emek harcayan yıllardır birlikte çalıştığım meslektaşım, Süleyman ARSLANTAŞ a sonsuz teşekkür ederim.

6 iv Çalışmam sırasında yardım ve desteklerini her zaman yanımda bulduğum aynı okulda çalıştığım değerli öğretmen arkadaşlarımdan Dilek KILINÇEL, Tuğba GÜLSÖZ ve Elif VARBİL e saygılarımla çok teşekkür ederim. Araştırmaya katılan ve bu çalışmanın gerçekleştirilmesinde önemli payı olan öğrencilerime ve çocuklarının çalışmaya katılmalarına izin veren ailelerine teşekkürlerimi sunarım. Sadece bu çalışma değil her zaman değerli vaktini benim için ayıran ve bana her konuda yardımlarını esirgemeyen Dr. Yahya ÇIKILI ya çok teşekkür ederim. Çalışmalarım sırasında zaman ayırarak destekte bulunan Yrd.Doç.Dr. Selahattin AVŞAROĞLU na teşekkür ederim. Hayatımda başarılı olabilmem için maddi ve manevi desteklerini hiçbir zaman esirgemeyen sevgili anneme ve babama, çalışmalarım sırasında sabır gösteren sevgili eşim Gülay KOÇAK a, oğullarım Fahri Selman ve Muhammed KOÇAK a sevgi ve teşekkürlerimi sunarım.

7 v Özet Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının Etkililiği Otistik bireyler, sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireylerdir. Genel eğitimdeki yeniliklere benzer bir şekilde otizm alanında da öğretim çalışmaları çeşitlenme sürecindedir. Bu çeşitlenme sürecinde kavram öğretimi ile ilgili çalışmalarda uygulanmıştır. Bu çalışma anlamsal kavram haritalarının otistik çocuklara kavram öğretimi açısından etkililiğini belirlemeyi amaçlarken bu alanda yapılmış çalışmalara katkı sağlamaya çalışılmıştır. Dolayısıyla bu araştırmanın amacı, Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının etkililiğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaca yönelik olarak aşağıdaki araştırma sorularının cevabı aranmıştır: Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının Öğrencilerin; 1) Gösterme düzeyinde, kavramların kazandırılmasında etkili midir? 2) Söyleme düzeyinde, kavramların kazandırılmasında etkili midir? 3) Yerine koyma, düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir? 4) Eşleme düzeyinde, kavramların kazandırılmasında etkili midir? 5) Fotoğraf yerleştirme düzeyinde, kavramların kazandırılmasında etkili midir? 6) Resim yerleştirme, düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir? Araştırmanın yöntemi, tek denekli araştırma yöntemlerinden denekler arası çoklu başlama düzeyi modeli kullanılmıştır. Araştırmaya Bağımlı OÇEM e devam eden otistik özellikler gösteren üç öğrenci katılmıştır. Araştırma verileri araştırma

8 vi amacına paralel olarak hazırlanan ölçü araçlarıyla toplanmıştır. Toplanan verilerinin analizinde tek denekli araştırma yöntemlerinin bir gereği olarak grafiksel analizden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz teması içinde geçen kavramların öğretiminde Semantik Kavram Haritalarının kullanımının öğrencilerin tamamında araştırma alt problemlerinin tamamında, tüm düzeylerdeki kazanımlarda etkili olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Semantik Kavram Haritası, Otizm, Kavram Öğretimi, Hayat Bilgisi, Tek Denekli Araştırma Yöntemi.

9 vii Abstract The Effectiveness of Using Semantic Maps in Teaching Autistic Children Concepts within the Topic of family in Social Studies Classes Autistic individuals are individuals who have handicaps in social interaction, verbal and nonverbal communication, attention, and activity performance, emerging during the early childhood period, and are therefore in need of special education and supportive education services. In line with the recent reforms in mainstream education, the educational studies in the field of autizm are within the process of diversification. Throughout this diversification process, studies related to the teaching of concepts are also conducted. The present study tries to contribute to the studies conducted in this field while determining the effectiveness of using semantic maps in conceptual teaching of autistic children. Thus, the aim of the present study is to determine the effectiveness of using semantic maps while teaching autistic children concepts related to the family in social studies classes. Hence the answers of the following research questions were sought: The use of semantic maps for teaching autistic children concepts within the topic of family in social studies classes; 1) Is it effective in making the children acquire the concepts in the indication (depiction) level? 2) Is it effective in making the children acquire the concepts in the articulation level? 3) Is it effective in making the children acquire the concepts in the replacement level? 4) Is it effective in making the children acquire the concepts in the matching level? 5) Is it effective in making the children acquire the concepts in the photograph placement level?

10 viii 6) Is it effective in making the children acquire the concepts in the picture placement level? As the research design, among the single subject research models multiple baseline model is used. Three students displaying autistic behaviors, continuing their education at a center for the education for autistic children within a regular primary school, have participated in the study. Data were collected with tools prepared in line with the research design. In the analysis of the data, graphical analysis, a prerequisite of single subject research model, is made use of. At the end of the study, semantic concept maps have proven to be effective while teaching concepts within the topic of family in all students and all sub problems of the research at all levels. Key words: Semantic Concept Map, Autism, Concept Teaching, Social Studies Class, Single Subject Research Model.

11 ix BİLİMSEL ETİK SAYFASI.. i TEZ KABUL FORMU. ii ÖNSÖZ... iii ÖZET... v ABSTRACT... vii İÇİNDEKİLER.. viii TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: İletişim Geliştirme Stratejileri Tablo 2: Kavramların Sınıflandırılması.. 27 Tablo 3: Somut ve Soyut Kavram Karşılaştırması Tablo 4: Benzerlik Sıralamaları Tablo 5: Kart Gruplama Örneği Tablo 6: Kavram Ağaç Örneği. 31 Tablo 7: Bilişsel Harita Örneği Tablo 8: İçerik Çözümleme Örneği. 33 Tablo 9: Grafik Düzenleyici Örneği Tablo 10: Çapraz Sınıflama Çizelgesi Örneği. 34 Tablo 11: Anlamsal Özellik Çözümlemesi Örneği.. 35 Tablo 12: Kavram Haritası Örneği.. 35 Tablo 13: Araştırma Süreci.. 48

12 x Tablo 14: Araştırmaya Katılan Üç Öğrenci ve Belirgin Özellikleri 50 Tablo 15: Ölçü Araçlarının Uygulanması 55 Tablo 16: Uygulama Süreci Çizelgesi 56 ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1: Örnek Anlamsal Ağ Şeması Şekil 2: Semantik Kavram Haritası. 37 Şekil 3: Semantik Kavram Haritası Ailemiz Kavramın Yerleştirilmesi. 37 Şekil 4: Semantik Kavram Haritası Ailemiz Kavramın Etrafına İlgili Kavramların Yerleştirilmesi 38 Şekil 5: Semantik Kavram Haritası Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramalar Arasındaki İlişkilerin Görselleştirilmesi. 39 GRAFİKLER LİSTESİ Grafik 1: I.II ve III. Öğrencinin Başlama Düzeyi, Öğretim Süreci ve Öğretim Sonrası Ailemiz Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Gösterme Düzeyleri.. 63 Grafik 2: Gösterme Düzeyi Öğrencilerin Karşılaştırmalı Grafiği Grafik 3: I.II ve III. Öğrencinin Başlama Düzeyi, Öğretim Süreci ve Öğretim Sonrası Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Söyleme Düzeyleri.. 67 Grafik 4: Söyleme Düzeyi Öğrencilerin Karşılaştırmalı Grafiği. 70 Grafik 5: I.II ve III. Öğrencinin Başlama Düzeyi, Öğretim Süreci ve Öğretim Sonrası Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Yerine Koyma Düzeyleri.. 71 Grafik 6: Yerine Koyma Düzeyi Öğrencilerin Karşılaştırmalı Grafiği... 74

13 xi Grafik 7: I.II ve III. Öğrencinin Başlama Düzeyi, Öğretim Süreci ve Öğretim Sonrası Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Eşleme Düzeyleri.. 75 Grafik 8: Eşleme Düzeyi Öğrencilerin Karşılaştırmalı Grafiği Grafik 9: I.II ve III. Öğrencinin Başlama Düzeyi, Öğretim Süreci ve Öğretim Sonrası Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Fotoğraf Yerleştirme Düzeyleri.. 79 Grafik 10: Fotoğraf Yerleştirme Düzeyi Öğrencilerin Karşılaştırmalı Grafiği Grafik 11: I.II ve III. Öğrencinin Başlama Düzeyi, Öğretim Süreci ve Öğretim Sonrası Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Resim Yerleştirme Düzeyleri.. 83 Grafik 12: Resim Yerleştirme Düzeyi Öğrencilerin Karşılaştırmalı Grafiği BÖLÜM I: GİRİŞ... 1 I.1. Problem I.2. Amaç.. 2 I.3. Önem. 3 I.4. Sayıltılar 4 I.5. Sınırlılıklar... 5 I.6. Tanımlar 5 BÖLÜM II: OTİZM VE KAVRAM ÖĞRETİMİ.. 7 II.1. Otizm 7 II.2. Otistik Çocuklar ve Özellikleri 7 II.3. Otistik Çocukların Eğitimi... 9 II.3.a. Eğitici Yaklaşım 9

14 xii II.3.b. İletişim Geliştirme Stratejileri II.3.c. Sosyal Yetenek Eğitimi Stratejileri.. 13 II.3.d. Yararlı Yeteneklerin Eğitimi. 13 II.4. Otistik Çocukların Eğitiminde Kullanılan Programlar 14 II.5. Otistik Çocukların Eğitiminde Kullanılan Yöntemler. 15 II.5.a. Yanlışsız Öğretim Yöntemi II.5.a.1. Eşzamanlı İpucuyla Öğretim II.5.a.2. Hata Düzeltmeli Eşzamanlı İpucuyla Öğretim 18 II.5.a.3. Hata Düzeltmesiz Eşzamanlı İpucuyla Öğretim. 18 II.5.b. Doğrudan Öğretim Yöntemi. 19 II.5.c. Bilgisayar Destekli Öğretim Yöntemi.. 23 II.5.d. Programlı Öğretim II.5.e. Bireysel Öğretim Tekniği.. 25 II.6. Bireysel Öğretim Tekniklerinin Ortak Yönleri 25 II.7. Kavram ve Kavram Öğretimi II.7.a. Kavram.. 26 II.7.b. Kavram Öğrenme ve Öğretme.. 28 II.7.b.1. Serbest İlişkilendirme.. 29 II.7.b.2. Benzerlik Sıralamaları. 29 II.7.b.3. Kart Gruplama. 31 II.7.b.4. Kavram Ağaçları. 31 II.7.b.5. Bilişsel Haritalar.. 32 II.7.b.6. Yol Bulma Ağları 32

