SOSYAL B L MLERDE TEMEL KAVRAMLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SOSYAL B L MLERDE TEMEL KAVRAMLAR"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2616 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1584 SOSYAL B L MLERDE TEMEL KAVRAMLAR Yazarlar Prof.Dr. Ali ERGUR (Ünite 1) Prof.Dr. Veysel BOZKURT (Ünite 2) Prof.Dr. Yasin AKTAY (Ünite 3) Doç.Dr. Aksu BORA (Ünite 4) Prof.Dr. Tanel DEM REL (Ünite 5) Prof.Dr. Sibel KALAYCIO LU (Ünite 6) Doç.Dr. Hakan ERGÜL (Ünite 7) Yrd.Doç.Dr. Emre GÖKALP (Ünite 7) Prof.Dr. Ümit TATLICAN (Ünite 8) Editör Yrd.Doç.Dr. Emre GÖKALP ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2012 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard mc s Arfl.Gör.Dr. rem Erdem Ayd n Ö retim Tasar mc s Doç.Dr. T. Volkan Yüzer Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Dil Yaz m Dan flman Funda Gürbüz Grafiker Hilal Küçükda aflan Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Haziran 2012

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... viii Kültür... 2 KÜLTÜRÜN ÖNEM... 3 SOSYAL B L MLERDE KÜLTÜR... 5 Kültür Kavram n n Kökeni... 5 Antropolojik Yaklafl mlar... 5 Evrimci ve Tarihselci Yaklafl mlar... 5 fllevselci ve Yap salc Yaklafl mlar... 6 Sosyolojik Yaklafl m... 6 KÜLTÜR VE DEOLOJ... 8 KÜLTÜR VE GELENEK... 9 KÜLTÜR VE B LG L fik S S MGELER N KAYNA I OLARAK KÜLTÜR SANAT VE TOPLUM KÜRESELLEfiME VE KÜLTÜR Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Ekonomi G R fi EKONOM K DÜZEN N SOSYOLOJ K ANAL Z Fonksiyonalist Perspektif Mallar n ve Hizmetlerin Da t m Gücün ve Zenginli in Üretimi Yenilik Çat flma Kuram Sembolik Etkileflim Yaklafl m ENDÜSTR TOPLUMUNDA fi N ÖRGÜTLENMES Bilimsel Yönetim Anlay fl ve nsan liflkileri Okulu Fordizm: Kitle Üretimi Fordizmin Krizi POST-ENDÜSTR YEL ÇA DA fi N ÖRGÜTLENMES Standartlaflman n Sonu flin Yeniden Örgütlenmesi: Esnek ya da Yal n Üretim Post-endüstriyel Ça n flleri ve Örgütleri Üçüncü Sektör ÇALIfiMANIN GELECE Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE Din D N NED R? Dinin Sosyolojik Tan m Kutsal ve Din D fl Cemaat Veya Tek Bir Ahlaki Toplulukta Birlefltiren nançlar Bütünlü ü D N VE TOPLUM L fik S Dinin Di er Toplumsal Kurumlarla liflkisi Din ve Siyaset liflkisi Din ve Aile liflkisi Din ve Ekonomi liflkisi Din ve E itim liflkisi D N SOSYOLOJ S Din Sosyolojisinin Ortaya Ç k fl Dinin Kökenine Dair Sosyolojik Yaklafl mlar Din Sosyolojisi ve Dinî Sosyoloji Fark Dinin Sosyolojik ncelemesi: Metodoloji Tart flmas Bir Sosyal Aktör Olarak Din ve Dinî nançlar KLAS K SOSYOLOJ TEOR LER NDE D N Auguste Comte: Bir Hurafe Olarak Dinden Evrensel Bilim Dinine Karl Marx: Bir Yanl fl Bilinç ve Kalpsiz Bir Dünyan n Kalbi Olarak Din.. 70 Émile Durkheim: Toplumsal Yap flt r c Olarak Din Max Weber: Anlaml Sosyal Eylem ve Motivasyon Olarak Din Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Aile, Ataerkillik ve Toplumsal Cinsiyet G R fi A LE Aileye Farkl Yaklafl mlar Farkl Aile Biçimleri Toplumsal De iflim ve Aile TOPLUMSAL C NS YET Toplumsallaflma Sürecinde Cinsiyetin nflas Medyan n Toplumsal Cinsiyetin nflas ndaki Rolü Cinsiyet Özellikleri Cinsiyet Özelliklerinin Kültürel nflas Cinsiyet Kal plar Cinsiyet Kal plar n n Yeniden Üretilmesi ve De iflmesi Medyan n Cinsiyet Kal plar n n Yeniden Üretiminde ve De iflimindeki Rolü Cinsiyete Dayal fl Bölümü Delikli Tafl Yerde, Gelinlik K z Evde Kalmaz- Geleneksel Deyim... 92

5 çindekiler v ATAERK (PATR ARKA) Bireysel Yaflamlardan Toplumsal Örgütlenmeye Ataerkillik le Modernlik Aras ndaki liflki TOPLUMSAL C NS YET ROLLER VE Efi TS ZL K Eflitlik Fikrinin Geliflmesi Cinsiyet Eflitli i Ne Demektir? Cinsiyet Rolleri ve Cinsiyet Eflitsizli i C NS YETE DAYALI AYRIMCILIK Kad nlara Karfl Her Türlü Ayr mc l n Önlenmesi Uluslararas Sözleflmesi (CEDAW) Cinsel Yönelim ve Cinsel Yönelim Ayr mc l Kad na Yönelik fiiddet Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Siyaset S YASET NED R? S YASET B L M N N TEMEL KAVRAMLARI ktidar, Devlet, Egemenlik, Meflruiyet Ulus-Devlet ve Küreselleflme S YASAL DEOLOJ LER deoloji Kavram Liberalizm Sosyalizm Muhafazakârl k Milliyetçilik Sosyal Demokrasi Faflizm Feminizm Çevrecilik DEMOKRAT K REJ MLERDE S YASAL KURUMLAR (DEVLET N ÖRGÜTLENMES ), DEVLET-TOPLUM L fik LER VE S YASAL HAYAT Demokrasi Nedir? Seçimler ve Yasama Organ Yürütme Organ ve Bürokrasi Siyasi Partiler ve Parti Sistemleri Bask Gruplar ve Sivil Toplum Kurulufllar Kamuoyu ve Medya Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE

6 vi çindekiler 6. ÜN TE 7. ÜN TE Toplumsal Tabakalaflma ve Eflitsizlik G R fi VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE TAR H Ç NDE TABAKALAfiMA Kölelik Sistemi Kast Sistemi Feodalitede Görülen Toprak Mülkiyetine Dayal Sistem Sosyal S n flar TOPLUMSAL TABAKALAfiMA KURAMLARI Karl Marx Max Weber Sosyal S n f Sosyal Statü Politik Parti Yap sal- fllevselci Okul-T. Parsons, K. Davis ve W.E. Moore E. O. Wright Toplumsal Hareketlilik TOPLUMSAL Efi TS ZL K VE TABAKALAfiMADA YEN TARTIfiMALAR VE KURAMLAR Sosyal S n f, Etnik Köken ve Toplumsal Cinsiyet Kimlikleri Aras ndaki Kesiflme Modeli Toplumsal Tabakalaflman n Yeni Aktörü: Orta S n f Kültürel Dönüfl Tart flmalar ve Toplumsal Eflitsizlik Pierre Bourdieu ve Yaflam Tarz Toplumsal Tabakalaflma ve Yoksulluk Yeni Yoksulluk ve Tüketimden D fllanm fll k Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças S ra Sizde Yan t Anahtar Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Medya G R fi: ÖNEML B R TOPLUMSAL KURUM OLARAK MEDYA Medya Nedir? Medya y Nas l Ele Alabiliriz? MEDYA ARAfiTIRMALARININ TAR HÇES VE LK KURAMSAL YAKLAfiIMLAR MEDYA YA ÇA DAfi ELEfiT REL YAKLAfiIMLAR Frankfurt Okulu Medya, ktidar, deoloji Britanya Kültürel Çal flmalar Okulu Feminist Yaklafl mlar Post-Modern Yaklafl m MEDYA NIN EKONOM -POL T VE EKONOM -POL T K YAKLAfiIM(LAR) letiflimin Yeni S n rlar : Dijital Uçurumlar, Bölünmeler ÇA DAfi KÜRESELLEfiME SÜREC NDE MEDYA VE A TOPLUMU TARTIfiMALARI

7 çindekiler vii A Toplumu Kavram Kitle letifliminden A Toplumuna Etkileflimli Medya Yak nsama Kültürü Sosyal A lar, Sanal Cemaatler Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Toplum TOPLUM NED R? TOPLUM FELSEFELER Toplumsal Sözleflme Teorileri ve Toplum Muhafazakâr Tepki ve Toplum Sosyolojik Toplum Teorisinin Temelleri: Saint-Simon, Comte ve Spencer Bir Organizma Olarak Toplum: Spencer KLAS K DÖNEM TOPLUM TEOR LER : MARX, DURKHE M, WEBER VE S MMEL Karl Marx Émile Durkheim Max Weber Georg Simmel MODERN DÖNEM TOPLUM TEOR LER Yap salc l k fllevselcilik Erken Dönem fllevselcilik Yap sal- fllevselcilik Çat flma Teorisi fllevselcilerin ve Çat flmac lar n Toplum Anlay fllar M KRO VEYA B REYSEL ETK LEfi M TEMELL TOPLUM ANLAYIfiLARI Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE

