Mardin - Batman - Siirt - Şırnak

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Mardin - Batman - Siirt - Şırnak"

Transkript

1 C Dzey Bölgesi ( ) C Dzey Bölgesi Mevcut Durum Analizi T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Savurkapı Mah. Nusaybin Cad. No: 47 Meydanbaşı / MARDİN T: (48) 7 F: (48) 4 9 Destek Hattı:

2 D i c l e K a l k ı n m a A j a n s ı

3 Plan Onaylanma Tarihi:.. Baskı Tarihi: Eyll, DİKA Tm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmek kaydıyla alıntı yapılabilir. Dicle Kalkınma Ajansı Savurkapı Mah. Nusaybin Cad. No: Meydanbaşı 47 MARDİN T: (48) 7 F: (48) 4 9 Grafik Tasarım: Baskı Yeri: Arkadaş Matbaası I

4 Sunuş Ajansımız, C Bölgesi'nin sosyal ve ekonomik gelişmişliğini artırmaya yönelik bölge planlama ve araştırma çalışmalarını, 449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanunun yerel potansiyeli harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma planı ve programlarda öngörlen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak hkm doğrultusunda yrtmektedir. Bu kapsamda Ajansımız tarafından hazırlanan Bölge'nin sosyal ve ekonomik durumunu gncel verilere dayalı olarak ortaya koyan C (,,, ) DPT koordinasyonunda hazırlanan C Bölge Planı'nın dayandığı temel dokmandır., eğitim, sağlık, göç, yoksulluk, istihdam, sosyal hizmetler vb. sosyal yapıya ilişkin göstergelerin yanında, sanayi, ticaret, turizm, tarım gibi Bölge'deki başat sektörlerin en gncel profilini ortaya koyan, Bölge'deki kurumsal yapıyı değerlendiren temel ve kapsamlı bir analiz dokmanıdır. hazırlanırken, istitatistiklerin yorumlanmasının yanısıra planın saha boyutu ile katılımcı özelliklerini gçlendirmeye özellikle dikkat edilmiştir. Dört ilde saha ziyaretleri ve birebir görşmeler gerçekleştirilmiş, Bölge'de sregelen sosyal sorunlara ilişkin gncel ve gerçekçi tespitleri ortaya koymak amacıyla Merkez'de bir pilot sosyal haritalama anketi gerçekleştirilmiş, Bölge'deki firmaların bymesinin önndeki engelleri irdeleyebilmek amacıyla dört ilde imalat sanayiinde faaliyet gösteren firmalara Yatırım Ortamı Anketi uygulanmıştır. Mevcut Durum Analizi kapsamında Bölge'nin sadece il sınırları dâhilindeki mevcut durumu değil dış çevresindeki gelişmelerin potansiyel etkileri ve Bölge'nin sınırı olan Suriye ve Irak ile ilişkileri incelenmiştir. Bölge'nin ihracatının % 98'inin gerçekleştiği Irak'a Yönetim Kurulu yelerimizden katılım sağlanan bir çalışma ziyareti gerçekleştirilerek Irak'taki yetkililerin C Bölgesi'ne ilişkin görşleri ve Irak'ta yaşanan ekonomik gelişmeler değerlendirilmiştir. 'nde Bölge'nin sosyal ve ekonomik görnmne ilişkin tespit edilen gçl, zayıf yönler, fırsat ve tehditler, Bölge Planı çalıştaylarında katılımcılarla birlikte ele alınarak Bölge Planı'nın stratejik öncelikleri belirlenmiştir. C Bölgesi'nin sosyal ve ekonomik durumu, doğal kaynakları, kentsel altyapısı ile kurumsal yapısını en gncel verilerle Trkiye ortalamaları ile karşılaştırmalı bir şekilde ortaya koyan ve analiz eden C Bölge Planı 'nin Bölge'nin kalkınması doğrultusunda çalışan tm kurum ve kuruluşlar için faydalı ve yol gösterici olmasını temenni ederim. Abdullah ERİN Genel Sekreter III

5 IV İçindekiler. SOSYAL DURUM ANALİZİ. Nfus..... Demografik Nitelikler..... Göç.... İşgc ve İstihdam.... Eğitim....4 Sağlık.... Yoksulluk, Gelir Dağılımı ve Risk Altındaki Gruplar..... Gençlik..... Kadın.... Sosyal Koruma..... Sosyal Hizmetler..... Korunmaya Muhtaç Çocuklara Hizmet Veren Kuruluşlar..... Çocuk ve Gençlik Hizmetleri Kadın Konukevleri..... Toplum Merkezleri ve Aile Danışma Merkezleri..... Özrl ve Yaşlı Bakım Hizmetleri Sosyal Yardım ve Destekler....7 Kltr ve Spor....8 Medya.... GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER. Gelir ve Katma Değer.... Rekabet Analizi..... Bölgelerarası Rekabet.... Bölge'ye Yönelik Kamu Yatırımları ve Kamu Harcamaları....4 Markalaşma ve Yenilikçilik.... Girişimcilik ve Teşvikler.... Sektörel Yığınlaşmalar....7 Kmelenme.... SEKTÖREL DURUM ANALİZİ. Tarım..... Arazi Dağılımı..... Bitkisel Üretim..... Hayvansal Üretim.... Sanayi..... Bölge Sanayisinin Gelişimi..... Üretim Yerine Göre İşletmeler..... Sektörlere Göre İşletmeler Sanayi Alanındaki Teşvik, Destek ve Hibeler..... DİKA İmalat Sanayii Yatırım Ortamı Anketi Sonuçları.... Hizmetler..... Ticaret..... Lojistik..... Bankacılık Turizm ÇEVRE VE KENTSEL ALTYAPI 4. Çevre Çevresel Doğal Kaynaklar Kentsel Altyapı Kentsel Gelişme Afet Riski ve Yerleşime Uygunluk Altyapı ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR 7. Enerji C Bölgesi Enerji Tketimi Enerji Altyapısı Tabii Kaynaklar Asfaltit Metalik Madenler (BakırKrom) Jeotermal Kaynaklar Endstriyel Hammaddeler Petrol ve Doğalgaz ULAŞTIRMA VE MEKANSAL ORGANİZASYON 9. C Bölgesi Erişebilirlik Karayolu C Bölgesi Köy Yolları Ağı.... Demiryolu....4 Havayolu.... Denizyolu.... Boru Hattı..... Ham Petrol Boru Hatları..... Doğalgaz Boru Hatları Bilgi ve İletişim Sabit ve Mobil Telefon Pazarı İnternet KURUMSAL KAPASİTE ANALİZİ : SOSYAL SERMAYE VE KURUMSAL YAPI 9 7. Bölgesel Dzeydeki Kurum ve Kuruluşlar Bölgesel Dzeydeki Özerk Kamu Kuruluşları Bölge Mdrlkleri İl ve İlçe Dzeyinde Merkezi Yönetim Taşra Teşkilatı Valilikler Kaymakamlıklar Yerel Yönetimler Belediyeler İl Özel İdareleri Köyler Sivil Toplum Kuruluşları Bölge'deki Ağ Oluşumları Bölge Dzeyindeki Ağlar İl Dzeyindeki Ağlar Yerel Yönetim Birlikleri HEDEF GRUP ANALİZİ 9. DIŞ ÇEVRE ANALİZİ 9. Irak Çalışma Ziyareti Irak Çalışma Ziyaretinin Sonuçları.... SOSYAL HARİTALAMA VE MEKANSAL ANALİZLER. 4 KISALTMALAR TANIMLAR VE TERİMLER... KAYNAKÇA... EKLER... TABLO LİSTESİ... 7 ŞEKİL LİSTESİ HARİTA LİSTESİ V