15 xiii II.7.b.7. İçerik Çözümleme II.7.b.8. Grafik Düzenleyiciler.. 33 II.7.b.9. Çapraz Sınıflama Çizelgeleri.. 34 II.7.b.10. Anlamsal Özellik Çözümlemeleri. 34 II.7.b.11. Kavram Haritaları.. 35 II.7.b.12. Semantik (Anlamsal Ağ) Kavram Haritaları. 36 II.7.c. Semantik Kavram Haritalarının Faydaları 39 II.8. İlgili Araştırmalar. 40 BÖLÜM III: YÖNTEM.. 45 III.1. Araştırma Yöntemi. 45 III.2. Çalışma Grubu 49 III.2.a. Araştırmaya Katılan Öğrenciler.. 49 III.2.b. Uygulamacı. 51 III.2.c. Gözlemci. 52 III.2.d. Ortamlar.. 52 III.3. Araştırmada Kullanılan Veri Toplama Araçları. 52 III.3.a. Kavram Ölçü Araçlarının Geliştirilmesi. 52 III.3.a.1. Ailemiz Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Gösterme Ölçü Aracı (T1). 53 III.3.a.2. Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Söyleme Ölçü Aracı (T2) III.3.a.3. Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Yerine Koyma Ölçü Aracı (T3). 53 III.3.a.4. Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Eşleme Ölçü Aracı (T4). 54

16 xiv III.3.a.5. Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Fotoğraf Yerleştirme Ölçü Aracı (T5) III.3.a.6. Aile Teması Kavramlarını Semantik Kavram Haritasında Resim Yerleştirme Ölçü Aracı (T6) III.3.b. Ölçü Aracı Kayıt Çizelgesi.. 55 III.3.c. Ölçü Araçlarının Puanlanması. 55 III.3.d. Öğretim Süreci Etkinlik Gözlem Formu.. 56 III.3.e. Ailemiz Teması Kavramları Semantik Kavram Haritası Öğretimine Dayalı Bireyselleştirilmiş Öğretim Materyalinin Hazırlanması ve Özellikleri. 56 III.3.e. 1. Uygulama Süreci 56 III.3.e.2. Uygulama Güvenirliği 59 III.3.e.3. Puanlama Güvenirliği. 60 III.3.e.4. Uygulama Verilerinin Analizi. 61 BÖLÜM IV: BULGULAR VE YORUMLAR 62 IV.1. Uygulama Sonuçlarına Dayalı Bulgular ve Yorumlar 62 BÖLÜM V: TARTIŞMA 86 BÖLÜM VI: SONUÇ VE ÖNERİLER VI.1.Sonuç VI.2.Öneriler KAYNAKÇA.. 91 EKLER EK-1: AİLE İZİN BELGESİ EK-2 : AİLEMİZ TEMASI İÇİNDE GEÇEN KAVRAMLARI AYIRT ETME ÖLÇÜ ARACI

17 xv EK-3: SEMANTİK KAVRAM HARİTASINDA AİLEMİZ TEMASI İÇİNDE GEÇEN KAVRAMLARIN ÖĞRETİM PLANI EK-4: UYGULAMA GÜVENİRLİĞİ FORMU EK-5: ÖĞRETİM MATERYALLERİ EK-6: SINIF İÇİ GÖZLEM FORMU EK-7: OTİZMİN TİPİK BELİRTİLERİ

18

19 1 BÖLÜM I: GİRİŞ Bilimsel çalışmaların artması özel eğitim alanının geçmiş dönemlerde tek bir özrün bütününe yönelik eğitim çalışmaları yapılırken günümüzde tek bir özrün içerisinde çok özel alanlara yönelik eğitim çalışmaları yapılmaktadır (Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, 2006). Özel eğitim kategorilerini daha ayrıntılı hale dönüştürmektedir. Bu gelişmelerin yasal durumlara da yansıması kaçınılmaz olmakta ve bu sonuçtan toplum, özel eğitime gereksinim gösteren birey ve aileleri yasal düzenlemelerle ilgili olarak daha kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Bu kategorilerden belki de en dikkat çekici olanı otizm tanısı almış olan çocuklara sağlanacak olan koşulların gereksinimlere göre düzenlenmesidir (Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, 2006). Otizm son yıllarda engel grupları içerisinde eğitimsel çalışma alanı olarak en popüler alanlardan biridir. Genel eğitimdeki yeniliklere benzer bir şekilde otizm alanında da öğretim çalışmaları çeşitlenme sürecindedir. Bu çeşitlenme sürecinde bu çalışmanın konusunu oluşturan kavram haritaları ve diğer birçok yöntem teknikte otizm alanında kullanılmaya başlanmıştır. Bu çeşitlenmeye paralel olarak bu çalışma ile anlamsal kavram haritalarının otistik çocuklara kavram öğretimi açısından etkililiğini belirlemeyi amaçlarken bu alanda yapılmış çalışmalara katkı sağlamaya çalışılmıştır. Ayrıca özel eğitim alanında uzun yıllar boyunca devam etmiş olan salt davranışçı öğretim ve araştırmalar bu alanın gelişmesine katkı sağlamada sınırlı hale gelmeye başladığı özel eğitim uzmanlarınca da düşünülür hale gelmiş ve arayışlara hız verilmiştir (Birkan, 2009). Otistik bireyler, aşağıdaki tipik davranışların en az yarısını gösterirler (Sucuoğlu, 2003; Birkan, 2009). Bu davranışlar/belirtiler çok hafif ya da çok şiddetli olabilir. Ayrıca her bir belirtinin etkisi diğerinden farklı olabilir. Bu belirtiler şunlardır: 1) Diğer çocuklarla ilişki kurmakta zorluk, 2) Her şeyin aynı olmasını istemek, rutin davranışlar sergilemek, 3) Uygunsuz ve sebepsiz gülmek, ağlamak, 4) Tehlikeye karşı duyarsızlık,

20 2 5) Göz temasının çok az ya da hiç olmaması, 6) Sürekli aynı oyunları oynamak, 7) Acıya karşı duyarsızlık, 8) Ekolali (cevap vermek yerine söyleneni tekrar etmek), 9) Yalnız kalmayı tercih etmek, 10) Temastan, kucağa alınmaktan ya da sevilmekten hoşlanmamak, 11) Objeleri kendi etrafında çevirmek, 12) Seslere karşı aşırı duyarlılık ya da aşırı duyarsızlık, 13) Objelere gereksiz yere bağlanmak, 14) İhtiyaçlarını belirtmekte zorlanmak, 15) Konuşma yerine hareketlerle ihtiyaçlarını belirtmeye çalışmak, 16) Aşırı hareketlilik ya da aşırı hareketsizlik, 17) Bir sebep olmadan üzüntü duymak, strese girmek, 18) Normal öğrenme metotlarına karşı duyarsızlık, 19) Motor hareket gelişiminde yetersizlik. Yukarıda ifade edilen belirtiler ile ilgili görsel tablosu EK 7 de verilmiştir. I.1. Problem Çalışmanın problem cümlesi Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımı etkili midir? olarak belirlenmiştir. I.2. Amaç Bu araştırmanın amacı, Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının etkililiğini ortaya koymaktır. Bu amaca yönelik olarak aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır: 1) Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının öğrencilerin gösterme düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir?

21 3 2) Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının öğrencilerin söyleme düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir? 3) Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının öğrencilerin yerine koyma düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir? 4) Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının öğrencilerin eşleme düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir? 5) Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının öğrencilerin fotoğraf yerleştirme düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir? 6) Otistik Çocuklara Hayat Bilgisi Dersi Ailemiz Teması İçinde Geçen Kavramların Öğretiminde, Semantik (Anlamsal) Kavram Haritalarının Kullanımının öğrencilerin resim yerleştirme düzeyinde kavramların kazandırılmasında etkili midir? I. 3. Önem Dünyada otizm alanında yapılan çalışmalarda davranışçı yaklaşımların yerini bilişsel yaklaşımlar almaya başlamış ve bu alanda pek çok çalışma gerçekleştirilmiştir. Dünyada bu gelişmeler yaşanırken ülkemizde uzun yıllar boyunca davranışçı yaklaşımlar ağırlığını sürdürmüştür. Günümüzde hala davranışçı temelli çalışmaların çoğunluğundan söz edilebilir. Örneğin, dünyada olduğu gibi ülkemizde de bilişsel boyuttan özel eğitimi ele alan araştırmaların sayısının artması eğitim bilimi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, bu alanda yapılan araştırmalara katkı getirmesi açısından da önemlidir.

22 4 Gerek kaynaştırma, gerekse bütünleştirme çalışmalarında sadece özel eğitimde kullanılan yöntemlerden daha çok genel eğitimde kullanılan yöntemlerin özel eğitime ihtiyaç duyan bireylere göre uyarlanması ve uygulanması gereği kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu çalışmanın, genel eğitim yöntemlerinin özel eğitimde kullanılması yönünden gerek özel eğitim sınıflarında gerekse kaynaştırma çalışmalarında öğretmen ve diğer paydaşlara bir seçenek sunması açısından da önemli olacağı düşünülmektedir. Otistik çocuklarda yapılan öğretim çalışmalarının görsel öğelerle desteklenmesi diğer birçok engel alanından daha büyük bir önem arz etmektedir. Otistik bireylerin en büyük sorunlarının iletişim olduğu göz önüne alınırsa görsel öğelerin iletişimi artırması beklenen bir sonuçtur. Bu sebeple, anlamsal kavram haritalarıyla öğretim otistik öğrencilerde birden çok duyuya hizmet etmesi yönüyle de önemli olacağı düşünülmektedir. Otistik çocukların eğitiminde kullanılan programlar, bu öğrencilerin hem bireyselleşme, hem de grup aktivitelerinden soyutlanması gibi olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Çünkü, anlamsal kavram ağları ile yapılan öğretim öğrenciyi, ailesi, çevresi ve toplumsal süreçlere dahil etmesi çabalarına katkı getirmesi yönüyle de önemli olduğu düşünülmelidir. Birçok araştırmada özel eğitim alanında çalışan öğretmenler aldıkları eğitimde kuramsal yönden donanımlı olmalarına rağmen, uygulamalarda problemlerin ortaya çıktığı öğretmen ve yönetici görüşleri doğrultusunda ortaya çıkmaktadır. Bu yönden yapılacak uygulamalı çalışmalar öğretmen niteliklerinin geliştirilmesine katkı sağlaması yönünden önemli olacaktır. I.4. Sayıltılar 1) Semantik kavram haritaları ile kavram öğretimi için, çalışmaya katılacak olan öğrencilerin gösterme, söyleme ve eşleme becerilerini yapabilmeleri, uzman görüşleri doğrultusunda yeterli olduğu kabul edilmiştir. 2) Ele alınan her bir kavramın (aile, anne, baba, kardeş), her alt kavramı (adı, işi, paylaşım ) için birer öğretim oturumu yeterli olduğu kabul edilmiştir.