8 viii Önsöz Önsöz Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar kitab uzaktan e itim yoluyla ön lisans ve lisans düzeyinde Felsefe baflta olmak üzere sosyal bilimler alan nda e itim alan sizlere yönelik olarak haz rlanm flt r. Kitab n temel amac kültür, ekonomi, din, aile, siyaset, medya gibi temel toplumsal kurumlar temel alarak sosyal bilimlerdeki temel kavramlar -farkl yaklafl mlar ve tart flmalar ekseninde- sizlere tan tmakt r. Kitab n birinci ünitesinde Kültürün insan-do a iliflkisi ba lam ndaki yeri ve kültürün gündelik yaflamdaki çeflitli görünümleri ele al nm flt r. Uygarl k, gelenek, ideoloji ve sanat kavramlar n n da tart fl ld bu ünitede ayr ca kültür ve küreselleflme iliflkisi de de erlendirilmifltir. Ekonomik düzenin farkl yönlerine odaklanan ikinci ünitede taylorizm, fordizm, post endürstriyel ça da iflin örgütlenmesi konular yla birlikte çal flman n gelece i tart fl lm flt r. Din olgusunun sosyolojik boyutunun ele al nd üçüncü ünitede inanç, kutsal, dind fl, sekülarizm ve teokrasi gibi kavramlar eflli inde din ve toplum iliflkisi farkl yaklafl mlar çerçevesinde ele al nm flt r. Aile, ataerkillik ve toplumsal cinsiyet üzerine olan dördüncü ünitede aile kurumuna iliflkin farkl yaklafl mlarla birlikte ataerkillik, toplumsal cinsiyet, cinsiyet kal plar, cinsiyet eflitli i ve cinsiyete dayal ayr mc l k kavramlar tart fl lm flt r. Siyaset üzerine yo unlaflan beflinci ünitede siyaset bilimi disiplininin temel kavramlar n tan mlanm fl, demokratik rejimlerde siyasal kurumlar n iflleyifl mekanizmalar hakk nda temel bilgiler verilmifltir. Ayr ca ideoloji kavram ile birlikte liberalizm, sosyalizm, muhafazakarl k, sosyal demokrasi, milliyetçilik, faflizm vb. belli bafll siyasal ideolojiler tart fl lm flt r. Alt nc ünitede toplumsal tabakalaflma ve eflitsizlik olgular masaya yat r lm flt r. Tarihsel süreçte toplumsal tabakalama ve eflitsizli in de iflen biçimleri kölelik, sosyal s n f, statü, toplumsal hareketlilik, yeni orta s n f ve yoksulluk gibi kavramlarla birlikte tart fl lm flt r. Medya n n ele al nd - yedinci bölümde hem medya-ideoloji-iktidar iliflkisi hem de medya n n ekonomi-politi i çeflitli yaklafl mlar do rultunda ele al nm flt r. Küreselleflme sürecinde a toplumu tart flmalar yla birlikte baflta internet olmak üzere yeni medya ve sosyal paylafl m a lar ve sanal cemaatler de erlendirilmifltir. Sekizinci ve son bölümde ise farkl toplum felsefelerinin, klasik ve modern toplum teorilerinin toplum anlay fllar ile bireyin do as ve toplum aras ndaki iliflki konusundaki görüflleri aç klanm flt r. Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar kitab bir çok kiflinin fevkalade önemli katk s yla haz rlanm flt r. Türkiye deki sosyal bilim literatürüne, özellikle de sosyoloji literatürüne önemli bir katk oluflturan bu kitap, öncelikle, her biri kendi alan nda çok sayg n olan de erli yazarlar m z n eseridir. Ünite s ras yla Prof.Dr. Ali Ergur (Galatasaray Üniversitesi-Sosyoloji Bölümü), Prof.Dr. Veysel Bozkurt ( stanbul Üniversitesi- ktisat Fakültesi), Prof.Dr. Yasin Aktay (Selçuk Üniversitesi-Sosyoloji Bölümü, Stratejik Düflünce Enstitüsü), Doç.Dr. Aksu Bora (Hacettepe Üniversitesi- letiflim Fakültesi), Prof.Dr. Tanel Demirel (Çankaya Üniversitesi-Siyaset Bilimi

9 Önsöz ix ve Uluslararas liflkiler Bölümü), Prof.Dr. Sibel Kalayc o lu (Orta Do u Teknik Üniversitesi-Sosyoloji Bölümü), Doç.Dr. Hakan Ergül (Hacettepe Üniversitesi- letiflim Fakültesi) ve Prof.Dr. Ümit Tatl can a (Adnan Menderes Üniversitesi Sosyoloji Bölümü) çok de erli emekleri ve bu kitab n bir parças olduklar için ne kadar teflekkür etsem azd r. Kitab n tasar m n gerçeklefltiren ö retim tasar mc s Doç.Dr. T. Volkan Yüzer, metindeki dil ve yaz m hatalar n düzelten Funda Gürbüz ve kitab n dizgi ve bas m ifllerindeki emeklerinden dolay baflta Mehmet Emin Yüksel ve Ufuk Önce olmak üzere A.Ö.F. dizgi birimi çal flanlar na da çok teflekkür ederim. Editör Yrd.Doç.Dr. Emre GÖKALP

10 1SOSYAL B L MLERDE TEMEL KAVRAMLAR Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Kültürün insan-do a iliflkisi ba lam ndaki yerini tan mlayabilecek, Kültür kavram n n anlam üzerine çok boyutlu bir bak fla sahip olabilecek, Kültürün bilgiyle iliflkisini toplumsal ba lamda aç klayabilecek, Kültürün gündelik yaflamdaki çeflitli görünümleri hakk nda bilgi edinebileceksiniz. Anahtar Kavramlar Kültür Uygarl k deoloji Simge Bilgi Sanat Gelenek Küreselleflme çindekiler Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar Kültür KÜLTÜRÜN ÖNEM SOSYAL B L MLERDE KÜLTÜR KÜLTÜR VE DEOLOJ KÜLTÜR VE GELENEK KÜLTÜR VE B LG L fik S S MGELER N KAYNA I OLARAK KÜLTÜR SANAT VE TOPLUM KÜRESELLEfiME VE KÜLTÜR

11 Kültür KÜLTÜRÜN ÖNEM nsana dair özellikleri di er canl türlerinin özellikleriyle k yaslamak ve insan n ayr cal n tan mlamak belirli ölçütler aç s ndan mümkündür. Örne in, insan n yegâne kültür üreticisi varl k oldu u söylenebilir çünkü insan kendi varl üzerine düflünebilme yetisine sahip bir canl d r. K saca kültür bu flekilde bir düflünme yetisinin sonucunda ortaya ç kan bir simge üretme etkinli idir. Uygarl k da insan n kültür üretme becerisinin sonucunda ortaya ç kan bir durumdur. Türkçe de uygarl k sözcü ü Avrupa dillerinin birço unda civilisation sözcü ü ile karfl lan r. Bu sözcük ise Latince de kent anlam na gelen civitas sözcü ünden türemifltir. Ayn anlam benzerli i Arapça Medeniyet ve Medine (kent) sözcükleri aras nda da vard r. Öyleyse insan n yaflam biçiminin belli bir süreklilik, örgütlülük ve karmafl kl k arz etti i durum olan uygarl n öncelikle ve belirleyici olarak kent tipi bir yerleflmenin ortaya ç k fl yla yak ndan iliflkisi oldu u söylenebilir. Kent yaln zca ortak bir yaflam alan olman n ötesinde, ortak bir ruh SIRA hâlinin S ZDEde temsilcisidir çünkü kent yaflam belirli bir yerde sabit kalmay gerektiren üretim iliflkilerine ba l d r. Düzenli tar m, istikrarl ticaret ve daha ileriki aflamalarda sanayi, kentin varl k nedeni olmufltur. nsan türünün tarihinde bir dönüm noktas olan yaz - DÜfiÜNEL M n n icad da bu fleklide örgütlü hâle gelen toplum yaflam n n kavramlar yoluyla kendini ifade etmeye ihtiyaç duymas yla ilgilidir. SORU Kent yaln zca ortak bir yaflam alan olman n ötesinde, ortak bir ruh hâlinin D KKAT de temsilcisidir; çünkü kent yaflam belirli bir yerde sabit kalmay gerektiren üretim iliflkilerine ba l d r. DÜfiÜNEL M SORU D KKAT Yak n zamana kadar insan di er türlerden ay ran en temel özelli in zekâ oldu- u düflünülmüfl ancak di er canl türlerinde de zekân n varl na dair bulgulara rastlanmas yla bu kan yavafl yavafl terk edilmektedir. Ancak AMAÇLARIMIZ zekân n varl sonucunda ö renme, aktarma ve bilgi birikimi gibi özellikler yaln zca insan AMAÇLARIMIZ türünde mevcuttur. Kültürü oluflturan bilgi ve ürünler, soyutlamalar arac l yla (resim, dil, müzik, yaz ) insanl k belle ine aktar l rlar. Kültür bir toplumda K bütünleflmeyi T A P sa layan en temel unsur olarak kabul edilebilir. K T A P Kültürün oluflumunda insan n kendi varl n n fark nda olmas ve kendisini düflünen bir varl k olarak tasavvur etmesi etkilidir. Kendi varl TELEV ZYON üzerine düflünebilme yetisi her ne kadar modern öncesi ça larda bilinen bir olgu olsa da Ayd n- TELEV ZYON lanma Ça n n temel düflünsel unsuru olarak kabul edilmifltir. Di er bir deyiflle NTERNET NTERNET