6 VI Yönetici Özeti Bölgesel kalkınma politikalarının yerelde planlanması ve uygulanmasına yönelik kapasite oluşturulması amacıyla kurulan Kalkınma Ajansları, 449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu ve Koordinasyonu Hakkında Kanun'da yer alan bölgelerarası ve bölge içi eşitsizlikleri gidermek amacı doğrultusunda Bölge ile ilgili st ölçekli plan ve programları uygulamakla ykmldr. Dicle Kalkınma Ajansı'nın kapsadığı,, ve illerinden oluşan C Dzey Bölgesi'nde uygulamaya hazır bir bölge planı olmaması sebebiyle, Dicle Kalkınma Ajansı, Devlet Planlama Teşkilatı'nın koordinasyonunda C Bölge Planı'nı Dokuzuncu Ulusal Kalkınma Planı'na paralel olarak yılları için hazırlamıştır. C Bölge Planı; bölgesel gelişme konusundaki kavramsal ve hukuki çerçeveyi, ulusal ve uluslararası boyutu; Bölge'nin sosyal ve ekonomik durumu, enerji ve doğal kaynakları, çevre ve altyapısı, ulaştırma ve mekânsal organizasyonuna ilişkin mevcut durumunu, dış çevre ve paydaş analizlerini ve katılımcılık boyutunu, GZFT (Gçl ve Zayıf Yönler, Fırsatlar ve Tehditler) analizini, gelişme eksenlerinde belirlenen stratejik öncelikleri ve bu öncelikleri gerçekleştirme derecesini değerlendirmeye yönelik izleme, değerlendirme ve yönetişim çerçevesi ile performans göstergelerini kapsamaktadır. Bölge'nin Dnya ve Trkiye'deki Konumu C Bölgesi, önemli ticaret yollarının zerinde olmasıyla Trkiye'nin Orta Doğu ve Kuzey Afrika'ya açılan kapısı konumundadır. Bölge, tarihte ilk medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan Mezopotamya'da yer almakta, kıtalar arası ticarette en önemli gzergâh olarak kullanılan İpek Yolu Bölge'den geçmekte, petrol kaynaklarıyla zengin Irak'a komşuluğu,. yıllık bir tarihe sahip Hasankeyf yerleşim yeri, Hristiyanlık, özellikle Sryanilik açısından, önemli yapıları barındırması nedeniyle dnya gndemindedir. C Bölgesi, Trkiye yzölçmnn %,9'u ve nfusunun %,9'unu oluşturmaktadır. Ülke ihracatına her yıl artan bir katkı sağlayan Bölge, Trkiye'nin iyi komşuluk ilişkileri ne dayalı yeni dış politikasında Irak ve Suriye ile ilişkilerde de önemli bir rol oynamakta, özgn kentsel dokusuyla kltr turizminde ykselen bir destinasyon haline gelmekte, hem tarım rnlerinin hem de yer altı yer st zenginliklerinin işlenmesine dayalı olarak gelişmekte olan bir sanayiye sahiptir. Bu gelişmelere rağmen Bölge'nin sosyal göstergeleri Trkiye ortalamasının gerisinde kalmaktadır. Sosyal Durum C Bölgesi sosyal yapısında öne çıkan temel konular, yksek doğum oranları, göç, eğitime dşk katılım ve tm bunlara bağlı olarak Trkiye ortalamalarına göre daha geniş boyutlarda yaşanan yoksulluk ve genç işsizliğidir. Bölge, toplam.98. nfusa sahiptir. Bölge'nin yksek doğum oranlarına rağmen Trkiye ortalamasının altında nfus artış hızına sahip olması Bölge'deki dışa göç eğiliminin boyutlarını ortaya koymaktadır. Bölge illeri arasında sadece net göç alan bir il olarak Trkiye ortalamasının zerinde bir nfus artış hızına sahiptir. ise Bölge'de son ç yılda ortalama olarak en çok nfus kaybeden ildir. Bölge'deki yksek doğum oranı, retken nfus zerindeki bakmakla ykml olduğu nfus oranının (yaş bağımlılık oranı) ve ortalama hane halkı byklğnn yksek olmasına sebep olmaktadır. Trkiye'de yaş bağımlılık oranı % 48,89 iken Bölge'de bu oran % 8,'dir. Trkiye'de,89 olan ortalama hane halkı byklğ, dört il arasında en yksek değerlere sahip olan 'ta 8,9'u bulmaktadır. C Bölgesi genç bir nfus yapısına sahiptir. Bölge'de nfusun % 4'i 4 yaş grubu çocuklardan olup, Trkiye'de ise çocuklar nfusun % 'sını oluşturmaktadır. 4 yaş arası genç nfus Bölge'de toplam nfusun % 'ini, Trkiye'de ise % 7'sini oluşturmaktadır. Trkiye'de yaş st nfus, toplam nfusun % 7'sini oluştururken Bölge'de bu oran %,9'dur. Bölge'nin demografik yapısı, çocuk ve gençlere yönelik sosyal hizmetlerin önemini ortaya koymaktadır. Mevcut durumda, Bölge illerinde genç ve çocukların faydalanabileceği sosyal ve kltrel imkanlar kısıtlıdır. C Bölgesi'nde şehir nfusunun toplam nfus içindeki oranı % seviyesindedir. Bu oran % 7 dzeyindeki Trkiye ortalamasının altında yer almaktadır. Bölge, şehirleşme oranı açısından Dzey Bölgeleri arasında 'inci sıraya yerleşmektedir. % 7 ile şehirleşme oranı bakımından Trkiye ortalamasına en yakın olan ildir. C Bölgesi istihdam göstergelerinde iyileşmeler söz konusu iken, Bölge istihdama katılma oranı açısından lke değerlerinin gerisinde kalmaktadır. yılına gelindiğinde lkede ve Bölge'de istihdam oranı bir önceki yıla göre artış göstermiştir. yılında Trkiye'de istihdam oranı % 4 iken, Bölge'de bu oran %,8 dir. C Bölgesi istihdam oranındaki artışa rağmen Bölge, lke ortalamasının altında kalmaya devam etmektedir. Bölge'de istihdam artmakta ve işsizlik azalmaktadır. C Bölgesi'nde işsizlik oranı 9 yılında GAP Bölgesi'nin gerisinde, Trkiye'ye göre ise oldukça yksek dzeydeyken, bu oran yılına gelindiğinde lke ortalamasına inmiştir. yılı verilerine göre C Bölgesi işsizlik oranı %,8'e gerileyerek, %,9 olan Trkiye ortalamasının altına inmiştir. C Bölgesi'nde işgcne katılma oranlarında 4 yılından itibaren tarımdan kopuş sonucu yaşanan VII

7 VIII kırılma, kadın işgcne katılım oranını erkek işgcne kıyasla çok daha yksek oranda etkilemiştir. C'de kadınların işgcne katılma oranı 4 yılındaki %,'lik değerinden 7 yılında %,'e kadar dşmş, yılı itibari ile %, dzeyine ulaşmıştır. Ancak, hala Trkiye'de % 7, olan oranın yarısına ulaşamamıştır. Bölge'deki yksek işsizlikten en çok etkilenen gruplardan bir diğeri de gençlerdir. C Bölge'sinde genel işsizlik oranı %,9 iken genç işsizliği % 7,7 dzeyindedir. Yksek genç işsizliği Bölge'nin rekabet gcne olumsuz olarak yansımaktadır. Eğitim göstergelerinde son yıllarda hızlı ilerlemelere rağmen Bölge, Trkiye ortalamasının gerisinde kalmaya devam etmektedir. C Bölgesi okul öncesi ve ilköğretim kademelerinde Trkiye değerlerine yakın okullaşma oranlarına sahipken ilköğretim sonrasında byk oranda kız öğrencilerin okullaşmasında yaşanan dşşe bağlı olarak fark açılmaktadır. Ortaöğretim brt okullaşma oranında Bölge, % 7, ile Bölge arasında 'nci sıradadır. Ortaöğretim brt okullaşma oranlarında kız öğrencilerde Trkiye % 87,'lik bir orana sahipken, Bölge'de bu oranın %, olması her iki kızdan birinin ortaöğretimin dışında kaldığını ifade etmektedir. En temel eğitim göstergesi olan okuryazarlık oranında da Bölge son sıralardadır. yılı eğitim verilerine göre ilköğretimde derslik başına dşen öğrenci sayısı Trkiye'de iken bu oran Bölge'de 4 olarak gerçekleşmektedir. Toplam ortaöğretim derslik başına dşen öğrenci sayısı Trkiye'de 4 iken bu oran Bölge'de 4'dir. Bu veriler Bölge'de ilave eğitim yatırımlarına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Bölge'de önemli dzeyde ara eleman eksikliği yaşanırken, mesleki ve teknik lise okullaşma oranı Bölge'de Trkiye ortalamasının gerilerinde kalmaktadır. Bölge'de dört ilde de niversite bulunmaktadır. Üniversiteler 7 yılında kurulmuştur ve henz mezun vermemişlerdir. C Bölgesi'nde sağlık sektörnde yaşanan iyileşmelere rağmen Bölge sağlık personeli, erişilebilirlik ve sağlık kuruluşlarının kapasitesi açısından dşk değerler almaktadır. C Bölgesi'nde yılında. kişi başına 9 pratisyen hekim dşerken, yılına gelindiğinde bu sayı ortalama 4'a ykselmiştir ve Trkiye'de 4 olan ortalamaya yaklaşmıştır. Benzer şekilde iyileşme yaşanan hastane yatak sayısında Bölge'de. kişi başına dşen hastane yatak sayısı 4 yılında ortalama 8 iken bu sayı yılı itibariyle,'e ykselmiştir. Ancak, 9 olan Trkiye ortalamasının gerisinde kalmıştır. Aynı şekilde, Bölge. kişi başına dşen uzman hekim sayısında da yılından bu yana yakaladığı ilerleme ile 4'ya ulaşmış ancak 8 olan Trkiye ortalamasına henz yaklaşamamıştır. Yoksullukla mcadele için C Bölgesi'ne Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Mdrlğ (SYDGM) tarafından 9 döneminde % 'i Şartlı Nakit Transferlerinden (ŞNT) oluşmak zere TL kaynak aktarılmıştır. SYDV tarafından Bölge'de desteklenen proje sayısı 4 iken projelerden faydalananların sayısı. dır. Bu yardımlar dışında Bölge'de Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) tarafından verilen özrl evde bakım cretleri, ayni nakdi yardımlar ile Sosyal Gvenlik Kurumu tarafından Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Gçsz ve Kimsesiz Trk Vatandaşlarına verilen aylıklar bulunmaktadır. Bir diğer sosyal yardım olan yeşil kart uygulamasından faydalananların nfusa oranı Trkiye'de %,9 iken Bölge'de % 4,'dir. Beşeri gelişme açısından gerilerde bulunan Doğu ve Gneydoğu illerine özel bir destek programı olarak tasarlanan Sosyal Destek Programı (SODES) kapsamında C Bölgesi'nden 8 yılları arasında toplam proje kabul edilmiştir. Bu kapsamda Bölge'ye 8 yılları arasında toplam 8.. TL kaynak aktarılmıştır. Plan çalışmaları kapsamında Merkez'de gerçekleştirilen pilot sosyal haritalama çalışması Bölge'nin sosyal göstergelerde resmi verilere göre aldığı değerleri sahada doğrulama imkanı sağlamış, özellikle eğitim, hanehalkı byklğ, kayıtdışı istihdam konularında ortaya çıkan tablo resmi rakamlarla örtşmştr. Bunun yanında yapılan çalışma, 'ta görşlen hanelerden göçle gelenlerin % 77,'lik kısmının zorunlu göçle gelmiş olması, kadınların % 'inin erkeklerin ise % 'unun Trkçe bilmemesi, hanelerin % 'sinin asgari cretin altında bir gelirle geçimini sağlaması, %,'inin ise birincil gelir kaynağının sosyal yardımlar olması, hanelerin önemli bir kısmının kamu hizmetleri arasından elektrik arzı, sokak aydınlatması, içme suyunun kalitesi gibi hizmetlerden memnuniyet dzeyinin dşk olması gibi gerçekleri ortaya koymuştur. Çalışma, dört il merkezinde ve belli başlı ilçe merkezlerinde plan döneminde yapılması dşnlen sosyal haritalama için bir ön hazırlık niteliğinde olup, çalışmanın yaygınlaştırılmasıyla Bölge'nin sosyal profili daha net bir şekilde ortaya konabilecektir. İnsani ve yaratıcı sermayenin belli bölgelerdeki yoğunlaşmasını açıklamak için kullanılan sosyal sermaye Trkiye'de lkenin batısında yoğunlaşmakta olup, Bölge bu bakımdan en gerilerde yer almaktadır. Sosyal sermayenin dşk olmasının en önemli sebepleri arasında Bölge'de sosyokltrel imkânların zayıf olması ve sivil toplum kuruluşlarının yeterince gelişmemiş olması yer almaktadır. Bölge'deki kurumsal kapasitenin zayıf olması Bölge'nin hem sosyal hem de ekonomik gelişmişlik durumunu olumsuz etkilemektedir. Bölge'de kurumsal kapasite açısından yaşanan en önemli sorunlar yerel yönetimlerin mali kaynaklar ve insan kaynakları açısından kentsel ihtiyaçlara yetişmekte yetersiz kalması, teknik kadroların Bölge'deki kamu kurumlarında çalışmayı tercih etmemesi, kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler ve toplumun sivil kesimlerinin birbirleri içinde ve arasında işbirliği ve koordinasyon dzeyinin yetersiz olmasıdır. Ekonomik Durum Bölge ekonomisi son yıllarda, artan ticaret imkânları ve gelişen altyapının etkisinde önemli ilerlemeler katetmiş olmakla birlikte altyapıda halen önemli eksiklikler bulunmakta, Bölge sanayisi, tarımı ve hizmet sektör diğer bölgelerle karşılaştırıldığında hem rekabet edebilirlik hem de sağladıkları istihdam açısından gerilerde kalmaktadır. 48 yılları arasında Bölge'de kişi başına dşen Gayri Safi Katma Değer artışa geçmiş olsa da.8 $ ile Trkiye'de kişi başına dşen GSKD'nin yarısı kadardır. Bölge'de 9 yılında kişi başına dşen mevduat miktarı $ ile Trkiye genelinde kişi başına dşen mevduat miktarının (4.99 $) yaklaşık 9'da biridir. Bölgelerarası eşitsizliklerin giderilmesinde yerel dinamiklerin harekete geçirilmesinin yanında Bölge'nin temel altyapı eksikliklerinin giderilmesi için kamu yatırımlarına ihtiyaç duyulmaktadır. 9 yıllları arasında Bölge'ye yapılan kamu harcama ve yatırımları incelendiğinde çeşitli ekonomik ve sosyal endekslerde dşk sıralamalarda yer alan Bölge'nin kişi başına dşen kamu harcamalarında, yksek ekonomik ve sosyal gelişmişlik dzeyine sahip illerin altında değerlere sahip olduğu ortaya çıkmaktadır. Öte yandan, özellikle son yıllarda GAP Eylem Planı kapsamında yapılan baraj, sulama kanalları, eğitim, sağlık ve altyapı yatırımları ile tahsis edilen teşvikler ve sosyal desteklerle birlikte Bölge'ye yapılan kamu yatırımlarında artış olduğu gözlemlenmektedir. Bölge'de yerel dinamiklere dayalı kalkınmanın gerçekleşmesi bakımından girişimciliğin arttığını söylemek mmkndr. 89 yılları arasında kurulan şirket ve kooperatif sayısında en yksek artış 'de (% ) ve ardından 'da (% 4) gerçekleşmiştir. Buna rağmen, Bölge'nin markalaşma ve yenilikçilik göstergelerinde ilerlemeye ihtiyacı bulunmaktadır. Bölge'de tarım, sulama imkânlarının da kısıtlı olmasına bağlı olarak tarla tarımı ağırlıklı yapılmaktadır. GAP kapsamında Bölge'de yapımı sren sulama projelerinin tamamlanması, modern tarım ve sulama tekniklerinin Bölge çiftçilerine yaygınlaştırılmasıyla Bölge'nin, sebze ve meyvecilik alanında da gelişmesi beklenmekte, Suriye sınırındaki mayınlı arazilerin temizlenmesiyle organik ve ekolojik tarım ile iyi tarım uygulamalarının Bölge'de yayılması beklenmektedir. C Bölgesi, tarla tarımında özellikle, burçak, mercimek, mısır, çiğit, fiğ, buğday ve pamuk retiminde öne çıkmaktadır. Trkiye'de retilen burçağın % 9,8'i, dane burçağın %,'i, mercimeğin % 4,'i, mısırın %,'i, buğdayın % 4,7'si, pamuğun % 'sı ve bir yem bitkisi olan fiğin % 4,7'si Bölge'de retilmektedir. Sebze meyvecilikte ise Bölge, Trkiye'de retilen Antep fıstığının %,'n, acurun %,7'sini, çekirdekli kurutmalık zmn %,4'n, sofralık zmn %,'n retmektedir. Bölge'de buğday, mısır ve mercimekten alınan verimin Trkiye ortalamalarının zerinde olması dikkat çekmektedir. Bu rnlerin yanında Bölge'ye has kalite ve özelliğe sahip nar, ceviz, bıttım, kiraz, badem gibi rnlerin retiminin lke içerisindeki payı dşk kalmaktadır. Nfusunun önemli bir kesimi kırsal olan C Bölgesi için hayvancılık önemli bir geçim kaynağı olma özelliğini korumaktadır. Bölge'de et, st retimi ile arıcılık faaliyetlerinde son yıllarda artış yaşanmasına rağmen, Bölge'deki retimin Trkiye içindeki payı oldukça dşk kalmaktadır. Bunun en önemli sebepleri arasında hayvancılıkta verimliliğin dşk olması, hayvancılığın genellikle geçimlik olarak ve geleneksel yöntemlerle yapılması yer almaktadır. Bölge sanayinde son yıllarda özellikle ve 'da gelişmeler izlenmektedir. Sanayide retilen katma değerin toplam retilen katma değerdeki payı Trkiye genelinde sabit kalırken, Bölge'de 4 yılındaki %,'den %,'e artmıştır. Bölge'de dört ilde de Organize Sanayi Bölgesi mevcuttur. OSB'nin ulaşım ağlarına uzak bir konumda bulunması sebebiyle Cizre'de bir OSB yapımına başlanmıştır. Bölge'de 'de, 'da, 'ta, 'te adet Kçk Sanayi Sitesi (KSS) bulunmaktadır. Bölge'deki sanayi işletmelerinin % 4,7'sini gıda, içki ve ttn sanayi ndeki firmalar, % 8,'n taş ve toprağa dayalı sanayideki firmalar, % 7,'sini kimya, petrol, kauçuk ve plastik rnleri sanayindeki firmalar, %,47'sini tekstil, giyim ve deri sanayi ndeki firmalar oluşturmakta, metal eşya ve IX

