ANDROLOJ BÜLTEN TÜRK ANDROLOJ DERNE YAYIN ORGANIDIR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANDROLOJ BÜLTEN TÜRK ANDROLOJ DERNE YAYIN ORGANIDIR"

Transkript

1 ANDROLOJ BÜLTEN TÜRK ANDROLOJ DERNE YAYIN ORGANIDIR Türk Androloji Derne i Cemil Aslan Güder Sok. dil Ap. B Blok D Gayrettepe, stanbul Tel: Faks: E-posta: Web: TÜRK ANDROLOJ DERNE ADINA SAH B Prof. Dr. Atefl Kad o lu YÖNET M KURULU ADINA BÜLTEN SORUMLUSU Doç. Dr. Selahattin Çayan GENEL YAYIN YÖNETMEN Uz. Dr. Memduh Ayd n REDAKTÖR Uz. Dr. Ertan Sakall YÖNET M KURULU Atefl Kad o lu (Baflkan) Bülent Semerci (Genel Yazman) rfan Orhan (Sayman) Ramazan Aflç (Üye) M. Önder Yaman (Üye) Selahittin Çayan (Üye) Mustafa F. Usta (Üye) Yay n Türü: Yerel Süreli Mart 2005 Say 20 3 Ayda Bir Yay nlan r

2 YÖNETİM KURULU ADINA BÜLTEN SORUMLUSU GENEL YAYIN YÖNETMENİ REDAKTÖR Doç. Dr. Selahattin Çayan Uz. Dr. Memduh Aydın Uz. Dr. Ertan Sakallı BİLİMSEL KURUL ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Ejakülasyo Prekoks Prof. Dr. Ahmet Metin Rekonstrüktif Cerrahi Doç. Dr. Haluk Erol Prof. Dr. Erdal Apaydın ED ve Farmakoterapisi Uz. Dr. Ertan Sakallı Yaşlılık ve Cinsellik Prof. Dr. Yaşar Özgök Doç. Dr. Ali Atan Psikolojik ED Uz. Dr. Melih Beysel Doç. Dr. Doğan Şahin Temel Araştırma Doç. Dr. Emin Özbek Uz. Dr. Önder Cangüven Doç. Dr. Hakan Kılıçarslan Yard. Doç. Dr. Mustafa Faruk Usta INFERTİLİTE Varikosel Doç. Dr. Selahittin Çayan Uz. Dr. Necati Gürbüz Endokrinoloji Doç. Dr. Turhan Çaşkurlu Uz. Dr. Ayhan Karabulut Doç. Dr. İsa Özbey Yardımla Üreme Teknikleri Prof. Dr. Kaan Aydos Doç. Dr. Barış Altay Uz. Dr. Lütfi Tunç Obstrüktif İnfertilite Genetik Doç. Dr. Hamdi Özkara Yard. Doç. Dr. Murat Şamlı Doç. Dr. İrfan Orhan Pediatrik Androloji Doç. Dr. Tarkan Soygur II Yard. Doç. Dr. Kenan Karademir Uz. Dr. A. Arman Özdemir Yard. Doç. Dr. Mehmet Turgut Kadın İnfertilitesi Prof. Dr. Cihat Ünlü Doç. Dr. Erkut Attar Androloji Laboratuarı Yard. Doç. Dr. Engin Kandıralı Kim. Gülşen Aktan

3 KADIN CİNSEL SAĞLIĞI Yard. Doç. Dr. Sezgin Güvel Doç. Dr. Ercan Yeni Doç. Dr. Bülent Alıcı Yard. Doç. Dr. Abdullah Armağan Kadın - Erkek Cinsel Sağlığı ve Erkek İnfertilitesi Hemşire Çalışma Grubu Cerrahi Hastalıklar Kardiyolojik Hastalıklar MSc. Dilek Aygin MSc. Hicran Yıldız Psikiyatri Doç. Dr. Sevim Buzlu MSc. Leyla Küçük Kadın Hastalıkları ve Doğum Prof. Dr. Hediye Aslan Prof. Dr. Nuran Kömürcü Diyabet Doç. Dr. Nezihe Kızılkaya Beji Nöroloji Doç. Dr. Rukiye Pınar Onkolojik Hastalıklar MSc. Zeynep Kurtuluş Yard. Doç. Dr. Gülbeyaz Can TÜRKİYE DEKİ ANDROLOJİ YAYINLARI VE KONGRE TAKVİMİ Doç. Dr. Murad Başar Yayıncı Yerküre Tanıtım ve Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. Sıracevizler Cad. 43/3 Şişli İstanbul Yard. Doç. Dr. Şeyda Özcan Ergen Cinselliği ve Cinsel Eğitim MSc. Birsen Küçük Dikencik MSc. Tülay Yılmaz BİR PORTRE Uz. Dr. Memduh Aydın Tel. : (0212) Faks : (0212) Baskı Lebib Yalkın Yayımları ve Basım İşleri A.Ş. Oto Sanayii Barbaros Cad. No: Levent İstanbul Tel : (0212) Faks : (0212) Bu yayında ISO 9706: 1994 (Requirements for Permanence) uluslararası standartlarına uygun olarak asitsiz kağıt kullanılmıştır. This publication is printed on acid-free paper that meets the international standart ISO 9706: 1994 (Requirements for Permanence). III

4 YAZIM KURALLARI 1. Androloji Bülteni, Türk Androloji Derne i'nin resmi yay n organ olup, üç ayda bir yay nlan r. 2. Bültenin amac, erkek ve kad n cinsel sa l, erkek infertiltesinde sürekli bilgi ak fl n sa lamakt r. Bültende kongre ve konferans bildiri özetleri, literatür özetleri ve derlemeler yay nlan r. Derlemeler 4 sayfay, literatür özetleri 1 sayfay aflmayacak flekilde haz rlanmal d r. 3. Yay n için yaz gönderen yazarlar, yaz lar n çeviri içeri inden sorumludurlar. 4. Bültene gönderilen yaz lar, anlam ve yaz m kurallar yönünden incelenecektir. Yay n kurulu yaz larda düzenlemeler yapabilecektir. 5. Bültene gönderilecek güncel makale özetlerinin ak c bir çeviri ile Türk Dil Kurumu Türkçe sözlü ü ve yaz m kurallar na uygun olarak yaz lmas gereklidir. Yaz larda bilimsel içeri i bozmayacak flekilde k saltmalar ve düzeltmeler yapma hakk yay n kuruluna aittir. 6. Yaz da kullan lan tablolar numaraland r lmal, bafll k içermeli, tablo alt nda gerekli aç klama yap lmal, yaz içindeki yerleri belirtilmelidir. 7. Sadece standart k saltmalar kullan lmal d r. Bafll kta k saltma kullan lmamal d r. K saltma standart bir ölçüm birimine ait de ilse, metinde ilk kullan ld yerin önünde k saltman n ait oldu u tam terim bulunmal d r. 8. Derlemelerde kaynaklar, metinde geçifl s ras na göre numaraland r lmal d r ve NLM nin Index Medicus ta kulland - format esas al narak haz rlanm fl afla daki örnek stiller kullan lmal d r. 1. Dergiler: 1) Yazar n soyad ve isimlerinin bafl harfleri (nokta); 2) Yaz n n bafll (ilk harf d fl nda tamamen küçük harfle) (nokta); 3) Derginin ad veya Index Medicusa'a göre k salt lm fl flekli; 4) Yay nland y l (noktal virgül); Cilt numaras (arabik) (iki nokta üst üste ve boflluk); lk sayfa (tire) son sayfa (nokta). Örnek: Levine LA, Estrada CR, Storm DW, Matkov TG. Peyronie disease in younger men: characteristics and treatment results.; J Androl Jan- Feb;24(1): Kitaplar: 1) Yazar n ad (nokta); 2) Kitab n ad (nokta); 3) (Varsa) kaç nc bask oldu u (nokta); 4) Yay nland flehir (Birkaç taneyse yaln zca ilki) (virgül); 5) Yay nevi (virgül); 6) Yay nland y l (noktal virgül ve boflluk); 7) lk sayfa (tire) son sayfa (nokta). Örnek: Culley Carson, Roger Kirby, Irwin Goldstein.; Textbook of Erectile Dysfunction Oxfort, Isis Medical Media, 1999; Kongre bildileri: 1) Yazar n soyad ve isimlerinin bafl harfleri (nokta); 2) Yaz n n bafll (ilk harf d fl nda tamamen küçük harfle) (nokta); (3) Yay nland bilimsel konferans; 4) Yay nland y l (noktal virgül); Cilt numaras (iki nokta üst üste ve boflluk); lk sayfa (tire) son sayfa (nokta). Örnek: Culley Carson. American contributions to the treatment of erectile dysfunction. ISSIR 2002 / Montreal 26th September 2002; Güncel makale özetlerinde makale bafll n n alt na orijinal literatürün yazar, yay nland dergi y l ve dergideki sayfa numaras ; makale sonuna ise özetleyenin ad - soyad, çal flt kurum belirtilmelidir. Orjinal literatürün kaynak format, Medline ile birebir olmal d r. 10. Editöre mektuplar, kaynaklarla birlikte 1 sayfay aflmayacak flekilde yaz lmal d r. 11. Yaz lar Word for Windows format nda, olarak adresine gönderilmelidir. IV

5 B A Ş K A N D A N M E S A J TÜRK ANDROLOJ DERNE N N ÜLKEDEK ROLÜ Türk Androloji Derne i, e itim-bilim ve teknoloji politikas do rultusunda; e itimde güncel bilginin Türk ürologlar na aktar lmas na ve androloji uygulamalar nda standardizasyonun sa lanmas na, bilim ve teknolojide, bilgi üretiminin art r lmas na ve özgün düflüncenin hakim k l nmas na çal flmaktad r. Ülkemizde do al olarak androloji e itimi konusunda baflka dernek ve kurulufllar n (Türk Üroloji Derne i, TÜYK) da giriflimleri mevcuttur. Türk Üroloji Derne i, üroloji dergisinde Androloji Bölüm Editörlü ü nü Dr. Atefl Kad o lu na vermifltir. Bu Türk Androloji Derne i nin androloji alan nda e itim ve bilgi aktarma konusunda Türk Üroloji Derne i ile ayn zeminde hareket etmesini sa lam flt r. Türk Androloji Derne i, ülkedeki Androloji alan nda tüm e itim ve bilgi üretme faaliyetlerinde birikimini di er tüzel kurulufllarla da paylaflmaya haz rd r. E itim alan nda sorumluluk üstlenmek, program n yap lmas, konuflmac lar n ve yazarlar n belirlenmesi ile programdan tam olarak sorumlu olmak anlam na gelmelidir. Haziran ay nda ulusal kongrede görüflmek dile iyle Prof. Dr. Ateş Kadıoğlu V