12 4 Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar Ayd nlanma Ça : Orta Ça da dinsel dogmalar n egemen oldu u feodal toplum düzeninde cemaat içinde kul konumunda olan insan, do as nda özgürlük olan ve kendi bafl na var olma hakk na sahip bir varl k olarak kavramsallaflt ran felsefi yaklafl m. Tanr kelâm n n sorgulanamaz merkezîli ine karfl, yanl fllanabilir insan akl n n üstünlü ünü ilan ederek 1789 Frans z Devrimi nin düflünsel temellerini haz rlayan düflünce ba lam. DÜfiÜNEL M SORU D KKAT Ayd nlanma Ça ve Rönesans tan itibaren insan, sadece Tanr n n iradesine göre flekillenmifl bir varl k de il, kendi iradesiyle kendi kaderini oluflturabilme gücü olan düflünsel bir birim olarak tasavvur edilmifltir. Descartes in ünlü ifadesiyle düflünüyorum öyleyse var m (cogito ergo sum) insan n düflünen bir varl k oldu unu ortaya koymaktad r. Her insan içerisine do du u evreni ve kendi var oluflunu aç klayabilmek ister. Her toplum kendi örgütlenme biçimi cinsinden bir inanç sistemi gelifltirir. Bu inanç sistemi insan n temel varolufl sorular na tatmin edici yan tlar vermek zorundad r. nsan n bu sorular na tatmin edici yan tlar en baflar l flekilde vermeyi baflaran inanç sistemi kurumsallafl r. Do ay dönüfltürme ve oradan anlamlar biriktirme etkinli i olan kültür, bu bak mdan önce inançlar üzerine kuruludur. Kültürün temelini oluflturan inanç düzlemi, tek bafl na bir toplum düzeni oluflturmak için fazla soyut bir anlat d r. Köklerini inançlardan alan de erler inançlar somutlaflt rma e iliminin bir sonucudur. Toplumsal iliflkinin devam n sa layacak olan gelenek ve göreneklere dönüflecek olan de erler, ortak kurucu unsurlar olarak kabul edilir. De erler sadece kalan ve de iflmeyen unsurlar de il, de iflmeye dair olanlar SIRA da S ZDE harekete geçirirler. De erler kültürün önemli tafl y c lar olmakla birlikte, toplumsal düzeni tam anlam yla kurmak için gerekli olan dayatma gücünden yoksundurlar. Toplumsal düzen ancak kurumsallaflm fl kurallarla ayakta durabilir. De erler ve gelenekler tek DÜfiÜNEL M bafllar na bask unsuru olamayacaklar ndan dolay, bir bask unsuru olan normlar mevcuttur. Norm, SORUen basit anlam yla yapt r m olan toplumsal kurald r. Norm yapt r m D KKAT olan toplumsal kurald r. nsan için do a bir simge üretme kayna d r. Bu üretimlerin birço u maddi koflullar n somut SIRA anlamda S ZDE de iflikli e u rat lmas yla olur. Ça dafl toplumlarda nere- deyse nesnelere indirgenmifl olan teknoloji kavram, asl nda, araç gereçten ziyade, AMAÇLARIMIZ onlar ortaya ç karan bilgi, alg, tasavvur, üretim, de erler ba lam n n tamam d r. DÜfiÜNEL M AMAÇLARIMIZ DÜfiÜNEL M Öyleyse kültürün bileflenlerinden biri olan teknoloji ça n ruhunu, toplumsal iliflkilerini ve bunlara hakim olan iktidar yap lar na iliflkin kabulleri de beraberinde K SORU T A P getirir. K SORU T A P D KKAT TELEV ZYON Ça dafl toplumlarda D KKAT neredeyse nesnelere indirgenmifl olan teknoloji kavram, asl nda, araç gereçten TELEV ZYON ziyade, onlar ortaya ç karan bilgi, alg, tasavvur, üretim, de erler ba lam - n n tamam d r. Kültürün bileflenlerinden bir di eri de simgelerdir. Kültür sonucunda ortaya NTERNET NTERNET AMAÇLARIMIZ ç kan üretimler, onlara dair söylem, fikir, de er ve yarg lar n soyut temsillere AMAÇLARIMIZ dönüflerek her bir somut üretimin kendisi yerine, onun yerine geçen daha evrensel ve dolayl göndermeleri hâline gelirler. flte bu soyut temsillere simge ad K T A P verilir. K T A P Simgeler belirli bir çeflitlilik ve de iflme arz etseler de ortak yaflam sürdürmek için baz simgelerin genel nitelikte olmas gerekir. Örne in$ dil, kültürün belli toplumsal düzeyde TELEV ZYON varl n koruyabilmesi için vazgeçilmez önemde bir simge sistem- TELEV ZYON dir. Kendinde anlam olmayan ses birimlerine, toplumsal olarak üzerinde uzlafl lm fl anlamlar atfedilmesi, en yayg n simge sistemi olan dili ortaya ç karm flt r. Sonuç olarak kültür, insan etkinlikleri içinde kendine özgü dinamikleri olan ayr cal kl bir aland r. Bu ayr cal n kökeninde insan n kendini sorgulayabilme NTERNET NTERNET yeti-

13 1. Ünite - Kültür 5 si yatar. Kültür toplumsal iliflkiler sistemi ve örgütlenme biçiminin hem kurucusu hem de yans mas d r. Kent yaflam n n kültürle olan iliflkisi nedir? SOSYAL B L MLERDE KÜLTÜR Kültür Kavram n n Kökeni DÜfiÜNEL M DÜfiÜNEL M Latince Colere fiilinden türemifl olan kültür terimi, 18.yy a kadar SORU genellikle tar msal etkinliklerde topra slah etme ve ürün yetifltirme gibi anlamlarda kullan lm fl- SORU t r. Fakat 18.yy.dan itibaren, Ayd nlanma düflüncesiyle birlikte kültür terimi toplumsal de er ve davran fl biçimlerini ifade eden toplumsal bir anlam kazanm flt r. D KKAT D KKAT Bir di er ifadeyle, Ayd nlanma Dönemi nde kültür terimi, tar msal etkinlikler için kullan ld anlam n n yan s ra, insan zihninin etkin olarak gelifltirilmesi anlam - n da kazanm flt r. Ayd nlanma Dönemi nde antropolojinin de geliflmesiyle kültür belirli bir halk n AMAÇLARIMIZ bütün yaflam biçimi anlam nda yayg n olarak kullan lmaya bafllam flt r. Williams a AMAÇLARIMIZ (2005: 90) referansla kültür olgusunun üç anlam katman oldu unu belirtebiliriz: i- Genel bir entelektüel, tinsel ve estetik geliflim süreci (uygarl k K medeniyet T A P anlam nda); ii- Entelektüel ve sanatsal ve etkinlik pratikleri (yüksek kültür anlam nda) ve K T A P iii- Bir grubun ya da bir dönemin yaflam biçimi olarak kültür. 1 TELEV ZYON Antropolojik Yaklafl mlar Kültür, farkl antropoloji geleneklerinde farkl flekillerde ele al nm flt r. Fakat birçok antropolog kültürün, insanlar n ö rendiklerinin ve eylemlerinin niteli iyle ilgili oldu una dair hemfikirdir. nsan türünü di er canl türlerinden NTERNET ay ran dünyay kavramsallaflt rma ve bunu simgeler arac l yla anlatabilme yetene i en eflsiz niteli idir. TELEV ZYON NTERNET Evrimci ve Tarihselci Yaklafl mlar Evrimcili in ilk ve en önemli temsilcilerinde olan Edward B. Tylor ( ) ayn zamanda antropolojinin konusunun kültür oldu unu belirten ilk bilim insan d r. Tylor, kültürel olanla biyolojik olan aras ndaki ayr ma vurgu yapm flt r. Tylor a göre kültür Bir dönemin ya da bir toplumsal grubun yaflam biçimi olarak tan mlan r ve yaln zca insanl k kültüre sahiptir. Bu tan m, kültür kavram n, insanlar n gündelik toplumsal yaflamlar n n tamam n kapsayacak flekilde geniflletir. Her bir kültürün ayr ayr incelenmesi gerekti ini çünkü her kültürün kendine özgü ve ayr bir tarihi oldu u görüflü Franz Boas ( ) taraf ndan kültürel görecelilik yaklafl m yla ele al nmaktad r. Bu görüfle göre her kültür kendi tarihinin ürünüyse ve var oldu u ba lam içerisinde inceleniyorsa insan kültürlerini daha ilkel ya da daha uygar olarak nitelemek veya kültürler aras nda karfl laflt rma yapmak sorunlu bir analizdir. Taylor a göre kültür insan yeteneklerinin birikimi iken Boas a göre kültür, bir toplulu un toplumsal davran fllar n n bütün ifadelerini, bireylerin içinde yaflad klar grubun al flkanl klar ndan etkilenen tepkilerini ve bu al flkanl klar n belirledi i insan etkinliklerini kapsar. Boas, bu noktada bize kültürel gözlük benzetmesini önerir. Bu gözlük, içinde yaflad m z dünyay alg lamam z ve toplumsal yaflamlar m z anlam n yorumlamam z sa lar.

14 6 Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar Kültürel görecelili in bir ad m sonras ise etnik-merkezcilik elefltirisidir. Etnik-merkezcilik, bireyin di er kültürleri yorumlarken kendi kültürünü dikkate almas, yüceltmesi ve di erlerini afla lamas d r. Bu ba lamda, etnik-merkezcilik bünyesinde rkç l da bar nd rd için, kültürel görecelili i, yani baflka kültürleri kiflinin kendi kültürünün de il, o kültürün ba lam içinde görmesini savunmak önemlidir. Resim 1.1 fllevselci ve Yap salc Yaklafl mlar Antropolojik yaklafl mda ifllevsel yaklafl m n en önemli temsilcisi olan Bronislav Malinowski ye ( ) göre her biyolojik ihtiyaç, bir kültürel sisteme yol açmakta, gereksinimleri karfl layan kültürel uygulamalar ise yeni kültürel ihtiyaçlar üretmektedir. Toplumlar bu gereksinimleri karfl lamak için din, sanat, hukuk, aile ve akrabal k gibi kurumlar gelifltirmifltir. Yap salc -ifllevselci ekolün kurucusu olan Radcliffe-Brown ( ) din, sanat, hukuk gibi kurumlar n bir kültürün anlafl lmas nda merkezî rol oynad klar n kabul ediyordu. Fakat Malinowski nin tersine, kültürel ifllevler, bireysel ihtiyaçlar n karfl lanmas de il, toplumsal yap n n sürdürülmesiydi. Farkl bir deyiflle, Brown, bir toplumun her gelenek ve inanc n n, dolay s yla kültürün, o toplumun yap s n sürdürmeye dönük belirli bir ifllevi oldu una inan r. Toplumun varl n sürdürmesi buna ba l d r. Genel olarak yap salc lara göre ise kültür, temelde yatan bir düflünce kal b n n ürünüdür. Her bir kültür, kendi fiziksel ve toplumsal çevresi taraf ndan oldu u kadar tarih taraf ndan da biçimlenir. Bir yap salc olarak Lévi-Strauss ( ) kültürü insan zihninin simgesel ifadeleri olarak görür. Bu tikel kültürler için oldu u kadar genel kültür kavram için de geçerlidir. Claude Lévi-Strauss: Yap salc antropoloji yaklafl m n n kurucular ndan Frans z düflünür. Kültürler aras nda hiyerarflik bir s ralama yap lamayaca n, kültür olgular n n kendi anlam ba lamlar nda de erlendirilmeleri gerekti ini ileri süren Lévi-Staruss, bu do rulutuda birçok araflt rma yapm fl, ça dafl sosyolojiye de önemli katk larda bulunmufltur. Sosyolojik Yaklafl m Antropolojinin kültür terimini temel konu edinmesinin yan s ra sosyoloji de toplumun bir bilefleni olarak inceler. Sosyolojide kültür, bir toplumun e itim, sanat, teknoloji, hukuk, siyaset gibi temel alanlar nda maddi ve maddi olmayan tüm birikimlerini kapsar. Bu bak mdan birey, topluma ait olup kültüre sahiptir. Sosyolojik düflünce tarihinde kültür, farkl kuramsal bak fl aç lar taraf ndan bütünlefltirici ögelerle çat flmac ögelerin kayna olarak ele al nm flt r. Bu bak fl aç s na göre, kültür toplumsal ögelerin birbirleriyle olan iliflkilerinde, ortak de erler çerçevesinde ortak bilinci ifade eden, düzen ve süreklili i sa layan

