Zoolojinin Tanımı. Zoolojinin Altdalları. Zoolojinin Sınıflandırılması ZOOLOJİYE GİRİŞ YRD. DOÇ. DR. HASAN KOÇ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Zoolojinin Tanımı. Zoolojinin Altdalları. Zoolojinin Sınıflandırılması ZOOLOJİYE GİRİŞ YRD. DOÇ. DR. HASAN KOÇ"

Transkript

1 Zoolojinin Tanımı ZOOLOJİYE GİRİŞ YRD. DOÇ. DR. HASAN KOÇ Eski Yunanca zoo (hayvan) ve logos (bilim) kelimelerinden o1uşan zooloji biyolojinin hayvanlar ı çeşitli yönleriyle inceleyen bir dalıdır. Günümüzde in üzerinde hayvan türünün yaşadığı tahmin edilmektedir. Eski çağ1arda yaşamış ve soyu tükenmiş olan bir çok hayvan bu rakama dahil olmamakla beraber zoolojinin çalışma alanına girer. Bir bilim adamının zoolojinin bütün alanları hakkında bilgi sahibi olması imkansızdır. Dolayısıyla her bilim adamı bu bilim dalının yalnızca küçük bir kısmıyla ilgilenir. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 2 Zoolojinin Sınıflandırılması Zooloji günümüzde vücut parçalarının her birinin yapısı, işlevi, embriyonik gelişimi, hayvanların beslenmesi, davranış, fiziksel çevreyle, bitki ve diğer hayvanlarla olan ilişkilerini incelemektedir. Bütün bu inceleme konuları zoolojinin farklı alt dallarının çalışma alanını oluşturur. Alt bilim dalı incelediği konunun sonuna "loji" eklenmek suretiyle isimlendirilir. Örneğin histo (doku) + loji (bilim) = histoloji (doku bilimi) gibi. Yine alt bilim dallarında çalışanlar da bilim dalının latince köküne "log" veya "ist" eklenmek suretiyle adlandırılır. örneğin histo (doku) + log = histolog (dokuları inceleyen bilim adamı). Zoolojinin Altdalları Anatomi: Vücut yapısını inceler; sadece vücudun dış görünüşü ile ilgilenirse Morfoloji adını alır. Histoloji: Dokuların yapısını, işleyişini ve bileşimini inceler. Sitoloji: Hücrenin yapısı, bileşimi ve kısmen işlevini inceler. Fizyoloji: Vücuttaki yapıların işlevlerinin incelendiği bilim dalıdır. Sadece hücredeki faaliyetleri kapsarsa Hücre Fizyolojisi, keza bir dokunun işlevi olursa örneğin Doku Fizyolojisi, veya bir sistemin Sindirim Fizyolojisi ya da incelediği hayvan grubuna göre Böcek Fizyolojisi, Omurgalı Fizyolojisi gibi adlandırılır. Embriyoloji: Hayvanların zigot oluşumundan ergin bir birey oluncaya kadar devam eden olayları inceleyen bilim dalı. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 3 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 4 Zoolojinin Altdalları Parazitoloji: Diğer canlıların üzerinde ya da içinde parazit olarak yaşayan canlıları ve bunların yaşam şekillerini inceler. Genetik: Karakterlerin ( özelliklerin) bir dölden diğerine aktarılması ve bunun prensipleri ile ilgilenir. Taksonomi: Canlıların akrabalık derecelerine göre, belirli kurallar içerisinde sınıflandırılmasını inceler. Ekoloji: Canlıların içerisinde yaşadığı, canlı ve cansız ortam ile olan ilişkileri inceleme konusudur. Etoloji: Davranış bilimi de denen etoloji hayvanlar ın davranışını ve onların fizyolojik temellerini inceler. Biyocografya: Organizmaların yeryüzündeki yayılış ve dağılımlarını araştırır. Zoolojinin Altdalları Biyokimya: Canlılardaki biyolojik yapıları kimyasal yöntemlerle araştırarak hayatın biyokimyasal temellerini araştırır. Biyofizik: Organizmaların davranış şekillerini, işlev ve biyolojik yapılarını, fiziko-kimyasal yöntemler kullanarak inceler. Paleontoloji: Çeşitli jeolojik zamanlarda yaşamış organiz-maları ve o devirdeki hayatın ve canlıların kanıtı olan fosilleri inceleyen bilim dalıdır. Mikrobiyoloji: Bakteri, hayvansal ve bitkisel bir h ücreli mikroorganizmalar ve viruslerin yapı, yaşama şekli, yayılış ve taksonomisini inceler. Onların doğadaki madde çevrimi ve insan için önemini araştırır. Hidrobiyoloji: Suda yaşayan organizmaları inceler. Limnoloji: Tatlısu biyolojisi (akarsu, göl, kaynak suları) Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 5 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 6 1