6 İÇİNDEKİLER Bölüm Editörleri II Yazım Kuralları IV Başkandan Mesaj V ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Derleme Erektil disfonksiyon ve diyabet Dr. Gürdal İnal Kalsiyum duyarlı düz kas kontraksiyonu: RhoA / Rho-kinaz yolu Op. Dr. Sinan Kireççi, Doç. Dr. Emin Özbek Androlojide tarihi bir ilaç: Yohimbin Prof. Dr. Ahmet Metin, Doç. Dr. Önder Kayıgil Sirkumsizyonun erişkin cinsel yaşamına etkisi Dr. Asım Özayar, Doç. Dr. Tarkan Soygür Penil fraktür: Etyoloji ve erken cerrahi tedavi Eryıldırım B., Tahran F., Erbay E., Faydacı G., Şirin G., Kuyumcuoğlu U Güncel Makale Özeti Testosteron replasman tedavisi: Acele bir karar Çeviri: Doç. Dr. Ali Atan, Dr. Altuğ Tuncel Yaşlanan erkekte parsiyel androjen yetersizliğinin klinikle uygunluğu var mı? Çeviri: Yard. Doç. Dr. H. Cem Irkalata, Prof. Dr. Yaşar Özgök Tek başına sildenafile yanıt vermeyen erektil disfonksiyonlu hipogonadal erkeklerde, sildenafile ek tedavi olarak testosteron gel randomize çalışması Çeviri: Dr. Ege Can Şerefoğlu, Op. Dr. Ali Fuat Atmaca Peyronie hastalığında transdermal elektromotiv verapamil ve deksametazon verilmesi ile yapılan prospektif randomize bir çalışma Çeviri: Dr. Murat Çakan Erkek göğüs kanseri - androlojik bir hastalık: Risk faktörleri ve tanı Çeviri: Yard. Doç. Dr. Kenan Karademir, Dr. Bülent Şen Bisiklete binme ve erektil disfonksiyon Çeviri: Doç. Dr. Semih Ayan YC-1 korpus kavernozum da nitrik oksit/siklik GMP yolunu güçlendirir ve ratlarda penil ereksiyonu kolaylaştırır Çeviri: Dr. Kahraman Topsakal Ratlarda, transforming growth faktör beta1 eksprese eden fare NIH3T3 fibroblastları ile oluşturulan penil fibrozis modeli Çeviri: Dr. Çağrı Güneri Vazo-aktif intestinal polipeptid, penil ereksiyonda androjen bağımlı bir mediatör değildir Çeviri: Dr. Devrim Tuğlu, Doç. Dr. M. Murad Başar Nitrik oksid salan PDE5 inhibitörleri, endojen NO yokluğunda insan korpus kavernozumunu gevşetir Çeviri: Doç. Dr. Haluk Erol Sıçanlarda eksitatör aminoasit reseptör agonistlerinin CA3 hipokampal alanına uygulanmasının penil ereksiyon üzerine uyarıcı etkisi Çeviri: Dr. Levent Özcan, Op. Dr. L. Sinan Kireççi, Doç. Dr. Emin Özbek Vasküler endotelyal büyüme faktörü diyabetik rat penil krurasında apoptozis inhibisyonu yoluyla erektil disfonksiyonu restore eder Çeviri: Doç. Dr. Uğur Kuyumcuoğlu, Op. Dr. Bilal Eryıldırım Kronik sildenafil kullanımının sıçanlarda erektil fonksiyonu ve endotele bağlı kavernozal kasılmaları iyileştirici etkisi: Taşifilaksinin olmaması Çeviri: Yard. Doç. Dr. İ. Atilla Arıdoğan Kronik tadalafil tedavisi kardiyovasküler riski yüksek erkeklerde endotelyal fonksiyonu iyileştirmektedir Çeviri: Dr. Tuncer Şenkul, Op. Dr. Memduh Aydın Ağrılı orgazm tedavisinde tamsulosin kullanılması Çeviri: Dr. Gökhan Gürsoy, Op. Dr. Ertan Sakallı Standart ve yavaş salınımlı doksazosinin BPH ve aynı zamanda seksüel disfonksiyonu olan hastalar üzerindeki etkisi Çeviri: Dr. Cüneyt Adayener, Doç. Dr. Kenan Karademir İNFERTİLİTE D e r l e m e İnfertil çiftin tedavisinde pratik yaklaşım Prof. Dr. Kaan Aydos Varikosel patofizyolojisinde güncel durum Yard. Doç. Dr. Sadık Görür, Doç. Dr. Selahittin Çayan VI

7 İÇİNDEKİLER Sperm motilite fizyolojisi Doç. Dr. Barış Altay İnhibinler, aktivinler, follistatin ve inhibin subünitleri Dr. H. Cem Irkılata, Prof. Dr. Murat Dayanç Sigara, spermatogenez ve infertilite Yard. Doç. Dr. Mehmet Turgut TÜRKİYE DEKİ ANDROLOJİ YAYINLARI KONGRE TAKVİMİ İNFERTİLİTE NİN DEVAMI Derleme Çeviri İnsan Y kromozom genomiği: Erkek infertilitesi ile ilişkisi Doç. Dr. Cem Güler, Yard. Doç. Dr. Murat Şamlı Güncel Makale Özeti Robotik mikrocerrahi vazovazostomi ve vazoepididimostomi: Rat modelinde prospektif randomize bir çalışma Çeviri: Doç. Dr. İsa Özbey Vazektomi sonrası obstruktif azospermi ortaya çıkan erkeklerde vazektomi sonrası geçen sürenin ve maternal yaşın intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu başarısına etkisi Çeviri: Op. Dr. Burak Turna IUI, IVF ve ICSI sonuçları açısından sperm kromatin yapısı (SCSA) değerlendirme parametrelerinin prediktif değeri Çeviri: Yard. Doç. Dr. Sedat Soyupek, Dr. Burak Hoşcan İntrauterin inseminasyonda gebeliği belirleyici olarak, yıkama sonrası motil sperm sayısının etkinliği: Meta-analitik değerlendirme Çeviri: Dr. M. Murat Yıldız Yaşın insan sperm hücrelerinde apoptozis ve DNA çift sarmal kırıklarının üzerine etkisi Çeviri: Dr. Aydın Erkul, Yard. Doç. Dr. Mehmet Turgut Testiküler germ hücrelerinin uzun süreli kültürü ve transplantasyonu Çeviri: Uz. Bio. Çiğdem Gündüzbey Kültür ortamında bekletilen immotil insan sperminde yapısal kromozomal aberasyonlar sıktır ÇÇeviri: Dr. Umut Özdemir, Prof. Dr. Bülent Semerci Azospermik erkek değerlendirme raporu Çeviri: Dr. Bahattin Ulu, Yard. Doç. Dr. Murat Demirbaş Spermatik ven lökosit DNA sında 8 hidroksi 2 deoksiguonozin in oksidatif stres markırı olarak varikoselli hastalarda kullanılması Çeviri: Op. Dr. Serdar Arısan, Doç. Dr. Turhan Çaşkurlu Subinguinal varikoselektomiye yeni bir cerrahi yaklaşım: Arter ve lenfatik izolasyon tekniği Çeviri: Uz. Dr. Nadir Kalfazade, Uz. Dr. Necati Gürbüz BİR PORTRE KADIN CİNSEL SAĞLIĞI D e r l e m e Kadın genital cinsel uyarılmasında biyokimyasal mediyatörler ve disfonksiyonun potansiyel mekanizmaları Abdullah Armagan, M.D., Noel N. Kim Ph.D., Abdulmaged M. Traish, Ph.D Stoma ve cinsellik Yard. Doç. Dr. İkbal Çavdar, Yard. Doç. Dr. Ayfer Özbaş Y a y ı n Hemşirelerde kadın cinsel fonksiyonları konusunda bilgi düzeyinin sorgulanması Sezgin Güvel, Fatma Çulha, Fatma Yaşar, Şenay Volkan, Fatma Boyam, Levent Peşkircioğlu Güncel Makale Özeti Sildenafil sitratla tedavi edilen erektil disfonksiyonlu erkek hastalarda kadın partner tatmini Çeviri: Uzm. Dr. Ömer Faruk Karataş, Doç. Dr. Ercan Yeni Stres üriner inkontinans ve / veya pelvik organ prolapsus ameliyatları sonrası cinsel yaşam: Çok merkezli prospektif bir çalışma Çeviri: Msc. Gülay Yıldırım Radikal sistektomi sonrasında kadın cinsel disfonksiyonu: Yeni sonuçlar Çeviri: Op. Dr. Önder Cangüven, Dr Elif Aygün Kadın cinsel uyarımının kantitatif belirlenmesi için nonkontrast dinamik manyetik rezonans görüntüleme Çeviri: Prof. Dr. Y. Özgök, Yrd. Doç. Dr. H. Cem Irkılata Kadın cinsel disfonksiyonu tedavisinde üroloğun rolü Çeviri: Öğr. Gör. Dr. Murat Savaş VII

8

9 Derleme ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Erektil disfonksiyon ve diyabet Dr. Gürdal İnal Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2. Üroloji Kliniği Erektil disfonksiyon (ED), cinsel birleflme için gerekli olan penil ereksiyona ulaflmakta ve sürdürmekte yetersizlik olarak tan mlan r ve diyabetik hastalar ço unlukla ereksiyon yetersizli inden flikayetçi olurlar. Diyabetik hastalarda ED normal popülasyona göre 3 kat daha s k görülmektedir (1). Tipik olarak ED, orta yafl ve üstü diyabetik hastalarda geliflmektedir yafl gurubu diyabetik erkeklerde ED prevalans % 6 bulunurken, yafl gurubunda % 52 olarak bulunmufltur (2). Genel olarak diyabetik hastalarda ED geliflimi için ileri yafl, diyabet süresi, kötü glisemik kontrol, obezite, sigara kullan m, düflük HDL seviyeleri, nöropati ve retinopati varl önemli risk faktörleri olarak kabul edilmektedir (3). Fizyopatoloji Ereksiyon nöral ve vasküler fonksiyonlar n birlikte gerçekleflmesi ile sa lan r. Penise gelen kan ak m n n penisten dolafl ma geri dönenden daha fazla olmas esast r. Bu, trabeküle düz kas gevflemesi ile hem kavernöz cisme gelen kan ak m n n artmas hem de sa lanan distansiyonla emisser venlere yap lan kompresyon arac l yla dolafl ma dönen kan miktar n n azalmas yolu ile gerçekleflmektedir (4). Ayr ca kavernöz arterleri ve trabeküle düz kaslar innerve eden S2-S4 kaynakl parasempatik tonusun artmas ile T12-L2 kaynakl sempatik tonusun azalmas gerekmektedir (4). Bu innervasyon, kas gevflemesi için gerekli olan Nitrik Oksit (NO) in yüksek lokal konsantrasyonlara ulaflmas na yol açmaktad r (4,5). K saca bahsedilen bu kompleks mekanizman n her hangi bir yerindeki bozukluk karfl m za ED tablosu ile ç kmaktad r (6). Diyabet ile birlikte görülen ED nin multifaktöriyel oldu- u düflünülürken kesin mekanizma ayd nlat labilmifl de ildir. Genel olarak nöral, vasküler ve psikolojik nedenlerin kar fl m olarak izah edilebilir (7). Yap lan çeflitli klinik ve deneysel çal flmalarda, diyabet varl nda pudental sinir ileti h z n n yavafllamas (8), NO gibi nörotransmitterlerin sinir hücresinden sal n m ve postsinaptik etkilerinde azalma (9), kavernöz cisimlerde düz kas yo unlu unda azalma ve endotelyal disfonksiyon (10), insul n-like growth faktör ba lay c proteindeki de iflimler (11) diyabetle birlikte görülen, ED üzerinde etkili faktörler olarak görülmektedir. Ayr ca son y llarda birçok araflt rmac n n yo unlaflt, diyabet varl nda yükselen serbest oksijen radikalleri (SOR) (12), ED a özgü olmay p ancak ED a neden olan nöral, vasküler ve endorgan hasar ndan sorumlu tutulmaktad r. Yüksek seviyelerdeki SOR leri ço unlukla diabetiklerde afl r seviyelerde bulunan serum glukozu nun oksidasyonu neticesinde geliflerek düz kas gevflemesi için gerekli olan NO ile etkileflime girip nötralize etmekte (13) ve periferal sinirlerin perfüzyonunun bozulmas na sebep olarak diabetiklerde görülen nöropati gelifliminden de sorumlu tutulmaktad r (14). Tedavi yaklafl mlar : ED tedavisinde çeflitli yöntemler olmas na karfl n hiçbir yöntem diyabetle birlikte görülen ED ye spesifik de ildir. S k glisemik kontrolün erken dönemlerde endotelyal fonksiyon üzerine olumlu etkileri olaca yönünde çal flmalar vard r. Endotelyal disfonksiyon da bir ED nedeni oldu u için erken diyabetik dönemlerinden itibaren ve di- er potansiyel etkileri de göz önüne al nd nda glisemik kontrol zorunlu olarak görülmektedir (7). Oral tedavi Fosfodiesteraz tip 5 (PDE5) inhibitörleri ED tedavisinde günümüzde en çok kullan lan ilaçlard r. Diyabetik ED lu hastalar oral tedaviye di er ED gruplar na oranla daha düflük cevaplar ile en zor tedavi edilen grup hastalar olarak kabul edilseler de halen PDE5 inhibitörleri ilk tercih edilen tedavi yöntemi olmay sürdürmektedirler (15). Kullan mda olan her üç PDE5 inhibitörünün (sildenafil, vardenafil, tadalafil) etkileri bafla bafl olup ortalama % 70 tir. Daha 1