8 makine teçhizatı ile orman ve kağıt rnleri sanayide çok kçk bir pay almaktadır. İstihdamda en yksek paya sahip olan sanayi işletmelerini ise sırasıyla, gıda, tekstil ve kimya sanayindeki firmalar oluşturmaktadır. Bölge'de enerji sektör, yapılan ve yapımı devam eden hidro elektrik ve termik santrallerle ivme kazanmıştır. Bölge'de retimde olan adet HES ve inşa halinde olan adet HES'in yanında, retimde olan adet TES ve inşa halinde olan adet TES bulunmaktadır. Bunlar dışında da henz yapımına başlanmamış ve proje aşamasında olan HES ve TES'ler bulunmaktadır. Bölge'de imalat sanayindeki firmalara uygulanan Yatırım Ortamı Anketi sonuçlarına göre imalat sanayinde verimliliği etkileyen en önemli unsurlar, çalışanların eğitim ve beceri dzeyi, finansmana erişim ile altyapı ve lojistik hizmetlerinde yaşanan aksaklıklardır. Bölge'de hizmet sektör içerisinde ticaret, turizm ve lojistik önemli yer tutmaktadır. Yıllık ihracat değerleri incelendiğinde C Bölgesi'nin yılında 4, milyon dolar olan ihracat değerini yılında.8, milyon dolara çıkararak ihracatını yaklaşık kat arttırdığı görlmektedir. Bölge, 'de Dzey Bölgesi arasında toplam ihracat değeri bakımından 'nci sıradayken, yılında 'nci sıraya ykselmiştir. Bu durum Bölge'nin Irak pazarına yakınlığını diğer bölgelerle rekabette bir avantaj olarak kullanabildiğinin en önemli göstergesidir. Bölge'nin en çok ihraç ettiği rnler arasında demir çelik rnleri; hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve rnleri; çimento ve toprak rnleri ile hazır giyim ve konfeksiyon rnleri yer almaktadır. En çok ihraç edilen rnn Bölge'de retimi yapılmayan demir çelik rnleri olması, ihracattaki ykselişte sadece retim artışının değil Bölge'nin nakliyeci konumda bulunmasının payı olduğunun bir göstergesidir. Bölge'de turizm özellikle 'in ve 'da Hasankeyf'in kltr turizmi destinasyonları olarak öne çıkmasıyla gelişmektedir. yılından bu yana Bölge'de tesislere giriş sayılarında, yatak kapasitesinde ve turizm sektörndeki işletme sayısında 'de artış yaşanırken diğer illerde dşş gerçekleşmiştir. Bölge yatak kapasitesi bakımından benzer kltr turizmi destinasyonlarının çok gerisindedir. ve 'ta ise konaklama imkânları yok dzeyindedir. Turizmdeki bir başka sorun turistlerin ortalama kalış sresinin Trkiye ortalamasına göre dşk kalmasıdır. Bölge illerinde fiziki altyapı yetersizliklerinin yol açtığı birçok sıkıntı bulunmakta ve bu da rekabet gcn son derece olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Bunların başında sanayi bölgelerinde sık sık yaşanan e lektrik kesintisi ve dalgalanmaları, şehirlerde yaşanan su sıkıntısı, katı atık toplanması ve geri dönşmne yönelik tesislerin eksikliği, doğalgaz altyapısının bulunmaması ve karayolu altyapısındaki yetersizlikler gelmektedir. Bölge'deki belediyelerin sunduğu içme suyu, yol, katı atık yönetimi ve kanalizasyon hizmetleri Trkiye ortalamalarının altında kalmakta ve Bölge'nin kentleşme ihtiyaçlarına yetişememektedir. Bölge'deki önemli çevre sorunlarından bir tanesi de özellikle 'taki kkrt oranı yksek kömrlerin yakıt olarak kullanımına bağlı olarak yaşanan yksek hava kirliliğidir. Bölge'de enerji altyapısındaki eksiklikler Bölge'nin rekabet gcn olumsuz etkilemektedir. Bölge'de tketilen enerjinin retilen katma değere payını gösteren enerji yoğunluğunun Trkiye ortalamasının dört katı olarak gerçekleşmesi, enerji verimliliğinin Bölge'de çok dşk olduğunu göstermektedir. Enerji kaynakları açısından zengin olan Bölge'de yılında Trkiye petrol retiminin % 4'si gerçekleşecektir. Trkiye'deki doğalgaz retiminin ise % 'i Bölge'de gerçekleşmektedir. Bölge'de bulunan bir diğer fosil yakıt tr olan kömr alanında ise asfaltit tipi kömrde 8 milyon tonluk rezerv ile Trkiye rezervlerinin tamamına sahiptir. Bölge, yenilenebilir e nerji kaynakları arasından gneş enerjisi, rzgâr enerjisi, biyogaz ile mikro ve kçk ölçekli HES'ler konusunda da retim potansiyeline sahip olup henz bu potansiyel değerlendirilememektedir. Yenilenebilir E nerji Kanunu'nda yapılan değişikliklerle bu alanda yapılacak yatırımlar daha avantajlı hale getirilmiştir ve önmzdeki dönemde artacağı beklenmektedir. Bölge'de bulunan en önemli maden kaynakları 'ta bulunan asfaltit, Mazıdağı'nda bulunan fosfat, 'te bulunan bakır ve krom, 'de bulunan kireçtaşı ve taşı ile kuvars kumu olup, 'ta ise bazalt kaynakları öne çıkmaktadır. Bölge'de son yıllarda madencilik alanındaki işletmeler artmış olsa da henz Bölge'de bulunan yer altı ve yer st zenginliklerinden etkin bir şekilde faydalanılamamaktadır. Bölge ulaştırma altyapısı son yıllarda GAP kapsamında yapılan yatırımlarla gelişmektedir. Bölge için kritik öneme sahip ŞanlıurfaHabur,, Diyarbakır karayolu projelerinin tamamlanması önem taşımaktadır. Demiryollarında yetersiz bir ağa sahip olan Bölge'nin demir yolu ağının, Nusaybin'de ve Kurtalan'da bulunan demiryolları son noktalarının Cizre'ye kadar uzatılıp, orada birleştikten sonra Habur zerinden Irak demiryolu ağına bağlanmasını kapsayan KurtalanIrak projesi ile geliştirilmesi öngörlmektedir. Bölge'de mevcut durumda adet faal havaalanı olup, havaalanının yapımı srmektedir. Bölge'de havayolu yolcu sayısı son yılda 7 kat artmıştır. Bölge'nin internet ve mobil telefon kullanımında da lke ortalamasının çok altında değerlere sahip olması Bölge'nin dşk erişilebilirliğe sahip olmasının yanında beşeri gelişmişliğini de etkileyen diğer bir unsurdur. Bölge'nin Ortadoğu pazarlarına yakınlığı Bölge yatırımcılarının değerlendirebileceği fırsatlar sunmaktadır. Irak'ın istikrar kazanması ve gelişmesiyle, Irak pazarında talep edilen rnlerin çeşitliliği ve kalitesi artmakta, Irak hkmetinin ithalat yerine doğrudan yabancı yatırımları kolaylaştıran uygulamaları sonucu Irak'a yakın gelecekte diğer lkelerden de yatırımcıların yoğun ilgi göstermesi beklenmektedir. İran şimdiden, Irak'ın yaptığı ithalatta Trkiye'nin en önemli rakiplerinden biri olmuştur. Bu rekabetten konumlarını gçlendirerek çıkmaları için C Bölgesi ihracatçı firmalarının ve reticilerinin Irak pazarına sundukları rnlerin çeşitliliği ve kalitelerini arttırmaya yönelik stratejiler belirlemeleri önem kazanacaktır. Irak'taki yeni retim tesislerinin başka lke yatırımcıları yerine Trkiye veya Bölge yatırımcıları tarafından kurulması C Bölgesi ile Irak'ın ticari ilişkilerinin gçlenerek srdrlmesi açısından önemlidir. Ayrıca lkemiz yatırımcıları tarafından işletilecek firmaların diğer lke yatırımcılarına göre daha fazla Bölge illerinden gelen işçilerden faydalanmak isteyecekleri dşnlrse bu durumun Bölge işgc için yeni istihdam olanakları yaratabileceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Bölge'nin diğer sınır komşusu olan Suriye ile ticari ilişkileri dşk dzeyde olup, yılında Nusaybin Sınır Kapısı modernizasyonunun tamamlanmasıyla birlikte Suriye ile de ticari ilişkilerin gelişeceği öngörlmektedir. Vizyon, Gelişme Eksenleri ve Stratejik Öncelikler Bölge'ye ilişkin sosyal ve ekonomik göstergeler incelendiğinde Bölge'nin Ortadoğu pazarlarına açılan stratejik konumu; sahip olduğu verimli topraklar, kltrel zenginlikler ve doğal kaynaklara rağmen en gerilerde yer aldığı, içsel potansiyelini harekete geçiremediği görlmektedir. Bölge, coğrafi konumunun, sahip olduğu içsel ve kltrel zenginliklerin, zerinde bulunduğu verimli toprakların getirdiği fırsatları değerlendirebildiği ölçde bir retim, ticaret ve medeniyet merkezi olabilecektir. Bu kapsamda C Bölge Planı; Zengin tarihi ve kltrel mirasını, doğal sermayesini ve jeostratejik konumunu akılcı, yenilikçi ve katılımcı bir yaklaşımla etkin ve srdrlebilir bir şekilde değerlendirerek; yeniden retim, ticaret ve medeniyet merkezi olmayı başarmış, istikrar içinde gelişen, herkesin gven ve umutla yaşamak istediği bir bölge olmak' vizyonuyla hazırlanmıştır. Vizyon doğrultusunda Bölge'nin bir retim merkezi haline gelebilmesi için zirai potansiyelin etkin ve verimli bir şekilde değerlendirilmesi, sanayi retiminin Bölge'nin tarımsal retim ve yer altı zenginlikleriyle entegre bir şekilde çeşitlendirilerek artırılması gerekmektedir. Bölge'nin bir ticaret merkezi olabilmesi ise jeostratejik konumuna dayalı avantajını daha iyi değerlendirmek için lojistik altyapısını gçlendirmesi ve dış pazarlarla ilişkilerini uzun vadeli stratejilere dayandırmasıyla mmkn olabilecektir. Bölge'nin sahip olduğu kltrel mirası değerlendirebilen ve bilgi reten bir beşeri sermayeye sahip olması ve Bölge kentlerinin çağdaş bir görnme kavuşması ise Bölge'nin bir medeniyet merkezi olabilmesi için elzemdir. Vizyon doğrultusunda Bölge'nin gelişme eksenleri ve stratejik öncelikleri aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. X XI