2 Zoolojinin Altdalları Ayrıca zooloji, araştırma konusu olan hayvan gruplarına göre de alt dallara ayrılır. Örneğin Mammaloji (Memelileri), Ornitoloji (Kuşları), Herpeteloji (Sürüngen ve Amfibileri), Ichtiyoloji (Balıkları), Entomoloji (Böcekleri) Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 7 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 8 Zoolojinin Önemi Günümüzde zooloji tıptan, toplum sağlığından ve ziraattan uzay bilimlerine kadar pek çok alanı ilgilendirmektedir. Bu sahalarda yapılacak olan herhangi bir araştırma biyoloji ve dolayısıyla zooloji kapsamı içerisine girmektedir. Gelecekteki besin gereksinimini kar şılamak, daha sağlıklı ve bilinçli bir nesiller yetiştirmek için zoolojiye gereği gibi eğinilmesi kaçınılmazdır. Bugün gelişmiş laboratuvarlarda binbir emek ve çok büyük harcamalar yapılarak aranan pek çok bilinmeyen iyi araştırıldığında canlı bünyesinde ve bazı değişik organizmalarda bulunacaktır. Bütün düşünceler, tüm araştırmalar kökünü doğadan alır. Doğayı tanımayanın kendini, kendisini tanımayanın doğayı tanıması imkansızdır. Varlığımızı sürdürmemiz onu tam anlamıyla tanımayıp gerekli önlemleri almaya bağlıdır. Bilimsel Yöntem Bilim, evreni inceleyerek onun sahip oldu ğu özellikleri anlamak ve bunları teori ya da kural adı verilen düzenlemeler içerisine yerleştirerek birbirleri arasındaki olası farkları açıklamak demektir. Bilimsel yöntem bilimsel bir problemin çözümünde izlenmesi gereken yoldur diye tarif edilebilir. Bilim adamı ise yukarıdaki faaliyetleri yapan yani bilimle uğraşan, doğuştan problem çözme yeteneği ve merak dürtüsüne sahip insanlardır. Bilim adamlarını birbirinden ayıran ne önemli özellik hipotez kurma yeteneğidir. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 9 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 10 Bilimsel Yöntem Örnek Bilimsel Çalışma Yöntemi Problem: Orta Anadolu B ölgesi nde yetişen bitkilerdeki çinko eksikliğinin nedeni nedir? Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 11 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 12 2

3 Gözlem yapılarak verilerin toplanması Bu bölgedeki topraklarda toplam çinko miktarının zengin olduğu gözlemlenmiştir. Bu bölgedeki toprakların kireç içeriği fazla ve ph değeri yüksek. Bu bölgedeki topraklar kil minerali bakımından zengin. Bu bölgedeki topraklar organik maddeler bak ımından fakir. Bu bölgedeki toprakların nem oranı az. Bu bölgedeki topraklara her yıl yüksek dozlarda fosfor ve fosfor içerikli gübreler verilmektedir. Bu bölgedeki topraklarda yetişen bitkiler kısa boylu kalmaktadır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 13 Hipotez kurulması Bitkideki çinko eksikliğinin sebebi, topraktaki fazla kireç ve yüksek ph dır. Bitkideki çinko eksikliğinin sebebi, topraktaki kil miktarının fazla olmasıdır. Bitkideki çinko eksikliğinin sebebi, topraktaki organik maddenin az olmasıdır. Bitkideki çinko eksikliğinin sebebi, yağışların az olmasıdır. Bitkideki çinko eksikliğinin sebebi, topraktaki fazla fosfordur. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 14 Tahmin yapılması Eğer 1. hipotez doğru ise, fazla kireç ve yüksek ph 'lı topraklarda yetişen bitkilerde çinko eksikliği görülmelidir. Eğer 2. hipotez doğru ise, kil miktarının fazla olduğu topraklarda yetişen bitkilerde çinko eksikliği görülmelidir. Eğer 3. hipotez doğru ise, organik maddenin az olduğu topraklarda yetişen bitkilerde çinko eksikliği görülmelidir. Eğer 4. hipotez doğru ise, kurak bölgelerde yaşayan bitkilerde çinko eksikliği görülmelidir. Eğer 5. hipotez doğru ise, fosfor içerikli gübrelerin verildiği topraklarda yetişen bitkilerde çinko eksikliği görülmelidir. Kontrollü deneylerin yapılması Aynı tür buğday bitkileri ile çalışmalar