10 ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Derleme ciddi diyabetik komplikasyonu olan hastalarda bu oran % olarak bildirilmifltir (15). Ancak bu etkinlik düzeyleri için genellikle, hastalarda en yüksek dozlar n kullan lmas gerekmektedir. Oral tedavi baflar s z oldu unda, yaklafl mda esas nokta tedavi aray fllar n b rakmamakt r. Oral tedavi baflar s zl - n kabul etmek için öncelikle ilac n en yüksek dozunun ve uygun kullan m fleklinin denendi inden emin olmak gerekmektedir. Tedavi baflar s z kabul edildi inde, hastalarda ilaç de iflimi denenebilir. Bu konuda elimizde yeterli bilgi olmamas na ra men hasta aç s ndan kabul edilebilir bir deneme oldu u aç kt r (16). Di er bir alternatif ise daha yüksek doz ilaç kullan m d r. McMahon ve ark. 200 mg sildenafil kullan m yla daha önce cevap al namayan hastalar n % 24 ünde sonuç ald klar n bildirmifllerdir (17). Ancak yüksek doz kullan m, yan etkilerin artmas ve yeterli güvenlik bilgileri olmad için önerilmemektedir (16). Lokal tedavi (Minimal invaziv tedavi) Medical urethral system for erection (MUSE) di er bir tedavi seçene idir µgr. dozlarda alprostadil içeren formlar üretral yoldan kullan l r. Çeflitli serilerde ortalama % baflar oranlar bildirilirken, fliddetli vakalarda baflar oran % 30 olarak bildirilmifltir (18). Yüksek dozlarda penil a r ve hipotansiyon yapabilen ilaç, s n rl baflar oran ve yan etkileri nedeniyle yayg n olarak kullan lmasa da oral tedavinin ilk alternatifi olarak kabul görmektedir (19). ntrakavernozal enjeksiyon tedavisi özellikle insülin ba ml diyabetiklerce kolay kabul edilen bir tedavi seçene i olarak karfl m za ç kmaktad r (15). Alprostadil enjeksiyonu kullan lan bir seride % 94 oran nda seksüel aktivite bildirilmifltir (20). % 10 oran nda penil a r olurken çok az bir hasta grubunda priapizm ve fibrotik plak oluflumu görülmüfltür. Ayr ca düflük dozlarda PGE1, fentolamin ve papaverin kar fl m, priapizm s kl n azaltmaktad r (20). Vakum düzenekleri Vakum düzenekleri, mekanik yolla penis içindeki kan ve dolay s yla bas nc art rarak çal flan sistemlerdir. Ereksiyon oluflturmaktaki etkinlikleri % oran nda bulunurken, hasta memnuniyeti % aras nda bildirilmifltir (7). Cerrahi tedavi Non-invaziv ve minimal invaziv tedaviler baflar s z kald nda cerrahi tedavi düflünülmelidir. Vasküler cerrahi endikasyonu diyabetik ED lu hastalarda nadiren koyulur (7). Bu nedenle diyabetik hastalarda protez implantasyonu öncelikle düflünülmelidir. Organik nedenli ED tedavisinde baflar oran % 95 in üzerindedir (21). Erozyon ve enfeksiyon en s k rastlanan komplikasyonlar olup semi-rijit implantlarda % 3-8 oran nda görülmektedir. nflatable protezlerde ise hasta taraf ndan daha do al ve fizyolojik olarak nitelendirilirken nadir de olsa mekanik sorunlarla karfl lafl labilmektedir (22,23). Ço u diyabetik hastada bir ya da daha fazla organik ED nedeniyle, psikolojik faktörler de birliktelik gözlenir. Bu hastalarda psikolojik destek her türlü tedavi yöntemiyle birlikte yard mc ve destek olarak kabul edilebilir (7). Gelecekte antioksidan tedavi Bahsi geçen tedavi yöntemlerinin yan nda SOR lerinin diyabetle birliktelik gösteren ED fizyopatolojisindeki rolleri ayd nlat ld kça çeflitli antioksidan maddelerin diyabet varl ndaki ED geliflimini engellemedeki rollerinin araflt - r lmas son y llarda oldukça ilgi görmektedir. Hemen hepsi laboratuar ortam nda yap lan çal flmalarda elde edilen bulgular, ço unlukla diyabetin erken dönemlerinde bafllanan ve farkl flemalar ile kombinasyonlarda uygulanan antioksidan tedaviler ile elde edilmifl ve hemen ço unda diyabetiklerde erektil fonksiyonun korunmas nda etkili bulunmufllard r (23,24,25,26,27,28). Antioksidan maddeler, standart tedavi yöntemleri yan nda, diyabetli hastalarda geliflen ED ve multiorgan hasar ndan korunmada gelecekte yeni tedavi stratejileri için ümit vermekle birlikte, kullan lan farkl antioksidan maddelerin farkl dozlar n n denenece i çok say da laboratuar ve klinik deneylere ihtiyaç vard r. 2

11 Derleme ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Kaynaklar: 1. Feldman HA, Goldstein I, Hatzichristou DG, Krane RJ, McKinlay JB. Impotence and its medical and psychosocial correlates: results of the Massachusettes Male Aging Study. J Urol 1994; 151: McCulloch DK, Campbell IW, Wy FC, Prescott RJ, Clarke BF. The prevalence of diabetic impotence. Diabetologia 1980; 18: Klein R, Klein BEK, Lee KE, Moss SE, Cruikshanks KJ. Prevalence of selfreported erectile dysfunction in people with long-term IDDM. Diabetes Care 1996; 19: Lue TF. Erectile dysfunction. N Engl J Med 2000; 342: Andersson KE, Wagner G. Physiology of penile erection.physiol Rev 1995; 75: Fazio L, Brock G. Erectile dysfunction: management update. CMAJ 2004; 170(9): Hijazi RA, Betancourt-Albrecht M, Cunningham GR. Gonadal and erectile dysfunction in diabetics. Med Clin N Am 2004; 88: Fishel B, Chen J, Alon M, Zhukovsky G and Matzkin H. Pudental nerve conduction to evaluate organic erectile dysfunction. Am J Phy Med. Rehabil 2000; 80: Vernet D, Cai L, Garban H, Babbit ML, Murray FT, Rajfer J. Gonzales- Cadavid NF. Reduction of penile nitric oxide syntase in diabetic BB/WORdp (type 1) and BB/WORdp (type 2) rats with erectile dysfunction. Endocrinology 1995; 136: Burchardt T, Burchardt M, Karden J, Buttyan R, Shabsigh A, de la Taille A, Ng PY, Anastasiadis AG, Shabsigh R. Reduction of endothelial and smooth muscle density in the corpora cavernosa of streptozotocin induced diabetic rat. J Urol 2000; 136: Abdelbaky TM, Brock GB and Hunth H. Improvement of erectile function in diabetic rats by insulin: possible role of the insuline-like growth factor system. Endocrinology 1998; Baynes JW. Role of oxidative stress in the development of complications in diabetes. Diabetes 1991; 40: Palmer AM, Thomas CR, Gopaul N, Dhir S, Anggard EE, Poston L, Tribe RM. Dietary antioxidant supplementation reduces lipid peroxidationbut impairs vascular function in small mesenteric arteries of the streptozotocin rat. Diabetologia 1998; 41: Cameron NE, Cotter MA. Metabolic and vascular factors in the pathogenesis of diabetic neuropathy. Diabetes 1997; 46: s Jackson G. Sexual dysfunction and diabetes. Int J Clin Pract 2004; 58(4): Hatzimouratidis K, Hatzichristou DG. Treatment options for erectile dysfunction in patients failing oral drug therapy. EAU Update Series 2004; 2: McMahon CG. High dose sildenafil citrate as a salvage therapy for severe erectile dysfunction. Int J Impot Res 2002; 14: Padma-Nathan H, Hellstrom WJG, Kaiser FE, Labasky RF, Lue TF, Nolten WE, Norwood PC, Peterson CA, Shabsigh R, Tam PY. Treatment of men with erectile dysfunction with transurethral alprostadil. Medicated Urethral System for Erection (MUSE) Study Group. N Engl J Med 1997; 336(1): Montorsi F, Salonia A, Zanoni M, Pompa P, Cestari A, Gazzoni G, Barbieri L, Rigatti P.Current status of local penile therapy. Int J Impot res 2002; 14(suppl. 1): Linet OI, Ogring FG, for the Alprostadil study group. Efficacy and safety of ıntracavernosal alprostadil in men with erectile dysfunction. NEJM 1996; 334: Montague DK, Angermier KW. Penile prosthetic implantation. Urol Clin North Am 2001; 28: Kearse WS, Sago AL, Peretsman SJ, Bolton JO, Holcomb GR, Reddy PK, Bernhard PH, Eppel SM, Lewis JH, Gladshteyn M. Report of a multicenter clinical evaluation of the Dura-II penile prosthesis. J Urol. 1996;155(5): Erratum in: J Urol 1996 Aug;156(2 Pt 1): Garber BB. Inflatable penile prosthesis: results of 150 cases. Br J Urol 1996; 78: De Young L, Yu D, Bateman R, Brock GB. Oxidative stress and antioxidant therapy: Their impact in diabetes-associated erectile dysfunction. J Androl. 2004; 25(5): De Young L, Yu D, Freeman D, Brock GB. Effect of PDE5 inhibition combined with free oxygen radical scavenger therapy on erectile function in diabetic animal model. Int J Impot Res 2003; 15: Shotton HR, Clarke s and Lincoln J. The effectiveness of treatments of diabeticautonomic neuropathy is not the same autonomic nerves supplying different organs. Diabetes 2003; 52: Keegan A, Cotter MA, Cameron NE. Effects of diabetes and treatment with antioxidant alpha-lipoic acid on andothelial and neurogenic responses of corpus cevernosum in rats. Diabetologia 1999; 42: Ceriello A. New insights on axidative stress and diabetic complications may lead to a causal antioxidant therapy. Diabetes Care 2003; 26:

12 ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Derleme Kalsiyum duyarlı düz kas kontraksiyonu: RhoA / Rho-kinaz yolu Op. Dr. Sinan Kireççi, Doç. Dr. Emin Özbek SSK Vakıf Gureba Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2. Üroloji Kliniği Penil vasküler yata n vazorelaksasyonunun regülasyonu üzerine çok genifl çal flmalar yap lm fl olmas na ra men, penil flasksiditenin sürdürülmesinde rol alan mekanizmalar üzerinde ancak son zamanlarda bir art fl görülmektedir. Penisin erektil kapasitesini belirleyen major faktör, penil düz kas n n relaksan ve kontraktil yolaklar aras ndaki dengedir (1). Penis flask durumda iken düz kas kontraktedir, bu basal noradrenerjik aktivite taraf ndan sa lanmaktad r. NA, sempatik sinir uçlar ndan salg lan r ve penil düz kas üzerindeki α1-adrenoreseptörlere etkir, bunun sonucunda düz kas membran ndaki G protein- fosfolipaz C yolu aktiflenir. Aktif haldeki fosfolipaz C; fosfotidilinositol bifosfat (PIP 2), nositol trifosfat (IP3) ve diacilgliserole (DAG) dönüfltürür. IP3, endoplazmik retikulumdaki reseptörlere ba lanarak sitozole Ca +2 sal n m na ve ekstrasellüler alandan hücre içine kalsiyum geçiflini sa layan hücre membran üzerindeki Ca +2 kanallar n n aç lmas na neden olur (2). Normalde intrasellüler kalsiyum, kalmodulinle kompleks halde bulunur. Bu kompleks myozin hafif zincir kinaz na (MLCK) ba lanarak enzimi aktive eder. Aktiflenmifl MLCK, myozin hafif zincirini (MLC) fosforile ederek, aktin-myozin çapraz köprü oluflumuna neden olur ve kontraktil süreç bafllar. Ancak intrasellüler kalsiyum art fl geçicidir ve kontraktil süreç devam etse bile Ca +2 düzeyi bazal seviyelere döner. Ancak kalsiyumdaki bu geçici yükselme sonras ndada tonus artm fl olarak kal r (3-5). Son çal flmalarda, bu devam eden düz kas kontraktilitesi için ilave mekanizmalar da sunulmaktad r; Eksitatör reseptörlerin aktivasyonu ile G proteinleri üzerinden, Ca +2 düzeyinde de iflme olmaks z n Ca +2 duyarl l ndaki art fl ile düz kas kontraksiyonu olmaktad r. Bu, RhoA/Rho-kinaz yolu ile gerçekleflir. RhoA, küçük monomerik bir G proteinidir ve Rho-kinaz aktifler, aktif Rho-kinaz fosforile olur ve bu flekilde düz kas myozin fosfataz n n regülatör alt birimini (SMPP-1M) inhibe ederek myofilamentlerin kalsiyum sensitizasyonu sa lan r. Penil düz kas tonusunda hücre içi serbest kalsiyum konsantrasyonu kadar, tonusun devam nda kalsiyum sensitizan yollar n önemi vurgulanmaktad r (5-7). RhoA; Sitoskeletal fonksiyonlar, sekresyon ve düz kas kontraksiyonunda rol oynamaktad r. naktif durumda iken sitozolde GDP ye ve Guanin nükleotid disosiyasyon inhibitörü (GDI) ile ba l olarak bulunur. Noradrenalin ve endotelin-1 gibi agonistlerle veya diabet, hipertansiyon gibi vasküler yata ilgilendiren hastal klarda aktiflenir. GDP ye ba land nda inaktif durumda olan RhoA, ligand ba lanmas sonucunda GDP, GTP ye dönüfltü ünde oluflan RhoA-GTP kompleksinin post-translasyonel modifikasyona (geranil-geranilasyon) u ramas ile aktiflenir ve hücre membran na migre olur. Bu aktivasyon sürecinde GDP den GTP ye de iflim için guanin exchance faktörleri (GEF) kullan l r. Aktif durumdaki RhoA, RhoA-kinaz n ekspresyonunu stimüle ederek enos protein ve enos mrna stabilitesini azalt r ve myozin hafif zincir fosfataz n, fosforilasyonunu (inaktivasyonunu) katalize eder ve sonuçta düz kas kontraksiyonu gerçekleflir (8,9). NO/cGMP/PKG yolu ile RhoA n n membran translokasyonu inhibe olur, RhoA-kinase ekspresyonu azal r; MLC fosfataz, fosforillenemez (aktif hali) ve myozin hafif zincirin defosforilasyonunu katalize eder; sonuç olarak düz kas relaksasyonu geliflir. (fiekil 1) RhoA-kinase ekspresyonunun azalmas ayn zamanda enos ekspresyonunda artt r r. RhoA ve RhoA kinaz n penil düz kas nda eksprese oldu u gösterilmifltir. Fakat RhoA kavernosal düz kasda vasküler düz kasa oranla 17 kat daha fazla eksprese olmaktad r (10,11). RhoA/Rho-kinaz yola n n, penil vasküler endotelial fonksiyonunun önemli sinyal mediatörü oldu u belirtilmektedir. Bu yolak endotelial hücrelerdeki enos gen ekspresyonunun ve enzim aktivitesinin supresyonunda ve sonucunda endotelial kaynakl NO biosentezinin azalmas nda önemli rol oynar (12). RhoA n n endotelyal disfonksiyon üzerine olan potansiyel rolü statinlerle yap lan çal flmalarda ortaya ç km flt r. 4

13 Derleme ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI nosal Y enjeksiyonu ile erektil cevaplar n tamamen düzeldi i belirtilmifltir (14,15). Daha önce AAV-dominant negative RhoA mutant (T19NrhoA) geni rat penisine enjekte edilerek gen tedavisinin etkinli i araflt r lm flt r. Ölçülen intrakavernozal bas nç de erlerinin gen transferi uygulanan ratlarda, kontrol grubuna göre anlaml olarak yükseldi i gösterilmifltir (16). Düz kas kontraksiyonunu sa layan Rho kinase molekülünün diabetik dokularda belirgin olarak artt bilinmektedir. Diabetik ratlarda, AAV-dominant negative RhoA mutant (T19NrhoA) gen terapisi sonras RhoA-kinaz yolunun inhibisyonu ile penil enos ekspresyonu, NOS aktivitesi, cgmp seviyelerinde art fl ve erektil fonksiyonun belirgin olarak düzeldi i saptanm flt r (13). Büyükafflar ve ark., iki farkl Rho-kinaz inhibitörünün (Y ve fasudil) diabetik ratlar üzerine olan etkilerini araflt rd klar çal flmada diabetik rat corpus cavernosumunun, Rho kinaz inhibitörlerine nondiabetik ratlarla ayn relaksan cevab verdikleri belirtilmifltir (17). Wingard ve ark. yapt klar çal flmada RhoA-kinaz antagonisti kullan larak (Y-27632) nitrik oksitten ba ms z olarak erektil cevab bafllatt klar ve corpus cavernosum bas nçlar n artt rd klar tespit edilmifltir (18). Fenilefrinle kontrakte olmufl tavflan klitoris striplerine, Y eklenmesi ile relaksasyon gözlenmesi, RhoA/Rho-kinaz yolunun kad ndaki seksüel disfonksiyonda da önemli olabilece ini düflündürmektedir (19). Western blot analizi ile Rho kinaz proteini olan Rok alpha fare vas deferensinde gösterilmifltir ve nörojenik kontraktil aktivitede rol oynamaktad r ki, ileride potansiyel tedavi seçene i olarak verilebilecek olan Rho-kinaz inhibitörlerinin ejekülasyon üzerine negatif etkisi olabilece i göz önünde tutulmal d r (20). RhoA ve RhoA-kinaz n in vivo ve in vitro di er etkileri, farmakolojik inhibitörleri kullan larak yap lan çal flmalarda ortaya konmufltur. Bu amaçla çeflitli bakteriyel toksinler (Clostridium botilinum (C3) ADP ribosilasyonu ile, Clostridium difficile toksin B UDP glikozilasyonu ile) kullan larak RhoA n n etkileri inhibe edilmifl ve trombositler, nöronlar ve endotelyal hücreler gibi kas haricindeki hücrelerde de RhoA/RhoA-kinaz myozin fosfataz inhibisyonu sonuçlar gözlenmifltir (4,9). Myozin, kas ve kas d fl ndaki hücrelerin major moleküler motorudur ve sadece sitoplazmik kalsiyum de iflimleri ile de il ayn zamanda RhoA gibi di er sinyal ileti mekanizmalar ile de düzenlenir. RhoA yola penil vazofiekil 1. Rho/RhoA-kinaz sinyal ileti yolu Düflen kolesterol seviyesi ve endotelial fonksiyondaki düzelme; RhoA GTPase n posttranslasyonel akrilasyonunun azalmas ve enos protein ve gen ekspresyonundaki azalman n restorasyonu ile birliktedir. Bu mekanizma; diabet gibi vasküler yap y etkileyen hastal klarla iliflkili olarak penil endotelial hücrelerin fonksiyonunun regülasyonunda yer al r (12,13). Ereksiyonda RhoA/RhoA-kinaz n rolünü araflt ran çal flmalarda selektif RhoA-kinaz inhibitörü olan Y kullan lm flt r. Bir piridin devresi olan Y RhoA-kinaza di er protein kinazlardan 200 kat daha spesifiktir, etki mekanizmas n n RhoA-kinaz üzerindeki ATP ba lanma sahalar n inhibe ederek MLC fosfataz n fosforillenmesini önleyerek yapt düflünülmektedir (4,10). Chitaley ve ark. yapt çal flmada Y27632 nin direkt tunica albugineas na uyguland sa lam ratlarla, erektil cevab n bask land kastre ratlar n glans penis ve cilt derisine uygulayarak yapt klar çal flmada tunica albugineaya, penis cildine veya glans penise lokal uygulanan Rho kinaz inhibitörü Y nin penil ereksiyona neden oldu u gösterilmifltir. Y nin intrakavernosal uygulamas topikal yoldan daha çabuk (topikal 10-15dak, intrakavernozal 5dak) maksimum intrakavernosal bas nc sa lad gösterilmifltir. Kastrasyon NO üretimini azaltarak erektil cevab azaltmakta ve alfa adrenerjik vazokonstriktif ajanlara duyarl l artt rmaktad r. Bu çal flmada kastre ratlarda Y penil cilde ve glans penise uygulanarak erektil cevap sa lanm flt r (14). Son yap lan bir çal flmada kastre ratlarda Rho kinaz yolunun de iflti i ve intrakaver- 5