9 BEŞERİ GELİŞME ve SOSYAL İÇERME. Bölge'de sosyal göstergelerde lke ortalamalarına yaklaşılması ve sosyal içermenin geliştirilmesi. Eğitime erişimin artırılması ve eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi. Dezavantajlı grupların toplumsal ve ekonomik yaşama katılımının artırılması ve yoksullukla etkin mcadele sağlanması. Sağlık hizmetlerine erişimin artırılması ve hizmet kalitesinin iyileştirilmesi.4 Bölge'de sosyal alanda araştırma kapasitesinin geliştirilmesi. Bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımının bilgiye erişim odaklı olarak geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması İYİLEŞTİRİLMİŞ KENTSEL ÇEVRE ve SÜRDÜRÜLEBİLİR ŞEHİRLEŞME. Kentsel fiziki ve sosyal altyapının geliştirilmesi ve doğal kaynakların etkin kullanımının sağlanması. Bölge'de temel altyapı eksikliklerinin giderilmesi için içme suyu ve kanalizasyon altyapısının geliştirilmesi. Ortak kullanıma yönelik sosyal altyapı eksikliklerinin giderilmesi ve sosyal donatıların çoğaltılması. Konutlara temiz ve srekli enerji arzının sağlanması.4 Bölge'de çevre kirliliğine neden olan atıkların kaynakta azaltılması, arıtılarak alıcı ortamların korunması. Su kaynaklarının etkin kullanılması yoluyla altyapı hizmetlerinin etkinliğinin arttırılması ve srdrlebilirliğinin sağlanması.. Kentsel gelişme alanları planlanırken doğal afet risklerinin ve koruma/kullanma dengesinin gözetilmesi UYGUN YATIRIM ORTAMI ve REKABETÇİLİK. Bölge'de yatırıma elverişli altyapı ve emek piyasası koşullarının oluşturulması; finansman, danışmanlık ve tanıtım kapasitesinin geliştirilmesi yoluyla Bölge'nin rekabetçilik dzeyinin arttırılması. Bölge yatırımcı ve girişimcilerine yönelik finansman kaynaklarının, danışmanlık, kurumsal ve teknik destek hizmetlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması. Ulaştırma altyapısının iyileştirilmesi. Sanayi bölgelerinin altyapısının geliştirilmesi.4 Tarımsal altyapının gçlendirilmesi. Bölge'deki emek piyasası ihtiyaçları ve mevcut işgc nitelikleri arasındaki uyuşmazlığın azaltılması.7 İşletmelerde enerji verimliliği uygulamalarının yaygınlaştırılması.8 İşletmelerin tanıtım, markalaşma ve pazarlama kapasitesinin geliştirilmesi.9 Bölge'nin ulusal ve uluslararası tanıtımının geliştirilmesi SEKTÖREL GELİŞME Bölge'nin coğrafi konumu ve içsel potansiyeline dayalı rekabet avantajına ve istihdam yaratma kapasitesine sahip sektörlerin geliştirilmesi 4. Bölge sanayisinde kmelenme potansiyelinin değerlendirilmesi, yan sanayinin geliştirilmesi ve katma değeri yksek rnlerin retiminin artırılması yoluyla iş ve retim alanlarının çeşitlendirilmesi 4. Bölge turizminin kapasite, altyapı ve hizmet niteliklerinin geliştirilerek ve çeşitlendirilerek rekabet edebilirliğinin arttırılması 4. İnşaat sektörne yönelik retim ve hizmet kapasitesinin arttırılması 4.4 Lojistik sektör altyapısının geliştirilmesi. 4. Bölge'de işletilmeyen madenlerin ekonomiye kazandırılması, işletilen madenlerden alınan verimin arttırılması ve alternatif alanlarda değerlendirilmesiyle madencilik sektörnn Bölge'ye sağladığı katma değerin arttırılması 4. Bölge'nin yenilebilir enerji potansiyelinin ortaya çıkarılması ve değerlendirilmesi 4.7 Kçk ölçekli hayvancılık işletmelerinin teknik ve mali kapasitelerinin artırılarak rekabetçi dzeye getirilmeleri 4.8 Bölge'de tarımsal retim değer zincirinin gçlendirilmesi, yenilikçi uygulamaların yaygınlaştırılması ve rekabetçi rnlere odaklanma yoluyla tarımsal potansiyelin etkin ve srdrlebilir şekilde değerlendirilmesi KURUMSAL KAPASİTE ve BÖLGESEL KALKINMANIN YÖNETİŞİMİ. Bölge'de kurumsal kapasitenin gçlendirilmesi, kurumlararası işbirliklerinin arttırılması yoluyla yönetişimin geliştirilmesi. Bölge'de kamu kurum ve kuruluşlarında kurumsal kapasitenin geliştirilmesi. Bölge'de birlikler ve sivil toplum kuruluşları temelinde örgtlenme dzeyinin geliştirilmesi. Bölge'de niversite, özel sektör, sivil toplum ve kamu kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliğinin arttırılması. Bölge'nin dış ticari ilişkilerinin geliştirilmesi XII XIII

10 SOSYAL DURUM ANALİZİ

11 M e v c u t D u r u m A n a l i z i Sosyal Durum Analizi. Nfus yılı itibariyle C Bölgesi'nin nfusu.98. kişidir ve Bölge nfusu, Trkiye nfusunun %,9'unu oluşturmaktadır. Bölge'nin toplam yzölçm.9 km olup toplam lke yzölçmnn %,'dr. Bölge'nin nfus yoğunluğu 7 kişi/ km olup Trkiye nfus yoğunluğunun % 79'u kadardır.

