HAIil INALCIK* CSMANTI PAMUKLU PAZARI, HiNDisTeN vn ixciltere PAZAR REKABETINDE EMEK naaliynrinix noiu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HAIil INALCIK* CSMANTI PAMUKLU PAZARI, HiNDisTeN vn ixciltere PAZAR REKABETINDE EMEK naaliynrinix noiu"

Transkript

1 CSMANTI PAMUKLU PAZARI, HiNDisTeN vn ixciltere PAZAR REKABETINDE EMEK naaliynrinix noiu HAIil INALCIK* Pamuklu dokumalann ve pamuj<-ipek kai lgunr kumaglartn Osmanh toplumunda giyim-kuqamda ve doeemelik olarak pek genig bir kullanrm alanr vardr' Saray e$ya defterleri, olmuq kimselerin mahkemece saptanan eqya listeleri ve gilmriik ruznimge kayrtlarr bunu agrkga ortaya koymaktadrr. Sanklarda ve kadrn baqhklannda kullanrlan tul ve tul,ben1, (dulbend) geeitierinden, qalvar, kaftan, ig-gamagtrt, yorgan, mendil ve yaghllardan hamam pegtemah ve havluiara, yastrk ve minderlerden duvar ve kapr askr ve perdelerine kadar pek geeitli e$ya pamuklu,bez ve kumaqlardan yaprhrdr tarihii narh defterinde 24 qegit dtilbend sayrlmiqtrr. Bu genig talep, memleket iqinde koylerde ve kentlerde gok gegitli ve gok yaygrn bir el dokuma sanayii ile kargrlanrrdr. Anadclu'da pamuklu sanayiinde uzman-lagmtq belli botgeler, ig talebi kargrlar ve bir dereceye kadar drg pazarlar, ozellikle pamuk yetigmeyen Kuzey memleketjeri ve Avrupa iqin de uretim yapardr. Ozetle, pamuk sanayii, uretim ve ticaret boyutian ile, Turkiye ekonomisinin hububattan sonra en dnemli sektorunu olugturmak'ta idi. Pamuklu uretim ve ticaretinde uzun vadell desiqiklikleri, imparatorluk ekonomisinde bazr yaprsal depiqikliklerin nedeni sayabiliriz. Ozellikle, 1600 lerden baslayarak, imparatorlugun drg ticaret dengesinde ithal olunan pamuklular, baharat, koloni urunleri, madenler yanlnda belki hepsinden dalra onemii bir ticaret maddesi haline gelmi$tir. lt.yizyrldan beri Hindistan ve 19. yuzyrlda Avrupa'dan pamuklu ithal6rtt, imparatorluk ekonomisini en gok etkilemig geliqimler olarak gorunmektedir. Agagtda bu sorunlar ele ahnacaktrr. Pamuk ilretimi ve memleket iginde pamuklu el sanayii orgritti baql<a bir yazrda incelenecektir.,:r:r;, 1500 tarihlerinde Anadolu'nrn pamuklu uretim ve ihracatr kapasitesini gostermek igin Tuna ve Kuzey Karadeniz gumrtik defterlerini kullanaca$rz. (') (*) Profesor Dr., Chicago Universitesi Tarih Bolumu.

2 tarihleri arasrnda Kefe iskelesi gumruk bakaya defterine Borettr, Anadolu'dan bu limana gelen pamuklu kuma5lar listesi qdyledir : Qegit Pamu-k Dulbend Bogasi Kirbas Kirbas qadrr Futa (pegtimal) Yorgan Doqek yrizri Astarhk ve ortti (bitane) Miktar I tay veya 63O0 parea 11 parga yaklagrk 1000 parqa yaklagrk 160 bin parga QIZELGE I Fiyat (Akga Hesabile) parqasr : 275 parqasr : 4G60 parqasl : 3-3,25 parqasr parqasr parqasl : 100 parqasl : 37, pargasl : 2G50 Getiren Tdcirin Geldipi Yer K,ayseri, Bursa, Kastamonu: Hepsi Mtisliman lran ' Mrishiman Konya, Ankara, lstanbul, Bolu, Bursa, Karahisar, Gumug, Tosya, Denizli : Hepsi Mrisltiman Tosya, Merzifon, Zile, Amasya, Grimuq, Knre, Kastamonu, Sinop, Bolu, Ankara, Konya, Karaman, Kayseri, Ni$de, Gordes (Gordes), Sivrihisar, Denizli, Uqak, Bursa, Samsun Merzifon Bursa, lstanbul: Mus- Itiman, bir Yahudi Ankara: Musluman Kamtamonu man Mrislu- Ankara, Ugak, Bursa, Konya, lstanbul, Nigde: Hepsi Mushiman Qegit Bergama bitanesi Mendil (makrama) Makrama harcr Destdr (saril<) Mriceweze dest,trr Yorganhk Pamuk ipli!'i - Miktar 246 /o QIZELGE I IDevaml Fiyat (Akqe Hesabile) parqasl : parqasl : 7 parqasl : parqasl : 4O parqa.sl : 50 batmun 150 yukri 1C0 Getiren Tdcirin Geldi$i Yer Bursa, istanbut, Konya: Hepsi Mushiman Sinop: Musliiman tacirler, bir Yahudi. istanbul: Mrishiman Bursa, Konya, lstanbul: Hepsi Mtisltiman istadbul: Misluman Istanbul, Kastamonu: Hepsi Mrishiman Ankara, Istanbul, Ni$de, Konya: Hepsi Mrisltiman. (Parga uzunlugu ve genighgi kumaqa gore degiqirdi: bkz. aqagrda to+o tarihli narh defterinden misri.ller. Standard batman t8 okka veya 23 kg. drr. 1 tay, pargadrr.) Herqeyden once belirtelim ki, bu listede topiamiar bir gumruk bakdlyd defterinden gelmektedir. Bu yuzden belli tarihler arasrnda yapllmrg tum ithalati gostermez. Fiyatlar, gumrtikce saptanmrg kesin rakamlardrr. Bu tarihlerde 1 Venedik altinr s0 akge civarrnda idi. Listemizde ihracatta en buyuk sayr kirbdsa aittir. Kirbas kaba bez oiup parnuk, keten veya kenevirden yaprhrdl. QoEu zaman gumruk katibi, hangisinden oldugunu berirtmietir. Biz belirtmedigi hailerde pamukluya yazdrk. Tdcirin geldigi yer, genellikle getirdigi mahn o yerde yaprlmrg oldugunu veya oradan yeniden ihrag olundugunu gosterir. Bursa, istanbul, hatta Ankara menseli mallann onemli bir krsmr, bu ticaret merkezlerine,

3 4 Anadolu pamuklu sanayi merkezlerinden yerli tuccartn getirdig'i rnallarci.an ibarettir. istanbul gibi yeniden-ihraq yapan buyuk pazarlar arasrna Kastamonu, Amasya, Sinop, Kayseri ve Konya'yl koyabiliriz. Bu merliezlere pamu'klular gogu ham olarak gelir, orada boyanrr, cendereye qekilir ve sonra tam mamul olarak ihraq olunurdu. Meseld:, biliyoruz ki, buyuk bir pamuklu yaplm bolgesi olan Hamid-elinden (Isparta, igridir, Borlu, Senirkent, Aglasun) bogasi ve buruncrikler Bursa'ya gelir, burada boyantrdr. istanbul'a Gelibolu, Manisa, Bergama, Krrkagag, Akhisar bolgesinden ham pamuk ve pamuklu gelirdi. Kayseri, Tokat ve Amasya'da buyrik boyahaneler vardr. Bu saydrgrmrz $ehirlerde, aynr zamanda, geligmiq pamuklu ei sanayii buluyoruz.g) Pamuk yetigtiren bolgelerden, yani baghca Batr-Anadolu, Harnideli, Silifke, Beypazarl ve Yeqihnmak vadisinden bu buyuk merkezlere pamuk veya pamuk ipligi ithal olunurdu. Pamuk uretim boigelerine yakrn onemii pamuk sanayi 'merkezleri, Batl Anadolu'da Denizli, Tire, Menemen, Manisa, Qine ve Bergama; Orta- Anadolu'da Hatnid-eli bolgesi, Kararnan (Larende), Konya, Nigde; Kuzeyde Merzifon, Zile, Tokat, Kastamonu, Kure, Tosya ozellikle anilmahdrr. Bu merkezlerden bazrlarr, beili bir pamuklu 8eqidinde veya pamukludan yaprlmls egyada sivrilmiqti. Tire ipligi (riqte-i Tire) imparatorluk pazarlartnda o kadar hdrkim duruma gelmigti ki, ince pamuk ipli[i igin tire kelimesi 'bugune kadar yerlegmie kalmrqtrr. 156g'ierde Menemen, ozeilikle astarlft ve 6rtu olarak kullanrlan panuklularr ile tanrnmrgtr. Merzifon gadtr yaplmmda,trr Gelibolu ve Bergama yelken 'bezinde, Hamideli, Konya ve Karaman bogasi denilen iyi kaiite pamuklularda Eohret kazanmrglardr. Qok ince yuksek kalite diilbentlerde Qin'e tantnmre idi. Dul,bent, bu donemde Suriye, iran ve Hindistan'dan da ithal olunmakta idi. Krsa, kahn ve sert olan Anadolu yerli pamugundan bu Qe$it dulbend yapilamryordu. Tuna limaniari, Akkerman ve Kili gtimruk defterleri(') (16. yuzyrl baglarr), yukarrda Kefe defterinde ortaya grkan uretim ve ihrag bigimjerini yinelemektedir. (Bak. Qizelge II) Daha kesin rakamlar veren bu defterierden gelen veriler, daha bu tarihlerde (ve kugkusuz daha onceki donemlerde), Tuna'dan Kafkasya'- ya kadar kuzey memleketlerinin Anadolu ve Rumeli pamujdulannr genie oleride ithal ettiklerini gostermektedir. Bu durum, orta-kuzey Anadolu bolgesi (Kastamonu, Sinop) ile Kinm, Bog- dan ve Efilak arasinda 18. ytrzyrldan beri varolan siyasi, kulturel ba.glann ekonomik temelini oluqturrnakta idi.(') QIZELGE II Akkerman ve Tuna Limanlanna Gelen Anadolu Pamuklulan Akkerman'a kara yolu ile uq ay Bogasi elbisesi (yaklagrk 54o), Borlu (Ekim, Kasrm, A.rahk) iqinde pa- renkli bogasisi (23 krta), renkii bomuklu ithalatr (Bopciern ve Lehis- gasi (yaklaqrk?00 krta), pamuklu tan'a giden mallar) dolama (? takrm), beyaz bogasi (138 krta), kadrn iqin dolama bogasr (15 takrm.), kirbris (yaklaqrk 2000 zira), te!'elti (200 adet), mey ln-bend (kuqak) (yaklasrk 8O0 krta), Bergama alacasr (6 parga), Tire alacasr (6 parqa), makrama (yaklaerk 5C deste), bitiine (:'akla$rk 7o0 krta), gomlek (2 cieste, 20 krta-), Yerko$u (Giurgiu) iskelesi (Eflak'a giden mallar) Tulga (Bogdan'a giden rnallar:) Bogasi, yorgatl, bi[ane, mc5'an-bencl (kuqak), astar, pamuk, kaftan (pa- muklu, ipekli ve yul-rlir) r'b. Semendere (Smcclcrevct iskelesi ve Hiram, Guvercinlil< iskeleleri (Eflah ve Macaristan'a giden mallar) Bogasi, kirbas, buruncuk, astar', ke, mer, iplik, kafta.n ve bagkalarr Bogasi, kirbas, burunc{r}i, goillek vb. (Tulga aynr zamanda esir ti careti merhezidir) Tuna iskelelerine indirilen mailann bagrnda bogasi, ozellikle Borlu (Hamid-eli) bogasisi geimektedir. Yerkogu iskelesinden 1506 Kasrmrndan \507 Haziranrna kadar sekiz ayda 1800 parga bogasi, yalnrz 12 kantar pamuk (kantari O00 akgadan) gegrnigti. Buna kargrirk, Eflak ve Erdel mengeli deri, at, bahk, okuz, bal, qarap, tuz, brgak ithai olunmuqtu. Yenko$ft kadar onemli olmayan Harsova iskelesinden Eflak'a pamuk ipligi, destar, kemer, astar ihraq olundugu; oradan tuz, oktiz, inek, at, bal, bahk ithal edildifii gortilmektedir. ihrag mallarr arasrnda tabii baska guney mailarr, biber, baharat, safran, SeldLnik guhasr, pirinq, sa.bun, 5