14 ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Derleme konstrüksiyon d fl nda, hipertansiyon, astma, ateromatöz plak formasyonu, postanjioplasti restenozu, malign hücrelerin motilitesinden (migrasyonu, transellüler invazyonu, metastaz ) sorumlu tutulmaktad r (9). Rat penisinde NO nun bafllatt erektil cevap, RhoA/Rho-kinaz kalsiyum duyarl yolun inhibisyonu ile oldu u düflünülmektedir. Rho-kinaz n vazokonstriktör aktivitesinin inhibisyonunda gözlenen endojen NO taraf ndan oluflturulan vazodilatasyon da bu hipotezi desteklemektedir (21,22). Yap lan çal flmalar n sonuçlar nda, Rho A/ Rho kinaz yolunun inhibisyonunun ED tedavisinde yeni bir tedavi metodu olarak sunulmaktad r; her ne kadar uygulamalarda hipotansif etkiler gözlense de, yap lan ileri çal flmalarda RhoA/Rho kinaz n dokuya spesifik izoformlar saptanm flt r. Önümüzdeki y llarda ED tedavisinde önemli bir alternatif olaca n düflünmekteyiz. Kaynaklar: 1. Kalsi JS, Cellek S, Muneer A, Kell PD, Ralph DJ, Minhas S. Current oral treatments for erectile dysfunction.expert Opin Pharmacother Nov;3(11): Himpens B, Missiaen L, Casteels R. Ca2+ homeostasis in vascular smooth muscle.j Vasc Res Jul-Aug;32(4): Chitaley K, Webb RC, Mills TM. Rho-kinase as a potential target for the treatment of erectile dysfunction.drug News Perspect Dec;14(10): Chitaley K, Webb RC, Mills TM. RhoA/Rho-kinase: a novel player in the regulation of penile erection. Int J Impot Res Apr;13(2): Cellek S, Rees RW, Kalsi J. A Rho-kinase inhibitor, soluble guanylate cyclase activator and nitric oxide-releasing PDE5 inhibitor: novel approaches to erectile dysfunction. Expert Opin Investig Drugs Nov;11(11): Andersson KE, Hedlund P. New directions for erectile dysfunction therapies. Int J Impot Res Feb;14 Suppl 1:S Takahashi R, Nishimura J, Hirano K, Naito S, Kanaide H. Modulation of Ca2+ sensitivity regulates contractility of rabbit corpus cavernosum smooth muscle. J Urol Jun;169(6): Andersson KE. Neurophysiology/pharmacology of erection. Int J Impot Res Aug;13 Suppl 3:S8-S Somlyo AP, Somlyo AV. Signal transduction by G-proteins, rho-kinase and protein phosphatase to smooth muscle and non-muscle myosin II. J Physiol Jan 15;522 Pt 2: Mills TM, Lewis RW, Wingard CJ, Linder AE, Jin L, Webb RC. Vasoconstriction, RhoA/Rho-kinase and the erectile response. Int J Impot Res Oct;15 Suppl 5:S Wang H, Eto M, Steers WD, Somlyo AP, Somlyo AV. RhoA-mediated Ca2+ sensitization in erectile function. J Biol Chem Aug 23;277(34): Bivalacqua TJ, Usta MF, Champion HC, Kadowitz PJ, Hellstrom WJ. Endothelial dysfunction in erectile dysfunction: role of the endothelium in erectile physiology and disease. J Androl Nov-Dec;24(6 Suppl): S Bivalacqua TJ, Champion HC, Usta MF, Cellek S, Chitaley K, Webb RC, Lewis RL, Mills TM, Hellstrom WJ, Kadowitz PJ. RhoA/Rho-kinase suppresses endothelial nitric oxide synthase in the penis: a mechanism for diabetes-associated erectile dysfunction. Proc Natl Acad Sci U S A Jun 15;101(24): Dai Y, Chitaley K, Webb RC, Lewis RW, Mills TM. Topical application of a Rho-kinase inhibitor in rats causes penile erection. Int J Impot Res Jun;16(3): Wingard CJ, Johnson JA, Holmes A, Prikosh A. Improved erectile function after Rho-kinase inhibition in a rat castrate model of erectile dysfunction. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol Jun;284(6):R Chitaley K, Bivalacqua TJ, Champion HC, Usta MF, Hellstrom WJG, Mills TM, Webb RC: Adeno-associated viral gene transfer of dominant negative RhoA enhances erectile function in rats. Biochem Biophys Res Commun 2002;298: Buyukafsar K, Un I.Effects of the Rho-kinase inhibitors, Y and fasudil, on the corpus cavernosum from diabetic mice. Eur J Pharmacol Jul 11;472(3): Chitaley K, Wingard CJ, Clinton Webb R, Branam H, Stopper VS, Lewis RW, Mills TM. Antagonism of Rho-kinase stimulates rat penile erection via a nitric oxide-independent pathway. Nat Med Jan;7(1): Park JK, Lee SO, Kim YG, Kim SH, Koh GY, Cho KW. Role of rho-kinase activity in angiotensin II-induced contraction of rabbit clitoral cavernosum smooth muscle. Int J Impot Res Dec;14(6): Buyukafsar K, Levent A, Ark M. Expression of Rho-kinase and its functional role in the contractile activity of the mouse vas deferens. Br J Pharmacol Oct;140(4): Mills TM, Chitaley K, Wingard CJ, Lewis RW, Webb RC. Effect of Rhokinase inhibition on vasoconstriction in the penile circulation. J Appl Physiol Sep;91(3): Wilkes N, White S, Stein P, Bernie J, Rajasekaran M. Phosphodiesterase- 5 inhibition synergizes rho-kinase antagonism and enhances erectile response in male hypertensive rats. Int J Impot Res Apr;16(2):

15 Derleme ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Androlojide tarihi bir ilaç: Yohimbin 1 Prof. Dr. Ahmet Metin, 2 Doç. Dr. Önder Kayıgil 1 AİBÜ İzzet Baysal Tıp Fakültesi, Üroloji AD, 2 SB Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2. Üroloji Kliniği Yohimbin Orta Afrika da yetiflen coryanthe yohimbehe a ac kabuklar ndan elde edilen bir alkaloiddir. Yohimbin as rlarca afrodizyak olarak kullan lm fl olup 1998 de sildenafilin pazara girmesiyle eski önemini ve sat fl rakam n kaybetmifltir. Avrupa da erektil disfonksiyonun medikal tedavisinde % 4-6 l k bir dilimi oluflturmaktad r. Günümüzde erektil disfonksiyon haricinde, obesite tedavisinde ve veteriner hekimlikte kullan lmaktad r y l nda FDA onay n alm flt r. Yohimbin potent bir selektif α2 adrenerjik reseptör blokeri olup, α1 etkisi zay ft r. Yohimbinin seksüel fonksiyonu hangi mekanizmayla art rd tam olarak bilinmemektedir. Presinaptik reseptörler üzerine post sinaptik reseptörlere oranla kat daha yüksek aktiviteye sahiptir. Santral etki haricinde penis arterlerine ait alfa 2 adrenerjik reseptörlere de etkilidir. Yohimbin ile presnaptik α2 adrenerjik reseptörlerin blokaj bir dizi olaydan sonra penis damar endotelinden nitrik oksit (NO) ve prostanoid sal n m n art rmakta, bu da hücre içi cgmp düzeyini art - rarak penis düz kaslar nda gevflemeye yol açmaktad r. Yohimbin, adrenerjik sinir uçlar ndan norepinefrin (NE) vas - tas yla olan α2 adrenerjik reseptör stimulasyonunu önlemekte ve sonucunda hücre içi Ca azalmakta ve penis düz kaslar nda gevfleme artmaktad r. Yohimbin ayn zamanda presnaptik non-adrenerjik non-kolinerjik sinirlerin presinaptik inhibisyonunu bloke ederek, NO sal n m n art rmaktad r. NO sal n m n n artmas cgmp yi uyarmakta ve s ras yla hücre içi Ca azalmakta ve penis düz kaslar nda gevfleme sa lanarak ereksiyon gerçekleflmektedir (1). Özet olarak yohimbinin esas etkisi sempatik tonusu azaltmas ve dolay s yla ereksiyonu kolaylaflt rmas olarak kabul edilmektedir. Yohimbinin lipolitik etkisi de vard r. Erkeklerde ya lar en çok abdominal bölgede kad nda ise genitofemoral bölgede depolanmaktad r. Bu iki bölge yüksek oranda α2 adrenerjik reseptörlere sahip olup, yohimbinle α2 adrenerjik blokaj ya dokusunda kan ak m n art rmakta ve ya lar n bu bölgelerde depolanmas engellenmektedir. Kilo kaybettirici özelli i haricinde, yohimbin iyi bilinen bir cinsel uyar c d r. Son çal flmalarda; hayvan deneylerinde fareler üzerinde cinsel aktiviteyi art c rol oynad gösterilmifltir (2). nsanlarda ise yohimbinin NO sal n m n art - ran ilaçlarla kombinasyonunun erektil disfonksiyonda etkili oldu u (1), kad nlardaki uyar lma bozukluklar nda yohimbin+l-arginin glutamat kombinasyonunun cinsel uyar lmay art rd gösterilmifltir (3). Erkeklerde serum testosteron düzeyini de art rd gösterilmifltir (4). Yohimbinin en önemli yan etkisi anksiyetedir. Bu etki yüksek dozlarda daha fazla olmakta, panik atak ve stres sonucu ortaya ç kan bozukluklar olanlarda kullan lmamal d r (5,6). Di er yan etkisi kalp at m h z nda artma olup kilo kaybetme amac yla kullan lan dozlarda bir problem yaratmamaktad r (7). Bir di er yan etki ise artm fl NE e ba l uykusuzluk ve irritabilite olup, ilaç kesildi inde bu yan etkiler ortadan kalkmaktad r (1). Yohimbin, bitkisel yohimbin ekstreleri veya saf yohimbin HCl yan s ra topikal ya kaybettirici solusyonlar (Lipoderm-Y) fleklinde de bulunmaktad r. Tabletleri 5,4 mg l kt r. Ülkemizde preparat mevcut olmay p yurtd fl nda Actibine, Aphrodyne, Baron-X, Dayton Himbin, Prohim, Thybine, Yocon, Yohimar, Yohimex, Yoman ve Yovital preparat adlar yla bulunmaktad r. Dozu; 2 ay süreyle günde 3 kez 5-10 mg veya gerekti inde koitustan 1-1,5 saat önce al nmak üzere mg d r. 2 ayl k kullan mda etki 2. haftada ortaya ç kmaktad r. Pratikteki dozu günde 3 kez 5,4 mg d r. Kad nlarda cinsel fonksiyon amaçl oral kullan m yla ilgili bir çal flmada hipoaktif cinsel iste i olan 41±1,0 yafllar ndaki 11 kad na yohimbin monoterapi olarak günde 3 kez 5,4 mg 3 ay süreyle verilmifl ve yohimbinin kad nda cinsel iste i art rmad gösterilmifltir (8). Buna karfl n kad nda cinsel iste i artt ran L-arginin glutamat ile kombine kullan mlar bildirilmifltir (3). Erektil dis- 7

16 ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Derleme fonksiyon tedavisinde 2 hafta süreyle 6 mg yohimbin + 6 mg L-arginine glutamat kullan m ile tek bafl na 6 mg yohimbinin cinsel iliflkiden 2 saat önce kullan m n n IIEF skorlar yla karfl laflt r ld bir çal flmada kombine tedaviden daha iyi sonuç al nd bildirilmifltir. Gerekti i zaman al nan bu kombinasyonun IIEF nun erektil disfonksiyon k sm na etkili oldu u bildirilmifltir (9). Yedi büyük yohimbin çal flmas n içeren meta analiz sonras nda yohimbinin plaseboya göre üstün oldu u gösterilmesine karfl n AUA Clinical Guidelines Panel on Erectile Dysfunction yohimbini standart tedavi yöntemleri aras na almam flt r. Yohimbinin orgazm bozukluklar ndan gecikmifl ejakülasyon ve orgazm üzerine de etkili oldu u gösterilmifltir. Fluoksetine ba l anorgazmi yohimbin ile baflar l bir flekilde tedavi edilmifltir (10). Yohimbin major organik patoloji tespit edilemeyen vakalara verilebilir (4). Erektil disfonksiyon tedavisinde bir devrim yapan sildenafilin ve türevlerinin bu konudaki medikal marketin % 90 n eline geçirmesine karfl n, kardiyovasküler hastalarda ve nitrat türevleri kullananlarda dikkatli kullan lmas gereklili i, medikal marketlerde az da olsa bir miktar boflluk b rakmaktad r. Kaynaklar: 1. Tam SV, Worcel M, Wyllie M: Yohimbine: a clinical review. Pharmacology and Therapeutics 91:214, Carro-Juareza M, Rodriguez-Manzo G; Yohimbine reverses the exhaustion of the coital reflex in spinal male rats. Behav Brain Res. 141:43, Meston CM, Worcel M; The effects of yohimbine plus L-arginine glutamate on sexual arousal in postmenopausal women with sexual arousal disorder. Arch Sex Behav. 31:323, Guay AT, Spark RF, Jacobson J, ve ark: Yohimbine treatment of organic erectile dysfunction in a dose-escalation trial. Int J Impot Res. 14:25, Southwick SM, Morgan CA, Charney DS, ve ark; Yohimbine use in a natural setting: effects on posttraumatic stress disorder. Biol Psychiatry, 46:442, Cameron OG, Zubieta JK, Grunhaus L, ve ark.: Effects of yohimbine on cerebral blood flow, symptoms, and physiological functions in humans. Psychosom Med. 62:549, Berlan M, Galitzky J, Riviere D, ve ark: Plasma catecholamine levels and lipid mobilization induced by yohimbine in obese and non-obese women. Int J Obes. 15:305, Segraves JE, Feng KB, Maguire YZ ve ark: Plasma MHPG response to yohimbine treatment in women with hypoactive sexual desire. J Sex Marital Ther 24:43, Lebret T, Herve JM, Gorny P ve ark: Efficacy and safety of a novel combination of L-arginine glutamate and yohimbine hydrochloride: a new oral therapy for erectile dysfunction. Eur Urol, 41;608, Adeniyi AA, Andrews HD, Helal MA ve ark. Yohimbine in orgasmic dysfunction Int J Impotence Res 12:7,