12 Nfus9 (Kişi)* Nfus (Kişi)** Yıllık Nfus Artış Hızı8_9 ( )** Yıllık Nfus Artış Hızı9_ ( )** Yzölçm (km ) Nfus Yoğunluğu (Kişi/km )** Şehir Nfusunun Toplam Nfusa Oranı** C Bölgesi nfus byklğ bakımından Dzey Bölgesi içinde 8 inci sırada yer almaktadır. 7 dönemi bölgesel ortalama yıllık nfus artış hızı değerleri incelendiğinde, C Bölgesi nfusunun yıllık ortalama luk bir hızla arttığı böylelikle Trkiye nfus artış hızından ( 4) daha dşk bir artış hızı kaydettiği görlmektedir. (Şekil ) C C/ , 9, 8.8 8, , 4, 4.9, ,7,7 7.,..9, 9,7.47, Tablo : C Bölgesi nfus göstergeleri ,8 7,98.9 7, ,, ,7,7,7,,,794 Kaynak: *9 ADNKS TÜİK Nfus Sayımı, ** ADNKS TÜİK Nfus Sayımı Bölgesi nci nfus artış hızına sahip bölge iken C Bölgesi 4 nc sırada yer almaktadır. Gneydoğu Anadolu Bölgesi nin alt bölgeleri arasında köy nfusu artan tek alt bölgenin C Bölgesi olması not edilmesi gereken bir başka husustur. Bölge illeri nfus artış hızlarına bakıldığında, sadece 9,7 artışlarının temelini oluşturmaktadır. Projeksiyonda, Trkiye de kent nfusunun yılında % 84 dzeyine ulaşması beklenirken, Bölge de bu oranın % 9 dzeyinde kalacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum Bölge'deki dşk şehirleşme eğiliminin devam edeceğine işaret etmektedir. de kentsel nfus artışının dört il arasında en dşk, kırsal nfus artışının ise en yksek dzeyde gerçekleşmesi; en yksek kentsel nfus artış hızının ise da yaşanması beklenmektedir. C Bölgesi ilçelerine göre nfus yoğunluğu ve şehirleşme oranlarına yer veren aşağıdaki haritaya göre, C Bölgesi nde nfus merkez ilçe, Kızıltepe, ve merkez ilçeleri ve Cizre de yoğunlaşmıştır. Nfus yoğunluğu ve şehirleşme oranı en yksek olan ilçe merkez ilçedir. Nfus artışı, göç eğilimi ve demografik göstergeler temel alınarak yapılan nfus projeksiyonu çalışması sonuçlarına göre 9 yılından yılına gelindiğinde Trkiye'de nfusun %, Bölge'de ise % dzeyinde artması ve Bölge'nin Trkiye nfusu içindeki payının 9 yılındaki %,7'den yılında %,'e çıkması beklenmektedir. (Tablo ) Merkez ve Kızıltepe çevresi hem kırsal nfus oranının hem de nfus yoğunluğunun fazla olduğu bir alt bölge olarak öne çıkarken, Eruh ve Merkez şehirleşme oranlarına göre dşk nfus yoğunluklarına sahiptir. Bölge nin kuzey doğusunda yer alan ilçelerde ise hem şehirleşme oranı hem de nfus yoğunluğu Bölge ortalamalarının çok altında kalmaktadır. Şehir Köy Toplam Şekil : Bölgelere göre nfus artış hızları ( ) Harita : Nfus artış hızına göre iller (7) % / %,7 %, / % %, / %,4 %, / %, %, / %,8 Kaynak: 7,8,9, ADNKS TÜİK Nfus Sayımı A A B B C C C Şehir,, 4, 4,4,9 4, 4,7, 8, 8,,,9 7,, 7,9,4 8, 7, 7,,, Köy 779,, 9, 4,, 9 89,9,8 9, 4,8 7,9 8,, 9,,,9 9,8 Toplam 7, 4, 9,9 8, 4,8 7,4,7,9, 9, 9,,9 8,4,4 8,, 4,,,7,,,7,,7 4,9 4,, 4,7 8, 8,,,4,,9,, Kaynak: 7, 8, 9 ve ADNKS TÜİK Nfus Sayımı Bölge de kent nfusunun toplam nfus içindeki oranı % seviyesindedir. Bu oran % 7 dzeyindeki Trkiye ortalamasının gerisinde yer almaktadır. Bölge şehirleşme oranı açısından Dzey Bölgeleri arasında inci sıraya yerleşmektedir. % 7 ile şehirleşme oranı açısından Trkiye ortalamasına en yakın olan ildir. ise şehirleşme oranının en dşk olduğu Bölge ilidir. C Bölgesi hem şehir hem de köy nfusu artış hızı pozitif olan bölgelerden biridir. Bölge de şehir nfusu köy nfusundan hızlı artmasına rağmen bu iki artış hızı arasındaki farkın kçk olması, hâlihazırda dşk olan şehirleşme oranının yksek bir artış gösterememesine sebep olmaktadır. Bu özellikleri ile C Bölgesi nfus artış hızı ve şehirleşme hızı yksek olan Gneydoğu Anadolu Bölgesi nin diğer alt bölgelerinden farklılaşmaktadır. Ortalama yıllık nfus artış hızında C Bölgesi en yksek 4 nc ve C da 7 yılları arasındaki nfus artış hızının Trkiye nin nfus artış hızından fazla olduğu görlmektedir. Diyarbakır, Van, Isparta, Erzincan gibi nci kademede gelişen merkezlerle benzer nfus artış hızına sahiptir. bu yıllarda en yksek nfus hızı artışı kaydeden 8 inci il olmuştur. ve illeri pozitif yönde fakat Trkiye ortalamasının altında nfus artışı gösterirken bu dönemde en dşk dzeyde nfus artışı kaydeden inci il olmuştur. C Bölgesi illeri arasında yılına kadar nfusu en fazla artması beklenen il % 9 ile olup nfusunun yılına kadar % 8 oranında artması beklenmektedir. için yapılan bu yksek nfus artış tahminleri ilin demografik yapısından kaynaklanmaktadır. de doğal nfus artış hızının görece dşk olması ve dışarı göç eğiliminin yksek olması, ili için beklenen dşk nfus 9 Yılı Nfusu Yılı Nfus Tahmini 8 Yılı Nfus Tahmini Yılı Nfus Tahmini Toplam Kent % Kır % Toplam Kent % Kır % Toplam Kent % Kır % Toplam Kent % Kır % Tablo : Nfus projeksiyonu C Kaynak: ' Yılı için İl ve Bölge Dzeylerinde Nfus Projeksiyonu', Mehmet Karakaya, Doç. Dr. Sinan Yılmaz, Hacettepe Üniversitesi Nfus Bilimleri Enstits, 8

13 C Harita : İlçelere göre nfus yoğunluğu ve şehirleşme oranı (9).. Demografik Nitelikler C Bölgesi Trkiye de en yksek doğurganlık hızına sahip bölgelerden biridir. ve e ait doğurganlık hızı Bölge ortalamasının altında kalırken, 4 genel doğurganlık hızı ile başı çekmektedir. Diğer bir doğurganlık hızı göstergesi olan toplam doğurganlık hızında, Bölge de yılından 9 yılına gelindiğinde lke dzeyinde yaşanan dşşn iki katı dzeyinde bir dşş gerçekleşmiştir. Bu dşşe rağmen, Bölge 9 yılında aldığı bu değerlerle de doğurganlık hızında lke ortalamasının zerinde kalmaya devam etmektedir.,,,,,,, köy şehir Kaynak: 9 ADNKS TÜİK Nfus Sayımı Genel Doğurganlık Hızı* MAZIDAĞI Toplam Doğurganlık Hızı** Yıllar 9 9 ÖMERLİ MARDİN DERİK KIZILTEPE SAVUR ve 9 yılları yaşa özel doğurganlık göstergeleri incelendiğinde Bölge illerinin her iki yılda ve her bir yaş grubunda lke ortalamasının zerinde doğurganlık hızlarına sahip olduğu görlmektedir. yılında Bölge doğurganlık hızlarında lke genelinden çok daha yksek oranda bir dşş gerçekleşmiş ancak bu dşş, Bölge doğurganlık hızını lke ortalamasının altına çekmeye yetmemiştir. Doğurganlık hızında en yksek oranda dşşn gerçekleştiği il tır. yılında yaşa özel doğurganlık hızlarında çok yksek değerlere sahip iken 9 yılında yaşanan yksek dşş ile, Bölge illerine yakın değerlere ulaşmıştır. Tablo : Genel ve toplam doğurganlık hızı ( ),9 4,98,4 BATMAN GERCÜŞ YEŞİLLİ, SASON KOZLUK KURTALAN MİDYAT,7,47 Kaynak: 9 ADNKS TÜİK Nfus Sayımı, TÜİK Doğum İstatistikleri * 44 Yaş Arasındaki her Kadına Dşen Doğum Sayısını İfade Etmektedir. ** Yaşa Özel Doğurganlık Hızları Toplamının () ile Çarpımı Sonucu Elde Edilmektedir BEŞİRİ, BAYKAN SİİRT HASANKEYF DARGEÇİT İDİL NUSAYBİN, 4,4 4,4 7,,94 C,7,7,8 7,4,, Şekil : Yaşa özel doğurganlık hızları ()* (9),,,,,, ERUH ŞİRVAN AYDINLAR PERVARİ GÜÇLÜKONAK CİZRE ŞIRNAK SİLOPİ BEYTÜŞŞEBAP ULUDERE Kaynak: * Genel Nfus Sayımı, 9 ADNKS TÜİK Nfus Sayımı, TÜİK 9 Doğum İstatistikleri Bölge illerinin yksek doğurganlık hızları nfusun yaş yapısına da yansımaktadır. Bölge de 4 yaş grubundaki nfusun, toplam nfusa oranı % 4 olup, % olan lke değerinin zerindedir. Trkiye de yaş st nfus, toplam nfusun % 7 sini oluştururken Bölge de bu oran %,9 dur. Bu durum, ortalama yaşam beklentisinin Bölge de Trkiye ye oranla ne kadar dşk olduğunun bir göstergesidir. Bölge illeri, yaş gruplarının dağılımında birbirleriyle benzerlik göstermekle beraber görece dengeli bir dağılım sergilemektedir ve % 7,8 ile en dşk Yaş Bağımlılık Oranı (%) yaş bağımlılık oranına sahip Bölge ilidir. 4 yaş grubunun byk pay aldığı ise en yksek oranda yaş bağımlılık oranına sahip ildir. Yaş bağımlılık oranının yksek dzeylerde olması retken nfusun zerindeki bağımlı nfus yknn fazla olduğu anlamına gelmektedir. Yaş bağımlılık oranı ve hanehalkı byklğnde yksek değer alan ilçeler daha çok C Bölgesi'nin kuzey ve gney doğusunda kmelenmiştir. Merkez en dşk ortalama hanehalkı byklğne sahip ilçedir. Merkez ilçeler bölge genelinde görece dşk hanehalkı byklğ ve dşk yaş bağımlılık oranlarına sahipken merkez ilçe 7,99 ortalama hane halkı byklğ ve % 9, yaş bağımlılık oranı ile bölge sıralamasında st sıralarda yer almaktadır. Sırasıyla İdil, Cizre ve Silopi en yksek ortalama hanehalkı byklğne, Pervari ve Şirvan ilçeleri de en yksek yaş bağımlılık oranına sahip ilçelerdir (Harita ). Harita : İlçelere göre ortalama hanehalkı byklkleri ve yaş bağımlılık oranları (9) % 4 / % 7 % 77 / % 8 % 84 / % 9 % 9 / % % / % Kaynak: 9 TÜİK ADNKS Nfus Sayımı C 7,8, /,, /,9,9 / 7, 7, / 8, 8, / 9, DERİK MAZIDAĞI 79,8 KIZILTEPE 84, SAVUR ÖMERLİ MARDİN YEŞİLLİ BATMAN SASON KOZLUK GERCÜŞ KURTALAN BEŞİRİ NUSAYBİN SİİRT İDİL ŞİRVAN ERUH HASANKEYF GÜÇLÜKONAK MİDYAT C Bölgesi, hanehalkı byklğnde lke ortalamasının zerinde değerlere sahiptir. Trkiye'de ortalama hanehalkı byklğ yılı itibariyle,89 dzeyindeyken, Bölge illerinde bu oran,7 ile 8,9 arasında değişmektedir. 98 yılından yılında gelindiğinde Trkiye de ortalama hanehalkı byklğ istikrarlı olarak azalırken, Bölge de dışındaki illerde dşk dzeyde bir azalma vardır. Ancak, Bölge deki tm illerde ortalama hanehalkı byklğ Trkiye ortalamasının yaklaşık katı kadardır. Tablo 4: Toplam yaş bağımlılık oranı (%) 9, 8, Kaynak: ADNKS TÜİK Nfus Sayımı Bölge'nin kltrel, ekonomik ve sosyal yapısı ile hanehalkı byklğ göz önnde bulundurulduğunda Bölge de uygulanacak sosyal politikaların aile yi hedef almasının önemi ortaya çıkmaktadır. BAYKAN DARGEÇİT AYDINLAR CİZRE ŞIRNAK PERVARİ SİLOPİ Yaş bağımlılık oranı: 4 yaş ve yaş ve daha yukarıdaki nfusun, 4 yaş grubundaki nfusa oranının yzde olarak ifadesidir. C Trkiye C 7, Trkiye 48,89 Tablo : Yıllar itibariyle ortalama hanehalkı bykleri (Trkiye, C) ,9 7,, 7, 7,8, 7,4 7,7 8, 7,8, 7,7 7, 8, 7, 7,8 4, Kaynak: DİE, İl Göstergeleri 98, 9, ADNKS TÜİK Nfus Sayımı ULUDERE,79 7,4 8,7 7,,97 BEYTÜŞŞEBAP,7,9 8,9,99,89 8