4 6 gtinluk gibi maliar vardrr. Bu defterde goruyoruz ki, Anadolu'- dan gelen mallarr ihrag edenler, yalniz Musluman tuccar degildir. Rum (Kaleyan, Aieksi, Yorgi), Rumen (Mirqa, Tiho, istanko) ve Ya;hudi tuccarr da ithal ve ihraq ticaretinde faa,ldirler Ekiminde Yerkogu'den Istanko Eflaki, buyiik miktarda, beyaz bogasi yorgan ve biber ithal etmigti (toptan dea'eri 2c600 akgayt buluyordu ve bunun iqin 1030 akga gumruk odemigti(. Semendere'de musluman tdcirlerle beraber yerii bir gok Strp tdlcirler (Belgradh Radevan, Yuvan, Radic) bu ticarette faaldiler. Kefe yantnda kuzeye i:hraq olunan pamuklulann en onemli iskeleleri Kili ve Akl<erman'drr. Bu mallar gok geqitlidir. Meseld,, yalnrz meydn-bend (kugaklar), siyah, gehri, alaca, Tire, Edirne, dolama Bergama kugaklan olarak 7 geqittir. Makramalarda Serez, Edirrre, Tire, qeqitleri ayrrd edilir. Rumeli'de, 18. yuzyrlda C'rta-Avrupa'ya buyuk olqude pamuk ve pamuk ipli$i ihrag eden Drrarna-Serez bolgesinin, 1G, yuzyrl ba"slartnda pamuklulan ile tanrnmrg olmasr kayda deger. Edirne, kuekusuz, dah.a bu donemde, Rumeli'ye ve kuzeye ihrag yapan onemli bir pamuklu sanayi ve transit merkezi olarak gorunmekteciir. Edirne boyahaneleri bu merkezilegmenin baqhca nedenidir. Edirne bcya teknigi c kadar qohret kazanmrgtr ki, 18. yuzyrlda Fransrz ve Hollanda patntrklu sanayii bu teknigi qalmal< iqin uzun zaman uqraqmrqlar, nihayet buradan gizlice getiriien Rum ustalar sayesincie srrn ogi'enmielerdi tarihlerincle Kefe'den Semendere'ye kaclar Tuna ve Karadeuiz iskelelerine guneyden giden mallar arasrnda pa:muklular rniktar ve deger bakrrnmdan bagta gelir. Di$er guney dokumalarr arasrnda yrinluler, Osmanh mamulatr kebe ve quha (ytinlu kumag, ozellikle Seldnik quhasr, hail, keten ve ipekliler onemli bir yer tutar. Akdeniz urunleri (zeytin, ze5rfintusr, turunagiller, kuru-uzum ve bagka kuru mey'v'alar), Arabistan ve Hint mallarr (gunluk ve baharat) bu ithalat iistesini tamamlar. Dokumalara, erkek ve kadrn igin dikilmig pamuklu, yunlu ve ipekli elbiseler (kaftan, doiama, gakgir, takye, gomiek nimtene eklenince, kuzey-guney ticaretinde guneyin dokumaiar, kuzeyin ise daha ziyada hammadde ve yiyecek maddeleri gonderdi$i ortaya grkar. Lehistan ve Orta Avrupa'dan gelen yunlu kumaglar, Osrnatrhlann Efla,k brga['r dedikleri Orta Avrrrpa mengeli brqaklat', kuzeyden gelen en dnemli mamui ithal mailandrr. Anadolu pamukjulan, Tuna ve Karadeniz'den Osmanh srnrrlarr otesindeki yabancr memleketlere, ozellikle l,ehistan, Erdel (Transilvanya) ve Macaristan'a da gidiyordu. 16. yrizyrl baelarrna ait Bragov gumruk defterlerinde(') buradan geqen dogu rnallan arasrnda Anadoiu bogasilerini buluyoruz. Buna kargr, Orta-Avrupa'dan ithal olunan meghur Eflak brgasr'nrn buyrik krsmr Osmanh memleketlerine Braqov yolu ile gelmekte idi (1503'de iki milyon adet uzerinde).(u) L. Fekete, G. Kaldi-Nagy ve E. Vass'rn Macaristan'da C yrllarrna ait Osmanh gumrukleri uzerinde yayrnladrklarr materyaller,(n) Macaristan'a pamuh, bogasi (bu arada Karaman bogasisi), bunincuk, takye, tegelti, bogasi elbise mintan, dulbend, pamuk ipli$i, kirb6,s, meyiin-bend, yorgan gonderiidigini ortaya koymaktadrr. Bu mallar ara,slnda geniq olqtide gonderilenler, pamuk, pamuk ipli$i, bogasi ve kirbdstrr. Karadeniz bolgesi gumruklerinde de aynr mallarrn genig bir ticaret konusu oldugunu gorduk. Vaas'rn hesaplanna gore,(to) 1560 yrhnda Vac (Waitzen) gumru$unden Eyhil ve Ekim aylarrnda?o0 Macar altrnr degerinde pamuk, 250 altrn de[erinde dulbend (miisselin) ve yaklagrk 70 altrn degerinde iplik gegmiq'uir. Daha sonraki tarihlerde, 1685'de Erdel'de Turnu-Roqu gumruk defterlerine gore,(") bu bolgeye ihraq olunan Osmanh mallart arastnda pamuk ipligi, kaba bez (gyapot, Tiirkqe gaput) ve geqitli bogasiler (bogazia) onemli bir yer tutuyordu, ve oldukqa onemli bir krsmr oradan transi'l olarak Lehistan'a geqiyordu. Bu maksatla Bursa ve Edirneli ta,cirler tarafrndan Tuna limanlanna getirilen pamuklular, ozeliikle beyaz veya boyanmrg pa'muk ipligi ve ince pamuklu (mousseline, dulbend) kumaglar dikkati geker' Hint Pamuklulannrn Osmanh Pazarrru istilasr, Os:nanir pazarlarrna Hint kumaqlarlnln ithaline ait vesikalar 15, yuzyrla. kadar gider. Hindistan'da Behmenilerin rneqhur veziri Hoca Mahmud Gd',vdLn ( ), ticari vekilleri ve ajanlarr ile Csmanh ulkesiyle dogrudan doiruya ticaret iliskiieri kurrrrugts.rr2r Bu ajanlardan birinin olumti uzerine yaprlan mahkeme iqlemleri dolayrsryla ogreniyoruz ki, 1476 yrhnda Hoca Mahmud, Osmanh ulkesine gelen Hindistan'h Hoca Ali'yi kendisine vekil yapmlq ve yanlna Abdtilaziz adh adamrnr hatmrgttr. Hoca Ali, Bursa'ya geldi[inde, Abdulaziz'e "Mahmud GdLvan'tn ticaret igin verdigi akmiqeden 877 pare kumaq teslim etmig ve 7

5 8 kendisi Rumeli'ye gitmiq" tir. Daha sonraki vesikalar, bu ticaret iligkilerinin sirekii oldugunu gostermektedir. Osmanli kaynaklarrnda Hdce-i Cihin diye anrlan Hoca Mahmud, I4Tg yrhnda dort kiqiyi kendisine vekil yapmrg ve.ehvd,-i akmiqe (kumaqlar) ve emtia verup Rum diyarrna (Osmanh ulkesi) ticaret etrnege irsal etmig." Buniar, Arabistan yolu ile Bursa'ya gelmiqler (biri yolda 6lmuE, birisi de Bursa'da handa olmue). Kadr sicili, kalan mallartn guvenlik altrna ahnmasr hakhrnda islemle ilgilidir. Hoca Mahmud'un 1481'de "diyd,r-i Rum'a ticaret iqin irsdi ettigi vekiller" bagka kiqilerdir. Bu vekiller, Mahmud Gd,vd,n'rn ucretli adamlandrr, baqlarrnda bir reis vardrr. Araianndan biri olurse, otekileri mallari vekaletie kendi uzerlerine aiirlar.(t') isl6,m vekii,let hukuku Hindistan'da ve Csmanh ilkesinde yiirurlukte oldugundan bu ticaret guvenlik iqinde yurtimektedir. 16. yuzyilda Basra Korfezi ve Krzrldeniz yolu ile Hindistan'la faal bir ticaret goruyoruz. Ozellikle Hindistan'ln en onemli pamukiu sanayi ve ihrag bolgelerinden biri olan Gucerat'la Csmanhiar arasrnda srki siyasi iliekilerin(") temeiinde bu ticari bagirhk yatar. 1SC yrllarrnda Crtadogu ve Hindistan'da gezmiq olan L,udovico di Varthema,(rs) Calicut'ta.iran'dan, Yemen'den, Suriye'clen, Turkiye'den, tuccarlar g6rmugtu Gucerat'ta bagka bir ticaret limanr olan.kambay, butun iran, Tataristan, Turkiye, Suriye, Magri,b; Yemen, Habegistan, Hindistan ve uzerinde halk yaqayan birqck adalara ipekli ve pamuklu kumaq gondermekte idi." Bender-i Rl.rm (Rum, bu donemde Osmanh ulkesini gostermektedir) diye bilinen Diu'- da Ludovico "surekli olarak oturmakta olan dortyuz Turk tucc&rl" gormugtu.('6) Bu gozlemler, Osmanh-Gucerat ticaretinin yerleqmig surekli niteligi hakkrnda kuqku brrakmaz. Suieyman I donemine ait olup fetihten onceki zamana ait bir bdc kanunnamesi Bagdad-Ana-Hit-Halep yolunun iglek bir ticaret yolu oldugunu gosterir. Bu kanunnariede,(") tsagdad'dan ge- Ien mailar arasrnda btirtinciik ve kasab kumaqlarmdan soz edilir. Hint mah olarak givit anrirr. Keza Mrslr, Halep ve $am'dan gelen ipekli ve bagka Qeqit kumaelarrn da buradan gegtigi gorulmektedir. Basra korfezinde ve onu qevreleyen bslgelerde Osmanhlarla Fortekiziiler arasrnda 16. yurzyrl boyunca egemenlik igin uzun Qel<iEme doneminde, ozellikle 1550'de ba*slayan Osmanh saidrrr siyaseti denizde bagarrsrzhga ugradrktan sonra, kendili$inden bir uziaqma durumu ortaya qrkmig, Osmanhlar Hurmuz'de Portekiz egemenligini fiilen tantma geregini anlamtelardtr'(to) Hindistan'la Basra, Halep arastnda ticaretin canlanrgrna ait en kesin kanrt, Hurmuz'un goruimemie geliqimidir.(tn) Hurmuz, 16. yuzyr] ikinci yansrnda, Basra-Bagdat-Haiep ve iran ticaretinin bir antreposu halini almrqtrr. Halep pazarlntn 16. yilzyrl sonlarrna dogru geligimi, kuql<usuz, iran ipe$i yanrnda Hurmuz ve Basra yolu ile gelen Hint mailan ve bu arada pamuklu dokumalar ithalatrnrn bir sonucudur tarihince Bagdad'dan Haieb'e gelmiq olan 120 kigi- Iik bir kervana ait Osman[ kayttlal('o) konumuz igin ozel bir deger taqrr. Bu kervand,a ed az oi7 Hintli ticir saylyoruz. Kervan'da gegitli mengeden ta,cirler, Basra'dan Hint mallarr, yani givit, Hint kumagiarr ve rtriyd,t getirmehtedirier. Kervan'da Bagdad'h ve iranh tdlcirier gogunluktadrr ve onlar da aynr qegit mallar, yani baqlica qivit boyasr ve kumae (bu arada Lahur kumagr) getirmektedirler. Aynca, biri konsolos bee italyan bu kerva.nda idiler ve kulliyetli mal getirmekte idileq. Oienlerden mirascrsr olmayip terekesi Osman hazinesine ait olmast gereken mailarr saptamak iqin iqlem konusu olan bu kervan, ta.bii, bu yol uzerinde igleyen kervaniardan sadece biridir. Bu yolun, islek bir ticaret yolu olduguna ait,baqka kaynaklarrn tanrkhgr vardrr. 1583'de Basra'dan geqen ingiliz J. Eldred(") aynen gunlarr yazmaktadrr: oto this port of Balsara come monethly divers ships laden with all sorth of Indian merchandise, as spices, drugs, indice, and Calecut clcrth., (o zamanrn ingilizce imlasrnr sakladrk). 1622'de Hollanda'h Visnich'in Hurmilz'e gelen Hint maliarr listesinde,(22) Indus rrinagr agzrnd.an, beyaz ve boyah dokumalar (yrlda sekiz gemi), Nagena'dan calico ve ucuz bafta pamuklu dokumaian (ug gemi) ve Chaul'dan qegitii dokumalar saytlmaktadrr. Hindistan'dan gelen mailarrn en onemli bolumunu bu pamukhr,lar oluqturmakta idi Hurmuz'un $ah Abbas tarafrndan zapfi (162il ve ticaretin sekteye ugramaslndan sonra Hristiyan gemileri, Hindistan'dan dogru Basra'ya gelmeye bag- Iadrlar. Bagdad'rn iranhlar eline clugmesinden sonra Basra Pa- Sa'sl iranhlara direndi ve golden dogruclan dogruya Basra-Halep kervan yolunu kullanmaya bagladr(") Basra,-Halep yoiu, her donemde koqullara gcre ayn ayn 6;uzergahlar izlemigtir. Kervanlarrn izledi$i bir yol, Ba.sra'dan Fr- I

6 10 rat'ln batr yontinti alarak, El-Kuseyr-Kerbeld,-Kubaysa (Hit yakrnrnda) -I{usur-a.l-ihvan uzerinden Haleb'e varrrdr. Bagdad'dan kalkan kervanlar ise Hit--Ana uzerinden giderdi. eolde Arap bedevi saldrrrlarrnrn azdrsr donemlerde, en emin ve qabuk yol nehir yoiu ile kelekler uzerinde, Birecik veya Musul'a qrkrp oradan Haleb'e inmekti.(") Ouur faraftan, Krzrldeniz yolu, 17. yozyrrda baghca qivit boyasl, kumae ithalitr ve Mokka'dan Yemen kahvesi ihracatr ile iqlekligini surdurecektir. Kahire, bundan sonra, Hint kumaglarrnrn ortadogu'da Basra gibi baqka bir antreposu durumuna ge. lecektir. Safevilerin, ingiliz yardrmr ile 1622'de Portekizlilerden Hurmuz'ri ve ertesi yrl da Osmanhlardan Bagdad'r zaptetmeleri rizerine, Krzrldeniz yolu daha da 6nem kazanmrq olmahdrr. Nihayet, degerli Pencab Hint kumaqlan ithalatrnda Kandihar-Isfahan yolunun kugumsenemiyecek bir onemi vardlr.(") Bu yolu, ozellikle Isfahanh (Cuifair) Ermeni tuccarr kullanrrdr. Oniar, yalnrz iran'dan Halep ve izmir pazarlanna iran ipegi de$il, aynr zamanda Acem ve Hint kumaglan getirmekte idiler.(2u) $unu unu,tmamahdrr ki, harp hali, iran-osmanh ticaretini tamamryle engellememekte, ozellikle Ermeni td,cirleri iki taraf arasrnda gidip gelmekte idiler. 1690'da ingiliz East India Company, Hindistan'la osmanh tilkeieri arasrnda ticaret yapan Ermeni tacirlerine, Haleb ve Akdeniz yolunu brrakmalannr istediklerinde onlar, bu karh ticaretten vazgeqemeyecekleri yanrtrnr vermiqlerdir. Bir misal : 'de Isfahan'dan Hindistan'a ve Tibet'e giden Hovhannes'in ticari faaliyetine ait ayrrntrlarr biliyoruz. O, Surat ile Basra ve Isfahan arasrnda ozellikle kumae, givit ve pamuk ticareti ile ugraqryordu. Bir arahk izmir'de de bulunmugtu. (venedik balyosunun tahminlerine gore,(") Hindistan ticaretinden yalnrz Padiqah'rn hazinesi yrlda yarim milyon altrn gelir saglryordu). Hindistan, iran ve osmanh tilkeleri arasrnda, Akdeniz ticaretinde Yahudilerinkine beqzer bir rol oynayan Ermenilerin, bu donernde bagansr hergeyden evvel bu memlekeilere yayrlmrg Ermeniler arasrnda yakrn iliqki ve hredi olanaklarr ile agrklanmahdrr. Ermeni topluluklan, Osmanlr ticaret merkezlerinden Veneclik'e ve lehistan'da L.vov'a kaclar yayrlmtqlardr(,t) Onlar Ak- deniz Licaretinde sonraiart kazandrklarr durumu, onceieri Hindistan ve iran ticaretinde baqarmrelardr. 164?'de Manisa'da "Acem Ermenilelerinin" pamuklu kumaelan ithal edip hanlarda satarak rekabetlerinden yerli bezzazlar kaygrlanmig, Eikayetierini Padi- Qaha kadar duyurup bu durumun finlenmesini istemiqlerdi'('n) Hint-iran-Osmanh ticaretinde, Ermeniler kadar olmamakla beraber, Hintii triccann da faal olduklannr unut'mamahdrr. Osmanh ilikelerinde Musluman Hintliierin iq yapmalan kargrsrnda iran'da buyuk para iglerinde Hindular ustun durumda idiler' Tavernier (1632) Isfahan'da Q) Hintli banyan'dan soz eder. Bu d.onemde. Hindistan'in denizaglrl ticaretinde, ozellikle pamuklularda merkez olan Surat'ta birgok Arap ve Turk tuccarlnln da faaliyetinden soz edilmektedir. ('o) Yukarrda 1610 kervanrna ait kayrtlar bunu dogrulayacak niteliktedir. Osman larrn Hint gallarr ile beraber ince iuks Hint pamuklularura (diilbend ve bogasi) buyuk rag'bet gostermeleri, ithaldtrn artmast, 17. yuzyrl sonlanna dc$ru Osmanh ekonomisinde bir buna mrn baglangrcr gibi gorunuyordu. Durum, Csmanir yonetim qevrelerinde, da"ha bu donemde, bir kaygr dogurrnugtur. Biiyuk Csmanir tariheisi Mustafa NaimdL (ol. 1716) 'qu sozierle(t" bu kaygryi yansrtmaktacrr:.hind rneta'lartna bu kadar hazine emval gider, Hindiler rnemd,lik-i Osmdniyyeden bir Eey almazlar ve laztmlan dahi de$ildir. Bunlardan gumruk ahnmak faidesi, zrmntnda olan zarar-i maneviye defmez. iradlan Qok, bilad-i llhard adem-i ihtiyagia masraflal yok menzilesinde oimakla, dunyanrn malt Hind'de ve kahvesi sebebi ile Yemen'de cem'olup mutemewilleri Karun'a muridil olmuglardtr". NaimA'- nrn asrl tenkit ettigi nohta, luks esya ithal edilereh "rnemleketin nul<ud ve emvali oi meta' sebebiyle Ahar memlekels" gitrnesidir..ekseriya, kendi memleketinde hrisrl olan tuhaf-i emtiaya ragbet etmek ldzrmdrr ki, mal (para) memleketinden hariq yere ciagrlmaya. Ahnan gumrukier Aidesi devlete faidedir diyenler cevap veririz 1<i, memalik-i sdireden emtia getirip furuht edenler aidrklari meblagr biled-i islamiyye mahs0lunden kendulere ldzrm esyaya verirlerse, devri daim akga yine memlekette kalmte olur. Bu surette deferitla altnan gtimruk fdideden addolunur." Hindistan'la ticarette, c-t tarale 7'azIa allrn ve grimuq akrmt ecktan beri biliner-r yaprsal bir ekonomik olaydrr.(t') ingiliz East 11