15 1. Ünite - Kültür bir kavram olarak bütünlefltirici bir role sahiptir. Bu konuda, özellikle yap salc ve ifllevselci yaklafl mlar, kültürün, toplumsal uzlaflma ve toplumsal bütünlük sa lamada büyük önem tafl d n vurgularlar. Yap salc yaklafl m n kültüre iliflkin kuramsal çerçevesinin temeli yap sal dilbilim ile göstergebilimsel alandaki çal flmalard r. Yap salc l kta kültürle dil birbirine benzeyen kavramlar olarak ele al n r. Yap salc yaklafl mda as l odak, bireysel insan bilinci de il, kültür sisteminin rolü ve kültür sistemi çal flmalar d r. Bu anlamda, kültürün, t pk dil gibi bütünlükçü bak fl aç s ndan okunmas bu yaklafl mla mümkündür. Farkl bir deyiflle yap salc yaklafl m, kültürün dilde yaflad, geliflti- i ve birikti ini, dilin de kültürün hazinesi ve bilincini oluflturdu una vurgu yapar. Dramaturjik yaklafl msa, toplumsal eylemi oyun metaforu üzerinden anlat r. Toplumsal hayat, sahnelenen bir dramaya benzeterek bireyleri bu oyunu sergileyen aktörler olarak ele al r. Bu yaklafl m, oyunun gerçekleflmesinde bir arada tutucu motifler üzerine e ilir. Kültürün çat flmac ögelerin kayna olarak en net hâli Marksist yaklafl mdad r. Buna göre kültürün, yönetici s n f n görüfllerini yans tan, onu meflrulaflt r p onun ç karlar na hizmet eden bir ifllevi bulunmaktad r. Hegemonya ve ideoloji kavramlar çerçevesinde ele al nan kültür kavram, toplumsal eflitsizlikleri, s n f çat flmalar n ve bask n s n f n meflrulu unu yeniden üreten bir unsur olarak ele al nm flt r. Bu yaklafl mlardan biri olan Frankfurt Okulu kültürü bir mücadele alan olarak çözümler te Frankfurt ta kurulan ve bir grup genç filozofu bir araya getiren Sosyal Araflt rmalar Enstitüsü (Institut für Sozialforschung), zaman içinde önemli bir düflünce okulu hâline gelmesiyle k saca Frankfurt okulu olarak an lm flt r. Bafllang çta Marksist düflünceye elefltirel bir tav rla yeni bir yön varmeyi amaçlayan Frankfurt Okulu düflünürleri, Nasyonal Sosyalizm in Almanya da iktidar ele geçirmesiyle birlikte sürgüne gitmek zorunda kalm fllar ve ço u ABD deki gözlemlerinden yola ç karak, kitle kültürü, kültür endüstrisi, propaganda, otoriter kiflilik gibi olgular üzerinde, kültür temelli araflt rmalar yapm fllard r. Kitle kültürü elefltirisi yapan okul, kültür endüstrisi kavram n gelifltirmifltir. Buna göre, kültür endüstrisi standartlaflm fl ürünler sunarak, izleyicilerin alg s nda gerilemeye neden olur ve toplumsal eflitsizliklerin yeniden üretir. E lence ürünü üretimi ve da t m yapan medya ve e lence flirketleri kültür endüstrilerine girmektedir. (Adorno 2006: ). Benzer bir bak fl aç s yla Birmingham Kültürel Çal flmalar Okulu, kültürü, iktidar n ve direniflin iflledi i bir alan olarak ele al r. Okul, kitle iletiflim araçlar ve medyayla sarmalanan kültürü, kültürel ürünlerin tüketilmesi yoluyla çat flmay yeniden üreten bir endüstri olarak ele al r. Birmingham Üniversitesi nde 1964 y l nda Ça dafl Kültürel Çal flmalar Merkezi (ÇKÇM) olarak kuruldu u için Birmingham Okulu ya da Britanya kültürel çal flmalar okulu olarak da an lan okul, ça dafl kültürel kuram içindeki önemli okullardan biridir. Geniflletilmifl bir kültür kavram n yaflama geçiren Birmingham Okulu hem yüksek kültür-afla kültür ayr m na hem de herhangi bir kültürel tabakalaflmaya karfl gelerek böylesi yaklafl mlardan önemli bir kopufl gerçeklefltirmifltir. Birmingham Okulu ayr ca kültürü birlefltirici bir sistem ya da paylafl lan de erler bütünü olarak de il, aksine bir mücadele ve çat flma alan olarak tarif etmifltir. Toplumsal tabakalaflma ve s n f çat flmas n dinamiklerinden olan yüksek kültür ve popüler kültür ayr m, kültürel etkinliklerin toplumsal kimlikler üzerindeki yans mas ndan, ana ak m kültürün d fl nda kalarak alt-kültürlerin ortaya ç kmas na kadar bir çat flma ortam yaratmaktad r. Yüksek kültür, bir dizi entelektüel ve sanatsal faaliyetle bunlar n ürünlerini tan mlamada kullan l rken popüler kültürse, Hegemonya: Bir toplumda hakim s n f ya da yönetici s n f n iktidar n do al ve meflru göstermesi, kendi s n fsal ç karlar n evrensel ç karlar olarak ifade etmesi durumu. Antonio Gramsci taraf ndan formüle edilem hegemonya kavram /kuram kapitalist bir toplumda, yönetici s n f n ideolojisini kitlelere ço u zaman güce baflvurmaks z n onlar n r zas n kazanarak empoze ediflini aç klar. 7

16 8 Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar DÜfiÜNEL M DÜfiÜNEL M SORU D KKAT çok genifl kitleleri hedef alarak pazara sunulan kültür ürünlerini ve bu ürünleri tüketen gruplar SORU ifade etmektedir. Yüksek kültür, D KKAT bir dizi entelektüel ve sanatsal faaliyetle bunlar n ürünlerini tan mlamada kullan l rken popüler kültürse, çok genifl kitleleri hedef alarak pazara sunulan kültür ürünlerini ve bu ürünleri tüketen gruplar ifade etmektedir. Sosyolojik düflünce tarihinde, hangi yaklafl mlar, kültürü, toplumun ögelerini bir arada tutan bir unsur olarak ele alm flt r? AMAÇLARIMIZ 2 AMAÇLARIMIZ DÜfiÜNEL M K T A P SORU TELEV ZYON D KKAT KÜLTÜR DÜfiÜNEL M VE DEOLOJ Resim 1.2 NTERNET Louis Althusser: Marksist yap salc Frans z AMAÇLARIMIZ düflünür. Marksizm in AMAÇLARIMIZ temel eserlerini yeniden ve yap salc bir bak fl aç s yla okuyan, yeniden K T A P üretimin sadece ekonomik olan üzerinden olmad n, egemen s n f n iktidar n n TELEV ZYON süregitmesi için ideolojik ba lam n da önem tafl d n vurgulam flt r. Bu nedenle, ideolojiyi bir NTERNET toplumsal yeniden üretim süreci olarak kavramsallaflt rm flt r. DÜfiÜNEL M SORU deoloji ve K kültür T A kavramlar, P ideal olanla gerçek olan aras ndaki iliflkiyi sorgulamas bak m ndan SORUkarfl l kl iliflki içerisindedir. Marksist perspektife göre ideoloji, içinde s n f mücadelesinin verildi i bir aland r. Kültür TELEV ZYON ise bu alan n en etkin unsurlar ndand r. ktidar, yaln z ekonomik alana D KKAT dayanmamakta, kültürel unsurlar da önemli rol oynamaktad r. Marxsist bak fl aç - s na göre, kültür kavram n n ideolojik kullan - m n n en net görüldü ü örneklerden biri Louis NTERNET Althusser in Devletin deolojik Ayg tlar (D A) kavramsallaflt rmas d r. Buna göre devletin kapitalizmin yeniden üretimini sa lamada iki tür sistemi vard r: lki, Devletin Bask Ayg tlar ; hükümet, ordu, polis, hapishane. kincisi Devle- K T A P tin deolojik Ayg tlar ; e itim, din, siyaset, sendika, bas n-yay n. Bunlar ideolojik yeniden üretimi devletin iflleyifline ba layan kültürel ayg tlard r (Althusser 2006: 128). TELEV ZYON Kültür kavram na bütünlefltirici bir araç gözüyle bakmak, dünya siyasi tarihinde ulus-devletlerin kurulma süreçleriyle bafllar. Ulus-dev- NTERNET let terimiyle birlikte bir ulusal kültürden söz edilmekte ve kültürel bütünleflmeyle ortak de- erlerin yarat l p paylafl larak korunmas hedeflenmektedir. Bu durumun tehlikeli yan ysa devlet s n rlar içinde bulunan farkl kültürlerin, asimilasyon yoluyla özgünlüklerini kaybetmeleridir. Modernleflmenin bir ürünü olan ulus-devletlerde, ulusal bir kültür yaratmak için farkl l klar eleme e ilimi belirgin hâle gelmifltir. Kültür kavram n n ideolojik kullan m n n saflaflt r c boyutu ve ulus-devlet kapsam nda bütünlefltirici rolünün yan s ra kültürün ço ulculu u önceledi ini belirten bak fl aç lar da mevcuttur. Modernizmin kültüre yükledi i bütünlefltirici, saflaflt r c rol postmodernizm taraf ndan elefltirilmifltir. Postmodernizm, evrensel ahlak yerine, her türlü ço ulculuk DÜfiÜNEL M ve yerellikten yanad r. Modernlik kavram, ulus-devlet s n rlar ba lam nda ulafl lmas gereken hedefleri olan bir ideolojiler bütünüdür. Oysa postmodern yaklafl m, SORU bu ba lamda gelecek bütün ideolojilere karfl d r. D KKAT Postmodernizm, D KKAT evrensel ahlak yerine, her türlü ço ulculuk ve yerellikten yanad r. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P K T A P