14 Kadın Erkek C C Bölgesi nde nfusun 9 yaş grubunda yoğunlaştığı ve 4 yaş grubu nfusun bu gruptan daha dşk oranda olduğu göze çarpmaktadır. Bu durum Bölge de doğurganlık hızının azaldığına işaret etmektedir. Trkiye nin nfus piramidi demografik dönşm gerçekleştirmiş nfusu orta yaş grubunda yoğunlaşmış bir toplum olma eğilimi gösterirken, C Bölgesi nin bu dönşm henz gerçekleştirme eğiliminde olmadığı görlmektedir. 4 yaş grubu hariç olmak zere st yaş gruplarından alt yaş gruplarına gidildikçe oranlar hızla artmakta, bu da doğum hızlarının son yıllara kadar ölm hızından ve net göç hızından fazla artmaya devam ettiğini göstermektedir. Trkiye nfusunun yaş yapısına bakıldığında, lkenin hala demografik fırsat penceresi olarak adlandırı Şekil : Nfusun yaş grupları itibariyle dağılımı (C, Trkiye) (%) Kaynak: 9 ADNKS TÜİK Nfus Sayımı 4 demografik fırsat penceresini önceleyen ve çocuk nfusun yoğun olduğu bir dönem olup, tketim ihtiyaçlarının yksek olması özelliğine sahiptir. Nfusun yaş grupları itibariyle dağılımı il dzeyinde incelendiğinde nfusun ve illerinde 9 yaş, 'de 4 yaş ve 'ta 4 yaş grubunda yoğunlaştığı görlmektedir. ve illerinde orta yaş nfus toplam nfus içinde diğer iki ile göre daha yksek bir paya sahiptir. Göze çarpan bir diğer husus ise ve illerinde 4 yaş grubu kurumsal erkek nfusun yksekliğidir... Göç C Bölgesi göç veren bir bölgedir. 9 yılında binde 4,8 olan net göç hızı, yılında binde, seviyesine gerilemiş ve bu net göç hızı ile C Bölgesi en çok göç veren nci bölge olmuştur. 8 döneminde C Bölgesi nde ili dışında tm iller göç vermekte ve verdiği göç nfusuna göre en çok göç veren il olarak başı çekmektedir. Diğer Bölge illerinin aksine net göç alan bir il olan yılı verilerine göre aynı zamanda Gney Doğu Anadolu Bölgesi nde Gaziantep ile birlikte net göç alan tek ildir. Aşağıdaki tabloda C Bölgesi illeri için, 8, 9 ve yıllarına C lan nfusun çalışma çağında yoğunlaştığı, yaş ba ğımlılık oranının ise % 4 ila % arasında seyrettiği gelişme evresinden geçtiği görlmektedir. Demografik fırsat penceresi, çalışma çağındaki nfusun kalabalık olup, bağımlı nfus yknn görece az olmasıyla, beşeri ve mali sermayeyi destekleyici kurumsal yapıları gçlendiren doğru hkmet politikaları, işgcnn niteliklerinin arttırılması, uluslararası rekabet koşullarının lke lehine değerlendirilmesi, işgcne katılımın yksek olması gibi faktörlerle birleştiğinde ekonomik byme için oldukça avantajlı bir dönemdir. C Bölgesi'nin demografik fırsat penceresinin ise benzer sosyal ve ekonomik koşullara sahip Ortadoğu komşularıyla birlikte (Suriye) (Irak) yılları arasında başlayacağı tahmin edilebilir. C Bölgesi nin şu anda içinde bulunduğu dönem, ilişkin göç göstergelerine yer verilmektedir. Buna göre, 9 yılında ili binde 9,9 net göç hızıyla Trkiye de en çok göç veren nci il olmuştur. Aynı yılda ve illeri binde dzeyindeki net göç hızıyla, net göç hızına göre ikinci kademede en çok göç veren iller arasında sıralanırken, Bölge nin net göç alan tek ili konumunda olan net göç hızına göre en çok göç alan 8 inci ildir. yılında in net göç hızı dşerken in net göç hızı byk artış göstermektedir. ise göç alan iller arasında sıra gerileyerek nci sıraya yerleşmiştir. Şekil : Dzey bölgelerine göre net göç hızı ( ) 8 9 Kaynak: TÜİK Net Göç Hızı, 8 Şekil 4: Nfusun yaş grupları itibariyle dağılımı (%) Kadın Erkek World Population to, United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division, s.7 Kaynak: 9 ADNKS TÜİK Nfus Sayımı 9

15 Aldığı Göç Verdiği Göç Net Göç Net Göç Hızı Trkiye Sıralama Aldığı Göç Verdiği Göç Net Göç Net Göç Hızı Trkiye Sıralama Bölge illerine doğru olan göçn 8 yılları arasında kaynak noktasına göre dağılımını gösteren Tablo ya göre, Bölge'nin aldığı göç içerisinde İstanbul, Adana, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Mersin, Şanlıurfa gibi byk şehirler diğer illerle kıyaslandığında daha yksek paya sahiptir. Bu yıllarda en çok göç alan iller 8. kişi ile ve 8.9 kişi ile illeridir. Saha gözlemlerinden edilen izlenimlere göre, bykşehirlerden Bölge ye göç eden nfusun çoğunluğunu, Bölge den daha önce çeşitli sebeplerle göç eden ve tekrar Bölge ye dönen nfus oluşturmaktadır. C de.89 kişi Bölge içinde göç etmiştir. Bu yıllarda a, Bölge illerinden.48 kişi göç etmiş, Bölge içinden en çok göç alan ikinci il konumunda olan ise Bölge içinden.99 göç almıştır. ın aldığı göçn % si C illerinden, in C illerinden aldığı göç ise % 7 dzeyindedir. Bu durum ın sanayileşme ve kentleşme hızının son yıllarda artmış olmasıya birlikte Gneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesi illeri arasında bir çekim merkezi olarak görldğn akla getirmektedir. Söz konusu göç olgusunun tm boyutlarıya değerlendirilebilmesi için bu alanda saha araştırmaları ve analizler yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. 9 yıllarında Bölge illerinin verdiği göç incelendiğinde , , , , , , ,79 7 Aldığı Göç Toplam Adana Ankara Antalya Bitlis Diyarbakır Gaziantep Mersin İstanbul İzmir Muş Şanlıurfa Van , Tablo : C Bölgesi göç göstergeleri , , , Kaynak: Genel Nfus Sayımı, 8, 9 ve ADNKS TÜİK Nfus Sayımı , ,88 (Tablo 8), Bölge illerinin aynı zamanda görece yksek oranda göç aldığı Adana, Ankara, İstanbul, Diyarbakır, İzmir gibi byk illere göç verdiği görlmektedir. dan sonra en çok göç alan Bölge ili, aynı zamanda diğer bölge illerinden çok daha yksek dzeyde göç vermektedir. Bölge içine en çok göç veren iller.8 kişi ile ve.84 kişi ile tir , , , Tablo 7: 9 iller arası aldığı göç Kaynak: 9, ADNKS TÜİK Nfus Sayımı Bölge illerinin aldığı ve verdiği göçn eğitim profiline bakıldığında, Bölge illerinden verilen göçte yksekokul veya faklte mezunları ile ortaöğretim ve dengi okul mezunlarının yksek oranda oldu Verdiği Göç ğu, Bölge illerinin aldığı göçn ise Toplam benzer eğitim seviyesindeki Adana nfus ile ilkokul mezunlarından Ankara oluştuğu görlmektedir., Antalya Bölge illeri içinde en yksek oranda ilköğretim ve altı eğitim Bursa dzeyinde göç veren il olarak Diyarbakır göze çarpmaktadır. ta ise il Gaziantep dışına olan göçn % a yakını Mersin ilköğretim zeri eğitim dzeyindeki nfustan oluşmaktadır. Bölge nin net göç alan tek ili olan İzmir İstanbul aynı zamanda aldığı göçn eğitim dzeyi en dşk olan Bölge ilidir. ın Bölge illeri ve Diyarbakır dan yksek oranda Şanlıurfa göç alıyor olması aldığı göçn Van eğitim dzeyinin dşk olmasını kısmen açıklamakta ve bu illerin daha çok kırsal kesiminden göç aldığı ihtimalini akla getirmektedir. Bu duruma bakılarak, ın Bölge illerindeki dşk eğitim dzeyine sahip kırsal nfus için iş arama ya da çalışma amaçlı olarak gelinen bir çekim merkezi olarak görldğ öne srlebilir. aldığı göçn byklğ ve niteliği açısından a yakın bir tablo çizmekteyken; ve özellikle az sayıda fakat eğitim dzeyi yksek nfusun göç ettiği illerdir. ve illerinden dışarıya doğru olan nfus hareketinde de çoğunluğu ortaöğretim ve st eğitim almış nfus oluştur Lisansst Mezunu Yksekokul veya Faklte Mezunu Ortaöğretim Mezunu İlköğretim veya Dengi Okul % % 9 % 8 % 7 % %.49 maktadır. ve illerinin aldığı ve verdiği göçn eğitim seviyesinin yksekliğinde, bu ilde gerçekleşen göç hareketinde kamu görevlilerin byk paya sahip olmasının etkisi bulunmaktadır. Saha gözlemlerinden edilen izlenimlere göre Bölge illerinin aldığı göçte ilkokul mezunlarının çoğunluğunu Bölge ye geri dönş yapan nfus, ortaöğretim ve ykseokul mezunlarının çoğunluğunu ise Bölge ye kamu hizmeti yapma amaçlı gelen nfus oluşturmaktadır. Aldığı Göç % Şekil : Eğitim durumuna göre illerin aldığı, verdiği göç Mezunu İlköğretim Terk Okuma Yazma Bilen Fakat Bir Okul Bitirmeyen Okuma Yazma % 4 % % % % % 4 % % % % Bilmeyen % 9 % 8 % 7 % % Tablo 8: 9 iller arası verdiği göç Kaynak: 9, ADNKS TÜİK Nfus Sayımı Verdiği Göç Kaynak: TÜİK,