yapılır. Her tahmin için bir deney grubu bir de kontrol grubu oluşturulur. Yapılan çalışmalarda Toprak ph'sının 6'dan 7'ye yükseltilmesiyle bitkilerin topraktan çinko alımının kez bir azalma gösterdiği bulunmuştur. Kilin, toprağın çinkoyu kuvvetlice bağlayarak tutmasını sağladığı belirlenmiş. Organik maddelerin, toprakta çinkonun kolaylıkla hareket etmesine ve çözünür formda kalmasını sağladığı ortaya çıkmıştır. Toprak neminin, çinkonun bitki köklerine taşınmasında ve dolayısı ile köklerce alımında belirleyici bir rol oynadığı saptanmıştır. Yüksek dozlarda uygulanan fosfor, bitkilerin k öklenme etkinliğini azaltarak bitkinin toprakla yeterince bağlantı kurmasını ve dolayısı ile bitkinin toprağın çinkosundan yararlanmasının sınırlandığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, yüksek dozdaki fosfor, bitki köklerinde ortak yaşayan ve bitkilerin topraktan çinko alımında büyük rol oynayan mikoriza mantarının etkinliğinin azalmasına neden olduğu saptanmıştır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 15 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 16 Sonuç Bitkilerdeki çinko eksikliğinin, topraktaki çinko miktarıyla direkt bağlantılı olmadığı, toprağın sahip olduğu birtakım fiziksel ve kimyasal özelliklerden kaynaklandığı bulunmuştur. Bu özelliklerden başlıcaları: Toprağın ph'sı, topraktaki kil, organik madde ve fosfor miktar ı ve toprağın nemi. Canlıların sınıflandırılması Monera Protista Plantae Fungi Animalia Earliest organisms Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 17 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 18 3

4 Canlıların sınıflandırılması Canlıların sınıflandırılması KINGDOM STRUCTURAL ORGANIZATION METHOD OF NUTRITION TYPES OF ORGANISMS NAMED SPECIES TOTAL SPECIES (estimate) Monera small, simple single prokaryotic cell (nucleus is not enclosed by a membrane); some form chains or mats absorb food bacteria, blue-green algae, and spirochetes 4,000 1,000,000 Protista large, single eukaryotic cell (nucleus is enclosed by a membrane); some form chains or colonies absorb, ingest, and/or photosynthesize food protozoans and algae of various types 80, ,000 Fungi multicellular filamentous form with specialized eukaryotic cells absorb food funguses, molds, mushrooms, yeasts, mildews, and smuts 72,000 1,500,000 Plantae multicellular form with specialized eukaryotic cells; do not have their own means of locomotion photosynthesize food mosses, ferns, woody and non-woody flowering plants 270, ,000 Animalia multicellular form with specialized eukaryotic cells; have their own means of locomotion ingest food sponges, worms, insects, fish, amphibians, reptiles, birds, and mammals 1,326,239 9,812,298 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 19 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 20 Canlıların sınıflandırılması Bacteria Archaea Eukarya Earliest organisms Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 21 4

5 EKOLOJI YRD. DOÇ. DR. HASAN KOÇ Canlıların çevre ile ilişkilerini inceleyen bilim dal ına ekoloji adı verilir. Her organizma, hayatının devamı için muhakkak çevre ile ilişkilidir. Çevreden soyutlanması mümkün değildir. Çevresel şartlar canlının hayatını olumlu yönde etkilediği gibi olumsuz olarak da etkileyebilir. Olumsuz çevre şartları canlı populasyonu ve hatta hayatiyeti için kısıtlayıcı bir rol kazanabilir. Ekoloji terimi, ilk defa 1869 yılında alman biyoloğu Ernst Haeckel tarafından Eski Yunanca'da ev, yaşanılan yer anlamındaki oikosdan türetilmiştir. Tek bir türle ilgilenmesine ve organizma grupları ile ilgilenmesine göre otoekoloji ve sinekoloji olarak iki dala ayrılır. Belli bir alanı işgal eden tüm populasyonlar demek olan kommünite ile cansız çevrenin birlikte oluşturdukları sistem, ekosistem olarak adlandırılır. Populasyonların