17 1. Ünite - Kültür 9 Paralel bir flekilde, küreselleflme kavram nda da kültürel ço ulculuk ilkesi benimsenmektedir. Esas olarak, küreselleflme ekonomik bir kavramd r ve ifl gücünün, sermaye ve mal piyasalar n n çok-uluslu flirketler arac l yla uluslararas bir nitelik kazanmas n ifade etmektedir. Bu durum, fazla üretimi satacak yeni Pazar aray fllar na dayanmaktad r. Küreselleflme çok boyulu bir olgudur. Bu süreçte, ulus-devletler zay flamakta ve ulusal kültürler yerini, küresel ve yerel olan n bir arada bulundu u bir yap lanma almaktad r. Küreselleflme sürecinde, ideoloji kültürel bir kod olarak kabul edilirken ço ulcu bak fl aç s yla tüm yerelliklere büyük önem atfedilmektedir. Fakat küreselleflme kavram her ne kadar bütünlefltirici yap y ön plana ç kar r görünse de bu bütün olma hâli ve ço ulculuk ilkesine ra men, indirgemeci ve tek tiplefltirici bir boyuta sahiptir. Çünkü küresel kitle kültürünün ço ulculu u esasen Bat -merkezlidir ve küresel kitle kültüründe üretim, kitle iletiflim araçlar n n egemenli indedir. Küreselleflen, sermayeyle birlikte kültür ve iletiflimdir. Küresel ve yerel kültürlerin ideolojik aç dan karfl laflmas n de erlendirin. KÜLTÜR VE GELENEK 3 Gelenek kavram, sosyal bilimlerde s k kullan lan ama üzerinde DÜfiÜNEL M sistemli bir inceleme DÜfiÜNEL M yap lmam fl bir kavramd r. Günlük dilde genel olarak, geçmifle ait pratik ve de- erleri tan mlamak için kullan lan bir sözcüktür. Oysa gelenek sadece SORUgeçmiflle de- SORU il bugün ve gelecekle de ilgilidir (Glassie, 2002: 8-9). Bu kavram, dinamik olmad ve toplumun de iflen yap s n anlatmakta kullan lamad nedeniyle sosyal bi- D KKAT Resim 1.3 D KKAT limciler taraf ndan ihmal edilmifltir. Fakat Dövme (yapt rmak) san ld n n aksine gelenek ilk baflta, geçmifli ve dura anl bugüne dair bir an msatsa da esasen dinamik bir kavramd r ve bugüne ve gelece e iliflkindir. Yüzy llard r pratik de ildir. AMAÇLARIMIZ süregelen Gelene i tan mlarken yaflanan sorun, AMAÇLARIMIZ dövme gelene ine bir çok kavram belli bir zaman dizgesine yerlefltirirken bölgede rastlamak fazla tutarl l k aramaktan kaynakla- mümkündür. K T A P K T A P n r. Bir davran fl ya da düflünce belli say daki kuflaklar gerektirmeden de gelenek say - labilir. Buna karfl n daha fazla kufla n bildi- i ve bir flekilde gelenek oldu u konusunda mutabakata var lan bir fley de gelenek TELEV ZYON TELEV ZYON olarak kabul edilmeyebilir. Zira toplumlar n uzun bir geçmifle dayand n sand ve gelenek olarak gördü ü pek çok pratik asl nda görece olarak yak n NTERNET dönemlere aittir. NTERNET Gelenek, âdet ve örf aras ndaki s n rlar çok belirgin de ildir. Âdetler, uzun bir zaman boyunca tekrar edilen, kurumsallaflm fl toplumsal al flkanl klar olarak tan mlanabilir. Âdet, gelene e benzer biçimde süre enlik duygusu oluflturmakta ve geçmifli flimdiki zamana tafl maktad r. Fakat âdetler daha az de er SIRA yüklüdür, S ZDE göreli olarak daha az önemli toplumsal pratiklerdir. Bu aç dan da gelenekler kadar etkin bir benimseme ve aktar m sürecini geçirmezler. Örf ise toplumsal DÜfiÜNEL M norm olarak tan mlanabilir. Örfler, bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlar n belirleyen temel DÜfiÜNEL M kurallar oluflturmaktad r. Bu nedenle toplum taraf ndan bir yandan benimsenirken bir yandan da ihmal edilir. Dolay s yla da de iflmeyi ifade ederler. SORU SORU Örfler, bir toplumdaki ahlak ve terbiye standartlar n belirleyen temel D KKAT kurallar oluflturmaktad r. D KKAT AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ

18 10 Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar Ayr ca gelenek kavram, antropolojide kimi kez kültürle eflanlaml kullan lmaktad r. Bu ba lamda gelenek belirli bir topluluk içinde toplumsallaflma yoluyla bir kuflaktan di erine aktar lan inanç, âdet, de er, davran fl, bilgi ve uzmanl k örüntüleri olarak tan mlanmaktad r. Gelenek kavram n n tan mlanmas ndaki önemli güçlüklerden biri kavram n genellikle modernlikle karfl tl k içinde kullan lmas ndan kaynaklanmaktad r. Oysa gelenek ve modern karfl t olarak düflünülen iki toplum tipidir. Bu karfl tl k esas olarak geleneksel toplumlar ve modern toplumlar aras ndaki karfl tl kt r fakat hangilerinin geleneksel hangilerinin modern oldu u net ve kolay olarak cevaplanabilecek bir soru de ildir. Gelenek kavram n n modernlikle olan bu karfl t alg lan fl ndan ötürü, kavram geçmifle ait ve kal nt olarak düflünülmektedir. Oysa geleneksel olarak adland r lan pratikler modern olanla iç içedir. Küreselleflmenin tan mlanmas ndaki temel güçlüklerden biri ekonomik ve kültürel küreselleflme aras ndaki ba lant lar n kurulmas ndad r. Bir di er güçlükse, küreselleflmenin gelenek ve kültürle olan iliflkisini kavramaktad r. Küreselleflmenin ço ulcu söylemi içerisinde kültür ve gelene in asl nda bir zenginlik oldu u ve korunmas gerekti i dile getirilmektedir. Fakat ayn zamanda gelenekler bir seçime tabi tutulmakta ve küreselleflme sürecinde hangilerinin korunmas gerekti i bir sorun olmaktad r. DÜfiÜNEL M SORU D KKAT KÜLTÜR VE B LG L fik S Kültür kavram, özünde insan n do ayla kurdu u uyum ve dönüfltürme iliflkisinin sonucunda oluflur. Bu iliflki sadece teknoloji, kurumlar n biçimsel boyutlar vb. maddî olgular olarak ortaya ç kmaz ayn zamanda maddî-olmayan unsurlarda da somutlafl r. Bunlar n içinde bilgi kavram özel bir yer kaplar. Bilgi, çok basit olarak bilen özneyle SIRA bilinen S ZDE nesne aras ndaki iliflki olarak tan mlanabilir. Her ne kadar bu iliflki ça lar boyunca ayn kalsa da unsurlar farkl dönemlerde farkl flekillerde aç klanm flt r. Bilginin ne oldu una dair tart flmalar, felsefenin temel konular ndan DÜfiÜNEL M biridir. Bilginin niteli i üzerine düflünme alan na epistemoloji ad verilmektedir. Bilginin toplumsal üretim, edinim, kullan m ve anlamlar üzerine yap lan tart flmalar ise bilgi sosyolojisi SORU disiplininin alan n oluflturmaktad r. Bilgi, çok basit D KKAT olarak bilen özneyle bilinen nesne aras ndaki iliflki olarak tan mlanabilir. Bilgi üzerine en eski felsefi tart flmalar, Eski Yunan uygarl nda Sofistler in yapm fl olduklar bilinmektedir. Onlara göre, bilgi aran p bulunacak bir hakikat olmaktan ziyade, insan n akl ve gündelik pratikleri sayesinde oluflan, bir anlamda AMAÇLARIMIZ infla edilen bir olgudur. Sofistler in bu bilgi anlay fl, onlar n varl k kavram n alg - AMAÇLARIMIZ lay fllar yla yak ndan ilgilidir: Sofistler e göre, baflta kendisininki olmak üzere, insan n varl aç klay fl, akl n n ürünü olan bilgiden yola ç k larak yap labilir. (Uslu, K T A P 2009: 76-77) K lginç T A Pbir flekilde, Sofistler in bilgi ve varl k aras nda kurduklar iliflki, ça dafl felsefenin temel ön kabulleriyle benzerlik göstermektedir. Böyle bir bak fl aç s, do al olarak bilginin görelili ini, öznellikten geçerek oluflan bir olgu oldu unu vurgular. TELEV ZYON Ancak bilginin öznelli i üzerine kurulu bu yaklafl m, yine Eski Yu- TELEV ZYON nan n, daha sonraki ça lar da derinden etkileyen düflünürü Platon dan itibaren, yerini, özsel, mutlak ve evrensel bilgi kavram na terk edecektir. Platon, bilgiyi zaten do ada var olan, insan akl n n keflfetti i ya da hat rlad bir olgu olarak görmüfltür. Bu görüfl, bilginin, bireyi aflan, nesnel bir gerçekli in parças olarak NTERNET NTERNET alg -