7 I2 India Company idarecileri, 17. yuzyrlda, Yakrn-Do$u'nun bu bakrmdan passif durumuna kuwetle parmak basmrqlardrr. Bu d6- nemde, Krzrldeniz ve Basra'ya, Hollanda ve ingiliz aracrhgr ile gelen Hind ve Guney-Dogu Asya urunleri (Hint pamuklulan ve qallarr yanrnda ozellil<le baharat, boyaiar) kargrhgrnda, burada kar getiren mallar bulrnah guqtu. iran, ipek ihracr ile bunu buyrik olqride karqrlayabiliyordu.(") Fakat Basra'nrn hurmasr, Mokka'nrn kahvesi ve Arap atlarr drgrnda uygun ihraq mah bulunamryordu. Bunun sonucu ortaya grkan aqrk, altrn ve gtimug ile oceniyordu. 17. yuzyrlda kumaq ithaii yapan Osmanh ithalatqi tuccarbe zzaz' larnt terekelerinde b tiyiik mi ktarda nakit para, ozellikle altrn, riyal ve esedi guru$ bulunmasr srrf bir rastlantr olmamahdlr.ttt) Ozetie, Hindistan-Ortadogu ticaretinde 1?. yuzyrldaki geliemeye paralel olarak, bliylik ticaret ve para devir hareketinin, Naimd,'nrn dedigi gi,bi "Karun gibi" zengin Hintli tticcar kapitaiistlerden-aynr zamanda Ermenilerden-bir gurubun ortaya qrkmasrnl sagladrgr ortadadrr. Herhalde Avrupa'dan once Osmanh pazan, Hint pamuklu kumag ihracatr igin esas pazar olmugtur. 1690'a dogru ingiliz East India Compa,ny ajanlarr, Ortadogu'ya gonderilen pamuklularrn Avrupa'ya giden miktarrn dort katr oldu!'unu bildirmektedirler.(35) Mal0-mdur ki, 12. yuzyrlda Hint pamuklulan ortadcaudan sonra Avrupa pazarlannr da istila edecek, bu hareket bir bunahm donemi ve ardrndan batr Avrupa memleketlerinde pamuklu sanayiinin yukselmesine yol aqacak ve nihayet 18. yrizyll ikinci yarrsrnda genig pazarlar igin massiv uretim yapma geregi, bu sanayide mekanik yontem ve araglarrn uygulanmasl iie batryt buyuk sanayi devrimine goturecektir. Merkantilist Avrupa'nin, Hint pamukluiannrn istilasr karsrsrnda reaksiyonu osmalhlannkinden gok farkh olmugtur. rz yuzyrl ortalarrndan baglayarak Fransa ve ingiltere'de ilkin yliksel< srnrflar, sonra halk yrgrnian arasrnda pamuklu dokumalar moda oiup briyuk bir talep ortaya grkrnca, ytinhi, ipek ve keten dcl<uma sanayii gug duruma dugmriq, onlann baskrsr ile pamuklu kulie,nrmrna kargr yasaklar konmue, ithalata agrr gumruk tarifeleri uygulanmrq, fakal r'rihayet 18. yuzyrl ortalannda himayecilere karer " conorllist"ler davayr liazanmrglar, pamuklu ithaiatr r,izer"indeki onlemler hafifletilmig, yerli pamuk sanayii tegvilc ediimig ve desteklenmigtir.t3o) 17. y.jzyrlda Hollanda'd.an sonra ingiltere'de de Hint pamuklu ithald,t ve ticareti ternel ticaret ]rollarrndan biri halini almrgtrr doneminde ingiltere'de Hint pamuklulart, ozellikle kibar srnrf iqin ince muslinler, chintz (Turkiye'de Qit diye bilinen iyi kaiite basmaiar, calico denen nisbeten ucuz pamuklular, Masulipatam, Dakka, Giicerat, Bengal luks pamuklularr, ingiliz East InC;ia Company'nin butun ticaretinin ddrtte ugunri olugturuyordu.(tt) 1680'lerde ingiliz kumpanyasl ithalatta bir buquk milyon parqa rizerine fvlayarak rekorbir duzeye grktr. Bundan sonra yasaklara ve krsrtlayrcr onlemlere ragmen, Hint pamuklulan piyasaya hdrkim oldu. Osmanlilar bu donemde, ozellikle izmir'den gonderilen Anadolu pamuklulan ile, Asya'dan Avrupa'ya buytik pamuklu ihrag hareketine katrldrlar. L700'de Fransa'ya 314.o00 Fransrz lirasr olan Ttirk pamuklu ihracatrnt, tiq yrl sonra yasaklar gevqetilince, riq miiyon liraya grkmrq buluyoruz.(tu) Bu Turk-Arap pamuklular listesinde $u adlarr tanrya,biliyoruz: Kilis, Mardin, Diyarbalur, Hama, Anteb, Antakya, Halep, Kudtis, $am bezieri, bogasi {boucassin), kutnu (kutni), beledi geeitleri(to) Bu listede, Osmanh sanayiinin Hint, Acem taklitleri, basma, muslin ve indiennes'leri de anrlmahdrr. Orta Amerika'da plantasyonlarda esirlere giydirilen ucuz, kaba ve saglam mavi pamuklulartn buyuk bir krsmr, o zaman Osmanh toprakiartndan gidiyordu. Keza, Marsilya boyahd,nelerinde,boyanan batr Anadolu ham pamuklularr, orad.an ispanya'ya ihraq edilmekte idi.(no) izmir'in L7. y:ilzyrldan baelayarak, oteki ihrag merkezlerini, bu arada Haleb'i geride brrakarak, imparatorlugun en onemii ihrag limanlartndan biri haline gelmesi, ozellikle pamuh ve pamuklu ihracatrndaki bu geliqme baghdrr.(") Serez-Selanik ve Tesalya bolgesi ise, 18. yuzyrl ikinci yartsinda Orta-Avrupa'ya, ozellikle Aimanya ve Avusturya'ya yaptrgr buyrik pamuk ve pamuk ipli$i ihracatr ile gorulmemie bir ekonomik geti$me ddnemine girecektir(n') Hint pamuklulari, Osmanh pamuklu sanayiini gokuqe goturememi$tir; 19. yuzyrlda Avrupa pamuklu istilasr kargrsrndaki gokuntuye benzer bir durum gorulmuyor. 17. ve 18. yuzyrllarda Turkiye, ana sanayi kolunda, yani pamuklu sanayiinde buyuk iq pazara egemendir. Turk ustalarr, hiq olmazsa bazr gegitlerde, Hint mallannr taklit ederek doiu rakiplerine karer'bagarrh olmustur. Ozeliikle bogasi ve bezde; Tr.irk pamuklu sanayii o za- 13

8 14 man hammadde ve emek baktmrndan rekdbet olanakiarrna sahip gorunmektedir C arastnda Hindistan'ln, dunyanrn bir numarali pamuklu ureticisi ve ihracatcrsr durumuna gelmesi baehca iki faktorle aqrklanrr: fii k mriiiyetinin duqtikliigti, hammaddenin yerinde tiretimi ve ucuzlugu(") Bunun yantnda, zeraf.et ve moda da onemli bir rol oynaml$tlr. Hint pamuklularr, ozellikle muslin (diilbend) ler, boyanmtq ve basma pamuklular, gekici desenleri ile Ortado$u altctstnt, sonralarr Avrupahlarr btiyulemiqtir. QoAu zaman moda, fiyat faktorunu ikinci plana dueurmugttir. Osmanfu ulkesine giren Hint pamuklarr genellikle luks ve gok pahah gegitierdendi. Hindistan'da quphesiz ilkin sarayrn ve yiiksek tabakanrn talebi etkisiyle, renk, desen ve dokuma teknolojisinde btyuk ilerlemeler olmug, Hint ltiks dul'bendleri ve basmalan egsiz bir kalite ustunlu$une erigmigti.(oo) Obur taraftan Hint pamuklularrnrn baska memleketlere bakarak ucuzluiu, daha 14. ytizyrlda, isld,m dunyasrnr dolagan Arap seyyahl, Ibn Battuta'nrn gozune qerpmlgttr.(nt) Pazar koeujiarrnr rasyonel bir bigimde inceleyen ingiliz East India Company aianlarl ve bunlarrn gozlemierine dayanan ekonomi tarihgileri, Hint pamuklu sanayiinin oia$anustu geliqme ve yayrhernr, temelde asgari fiyat farkr (price differentiat) ile agrklamaya galrgrrlar ve bag ca iegi gundelig'i indeksi tizerincle dururlar.('u) Bu nokta bizim iqin onemlidir Osmanh imparatorlu$undaki gibi Hir-rdistan'da da pamuklu sanayinin temeli pamuk ipli[i yaprmrdrr. n7. yizyrlda Dakka'- da 25 bin dokumacrya karqrhk 80 bin iplikqi vardt. Bu iplikqilerin buyuk bolumu de kadrnch).(") Geneliikle, pamuk ipli$i uretiminde buyuk ieqi kitlesini, emegini en ucuza arzeden gehir fakir halkr ve Ozellikle kadrnlar ve qocuklar veya qehre yakrn kdylu halk olugturur. Obur tar,aftan harcrdlem ucuz pamuklulardan kalan kdr (profit margin) eok az oidugundan, emegin azami uzunlugu en onemli faktor halini alrr. Chaudhuri'ye gore {247-47), Hindistan'da pamuklu sanayii kast igindeki gurupiara gore orgiltlenmigtir ve kiigrik kasabalara ve koylere yayrlmrg halde son derece dagrnrktrr. Eksilmeyen buyuk igsizler yrgrnr, bu sanayi igin daimi ucuz emek saglar. Bu sistemde, ihracatgt btiyuk tuccar, igqi iie uzak pazar arastnda iliekileri duzenleyen ve 6rgutleyen vazgegilmez temel elemandrr. Fakat koyhi-iesi ile bu- yuh tuccar arasrnda toplayan gezginci tuccar ve baska aracrlardan oluqan genie bir orgut vardrr. Tuccar, koyluye, islam hukukunda dikkatle dizenlenmie olan salam (selem) kurallarrna gore, avans verir ve kendisine baglar. i'n) Boylece, iqqi kredi ve urettipi mal igin pazsr garantisi saglamrg olur. Fakat obur yandan, bu sistemde gezginci tuccar veya aracl, igqinin iqinde bulundugu zaruret halinden yararlanrr ve gundeligi asgari dizeyde tutma olanafrnr bulur. Hindistan'da 1Q. yuzyrlda, Avrupa'dan pamuklu igin gelen buyuk talep karersrnda salam sistemi yerine parqacr ev sanayii (verla.gssystem) ve nihayet grindelikgi iqqi sistemi gelecektir. Emek uzerinde tuccar kontroiu gittikqe daha kuvvetlenecektir. Her uq sistemde de tuccar, pazar ile iegi arasrnda fiyat mekanizmaslnln iglevinde hakim elemandrr. Yukanda igaret ettik ki, East India Company ajanlan, emek maliyetini, uretim maliyet hesaplarrnda Qogu zaman en onemii eleman olarak ele alrriar. Emek maliyeti ise, temel beslenim maddeleri, piring ve bugday fiyatlarrndaki dalgalanmalara bagrmhdrr. Bu maddeler genellikle Avrupa fiyatlarrndan gok agagrdadrr. Boylece, Hindistan koqullarl, pamuk-lu el-sanayiinde gundeli[i en agagr duzeyde tutabilmekte ve drg pazarda - yani emegin qok daha pahah oldugu yerlerde - rekabet olanagrnr kaldrrmaktadrr. Osmanh pamuklu sanayii, piyasayr kontrol altrnda tutmakla beraber bazi Hint pamuklularinda ozellikle luks dulbendierie rekabet olanagr buiamamrqtrr. 17. ve 18. yiizyrllarda y,aln:rz yuksek 'tabaka arasrnda her zaman aircr bulan qok pahah luks dulbentler degil, ucuz Hint basmalarr ve Hint pamuk ipli$i de Osmanh pazannda tutunmuq buiunuyordu. Bunda, kullantlan pamuk kalitesinin usttinlugu, renk ve desen nedeniyle gekicilik, luks ve moda faktoru onemlidir. Bunun drgrnda, bir agrklama bulmak igin, Osmanh ulkesinde emegin maliyetini de hesaplamak ve karqrlagtrrmak gerekir. Osmanh ihtisab defterleri, kadr sicillerinde nafaka tayinleri boyle bir incelemeyi olanakh krlmakiadrr. Boyle bir kargrlagtrrmanln sonucunu bekliyerek o zaman Osmanh emek maliyetinin Avrupa'dan a$agr, fakat Hindistan'dan yuksek oldugu duqunrilebilir. Son olarak Qu noktayr da belirtelim ki, Hint pamuklu sanay.ii, kuekusuz, triccarrn kontrolu ve orgritlemesi sonucu olarak, 15

9 16 pazar taiep koqullanna uyabiiiyordu. Osmanh pazarrnda rafbette olan bazr pamuklu gegitlerinin, aynr adla (alaca, kutni vb.) Hindistan sanayiinin baehca yaprm ve ihrag mallan arasrnda yer aldtgrnr biliyoruz. Bu bir raslantr degildir. Fakat aynr zamanda Anadolu pamuklu el sanayii, Hint pamuklularrnrn taklitlerini yapmakta gecikmiyecektir. iki memleket arasrnda sosyai koqullar, orgutlenme ve teknolojide benzerlik ve akrabahk vardrr. Bir misal olmak uzere, Yakrndogu'da moca olan uzeri kasrt gibi qirigle parlatrlmr$ pamuklu gegidini -ki Abbasiler donemine kadar gottirulebilen bir gelenektir.-(ne) Avrupa zevkine uymadr$r halde, Ortadogu pazarr iqin Hint sanayii geniq olqude uretiyordu. Osmanh sanayiinde pamuklular, bunun iqin cenderehd,ne (veya rnengenehine)'lerde cendereden gegirilirdi. Biz aynr teknolojiyi Hindistan'da buluyoruz. Hindistan'dan ithal Pamuklu Qeqitleri AEa.grda Osmanir kaynaklartndan grkardrfrmrz listeler (bak. Qizeige III-V), bazr parnuklu geeitierinde Hint mallanntn Osmanh pazannda tutunmug oldugundan, ozellikle dulbend (muslin) ierde bu pazara hakim oldugundan soz etmemizi hakll krlar. I. Edirne, yrllarr arasrnda Edirrr,:'de olmue olan 19 bezzaztn stoklan iginde ve terekesi kayith 175 kieinin ev esyasl arasrnda(s'a) Hint menqeli Su pamuklu kumaelan buluyoruz: qizelge III Deshirr-r Kanbil (1554) (adedi) Kutni Hindi Laciverdi (1568) PeQgir-i Hindi (1s69) Hindi makrama (1572) Bihdri dulbend (1637) Ser-Hindi (163?) (topu) Lekepiiru (Lakapuri) beyaz bogzrsi (1637) cit (1637) Ferespidi (Firirz-ptiri) ( 1637) Bihari dulbend (1641) Kayyim-Hani dulbend (1641) (delinnisi : Bayrdm-puri dulbend (1641) Ser-IIindi makrama (1641) Lekeptri (Lakapuri) bogasi (1641) Pafla bogasi (1641) (de$irmesi : I{indi ipiik (1641) (okkasr) Hincli yorgan (1596) Hindi kugak (1596) Hindi krrmrzr bogasi (1596) Dapul aiacasr (1651) Kabulhane drilbend (16b8) cit (16s8) Kayyim-Hane ciulbendr (1658) Kabulhane dulbendi (1658) itrrmrzr Kegmir $al (yun) II. Basra, XVI. Yiizyrl Fiyat (Akqa) u ? L3 Tereke Def. Sahife B t 27r 27L 27L ve 1575 Basra tahrir defterleri,(sou) Basra Korfezi bolgesinin Osmanh-Hint ticaretinde oynadl[r rol uzerinde onemli ve gtivenilir kaynaklarrmrzdandrr. Bu defterlerdeki kanunnamelere gore, Hindistan'dan gelen baghca esya Sunlardlr : Dokumalar : Dtilbendler, bu arada dtilben-i hassa, bayra,mi bez, mi'cer-i Hindi (Hint ortusu) "vesair akmi$e", Bayrdmi ala ve harcialem olarak iki kalite ithal olunur. Beyaz bayrd"mi ve mi'cer-i Hindi Basra'da boyahanede siyaha boyanrr, buradan gemi ile baqka taraflara gonderilir. Hindistan'dan Basra'ya pamu-h da ithal olunur ve burada oldukga onemli bir pa.muklu sanayiine vucut verir. Basra'da pa T7