17 Derleme ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Sirkumsizyonun erişkin cinsel yaşamına etkisi Dr. Asım Özayar, Doç. Dr. Tarkan Soygür* Ankara Ünivertesi Tıp Fakültesi Üroloji AD, Çocuk Ürolojisi BD* Sirkumsizyon en eski cerrahi tekniklerden bir tanesi olup, günümüzde dini inançlar nedeni ile bir çok toplumda rutin olarak uygulanmaya devam etmektedir. T bbi aç dan sirkumsizyonun gereklili i konusunda yap lan tart flmalar ise halen devam etmektedir. Günümüzde yenido an döneminde yap lan sirkumsizyonun; üriner sistem enfeksiyonu aç s ndan koruyuculu u tart flmal d r. Sirkumsizyonun penil kanser geliflimi riskini azaltt ve cinsel yoldan bulaflan hastal klar önledi i konular da halen çok tart flmal olup literatürde birçok çeliflkili çal flma sonucu bulunmaktad r. Prepisyumun insan cinsel yaflam ndaki fonksiyonu ise ayr bir tart flma konusu olmaya devam etmektedir. Baz ülkelerde sirkumsizyonun eriflkin hayattaki cinsel fonksiyonu kal c olarak olumsuz yönde etkiledi ine ve sirkumsizyonun adeta bir cinsel mutilasyon oldu una inanan ve bu nedenle de sirkumsizyona karfl ç kan sivil toplum örgütleri bile bulunmaktad r. Sirkumsizyonun cinsel fonksiyonlar olumsuz yönde etkileyip etkilemedi ini de erlendirmeden önce prepisyumun fonksiyonlar ndan bahsetmek gerekmektedir. Prepisyum, a z mukozas, vajina veya özefagus gibi yass epitelle döfleli, özelleflmifl bir dokudur. Parmak ucu ve dudaklardaki sinir uçlar na benzer flekilde serbest sinir uçlar nda zengindir ve birçok Meisner korpüskülü içermektedir (1). Prepisyumun, cinsel iliflki s ras nda penisin vajene giriflini kolaylaflt ran kayganlaflt r c bir mekanizma rolü oynad na ve vajinal sekresyonlar n kayb n engelledi ine inan lmaktad r (2). Sirkümsizyon prepisyumu, yani adeta glans n koruyucu bariyerini, kald rarak glansta artm fl keratinizasyona neden olmaktad r. Ayr ca prepisyumun al nmas, smegman n yap m n durdurmaktad r. Smegma ölü deri hücrelerinden ve ya bezlerinin sekresyonundan oluflmaktad r. Smegman n karfl cinsi etkiledi i düflünülen (pheromonic) bir koku salg lad düflünülmektedir (3). Yap lan çal flmalarda sünnetli ve sünnetsiz erkeklerin glanüler taktil duyular aras na bir fark bulunmam flt r (4). Ancak, prepisyum kayb nedeni ile hassas duyu kayb olabilece ini iddia eden farkl görüfller de bulunmaktad r (5). Glans, hassas duyuya, so uk ve s ca a prepisyumdan çok daha az duyarl d r (5). Bu nedenle glans duyusunun ancak sirkumsizyon öncesi ve sonras de erlendirilmesi prepisyum kayb n n muhtemel olarak yol açabilece i duyu kayb n do ru olarak tan mlamayabilir. Son y llarda yap lan bir çal flmada sünnet olan eriflkin erkeklerin önemli bir k sm nda azalm fl penil hassasiyet ve azalm fl erektil fonksiyon ancak buna karfl n artm fl cinsel memnuniyet oldu u rapor edilmifltir (6). Ancak bu çal flma eriflkin sirkumsizyonlar n içermekte olup, çal flmaya kat lan erkeklerin % 64 üne fimosiz ve % 17 sine tekrarlayan balanit nedeni ile sirkumsizyon yap lm flt r (6). Prospektif olarak yap lan ve sirkumsizyon sonras cinsel fonksiyonlar de erlendiren bir baflka çal flmada, erkekler sirkumsizyon öncesi ve 12 hafta sonras de erlendirilmifltir. Sirkumsizyon sonras nda, öncesine göre cinsel istek, ereksiyon, ejakülasyon ve genel tatmin düzeylerinde herhangi bir istatistiksel fark olmad belirtilmifltir (7). Laumann ve arkadafllar n n yapt bir baflka çal flmada ise sirkumsizyonun cinsel yolla bulaflan hastal klar, cinsel disfonksiyon ve cinsel al flkanl klar üzerindeki etkileri karfl laflt r lm flt r (8). Sirkumsizyonlu ve sirkumsizyonsuz gruplar aras nda cinsel yolla bulaflan hastal klar ve cinsel disfonksiyon aras nda herhangi bir fark bulamazken, ilginç olarak, sirkumsizyonlu erkeklerde masturbasyon ve anal iliflki gibi de iflik deneyimlere e ilimin daha fazla oldu u belirtilmifltir (8). Araflt rmac lar bu ilginç sonucu prepisyumun al nmas n n penil duyu kayb na yol açabilece i, ve kiflileri alternatif uyar lma yollar n araflt rmaya itebilece i fleklinde yorumlam fllard r. Ondokuzuncu yüzy l Avrupa s nda sirkümsizyonun, masturbasyonu önlemek amac ile yap ld düflünülürse bu son çal flman n sonucu ve yorumu biraz kafa kar flt rc görünmektedir (9). Sirkümsizyonun karfl cins üzerine etkileri de araflt r lm flt r. O Hara ve O Hara sirkumsizyonlu ve sirkumsizyonsuz erkeklerle iliflkiye giren kad nlar de erlendirdikleri ça- 9

18 ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Derleme l flmalar nda kad nlar n önemli bir k sm n n, sünnetsiz erkeklerle iliflkide daha iyi vajinal orgazm, daha az rahats zl k ve daha özel olma duygusu hissettiklerini ortaya koymufllard r (2). Bu çal flman n metodolojik kusurlar olsa da sirkumsizyon sonras cinsel fonksiyonlar araflt ran çal flmalar n her iki cinsi de kapsayacak flekilde tasarlanmas n n önemini göstermesi aç s ndan de erli bulunabilir. Sonuç olarak sirkumsizyonun eriflkin cinsel fonksiyonlar na etkilerini de erlendiren iyi dizayn edilmifl çal flmalar bulunmamaktad r. Sirkumsizyon ile ilgili pek çok konuda oldu u gibi, sirkumsizyonun cinsel fonksiyonlara etkileri de çok tart flmal d r. Kaynaklar: 1. aylor JR, Lockwood AAP, Taylor AJ: The prepuce: specialized mucosa of the penis and its loss to circumcision. Br J Urol 1996;77: O Hara K, O Hara J: The effect of male circumcision on the sexual enjoyment of the female partner. BJU Int 1999; 83 (suppl1): İmmerman SR, Mackey WC: A biocultural analysis of circumcision. Soc Biol 1997; 44(3-4): Masters WH, Johnson VE: Human sexual response. Boston: Little Brown; Hutcheson JC: Male neonatal circumcision: indications, controversies and complications. Urol Clin North Am 2004; 31: Fink KS, Carson CC, De Vellis RF: Adult circumcision outcomes study: effect on erectile function, penile sensitivity, sexual activity and satisfaction. J Urol 2002;167(5): Collins S, Upshaw J, Rutchik S, Ohannessian C, Ortenberg J, Albertsen P: Effects of circumcision on male sexual function: debunking a myth? J Urol May;167(5): Laumann EO, Masi CM, Zuckerman EW: Circumcision in the United States: prevalence, prophylactic effects, and sexual practice. JAMA 1997;277: Dunsmuir WD, Gordon EM: The history of circumcision. BJU Int 1999;83 (supp1):

19 Yayın ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Penil fraktür: Etyoloji ve erken cerrahi tedavi Eryıldırım B., Tahran F, Erbay E, Faydacı G, Şirin G, Kuyumcuoğlu U Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1.Üroloji Kliniği ÖZET Penil fraktür erekte penisin künt travmas sonucu oluflan nadir bir durumdur. Bu çal flmada 1991 ile 2004 y llar aras nda klini imizde acil cerrahi giriflim ile tedavi edilen penis fraktürlü hastalar retrospektif olarak de erlendirilmifltir. Olgular n yafl ortalamas 27.8 idi (22-51 yafl). Travma ile tedavi aras nda geçen süre ortalama 8 saat (2 saat-3 gün) idi. Penil fraktürün sebebi olgular n 22 sinde (% 59.45) detümesans sa lamak için yap lan penis bükülmesi idi. 8 olguda (% 21.62) gece uyku esnas nda yatakta dönme, 3 olguda (% 8.10) yatakdan düflme sonucu fraktür meydana gelmiflti. Sadece 4 olguda (% 10.81) fraktür cinsel iliflki esnas nda meydana gelmiflti. 22 olguda rüptür sa korpus kavernozumunda 15 olguda ise solda idi. Bir olguda penil fraktürle birlikte inkomplet üretra rüptürü tesbit edildi. Opere edilen tüm olgular postoperatif 1. gün taburcu edildi. Erken postoperatif komplikasyon olmad ve postoperatif takiplerde olgular n hiçbirinde seksüel disfonksiyon görülmedi. Penil fraktür gerçek bir ürolojik acil durumdur. Bizim serimizde penil ereksiyonu sonland rmak için yap lan zorlu manüplasyon penil fraktürün en s k sebebi olarak bulundu. Anahtar Kelimeler: Penil fraktür, etyoloji, tedavi G R fi Penil fraktür erekte penisin künt travmas ile tunika albuginea n n y rt lmas sonucu meydana gelen nadir bir durumdur. Bu durum intrakorporeal bas nçta ani yükselmeye neden olan; künt travma veya penisde bükülme sonucu oluflur. Tipik olarak olgularda k r lma sesi ile birlikte peniste fliddetli a r, ani detümesans, flifllik ve ekimoz mevcuttur (1,2). Penil fraktür bat l ülkelerde s kl kla cinsel iliflki s ras nda meydana gelirken, ortado u ülkelerinden yap lan yay nlarda en önemli sebebin ereksiyonu sonland rmak için yap lan zorlu manüplasyon oldu u dikkat çekmektedir. Daha nadir görülen di er sebepler aras nda ise uyku esnas nda yatakta dönme, yataktan düflme, mastürbasyon say labilir (3). Penil fraktür tan s zor de ildir, dikkatli anamnez ve fizik muayene tan koymak için genellikle yeterlidir. Ancak flüpheli durumlarda kavernozografi, renkli Doppler ultrasonografi veya MRI, yine üretral travma flüphesi olan olgularda üretrografi tetkikleri yap labilir. Penil fraktür ile ilgili ilk yay nlarda önerilen konservatif tedavi seçene inin uzun süreli izlemlerde önemli komplikasyonlar beraberinde getirdi i gözlenmifltir. Bu nedenle son yay nlarda erken cerrahi onar m desteklenmekte ve bunun hastanede kal fl süresi ve morbiditeyi azaltt vurgulanmaktad r. Bu çal flmada 1991 ile 2004 y llar aras nda klini imizde acil cerrahi giriflim ile tedavi edilen penis fraktürlü olgular retrospektif olarak de erlendirilmifltir. OLGULAR VE YÖNTEM Bu çal flmaya 1991 ile 2004 y llar aras nda klini imizde acil cerrahi giriflim ile tedavi edilen penis fraktürlü 37 olgu al nd. Olgular n yafl, penil fraktür sebebi, klinik muayene ve operasyon bulgular, peroperatif ve postoperatif komplikasyonlar retrospektif olarak de erlendirildi. Olgular n tamam klini imize penisde a r, flifllik ve ekimoz yak nmalar ile baflvurdu. Ayr ca 14 olgu k r lma sesi tan mlamaktayd. Penil travma ile tedavi aras nda geçen süre ortalama 8 saat (2 saat-3 gün) idi. Teflhis anamnez ve fizik muayene sonucu kondu. Üretral yaralanma flüphesi olan olgulara çekilen retrograd üretrografi d fl nda radyografik çal flma yap lmad. Tüm olgulara erken cerrahi giriflim ile primer onar m yap ld. Eski sirkümsizyon hatt ndan yap lan sirküler insiz- 11