19 1. Ünite - Kültür lanmas anlam na geliyordu. Farkl biçimlerde yeniden tan mlansa da bu mutlak bilgi anlay fl ça lar boyunca egemenli ini sürdürmüfltür. Günümüz modern dünyas n n düflünsel temellerini oluflturan Ayd nlanma Felsefesi de bu tür bir bilgi anlay fl na sahiptir. Modernli in kurucu düflünürü olarak tan mlayabilece imiz René Descartes ( ) bilgiyi, ak l sahibi varl k olan insanla do ay bir karfl tl k içinde düflünerek özne-nesne iliflkisi ba lam nda kavramsallaflt rm flt r (Özlem, 2008: 81). Modernli in temel bir di er düflünürü olan Immanuel Kant ( ) ise insan bilen özne olarak kabul etmifl ancak onu mutlak bir bilme durumu içinde, tarihsel ve kültürel bütünlü ünden s y rarak soyutlam flt r. Bununla birlikte, bu egemen bilgi-varl k iliflkisi yaklafl m na, görece erken bir dönemde, talyan düflünürü Giambattista Vico ( ), do an n bilgimizin nesnesi olamayaca na dair önermesiyle karfl ç km flt r. Bunun nedeni basittir: nsan do an n varolufl koflul ve nedenlerini gerçek anlamda bilemez. Bu nedenle, insan sadece kendi pratiklerinden do an bilgiyi edinebilir. Sosyoloji biliminin do uflu ve geliflmesiyle birlikte bilginin toplumsall na a rl k veren çeflitli yaklafl mlar ortaya ç km flt r. Ancak özne-nesne karfl tl na iliflkin yaklafl m daha köktenci bir flekilde elefltiren düflünür Alman filozofu Wilhelm Dilthey ( ) olmufltur. Dilthey, modern felsefenin, tarihten soyutlanm fl bilen özne kavram na fliddetle karfl ç kar. Ona göre, bilgiye ulaflmak için sadece ak l yeterli de ildir. nsan akl n n yard m yla, ama tarihselli i, gündelik yaflam içindeki üretimi, k saca varl n n bütünselli i içinde bilgiyi kurar. Özellikle Alman Tarihçi Okulu insan n, tarihinden ve kültüründen ayr de erlendirilemeyece ini, bilginin sadece do a bilimleri ve onlara özgü yöntemlerle üretilemeyece ini savunur. Bu nedenle, bilginin üretiminde do a bilimleri kadar tin bilimlerinin (Geisteswissenschaften) de ayn önemde pay vard r. Her ne kadar köklü elefltirileri yap lm fl da olsa do a bilimlerinin üretti i, nesnel ve evrensel oldu u varsay lan bilgi türünün en de erli bilme biçimi oldu u günümüzde yayg nl kla kabul edilmektedir. Oysa ça dafl felsefe ve sosyal bilimlerdeki elefltirel yaklafl mlar, bilginin tek, nesnel, evrensel ve mutlak olmad n göstermektedirler. Bu ba lamda, farkl bilgi türleri oldu unu, toplumsal gerçekli in farkl bilgi türleriyle örülen çok katmanl bir yap arz etti ini ifade edebiliriz. Birbirinden farkl tarihsel, co rafi, kültürel koflullarda oluflmufl bilgi türlerinin, bir de erlilik s ralamas na tabi tutulamayaca, bir bilgi hiyerarflisi kurulmayaca fikri, art k yayg nl kla kabul gören bir yaklafl md r. Bilgileri kültür köklerine göre ayr mlaflt rmak (örne in, Uganda daki yerel bir cemaatin kültürünün karfl s na, ondan daha üstün oldu unu varsayd m z New York taki kent yaflam n yerlefltirmek) yerine, bunlar n farkl türde deneyimlerin sonucu ortaya ç kt klar n kabul etmek daha do ru olacakt r. Bilgiyi s n fland rmak ancak onun karfl l k geldi i gerçeklik düzeyleriyle iliflkisi kurularak yap labilir. Di er bir deyiflle kültürler aras ndan üstünlük cetveli oluflturulamaz. Bunun yerine, bilginin insan n dünyay anlamland rmas nda oynad ifllevsel role göre d fl gerçeklikten (görünen olgular n dünyas, biçimler, kurumlar, gündelik yaflam n yap p etme bilgileri) en derindeki gerçeklik katmanlar na uzanan (dünyaya anlam veren temel bilgi kategorileri, inanç, sezgi, imgelem vb.) bir s ralamas yap labilir. Farkl bilgi biçimleri sadece insan n do ayla kurdu u iliflkinin sonuçlar de il, ayn zamanda farkl toplumsal örgütlenmelerin gerektirici koflullar d r. Bilgi, bu ba lamda bireyin anlam dünyas n n tekilli inden toplumsal yaflam mümkün k lan kolektif anlam birimlerinin kurulmas na uzanan bir ço ulluk içinde kültürün kurucu unsuru hâline gelir. 11 Alman Tarihçi Okulu: nsan ve topluma dair olgular n aç klanmas n n soyut kavramlarla yap lamayaca n, tarihsel ve kültürel ba lamda de erlendirerek bütünlük içinde anlafl laca n savunan, Almanya da 19.yy içinde geliflen felsefe ve tarih yaklafl m.

20 12 Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar DÜfiÜNEL M SORU D KKAT S MGELER N KAYNA I OLARAK KÜLTÜR Kültür kavram n n varolufl koflullar ndan birisi, sürekli olarak iletiflime konu olmas d r. Zira insan n do ay dönüfltürerek üretti i nesneler ve simgeler, ancak insanlar aras nda sürekli bir gösterge ve kod al fl-verifli oldu u sürece var olabilirler. Bu sürekli simge al fl-verifline iletiflim ad n veriyoruz. letiflimin çeflitli biçimleri ve araçlar vard r. Ancak bu çeflitlili e ra men, her tür iletiflim göstergelerin dolafl m - n mümkün k lar. ster karfl m zdaki kifliye basit bir göz k rpma hareketi yapal m ister dumanla ya da elektrik sinyalleriyle kodlar gönderelim ister televizyon gibi kitlesel özelli i olan bir araçla milyonlarca insan hitap edelim, özde ayn gösterge al fl-verifli arac l yla anlam aktarmaya çal fl r z. Göstergeler kendilerinden baflka bir fleye gönderme yapan eylem, nesne, kavram ve yap lar olarak tan mlanabilirler. nsan n SIRA her S ZDE eylemi, kültür üretmeye yönelik oldu u için toplumsal gerçekli in tamam çeflitli tipte göstergelerle doludur. Hatta her fley göstergedir diyebiliriz. Kavrama sosyal bilimlerde farkl yaklafl mlar gelifltirilmifl olsa da, gösterge, en çok DÜfiÜNEL M göstergebilim yorumu içinde ele al n r. Göstergebilim, anlam tafl y c s göstergeler ve bunlar n nas l düzenlenece ine dair kurallar anlam na gelen kodlar çözümlemeyi ve sistemlefltirmeyi SORU hedefler. Göstergeler kendilerinden D KKAT baflka bir fleye gönderme yapan eylem, nesne, kavram ve yap - lar olarak tan mlanabilirler. Toplumsal gerçekli in, bir metin gibi okunabilir göstergelerden olufltu unu varsayan göstergebilim, sosyolojiden önce dilbilimde ortaya ç km flt r. Dilin bir AMAÇLARIMIZ kodlar ve göstergeler sistemi oldu unu, okuyucuya göre de iflen anlamlar tafl d - AMAÇLARIMIZ n, bununla birlikte belli toplumsal kabuller üzerinde infla edildi ini ilk kez sviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure ( ) öne sürmüfltür. Saussure, K T A P göstergenin K gösteren T A P ve gösterilen olarak iki boyutu oldu undan bahsetmifltir. (Saussure, 1995: 158) Göstergeyle karfl laflt m zda, örne in bir film afiflinde t rpan nesnesinin resmini gördü ümüzde, önce onun yüzeyde ya da ilk anda alg - TELEV ZYON lad m z TELEV ZYON anlam n düflünürüz (bir tar m aleti olarak t rpan). Ancak o göstergenin gerçek anlamland rmas onun içinde bulundu u gerçeklik ba lam yla yak ndan iliflkilidir. Ba lamsal ögeleri dikkate ald m zda, gösterge bizim öznelli imizde özel ve ilk bak flta fark edemedi imiz bir anlam kazanmaya bafllar: Üzerinden kan NTERNET NTERNET damlayan t rpan, karanl k bir fonda, ürkütücü bir flatonun önünde kime ait oldu- u belli olmayan bir el taraf ndan tutuluyorsa bunun bir korku filminin göstergesi oldu unu anlar z. Ayr ca t rpan nesnesi, birçok kültürde ortak olarak ölümün simgesel anlat m olan Azrail in vazgeçilmez gerecidir. Simgesel anlat m soyutlaflt kça, göstergenin anlam da ço ullaflacak, gönderme yapma gücü artacakt r. Örne in, filmin tamam - n seyrettikten sonra bir seyircinin, sadece t rpan nesnesini tekrar görmesi, onda bütün filmin içeri ini, onun uyand rd duygular yeniden ça r flt rabilecektir. Hatta bu teknik birçok yönetmen taraf ndan uygulanan bir anlat m biçimidir: Filmin son sahnesinde, baflka herhangi bir tamamlay c ba lamsal ögeye gereksinim duyulmadan sadece t rpan n gösterilmesinin yaratt etki, onun güçlü gösterge etkisinde gizlidir. 20.yy da Frans z edebiyat elefltirmeni, kültür kuramc s Roland Barthes ( ), Saussure ün izinden giderek, ça dafl göstergebilimin temel kavramlar n ortaya atm flt r. Barthes a göre göstergenin anlamland r lmas iki düzeyde gerçekle-