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

Mardin Batman Siirt Şırnak

Mardin Batman Siirt Şırnak Savurkapı Mahallesi Nusaybin Caddesi No: 31 Meydanbaşı Mevki, Mardin T: (+90 482) 212 11 07 F: (+90 482) 213 14 95 info@dika.org.tr www.dika.org.tr Mardin Batman Siirt Şırnak Mardin Yatırım Destek Ofisi

Detaylı

Dicle Bölgesi. Sosyal Durum Raporu. T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Araştırma Strateji Geliştirme ve Programlama Birimi

Dicle Bölgesi. Sosyal Durum Raporu. T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Araştırma Strateji Geliştirme ve Programlama Birimi Dicle Bölgesi Sosyal Durum Raporu T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Araştırma Strateji Geliştirme ve Programlama Birimi 2010 İçindekiler 1. GİRİŞ...6 2. NÜFUS... 10 2.1 Demografik Nitelikler... 13 2.2 Göç...

Detaylı

T.C. Dicle Kalkınma Ajansı RAKAMLARLA MARDİN

T.C. Dicle Kalkınma Ajansı RAKAMLARLA MARDİN T.C. Dicle Kalkınma Ajansı RAKAMLARLA MARDİN 20 Rakamlarla T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Yatırım Destek Ofisi 20 RAKAMLARLA MARDİN İçindekiler İçindekiler TABLO LİSTESİ... 4 ŞEKIL LİSTESI... 5 HARİTA LİSTESİ...

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI MARDİN YATIRIM DESTEK OFİSİ RAKAMLARLA MARDİN 2012 1 İçindekiler 1. GENEL BİLGİLER VE TEMEL GÖSTERGELER... 5 1.1 Temel Göstergeler... 5 2. SOSYAL YAPI... 9 2.1 Nüfus & Demografi...

Detaylı

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü. İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü. İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU KALKINMA AJANSLARI Kalkinma Bakanligi - IDAD 1 / 14 A. BEŞERİ VE SOSYAL GÖSTERGELER

Detaylı

T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI SİİRT YATIRIM DESTEK OFİSİ

T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI SİİRT YATIRIM DESTEK OFİSİ T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI SİİRT YATIRIM DESTEK OFİSİ RAKAMLARLA SİİRT 2011 1 ÖNSÖZ Bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişme alanında yaşanan yapısal dönüşümün ve sürdürülebilir kalkınmanın başat aktörleri

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

DOĞU VE GÜNEYDOĞU EKONOMİ VE KALKINMA ZİRVESİ, CİZRE BULUŞMASI ÇÖZÜM SÜRECİNİN EKONOMİK ETKİLERİ SENARYOLARI

DOĞU VE GÜNEYDOĞU EKONOMİ VE KALKINMA ZİRVESİ, CİZRE BULUŞMASI ÇÖZÜM SÜRECİNİN EKONOMİK ETKİLERİ SENARYOLARI DOĞU VE GÜNEYDOĞU EKONOMİ VE KALKINMA ZİRVESİ, CİZRE BULUŞMASI ÇÖZÜM SÜRECİNİN EKONOMİK ETKİLERİ SENARYOLARI 25 Haziran 2013 Baz Senaryo Çalışması için İncelenen İller Çözüm sürecinin ekonomik etkileri

Detaylı

amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ

amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ sunuş Türkiye de kurulan 26 kalkınma ajansı, bölgesel gelişme dinamiklerini bütün aktörlerin katılımını sağlayan bir anlayışla harekete geçirmek

Detaylı

GAP BÖLGESEL TAŞIMACILIK VE ALTYAPI GELİŞTİRME PROJESİ

GAP BÖLGESEL TAŞIMACILIK VE ALTYAPI GELİŞTİRME PROJESİ GAP BÖLGESİ ULAŞIM VE ALTYAPI GELİŞTİRME PROJESİ (Türkçe ve İngilizce); Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi (TBDST - Temel Mühendislik, Dapta Mühendislik, Su-Yapı Mühendislik ve Danışmanlık,

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi VAN İL RAPORU

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi VAN İL RAPORU T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi VAN İL RAPORU KALKINMA AJANSLARI Ülkemizde ajanslar; kalkınmanın ülke sathında dengeli olarak

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ SAYI 12 EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ 2014 2. Çeyrek Yıllar İtibariyle Yatırım Teşvik Belgeli Yatırım Bilgileri YATIRIM TEŞVİK İSTATİSTİKLERİ (ENERJİ YATIRIMLARI HARİÇ) Kaynak: Ekonomi Bakanlığı Bölgemizde

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ KOCAELİ NİN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 KOCAELİ GENEL BİLGİLER Nüfus; Kocaeli: 1.780.055 Türkiye:78.741.053 Nüfus Yoğunluğu

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU Tarih: 3 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 75 Katılımcı listesindeki Sayı: 66 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi. Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü

Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi. Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü İçerik Bölgesel Gelişme Politikasının Unsurları Stratejik Kurumsal

Detaylı

MARDİN YDO 2011 YILI 6 AYLIK FAALİYET BRİFİNGİ

MARDİN YDO 2011 YILI 6 AYLIK FAALİYET BRİFİNGİ MARDİN YDO 2011 YILI 6 AYLIK FAALİYET BRİFİNGİ KURULUŞ 2 Temmuz 2010 tarihinde Devlet Bakanı Sayın Cevdet YILMAZ ve Mardin Valisi Sayın Hasan DURUER tarafından resmi açılışı gerçekleştirilmiştir. Mardin

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

BATMAN. Sosyo-Ekonomik Göstergeler

BATMAN. Sosyo-Ekonomik Göstergeler BATMAN Sosyo-Ekonomik Göstergeler T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Batman Yatırım Destek Ofisi 2011 1 T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI Önsöz Bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişme alanında yaşanan yapısal dönüşümün

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER SİVAS İMALAT SANAYİİNDE ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER Ülkemizin en önemli sorunlarından birisi sanayimizin niteliğine ve niceliğine ilişkin sağlıklı bir envanterin bulunmamasıdır. Bu

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

DOĞU VE GÜNEYDOĞU NUN EKONOMİSİ VE KAMU YATIRIMLARININ NİTELİĞİ

DOĞU VE GÜNEYDOĞU NUN EKONOMİSİ VE KAMU YATIRIMLARININ NİTELİĞİ DOĞU VE GÜNEYDOĞU NUN EKONOMİSİ VE KAMU YATIRIMLARININ NİTELİĞİ Ahmet YETİM Bölgelerarası gelişmişlik farklarının coğrafi, tarihi, ekonomik ve sosyo-kültürel gibi çok çeşitli nedenleri vardır. Türkiye

Detaylı

ANKET ÇALIŞMASI SONUÇLARI

ANKET ÇALIŞMASI SONUÇLARI Bölge Planı hazırlık çalışmaları kapsamında 29.04.2013-31.05.2013 tarihleri arasında Ajans web sayfasından yayınlanarak uygulanan elektronik anket çalışmasının sonuçları aşağıdadır. Önem Performans Analizi

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU Tarih: 4 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 65 Katılımcı listesindeki Sayı: 62 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE OCAK 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 15 ve Harita

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NEVŞEHIR GENEL BİLGİLER Nüfus Nevşehir: 285.460 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Nevşehir: %95 Türkiye: %93

Detaylı

ULAŞIM. AFYONKARAHİSAR 2015 www.zafer.org.tr

ULAŞIM. AFYONKARAHİSAR 2015 www.zafer.org.tr ULAŞIM 2023 kara taşımacılığı hedeflerinde, büyük merkezlerin otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir ve Afyonkarahisar

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi MUŞ İL RAPORU

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi MUŞ İL RAPORU T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi MUŞ İL RAPORU KALKINMA AJANSLARI Ülkemizde ajanslar; kalkınmanın ülke sathında dengeli olarak

Detaylı

Müjgan Şan. Bilişim Enstitüleri, Ulusal Girişimler ve Proje Finansman Araçları

Müjgan Şan. Bilişim Enstitüleri, Ulusal Girişimler ve Proje Finansman Araçları Bilişim Enstitüleri, Ulusal Girişimler ve Proje Finansman Araçları Devlet Planlama Teşkilatı Yönetim Bilgi Merkezi Dairesi Başkanlığı Bilgi Yöneticisi Neden? Bilişim Enstitüleri (BE) ile DPT çalışmaları