10 1B mugu atmak ve temizlemek iqin buyuk bir irenbehdne vardr. Bu lrenbel"rine'de ahna.n resim 1551'de 16,983 akqadan 15?5'de I35,232 akgaya yukseimiqtir'. Basra, Katif ve Bahreyn'de yapilan pamnliiular oteki Osmanli bolgelerine ihrae olunmakta idi. Czellikle Katif'te kirbas, destdr, bez ve alaca olarak geeitli pamuklu kumaglar dohunmakta ve ihraq edilmekte idi. Katif in mavi bezi, karcltniarin baelartna orttukleri btlrtinciik meqhurdu (Mavi boya igin givit Hindistan'dan ithal olunmakta idi). Bahreyn'in dulbend.ieri de mershurdu. Basra'ya karadan yani Osmanh topraklartndan ve iran'dan da pamuk ve dulbend geldi$i kanunnd,mede yazrhclrr. Hindistan'dan Basra'ya ithal olunan oteki mallarrn baginda baha.rat, qivit (Arapqa nii), demir, geiik (pulad) gelmektedir. (1630 larda Tavernier, V. Monteil yayrnl, Paris 19?0, 28, $am qeligi diye tanrnan qeligin aslinda Hint qeiigi oldugunu agrklar). Basra'ya Nacd. ve A1-Has6, yolu ile kumaq ve qivit ithal ediicliii de kayit drr. Hint menqeli mallar Mekke'den qoi yolu ile geliyordu. Hurmuz ve Hindistan'dan gelen gemiier eqyalarrnr ya Basra'ya grkarrr, yahut transit oiarak Bagdad'a giderlerdi. Basra, civar bolgelere, Cezarr, Huvayza, iran'a (Dizful, SuQtar) Hint mailannrn dag'rtim merkezi rolunu oynamakta idi. Kanunnamede, Basra'dan Hurmuz'e at ihrag oiundug'u kayrthdrr. Basra'ntn ihracatr arastnda rnazt, camus derisi, hurma, piring, ktna, ktztl boya ve deve sayrlmaktadrr. Gucer6.t pamuklu sanayii Arabistan'cian ithal eciilen krzil kokboyaya bagrmh icli. Deve, iran'a ihrag oiunurdu. Hindistan'a buradan giden maliann en onem- Iisi kuqkusuz at idi. Basra gumruk rnukataalarr ig ve drq ticaret genielia'i tizerinde bir fii<ir verebilir (akga hesabr iie : 1 altrn - yaklaetk 60 al<ca) Huirmuz ve Hindistan'dan gemilerie gelen mallardan $attularab'tan kuguk gemilerie geien mallardan (hurma, pirine, hubi.rbat, sevzevat, bahk vb.) 547, ,338 Hiirmuz-HinCistan gumrug'untin azalmastna harqrlrk bolge ticaretinden elde edilen gumruk geliri artmtqttr Hint mallartnr 551 7,394, ,150,583 dan gelen gumruk geliri, bin altrrr, azlmsanmlyacak bir miktardrr. Unutmamak gerekir ki, Hint mallartntn buyuk bir bolumu Bagdad'a transit gegmekte Basra'da gtimruk odenmemekte idi. Basra bolgesi iran ile deniz ve kara yolu ile geniq olqlide ticaret yapmakta idi. irau'dan Basra'ya ithal edilen mallar gunlardr : Dokumalar : Pamuklular Davrak mavi kirbasr Isfahan bezi (mavi ve bevaz-) ipekliler Otet<i Mailar: Pamuk Kemha Mahdzim-i Yazdi Siyah Yazdi Kaftan Kuqak Futa (peetimal) Mulla (beyaz kadrn bag ortusti) Hah (halige) Keten Yun ipi Yapagt (Bu mallar Bandar ve $uqtar yolu ile geliyordu) Arpa, bu$day Kuru meyveler (frndtk, ceviz, incir, kuru uzum, frstrk) Koyun $iraz'dan yay ve gulab. III. istanbul Pazan Yalnrz pahalt kegmir qallan (1640 narh defterinde fiyatr 1600 akga) ve ipeklileri defil, Hint ince pamuklulal da Osmanh seqkin srirrf arastnda de[erli hediyeler olarak ahnrp verilmekte idi. B'r gorenek, bu kumaqlartn lul<s sayrldrgrnr gosterir. 1547'de 19

11 'iif$ggblfeig{rl;gfsrfe *Fsr$r$r igg 5 sg lre F EFF f 3g F*; F:# is si: d s g Ir E tt su$ sn F'; * gggi rigfiiggirfg [gfiii*g i FEHsE if1 $ *F[g *i F IglE gi ile I ie Igig * ; n r-r FgEgE**= FE,FB? iesifi}[fei$[gii gi* r*t EE l- ; siee I ; [ *ie Fi $iiteieel Iq* 3[ [ [ggi Ii *gllti 1gaegi Ig*ggggl;*gggg geii irr. [ 1 $+ ia I gigi H i; Ii+FEE?gBg ig siie HBf Pamulrlu Ceqidi Boiasr'lar Beyaz Lakapuri (topu) Beyaz Bayrami (topu) Lzrkapr-rri, Cihringir (topu) Lakaplrri, acem al ve g;ulguni Laka.puri, heft - renk Beyaz Ferespuri, aceln Ferespfrri (Feroz - puri veya Fintz - priri) Feresplri alcelr, helt - renk Beyaz Semani Acenr eiznlcn rv Ceqitti Kalitelere Giire 164o Narh Fiyatlarr (Akqa Olarak) Ara (En Eyi I{alite) 320 zirat : rrar ?h zirzir: zit'tt t : 29 Evsat (Orta Kalite) 360 ziran : 23 t73 zirar : 1t Edna (AEa$r Kalite) l64o'da I Flori Altrn Akca I KAmil Guruq = B0 Akqa Narh Verilmiqtir. r637'de 1 Altrn 250 Akqaya Qrkmrqtr. EniIziri3rub'1gireh, boyu 16 zira, evsatr 15 zirii, Eni 1 zirri 5 rub', boyu 12 zira, Eni 1.5 zira,. boyu \7.5 zirit Eni 6 zira, 3 rub', tgirell. boyu 6.5 zir t Eni 6 rub' 1 girel-r, boyu 16 zira Boyu 15 zird 6 rub' 1 gireh Eni 6 rub' 1 gireh, boyu 11 zir5" Eni -, boyu 11.5 zird 3 rub' 1 gireh

12 QIZELGE IV (DevarnI t.: Parnrrklu Qesicli Ata (En Eyi Kalitel Evsat (Orta Kalite) Ednir (fua[r Kalite) l64o'da I Flori Altrn = 120 Akqa f Kamil Gurug = g0 AkQa Narh Verilmi-qtir. r637'de I Altrn 250 Aligaya Qrkmrqtr. Beyaz f{ayrarbacli Acem I-Iavrzrb'idi, IIeft - renk Ilincl bogzrsrst, beyz.rz- I'lind bogasrsr, l{ef't - Harr-rid bogersrsr, beyaz renl< isperek Isperek neftisi ljamici bogasrsr Bevaz Borlu bogasrsr I-lelt - renlr, I{amicl ve bogasr larr 295 zl]ial '. II zirrir 'ziran zirll zirar z-irar zirat : "140 ' : : : s :21 M) I 120 z-iri1l : z.irzir: B -130 zirar : zirar : Eni 1 zirii,.l rub', boyu 17.5 z,ir t Eni L zirdl, boytr : u.5 zirai Eni 1 zira, boyu B.ir z.irit zira Eni f:i rub' 1 gireh, boyu 19 zira Alasr, eni 1 zira 1 rub, boyu 7 zir'a Tonfrrk : ni 1 zir6" 7 rub' girelr, boyu 7.5 zira Evsatr : eni 1 zira, boyu 7.5 zirtt. A.slrncla boyu B.i> zira imig, uq ay mehil verilcli, yine ayni bo1'da yaprlnrasr iqin. Kaftanlrk : eni 1 zira, 1 gireh, boyu 11.5 zir6, Et'tilzizra l gireh QIZELCE I\ ( l)e va rrr l I-SlrlLi isperel< neftisi I( rt'rr r., r l)i1'arbirl< rr b<lg[rstst fokzrtrn Divzrrirzrlirr- benzeri lrrrn-u;'r l:ogrtsrsr i(astarlor'ri l<rrnrrzr ltogasr,sr N,{trstr I lrogasrst, bevr,rz \,{rrsr.r I bogerstsr, siytrh \,iirs,,r i ltcrnzeri Hamicl siyarh JtC_,,r1:rs tsr r17 ' '10 I -til s00 z-irarr : '24 2AO ziriir : z:i t':i t : zir-ar: tt0 t2 r10 zirar : II Eni I z.irir, boyu 11.5 zirei Al:'rsr, eni t zir.i 1 gireh, boyu l0 zirtr Eni 1 zird, bo5'ur 1o zirri Eni I z,tt"it, bo5'11 11, r't" Eni 1 zir.r 1 rub' 1 girelr, boyn 2L z,ira 2 rub' Bol'11 7z.irti1r'b', Erri I zila t..rirelr. lrot'tr 75 ztr2l isi.anbuj siyahr ljor-)lr l:ogastsr, Iief't Jlcrlir itcrgaslsl. lrlal l'elrli zirat : I 113 Er-ri t zira. bovrr ;tira l.-lirnltrrl llrtgasrsr, nti\i llt., r ll I rrt.e'a.stst, al Ilo'l r-r irog^rrslsr, llel)at i \{ilnisa br_.gasrst z\rir : 8..-.r z.irat : 92 tl 140.til-'.tt: 13 zilzir: 0ir z-irar : 11 ztt'iir; 12 zir:l l : 10.5) Eni I ziri Ilovtr I 1.5 I girch zira

13 QIZELGE IV (Devantl Parnultltr Qefidi Atn {En Eyi Kalite) Evsat (Orta I(alite) Edna (Aqa$r Kalite) 1640'da I Flori Altrn = r20 Akqa 1 Kdmil Gurug = Bo Akqa Narh Verihnigtir. r63?'de I Altrn 250 AliqaYa Qrhmrqtr. N4nnisa ispereh neftisi Manisa nar neftisi tvlnstrl Kirrnrz.r bezi tseyaz Nfa.rdin bezi Dcnizli beyaz bclgasrsr istanbul beyaz bogasrsr Istanbul heft - renk bogastsr Hincti Burtrci beyaz bogasrsr lleyaz Bafto bognsi Beya,z istanbul astarr Meri istanbul astarr Nebati istanbul astarr Borlu beyaz balta-sapr bogastsr Borlu beyaz. baltasapr heft. - renk Krbns astarr It4isrr mendil alacasr 7.trat : zirar : zirar : ziritt : zirar : zirar : ziran : zirar : zirat : zirat, zirar : ziran : z.iran : zirii.r : zirat : l bl) 15 :i f l4 ^a aq BO 1 zir6, 2 rub', boyu rj Eni 1 zirii 1 rub' 1 gireh, boyu 11.5 zira Eni1zira1rub' Eni 1 zirri 1 gireh, boytt 22 zirtr, Eni 1 zirl 2 rub', boyu B zir6., Boyu I I.5 zira Eni 1 zira I rub', boyu 20 zira Eni 7 rrrb'. boyu l4 zira Eni 7 rtrb' Eni 1 zira, boyu 11.5 zir;i Eni 7 rub' Erri 6 rub', boyr-r 12 zirtt QIZELGE IV IDevaml I{entum Hincli alaca bogasrsr IVIanisa alacasr Ibn - Baba alacasr Bepgehri alacasr Tire alacasr Dtilbend'Ier I\4utalla bi - misil Rakinbidi Srisi mutalla Sirsi - Ferh.irdi HammAmi - mulalla. $erbeti Kenirh rruhker Muiker kena.rlr Ferlreidi, kesim harci degirrnisi : degirmisi degirmisi degirmlsi 340 r C BO 720 4B s0 clegirmisi : 35 Eni I zir:ar 2 rub', boyu 6 zird Eni 6 rub' 1 gireh, boyu 12 zira Eni 1 zira 2 rub', boyu 6 zir6r, Eni L zir6, 3 gireh, boyu 24 zird, agrrh$r 116 dirhem, "PadiEah'a layrk" en eyisi Eni 1 zira 1 rub' 1 gireh, boyu 78 zird,, a$rrhgr 107 dirhem Eni I zira 3 rub', 16 de$irmi boyu 22 z.ira Eni 1 zirii 1 gireh, ib de$'irmi agrrhgr 102 dirhem, boyu 20.5 zir6" Eni 2 zirri, boyu 20 zir6,, 24O dirhem, 1C de$irmi, edn6,sr : cni 1.5 zira 13 desirmi Eni 1 zirdl 3 rub' 1 gireh, boyu 2I zira, 15 deiirmi Eni 1 zira 2 rub' I gireh, boyu lb zira, 13 desirmi Eni 1. zit'tr, L rub', boyu 18 zirzi. 15 dep;irmi f\)