23 5 3) Araştırma için hazırlanan ortam, resim ve kavram haritalarının uzman görüşleri doğrultusunda yeterli olduğu kabul edilmiştir. I.5. Sınırlılıklar Bu araştırma; 1) Konya İli, Bağımlı Otistik Çocuklar Eğitim Merkezine devam eden, 3 asil 3 yedek olmak üzere 6 öğrenci ile, 2) Hayat Bilgisi Ders Ailemiz Temasında geçen kavramlar ile, 3) Her bir kavramın öğretimi için belirlenen 24 oturum sayısı ile sınırlıdır. I.6. Tanımlar I.6.a. Otizm: Üç yaşından önce ortaya çıkan aşağıdaki üç tanılayıcı özellikle belirlenen yaygın gelişimsel bozukluktur. Bunlar: (a) sosyal etkileşimin bozulması; (b) iletişimin bozulması; (c) sınırlayıcı, tekrarlayıcı ve basmakalıp davranış örüntüleri, ilgiler ve etkinliklerdir (Wing, 2005). I.6.b. BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı): Özel gereksinimli bireyin gelişimi veya ona uygulanan programın gerektirdiği disiplin alanlarında (özbakım, akademik beceriler, sosyal beceriler, iletişim) eğitsel gereksinimlerini karşılamak üzere uygun eğitim ortamlarından (okul, özel eğitim okulu, özel sınıf, mesleki eğitim merkezi) ve destek hizmetlerinden (kaynak oda, sınıf-içi yardım, dil ve konuşma terapisi, fiziksel iyileştirme) en üst düzeyde yararlanması amacıyla hazırlanan yazılı dokümanlardır (Sucuoğlu, Diken, Demir, Ünlü ve Şen, 2010). I.6.c. Ölçü Aracı: Önceden belirlenen bir özelliğin sahip olunuş miktarını belirlemek için belli kurallar (ölçme kuralları) çerçevesinde hazırlanmış araçlardır. Başka bir deyişle bir özelliğin gözlenip, gözlem sonuçlarının sayı ve sembole çevrilmesi sürecinde işe koşulan araçlardır (Sarı, 2002). I.6.d. Kavram: Bir nesnenin zihindeki soyut ve genel tasarımı veya nesnelerin, olayların ortak özelliklerini kapsayan ve ortak bir ad altında toplayan genel tasarımdır (http://www.tdksozluk.com/s/kavram/, 2011).

24 6 I.6.e. Kavram Haritası: Bir ana kavram ile bu ana kavrama bağlı olan diğer alt kavramların arasında bağlantıların kurulduğu ve birbirleriyle iletişimlerinin gösterildiği grafiksel yapılardır (Şimşek, 2006). I.6.f. Semantik Kavram Haritası: Birbiriyle ilişkili kavramların birlikte öğretilmesi amacıyla öğretilecek kavramların belirlenmesi, tanımlanması ve öğretimin somutlaştırılması için kavram ağları ile kullanılan bir yöntemdir (Şimşek,2006; Bender, 2008).

25 7 BÖLÜM II: OTİZM VE KAVRAM ÖĞRETİMİ Bu bölümde; otizmin tanımı, otistik bireylerin özellikleri, bu bireylerin eğitimleri, otistik bireylere kavram öğretiminde kullanılan yöntemler ve ilgili araştırmalar ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir. II.1. Otizm Sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireylerdir (Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, 2006). II.2. Otistik Çocuklar ve Özellikleri Otistik bireyler, Amerikalı çocuk psikiyatristi olan Leo Kanner in kliniğine gelen çocukların bir kısmının diğerlerinden farklı özellik göstermesi ve bu çocukların ayrı bir grup oluşturduğu ile ilgili olarak Kanner in ilk kez 1943 te yayınlamış olduğu bir makalesinde gündeme gelmiş ve Kanner e (1943) göre farklılığı bulunan bu çocuklarda, üç temel özellik olduğu saptanmıştır (Sucuoğlu, 2003). İlk özellik bu çocukların toplumsal ilişkide ve karşılığında bireysel olarak kişilerle ilişki kurmada nitel bozukluk yaşadıkları gözlenmiştir (Korkmaz, 2003). İkinci özellik takıntılı, tekrarlayıcı davranışlar ve kendi seçtikleri ilgi alanlarının kısıtlılığı ve yineleyici düzenlerin aynı kalmasında ısrarcılık(günlük yaşamın herhangi bir alanında bir değişiklik olması durumunda tepki göstermeleri gibi.) (Korkmaz, 2003; Wing, 2005). Üçüncü özellik ise, sözel ve sözel olmayan dili iletişimsel amaç olarak kullanılmamasıdır (Sucuoğlu, 2003). Aynı dönemde Kanner den habersiz Avusturya da Çocuk Doktoru Hans Asperger adlı bilim insanının Kanner in otizmine benzer özellikler gösteren ancak ortalama ya da daha üst düzey bilişsel fonksiyonlara sahip çocuklarla karşılaşmasına rağmen bu çocukların sosyal yönden farklı olduklarını ve farklı bir grubu oluşturduğunu belirtmekte ve yıllar sonra Asperger Sendromu adıyla uluslararası alanda kabul edildiği gözlenmektedir (Diken, 2008). Kanner bu sendromu Yunancada autos kelimesinden almış ve kendi anlamına geliyor ya da aut ve isim sözcüklerinin birleşmesinden oluşan ve kendine

26 8 dönük anlamına gelen otizm (autism) olarak adlandırmıştır (Persson, 2000; Sucuoğlu, 2003). Amerikan Psikiyatri Birliği'nin 2000 yılında yayımladığı kılavuza göre (DSM- IV-TR),Otizm spektrum bozukluğu kapsamında beş ayrı kategori yer almaktadır (Birkan, 2009). 1) Otizm (Otistik bozukluk) 2) Asperger sendromu 3) Atipik otizm 4) Çocukluk dezentegratif bozukluğu 5) Rett sendromu Beş ayrı kategoride toplanan bu bozukluklardan biri olan otizm, bir hastalık gibi değil, gelişimsel bir sendrom olarak tanımlanır (Korkmaz, 2000). Otizm Çocukluk yaşamının ilk üç yılında ortaya çıkan, sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim ve çocuğun performansını olumsuz yönde etkileyen gelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır (Sucuoğlu, 2003). Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nde (2006) otistik bireyler başlığı altında; sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan birey (Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, 2006) olarak tanımlanmaktadır. Otizm terimi, zaman içinde yerini, Otizm Spektrum Bozuklukları (Autism Spectrum Disorders - ASD) terimine bırakırken Otizm Spektrum Bozukluklar, Yaygın Gelişimsel Bozukluklarla (Pervasive Developmental Disorders - PDD) eş anlamlı olup, ileri düzeyde ve karmaşık bir gelişimsel yetersizlik anlamında da kullanılmaktadır (Kırcaali-İftar, 2006). Otizmde gerçek anlamda neyin neden olduğu ile ilgili olarak kesin bir bulgu bulunmuş değildir. (Diken, 2008). Etiyolojik açıdan otizmin temelinde anne-baba psikopatolojisinde bulunan tek nedene dayalı bir durum olarak belirtilmiştir. Oysa otistik çocukların anne-babaları, özürlü çocuklarının onlara verdiği duygusal baskı

27 9 dışında yaklaşım tarzı açısından normal çocukların ebeveynlerine göre önemli derecede farklılık göstermektedir (Darıca, Tuş ve Abidoğlu, 2000). Otizm Spektrum Bozukluk gösteren bireylerin yaygınlık oranlarına ilişkin kesin bilgiler bulunmamaktadır. Her kişiden 5 kişide görüldüğü kabul edilirken son yıllarda yapılan epidemiyolojik çalışmalar sonucunda yaygınlığının kişiden 10 kişide görüldüğü düşünülmekte ve yaygınlık olarak erkeklerde kızlara oranla (1/2-1/3) arasında değişebilmektedir (Sucuoğlu, 2003). Bu istatistikî bilgiler ABD kaynaklı olup Türkiye de bununla ilgili geniş çaplı bir çalışma yapılmamıştır (Diken, 2008). II.3. Otistik Çocukların Eğitimi Otizmli bireylerin eğitiminde tek bir metodun başarılı olmadığı, öğrencilerin ihtiyaçlarının zaman içinde değiştikçe, öğretmenlerin de yaklaşımlarını değiştirmesi gerektiği ifade edilmektedir. Otizmli bireylerin eğitiminde önemli bir yere sahip olan yaklaşımlar alan yazında beş bölümde ele alınmaktadır. 1) Eğitici Yaklaşım 2) Sınıf Kontrolü ve Yönetimi İçin Stratejiler 3) İletişim Geliştirme Stratejileri 4) Sosyal Yetenek Eğitimi Stratejileri 5) Yararlı Yeteneklerin Eğitimi stratejileridir (Quill, 1995). II.3.a. Eğitici Yaklaşım Eğitici yaklaşım içerisinde en belirgin yaklaşım görsel yaklaşımdır. Quill e (1995) göre; otistik çocukların eğitiminde en çok tavsiye edilen yaklaşım, görsellerden yararlanmaktır. Fotografik ve yazılı işaretler öğrencilerin öğrenmesine, iletişim kurmasına, kontrol kazanmalarına yardımcı olur. Görsel eğitimin bir diğer avantajı da öğrencilerin bilgileri işlemelerine yardımcı olmasıdır. Görsel yardıma en basit örnek nesnelerdir. Grafik semboller ise her ne kadar karışık ve soyut olsa da otistik öğrencilerin en başarılı oldukları görsellerdir. Görsel destek sınıfta bir çok

28 10 şekilde kullanılabilir. Fakat başarılı olmak için bu görsellerin öğrencilerin anlama düzeylerine uygun olması gerekir. Hogdon (1995), görsel format seçerken en önemli şeyin, öğrencinin yeteneklerini belirlemek olduğunu vurgulamaktadır. Bunlar; 1) Öğrencilerin aktivitelerini organize etme, 2) Öğrencilere yönergede bulunma, 3) Öğrencilerin çevre düzenini anlamalarına yardımcı olma, 4) Uygun davranışları destekleme, 5) Sosyal yetenekleri öğretme, 6) Self-kontrol sağlamayı öğretmedir. Seip (1996), görsel materyallerin kullanımında dikkat edilecek ilkeler ilgili aşağıdaki önerilerde bulunmuştur: 1) Öğrenci öğrenirken kesin ve pozitif övgülerde bulunun: Öğrencilere yaptıkları iyi işler ile ilgili kesin bilgi içeren geri dönüt verin. Aferin, Çok güzel boyadın gibi. 2) Anlamlı pekiştireç kullanın: Önemli olan her çocuk için hangi pekiştirecin işe yarayacağını bulmaktır. Bunu bulmak için aile ile yapılacak olan Sevdikleri ve Sevmedikleri şeylerin listesini yapmak işe yarayacaktır. 3) Seviyeye uygun görev verme: Otistik öğrenciler kendilerine verilen görevleri yerine getiremediklerinde sinirlenirler. Eğer görevlerin zorluk derecesi kademeli olarak artırılırsa öğrencilerin sinirlilik durumları da azaltılabilir. 4) Yaşa uygun materyal seçin: Eğitsel materyallerin seçiminde öğrencinin yaşı göz önünde bulundurulmalıdır. 5) Öğrencilere seçme olanağı sunun: Otistik bireyler kendilerini anlatmakta yetersizdirler. Bu yüzden kendileri için işe yarayacak seçimler yapmak isterler. Birçoğunun hayatı yetişkinler tarafından şekillendirilip, kontrol edilir. Bazen de tek bir aktiviteyi seçmeye devam ederler. Çünkü başka