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ALİAĞA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ALİAĞA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ALİAĞA SONUÇ RAPORU Tarih: 29 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 55 Katılımcı listesindeki Sayı: 44 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 5 Dağıtılan

Detaylı

TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU

TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKİM 2014 / ANKARA 1 44 MALATYA 1.İLİN SANAYİ YAPISI Malatya da tarıma dayalı sanayi sektöründe; şeker fabrikası, kayısı

Detaylı

GAP Bölgesi nde Sele Maruz Kalan Alanlarda Sel Riskinin AzaltılmasıProjesi (GAPSEL) ıı. Ulusal Taşkın Sempozyumu Afyon, 2010

GAP Bölgesi nde Sele Maruz Kalan Alanlarda Sel Riskinin AzaltılmasıProjesi (GAPSEL) ıı. Ulusal Taşkın Sempozyumu Afyon, 2010 GAP Bölgesi nde Sele Maruz Kalan Alanlarda Sel Riskinin AzaltılmasıProjesi (GAPSEL) ıı. Ulusal Taşkın Sempozyumu Afyon, 2010 GAP Bölge Kalkınma İdaresi Temel hedefi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi halkının

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği 2023 Vizyonu Çerçevesinde Türkiye Tarım Politikalarının Geleceği Çalıştayı Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği Dr. Yurdakul SAÇLI Kalkınma Bakanlığı İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel

Detaylı

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ EKONOMİK GÖSTERGELER KIRIKKALE - 2014 KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler Listesi 1)FİNANSAL VERİLER... 5 2)İHRACAT VERİLERİ... 7 3)KURULAN KAPANAN ŞİRKET VERİLERİ... 9 4)SANAYİ KAPASİTE RAPORU

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ DİKİLİ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ DİKİLİ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ DİKİLİ SONUÇ RAPORU Tarih: 11 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 70 Katılımcı listesindeki Sayı: 62 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BERGAMA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BERGAMA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BERGAMA SONUÇ RAPORU Tarih: 28 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 60 Katılımcı listesindeki Sayı: 53 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU Tarih: 27 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 35 Katılımcı listesindeki Sayı: 30 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KİRAZ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KİRAZ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KİRAZ SONUÇ RAPORU Tarih: 20 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 55 Katılımcı listesindeki Sayı: 50 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

ŞANLIURFA DIŞ TİCARETİ BİLGİ NOTU

ŞANLIURFA DIŞ TİCARETİ BİLGİ NOTU ŞANLIURFA DIŞ TİCARETİ BİLGİ NOTU Türkiye'nin 2014 yılı ihracatı, önceki yıla göre yüzde 3,8 artışla 157 milyar 642 milyon dolar düzeyinde gerçekleşmiştir. İthalat yüzde 3,8 azalma ile 242 milyar 182 milyon

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 10 2014 Sayı 31 TEPAV İSTİHDAM İZLEME TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Haziran 2014 verilerinin değerlendirildiği- 31. sayısında sigortalı

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

T.C. Dicle Kalkınma Ajansı. BATMAN Sosyo Ekonomik Göstergeler

T.C. Dicle Kalkınma Ajansı. BATMAN Sosyo Ekonomik Göstergeler 2010 T.C. Dicle Kalkınma Ajansı BATMAN Sosyo Ekonomik Göstergeler BATMAN Sosyo Ekonomik Göstergeler 1 T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI Önsöz Bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişme alanında yaşanan yapısal

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu Kasım 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Seferihisar

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

Bağımsız Değerlendirici İlanı

Bağımsız Değerlendirici İlanı Bağımsız Değerlendirici İlanı Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı tarafından TR61 (Isparta, Antalya, Burdur) Düzey 2 Bölgesinde 2011 yılı ve takip eden yıllarda yürütülecek mali destek programlarına başvuruda

Detaylı

KALKINMA AJANSLARI ve

KALKINMA AJANSLARI ve KALKINMA AJANSLARI ve 13 MART 2012 ANKARA Mustafa Zati Uzman Sunum Planı Neden Kalkınma Ajansları Dünya da Kalkınma Ajansları Türkiye de Kalkınma Ajansları Ankara Kalkınma Ajansı Kalkınma Ajansları Destekleri

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/27 http ://www.tek.org.tr. GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ NİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİ İÇERİSİNDEKİ YERİ ve ÖNEMİ

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/27 http ://www.tek.org.tr. GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ NİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİ İÇERİSİNDEKİ YERİ ve ÖNEMİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2012/27 http ://www.tek.org.tr GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ NİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİ İÇERİSİNDEKİ YERİ ve ÖNEMİ Sumru Bakan Bu çalışma "GAP BÖLGESİNDE DIŞ TİCARET ve

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ TOKAT IN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 TOKAT GENEL BİLGİLER Nüfus; Tokat: 598.708 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BEYDAĞ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BEYDAĞ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BEYDAĞ SONUÇ RAPORU Tarih: 14 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 45 Katılımcı listesindeki Sayı: 44 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı 2010-2013 İzmir Bölge Planı 2010-2013 İzmir Bölge Planı

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 19 05 2014 Sayı 26 Genel Değerlendirme Ocak 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Ocak 2014 verilerinin değerlendirildiği- 26. sayısında sigortalı ücretli istihdamı, kadın

Detaylı

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi HAKKARİ İL RAPORU

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi HAKKARİ İL RAPORU T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi HAKKARİ İL RAPORU KALKINMA AJANSLARI Ülkemizde ajanslar; kalkınmanın ülke sathında dengeli

Detaylı

İçindekiler. Şekiller Listesi

İçindekiler. Şekiller Listesi İçindekiler İçindekiler... 1 Şekiller Listesi... 1 A. MEVCUT DURUM ANALİZİ... 2 1 GİRİŞ... 2 2 SOSYO EKONOMİK GELİŞMİŞLİK... 2 2.1 Devlet Planlama Teşkilatı nın İllerin ve Bölgelerin Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

İÇİNDEKİLER 7. İLİN VE KENTİN EKONOMİK YAPISI

İÇİNDEKİLER 7. İLİN VE KENTİN EKONOMİK YAPISI İÇİNDEKİLER 6. NÜFUS 6.1. Diyarbakır kenti nüfus durumu 6.1.1. Diyarbakır kenti nüfus gelişimi 6.1.2. Diyarbakır kenti nüfusun ilçelere göre dağılımı 6.1.3. Diyarbakır kenti nüfus artış hızı (kentsel ve

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU Tarih: 15 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 60 Katılımcı listesindeki Sayı: 57 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER 2014

EKONOMİK GELİŞMELER 2014 EKONOMİK GELİŞMELER 2014 BÜYÜME GSYH alt kalemlerinin 2014 2. çeyrekten 2014 3. çeyreğe değişimleri GSYH alt kalemlerinin 2014 2. çeyrekten 2014 3. çeyreğe GSYH büyümesine katkıları + İhracat büyümeye

Detaylı

Dicle Kalkınma Ajansı

Dicle Kalkınma Ajansı www.dika.org.tr RAKAMLARLA Baskı Tarihi: Aralık, DİKA Tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmek kaydıyla alıntı yapılabilir. www.dika.org.tr adresinden RAKAMLARLA 'ü dijital olarak edinebilirsiniz. Dicle

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları. Karabağlar Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları. Karabağlar Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Karabağlar Özet Raporu Aralık 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Karabağlar Özet Raporu Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Karabağlar

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU: TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) (Ocak 2013 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) Ocak 2013 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, 14 Nisan 2013 tarihli

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 11.06.2015 Sayı 39 Eki-08 Oca-09 Nis-09 Tem-09 Eki-09 Oca-10 Nis-10 Tem-10 Eki-10 Oca-11 Nis-11 Tem-11 Eki-11 Oca-12 Nis-12 Tem-12 Eki-12 Oca-13 Nis-13 Tem-13 Eki-13 Oca-14 Nis-14 Tem-14 Eki-14 Oca-15

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 07.08.2015 Sayı 41 Genel Değerlendirme Nisan 2015 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2015 verilerinin değerlendirildiği- 41. sayısında sigortalı

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek 81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek TEPAV, 2014 2 Neden bu çalışmaya ihtiyaç duyduk? Kadınların durumunu il düzeyinde ortaya koyacak cinsiyete duyarlı verinin

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ xx.11.2015 Sayı 44 Genel Değerlendirme Temmuz 2015 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Temmuz 2015 ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Eylül 2015 verilerinin değerlendirildiği- 44.

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 07 2014 Sayı 27 Genel Değerlendirme Şubat 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Şubat 2014 verilerinin değerlendirildiği- 27. sayısında sigortalı

Detaylı

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri Haziran 2014 Konya Dış Ticaret Verileri Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ 2013 Haziran 2014 Haziran Değişim 2013 2014 Değişim İHRACAT Konya 103.812 112.271 8,15 649.933

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 16 09 2014 Sayı 29 Genel Değerlendirme Nisan 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2014 verilerinin değerlendirildiği- 29. sayısında sigortalı

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı Proje Teklif Çağrısı Son Başvuru Tarihi İller Program Bütçesi (TL) Başvuru Yapabilecek Kişi/Kurum/Kuruluşlar Ayrıntılı Bilgi Ahiler Sektörel Rekabet Edebilirlik Mali Destek İnternet üzerinden son başvuru

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ OSMANİYE TÜRKİYE OSMANİYE NİN PAYI Nüfus (TÜİK 2011) 485.357 74.724.269 0,65% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2011) 354.054 57.385.706

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı Seferihisar İlçe Bilgilendirme Toplantısına Hoşgeldiniz

2010-2013 İzmir Bölge Planı Seferihisar İlçe Bilgilendirme Toplantısına Hoşgeldiniz 2010-2013 İzmir Bölge Planı Seferihisar İlçe Bilgilendirme Toplantısına Hoşgeldiniz 2 Aralık 2010 PPKB Kalkınma Ajansları Belli bir coğrafi alanın, sektörel ve genel kalkınma problemlerini belirleyip,

Detaylı

Referans NO: TRC2/14/DFD

Referans NO: TRC2/14/DFD 9 Referans NO: TRC2/14/DFD PROGRAMIN AMACI TRC2 Bölgesinin kalkınması, gelişmesi ve rekabet gücü açısından önemli fırsatlardan yararlanılmasına, bölge ekonomisine yönelik tehdit ve risklerin önlenmesinde

Detaylı

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 TÜRKİYE HAYAT BOYU ÖĞRENME STRATEJİ BELGESİ YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 Dr. Mustafa AKSOY Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Operasyon Koordinatörü mustafaaksoy@meb.gov.tr

Detaylı