14 qizilge I\/ IDor anr) w o: Qcsidi Ala ([,n Eyi I{alitel Evsztt lorta I{alitel Edna (Arag'r I{atitel 16.10'da I Flori Altrn = 120 Alrca 1 l(irmil Guruq - B0 Akca Narh Verilnrigtir. 1037'de I Altrn 250 Altcaya Qrkrnrgtr. NIc'rr:r-i r,. r-5at h i Rcn li lr nr r-rt,alla 4BC deg'inrtisi : B cicgrrmisi : :30 Ei-ri 1 zira 1 rub', boyu 18 zira 100 ciirhenl, 15 de$irlri Irri 1.5 zii'.i I gireh, boyu 30 'ztra., I5O dirhem, 1B rjesirmi Evsatr : eni I zird 3 rub', 1 gireh bo5'1t, 29 zira,20 de!'irmi Ednasr : eni 1 zira 2 rub', 1 gireh, boyr,r 23 zira, 1B degirmi IIris-.a liebir' ljirssrr clestar nrel.rinc clcairttr isi cic s'i rm isi BO 1043 Eni 1 zirr-i 5 rub' 1 gireb, bo- 5'u 3l zirri, 1B deiirmi Eni 1 z-irii 5 rub', Jtoyu 26 zilri, 1B deg'inni Erlrrirsr : erli 1 zird 2 r'ub', bo- )'Lr '2,6 zira.2o clc$irnri l)est:rr- i tenstrl.r. l<tt tutzt ttclr,t Srrl'rlrrt Fet'h,rd Ilani s)00 degiltrisi : 30 :l{i0 i']0 tlegirmi Er-ri I zira 1 girel-r. borrr-t 16 z-irir 15 deginni QI.LELGE IV lde virnt I Destrir-i BihAri mutallri Desttir'-j Kayyim - I{rini kesim harci Menclceri (?) dulbend Bil'r:iri destar-nimgul bir uctt mutalla bir ucu Ferhiicli Agabanrr destar Behriim - pfrri, harc-r ir]ern al llindi dulbend $ir - $eker (?) Meselpatan, harc-i kesim Bevaz Bogsi-i Hrimayrini. ba.5 rnaj<ramalrg'r Celeil - $rihi beyaz bogirsi l'afsili - zecli (?) alaca bogasi l\lirca KAqrini IIind in :rlarca lral'isi i\lirca FIindi Mavdihi (?) 10"u,.'",,, I 1."-,-'', 1."-,:,., :"-]'.'":' H:_,": : : tl : 110 :JZ : :42 I 000 :56 degirmisi de.4innisi deg'irnr isi ldeainnisi t- I I nr rsr loesrl. t- I : : il5 :80 2,{ Eni 1 zird 2 rttb' 1 gireh, boyu l'7 z,ira, 14 definni Eni 7 zira 3 gireh, l:oyu 25 z,iri, 2l degirmi Eni I zira Eni 1 zirit" 1 gireh, boyu 16 z)ta Eni 1.5 zira, boyu 8 zira, 5.5 ricg'inni Eni I zira il<i rub' 1 gireh 13 depirnri Eni 1.5 z-ira, 1B degirmi Eni 1 zira I rub', boyr,t 14 zirei 7 clegirmi Eni t.5 zirir., boyu 'lir z-irdt, I clegit-mi 12 de.g'irmi 12 degitmi Eui 1.5 zir-. tb degirtni h', {

15 crzelce rv (Devaml lv Pamulr Qeqidi AIA (En Eyi Kalite) Evsat (Orta Kalite) EdnA (Aqa['r Kalite) 140'da r Flori Altrn = l2o Akqe r Kamii GruE= 8o Akqe Narh VerilmiQtir. 163?'de I Altrn 250 AkqaYa Qrkmrgtrr. Buyuk taklicli yemeni hurda nakre Taklid yemeni, iri nakielu BehrAm - ptrri destmdl Qine dtlbendi yemeni tefarik Qine dulbencli Beyaz iiz.erine meyin - Pur mendil-i Hiudi Ivlenciil-i Tebrizi Tef4rik ser - bend-i zertitri TefArik makrama, sekiz-i bir srrrna ketrarlu Ahrrnasi Serinci J'emeni taklidi makrama desirmisi degirmisi ctegirmisi tanesi tanesi BO :4O 480 : 145 L20 3tio :30 degirrnisi : 1OC tanesi 30c degirmi rz de$irmi Eni uzunr 1.5 zira Eni 6 rub', gireh, boytt 12.5 ZITLT Eni 5 zira, 1 gireh, boyu I zira Eni 1 ziri 2 rub', 18 de$irmi Eni 7 zira 2 rub', boyu 18 zir, 14 degirmi Eni 1 zira, 2 13 tane bir yerde boyu 2 zird cizelge IV (Devam) KaEini alaca ma.krama Beya.z kenarlr makrama Alaca briruncuk musannaf yazdi Qubuklu btirunctik Sade buriirrcuk Kuqak siyah qubuklu burtinculi PenAres sade ltenarlu kuqak tanesi tanesi degirmisi afelnr lnr arelnl D' Tanesi deiirmisi : :BO ,""., l- : 260 lb.5 14 tane bir yerde Eni 1.5 zira, boyu 1.5 z'irit Eni 1 zira, 2 rub', 12.5 degirmi Eni6rub', lgireh Eni5rub', lgireh Boyu 4.5 eni 1 zirit PenAres meyan - Pur kuqak Pen6,res meyan - hali Zert n tefaril< kugak ZerI ri tefarik kusak $am'rn ktrmtzt ve gtivezi ve al mukaddem kugafr $am heft - renk mukaddem kueagr irhemi : irhemi : Eni 1 zira, boyu 6 zira Eni 1 zira,, boyu 5.5 zirit Boyu 5 z,ira Eni 1.5 zird, boyu 4 zird' 2 rtrb' N},

16 30 IV. Basra, tarihii Basra limanr gumrilk kanunnd.mesine gore,(;2) bu tarihte Hindistan'dan gelen parnuklu ve bagka dokumalarin iistesi Eudur : QIZELGE V Sade kose dest rr (sank) (qok ince luks pamuklu) Hezari desta,r Pansadi destd,r Hunk6,ri destdr,r Savai destdr Kanpuri destdr Varangal destdr,r (Vararrgat Hindistan'da bir Eehir) Kanbii destdr ve benzeri destdr"rlar $ila-cuni destir $ila-bcngali destslr Sade kutni (pamuk-ipek kartqtnrr) Zertar kutni PutaC6,r kutni Zcncir-bdf (?) kutni MahremAt kutni Sade atldls (ipek) Zertar atlas Qeqm-i brilbril atlds ve benzeri atlasldr Alaca-i Buruc (pamuk-ipek karretmr) IBroach, Hindistan'da Sahib alaca bir qehirl KeEmir alacasr Alaca-i Ahmed-abAdi (Ahmed eibad, bir $ehir) Alaca-i Mav (Mha$', bir Eehir) Aiaca-i Kesari Kampure alacasr Benares alacasr Benderi alacasl Fatra (?) alacast Divil aiacast (Dabol, bir qehir) Siyah bdfta du-tabi (pamuklu) Siyah yekunimi brifta Siyah bdfta-i Ahmedpur S.iyah bafta-i nim Sefid bafta-i Buruci Sefid bafta-i Ahmet-epir (Ahmect-pui') Sefid bafta-i Surati Bafta-i Lakapuri Sefid bafta-i mrryazi Qit-i penc-reng Qire-i destmfrl-i penc-reng BAdle-i sade (Arapgada badle veya bazle elbise demektir) Badle-i tamd.m-zer BAdle-i zeri Badle-i puta-dari Bable-i Nesavuni (Nausari) Nim-bayrami Sakkari-Cuni HammAmi sakkari Ferruh-Hani sal<kari Patka hami ve benzerlei^i Ynkarrda yazian kumaglardan Basra'da gumrukte her yr,iz parqadan dort parga vergi olarak ahnrr. Aynca yuz (parqayr) gegen her denkte ser-bo$ca adiyle bir parga airnrr. Kapancthk (veya hapaniyye), yasakcrlik ve Cellaliye iqin yine her yuz adette bir parea ahnrr. Tavvafiyye adr altrnda yirmi parqa baerna dort heeti para alrnrr. Hindistan gemilerinden sahibi musiriman ise 200 Erihi resim ahnrr. Aynr kanunname, Hint penbesi adryle bu bolgeye ham pamuk ithal edildi$ini de gostermektedir. Diger ithal maliarr baqhca baharat, Qin porseieni ve givitten ibarettir. I{ayda deger ki, Basra'ya Bagdat'tan yani Osmanh rnamulatrncan kutni, dulbend, l<avuk ve arak-qin (takye) gelrnektedir. Basra'5's iran'dan, Qogu ipek ve ipeir-pamuk karrgrmi gok qesitli kumaglar ithal olunmaktadrr. Bag'dat'tan tiiccar ile gelip gemi ile kumae ve baharat yukleyip giden kui taifesi, yani PadiEah'tan ulufe alan askerler gemi baerna beqyuz AbbAsi oderler. (iran Abbasi para:jl igin bak. Steensgaard, s. 418). Buna kargl, Bah- 31

17 32 reyn'den gelen gemiler Basra'dan geri donerken resm-i refti adr altrnda ilq (yuz) Abbasi oderler. r:rtr:, Bu listelerdeki Hint meneeli pamuklulardan bazrlal hakkrnda ayrrntlli bilgi edinebiliyoruz' Bu listelerdeki Hint menseli pamuklulardan bazrlart hakkrnda ayrtntth bilgi edinebiliyoruz. Bay16*i Bayrdm-puri ile BayrAmi aynr qegit kumag olmahdrr. Ibn Battuta (Defr6mery ve Sanguinetti yaylnr, IV, z), Hint'ten Qin imparatoruna hediye olarak qok degerli bayrdmi elbise goturdu; her topu yuz dinar de$erinde idi. Ludovico ve Varthema ( ) Turkiye'ye ithal olunan kumaelar arasrnda bairami'den sozeder. Fakat East India Company kayrtlarrna gore, 17. ytizyrlda Byrampautes (Chaudhuri, 501 )beyaz veya boyah, kaba ve orta kaiitede bir kumastrr. BaEhca, Gucerat ve Dehkan'- da yaprirrdr. Ozellikie Batr-Afrika'ya ihrag oiunurdu. Dapul (Divil) Dabhol, Bombay guneyindedir. Cdoardo Barbosa(t') ( ) burasrnr, pekgok sayrda muslilman tuccarrn bulundusu onemli bir gehir olarak anlatrr. Hammdmi East India Company kayrtlarrnda kummum (bak. Chaudhuri, 504) gok yuksek kalite beyaz bir dulbenddir. 17. ve 18. yuzyillarda Bengal'den ihraq olunurdu. Elbise iqin kullanrhyordu. Qit ingilizce'ye chintz olarak girmig bu pamuklu qegidi basmadrr. Bir ge5it halk harct pamuklu olup 17. ve 18. ytizyrlda Hint'ten buyuk olqude ihrag edilmekte idi. Baghca Bengal-Bihar, Kastmbazar, Patna, Kalkuta'da, daha ince yuksek kaliteleri Masulipatam ve Madras'ta yaprlmakta idi. Gucerat ve Dakkan'da ince ve kaba gesitleri yaprhrdr (Bu kumag hakkrnda bak. John Irwin and Paul R. Schwartz, Origins of Chintz, London 19?0). Qit, Osmanh ulkesinde de yaprhyordu (Halep qiti igin bkz. Barkan, Edirne 271). Pahali naktqlt, ipekli ve Bafta veya P tfta $erbeti Agabanu izdri pamuklu kumaglarin bir taklidi olarak halk arasrnda basmalar, 16. yuzyrldan sonra geniq,bir tuketim konusu oimuqtur. Kadrn Ealvarr, yatak ortusu, yastrk yuzu ve entari olarak qok gegitli yerlerde kullanrlmaya baeilyan basma, Ortadogu'da qok erkenden bilinir. TabLa bloklarla pamuklu uzerine renhli desenler basmadan ibaret olan bu teknik, pre-endustriyel ekonomide genig pazar iqin toptan uretim gekillerinden biri olarak yayrlmrq goninmektedir. Kelime, Farsca bdften (dokunmak) yahut fahiden (yolmak, pamugu atmak) kelimesinden gelmig oltrralidrr. Orta Asya Turkqesinde pakhta, pamuk ve pamuklu anlamlna fahiden kelimesinden turemie olup bofta pamuklu gesidi Orta Asya menqeli olabilir.(snu) Bu kumag, Chaudhuri'ye gore(s01) beyaz, krrmrzr veya baqka renklerde kaba veya ince kaiitede baglrca Gucerat, Broach (Buruc), Bihar, Bengal, Dakka, Nausari, Bardoli, Konkan ve Rajapur'da yapilrrdt, g-t4 yarda uzunlukta ve yarda geniqlikte idi. Bu, luks bir duibend olup baehca Bengal ve Dakka'da yaprlrrdr, East India Company kayrtlarrnda seerbettes diye geqer. Bengal'da yuksek ve liks kaliteleri vardrr. Farley (s. 236) 19. yizyrlda bile bu pamuklunun Turkiye'ye ithalinden sozeder. East India Company kayitlannda agabani (atchabannies) diye adr gegen geeit olmahdrr. Genel surumu olan bu pamuklu qesidi baghca Bengai'de yaprlrrdr. Osmanlt 1640 narh listesinde agabdnu destdr (sarrk) tutunmue bir qegittir.(*b) Osmanlr tereke kayrtlannda geqen izd"ri (East India Company kayrtlartnda izarees, Chaudhuri, 502) orta kalite beyaz pamukludur. Gtiney Hindistan'da yaprlmakta idi. Genel kullanrmr olan bu 33

18 34 35 Kaqgari'de (DivAnu Lugat-it-Turk, B. Atalay, yayini: bargrn) yolak bargrn tarifi, alaca ve kutni tarifine uyar (Karq. A Survey of Persian Art, yay. Poppe, III, 2043). 14. yizyrlda iran'da Mogol Hantna takdim ediien kumaqiar arasrnda kutni (Resala-yi Falakiyya, t37a) vardrr. Mogol doneminden sonra 13. yrizyrldan beri Hindis'tan, iran ve Ttirkiye'de gok tuketimi olan ipek-pamuk kangtmr bir grup kumaq gegidine kutni ve alaca denir. Osmanlr tereke ve gumruk defterlerinde 15. yuzyrldan beri alaca adr altrnda birqok qesit kumag buluyo- TtJZ: Mrsir alacasr, $ami alaca, Yezdi alaca, Hindi alaca, anberi alaca, Manisa alacasr, Tire alacasr, Kegan alacast, Dapul (Hint) alacasr, alaca basma divar izari. Alacadan birgok e$ya yaprlrrdr : Alaca kaftan, alaca hegbe, iplik alaca kaftan, alaca eargaf, alaca minder, alaca kilim, alaca atlas mak'ad (minder), alaca peggir. istanbul'da alaca satlcrbezin topu 8 yarda uzunlukta ve 1 yarda geniq- Iikte olurdu. Savagpir Bu Hint dilbendi, 1826 tarihli tamga listesinde (bak. O. Nuri, Mecelle-i Umur-i Belediyye, I, Istanbul 7922, s. 379) geqer. Salaqpur diye bilinen bu pamuklu eeqidi astar iqin kullanrlan seyrek bir dulbenddir' Guney Hindistan, Masuiipatam, ve Malabar ktyrlannda yaprlan Salampur (sallampore, Chaudhuri, 502, 503) gesidi ile belki aynrdrr' Sallampore, East India Company kayrtlannda (Chaudhuri, ibid.) beyaz ve mavi boyah orta kaiitede bir pamuklu olarak gosterilir. Topu yarda uzunlukta ve 1 yarda geniqliktedir. Baqltca bir ihrag mahdrr. 18. yuzyrlda beyaz salampur, Ingiitere'de kahpla desen basrldiktan sonra yeniden ihraq olunurdu. Bogasi veya Bogasi, italya'da ortagagda bocassino diye un bohasi, buhasi alan Yakrndogu'nun ince pamuklu kumaerdrr. Anadolu'dan o zaman italya'ya bogasi ihracrnr biliyors2.t55) Luks katiteye kadar birgok gegidi (fiyatlan iqin bak. liste) ve beyaz ve renklisi vardtr. Kaftan, kapama, ztbrn glbi giyecekte veya doqemelik olarak kullanrlrrdr' Hamid-eli, Karaman, Tokat bogasileri yuzyrilarca pohretini sakiamrgttr. Pafta bogasi, bir Hint mah olabilir. Narh defteri, gegitli Hint bogasisincen sozeder. Hindi iplik ittrat Hindi iplik ince kalite iplik olmahdrr tarihii narh defterine gore Anadolu iplikleri fiyatlarr $oyledir, (Okka hesabiyle, akga olarak) Ince Akhisar ipligi Mentege iplili: gafet incesi Mavi Geyve ipli$i Krrmrzr Diyarbekir ipli$i Hindi iplik (1 okka - L.2828 kg.; t zird (arqrn) = 40 70, kaitnt santim) Hint pamuklu ipiigi ithaii 1800'e kadar onemli bir konu idi. Suriye pamuklu sanayii ingiliz ipligine geqmeden once Hint pamuk ipligini kullanryordu. Pamuk-ipek Karrqrmr KumaElar Meselibeten Qit basma pamuklulariyle taninan Hindistan'rn veya dogu kryrsrnda Masulipatam'dan ihraq olunan bir Meselpatan pamuklu gegidi, Turkiye'de bu adla tanrnryordu. Bu kumaq gegidi ornekleri John Irwin ve M. Hall'- in eserinde (Indian painted and printed Fabrics, s. 4B-52) gosterilmigtir. East India Company kayrtlarrna gore (Chaudhuri, s. S01-S0S), buradan Qit, alaca, salampur adlanyle basma, boyah geqitli pamuklular ihraq olunmakta idi. Osmanh narh defterinde Meseiibeten Hint kutni'si uzunlugu sekiz zira arqrn) bir pamuk-ipek }<artqrmr kumag olarak anrimaktadir. Meselibeten baghk dulbendi, Osmanlr pazannda tutunmu.gtur. Alaca