29 11 aktivite seçmeyi bilmezler. Bu yüzden öğrenciye seçim yapmayı öğretmek gerekir. 6) Sözlü ifadeleri aşamalandırın: Otistik çocuklara yönergede bulunurken, öğretmenler uzun bilgi vermekten kaçınmalıdır. 7) Özgür çabayı destekle, bağımlı olmayı azaltın: Otistik öğrenciler sürekli desteklendiğinde bağımlı hale gelir ve özgür şekilde davranma kapasitelerini geliştiremezler. Özgürlük tüm öğrenciler için istendik amaç olduğu için öğrencinin yetişkinlere olan ihtiyacının azaltılması gerekir. 8) Kişiyi bil, ilgilerine ve güçlü yönlerine göre liste yap: Aile üyeleri öğretmenlere bu konuda yardımcı olabilir. Öğrenilen beceriler ve ilgilerin üzerine kurulu bir öğretim, öğrenci üzerinde faydalı olacaktır (Seip, 1996). Otistik çocuklarda gerek görsel materyallerin kullanımı gerekse diğer öğretim etkinliklerinin başarılı olabilmesi için öncelikle iletişimin sağlanması ve sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi gerekmektedir (Wing, 2005). II.3.b. İletişim Geliştirme Stratejileri Williams a (1996) göre, otizmli bireylerde iletişim yeteneklerini geliştirmek aileleri ve öğretmenleri için zor bir durumdur. İletişim yeteneği bireylerde otomatik olarak geliştiğinden, birçok kişi bunun nasıl oluştuğundan ve ne kadar karışık olduğundan habersizdir. Fakat birçok otizmli öğrenci bu yeteneği geliştiremez, onun için bu alanda öğretilmesi ve iletişim yeteneklerinin geliştirilmesi gerekir. Böylelikle isteklerini ifade etme, iletişim kurma, bilgi paylaşma, duygularını iletme gibi becerilerde başarılı olurlar. İletişim becerilerini geliştirmek için düzenli bir program oluşturulmalıdır. Otistik çocuklar fonksiyonel dil becerilerini doğal ortamlarda daha iyi öğrenebilirler. Bunun için okul ve sınıf ortamları ideal ortamlar arasında yer almaktadır. Fonksiyonel dil yetenekleri doğal ortamlarda daha iyi öğretilir. Sınıf ve okul ortamı bunun için idealdir. Williams (1996) ve Sarı ya (2003) göre iletişimi geliştirme ve sürekliliği için yardımcı olabilecek bazı önerilerde bulunmuştur.

30 12 1) Çocuğun bulunduğu ortamdaki karşılıklı iletişimin üzerinde durulması, 2) Öğrenciyle konuşmak için cümleler kullanılması ve öğrenciyle iletişim kurmaya çalışırken ayrıca ona model olduğunuzu da unutulmaması, 3) Öğrencinin anlama seviyesine uygun kelimeler seçilmesi ve daha ağır iletişim bozukluğu olan vakalarda ise daha basit kelimeler kullanılması, gerekirse tekrar edilmesi, 4) Açık, basit bir dil kullanılması ve mecazi konuşmalarla onların akıllarının karıştırılmaması, 5) Öğrencinin bilgiyi alması için ona zaman tanınması. Bazen daha yavaş konuşmak ya da kelimeler arasında duraksamak gerekebilir. Gray (1993) ise iletişimi geliştirme stratejilerini aşağıdaki şekilde olması gerektiğini belirtmiştir. Tablo 1: İletişim Geliştirme Stratejileri Strateji Açıklama Dinlemeyi Öğrenme Sözel Dili Anlama Yeteneğini Geliştirme Dilsel İfadeyi Geliştirme Otizmli öğrencilerin dinleme üzerine de dersler alması gerekir. Parçalara bölerek dinlemeyi sağlama yararlı olacaktır. Örneğin: öğrencinin konuşmacıya dönmesi, bir noktaya bakması (göz teması zorunlu değil) elini belli bir yerde tutması öğretilebilir. Sözel konuşmaları anlaması için görsel yardımlardan faydalanmak gerekir. Görseller öğrencinin ilgisini çekmeye ve devam ettirmeye yardımcı olacaktır. Konuşmaya eşlik eden resimler, objeler, görsel yardımlar sözel dilin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur. Otizmli öğrenciler geleneksel sözel dili geliştiremeyebilirler. Fakat birçoğu bazı iletişim şekilleri geliştirirler. Öğrenciyle ilgilenen kişinin öğrencinin kullandığı iletişim şeklini anlayıp buna göre ihtiyaçlarını karşılaması gerekir.

31 13 Ayrıca öğrenciye şunlar öğretilmelidir. 1) Dünyadaki her şeyin bir adı vardır. 2) Aynı şeyi söylemenin birçok yolu vardır. 3) Kelime öğrenmenin onların isteklerini karşılayacağı öğretilmelidir (Gray,1993). II.4.c. Sosyal Yetenek Eğitimi Stratejileri Janzen e (1996) göre; otizmli bireyler çevrelerinde bulundukları sosyal hayatın bir parçası olmak ister. Başka kişilerin arasına katılıp, onlarla iletişim kurmak isterler. Ancak otizmden kaynaklanan iletişim kurma bozukluğuna sahiptirler. Bu nedenle otizmli bireyler otomatik olarak iletişim kurma kurallarını ve becerilerini öğrenmede yetersizlik gösterirler. Ayrıca sosyal hayatın gerekliliği olan davranışları da kazanamazlar. Öğrencilerin sosyal yeteneklerinin geliştirilmesi programda gerekli bir bölümdür. Öğrencilere yardımcı olmak için onların sahip oldukları sosyal becerilerin geliştirilmesi gerekir. Bunun için öğrencilerin, uygun modellerin bulunduğu doğal bir ortama ihtiyacı vardır. Sosyal yetenek eğitme stratejileri Gray e (1993) göre aşağıdaki gibi sıralanmaktadır: 1) Sosyal hikâyeler kullanma, 2) Sosyal kuralları öğretici anahtarlar, 3) Planlı çalışma becerileri kazandırma, 4) Resimleri kullanma yeteneği kazandırma, 5) Akran desteği, 6) Yetenek geliştirme grupları oluşturma, 7) Arkadaşlığı geliştirme desteğidir (Gray, 1993). II.4.d. Yararlı Yeteneklerin Öğretimi Öğrenciye desteğin en önemli amacı onun dünyada olabildiğince özgür davranmasını sağlamaktır. Bu durum otizmli öğrenciler için oldukça önemlidir. Çünkü yeteneklerinin işleyişini anlamada zorluk çekerler. Yararlı becerilerin eğitim

32 14 için öğretimin planlanması ve koordine edilmesi gereklidir. Eğitim hem okulda hem de evde, okul ve aile işbirliği içerisinde verimli bir şekilde sürdürülmelidir. Bu alanda öğrencinin öz-bakım becerileri (tuvalet eğitimi, yemek yeme, kişisel temizlik), ilgi alanları ve yetenekli oldukları alanları keşfetmek (dans, izcilik, müzik) en önemli noktalardan birisidir (Janzen, 1996). II.4. Otistik Çocukların Eğitiminde Kullanılan Programlar Özel eğitime gereksinim gösteren bireylerin toplumsal yaşam içerisinde kendi yaşamlarını toplumun ve çevresinin istediği bir şekilde sürdürebilmesi için dünyanın çeşitli yerlerinde çevresel faktörlerde göz önünde tutularak farklı eğitim programlarının geliştirilmesine yol açmıştır (Sarı, 2008). Boston ve Tokyo daki Higaşi okullarında kullanılan Günlük Yaşam Terapisi, Waldon Yaklaşımı, İvar Lovaas ın kullandığı Davranış Değiştirme Yöntemi, Feuerstein in Akran Aracılığı Öğrenme Yöntemi, Düşük Yoğunluklu Öğretim, Yanlışsız Öğretim gibi programlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca Kuzey Carolina da geliştirilmiş olan Otistik ve İletişimle Engeli Olan Çocukların Eğitim ve Müdahale (Treatment and Education of Autistic and Related Communication- Handicapped Children (TEACCH)) yöntemi, düzenli, ama bireyselleştirilmiş programların tasarlanmasına uygun olan bir yöntem olarak ifade edilmektedir (Fazlıoğlu ve Yurdakul, 2007). Ancak bu programların uygulamacı tarafından tercih edilmesinin sebebine ilişkin olarak programlar değerlendirilmemiştir (Wing, 2005). Bu yaklaşımlardan birinin diğerinden daha iyi olduğunu gösteren bulgular da yoktur (Sucuoğlu, 2003). Geliştirilen bu programların yanı sıra son zamanlarda Türkiye de uygulanan programlar daha çok Uygulamalı Davranış Analizi (UDA) yaklaşımına göre düzenlenmiş olan programlardır. Bununla birlikte otistik bireylerin eğitiminde programlar çocuk merkezli olmasına dikkat edilmesi gerekir. Bu bireylerin eğitiminde görsel ipuçları ile desteklenmesi, sözel ipuçlarına kıyasla daha etkili olduğu ve etkinlikler arası geçişlerde yaşanan sorunları en aza indirdiği belirtilmektedir (Birkan, 2009; Diken, 2008; Sucuoğlu, 2003).

33 15 Grandin e (2005) göre, otistik çocuklarla çalışan eğitimciler için şu önerileri yapmaktadır; Otistik bireyler görsel düşünen, soyut düşünmede güçlük çeken bireylerdir. Bu nedenden dolayı otistik bireylere öğretilecek olan bilgi ve becerilerin görselleştirmesi çok önemlidir. Öğretim sürecinde resimli uyaranların kullanılması öğrenmesini kolaylaştırmaktadır. Otistik özellik göstere Otistik bireylerin yerine getirmesi istenilen davranışlarda çok uzun yönergeler ve uzun cümlelerden kaçınılmalıdır. Otistik birey okumayı biliyorsa yönergeler yazı ile verilmesi, yönergeyi anlamasını kolaylaştıracaktır. Otistik bireyin bulunduğu ortamda aşırı derecede uyaranların çok fazla bulunması yapılan etkinliklerin anlamalarını zorlaştıracaktır. Bu nedenle öğretim ortamının öğrenmeyi kolaylaştıracak şekilde düzenlenmesi ve çevresinde bulunan uyaranların azaltılması gereklidir (Sucuoğlu, 2003). Ancak öğretmenin öğrencilere yardım yollarını geliştirmede ipuçları sunmalı ve bireysel özelliklerine göre etkili çalışma yollarını örneklerle göstermelidir (Sarı, 2002). Resimlerle düşünülemeyecek olan şeyleri öğrenmede güçlük çekerler. Otistik özellik gösteren bireylerin en kolay öğrendikleri sözcükler, doğrudan resimlerle bağlantı kuran resimlerdir. Öğretmenler otistik bireylerin çağrışımsal düşünce örüntülerini anlamalıdırlar. Çünkü otistik birey sözcükleri uygun olmayan şekilde kullanır. Örneğin; uçurtamanın yere düşmesinden sonra otistik bireyin dava demesi gibi (Grandin, 2005). II.5. Otistik Çocukların Eğitiminde Kullanılan Yöntemler Özel eğitim çalışmaları ile genel eğitim çalışmaları arasında paralellikler göstermektedir. Özel eğitimde kullanılan öğretim yöntemleri genel eğitim çalışmalarında da kullanılabilmektedir. Bunlardan bazıları aşağıda ifade edilmektedir. II.5.a. Yanlışsız Öğretim Yöntemi Yanlışsız öğretim, uyaran ya da hedef davranışla ilgili araç gereçlerin programlanarak sunulmasıdır. Bu programlamayla, bireyin üzerinde çalışılan davranışa ilişkin doğru tepkide bulunması, uyaran kontrolünün sağlanması