ekolojik çevre ile ilişkileri oldukça farklıdır. Herhangi bir tür için kısıtlayıcı olan ekolojik şartlar, başka bir tür için optimum (en iyi) veya optimuma yakın olabilir. Çevresel şartlar ne kadar zor ve zorlayıcı olursa olsun, o şartlara adapte olmuş, uyum göstermiş türler hayatlarını devam ettirebilirler. Bir başka deyişle türlerin uyum gösterdikleri çevresel şartlar artık kısıtlayıcı olmaktan çıkmıştır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 2 Adaptasyon Tipleri Hayvanların canlı kalabilmeleri ve türün devamını sağlayabilmeleri için döller için yaşadıkları yerlerdeki şartlara uyum gösterebilecek yapısal düzenlemelere veya bir başka deyişle hayatını devam ettirebilecek en iyi vücut yapısına sahiptirler. Örneğin hayvanların ağız yapısı, besin eldesi ile doğrudan ilişkilidir. Yapısal adaptasyonlar olarak ifade edilen bu adaptasyonlara çok sayıda örnek bulmak mümkündür. Hatta benzer sistematik kategorilere ait türlerin ağız yapısı arasında önemli farklar vardır. Örneğin kuş gagaları önemli yapısal adaptasyonlara sahiptir. Besin alınması ile ilgili yapısal adaptasyonların yanı sıra aldıkları besinden faydalanabilmesi i çin sindirim sisteminde baz ı fizyolojik adaptasyonlar da vardır. Örneğin ruminantların sindirim sistemi böyledir. Ayrıca bazı memeli türlerinin kışın uykuya yatmaları (hibernasyon) da önemli bir fizyolojik adaptasyondur. Hayvanın hayatta kalabilmesine imkan veren bir ba şka adaptasyon tipi, renk adaptasyonudur.renk adaptasyonu hayvan ın düşmandan korunmasının yanı sıra besin bulmasını da kolaylaştırır.ayrıca bazı hayvanların mimikri denilen taklit yetenekleri de vard ır.bu yetenek hayvanın beslenmesinin yanı sıra korunmasına da yardımcı olur. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 3 Çevresel Faktörler Tek bir tür olarak düşünüldüğünde o türü etkileyen çok sayıda ve çok değişik çevresel faktörler olmasına rağmen genelde hayvanları etkileyen en önemli çevresel faktörler: Sıcaklık: Canlılar genellikle belli sıcaklık sınırları içerisinde canlılıklarını sürdürebilirse de her canlı türü için optimal sıcaklık dereceleri vardır. Su: Canlı yapısının büyük bir kısmı sudan meydana geldiği için su, belki de en önemli ekolojik faktördür. Susuz hayat düşünülemez. Işık: Fotosentetik organizmaların besin sentezleyebilmeleri i çin 1 gerekli enerji kaynağı olan ışık hayatın varlığı için şarttır. Bunun yanı sıra birçok hayvanın bioritmi için güneş ışığı veya karanlık önemli rol oynar. Bazı hayvanlar sadece gündüz avlanırlarken, bazıları da gece avlanırlar. Ayrıca fotoperiod yani gün uzunluğu özellikle böceklerin hayatında oldukça önemlidir. Toprak: Ekolojik dengede en önemli yere sahip olan bitkilerin yeti şebilmesi için gerekli olan toprak, edafik faktör olarak gereklidir. Topraksız yaşama alanları hayvan türlerini ve türlerin populasyonlarını önemli ölçüde etkiler. Ayrıca toprak ölmüş organizmaların organik maddelerini (humus) de ihtiva eder.insan populasyonu arttıkça onların beslenmelerinin sağlanabilmesi için toprak faktörü daha da önem kazanmaktadır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 4 Ekosistemin Unsurları Ekosistemdeki organizmalar ın tümü besin ve enerji dönüşümü açısından önem1i role sahiptir. Bir ekosistemdeki canl ılar üç grup altında incelenir. Bunlar, üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardır. Üreticiler: Yeşil bitkiler ve algler gibi ototrof canl ılar ve bazı bakteri türleridir. Yeşil bitkiler ve alglerin ikinci bir fonksiyonu, karbohidrat, protein, lipid ve nukleik asitler gibi organik maddelerin üretimi için topraktan nitrat, fosfat, sulfat, kalsiyum ve potasyum absorplamalarıdır. Tüketiciler: Hayvanlar hem enerji hem de kendi v ücutları için gerekli maddeleri temin edebilmek için diğer canlıları yerler. Doğrudan bitki ile beslenen