19 36 Kutni (kutnu) lan ayrr bir hirfet (lonca) halinde orgutlenmiglerdi. Evliya Qelebi doneminde (cilt I, s. 616), Tire, $am ve Hint alacalan me$hurdu. Atlas veya kemha kaftan yerine ucuz bir kaftan gegidi alacadan yapriryordu. Giyecek ve ev do$emesi olarak alaca kumagrnrn tuketim alanr pek genigti. Alaca, Hindistan'da bu adla meghurdu. Alaca, Asya'da Indonezya'dan Yakrndo$u'ya kadar uzanan genie bir sahada yaygrn ikat denilen kumag grubu iginde incelenmektedir. Bu kumaglarrn ozellisi, ipli- $in dokunmadan once yer yer boyanarak dokumada deseni bu iplikle saglamadan ileri gelir. Trirkiye'de makash veya tarakh denen bu teknigin mengeli eski ea lara kadar izlenmektedir. (bak. A. Brihler, Le technique de I'kat, Les Cahiers de Ciba, III-36, s ; $ahin Yagan, Ttirk El Dokumacrh$, istanbul l-978, 11-28; D. Chevallier,.Les tissus d'ikat6s d'alep et de Damas", Syria, XXXIX, 1962, 3oo-924). Alacanrn benzeri bir kumae olan kutni, atkrsr pamuk ve gozgusti ipek olan yollu l,ray6, striped) bir kumagtrr. Osmanh imparatorlugunun baqhca tekstil sanayi merkezlerinde, $am, Haleb, Bagdad, Bursa, istanbul'da onemli olgude dokudusu ve ihraq olundugu gibi Hindistan'dan da ithal olunurdu. Naima (V, s. 25), Hint kutnisini, Hindistan'- dan ithal edilen mallann baernda sayar. 18. ytizyrl sonlarina dogru Mrsrr'a ithal edilen Hint menqeli kumaglar arasrnda Hindi kutni, bafta ve $al baqta gelir. Bu ithalat dolayrsryle Mrsrr Hindistan'la ticaretinde aqrk vermekte idi. (A. Raymond, Artisans et Commercants, s. 35, 136). Kutni Anadolu'da ve Suriye'de ozellikle koylulerin alrp giyecekte ve dogemede gok kuliandrklan bir kumag qegitli olarak ya$amaktadrr. Bugun ipek yerine suni ipek kullanrlrr. Sarlk, baqhk, makrama mendil ve ktgak halinde bogasiden ve duibendden bir takrm egya da Hint menqelidir: Bi- hd,ri destii,r, agabanri destar, mendil-i Hindi, gegitli Pen,ares (Benares) destdrr ve kugaklarr bunlar arasrndadrr. QoEu degirmi, yani dort koge parqa olarak satrian bu deperli drilbendlerden bazriarr, pahah yorganlara astar olarak da kullanrlrrdr. Hint canfes'inden ve gitten luks yorganlar yapriryordu. Narh listesine gore Hint drilbendleriyle rekabet edebilen yerli dulbend olarak Qine (Menteqe'de), Ahrrnasi (Kayseri yanrnda Agrrnas'dan) geqitleri listeye ahnmrqtrr. iran (Acem) ve Yemen (yemeni) ince pamuklulan da terekelerde ve narh listesinde oldukqa onemli bir yer tutar. Ince dulbend dokumacrhpr yriksek kalite pamuk ister. Hindistan'da ve iran'da ristrin vasrflr pamuk grkryordu. Trirkiye'ye erkenden ithalini gorduglirnuz Hint pamuk iplisi ihtimal drilbend ve ince kumag yapmada ]ruilanrhyordu. Narh defteri, MenteEe'de "gayet ince" pamuk ipli$i qrktrgrnr bildirmektedir. Qine dulbendinden "genberlik" (kadrn bagh$r) yaprldr[rnr biliyoruz. Keza, Maydos'ta (Gelibolu) gok ince bir pamuk ipli$i yaprlmakta idi (1640 narh defteri). Gelibolu-Mrirefte arasrnda eyi gegit bir pamuk grktrgr bilinmektedir. $unu da onemle belirtmek gerekir ki, gerek bezzaz stokla rrnda gerek ev egyasr arasrnda Hint menqeli kumaqlar Anadolu, Bagdad, Bursa, Halep ve $am kumaq ve bezleri kullanlmr karqtstnda onemsiz bir miktardadrr. Fakat 1640 tarihli istanbul narh defteri ve Basra Gumruk defterine gore, Hint drilbendleri ozellikle sanklarr piyasada onemli bir yer tutmaktadrr. Ithal Hint esyasrnrn buyrik triketim pazannrn, Imparatorlu[un payitahtr Istanbut ve bagka briyrik gehirler oldugu, bu mallann tagrad.a gok daha krsrth bir sunimii bulundu$u duqunulebilir. Kesin bir qey sdyleyebilmek, ancak taqra pazarlart rizerinde daha etrallr ara$tlrmalardan sonra olanakhdrr. 18. Ytizyrlda Anadolu'dan Kuzeye Pamuklu ihracatr 18. yuzyrl ortalarinda Turkiye'nin pamuklu sanayi riretimi ve ihracat kapasitesini gostermesi,bakrmrndan deperli bir kaynak olarak agagrda M. de Peyssonel'in('u) Karadeniz bolgesinde 37

20 :Jli 39 lionsoloslu$u srrastnda topladrgr bilgileri ozetliyoruz. Peyssonel, I,'ransrz ticaretine yeni pazarlar bulmak Qabasl ile araetrrmalarrna 1750'de 'baqlamlg, 1753'de konsolos olarak Ktrtm Hanltgtna gonderilmig, 1758'de oradan ayrrlmrq ve eserini 1?62'de Girit'te tamamlamrgtrr. Krrrm'a gitmeden once lzmtr ve istanbul'da bulundugu srrada Turk, Rum ve Ermeni tuccarindan bilgi toplarr^raya baqlamrg, Klrtm'a gittikten Sonra Yerinde aragtrrmalartnl surdtirmuqtur. Krrrm'r dola$mrq, Ozu tarafina 'bir seyahat yapmlg, ihrag ve ithal mallarrnt, miktar ve fiyatlarr, oiguleri dikkatle saptamaya qalrqmrgtrr. Peyssonel'in eseri, yalntz o zamanki kosullara gore guvenilir istatistik biigiler saglamasi bakrmtndan defil, aynr zamanda merkantilist bir batr devletinin yeni pazarlar agmak, rakipleri ait etmek iqin bagvurdugu ydntemier bakrmrndan da son derece ilgingtir. Osmanh devietinin kendine ozgr^, ithali serbest brrakan sisteminden yararlanarak, bizzat yerii Osmanfu sanayi yaprtlarrutn yerini aimak igin Peyssonel'in kendi hutrumetine onerdipi oniemler ozellikle dikkati geker. O, Osmanh :bogasilerinin ucuzlugu sebebiyle, Franstz yunlu kumaqlarrnrn surumunu nasrl krsrtladrgina parmak basar, Osmanli ve yabancr rakipleri ortadan kaldrrmak iein hergeyden once fiyat faktoru uzerinde durur, kaliteden once pazarda ucuza satmantn onemli oldugunu vurgular. Onem verdigi noktalardan biri de, ucuz hammadde kaynaklart bulmaktrr; buliartn daha ucuza maledilmesi igin btzzat uretirn boigelerine slzma, aracilarr olabildigi kerte ortadan kaldrrrna yollarrnr gosterir. Franstz mallarr surumunri saglamak igin numune vermek, altetlrmak, deneme a q ve satrelarr yaparak maliyeti hesaplamak gibi o donemde ingiliz, Felemenk ve baeka koloni devletierinin dikkat ettigi butun yontemleri Osmanft pazartnda deneyerek pazar olanaklarl a.rar. Merkantiiizmi ig baqrnda gormek igin Peyssonel'in Qabalarrnr incelemeliciir. Burada amaclmlz Sadece onun pamuklu ticareti uzerinde verdigi istatistik bilgileri de$erlendirmektir. Aga- $rda, Anadolu'dan kuzey Karadeniz bolgesine yaprlan pamuklu ihracatrn a ait bitgileri ozetlenmig olarak sunuyoruz. Mal Qeqidi Tokat Basmasr Hollanda Basmalarr tsogasi Astar Yrlhk ithalat tgurug olarak) 200, ,0c0 250,000 Fiyat argrnl 6-15 para arqrnl para 10 argrnjrk parqasr: en iyisi: 4-5 gry. orta : 3-3,5 grg. agagt : 1,5-2 gr9. 2o argrnhk parqa' en iyisi (dag bezi): r5. orta (gadtr bezi); 11 l--1-gi'9. Krrrm'da, Karadenrz kfzeyj steplerinde Nogaylar ve Qerkesler arasinda qok kullanthr, galvar, yatak ortisu ve Yastrk yizu gibi egya YaPtltr. Bu basmalar, ktsmen Hollanda mah, krsrnen Hollanda tarafindan Hiat'ten ithal edilmis oimahdrr. Hollanda, Hint Pamuklularrmn, Avrupa'da bashca ithala,tqrsr idi. 18. ytizyilda bu mallar, DoAu - AvruPa'Ya Leipzig Fuan yolu ile YaYrlrrdt, Karadeniz kuzey bolgesinde tuketimi krsrth idi. Kalitesi daha iyi olmaka beraber fiyat bakrmindan Anadolu basmalan ile rekabet edemiyordu. Tokat, Kastamonu ve Amasya lbosasileri qok ucuz olup halk lcok alrr. Baghca erkek ve kaldrn kaftanlart yapmacia kulllarulrr. En iyi kalitesi Tokat bogasileridir. Elogasi gegitli renklerde olur. Kefe tuccan bunlan almak iqin Anadolu'Ya adamlannr gonderirler. Anadolu'da da$rmk olarak bir gok yerde yaprlan bu kaba pamuklu, SinoP ve Samsul'- dan Kefe'ye getirilir ve ordan butun Karadeniz bdlgelerine dagtlrrdt. asagr (Qorumbezi) 1 l-1-srs

icindekii,bn /r. isr,alt ARAZi ve vergi sisrnuinin TE$EKKUTU vn osmanlr DEVRiNDEKi $EKiLLERLE MUKAYESESi... ls

icindekii,bn /r. isr,alt ARAZi ve vergi sisrnuinin TE$EKKUTU vn osmanlr DEVRiNDEKi $EKiLLERLE MUKAYESESi... ls icindekii,bn J x /r. Koy, rovlu vb ivrpnratorluk...... I V. Milletleraran Ttirkiye Sosyal ve iktisat Tarihi Kongresi. Teblidler, U.U. Tiirkiyat Arasttrmave Uygulama Merkezi, istanbul 2l-25, Adustos 1989.

Detaylı

Coğrafya Proje Ödevi. Konu: Hindistan ve Nijerya nın Ekonomik Özellikleri. Kaan Aydın 11/D

Coğrafya Proje Ödevi. Konu: Hindistan ve Nijerya nın Ekonomik Özellikleri. Kaan Aydın 11/D Coğrafya Proje Ödevi Konu: Hindistan ve Nijerya nın Ekonomik Özellikleri Kaan Aydın 11/D---1553 Hindistan ın Genel Özellikleri DEVLETİN ADI: Hindistan Cumhuriyeti BAŞKENTİ: Yeni Delhi YÜZÖLÇÜMÜ: 3.287.590

Detaylı

rtinrive er.ivrir n, iller MEcLiSi BASKANLTGTNA

rtinrive er.ivrir n, iller MEcLiSi BASKANLTGTNA i**-*; i,:; " "'": l ii"rl -' : ;.*:;".".-"*. j t:':,.,,. I,:i i rtinrive er.ivrir n, iller MEcLiSi BASKANLTGTNA 1910412012 tarih ve 6292 sayrh orman Kdylulerinin Kalkrnmalannrn Desteklenmesi ve Hazine

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi Ocak 2015. Mehmet KARAKUŞ Adana Sanayi Odası

Aylık Dış Ticaret Analizi Ocak 2015. Mehmet KARAKUŞ Adana Sanayi Odası Aylık Dış Ticaret Analizi Ocak 2015 Mehmet KARAKUŞ Adana Sanayi Odası 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 10,8 27,2 31,0 36,1 47,3 63,2 73,5 85,5 107,3 102,1

Detaylı

OCAK 2012 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ

OCAK 2012 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ OCAK 2012 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ SANAYİ UYGULAMA ŞUBESİ AKİB TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRLERİ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Uzman Yrd. TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖREL

Detaylı

İNGİLTERE PAZARININ STRATEJİK ANALİZİ. Pazara Giriş Fırsatları. Dr. H. Bader ARSLAN 3 Mayıs 2016, Gaziantep

İNGİLTERE PAZARININ STRATEJİK ANALİZİ. Pazara Giriş Fırsatları. Dr. H. Bader ARSLAN 3 Mayıs 2016, Gaziantep İNGİLTERE PAZARININ STRATEJİK ANALİZİ Pazara Giriş Fırsatları Dr. H. Bader ARSLAN 3 Mayıs 2016, Gaziantep İNGİLTERE & GAZİANTEP GAZİANTEP Dış Ticaret Verileri 7.000.000 6.000.000 5.000.000 4.000.000 3.000.000

Detaylı

Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla EKONOMİK DURUM

Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla EKONOMİK DURUM 15.03.2010 Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla EKONOMİK DURUM 1.5 EKONOMİK DURUM 1.5. Ekonomik Durum Arabistan ın ekonomik hayatı tabiat şartlarına, kabilelerin yaşayış tarzlarına bağlı olarak genellikle;

Detaylı

EV TEKSTİLİ SEKTÖRÜ RAPORU

EV TEKSTİLİ SEKTÖRÜ RAPORU EV TEKSTİLİ SEKTÖRÜ RAPORU Ar-Ge Şubesi Nisan, 2017 1 EV TEKSTİLİ SEKTÖRÜ RAPORU Dünya Ev Tekstili Ticareti Dünya ev tekstili ticaret bilançosu incelendiğinde bu alanda yapılan ticaret verileri 2014 yılında

Detaylı

2012 YILI İTHALAT DEĞERLENDİRMESİ

2012 YILI İTHALAT DEĞERLENDİRMESİ 2012 YILI İTHALAT DEĞERLENDİRMESİ Şubat 2013, İstanbul İthalat Genel Müdürlüğü DIŞ TİCARETİN GELİŞİMİ Yıl İhracat ($) İhracat (%) İthalat ($) İthalat (%) Dış Ticaret Dengesi ($) Dış Ticaret Dengesi (%)

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

HAZIRLAYAN GAZİANTEP SANAYİ ODASI TİCARET DAİRESİ EKİM

HAZIRLAYAN GAZİANTEP SANAYİ ODASI TİCARET DAİRESİ EKİM SURİYE ÜLKE RAPORU HAZIRLAYAN GAZİANTEP SANAYİ ODASI TİCARET DAİRESİ EKİM 2011 SURİYE ÜLKE VE İHRACAT RAPORU RESMİ ADI BAŞKENTİ DİL : Suriye Arap Cumhuriyeti : Şam (Damascus) : Arapça (resmi), Kürtçe,

Detaylı

Dış ticaret göstergeleri

Dış ticaret göstergeleri 75 76 Dış ticaret göstergeleri Milyon $ 3 25 71,8 9 8 7 2 6 15 5 4 Oran (%) 1 3 5 2 1 198 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 199 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2 21 22 23 24 25

Detaylı

Zeytin ağacı (Olea europaea L.) en iyi yetişme şartlarını Akdeniz iklim kuşağında bulmuş ve bu bölgeye zeytin medeniyeti adı verilmiştir.