34 16 amaçlanmaktadır. Uyaran kontrolü ise, belirli davranış öncesi uyaranların varlığında bireyin bu uyaranlara tahmin edilebilir ve güvenilir biçimde tepkide bulunmasıdır (Tekin ve Kırcaali-İftar, 2001; Vuran ve Çelik, 2008). Yanlışsız öğretim yöntemleri, bireyin öğretim sırasında hata yapmasını önlemeyi amaçlayan yöntemlerdir. Yanlışsız öğretim yöntemleri öğretim sırasında yapılan hataları tamamen ortadan kaldırmasa da, geleneksel öğretim yöntemlerine kıyasla yanlışsız öğretim yöntemlerinde öğretim sırasında gerçeklesen hata düzeyi oldukça düşüktür (Tekin ve Kırcaali-İftar, 2001; Vuran ve Çelik, 2008; Sucuoğlu, 2006). Tekin e (1999) göre, yanlışsız öğretim yönteminin uygulanabilmesi için üç temel önkoşulun bulunması gerekmektedir; 1) Öğretmen, öğreteceği beceriyi öğrencinin kapasitesini dikkate alarak belirlemeli ve sunmalıdır, 2) Öğretmen, gerekli durumlarda öğretilecek becerinin beceri analizini geliştirmeli ve bir kerede sadece küçük bir bölümünü öğretmeyi amaçlamalıdır, 3) Öğretmen, öğrencinin öğrenmesini kolaylaştırıcı ipucu, model olma gibi değişik öğretim stratejilerini uygulayabilir olmalıdır. Yanlışsız öğretimin öğretim sürecinde kullanılmasının üç temel nedeni bulunmaktadır. Bunlar: 1) Yanlışsız öğretim yöntemleri etkili öğretim yöntemleridir, 2) Uygulama sırasında öğrencinin tüm denemeleri doğru olarak yanıtlaması nedeniyle öğretmen öğrenci arasında olumlu etkileşim gelişmektedir, 3) Hata düzeyinin düşük olması nedeniyle öğrenci daha fazla pekiştireç alır ve öğrencinin olumsuz davranışlar sergileme olasılığı azalır (Tekin ve Kırcaali- İftar, 2001; Vuran ve Çelik, 2008). Yanlışsız öğretim yöntemleri, uyaran ipuçlarının sunulduğu öğretim yöntemleri ve tepki ipuçlarının sunulduğu öğretim yöntemleri seklinde iki grupta toplanmaktadır (Tekin ve Kırcaali-İftar, 2001). Uyaran ipuçlarının sunulduğu öğretim yöntemleri, hedef davranışı başlatması beklenen hedef uyaranda ve ipucu sağlayan uyaranda,

35 17 hedef uyaranın algılanmasını kolaylaştırmak amacıyla, sistematik uyarlamaların yapıldığı yöntemlerdir (Tekin ve Kırcaali-İftar, 2001; Vuran ve Çelik, 2008). II.5.a.1. Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Yanlışsız öğretim yöntemlerinden biri olan eşzamanlı ipucuyla öğretim, çeşitli özür grubundaki öğrencilere tek basamaklı ve zincirleme davranışların öğretiminde etkili ve verimli biçimde kullanılan bir tepki ipucu yöntemidir. Davranış öncesi ipucu ve sınamayla öğretimin sistematik bir uyarlaması olan eşzamanlı öğretimde, hedef uyaran ile kontrol edici ipucu birlikte sunulur ve birey kontrol edici ipucunu model alır. Eşzamanlı ipucuyla öğretimde her denemede kontrol edici ipucunun sunulması nedeniyle bireye bağımsız olarak tepki verme olanağı tanınmamaktadır. Bu nedenle uyaran kontrolü transferinin gerçekleşip gerçekleşmediği, öğretim oturumlarından hemen önce düzenlenen günlük yoklama oturumlarında belirlenmektedir (Tekin ve Kırcaali-İftar, 2001; Vuran ve Çelik, 2008). Eşzamanlı ipucuyla öğretimde, a) doğru tepkiler: kontrol edici ipucu sunulduktan sonra yanıt aralığı içinde bireyin doğru tepkide bulunması, b) yanlış tepkiler: kontrol edici ipucu sunulduktan sonra yanıt aralığı içinde bireyin yanlış tepkide bulunması ve c) tepkide bulunmama: kontrol edici ipucu sunulduktan sonra yanıt aralığı içinde bireyin tepkide bulunmaması olmak üzere üç tür birey tepkisi yer almaktadır (Tekin, 1999; Kırcaali-İftar ve Tekin, 1997; Vuran ve Çelik, 2008; Kargın, 2006). Diğer tepki ipucu yöntemleriyle karsılaştırıldığında eşzamanlı ipucuyla öğretimin bazı avantajlara sahip olduğu görülmektedir. Bunlardan ilki; eşzamanlı ipucuyla öğretimde tüm denemeler aynı biçimde yürütülür ve bu yüzden uygulamacı davranışlarında bir değişikliğe gerek duyulmaz. İkincisi; eşzamanlı ipucuyla öğretimde tek tip doğru tepki olasılığı vardır. Dolayısıyla doğru tepkilerin tamamı pekiştirilir. Üçüncüsü; tüm denemeler 0 saniye bekleme süreli olarak gerçekleştirildiği için öğrencinin ipucunu bekleme önkoşul davranışına sahip olması ya da beklemeyi öğrenmesi gerekmez ve bekleme davranışına sahip olmayan öğrencilerde rahatlıkla kullanılabilir. Tüm bu durumlar dikkate alındığında, eşzamanlı ipucuyla öğretim kullanılarak bir öğretim gerçekleştirmek daha uygun ve kolay olabilir (Tekin, 2000; Yücesoy, 2002; Vuran ve Çelik, 2008).

36 18 Tekin ve Kırcaali-İftar (2001) eşzamanlı ipucuyla öğretim uygulama basamaklarını su şekilde sıralamışlardır; 1) Bireye tepkide bulunması için ipucu olarak verilecek uyaranı belirleme, 2) Kontrol edici ipucunu belirleme, 3) Eşzamanlı ipucuyla deneme oturumlarını planlama, 4) Yoklama oturumlarını planlama, 5) Yanıt aralığı süresini belirleme, 6) Bireyin tepkilerine ne şekilde yanıt verileceğini belirleme, 7) Denemeler arası süreyi belirleme, 8) Veri kayıt yöntemini belirleme, 9) Uygulama, kayıt tutma ve bireyin gösterdiği performansa göre gerektiğinde değişiklikler yapma. Hata düzeltmeli ve hata düzeltmesiz eşzamanlı ipucuyla öğretim, eşzamanlı ipucuyla öğretim uygulama basamaklarından, 10) Altıncı şıkkında belirtilen bireyin tepkilerine ne şekilde yanıt verileceğini belirleme ile ilgili düzenlemeleri içerir. II.5.a.2. Hata Düzeltmeli Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Etkili bir eşzamanlı ipucuyla öğretim modelinde uygulamacı, doğru tepkilerde olduğu gibi yanlış tepki ve tepkide bulunmama davranışlarında da ne şekilde tepkide bulunacağına önceden karar vermelidir. Eşzamanlı ipucuyla öğretim yönteminde ipucundan sonra yanlış tepki ve tepkide bulunmama olmak üzere iki tür yanlış tepki vardır. Uygulamacı bu durumlarda beceri yönergesini tekrar sunma, hedef uyaranı ortadan kaldırarak yeni denemeyi sunma ve doğru tepki için kontrol edici ipucunu tekrar sunma seklinde hata düzeltmesi yapabilir (Kırcaali-İftar ve Tekin 1997; Vuran ve Çelik, 2008). II.5.a.3. Hata Düzeltmesiz Eşzamanlı İpucuyla Öğretim Hata düzeltmesiz eşzamanlı ipucuyla öğretimde, hedef uyaranın hemen ardından kontrol edici ipucu sunulduktan sonra öğrencinin tepkisi beklenir, öğrencinin tepkisi iki tür yanlıştan hangisi olursa olsun görmezden gelinerek, bir

37 19 sonraki deneme başlatılır (Tekin ve Kırcaali-İftar, 2001; Vuran ve Çelik, 2008). Eşzamanlı ipucuyla öğretim, değişik özür grubundaki ve yastaki bireylere çeşitli becerilerin öğretiminde etkili bir şekilde kullanılmaktadır. İzleyen bölümde eşzamanlı ipucuyla öğretim ile yürütülen araştırmalara yer verilmektedir. II.5.b. Doğrudan Öğretim Yöntemi Bu yöntem, konuları küçük basamaklarla sunan ve öğrencilerin sunumlardan yararlanma düzeylerini belirlemek için sürekli değerlendirme yapmayı ve anında geri dönüt vermeyi içerir. Öğrencinin aktif katılımına dayanır (Sucuoğlu ve arkadaşları, 2010; Vuran ve Çelik, 2008; Kargın, 2006). Öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin eğitimlerine en çok kullanılan öğretim yöntemlerinden biri olan doğrudan öğretim yöntemi, beceri merkezlidir ve sağladığı öğrenme öğretmen güdümlüdür. Derslerde öğretmenlerin yüz yüze eğitim vermesini temel alır (Carmine, 2000). Doğrudan öğretimin amacı, kazandırılacak davranışın ipuçlarının aşamalı olarak geriye çekilmesiyle öğrenciyi bağımsız hale getirmektir. Doğrudan öğretimle davranışların kazandırılmasında, öğretmen ve öğrencinin yapacakları düzenlenir. Öğretim yapılmaya başlandığında, ilk başta bütün sorumluluk öğretmenden öğrenciye geçmektedir. Bunu yaparken, öğretmen öğrencinin daha önceden bildiği konuyla ilgili alt becerileri öğrenciye sorar ve doğru yanıtları pekiştirir. Sorumluluğun öğrenciye ait olduğu zamanlarda ise, öğrenci öğretmenin göstermiş olduğu becerileri tek başına uygular. Sorumluluk öğretmenden öğrenciye aşamalı olarak geçmektedir. Öğretme işinin öğretmene ait olduğu durumda, öğretmen öğretimi yapılacak beceriyle ilgili öğrenciye model olur veya beceriyi nasıl yapacağını öğrenciye anlatır. Öğrenci öğrenme sorumluluğunu üstlendiğinde öğretimi yapılacak beceriyi kendi başına uygular. Sorumluluğun öğretmenden öğrenciye geçmeye başladığı bu basamak rehberli uygulamalar olarak adlandırılır. Doğrudan öğretim yöntemini bu aşamalarla uygulamanın amacı, öğrenciyi öğretimi yapılan beceride ipuçlarının aşamalı olarak geri çekilmesini içeren alıştırmalarla bağımsız hale getirmektir. Bu aşamalarda yapılan sürekli değerlendirmelerle öğretmen ipuçlarını azaltıp çoğaltacağına veya konuyu tekrar sunup sunmayacağına karar verir (Vuran ve Çelik, 2008).