21 1. Ünite - Kültür 13 flir: Her metin (nesne, kavram, imge, söylem de birer metin olarak kabul edilebilir) yüzeyde herkesçe üzerinde uzlafl labilir bir düz anlam, bir de ba lam na göre de iflerek okurun (göstergeyi çözümleyen her özne bir okur olarak kabul edilebilir) anlam dünyas na örtük bir flekilde ulaflan yan anlamdan oluflur. Her türlü metin bir yananlam içerebilir çünkü önemli olan onun kendisinde mevcut olan anlam de il (böyle bir mutlak anlam yoktur), okurda yapt ça r fl md r. Böylece metin bir kendisini bir de simgesel düzeyde anlatmak istediklerini içerir. Bu ikinci düzey, sonsuz say da okumaya aç kt r. Baz metinler özellikle böyle bir anlam tafl mas için insanlar aras iletiflime konu olurlar. Her türlü ima, gönderme, kinaye, dolayl anlat m, e retileme vb. bu tür metinlerin temelini oluflturur. Dîvan flairi Nedîm in ünlü içinde redifli gazelinde, insanlar aras simge al fl-veriflinde ne denli özel göstergeler kullan labilece ini ya da gündelik dilde herkes için s radan olan bir sözcü ün, özel bir ba lamda iki kifli aras nda nas l özel bir yan anlam kazanabilece ini gösteren beyiti anabiliriz: Bir söz dedi cânan ki kerâmet var içinde/ Dün gîceye dair iflâret var içinde. [Sevgili, içinde keramet bulunan bir söz dedi (söyledi) (ve) o sözde dün geceye (sevgili ile benim aramda geçen gece) dair izler, iflaretler, ipuçlar vard.] Barthes, yan anlamlar n inflas nda toplumsal olarak üzerinde uzlafl lm fl baz kodlar n önemli oldu unu belirtir. Bu kodlar, bir kültürde gerçekli in anlamland r lmas nda bir çeflit aç klama paketi olan mit ya da mitoslar arac l yla ifllerlik kazan rlar. Di er bir deyiflle, göstergeler mitlere gönderme yaparak toplumsal gerçekli in kurulmas ve anlam üretmesini sa larlar. Her kültürün, varl, evreni, olgular n ve nesnelerin düzenini aç klamak için gelifltirdi i aç klama flemalar vard r. Mitoslar, bu ba lamda dünyaya anlam vermeye yarayan, bireyin onunla kurdu u iliflkinin niteli ini belirleyen, göstergelerle dolu kod sistemleridir. Ayn kültürel mant ktan türemifl mitoslar, o toplumun belle inde ve gündelik yaflam prati inde yönlendirici bir sistematik olarak genel bir mitoloji ya da mitologya olufltururlar. Barthes, o güne kadar antropolojide eski ya da ilkel olarak adland r lan basit üretim iliflkilerine sahip toplumlara atfedilen mitoloji kavram n, bu tan m ndan kurtarm fl ça dafl toplumlar n da asl nda benzer aç klama flemalar kulland klar n göstermifltir. Ça dafl Söylenler (Mythologies) bafll kl kitab nda Barthes, mitos kavram n n modern toplumda ald biçimleri tart flmakta ve 1950 lerin dünyas n n güncel örnekleriyle bu sav n desteklemektedir. Barthes a göre popüler kültür, medya söylemi, reklâmlar, gündelik yaflam nesneleri gibi unsurlar ça dafl mitoslar n (söylenler) üretildi i alanlard r. Mitos, gizleyerek de il biçimi de ifltirerek etki- Resim 1.4 Üzerinden kan damlayan t rpan, karanl k bir fonda, kime ait oldu u belli olmayan bir el taraf ndan tutuluyorsa, bunun bir korku filminin göstergesi oldu unu anlar z. Resim 1.5 T rpan, ayn zamanda, birçok kültürde ortak olarak ölümün simgesel anlat m olan Azrail in vazgeçilmez gerecidir! Mit: nsan ya da do a olaylar n aç klamak amac yla do aüstü varl klar n ola anüstü eylemlerini efsane biçiminde anlatan ve kuflaktan kufla a geçen anlat. Barthes a göre mit, bask n s n f n ideolojik amaçlar na hizmet eden karmafl k ve iyi biçimlenmifl bildiriflim dizgesidir.

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6 I dil Say mer Sanal Ortamda Halkla liflkiler II dil Say mer, TED Ankara Kolejinin ard ndan lisans e itimini stanbul Üniversitesi, Bat Dilleri ve Edebiyatlar bölümünde tamamlam fl, yüksek lisans ve doktora

Detaylı

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7 V Ç NDEK LER BÖLÜM I TEMEL LET fi M B LG LER 1. LET fi M N KAVRAMSAL ÇERÇEVES, AMAÇ, TÜR VE ÖZELL KLER...2 1.1. letiflim Kavram...2 1.2. letiflimde Amaç...6 1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3.

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2318 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1315 KÜLTÜR SOSYOLOJ S

T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2318 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1315 KÜLTÜR SOSYOLOJ S T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2318 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1315 KÜLTÜR SOSYOLOJ S Yazarlar Prof.Dr. Ali ERGUR (Ünite 1, 12) Yrd.Doç.Dr. Emre GÖKALP (Ünite 2) Uzm. U. Zeynep GÜVEN (Ünite 3,

Detaylı

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL D ü n y a Ü n i v e r s i t e l e r S e r v i s i Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL BAfiLANGIÇ nsan Haklar Evrensel Beyannamesinin 40. y ldönümünde 6-10 Eylül tarihleri

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK DANIġMAN: Faik GÖKALP SOSYOLOJĠ ALANI ORTAÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ARASI ARAġTIRMA PROJE YARIġMASI BURSA TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE

Detaylı

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ I Doç. Dr. Yonca Deniz GÜROL YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ II YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ Yay n No : 2377 flletme-ekonomi Dizisi : 447 1. Bask Ocak 2011 - STANBUL

Detaylı

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR II Yay n No : 1730 letiflim Dizisi : 29 1. Bas fiubat 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-624 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Parti Program ve Tüzüklerin Feminist Perspektiften Değerlendirilmesi i

Parti Program ve Tüzüklerin Feminist Perspektiften Değerlendirilmesi i Parti Program ve Tüzüklerin Feminist Perspektiften Değerlendirilmesi i Parti içi disiplin mekanizması (cinsel taciz, aile içi şiddet vs. gibi durumlarda işletilen) AKP CHP MHP BBP HDP Parti içi disiplin

Detaylı

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ 15 1.1. Sosyolojinin Tanımı 16 1.2. Sosyolojinin Alanı, Konusu, Amacı ve Sınırları 17 1.3. Sosyolojinin Alt Disiplinleri 18 1.4.

Detaylı

Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri

Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri Prof. Dr. Yunus Kishalı Beykent Üniversitesi İstanbul Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliğleri Tekdüzen Hesap Çerçevesi Tekdüzen Hesap Planı

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER Merdan ÇALIfiKAN* I. G R fi 1163 say l Kooperatifler Kanunu na göre kooperatiflerin zaruri 3 organ bulunmaktad r. Bunlardan en yetkili

Detaylı

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER nternet, her fleyi de ifltirdi Hat rlamak ve zihnimizi kullanmak konusunda, geleneksel yöntemlerimizden h zla uzaklafl yoruz. Be endi imiz bir yeme in tarifini,

Detaylı

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M Yay n No : flletme-ekonomi Dizisi : 1. Bask - Ocak 2010 - stanbul ISBN Copyright Bu kitab n bu

Detaylı

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek De iflimi Yönetmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİNİN TANIMI Yetişkinler din eğitimi kavramını tanımlayabilmek için önce yetişkinler eğitimini tanımlayalım. En çok kullanılan ifade ile yaygın

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler Endüstri Mühendisliğine Giriş Jane M. Fraser Bölüm 2 Sık sık duyacağınız büyük fikirler Bu kitabı okurken, büyük olasılıkla öğreneceğiniz şeylere hayret edecek ve varolan bilgileriniz ve belirli yeni becerilerle

Detaylı

ÖRGÜT VE YÖNETİM KURAMLARI

ÖRGÜT VE YÖNETİM KURAMLARI ÖRGÜT VE YÖNETİM KURAMLARI Örgüt Örgütsel amaçları gerçekleştirmek için yönetimin kullandığı bir araçtır (Başaran, 2000, 28). Örgüt Toplumsal gereksinmelerin bir kesimini karşılamak üzere, önceden belirlenmiş

Detaylı

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi I Prof. Dr. Kas m KARAHAN flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi Hizmet Pazarlamas II Yay n No : 1695 flletme-ekonomi Dizisi : 194 2. Bask - Aral k 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 589-4 Copyright

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi özcan DEMİREL 1750 Üniversiteler Yasası nın 2. maddesinde üniversiteler, fakülte, bölüm, kürsü ve benzeri kuruluşlarla hizmet birimlerinden oluşan özerkliğe ve kamu

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

K NC BASKI Ç N ÇEV REN N NOTU

K NC BASKI Ç N ÇEV REN N NOTU K NC BASKI Ç N ÇEV REN N NOTU 1844 Elyazmalar bir geçifl dönemi yap t d r. Marksizm öncesinden marksizme do ru geçifl dönemine iliflkin ve bu geçiflin Marx taraf ndan hiçbir zaman aç a vurma gere i duyulmayan

Detaylı

I. ÜN TE. SANAT TAR H NE G R fi KONULAR

I. ÜN TE. SANAT TAR H NE G R fi KONULAR I. ÜN TE SANAT TAR H NE G R fi KONULAR 1- SANAT VE SANAT TÜRLER 2- SANAT TAR H NED R? 3- KÜLTÜR-SANAT L fik S 4- SANAT- TOPLUM L fik S 5- SANAT TAR H N N D ER B L M DALLARIYLA L fik S 6- SANAT ESERLER

Detaylı

Kent Yoksulluğu ve Gecekondu

Kent Yoksulluğu ve Gecekondu I Kent Yoksulluğu ve Gecekondu NAİL YILMAZ / YÜCEL BULUT İstanbul, 2009 Yay n No : 2225 Sosyoloji Dizisi : 03 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-143 - 2 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

Dr. Edin Güçlü Sözer POSTMODERN PAZARLAMA MARKA ÇA INDA L DERL K Ç N P M MODEL

Dr. Edin Güçlü Sözer POSTMODERN PAZARLAMA MARKA ÇA INDA L DERL K Ç N P M MODEL Dr. Edin Güçlü Sözer POSTMODERN PAZARLAMA MARKA ÇA INDA L DERL K Ç N P M MODEL STANBUL-2009 Yay n No : 2149 flletme-ekonomi Dizisi : 329 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-067 - 1 Copyright

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan Prof. Dr. Ayfle Nur BERZEK Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan F KR VE SINAÎ HUKUK MEVZUAT I - Kanunlar - Kanun Hükmünde Kararnameler - Yönetmelikler - Tüzükler - Uluslararas

Detaylı

BA IMSIZ DENET M ULUSLARARASI DENET M STANDARTLARI KAPSAMINDA

BA IMSIZ DENET M ULUSLARARASI DENET M STANDARTLARI KAPSAMINDA ULUSLARARASI DENET M STANDARTLARI KAPSAMINDA BA IMSIZ DENET M Doç.Dr. Lerzan KAVUT stanbul Üniversitesi flletme Fakültesi Doç.Dr. Oktay TAfi stanbul Teknik Üniversitesi flletme Fakültesi Dr. Tuba fiavli