20 ERKEK CİNSEL SAĞLIĞI Yayın yonla katlar geçildi, hematom boflalt larak rüptür tesbit edildi ve 2/0 vikril kullan larak sütüre edildi. Olgular n tümüne proflaktik parenteral genifl spektrumlu antibiyotik baflland. Postoperatif olarak da antibiyoterapi ve antienflamatuar tedavi devam edildi. Bütün olgulara peroperatif Foley sonda ve postoperatif elastik bandaj uyguland. Sonda üretral yaralanmas olan 1 olgu d fl nda postoperatif 1. günde ç kar ld. Opere edilen tüm olgular 6 hafta cinsel perhiz önerilerek postoperatif 1. gün taburcu edildi. Olgular n tamam postoperatif 8. haftada kontrole ça r larak fibrotik plak, a r l ereksiyon, penil kurvatur ve erektil disfonksiyon gibi komplikasyonlar yönünden de erlendirildi. Takip süresi 5 ay ile 151 ay aras nda de iflen olgular uzun dönem tedavi sonuçlar n de erlendirmek için yeniden kontrole ça r ld ve ulafl labilen 18 olgu de erlendirilmeye al nd. BULGULAR Yafl ortalamas 27.8 olan (22-51 yafl) olgular n 22 sinde penil fraktürün sebebi detümesans sa lamak için penisin zorlu manüplasyonu idi. 8 olguda gece uyku esnas nda yatakta dönme, 3 olguda yatakdan düflme sonucu fraktür meydana gelmiflti. Sadece 4 olgu fraktürün cinsel iliflki esnas nda meydana geldi ini söyledi (Tablo 1). Tablo 1. Penil fraktürün etyolojisi Etyoloji Hasta say s % Penisin zorlu manüplasyonu Uyku esnas nda yatakta dönme Yatakdan düflme Cinsel iliflki olguda rüptür sa korpus kavernozumunda 15 olguda ise solda idi ve rüptür uzunlu u cm aras nda de iflmekteydi. Bir olguda penil fraktürle birlikte inkomplet üretra rüptürü tesbit edildi ve 5/0 vikril ile primer onar m yap ld. Üçüncü haftada transüretral Foley sondas çekilen bu olguda miksiyon problemi görülmedi. Olgular n takibinde erken postoperatif komplikasyonlara (hematom, enfeksiyon, fibrotik plak, a r l ereksiyon, penil kurvatur ve erektil disfonksiyon vb.) rastlanmad. Takip süresi 5 ay ile 151 ay aras nda de iflen olgular n uzun dönem tedavi sonuçlar n de erlendirmek için ulafl labilen 18 olgunun anamnez ve fizik muayene ile yap lan kontrollerinde sadece bir olguda hafif penil kurvatur (20 ) mevcuttu, bunun d fl nda komplikasyon ve seksüel disfonksiyon tesbit edilmedi. TARTIfiMA Penil fraktür penis tunika albuginea s n n genellikle ereksiyon esnas nda künt travma sonucu y rt lmas ile meydana gelen nadir bir durumdur. 2 mm olan tunika albuginea kal nl n n ereksiyon esnas nda yaklafl k mm ye kadar incelmesi ve bu esnada meydana gelen künt travma veya penisde bükülme sonucu oluflan ani intrakorporeal bas nç art fl penil fraktürün temel nedenidir (4) ile 2001 y llar aras nda 183 yay n ile 1331 penil fraktür olgusu bildirilmifl ve bu yay nlar n önemli bir k sm Akdeniz ve Ortado u ülkelerinden gelmifltir (5). Literatürde penil fraktürün en s k sebebi cinsel iliflki olarak rapor edilmektedir (% 33-60) (1,6). Bununla birlikte özellikle ortado u ülkelerinde detümesans sa lamak için erekte penisin bükülmesi temel neden olarak karfl m - za ç kmaktad r (2,7). Penil fraktür konusunda 172 olguluk en büyük seriyi yay nlayan Zargooshi olgular n % 69.1 inde fraktür nedeninin detümesans sa lamak için erekte penisi bükmek oldu unu belirtmifltir. Bu seride hastalar n sadece % 8.1 inde sebep cinsel iliflkidir (8). Yine Özen ve arkadafllar serilerinde olgular n % 64 ünde (16/25)(9), Asgari ve arkadafllar % 78 inde (25/32)(10), El-Sherif ve arkadafllar ise % 61.9 inde (13/21)(11) fraktür sebebinin detümesans sa lamak için penisin zorlu manüplasyonu oldu unu belirtmifllerdir. Bizim serimizde de bu oran benzer flekilde % dir (22/37). Penil fraktürün di er muhtemel nedenleri aras nda uyku esnas nda yatakta dönme, yataktan düflme, mastürbasyon ve erekte penise gelecek çeflitli travmalar say labilir. Penil fraktür tan s zor de ildir, hastalar genellikle penisde ani a r ve ereksiyon kayb ile birlikte fliflme, ekimoz ile baflvururlar. Bazen k r lma sesi ile birlikte bu flikayetlerinin bafllad n belirtirler. Baz yazarlar taraf ndan dorsal ven rüptürüne ba l akut penisi penil fraktürden ay rt etmek ve olgularda tedavi plan n daha sa l kl yapabilmek için tüm vakalarda kavernozografi yap lmas önerilmifltir (4,12). Yine penil fraktür tan ve tedavisinin planlanabilmesi için renkli Doppler ultrasonografi ve MRI tetkiklerinden yararlan labilece i belirtilmifltir (13). Ancak Zargooshi nin de vurgulad gibi genel kan dikkatli anamnez ve fizik muayenenin tan koymak için yeterli oldu u, sadece 12

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr. Murat TUNCER Sunu planı: ED tanım, prevalans

Detaylı

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Epidemiyoloji Memnun edici seksüel performansa izin verecek yeterli ereksiyonu sağlamak ve devam ettirmedeki kalıcı yetersizlik Hem etkilenen kişiler hem de onların partner ve ailelerinin

Detaylı

EREKTİL DİSFONKSİYONUN PDE-5 İNHİBİTÖRLERİ İLE TEDAVİSİNDE YENİLİKLER

EREKTİL DİSFONKSİYONUN PDE-5 İNHİBİTÖRLERİ İLE TEDAVİSİNDE YENİLİKLER EREKTİL DİSFONKSİYONUN PDE-5 İNHİBİTÖRLERİ İLE TEDAVİSİNDE YENİLİKLER Doç. Dr. Sezgin GÜVEL Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Adana Uygulama ve Araştırma Merkezi cinsel uyarı Endotelyal Hücre (enos) NANC

Detaylı

ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ STANBUL. 17-18 EK M 2009 The Marmara Hotel, stanbul

ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ STANBUL. 17-18 EK M 2009 The Marmara Hotel, stanbul ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ STANBUL 17-18 EK M 2009 The Marmara Hotel, stanbul ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ STANBUL ÖNSÖZ De erli Meslektafllar m z, Türk Üroloji Derne i, Türkiye ESRU, Endoüroloji Derne

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

BPH KOMBİNASYON TEDAVİLERİ. Prof. Dr. Murat BOZLU Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 20 Aralık 2009 - GAZĠANTEP

BPH KOMBİNASYON TEDAVİLERİ. Prof. Dr. Murat BOZLU Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 20 Aralık 2009 - GAZĠANTEP BPH KOMBİNASYON TEDAVİLERİ Prof. Dr. Murat BOZLU Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 20 Aralık 2009 - GAZĠANTEP Soru: Lutz PFANNENSTIEL kimdir? A. Jinekolog B. Ürolog C. Genel Cerrah

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ ANTALYA. 21-22 KASIM 2009 Sheraton Hotel, Antalya

ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ ANTALYA. 21-22 KASIM 2009 Sheraton Hotel, Antalya ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ ANTALYA 21-22 KASIM 2009 Sheraton Hotel, Antalya ULUSAL B L NÇLE GÜNCEL ÜROLOJ ANTALYA ÖNSÖZ De erli Meslektafllar m z, Türk Üroloji Derne i, Türkiye ESRU, Endoüroloji Derne

Detaylı

NİTRİK OKSİT, DONÖRLERİ VE İNHİBİTÖRLERİ. Dr. A. Gökhan AKKAN

NİTRİK OKSİT, DONÖRLERİ VE İNHİBİTÖRLERİ. Dr. A. Gökhan AKKAN NİTRİK OKSİT, DONÖRLERİ VE İNHİBİTÖRLERİ Dr. A. Gökhan AKKAN 1976 Moncada 1980 Furchgott ve Zawadzki (1998 Nobel Tıp Ödülü) EDRF = Endothelium- derived relaxing factor 1987 EDRF = NO Sentezi NOS L- Arginin

Detaylı

Erektil Disfonksiyonun PDE-5 İnhibitörleri ile Tedavisinde Yenilikler. Dr.Selçuk Güven Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı

Erektil Disfonksiyonun PDE-5 İnhibitörleri ile Tedavisinde Yenilikler. Dr.Selçuk Güven Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Erektil Disfonksiyonun PDE-5 İnhibitörleri ile Tedavisinde Yenilikler Dr.Selçuk Güven Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı PDE-5 İnhibitörleri ED tedavisinde 1. seçenek ED DM,

Detaylı

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kliniği,Yara Bakım Merkezi İstanbul Tanım Diabetik

Detaylı

Androlojide Cerrahi Tedaviler. Dr.Ateş Kadıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Androloji Bilim Dalı

Androlojide Cerrahi Tedaviler. Dr.Ateş Kadıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Androloji Bilim Dalı Androlojide Cerrahi Tedaviler Dr.Ateş Kadıoğlu İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Androloji Bilim Dalı Sunu Akışı İnfertilite Cerrahisi Varikoselektomi Vazo-vazostomi Epididimovazostomi Mikro-TESE

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi

İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi Prof. Hv.Tbp. Kd.Alb. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Psikiyatri Kliniği Direktörü-İstanbul 1 Klinik Psikofarmakoloji Bülteni GATA Haydarpaşa Eğitim

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ Kadın İdrar İnkontinansı Dr. M.NURİ BODAKÇİ Genel populasyonun çoğunda özellikle kadınlarda ve yaşlılarda mesane disfonksiyonu vardır. ICS üriner inkontinansı; objektif olarak gösterilebilen ve sosyal

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL

ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 3 ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Ergenlik ve Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 3 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa

Detaylı

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda Say n Meslektafllar m z, Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda bafl döndürücü flekilde h zl ilerlemeler olmaktad r. Bu geliflmelerin en fazla oldu u

Detaylı

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com Be Selülit ile mücadelede son nokta Cellulaze www.ortadoguas.com Cellulite Laser Workstation Sadece tek bir uygulamadan sonra etkinli i kan tlanm fl, baflar l sonuçlar Cellulaze minimal invaziv bir selülit

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

TÜRK ÜROLOJİ AKADEMİSİ FAALİYETLERİ

TÜRK ÜROLOJİ AKADEMİSİ FAALİYETLERİ FAALİYETLERİ ENDOÜROLOJİ Dr. Burak Turna (Branş Sekreteri) Dr. Eyüp Gümüş Dr. Ahmet Müslümanoğlu Dr. Erdal Apaydın Dr. Yaşar Özgök Dr. Turhan Çaşkurlu Dr. Tibet Erdoğru Dr. Ahmet Tefekli Dr. Fatih Atuğ

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

SPERM KAYNAĞININ IVF/ICSI BAŞARISINA ETKİSİ VE TESE İÇİN YENİ ENDİKASYONLAR

SPERM KAYNAĞININ IVF/ICSI BAŞARISINA ETKİSİ VE TESE İÇİN YENİ ENDİKASYONLAR SPERM KAYNAĞININ IVF/ICSI BAŞARISINA ETKİSİ VE TESE İÇİN YENİ ENDİKASYONLAR Prof. Dr. Ateş Kadıoğlu İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Androloji Bilim Dalı Sperm Kaynakları

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Preeklampsi Hipertansiyon (>140/ 90) ve Proteinüri (>0.3 g / 24-s) > 20 gebelik hafta En sık medikal komplikasyon

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

DİSFONKSİYONLU HASTALARDA SİLDENAFİL TEDAVİSİNİ BIRAKMA NEDENLERİ

DİSFONKSİYONLU HASTALARDA SİLDENAFİL TEDAVİSİNİ BIRAKMA NEDENLERİ ANDROLOJİ/Andrology EREKTİL DİSFONKSİYONLU HASTALARDA SİLDENAFİL TEDAVİSİNİ BIRAKMA NEDENLERİ CAUSES OF SILDENAFIL CITRATE TREATMENT DISCONTINUATION IN PATIENTS WITH ERECTILE DYSFUNCTION Devrim TUĞLU*,

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Dr. Mustafa Melih Çulha

Dr. Mustafa Melih Çulha Dr. Mustafa Melih Çulha ED li hastanın değerlendirilmesinde hem organik hem de psikojenik etkenlerin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Hastanın etyolojisini hızlı ve etkin bir şekilde ortaya

Detaylı

3- Kayan Filament Teorisi

3- Kayan Filament Teorisi 3- Kayan Filament Teorisi Madde 1. Giriş Bir kas hücresi kasıldığı zaman, ince filamentler kalınların üzerinden kayar ve sarkomer kısalır. Madde 2. Amaçlar İnce ve kalın filamentlerin moleküler yapı ve

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemlerine Giriş Doç. Dr. Bahar Tunçtan ME.Ü. Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Ab.D. ME.Ü. Tıp Fakültesi

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

SİLDENAFİL SİTRAT EREKTİL DİSFONKSİYONLU HASTALARDA ETİYOLOJİK AYIRIMDA KULLANILABİLİR Mİ?

SİLDENAFİL SİTRAT EREKTİL DİSFONKSİYONLU HASTALARDA ETİYOLOJİK AYIRIMDA KULLANILABİLİR Mİ? . SİLDENAFİL SİTRAT EREKTİL DİSFONKSİYONLU HASTALARDA ETİYOLOJİK AYIRIMDA KULLANILABİLİR Mİ? COULD SILDENAFIL CITRATE USEFUL AT ETIOLOGIC DISCRIMINANT IN PATIENTS WITH ERECTILE DYSFUNCTION? TARHAN F.,

Detaylı

Stres Tipte İdrar Kaçırmada Medikal Tedavi

Stres Tipte İdrar Kaçırmada Medikal Tedavi Stres Tipte İdrar Kaçırmada Medikal Tedavi Dr. Tufan Tarcan Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Başlarken..! STİK en sık görülen İK tipi! Idrar kaçıran kadınların %80 inde (karışık

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği Giriş

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

PROSTAT KANSERİNDE NDE HORMON TEDAVİSİ. Dr Ferruh Zorlu

PROSTAT KANSERİNDE NDE HORMON TEDAVİSİ. Dr Ferruh Zorlu PROSTAT KANSERİNDE NDE HORMON TEDAVİSİ Dr Ferruh Zorlu Prostat hücreleri h fizyolojik olarak androjenlere bağı ğımlıdır Bilateral orşiektomi Altın n standart olarak kabul görmektedir g Ucuz ve Kolaydır

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

BPH;BPB; İyi Huylu Prostat Büyümesi; Benign Prostat Hipertrofisi; Prostatizm;

BPH;BPB; İyi Huylu Prostat Büyümesi; Benign Prostat Hipertrofisi; Prostatizm; PROSTAT BPH;BPB; İyi Huylu Prostat Büyümesi; Benign Prostat Hipertrofisi; Prostatizm; İyi huylu prostat büyümesi prostat bezinin iyi huylu büyümesi sonucu ortaya çıkan şikayetlerdir. Prostat bezi mesane

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü Omurilik Hasarı Birincil hasar İkincil hasar Sistemik değişiklikler (bradikardi, hipotansiyon,

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN BESLEME VE YEM BİLGİSİ TEKNOLOJİSİ LVS22 IV 2 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Ön Lisans Seçmeli

Detaylı

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL İdeal Bariatrik Cerrahi Kriterleri Ne Olmalıdır? 1. Düşük komplikasyon riski olmalı 2. Etkili kilo kaybı olmalı 3. Teknik olarak kolay uygulanabilmeli

Detaylı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Dersin Amacı KAH patogenezinin öğrenilmesi KAH lı hastaların klinik ve laboratuar bulgularının

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON

Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON 1 Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE Teknik Alan YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Buluş, bcl2 baskılama işleviyle anti-karsinojenik etki göstermeye yönelik oluşturulmuş bir formülasyon

Detaylı

B02.8 Bölüm Değerlendirmeleri ve Özet

B02.8 Bölüm Değerlendirmeleri ve Özet B02.8 Bölüm Değerlendirmeleri ve Özet 57 Yrd. Doç. Dr. Yakup EMÜL, Bilgisayar Programlama Ders Notları (B02) Şimdiye kadar C programlama dilinin, verileri ekrana yazdırma, kullanıcıdan verileri alma, işlemler

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler:

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler: Mikro TESE Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Mikroskopik TESE ameliyatı genel, veya bolgesel anestezi altında yapılabilir. Skrotum (torba) orta hattan 4 cm lik bir kesi yapılırak testislere ulaşılır ve testisler

Detaylı

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr Türk Toraks Derneği Türk Toraks Derneği Cep Kitapları Serisi Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı www.toraks.org.tr Editörler HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Münevver Erdinç Ege Üniversitesi

Detaylı

Genetik Tanı ve Hücre Tedavi Hizmetlerinde İnovasyon

Genetik Tanı ve Hücre Tedavi Hizmetlerinde İnovasyon Genetik Tanı ve Hücre Tedavi Hizmetlerinde İnovasyon Fikirden Faturaya.. Ürün inovasyonu: pazarda bulunanlardan farklı mamul maddeler Servis inovasyonu: Farklı hizmetlerin yaratılması veya varolan servislerin

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, parkinson hastalığının semptomatik tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin

Detaylı

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ALES / Đlkbahar / Sayısal II / Nisan 007 Matematik Soruları ve Çözümleri 1. 3,15 sayısının aşağıdaki sayılardan hangisiyle çarpımının sonucu bir tam

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

6-8 Mayıs 2016 / 6-8 May 2016

6-8 Mayıs 2016 / 6-8 May 2016 WORKSHOP TEK TIP TEK SAĞLIK ; İNSAN VE HAYVAN HEKİMLİĞİNDE HOMEOPATİ WORKSHOP ONE HEALTH ONE MEDICINE; HOMEOPATHY ON HUMAN AND VETERINARY MEDICINE 6-8 Mayıs 2016 / 6-8 May 2016 ULUSLAR ARASI KATILIMLI

Detaylı

Varikoselde en iyi tedavi hangisi? Prof.Dr.Önder YAMAN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.B.D

Varikoselde en iyi tedavi hangisi? Prof.Dr.Önder YAMAN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.B.D Varikoselde en iyi tedavi hangisi? Prof.Dr.Önder YAMAN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.B.D Arena resmi koyalım Sunu Planı Varikosel tanımı ve pato-fizolojisi Varikosel testisi etkiler mi? Varikosel

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA Dr. Kemalettin ÖZDEN Bulaş yolları Deri ve mukozal yol: İnfekte kene veya sinek gibi vektörlerin ısırmasıyla veya infekte hayvan dokuları, hayvan çıkartılarıyla (idrar, dışkı

Detaylı

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ ve MOLEKÜLER PROGNOSTİK FAKTÖRLER Prof. Dr. Levent Türkeri Üroloji Anabilim Dalı Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mesane Tümörü (Transizyonel Hücreli Karsinom) Yüzeyel

Detaylı

Haz rlayan: Halime Ayd n Kartal E itim ve Ara rma Hastanesi Stoma ve Yara Bak m Hem iresi

Haz rlayan: Halime Ayd n Kartal E itim ve Ara rma Hastanesi Stoma ve Yara Bak m Hem iresi Haz rlayan: Halime Ayd n Kartal E itim ve Ara rma Hastanesi Stoma ve Yara Bak m Hem iresi *Ac badem Üniversitesi 2. Geleneksel Bilgi Güncelleme Sempozyumunda Sunulmu tur 1-BASINÇ YARASI Tan m Evreleri

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu

ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu Serpil YETGİN * Öz Günümüzde daha fazla bilginin elektronik olarak elde edilmesi,

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1. Projenin Amacı... 2. 2. Proje Yönetimi... 2. 3. Projenin Değerlendirilmesi... 2. 4. Projenin Süresi... 2. 5. Projenin Kapsamı...

İÇİNDEKİLER. 1. Projenin Amacı... 2. 2. Proje Yönetimi... 2. 3. Projenin Değerlendirilmesi... 2. 4. Projenin Süresi... 2. 5. Projenin Kapsamı... 0 İÇİNDEKİLER 1. Projenin Amacı...... 2 2. Proje Yönetimi... 2 3. Projenin Değerlendirilmesi... 2 4. Projenin Süresi... 2 5. Projenin Kapsamı... 2 6. Projenin Saklanması... 3 7. Proje ve Raporlama... 3

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

K.S.Ü. MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİTİRME ÖDEVİ / BİTİRME PROJESİ DERSLERİ İLE İLGİLİ İLKELER

K.S.Ü. MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİTİRME ÖDEVİ / BİTİRME PROJESİ DERSLERİ İLE İLGİLİ İLKELER K.S.Ü. MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİTİRME ÖDEVİ / BİTİRME PROJESİ DERSLERİ İLE İLGİLİ İLKELER 1- TANIM K.S.Ü. Müh. Mim. Fakültesinin Tekstil Mühendisliği Bölümünde Bitirme

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD.

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Rehabilitasyonun Tanımı Fizyolojik veya anatomik yetersizliği

Detaylı

mediven mediven Mastektomi sonrası oluşan ödem tedavisinde seçilebilecek en doğru ürün. CCL 1 (15 21 mmhg) CCL 2 (23 32 mmhg) Endikasyonlar Koldaki birincil ve ikincil lenf ödemlerin bilekten ba layarak

Detaylı