İçindekiler. Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi

İçindekiler. Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi İçindekiler Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi vi Giriş 1 Sosyal Beceri ve Okul Öncesi ve Ana Sınıfı Çocuğu 1 Sosyal Beceri Öğretim Programı Nedir? 4 Beceri Yetersizliği

Detaylı

ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE BAKKALDAN EKMEK ALMA BECERİSİNİN EŞZAMANLI İPUCU İŞLEM SÜRECİYLE ÖĞRETİMİNİN ETKİSİ

ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE BAKKALDAN EKMEK ALMA BECERİSİNİN EŞZAMANLI İPUCU İŞLEM SÜRECİYLE ÖĞRETİMİNİN ETKİSİ ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE BAKKALDAN EKMEK ALMA BECERİSİNİN EŞZAMANLI İPUCU İŞLEM SÜRECİYLE ÖĞRETİMİNİN ETKİSİ T.S.K GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMENLERİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. KİTAP. BÖLÜM I Program KavraMI ve TÜRKÇE ÖğRETİM PrograMI. BÖLÜM II TÜRKÇE Öğretim PrograMININ TARİhî Gelişimi BÖLÜM III

İÇİNDEKİLER 1. KİTAP. BÖLÜM I Program KavraMI ve TÜRKÇE ÖğRETİM PrograMI. BÖLÜM II TÜRKÇE Öğretim PrograMININ TARİhî Gelişimi BÖLÜM III İÇİNDEKİLER BEŞİNCİ BASKI İÇİN SUNUŞ...iii DÖRDÜNCÜ BASKI İÇİN SUNUŞ... v ÜÇÜNCÜ BASKI İÇİN SUNUŞ... vi İKİNCİ BASKI İÇİN SUNUŞ...vii ÖN SÖZ...viii 1. KİTAP BÖLÜM I Program KavraMI ve TÜRKÇE ÖğRETİM PrograMI

Detaylı

EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları. Prof. Dr. Tevhide Kargın

EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları. Prof. Dr. Tevhide Kargın EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları Prof. Dr. Tevhide Kargın Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları Tanım: Kabaca değerlendirme bir birey hakkında

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI Öğr. Gör. Özlem BAĞCI Çocuğun kas gelişimini sağlayan, enerjisinin boşalmasına yol açan oyun, arkadaşları ile iletişimi ve işbirliğini de sağlayarak onun dünyasını biçimlendirir. Piaget e göre oyun, çocuğun

Detaylı

K. Ç. Tanı Süreci: ABA Programı: /Algiozelegitim

K. Ç. Tanı Süreci: ABA Programı: /Algiozelegitim K. Ç. Tanı Süreci: Nisan 2013 doğumlu K. Ç. ın yerinde sallanması, 1,5 yaşına geldiğinde etrafı ile iletişimi kesmesi, eve gelen misafirlerle hiç etkileşime geçmemesi ailenin çocuğunda bir farklılık olduğunu

Detaylı

1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1

1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1 İçindekiler 1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1 Giriş...1 ÖĞRENCİ DAVRANIŞINI ETKİLEYEN TOPLUMSAL ETMENLER...2 Aile...3 Anne Babanın Çocuğu Yetiştirme Biçimi...3 Ailede Şiddet...4 Aile İçi Çatışmanın

Detaylı

BÖLÜM 1 SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ... 1 BÖLÜM 2 YAPILANDIRMACI SINIF YÖNETİMİNDE OKUL-AİLE İŞBİRLİĞİ.. 25

BÖLÜM 1 SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ... 1 BÖLÜM 2 YAPILANDIRMACI SINIF YÖNETİMİNDE OKUL-AİLE İŞBİRLİĞİ.. 25 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ... 1 Yönetim Kavramları... 1 Yapılandırmacılık ve Eğitim... 4 Sınıf Yönetimi Boyutları... 11 Sınıf Yönetiminde Rehber Kurallar... 16 Sınıf Yönetiminde Öğretmen

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı

Detaylı

ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE ANNE BABA KATILIMI Zihin engellilerin eğitiminde anne baba katılımı, anne babaların çocuklarının eğitimine destek

ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE ANNE BABA KATILIMI Zihin engellilerin eğitiminde anne baba katılımı, anne babaların çocuklarının eğitimine destek ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE ANNE BABA KATILIMI Zihin engellilerin eğitiminde anne baba katılımı, anne babaların çocuklarının eğitimine destek olmaları bağlamında ele alınmaktadır (Cavkaytar, 2000). Bu

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİMİ OLAN ÖĞRENCİLER VE ÖZEL EĞİTİM

İÇİNDEKİLER ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİMİ OLAN ÖĞRENCİLER VE ÖZEL EĞİTİM İÇİNDEKİLER ÜNİTE 1 ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİMİ OLAN ÖĞRENCİLER VE ÖZEL EĞİTİM GİRİŞ...1 ÖZEL EĞİTİMİN İLKELERİ...3 YETERSİZLİĞİN NEDENLERİ...4 Doğum Öncesinde Oluşan Nedenler... 4 Doğum Anında Oluşan Nedenler...

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK..

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK.. İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ.... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK.. 11 Rehberliğin Amacı... 13 Psikolojik Danışma Ve Rehberlik

Detaylı

Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi

Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi Öğretim hedefleri belirlendikten sonra öğrencileri bu hedeflere ulaştıracak içeriğin saptanması gerekmektedir. Eğitim programlarının geliştirilmesinde ikinci aşama

Detaylı

Kısaca İçindekiler. KISIM I: Sosyal Bilgilere Giriş. KISIM II: Sosyal Bilgiler Öğretimin Temelleri

Kısaca İçindekiler. KISIM I: Sosyal Bilgilere Giriş. KISIM II: Sosyal Bilgiler Öğretimin Temelleri iv / Künye Kısaca İçindekiler KISIM I: Sosyal Bilgilere Giriş Bölüm 1: Sosyal Bilgiler Öğretiminin ve Öğreniminin Geçmişi, Bugünü ve Geleceği KISIM II: Sosyal Bilgiler Öğretimin Temelleri Bölüm 2: Sosyal

Detaylı

İÇİNDEKİLER OKUL ÖNCESİ DÖNEMDEKİ ÇOCUKLARIN GELİŞİM ALANLARINA GÖRE ÖZELLİKLERİ. Kazanımlar... 1 İçindekiler... 2

İÇİNDEKİLER OKUL ÖNCESİ DÖNEMDEKİ ÇOCUKLARIN GELİŞİM ALANLARINA GÖRE ÖZELLİKLERİ. Kazanımlar... 1 İçindekiler... 2 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ BÖLÜM 1 Prof. Dr. Neriman ARAL, Doç. Dr. Ender DURUALP OKUL ÖNCESİ DÖNEMDEKİ ÇOCUKLARIN GELİŞİM ALANLARINA GÖRE ÖZELLİKLERİ Kazanımlar... 1 İçindekiler... 2 Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği olan bireylere Okuma- Yazma Öğretimi. Emre ÜNLÜ

Zihinsel Yetersizliği olan bireylere Okuma- Yazma Öğretimi. Emre ÜNLÜ Zihinsel Yetersizliği olan bireylere Okuma- Yazma Öğretimi Emre ÜNLÜ Neden okuma yazma öğretmeliyiz? Yaşama katılım Yaşamsal tercihler Okuma yazma Bilgiye ulaşma Bağımsızlaşma Sessel farkındalık Metni

Detaylı

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere

Detaylı

Öğrencilerin Üst Düzey Zihinsel Becerilerinin Belirlenmesi. Öğrenci Portfolyoları

Öğrencilerin Üst Düzey Zihinsel Becerilerinin Belirlenmesi. Öğrenci Portfolyoları Öğrencilerin Üst Düzey Zihinsel Becerilerinin Belirlenmesi Öğrenci Portfolyoları Doç.Dr. İsmail KARAKAYA Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Eğitim Bil. Böl. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme ABD. 1

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Mine SÖNMEZ KARTAL 2. Doğum Tarihi: 1984 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Okul Öncesi Öğretmenliği Anadolu Üniversitesi 2007 Lisans

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 3. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Mesleki Gelişim Programı Bu faaliyeti başarı ile

Detaylı

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri 5.DÖNEM 6.DÖNEM DERSLER T U K ECTS DERSLER T U K ECTS SNF 301 FEN VE TEK. ÖĞR. 4 0 4 6 SNF 304 TÜRKÇE ÖĞRETIMI 4 0 4 6 SNF 303

Detaylı

ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI DERSİ

ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI DERSİ ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI DERSİ Öğretmenlik uygulaması, öğretmen adayının kazanmış olduğu bilgi ve becerilerini bir okul ortamında deneyip geliştirebilmesi ve mesleğinin gerektirdiği özellikleri kazanabilmesi

Detaylı

1. Çocukları Tanıma Çocukların fiziksel özelliklerini tanıma Çocukların sosyo-ekonomik özelliklerini tanıma

1. Çocukları Tanıma Çocukların fiziksel özelliklerini tanıma Çocukların sosyo-ekonomik özelliklerini tanıma Milli Eğitim Bakanlığı ve öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumları temsilcilerinden oluşturulan "Öğretmen Yeterlikleri Komisyonu" 1999 yılında başlattığı çalışmalarını 2002 yılında tamamlayarak öğretmen

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I Doç. Dr. Günseli GİRGİN ÇAĞDAŞ EĞİTİM SİSTEMLERİNDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK... 1 Giriş... 2 Çağdaş Eğitimde Öğrenci Kişilik Hizmetlerinin Yeri... 2 Psikolojik Danışma

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

ALIŞTIRMA-UYGULAMA YAZILIMLARI

ALIŞTIRMA-UYGULAMA YAZILIMLARI ALIŞTIRMA-UYGULAMA YAZILIMLARI Öğretim Aşamaları Bilginin Sunulması Öğrencinin Yönlendirilmesi Öğretici Programlar Uygulama Alıştırma- Uygulama Yazılımları Değerlendirme 2 Alıştırma-Uygulama Yazılımları

Detaylı

ÖĞRETMEN UYGULAMASI DOSYASI

ÖĞRETMEN UYGULAMASI DOSYASI TC ÖĞRETMEN UYGULAMASI DOSYASI Öğretmenlik Uygulaması Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler: Çalışma Plânı (Ek-5), Ders Gözlem Formu (Öğretmen adayının kendisinin, gözlem yaptığı derslerde dolduracağı

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR... v KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI... vii YAZAR HAKKINDA... ix 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE 1.1. ÜSTÜN YETENEKLİLİĞE TARİHSEL BAKIŞ...