herbivorlar primer tüketiciler, herbivorlar hayvanlarla beslenen primer karnivorlar, sekonder tüketiciler, bunlar üzerinde beslenenler tersiyer tüketiciler, bunları yiyenler de quarterner tüketiciler olarak adlandırılırlar. Bu basamaklar örneklenecek olursa: Ekosistemin Unsurları Otla beslenen tavşan primer tüketici, tavşanı yiyen yılan sekonder tüketici, yılanı yiyen şahin tersiyer tüketicidir. Quarterner tüketici ise bir şekilde şahini yiyen daha büyük bir hayvandır. Ayrıştırıcılar: Çöpçüler olarak da adlandırılırlar. Ölmüş organizmalarla çürükçül olarak beslenirler. Bakteriler ve mayalar genellikle bu gruba girerler. Bunlar ölmüş canlıların sahip oldukları organik maddelerin toprağa ve suya geçirilmesini sağlarlar. Genellikle gözle görülmeyecek kadar küçük olan bu canlılar ekosistemdeki madde devrinde önemli role sahiptirler. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 5 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 6 1

6 Besin Zinciri Besin zincirinde birinci ve temel halka üreticilerdir. Üreticiler gü- neş enerjisi sayesinde fotosentetik fosforilasyonla besin elde eden ve bu besin maddeleri arasında kimyasal bağ enerjisi depo eden canlılar olan bitkilerdir. Besin zincirinin ikinci halkas ını bitkileri yiyen (otlayan) veya tohumlarla beslenen primer tüketiciler oluşturur. Bu primer tüketicileri yiyen sekonder tüketiciler karnivor beslenen hayvanlard ır. Besin zinciri ele alınan örneğe göre birkaç halka daha devam eder. Bu karnivor sekonder tüketiciyi yiyen bir diğer karnivor canlı tersiyer tüketici olarak adlandırılır. Besin zincirinin bir başka tipi daha vardır. Bu besin zinciri ayrıştırıcı temeline dayanır.bu besin zincirinde otlayan hayvan yoktur. Bu tip besin zincirinde primer tüketici omurgasız bir hayvandır. Bu besin zinciri bitkinin yaprak veya dal par çalarının düştüğü toprağın üst katmanı, dere veya ırmakta görülür. Bu tip besin zinciri topra ğa bir yaprağın düşmesi ile başlar. Bu yaprak yağmur suları veya su ile yumuşar. Bitkinin organik maddeleri ve enerjileri primer tüketici olan omurgasız bir canlıya geçer. Besin Zinciri Bu primer tüketici suda yaşayan bir başka canlı, örneğin balık gibi bir sekonder tüketici tarafından yenir. Sonuçta balığı yiyen insan tersiyer tüketici olarak besin zincirini tamamlar. Besin zincirinin son halkası genellikle insandır. Besin zincirinin farklı canlılarda sonlandığı birçok örneğin varlığına (ku şla beslenen avcı kuşlar) rağmen genel olarak insan tersiyer tüketicidir. Tersiyer tüketicilerin cesetleri ve feçes gibi organik artıkları mayalar (fungi) ve bakteriler gibi ayrıştırıcılar tarafından toprağa aktarılarak organik maddenin yeniden devri sa ğlanır. Bu organik maddeler üreticiler tarafından tekrar yeni besin maddesi eldesinde kullanılır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 7 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 8 Besinsel Devirler Besin maddeleri ve besin maddelerini olu şturan unsurlar canlı ile cansız arasında sürekli olarak gerçekleşen, iç içe girmiş devirlere sahiptirler. Bir yandan üretilirken diğer yandan tüketilirler. Besinlerin yapısına katılırlar ve organizma ile abiotik ortam arasında bir devirle kullanılırlar fakat boşa gitmez, tekrar kullanılacak hale gelirler. Karbon Devri: Canlıların bileşiminde en yüksek oranda bulunan elementtir. Canl ılık kimyası karbon kimyası olarak da kabul edilir. Canl ılıkta hem yapıda yer alan hem de enerji eldesinde kullanılan tüm makromoleküllerin yapısında yüksek oranda karbon bulunur. Canlılığın en önemli olayı, klorofilli yeşil bitkiler tarafından gerçekleştirilen karbon fiksasyonudur (tespit edilmesi). Yeşil bitkiler karbon kaynağı olarak atmosferde bulunan karbondioksiti kullanırlar. Ototrof canlıların karbondioksit ve suyu kullanarak ürettikleri glukozu, heterotrof olan