Zeytin ağacı (Olea europaea L.) en iyi yetişme şartlarını Akdeniz iklim kuşağında bulmuş ve bu bölgeye zeytin medeniyeti adı verilmiştir. 3. ZEYTİN İSTATİSTİKLERİ 4 ağacı (Olea europaea L.) en iyi yetişme şartlarını Akdeniz iklim kuşağında bulmuş ve bu bölgeye zeytin medeniyeti adı verilmiştir. Akdeniz ülkelerinde milyonlarca insanın geçim

Detaylı

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi 2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi İhracat: 2014 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye İstatistik Kurumu 2014 Haziran ayı sonu

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2010 yılı verilerine göre; dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke İran dır. Ancak

Detaylı

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ:

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ: EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: Ev tekstili, genel olarak evleri dekore etmek amacıyla kullanılan ürünler olarak tanımlanmaktadır. Sentetik iplikler ve kumaşların yanı sıra, pamuk, keten, ipek ve

Detaylı

YÜKSELME DEVRİ. KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ Youtube Kanalı: tariheglencesi

YÜKSELME DEVRİ. KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ  Youtube Kanalı: tariheglencesi YÜKSELME DEVRİ KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ www.tariheglencesi.com Youtube Kanalı: tariheglencesi 05.08.2017 II.Selim (1566-1574) Tahta Geçme Yaşı: 42.3 Saltanat Süresi:8.3 Saltanat Sonundaki Yaşı:50.7

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ

Detaylı

İhracatın Yıllar İçindeki Gelişimi

İhracatın Yıllar İçindeki Gelişimi İhracatın Yıllar İçindeki Gelişimi 2001-2015 Yıllar İtibariyle İhracatın Gelişimi DEĞER VE MİKTAR BAZINDA İHRACAT 31,3, TİM Yıllar İtibariyle İhracatın Gelişimi ÖNCEKİ YILA GÖRE DEĞİŞİM (%) 40,0 30,0 Miktar

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Uluslararası Sert Kabuklu ve Kuru Meyve Konseyi nin verilerine göre; 2016 yılı itibariyle dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke ABD dir. ABD son zamanlarda

Detaylı

SURİYE ARAP CUMHURİYETİNE YAPILAN İHRACAT ANALİZİ

SURİYE ARAP CUMHURİYETİNE YAPILAN İHRACAT ANALİZİ SURİYE ARAP CUMHURİYETİNE YAPILAN İHRACAT ANALİZİ Sayfa 1 / 12 İLLER BAZINDA SURİYE YAPILAN İHRACAT -2011 Sayfa 2 / 12 GAZIANTEP SURİYE 98.011.759,68 HATAY SURİYE 102.197.108,56 SAKARYA SURİYE 2.432.730,63

Detaylı

ARAŞTIRMA ÖZET SONUÇLARI 24-28 Mart 2015

ARAŞTIRMA ÖZET SONUÇLARI 24-28 Mart 2015 ARAŞTIRMA ÖZET SONUÇLARI 24-28 Mart 2015 KTO Tüyap Konya Uluslararası Fuar Merkezi İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE

Detaylı

AKDENİZ SANAT DERGİSİ, 2013, Cilt 6, Sayı, 11 ANADOLU DA ALACA ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA 1. Özet

AKDENİZ SANAT DERGİSİ, 2013, Cilt 6, Sayı, 11 ANADOLU DA ALACA ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA 1. Özet ANADOLU DA ALACA ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA 1 Işıl ERASLAN* Prof. Günay ATALAYER** Özet Birçok yazılı ve basılı kaynakta; birkaç rengin karışımından oluşan çok renkli anlamına gelen alaca Anadolu nun birçok

Detaylı

ANKARA. İngilizler Tarafından İnşa Edilen Hatlar Fransızlar Tarafından İnşa Edilen Hatlar Almanlar Tarafından İnşa Edilen Hatlar İSTANBUL İZMİR

ANKARA. İngilizler Tarafından İnşa Edilen Hatlar Fransızlar Tarafından İnşa Edilen Hatlar Almanlar Tarafından İnşa Edilen Hatlar İSTANBUL İZMİR 1898 YILINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU'NUN ASYA'DAKİ TOPRAKLARINDAKİ YABANCI DEMİRYOLLARI (*) ANKARA KÜTAHYA Kasaba Ödemiş Tire Söke MANİSA AYDIN KONYA MERSİN ADANA HALEP HUMUS ŞAM İngilizler Tarafından İnşa

Detaylı

Kamyonet Duraklarımız. Fabrika Taşımacılığı

Kamyonet Duraklarımız. Fabrika Taşımacılığı 1 9 7 0 ' d e n b u y a n a NAKLİYE YÜK BORSASI D Ü N Y A ' N I N T A Ş I Y I C I G Ü C Ü! Türkiye'nin 81 ilinden 935 ilçesine yurtiçi 70.000 araç ve 8.500 temsilcilik, yurtdışı binlerce anlaşmalı şoför

Detaylı

2016 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU

2016 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU 2016 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 ŞUBAT / TÜRKİYE

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU

2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU 2014 AĞUSTOS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2014 AĞUSTOS

Detaylı

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ ŞUBAT 2013 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Uzman Yrd. HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARININ TÜRKİYE

Detaylı

Türkiye'nin en yaşanabilir illeri listesi

Türkiye'nin en yaşanabilir illeri listesi On5yirmi5.com Türkiye'nin en yaşanabilir illeri listesi Hangi şehrin yaşam standartları daha yüksek, hangi şehirde yaşam daha kolay? Yayın Tarihi : 11 Kasım 2012 Pazar (oluşturma : 2/6/2016) Aylık iş ve

Detaylı

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ EKİM 2015 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Uzman HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARININ TÜRKİYE

Detaylı

SİVAS İLİ TARIM VE HAYVANCILIK RAPORU HAZIRLAYAN DOÇ.DR.BERRİN FİLİZÖZ TOBB SİVAS İLİ AKADEMİK DANIŞMANI

SİVAS İLİ TARIM VE HAYVANCILIK RAPORU HAZIRLAYAN DOÇ.DR.BERRİN FİLİZÖZ TOBB SİVAS İLİ AKADEMİK DANIŞMANI SİVAS İLİ TARIM VE HAYVANCILIK RAPORU HAZIRLAYAN DOÇ.DR.BERRİN FİLİZÖZ TOBB SİVAS İLİ AKADEMİK DANIŞMANI TARIM İlçe Adı Toplam Alan(dekar) TARIM ALANLARININ DAĞILIMI 2014 Tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerin

Detaylı

2017 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2017 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2017 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2017 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ OCAK 2013 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Uzman Yrd. HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARININ TÜRKİYE

Detaylı

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU

2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU 2015 ŞUBAT DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 ŞUBAT / TÜRKİYE

Detaylı

DIS TICARET ARASTIRMA SERVISI

DIS TICARET ARASTIRMA SERVISI ISTANBUL TICARET ODASI EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI I R A N ÜLKE ETÜDÜ Güncelleme Tarihi: 08 Agustos 200 ETÜD NO :616 S.O. I- GENEL BILGILER Resmi Adi : Iran Islam Cumhuriyeti Yönetim Sekli :

Detaylı

İHRACATIN GELİŞİMİ

İHRACATIN GELİŞİMİ İHRACATIN GELİŞİMİ 2001-2016 YILLAR İTİBARİYLE İHRACATIN GELİŞİMİ 180.0 DEĞER VE MİKTAR BAZINDA İHRACAT 160.0 140.0 120.0 100.0 142.5 104.0 80.0 60.0 40.0 20.0 45.4 31.3 0.0 2001 2002 2003 2004 2005 2006

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi HALI SANAYİ Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ÜRÜNÜN TANIMI Armonize Sistem sınıflandırmasına göre halılar 4 ana gruba

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

TABLO 27: Türkiye'deki İllerin 2006 Yılındaki Tahmini Nüfusu, Eczane Sayısı ve Eczane Başına Düşen Nüfus (2S34>

TABLO 27: Türkiye'deki İllerin 2006 Yılındaki Tahmini Nüfusu, Eczane Sayısı ve Eczane Başına Düşen Nüfus (2S34> 3.2.2. ECZANELER Osmanlı İmparatorluğu döneminde en eski eczane 1757 yılında Bahçekapı semtinde açılmış olan İki Kapılı Eczahane'dir. İstanbul'da sahibi Türk olan ilk eczahane ise "Eczahane-i Hamdi" adıyla

Detaylı

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Dr. Tuğrul BAYKENT Baykent Bilgisayar & Danışmanlık TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Düzenleyen: Dr.Tuğrul BAYKENT w.ekitapozeti.com 1 1. TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK KONUMU VE ÖNEMİ 2. TÜRKİYE YE YÖNELİK TEHDİTLER

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

KPSS 2009/4 MERKEZİ YERLEŞTİRMEDEKİ EN KÜÇÜK VE EN BÜYÜK PUANLAR ( YERLEŞTİRME TARİHİ : 29 TEMMUZ 2009 )

KPSS 2009/4 MERKEZİ YERLEŞTİRMEDEKİ EN KÜÇÜK VE EN BÜYÜK PUANLAR ( YERLEŞTİRME TARİHİ : 29 TEMMUZ 2009 ) 3947591 3 0 083.199 085.646 SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI BÜRO PERSONELİ ( ADANA ) 3947593 5 0 077.619 082.513 SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI BÜRO PERSONELİ ( ADIYAMAN ) 3947595 3 0 077.768 079.730

Detaylı

2009 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi

2009 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 29 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi Zirai Meteoroloji ve İklim Rasatları Dairesi Başkanlığı Ocak 21, ANKARA Özet 29 yılı sıcaklıkları normallerinin,9 C üzerinde

Detaylı

Trenç; şık olmak doğanızda var. trenc.com.tr

Trenç; şık olmak doğanızda var. trenc.com.tr Trenç; şık olmak doğanızda var trenc.com.tr Biz kimiz? Tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmalar arasında saygın bir yeri olan Trenç 2006 yılında Şişli Bomonti de kurulmuş olup trençkot, kaban, mont,

Detaylı

YILLARI ARASINDA AKREDİTE OLAN ODA/BORSALAR

YILLARI ARASINDA AKREDİTE OLAN ODA/BORSALAR 2002-2016 YILLARI ARASINDA AKREDİTE OLAN ODA/BORSALAR 1 ADANA SANAYİ ODASI 2 ADANA TİCARET BORSASI 3 ADANA TİCARET ODASI 4 ADIYAMAN TİCARET VE SANAYİ ODASI 5 AFYONKARAHİSAR TİCARET BORSASI 6 AFYONKARAHİSAR

Detaylı

2012 YILI HAZİRAN-AĞUSTOS DÖNEM ATAMALARI İÇİN KURULUŞ VE UNVAN BAZINDA İLAN EDİLEN BOŞ MÜHENDİS KADROLARI

2012 YILI HAZİRAN-AĞUSTOS DÖNEM ATAMALARI İÇİN KURULUŞ VE UNVAN BAZINDA İLAN EDİLEN BOŞ MÜHENDİS KADROLARI 1 ADANA Adana Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Adana Gıda Kontrol Laboratuvar 1 Su Ürün.Müh. Su Ürünleri Müh. 2 AFYON KARAHİSAR Afyonkarahisar Gıda Kontrol Laboratuvar 3 AMASYA Amasya Gıda Kontrol

Detaylı

2014 YILI DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ. 26.01.2015 Adana Sanayi Odası

2014 YILI DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ. 26.01.2015 Adana Sanayi Odası 2014 YILI DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ 26.01.2015 Adana Sanayi Odası 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 14,2 16,1 31,0 33,7 16,3 16,4 25,4 23,1-22,6 11,5 18,5 13,0-0,5

Detaylı

2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU

2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU 2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 MAYIS / TÜRKİYE

Detaylı

Türkiye Geneli 2015 Yılı Sektörel Bazda İhracat Rakamları Değerlendirmesi

Türkiye Geneli 2015 Yılı Sektörel Bazda İhracat Rakamları Değerlendirmesi 3-4 Türkiye Geneli 2015 Yılı Sektörel Bazda İhracat Rakamları Değerlendirmesi 5 Demir ve Demir Dışı Metaller-Çelik Sektörü 2015 Yılı İhracatında Ürün Grubu Değerlendirmesi 6 Demir ve Demir Dışı Metaller-Çelik

Detaylı

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ OCAK 2014 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Uzman HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARININ TÜRKİYE

Detaylı

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ KASIM 2016 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Şef HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARININ TÜRKİYE

Detaylı

CEYHAN SOSYO- EKONOMİK RAPORU

CEYHAN SOSYO- EKONOMİK RAPORU CEYHAN TİCARET ODASI CEYHAN SOSYO- EKONOMİK RAPORU 2013 YILI Ceyhan Ticaret Odası 2013 CEYHAN T İ CARET ODASI BAŞKANDAN; Değerli Ceyhanlılar, Bilindiği gibi Ceyhan Adana nın en eski ilçelerindenn birisi

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ

YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ TEŞVİK BELGELERİ 1//2010-31//2010 TARİHLERİ ARASINDA VERİLEN TEŞVİK BELGELERİ () Sn Belge No Belge Tarihi Firmanın Adı Yatırımın Sektörü Yatırımın Yeri Firmanın Adresi Yatırımın Belge Türü Cinsi 1 2 3

Detaylı

BAYİLER. Administrator tarafından yazıldı. Çarşamba, 18 Nisan :29 - Son Güncelleme Cuma, 03 Mayıs :39

BAYİLER. Administrator tarafından yazıldı. Çarşamba, 18 Nisan :29 - Son Güncelleme Cuma, 03 Mayıs :39 Federal CNG Dönüşüm Sistemleri olarak, başta Konya olmak üzere Türkiye'nin her bölgesinde ve her ilimizde CNG Dönüşüm Sistemleri konusunda hizmet vermekteyiz. FEDERAL CNG DÖNÜŞÜM SİSTEMLERİ Adana CNG Dönüşüm