Detaylı

TİCARET VE SANAYİ ODASI İLKOKULU SOSYAL BECERİ GELİŞTİRME GRUP ÇALIŞMAMIZ. REHBERLİK ve PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ

TİCARET VE SANAYİ ODASI İLKOKULU SOSYAL BECERİ GELİŞTİRME GRUP ÇALIŞMAMIZ. REHBERLİK ve PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ TİCARET VE SANAYİ ODASI İLKOKULU SOSYAL BECERİ GELİŞTİRME GRUP ÇALIŞMAMIZ REHBERLİK ve PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ Çocuklar büyüklerini dinlemede asla iyi değildirler. Ama onların davranışlarını benimsemede

Detaylı

AİLENİN ETKİN KATILIMI

AİLENİN ETKİN KATILIMI AİLE KATIMI YAKLAŞIMLARI UYGULAMALI AİLE EĞİTİMİ Y. Doç. Dr. Atilla Cavkaytar Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü AİLENİN ETKİN KATILIMI Sosyal Kabul Fiziksel Beceriler Özbakım Becerileri

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR 1)ÖZELLİKLERİ 2)KARŞILAŞMA SIKLIĞI 3)TÜRKİYE VE DÜNYADA YAPILAN FAALİYETLER 4)EĞİTİMLERİ 5)AİLEYE VE ÖĞRETMENLERE ÖNERİLER ÖZELLİKLERİ MOTOR GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ZİHİNSEL GELİŞİM

Detaylı

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Tablet Bilgisayar Yoluyla Sunulan Etkinlik Çizelgesi Uygulamaları

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Tablet Bilgisayar Yoluyla Sunulan Etkinlik Çizelgesi Uygulamaları Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Tablet Bilgisayar Yoluyla Sunulan Etkinlik Çizelgesi Uygulamaları 1 Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, Ağustos, 4(2), 12-18 ÜZEYAD 2017 http://jgedc.org

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM I AÇIK BİR SİSTEM OLARAK EĞİTİM / Sayfa Açık Bir Sistem Olarak Eğitim Eğitim ve Kültür Eğitim...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM I AÇIK BİR SİSTEM OLARAK EĞİTİM / Sayfa Açık Bir Sistem Olarak Eğitim Eğitim ve Kültür Eğitim... İÇİNDEKİLER BÖLÜM I AÇIK BİR SİSTEM OLARAK EĞİTİM / 1-28 Sayfa Açık Bir Sistem Olarak Eğitim... 2 Eğitim ve Kültür... 2 Eğitim... 5 Açık Bir Sistem Olarak Eğitim... 5 A. Açık Sistem... 6 B. Yarı Açık Sistem...

Detaylı

1 GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE HAYAT BİLGİSİ DERSİNİN GELİŞİMİ

1 GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE HAYAT BİLGİSİ DERSİNİN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE HAYAT BİLGİSİ DERSİNİN GELİŞİMİ 9 1.1. Dünyada Hayat Bilgisi Dersinin Ortaya Çıkışı 11 1.2. Ülkemizde Hayat Bilgisi Dersi Geleneği 13 1.3. Hayat Bilgisi

Detaylı

Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürlüğü

Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürlüğü Ek 1 ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU (Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterliklerine İlişkin) Sayın Öğretmenim, Bu form, sizin kişisel ve mesleki yeterlik düzeyinizi kendi bakış açınızla değerlendirmeniz için hazırlanmıştır.

Detaylı

Öğretim Etkinliklerini Planlama

Öğretim Etkinliklerini Planlama Öğretim Etkinliklerini Planlama Konu Başlıkları Plan Öğretim Etkinliklerinin Planlanması Eğitimde Planlama Neden Eğitimde Planlama? Plan Türleri Yıllık Plan Ünite Planı Günlük Plan Öğretim İlkeleri Bir

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM III: HAYAT BİLGİSİ VE SOSYAL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER BÖLÜM III: HAYAT BİLGİSİ VE SOSYAL BİLGİLER Önsöz İÇİNDEKİLER BÖLÜM I: HAYAT BİLGİSİ VE SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİMİNİN TANIMI, ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ 11 Giriş 12 Hayat ve Sosyal Bilgilerin Tanımı 13 Sosyal Bilimler ile Sosyal Bilgiler Farkı 13 Demokratik

Detaylı

NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ

NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ NİTELİKLİ EBEVEYN-ÇOCUK ETKİLEŞİMİ Doç. Dr. İbrahim H. Diken Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü Easy ICT Konferansı 1 Ekim 2009, Dumlupınar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Konferans

Detaylı

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ A. DİL BİLEŞENLERİ VE DİL EDİNİMİ BİLGİSİ A.1. İngilizceyi sözlü ve yazılı iletişimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A.2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaşımlarını ve stratejilerini bilme A.3.

Detaylı

İçindekiler. Sayfa. vii

İçindekiler. Sayfa. vii İçindekiler Sayfa Bölüm 1. Genel Bakış. 1 Temel Kavramlar.. 1 Eğitim... 3 Öğrenme.. 5 Öğretim. 6 Yetiştirme. 7 Öğretim Tasarımı Süreci... 8 Öğretim Tasarımını Tanımlama Çabaları.. 12 Öğretim Tasarımının

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 SOSYAL BİLGİLER PROGRAMLARININ TARİHİ GELİŞİMİ BÖLÜM 2 SOSYAL BİLGİLER PROGRAMININ YAPISI VE ÖZELİKLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 SOSYAL BİLGİLER PROGRAMLARININ TARİHİ GELİŞİMİ BÖLÜM 2 SOSYAL BİLGİLER PROGRAMININ YAPISI VE ÖZELİKLERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 SOSYAL BİLGİLER PROGRAMLARININ TARİHİ GELİŞİMİ Yrd. Doç. Dr. Muzaffer ÇATAK Bölüm Hedefleri... 1 Sosyal Bilgiler ve Sosyal Bilimler... 2 Programlar Üzerinden Sosyal Bilgilerin Tarihi

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Çocuk Gelişimi Konya Selçuk Üniversitesi

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Çocuk Gelişimi Konya Selçuk Üniversitesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Meral MELEKOĞLU 2. Doğum Tarihi: 22.05. 1979 3. Unvanı: Öğr. Gör. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Çocuk Gelişimi Konya Selçuk Üniversitesi 1997-

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta ÖZEL EĞİTİM Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta 1 GÜNDEM Özel Eğitimde Temel Kavramlar Özel Eğitime gereksinim Duyan Çocuk Kimdir? Etiketleme ve Kullanılan Dil Sınıflandırma Özel

Detaylı

Ders Adı : ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI II Ders No : Teorik : 2 Pratik : 8 Kredi : 6 ECTS : 16. Ders Bilgileri

Ders Adı : ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI II Ders No : Teorik : 2 Pratik : 8 Kredi : 6 ECTS : 16. Ders Bilgileri Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI II Ders No : 0310500149 Teorik : 2 Pratik : 8 Kredi : 6 ECTS : 16 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ A. DĠL BĠLEġENLERĠ VE DĠL EDĠNĠMĠ BĠLGĠSĠ A1. Ġngilizceyi sözlü ve yazılı iletiģimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaģımlarını ve stratejilerini bilme Bu alan,

Detaylı

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması WINTER Template Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması Doç.Dr.Serhat ODLUYURT Arş.Gör. Melih ÇATTIK Anadolu Üniversitesi Engelliler

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

Farklı Gelişen Çocuklara Yönelik Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık

Farklı Gelişen Çocuklara Yönelik Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık Farklı Gelişen Çocuklara Yönelik Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık Psikodünya Danışmanlık farklı gelişen çocuğumuzun gelişimine, bireysel farklılıklarına, eğitim ihtiyaçlarına ve yaşadığı zorluklara

Detaylı

BÖLÜM III ÖĞRETİMİN TEMEL ESASLARI

BÖLÜM III ÖĞRETİMİN TEMEL ESASLARI BÖLÜM III ÖĞRETİMİN TEMEL ESASLARI Temel Tanım ve Kavramlar... 28 Öğrenme ile İlgili İlkeler... 31 Öğrenme Yaşantılarının Temelleri... 31 Öğrenim Yaşantılarını Planlama ve Yönetme ile İlgili İlkeler...

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Editörler Ramazan SEVER Erol KOÇOĞLU Yazarlar Ramazan SEVER Hilmi DEMİRKAYA Erol KOÇOĞLU Ömer Faruk SÖNMEZ Cemal AKÜZÜM Döndü ÖZDEMİR

Detaylı

Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır.

Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır. Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır. Öğrenme bölümlere ayrılır Öğrenme gerçekleşmediyse ek süre ve ek öğrenme

Detaylı

Sekizinci Kurul Poster Çalışması

Sekizinci Kurul Poster Çalışması Sekizinci Kurul Poster Çalışması Sayın Öğretim Üyesi, Tıp Fakültesi 3. Sınıf Kardiyorespiratuvar hastalıklara giriş ders kurulu 5. Sınıftaki staj kurulu ve ilave eğitimöğretim etkinlikleri ile birlikte

Detaylı

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM BENİ KOŞULSUZ SEVİN! OTİZM NEDİR? O Bireyin sosyal iletişimini, dil

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Serhat Odluyurt Doğum yeri ve yılı : Kırıkkale, 1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü 26470 ESKİŞEHİR

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Mesleki Gelişim Programı 1-ETKİNLİĞİN ADI FATİH Projesi Eğitimde Teknoloji Kullanımı Kursu -ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti

Detaylı

İÇİNDEKİLER REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMADA ÖLÇME ARAÇLARININ KULLANIM

İÇİNDEKİLER REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMADA ÖLÇME ARAÇLARININ KULLANIM REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMADA ÖLÇME ARAÇLARININ KULLANIM REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMADA ÖLÇME ARAÇLARININ KULLANIMI... 3 Ölçme Araçlarının Kullanılmasında Gözetilecek Hususlar... 4 KARAR STRATEJİLERİ

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER A. Sosyal Değişim...2 B. Öğretmenlerin İşleri ve Kimlikleri...6 C. Akademisyen-Öğretmen Ayrımı...9 D. Geleceğe Bakış...10 E. Yapılandırıcılık

Detaylı

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Nurgül Akmanoğlu Doğum yeri ve yılı : Sakarya, 07.12.1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir,

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

İÇİNDEKİLER YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNE GENEL BİR BAKIŞ... 2 GİRİŞ... 2 KAYNAKÇA DİL VE YABANCI / İKİNCİ DİL EĞİTİMİ KAVRAMLARI...

İÇİNDEKİLER YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNE GENEL BİR BAKIŞ... 2 GİRİŞ... 2 KAYNAKÇA DİL VE YABANCI / İKİNCİ DİL EĞİTİMİ KAVRAMLARI... İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNE GENEL BİR BAKIŞ... 2 GİRİŞ... 2 KAYNAKÇA... 11 2. BÖLÜM DİL VE YABANCI / İKİNCİ DİL EĞİTİMİ KAVRAMLARI... 12 DİL TANIMLARI... 12 DİL ÖĞRETİMİ...