hayvanlar ve insanlar besin olarak enerji eldesinde kullanırlar ve tekrar karbondioksit ve suya kadar parçalarlar. Fotosentez 6 CO2 + 6H2O + ATP ~ C6H Hücresel Solunum (Oksidatif Fosforilasyon) Atmosferdeki karbon kaynağından başka bir diğer önemli karbon kaynağı yerküredir. Kireç taşları şeklindeki karbonat kayaçları ile doğal gaz, petrol ve kömür gibi fosil yakıtlar da çok önemli karbon kaynaklarıdır. Deniz ve tatlı sularda bitkiler ve alglerin kullandıkları karbon kaynağını bikarbonat (HCO3) sağlar. Besinsel Devirler Oksijen ve Su Devri: Birçok devir, karbon devri ile ba ğlantılıdır. Bunlardan oksijen devri fotosentezle olu şur, solunumda ve fosil yakıtların yakılmasında harcanır. Oksijen devri, aynı zamanda bir başka önemli biyolojik devir olan su devri ile de ili şkilidir. Oksijenin hidrojenle birleşmesinden oluşan su, fotosentezde kullan ılır fakat oksidatif fosforilasyonda tekrar oluşur. Fotosentezde ortama salınan oksijen, sudaki oksijen molek ülüdür. Azot Devri: Proteinler ve nukleik asitler gibi azot ihtiva eden ha - yatı öneme sahip birçok molekül için esensiyal (temel) element olduğu için azot devri büyük önem kazanır.% 78 ile atmosferde en yüksek oranda bulunan gaz olan atozun bitkiler tarafından kullanılabilmesi için suda eriyen nitrata (NO3 ) ve amonya ğa (HN3) dönüştürülmesi gereklidir. Bu dönüşüm azot fiksasyonu olarak adlandırılır. Şimşek ve yıldırımlar ile benzinli motorlardan bir miktar azot oluşmasına rağmen başlıca azot kaynağı, azot fikse eden bakterilerin sağladığı nitrattır.birçok azot fikse eden bakteriler toprak ve suda serbest olarak yaşamalarına rağmen Rhizobium cinsi bakteriler bakla, bezelye ve soya gibi baklagillerin k ök nodüllerinde simbiont olarak yaşarlar ve bu bakteriler bitkiye nitrat sa ğlarlar. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 9 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 10 Besinsel Devirler Azot genellikle toprakta çok az bulunur.topraktaki bu bakterilerin varlığı ve miktarı, bitkinin büyümesi üzerine doğrudan etkilidir. Bitkilerin azot ihtiyaçlarını sağlayabilecekleri başka kaynaklar da vardır. Bunlar üre ve ölü organizmalardan kaynaklanan azotlu at ıklardır. Bu atıklar amonyum bakterileri tarafından amonyak ve nitrata ayrıştırılır. Daha sonra amonyağın bir kısmı nitrit bakterileri tarafından nitrite dönüştürülür. Bu nitrit, en nihayetinde nitrat bakteriler taraf ından nitrata dönüştürülür.böylece azot artık, bitkiler tarafından kullanılabilir hale gelmiş olur.biyolojik olarak kullanımından sonra nitrat ve nitritin çoğu, azot ayrıştıran bakteriler tarafından tekrar gaz halindeki azota (N2) dönüştürülerek atmosfere verilir. Fosfor ve Kalsiyum Devirleri: Bunlar atmosferde değil, suyla gerçekleşen devirlerdir. Fosfat bitkilere k öklerden fosfat iyonu (HPO 4 ) şekline girer. ADP ve ATP gibi enerji eldesinde rol oynayan moleküller, nukleik asitler, fosfolipidler ve solunum ile fotosentezde rol oynayan koenzimlerin yapısı için gereklidir. Ayrıca kemik ve dişin sertliğinin sağlanmasına katkıda bulunur. Besinsel Devirler Kalsiyum, canlılar için en önemli besinsel minerallerden birisidir. Birçok doku ve sistemin fonksiyonlar ını yerine getirmesinde önemli rollere sahiptir. İmpulsun iletimi, kas kasılması, kanın pıhtılaşması gibi fonksiyonel görevlerinin yanısıra kemik ve dişin sertliğinin sağlanması gibi önemli görevlere yardımcı olur. Bu minerallerin devirleri kayalardan suya ge çmesi ve denizler ile tatlı suların diplerindeki inorganik formun bal ık ve diğer su canlıları tarafından organik forma dönüştürülmesi ile başlar. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 11 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 12 2