Detaylı

Tasarım Psikolojisi (SEÇ356) Ders Detayları

Tasarım Psikolojisi (SEÇ356) Ders Detayları Tasarım Psikolojisi (SEÇ356) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Tasarım Psikolojisi SEÇ356 Seçmeli 2 0 0 2 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN-SYMES IN "INSTITUT DU BOSPHORE YILLIK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN-SYMES IN INSTITUT DU BOSPHORE YILLIK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN-SYMES IN "INSTITUT DU BOSPHORE YILLIK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI 18 Mart 2016 İstanbul, Hilton Hotel Harbiye Sayın Büyükelçiler, Değerli Konuklar, 2009 yılında

Detaylı

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN SOSYAL ŞİDDET Süheyla Nur ERÇİN Özet: Şiddet kavramı, çeşitli düşüncelerden etkilenerek her geçen gün şekillenip gelişiyor. Eskiden şiddet, sadece fiziksel olarak algılanırken günümüzde sözlü şiddet, psikolojik

Detaylı

T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2551 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1521. SOSYOLOJ YE G R fi

T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2551 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1521. SOSYOLOJ YE G R fi T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2551 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1521 SOSYOLOJ YE G R fi Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Temmuz Gönç fiavran (Ünite 1) Prof.Dr. Serap SU UR (Ünite 2) Yrd.Doç.Dr. Hatice YEfi

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Koçluk Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar

Detaylı

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Cumhuriyeti ve onun gereklerini yüksek sesle anlat n z. Bunu yüreklere yerlefltirmek için elveriflli

Detaylı

İçindekiler Şekiller Listesi

İçindekiler Şekiller Listesi 1 İçindekiler 1.GĠRĠġ 3 2. Mekânsal Sentez ve Analiz ÇalıĢmaları... 4 3. Konsept....5 4. Stratejiler.....6 5.1/1000 Koruma Amaçlı Ġmar Planı.....7 6.1/500 Vaziyet Planı Sokak Tasarımı....7 7.1/200 Özel

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU

SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU SOSYAL S GORTALAR VE GENEL SA LIK S GORTASI KANUNLARI VE GERÇEKLER SEMPOZYUMU 26-27.01.2007 stanbul Üniversitesi Merkez Bina Doktora Salonu stanbul Barosu stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi STANBUL BAROSU

Detaylı

YAZARLAR HAKKINDA Alfabetik S rayla Yüksel Baykara ACAR Minhaç ÇEL K Bülent Ç ÇEKL Muharrem EKfi

YAZARLAR HAKKINDA Alfabetik S rayla Yüksel Baykara ACAR Minhaç ÇEL K Bülent Ç ÇEKL Muharrem EKfi Yüksel Baykara ACAR YAZARLAR HAKKINDA Alfabetik S rayla Yrd. Doç. Dr. Yüksel Baykara Acar Hacettepe Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü nde Ö retim Üyesi olarak görev

Detaylı

Prof. Dr. Bilal Sambur ile Medya ve Dindarlık Üzerine 08/04/2015

Prof. Dr. Bilal Sambur ile Medya ve Dindarlık Üzerine 08/04/2015 Medya İslam ı ile karşı karşıyayız Batıda tırmanışa geçen İslamofobinin temelinde yatan ana unsurun medya olduğu düşünülüyor. Çünkü medyada yansıtılan İslam ve Müslüman imajı buna zemin hazırlıyor. Sosyal

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ () TEMEL ALAN YETERLİLİKLERİ ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 ANKARA 13 OCAK 2011 İÇİNDEKİLER 1.BÖLÜM: ÖĞRENİM ALANLARI VE ÇALIŞMA YÖNTEMİ...3 1.1.ISCED 97

Detaylı

Bölümlerimiz. İletişim Bilimleri Bölümü. Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü. Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü. Gazetecilik Bölümü

Bölümlerimiz. İletişim Bilimleri Bölümü. Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü. Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü. Gazetecilik Bölümü Bölümlerimiz İletişim Bilimleri Bölümü Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü Gazetecilik Bölümü İletişim Bilimleri Bölümü Lisans programı 2012-2013 yılında 60 öğrenciyle

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

KÜRESELLEfiME VE fi HUKUKUNDA YEN GEL fimeler

KÜRESELLEfiME VE fi HUKUKUNDA YEN GEL fimeler KÜRESELLEfiME VE fi HUKUKUNDA YEN GEL fimeler Av. Dr. Erdal EGEMEN 19. yüzy l n bafllar ndan bu yana uluslararas çal flma iliflkileri, fl Hukuku nun önemli bir konusunu olufltura gelmifltir. Gerçekte de

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC STANBUL-2010 Yay n No : 2332 flletme-ekonomi Dizisi : 386 1. Bas m - Mart 2009 2. Bas m - Nisan 2010 ISBN 978-605 - 377-253 - 8 Copyright

Detaylı

Bu dedi im yaln zca 0,9 say s için de il, 0 la 1 aras ndaki herhangi bir say için geçerlidir:

Bu dedi im yaln zca 0,9 say s için de il, 0 la 1 aras ndaki herhangi bir say için geçerlidir: Yak nsamak B u yaz da, ilerde s k s k kullanaca m z bir olguyu tan mlayaca z ve matemati in en önemli kavramlar ndan birine (limit kavram na) de inece iz. Asl nda okur anlataca m kavram sezgisel olarak

Detaylı

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir B irçok yaz mda olas l k sorusu sordum. Bu yaz mda soru sormayaca m, sadece olas l n matematiksel tan m n verece im. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 say lar aras

Detaylı

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği A.Faruk GÖKSU-ÇEKÜL Vakfı www.cekulvakfi.org.tr www.kentselyenileme.org ÇEKÜL Vakfı, kurulduğu günden bugüne kadar, Kendini Koruyan Kentler adı altında,

Detaylı

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 287-291 287 KİTAP İNCELEMESİ Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri Editörler Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2213 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1215 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI Ö RETMENL K UYGULAMASI-I Yazarlar Doç.Dr. Mehmet GÜLTEK N (Ünite 1)

Detaylı

Öğrencilerimiz TED Kayseri Kolejinde Ulusal Sorunları ve Çözümleri Tartıştılar

Öğrencilerimiz TED Kayseri Kolejinde Ulusal Sorunları ve Çözümleri Tartıştılar 2013 / 2014 SAYI: 04 Öğrencilerimiz TED Kayseri Kolejinde Ulusal Sorunları ve Çözümleri Tartıştılar Haftanın Bazı Başlıkları Sağ ve Sol Beynin Şifreleri Öğrencilerimiz TED Kayseri Kolejinde Ulusal Sorunları

Detaylı

I. Bölüm. letiflim Kuracak Bir Dil Kullan n

I. Bölüm. letiflim Kuracak Bir Dil Kullan n I. Bölüm letiflim Kuracak Bir Dil Kullan n Tafllar ve sopalar kemiklerimizi k rabilir, ama sözler kalbimizi k rar. -ROBERT FULGHUM 1 Dil üstad William Safire a bir seferinde sormufllar: Özensiz iletiflimin

Detaylı

mayan, kimileyin aç klay c, kimileyin biraz daha ileri seviyede ve daha ilgili ve merakl ö renci için yaz lm fl olan di er bölümlerin bafl na 3A, 4C

mayan, kimileyin aç klay c, kimileyin biraz daha ileri seviyede ve daha ilgili ve merakl ö renci için yaz lm fl olan di er bölümlerin bafl na 3A, 4C Önsöz Bu ders notlar, 1995 ten beri stanbul Bilgi Üniversitesi nde birinci s n f matematik ö rencilerine verdi im derslerden ortaya ç kt ve matemati i derinli i ve felsefesiyle ö renmek isteyen, çal flmaktan

Detaylı

Devleti tarihsel bağlamında iki ayrı örnekte incelemek. Prof. Dr. İlyas DOĞAN, Sivil Toplum Anlayışı ve Siyasal Sistemler, Astana Yayınları, 2013

Devleti tarihsel bağlamında iki ayrı örnekte incelemek. Prof. Dr. İlyas DOĞAN, Sivil Toplum Anlayışı ve Siyasal Sistemler, Astana Yayınları, 2013 Devleti tarihsel bağlamında iki ayrı örnekte incelemek Prof. Dr. İlyas DOĞAN, Sivil Toplum Anlayışı ve Siyasal Sistemler, Astana Yayınları, 2013 Devlet tarihi bir gerçekliktir İşbölümünün en basit düzeyde

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE Ü N T E L E N D R L M fi Y I L L I K P L A N ARAÇ GEREÇLER, YÖNTEM VE Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, proje ve performans formlar, resim kâ - d, boya, sözlük, yaz m k lavuzu Gözlem ve inceleme, tart

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

Temel Kaynak 4. Ülkeler

Temel Kaynak 4. Ülkeler SOSYAL B LG LER Temel Kaynak 4 Uzaktaki Arkadafl m Ülkeler Dünya n n 1/4 i karalarla kapl d r. Karalar, büyük parçalar hâlinde de bulunmaktad r. Buna k ta denir. Dünya da 6 k ta vard r. Bunlar, Asya Amerika

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Prof.Dr. Cevat NAL Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarl k Fakültesi Dekan Y.Doç.Dr. Esra YEL Fakülte Akreditasyon Koordinatörü

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Senato: 2 Mart 2016 2016/06-6 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Kahramanmaraş

Detaylı

ÖNSÖZ her üç kad ndan birinin fiziksel fliddet gördü ü, bir di eri de her on kad ndan dokuzunun daya hakl görmedi i

ÖNSÖZ her üç kad ndan birinin fiziksel fliddet gördü ü, bir di eri de her on kad ndan dokuzunun daya hakl görmedi i ÖNSÖZ Türkiye de kad na yönelik fliddet üzerine yap lm fl araflt rma say s yok denecek kadar azd r. Elimizdeki s n rl veriler, yerel veya bölgesel çal flmalara dayanmaktad r. T.C. Baflbakanl k Aile Araflt

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Temel Plastik Sanat Eğitimi II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x ) Uzaktan

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

Hukuk için Biliflim, Biliflim için Hukuk... Kurultay : 1-A ve 1-B No lu Salonlar Sergi (Stant) : 2 No lu Salon zmir Uluslararas Fuar Alan - Kültürpark Ülkemizin bilgi otoyollar ile sar ld günümüzde, bilgiyi

Detaylı