Detaylı

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ 22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ Eğitimde Rehberlik Hizmetleri kitabına gösterilen ilgi, akademik yaşamımda bana psikolojik doyumların en büyüğünü yaşattı. 2000 yılının Eylül ayında umut ve heyecanla

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Özge ELİÇİN

Yrd. Doç. Dr. Özge ELİÇİN Yrd. Doç. Dr. Özge ELİÇİN Doğum Yeri : Gölcük Doğum Tarihi : 1983 Bildiği Yabancı Dil : İngilizce Tel : +90 (224 2942239) E-mail : ozgeelicin@uludag.edu.tr Yazışma Adresi: Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

BEM. Öğrencinin tüm hayatını temelden etkileyen öğrenme stillerini belirleyerek. Eğilimlerini belirleyerek. Öğrencinin kendini tanımasını sağlayarak

BEM. Öğrencinin tüm hayatını temelden etkileyen öğrenme stillerini belirleyerek. Eğilimlerini belirleyerek. Öğrencinin kendini tanımasını sağlayarak B E M Öğrencinin tüm hayatını temelden etkileyen öğrenme stillerini belirleyerek Eğilimlerini belirleyerek Öğrencinin kendini tanımasını sağlayarak Bireye uygun akademik programlara yönlendirerek Öğrencinin

Detaylı

İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması

İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması Yalçın Ezginci Selçuk Üniversitesi Elk.-Elt.Mühendisliği Konya ANKET Anket, insanlardan fikirleri, duyguları, sağlıkları, planları,

Detaylı

Eğitim Bilimlerine Giriş

Eğitim Bilimlerine Giriş Eğitim Bilimlerine Giriş Yrd. Doç. Dr. Tuncay Sevindik E-posta: tuncaysevindik@hotmail.com Web: www.tuncaysevindik.com 1/44 Ders İçeriği Bu dersin amacı; eğitimle ilgili temel kavramlar, eğitimin psikolojik,

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ERKEN YAŞTA DİL ÖĞRENME... 1

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ERKEN YAŞTA DİL ÖĞRENME... 1 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ERKEN YAŞTA DİL ÖĞRENME... 1 Erken Yaşta Dil Öğrenenler... 1 Çocuklar ana dillerini nasıl öğrenirler?... 2 Ana dil ediniminin aşamaları... 3 Yabancı dil öğrenimine erken başlamak faydalı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent.

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent. ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Serpil ALPTEKİN Doğum Tarihi: 24-11-1974 Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Özel Eğitim, Zihinsel Gazi Üniversitesi, Gazi (1992-1996) Engellilerin

Detaylı

*Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel. *Ayrıca özel eğitim gerektiren öğrencilerin normal

*Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel. *Ayrıca özel eğitim gerektiren öğrencilerin normal *Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel performans düzeyi belirlenir, gelişim alanlarındaki özellikleri değerlendirilir ve bu değerlendirme sonuçları dikkate alınarak eğitim amaçları ve hizmetleri plânlanır,

Detaylı

Tam Öğrenme Kuramı -2-

Tam Öğrenme Kuramı -2- Tam Öğrenme Modeli Tam Öğrenme Kuramı Okulda öğrenme (Tam öğrenme) kuramı, başarıyı normal dağılım eğrisinden üçgen dağılıma götüren ya da okuldaki % 20 oranındaki beklendik başarıyı % 75 ile % 90'a hatta

Detaylı

BÖLÜM I GELİŞİM İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE 2. ÜNİTE. ÖNSÖZ... v YAZARLAR HAKKINDA... vii

BÖLÜM I GELİŞİM İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE 2. ÜNİTE. ÖNSÖZ... v YAZARLAR HAKKINDA... vii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v YAZARLAR HAKKINDA... vii BÖLÜM I GELİŞİM 1. ÜNİTE GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR, GELİŞİMİN TEMEL İLKELERİ VE GELİŞİMİ ETKİLEYEN ETMENLER... 1 GELİŞİM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR...

Detaylı

2. BÖLÜM Hayat Bilgisi Öğretim Programının Yapısı ve Özellikleri

2. BÖLÜM Hayat Bilgisi Öğretim Programının Yapısı ve Özellikleri İÇİNDEKİLER 1.BÖLÜM Geçmişten Günümüze Hayat Bilgisi Yrd. Doç. Dr. Selçuk Şimşek Hayat Bilgisi Dersinin Tanımı ve Kapsamı... 3 Hayat Bilgisi Dersinin Tarihçesi... 4 Hayat Bilgisi Dersinin Amaçları (Kazanımları)...

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM. Doç. Dr. Hasan DEMİRTAŞ

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM. Doç. Dr. Hasan DEMİRTAŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM Doç. Dr. Hasan DEMİRTAŞ SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ... 1 Eğitim-Okul-Sınıf İlişkisi... 3 Sınıf Nedir?... 5 Sınıfın Yapısal Özellikleri... 6 Yönetim Nedir?... 6 Eğitim Yönetimi... 7

Detaylı

NEDEN-SONUÇ DIYAGRAMLARı

NEDEN-SONUÇ DIYAGRAMLARı NEDEN-SONUÇ DIYAGRAMLARı Neden-Sonuç Diyagramı? Belli bir sonuca neden olan temel faktörleri bulmaya ve bunların etkilerini belirlemeye yönelik bir analiz ve karar verme sürecidir. Balık Kılçığı Haritası

Detaylı

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Okuma-Yazma Öğretimi Teori ve Uygulamaları ESN721 1 3 + 0 7 Okuma yazmaya hazıroluşluk, okuma yazma öğretiminde temel yaklaşımlar, diğer ülke

Detaylı

1.ÇAĞDAŞ EĞİTİM SİSTEMİNDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK. Abdullah ATLİ

1.ÇAĞDAŞ EĞİTİM SİSTEMİNDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK. Abdullah ATLİ 1.ÇAĞDAŞ EĞİTİM SİSTEMİNDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK Geleneksel eğitim anlayışı bireyi tüm yönleri ile gelişimini sağlama konusunda sorunlar yaşanmasına neden olmuştur. Tüm bu anlayış ve

Detaylı

AİLE OKUL ÇOCUK İLİŞKİSİ AİLE-OKUL ÖĞRENCİ İLİŞKİSİ

AİLE OKUL ÇOCUK İLİŞKİSİ AİLE-OKUL ÖĞRENCİ İLİŞKİSİ AİLE-OKUL ÖĞRENCİ İLİŞKİSİ AİLE OKUL ÇOCUK İLİŞKİSİ Çocuğun gelişimde en önemli kaynak ailedir.çocuğun kalıtımla getirdiği özelliklerin ne kadar gelişeceği,nasıl biçimleneceği ve daha sonraki yılları nasıl

Detaylı

ÖĞRENME VE ÖĞRETME KURAMLARI...

ÖĞRENME VE ÖĞRETME KURAMLARI... İÇİNDEKİLER BÖLÜM I ÖĞRENME VE ÖĞRETME KURAMLARI... 1 Giriş... 1 Öğrenme ve Öğretme Kuramları... 5 Öğrenme ve Öğretme Kavramına Farklı Yaklaşımlar... 22 Davranışçı (Behaviorist) Öğrenme Kuramları... 23

Detaylı

Ayrık Denemelerle Öğretim

Ayrık Denemelerle Öğretim Ayrık Denemelerle Öğretim Başarı, her gün toplanan küçük çabaların tekrarıdır. Robert Callier Ali Kaymak - Elmas Seyhan Tohum Türkiye Erken Tanı ve Eğitim Vakfı Oturumun Ana Hatları Ayrık Denemelerle Öğretimin

Detaylı

UYGULAMALARI BĠLGĠSAYAR EĞĠTĠMDE

UYGULAMALARI BĠLGĠSAYAR EĞĠTĠMDE UYGULAMALARI BĠLGĠSAYAR EĞĠTĠMDE Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE) Gündem Eğitimde bilgisayar uygulamaları Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE) BDE in Türleri Avantajları ve Sınırlılıkları Araştırma Sonuçları

Detaylı

AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME

AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME 2 AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME Aktif öğrenme, bireyin öğrenme sürecine aktif olarak katılımını sağlama yaklaşımıdır. Bu yöntemle öğrenciler pasif alıcı konumundan çıkıp yaparak yaşayarak

Detaylı

Ders Adı : ZİHİN ENGELLİLER VE EĞİTİMİ Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri

Ders Adı : ZİHİN ENGELLİLER VE EĞİTİMİ Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ZİHİN ENGELLİLER VE EĞİTİMİ Ders No : 0310500015 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

Öğrenci hakkında varsayımlar; Öğretmen hakkında varsayımlar; İyi bir öğretim programında bulunması gereken özellikler;

Öğrenci hakkında varsayımlar; Öğretmen hakkında varsayımlar; İyi bir öğretim programında bulunması gereken özellikler; Dersi iyi planlamak ve etkili sunmak öğrenci başarısını artırmanın ve sınıf düzenini sağlamanın yanında öğretmenin kendine olan güveninin de artmasını sağlar. Öğrenci hakkında varsayımlar; 1. Öğrenci saygılı

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI:

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI: BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI: BEP HAZIRLAMA TARİHİ: Öğrencinin şu anki performans düzeyi: Dil ve anlatımı başarır. Sözcükte anlam bilgisini kavramaz. Kendini basitçe

Detaylı

EDD DERS 4: GÖNDERME SÜRECİ VE FORMAL-İNFORMAL DEĞERLENDİRME. Prof. Dr. Tevhide Kargın

EDD DERS 4: GÖNDERME SÜRECİ VE FORMAL-İNFORMAL DEĞERLENDİRME. Prof. Dr. Tevhide Kargın EDD DERS 4: GÖNDERME SÜRECİ VE FORMAL-İNFORMAL DEĞERLENDİRME Prof. Dr. Tevhide Kargın Gönderme Süreci Gönderme süreci, gönderme öncesi süreçte özel gereksinimli olarak belirlenen bireylere yönelik uygulanan

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Bilgisayar II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Dersin Türü Zorunlu (x) Seçmeli

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM I: TEMEL KAVRAMLAR... 1 İnsan... 2 Eğitim ve Öğrenme... 3 Sanat Eğitimi... 5 Müzik Eğitimi... 6 Müzik Eğitiminin Amaçları...

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM I: TEMEL KAVRAMLAR... 1 İnsan... 2 Eğitim ve Öğrenme... 3 Sanat Eğitimi... 5 Müzik Eğitimi... 6 Müzik Eğitiminin Amaçları... İÇİNDEKİLER BÖLÜM I: TEMEL KAVRAMLAR... 1 İnsan... 2 Eğitim ve Öğrenme... 3 Sanat Eğitimi... 5 Müzik Eğitimi... 6 Müzik Eğitiminin Amaçları... 6 Μüzik Eğitiminin İlkeleri... 9 Müzik Eğitiminin Boyutları...

Detaylı

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir."

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir. KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim İletişim "Ne kadar çok bilirsen bil, söylediklerin karsındakinin anlayacagı kadardır."

Detaylı