Detaylı

OTO KALORİFER PETEK TEMİZLİĞİ - VİDEO

OTO KALORİFER PETEK TEMİZLİĞİ - VİDEO OTO KALORİFER PETEK TEMİZLİĞİ - VİDEO Oto Kalorifer Peteği Temizleme Makinası, Araç Kalorifer Petek Temizliği Cihazı. kalorifer peteği nasıl temizlenir, kalorifer peteği temizleme fiyatları, kalorifer

Detaylı

YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖRÜ TÜRKİYE GENELİ DEĞERLENDİRME RAPORU

YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖRÜ TÜRKİYE GENELİ DEĞERLENDİRME RAPORU 2016/2017 EYLÜL AYI AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖRÜ TÜRKİYE GENELİ LENDİRME RAPORU HAZIRLAYAN Yaş Meyve ve Sebze Sektör Şefliği Limonluk Mah. Vali Hüseyin Aksoy

Detaylı

Ajans Press; Marka Şehir ve Belediyelerin Medya Karnesini Açıkladı:

Ajans Press; Marka Şehir ve Belediyelerin Medya Karnesini Açıkladı: Basın Bildirisi Ajans Press; Marka Şehir ve Belediyelerin Medya Karnesini Açıkladı: 01 Ocak - 31 Aralık 2011 tarihleri arası Ajans Press in takibinde olan yerel, bölgesel ve ulusal 2659 yazılı basın takibinden

Detaylı

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Uzman HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARININ TÜRKİYE VE AKİB LENDİRMESİ

Detaylı

Temmuz 2015. SAGMER İstatistikleri

Temmuz 2015. SAGMER İstatistikleri Temmuz 2015 SAGMER İstatistikleri Tablo 1: Ödeme Yöntemine Göre Yazılan Poliçe Adedi Dağılımı 2014 2015 Temmuz Ocak - Temmuz Temmuz Ocak - Temmuz ÜRÜN GRUBU ÖDEME TİPİ Ferdi Grup Ferdi Grup Ferdi Grup

Detaylı

Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler

Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler 1. Bölge: Ankara, Antalya, Bursa, Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Muğla 2. Bölge: Adana, Aydın, Bolu, Çanakkale (Bozcaada ve Gökçeada İlçeleri Hariç), Denizli,

Detaylı

Doğal Gaz Sektör Raporu

Doğal Gaz Sektör Raporu GAZBİR Türkiye Doğal Gaz Dağıtıcıları Birliği TEMMUZ Doğal Gaz Sektör Raporu İthalat 4.5, 4., Temmuz ayında yılının aynı ayına göre ülke ithalat miktarında 915,37 milyon sm 3, %28,43 lük bir artış meydana

Detaylı

2017 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU

2017 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU 2017 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2017 TEMMUZ /

Detaylı

MUHARREM AYINDA ORUÇ AÇMA SAATLERİ İSTANBUL

MUHARREM AYINDA ORUÇ AÇMA SAATLERİ İSTANBUL MUHARREM AYINDA ORUÇ AÇMA SAATLERİ İSTANBUL 1 Kasım 2013 17:15 2 Kasım 2013 17:14 3 Kasım 2013 17:13 4 Kasım 2013 17:12 5 Kasım 2013 17:11 6 Kasım 2013 17:10 7 Kasım 2013 17:08 8 Kasım 2013 17:07 9 Kasım

Detaylı

2013 YILI OCAK HAZİRAN DÖNEMİ KİMYA SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ KİMYA SEKTÖR ŞUBESİ. Hazırlayan: Burcu ŞENEL / Şef

2013 YILI OCAK HAZİRAN DÖNEMİ KİMYA SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ KİMYA SEKTÖR ŞUBESİ. Hazırlayan: Burcu ŞENEL / Şef 2013 YILI OCAK HAZİRAN DÖNEMİ KİMYA SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ KİMYA SEKTÖR ŞUBESİ Hazırlayan: Burcu ŞENEL / Şef 1 İÇİNDEKİLER I. 2012 YILI TÜRKİYE İHRACATI 3 A. GENEL

Detaylı

Türkiye de ve Dünyada Makarnalık (Durum) Buğdayı Pazarı

Türkiye de ve Dünyada Makarnalık (Durum) Buğdayı Pazarı Türkiye de ve Dünyada Makarnalık (Durum) Buğdayı Pazarı Makarna ve bulgurun üretiminde ana hammadde olarak kullanılan durum buğdayına olan talep giderek artmaktadır. 2013/14 sezonunda dünya durum buğdayı

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü

EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü Sunum: Murat YAZICI (Daire Başkanı) Pamuğun Geleceği Şekilleniyor Konferansı Bodrum 12-14 Haziran 2014 TEKSTİL VE KONFEKSİYON ÜRÜNLERİ

Detaylı

OSB'LERİN FİZİKİ DURUMU

OSB'LERİN FİZİKİ DURUMU 1 ADANA ADANA HACI SABANCI X 1.590,00 2 ADANA KOZAN X 164,00 3 ADIYAMAN X 210,00 4 ADIYAMAN BESNİ X 115,00 5 ADIYAMAN GÖLBAŞI X 110,00 6 ADIYAMAN KAHTA X 161,17 7 AFYONKARAHİSAR X 465,00 8 AFYONKARAHİSAR

Detaylı

EKİM AYI DIŞ TİCARET RAPORU

EKİM AYI DIŞ TİCARET RAPORU EKİM AYI DIŞ TİCARET RAPORU İLLER BAZINDA İHRACAT SIRALAMASI ve TÜRKİYE İHRACATI Kayseri ili yılı Ocak -Ekim ayı dönemi( İlk on aylık) ihracat rakamlarında %, küçülme söz konusu olmuştur. yılı Ekim ( İlk

Detaylı

2016 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU

2016 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU 2016 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 NİSAN / TÜRKİYE

Detaylı

Bu çalışma TİM AKADEMİ HEDEF PAZAR NGİLTERE Çalışmasında sunulan sunulara dayalı olarak hazırlanmıştır.

Bu çalışma TİM AKADEMİ HEDEF PAZAR NGİLTERE Çalışmasında sunulan sunulara dayalı olarak hazırlanmıştır. İNGİLTERE DIŞ TİCARET RAPORU Bu çalışma TİM AKADEMİ HEDEF PAZAR NGİLTERE Çalışmasında sunulan sunulara dayalı olarak hazırlanmıştır. 3 Mayıs 2016 tarihinde Türkiye İhracatçılar Meclisi Proje Danışma birimi

Detaylı

Elektrik Piyasası Sektör Raporu Şubat/2016

Elektrik Piyasası Sektör Raporu Şubat/2016 Elektrik Piyasası Sektör Raporu I GİRİŞ Bu rapor, elektrik piyasasında faaliyette bulunan lisans sahibi şirketlerin Kurumumuza sunmuş oldukları bildirimler esas alınarak hazırlanmıştır. Rapordaki lisanslı

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU

TEKSTİL SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU TEKSTİL SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU OCAK-HAZİRAN 2011 DÖNEMİ AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ SANAYİ UYGULAMA ŞUBESİ Hazırlayan: Burcu ŞENEL / Uzman 1 İÇİNDEKİLER I. 2011 OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ TÜRKİYE İHRACATI

Detaylı

T.C. SACLIKBAKANLIdI TURKiYE KAMU HASTANELERI BiRLiGi BATMAN BOLGE DEvLET Ha.sTaJ,{Tsi. inrivlq LisrDSi

T.C. SACLIKBAKANLIdI TURKiYE KAMU HASTANELERI BiRLiGi BATMAN BOLGE DEvLET Ha.sTaJ,{Tsi. inrivlq LisrDSi T.C. SACLIKBAKANLIdI TURKiYE KAMU HASTANELERI BiRLiGi BATMAN BOLGE DEvLET Ha.sTaJ,{Tsi Sayr : 8.10.4.1SM.4.72.00.20/... Konu : Teklife Davet 03.11.2014 Sayrn :... Kurumumuzun ihtiyacr olan Nehiyet HASAN

Detaylı

Bülten No 2: Ekim 2011-Mayıs 2012

Bülten No 2: Ekim 2011-Mayıs 2012 AGROMETEOROLOJİK ÜRÜN VERİM TAHMİNİ BÜLTENİ Bülten No 2: Ekim 2011-Mayıs 2012 Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama Bölümü Meteoroloji Genel Müdürlüğü

Detaylı

KURUM ADI KADRO ADI KONT.

KURUM ADI KADRO ADI KONT. KURUM ADI KADRO ADI 110010001 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ HEMŞİRE (BOLU MERKEZ Merkez) 1 0 80,65671 80,65671 110010003 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK MEMURU (BOLU MERKEZ Merkez) 1 0 79,69237

Detaylı

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ HAZİRAN 2013 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Mehmet ÖZÇELİK / Uzman Yrd. HAZIR GİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARININ

Detaylı

2017 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU

2017 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU 2017 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2017 MAYIS / TÜRKİYE

Detaylı

KASIM AYI DIŞ TİCARET RAPORU(2016)

KASIM AYI DIŞ TİCARET RAPORU(2016) KASIM AYI DIŞ TİCARET RAPORU() İLLER BAZINDA İHRACAT SIRALAMASI ve TÜRKİYE İHRACATI yılı Kayseri Ocak- Kasım ayları dönemi ihracat rakamlarında % küçülme söz konusu olmuştur. yılı Kasım ( İlk on bir aylık

Detaylı

MAYIS 2015 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ. Hazırlayan: Dr. M.

MAYIS 2015 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ. Hazırlayan: Dr. M. MAYIS 2015 AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AKİB DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ Hazırlayan: Dr. M. Sami SÜYGÜN / Şef SEKTÖRLER MAYIS - TÜRKİYE GENELİ MAYIS - AKİB (OCAK-MAYIS)

Detaylı

2016 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU

2016 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU 2016 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 TEMMUZ /

Detaylı

r Grdalarrn bulundufu bolgede galrgan herkesin r Personelin gahgma bigimlerinin de temiz ve safihkh r Yiyeceklerle ufiragan ki5ilerin temiz ve uygunsa

r Grdalarrn bulundufu bolgede galrgan herkesin r Personelin gahgma bigimlerinin de temiz ve safihkh r Yiyeceklerle ufiragan ki5ilerin temiz ve uygunsa CAP r Grdalarrn bulundufu bolgede galrgan herkesin onsoz Beslenme insanoflunun iemel ihtiyaglarrndan biridir. Grda maddeleri yagam igin vazgegilmez unsurlar olmasrnrn yanrnda insan saflrfrnr tehlikeye

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı,

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2017 0 HUBUBAT ÜRÜNLERİN TANIMI Hububat grubu ürünler dünyada stratejik önemi en yüksek olan ürünler olup ilk çağlardan itibaren ekimi yapılarak üretilen besin grubudur.

Detaylı

2016 ARALIK DIŞ TİCARET RAPORU

2016 ARALIK DIŞ TİCARET RAPORU 2016 ARALIK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 ARALIK /

Detaylı

ULUDAĞ TEKSTİL İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2017 YILI OCAK-ŞUBAT DÖNEMİ DIŞ TİCARET DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUDAĞ TEKSTİL İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2017 YILI OCAK-ŞUBAT DÖNEMİ DIŞ TİCARET DEĞERLENDİRME RAPORU ULUDAĞ TEKSTİL İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2017 YILI OCAK-ŞUBAT DÖNEMİ DIŞ TİCARET DEĞERLENDİRME RAPORU Mart-2017 1 Ar-Ge Şubesi I çindekiler 1. ŞUBAT AYI İHRACAT DEĞERLENDİRMESİ.3 1.1. Şubat 2017 Uludag Tekstil

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

Elektrik Piyasası Sektör Raporu Ocak/2016

Elektrik Piyasası Sektör Raporu Ocak/2016 Elektrik Piyasası Sektör Raporu I GİRİŞ Bu rapor, elektrik piyasasında faaliyette bulunan lisans sahibi şirketlerin Kurumumuza sunmuş oldukları bildirimler esas alınarak hazırlanmıştır. Rapordaki lisanslı

Detaylı

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ SOSYAL BÝLGÝLER - DÝN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ 1 [ 9 ] A kitapçýðý soru numarasý B kitapçýðý soru numarasý 1[9] Anadolu uygarlýklarýndan Ýyonyalýlar denizcilik ve deniz ticaretiyle uðraþmýþlardýr.

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER SEKTÖRÜ 2017 YILI MAYIS AYI İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ

SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER SEKTÖRÜ 2017 YILI MAYIS AYI İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER SEKTÖRÜ 2017 YILI MAYIS AYI İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ Mayıs 2017/ SEKTÖREL BAZDA İHRACAT RAKAMLARI -1.000 $ TÜRKİYE GENELİ VE AKİB KARŞILAŞTIRMALI

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI. Gümrükler Genel Müdürlüğü / DAĞITIM YERLERİNE

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI. Gümrükler Genel Müdürlüğü / DAĞITIM YERLERİNE T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Gümrükler Genel Müdürlüğü Sayı : 85593407-156.01 Konu : ÖTV (I) sayılı liste bakımından görevlendirilmiş/yetkilendirilmiş vergi dairesi listesi 05.05.2016 / 15815308 DAĞITIM

Detaylı

rilvr grrinni, KURGU, SESLENDiRME, sruovo gerinni, nruiunsyon,

rilvr grrinni, KURGU, SESLENDiRME, sruovo gerinni, nruiunsyon, rilvr grrinni, KURGU, SESLENDiRME, sruovo gerinni, nruiunsyon, e nnrir rasartm ve TEKNiT onrurgmanltk niznner ALtMt TEKNiT gnnrnamesi igin Tanrmr Dr Ayhan Kuzu ve gahgma ekibi tarafrndan planlanan proje

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

TABLO-1. İLKÖĞRETİM/ORTAOKUL/İLKOKUL MEZUNLARININ TERCİH EDEBİLECEĞİ KADROLAR (2015 EKPSS/KURA )

TABLO-1. İLKÖĞRETİM/ORTAOKUL/İLKOKUL MEZUNLARININ TERCİH EDEBİLECEĞİ KADROLAR (2015 EKPSS/KURA ) KURUM KODU DPB NO KURUM ADI / POZİSYON UNVANI İL İLÇE TEŞKİLAT SINIF 490060001 12062 AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI HİZMETLİ IĞDIR TÜM İLÇELER Taşra YH 12 2 999 1000 1001 490060003 12079 AİLE VE

Detaylı

YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖRÜ TÜRKİYE GENELİ DEĞERLENDİRME RAPORU

YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖRÜ TÜRKİYE GENELİ DEĞERLENDİRME RAPORU 2016/2017 AĞUSTOS AYI AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖRÜ TÜRKİYE GENELİ LENDİRME RAPORU HAZIRLAYAN Yaş Meyve ve Sebze Sektör Şefliği Limonluk Mah. Vali Hüseyin Aksoy

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Ekim 2015 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2015 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME 2015 Ocak-Eylül Döneminde

Detaylı

Türkiye Geneli 2013 Yılı Ocak - Aralık Sektörel Bazda İhracat Rakamları Değerlendirmesi

Türkiye Geneli 2013 Yılı Ocak - Aralık Sektörel Bazda İhracat Rakamları Değerlendirmesi 3-4 Türkiye Geneli 2013 Yılı Ocak - Aralık Sektörel Bazda İhracat Rakamları Değerlendirmesi 5 Hazır Giyim ve Konfeksiyon Sektörü 2013 Yılı Ocak - Aralık İhracatında Ürün Grubu Değerlendirmesi 6 Hazır Giyim

Detaylı