7 Populasyon ve Populasyon Yoğunluğu Populasyon ve Populasyon Yoğunluğu Belli bir habitatta (hayvan ın yaşadığı yer) yaşayan hayvanların populasyon yoğunluğu birçok faktörün kombine etkileşimi sonucunda belirlenir. Bir türe ait populasyon yoğunluğu, çevresel faktörlerin optimum düzeylerde olması ile üst sınırlara yükselir. Çevresel faktörlerin yanı sıra populasyon yoğunluğunu etkileyen faktörlerin başında besin yeterliliği gelmektedir. Optimum çevresel şartların varlığına rağmen besin yetersizliği görülebilir. Besin yetersizliği, çevresel şartlar dışında artan populasyon yoğunluğundan da kaynaklanabilir. Besin yeterli ise populasyon yoğunluğu artar, besin yetersizse populasyon yoğunluğu azalır. Bir türün populasyonu, ilişkide olduğu diğer türün populas-yonunu doğrudan değiştirebilmektedir. Bir türün populasyonun yoğunluğu diğer türün populasyonu üzerinde arttırıcı veya azaltıcı role sahip olabilir. Bu durum, en güzel av ile avcı türler arasındaki ilişki ile açıklanabilir. Bir avcı türün besinini oluşturan türün populasyonunun artması, besin kaynağının artışı ile predatör yani avcı türün populasyonunun artmasına yol açar. Bu avcı populasyonundaki artış bir müddet devam eder. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 13 Bir tepe noktasından sonra artan avcı populasyonu avlanan tür üzerinde azaltıcı rol oynar. Bir başka anlatımla avcı türün populasyon yoğunluğunun artışına yol açan artan avlanan türün populasyonu, bir süre sonra avcı populasyonundaki artış nedeniyle azalmaya başlar. Bu durum bir örnekle açıklanacak olursa optimum çevresel şartlar ve besin yeterliliği sayesinde artan fare populasyonu; fare ile beslenen, fareyi avlayan yılan populasyonunda artışa sebep olur. Fakat artan yılan populasyonu fare populasyonunu azaltır. Doğal olarak bir süre sonra besin yetersizliğinden yılan populasyonu da azalır. Burada ortaya çıkan gerçek önce avın populasyonunun artması, sonra avcı populasyonunun artmasıdır. Doğada bir şekilde türlerin populasyonları arasında dalgalanmalar ortaya çıkar. Besin yeterliliği de bir türün populasyonun yoğunluğuna benzer şekilde etki yapabilir. Optimum çevre şartları ve yeterli besin sayesinde artan herhangi bir türün populasyonu, besine ihtiyaç duyan birey sayısının besin kaynaklarını azaltması sonucunda bu defa besin yetersizli ği nedeni ile baskılanır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 14 Populasyon ve Populasyon Yoğunluğu Populasyon ve Populasyon Yoğunluğu Türlerin populasyonları bu şekilde denetim altına alınarak ekolojik denge oluşturulur. Bir şekilde artan herhangi bir t ürün populasyonu, onunla ilgili herhangi bir tür veya türlerin populasyonu ile dengelenir. Bu duruma biyolojik kontrol de denir. Doğada kendiliğinden mevcut olan bu biyolojik kontrol ile istenmeyen bir türün populasyonundaki artış baskılanabilir. Bu tip çalışmalar zararlı böceklere karşı uygulanmaktadır ve biyolojik mücadele olarak adlandırılır. Populasyon yoğunluğunu veya bir başka deyişle birim alandaki birey sayısını tam olarak belirleyebilmek çok zordur. Hayvanlar hareket halinde oldukları için onları tek tek sayabilmek çoğu tür için kesinlikle mümkün değildir fakat yine de o türün populasyon yoğunluğunun hiç olmazsa yaklaşık olarak bilinmesi gerekebilir. Bunun için canlı türüne has metotlar vardır. Örneğin zararlı böcek türünün yoğunluğu böcek feromonları sayesinde hazırlanan standart tuzaklarda yakalanan birey say ısından, bir bölgedeki balık yoğunluğu standart bir ağla yakalanan birey sayısından belirlenebilir. 08 Dr. Hasan KOÇ 15 Aralık Kuşların populasyonunun belirlenmesinde sayılan veya ötüşü duyulan birey sayısı rol oynar. Bunlardan başka yakalama ve işaretleme yöntemleri vardır. Belli bir alanda belli sayıda tür işaretlenir ve tekrar salınır. Sonra rastgele yakalanan bireylerin kaçının işaretli olduğuna bakılarak populasyon yoğunluğu tahmin edilir. Bu durum bir örnekle açıklanacak olursa belli bir alandaki da ğ koyunlarının populasyonlarını be1irlemek için 100 dağ koyunu yakalanıp işaretlenir ve salınır. Daha sonra yine 100 dağ koyunu yakalanır ve işaretli olanlar belirlenir. Diyelim ki sonradan yakalanan 100 dağ koyunundan 20'si işaretli olsun. Bu durumda 100'den populasyon yoğunluğunun 500 bireyden oluştuğu tahmin edilir. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 16 Biyolojik Mücadele Biyolojik Mücadele Biyolojik kontrol olarak da adland ırılır. Zararlı böceklere karşı canlı organizmalarla gerçekleştirilen mücadele şeklidir. Bir zararlı böcek türünün populasyonu arttığı zaman üzerinde beslendiği bitkinin bulunduğu bahçe veya tarlada zarar yaparak ekonomik kay ıplara sebep olur. Üreticilerin ürünlerinin kalitesinin ve rekoltesinin d üşmesini önlemek için kullandıkları kimyasal maddelerle gerçekleştirdikleri kimyasal mücadelenin (zirai mücadele) sakıncaları artık iyice anlaşılmıştır. Kimyasal maddelere karşı böceklerin direnç kazanmış olmaları kimyasal mücadelenin başarısını önemli ölçüde azaltmış, daha fazla madde kullanma zorunlulu ğundan dolayı masrafını arttırmıştır. Kimyasal mücadelede ortama püskürtülen kimyasal maddeler zararl ı böceklerin yanı sıra faydalı böcekleri de öldürerek ekolojik dengeyi bozmaktadır. Her şeyden önemlisi kimyasal mücadele çevre ve insan sağlığına zararlı etki yapmaktadır. Ortama püskürtülen kimyasal maddeler yağmur suları ile yıkanarak küçük kollar yardımı ile dere, nehir ve göllere ulaşır. Buradan su içen hayvanların etine, sütüne ve göllerde yaşayan balıklara geçer. Bu ve benzeri yollarla besin zincirinin son halkas ı olan insana kadar ulaşır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 17 Kimyasal mücadelede kullanılan organik maddeler suda eriyen metabolitlerine dönüştürülemediği için idrarla atılamaz, yağ dokusunda ve karaciğerde birikir. Bu birikim letal doz (LD) olarak ifade edilen öldüren doza ulaşmasa bile insanda dolaylı olarak ölüme kadar götüren patolojik etkilerin ortaya çıkmasına sebep olur. Biyolojik mücadelede doğada kendiliğinden mevcut olan ekolojik denge esas alınır. Bir zararlı böcek populasyonun yoğunluğu arttığı zaman onun üzerinden beslenen canlının populasyon yoğunluğu da artar. Zararların zararlısı, dolayısıyla faydalı böcek populasyonunun arttırılması zararlı populasyonu baskı altında tutacağı için, laboratuvarlarda yetiştirilen faydalı böceklerin zararlının bulunduğu alanlara salınması ile zararlı böcek populasyon yoğunluğu düşülerek zarar etkisi azaltılır. Biyolojik mücadele çalışmaları tüm dünyanın yanı sıra ülkemizde de başarılı bir şekilde uygulanmakta olmas ına rağmen tüm zararlı böceklere karşı kullanılmamaktadır. Zararlı bir böceği yiyen bir avcı (predatör) böcek türünün zararlı türe karşı biyolojik mücadele ajanı olarak kullanılabilmesi için monofaj olması yani sadece o zararlı tür ile beslenmesi, besin için sadece o türü arayıp bulması gereklidir. Aksi taktirde biyolojik mücadelede istenilen başarı elde edilemez. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 18 3

8 Biyolojik Mücadele Hayvanlararası İlişkiler Biyolojik mücadele çalışmalarının en çok kullanıldığı zararlı böcek grubu lepidopterlerdir (kelebekler). Kelebeklerin çoğu, larval evrede değişik meyve ve sebze türlerinde zarar yaparlar. Ozellikle bu zararlı lepidopter türlerine karşı parazitoid böcekler kullanılır. Parazitoidler, konak olarak kabul ettikleri zararl ı böcek türünün ergin öncesi evrelerini kullanmaları ve konağını öldürmeleri açısından gerek parazitlerden ayrılırlar. Bu tip biyolojik mücadele ajanı olarak kullanılmaya uygun böcek grubu Hymenopterlerdir. Parazitik arılar olarak adlandırılan bu faydalı böcekler, zararlı lepidopterin yumurta, larva veya pupuna yumurtalarını bırakır. Parazitoid yumurta bırakma işlemi sırasında konağını paralize (fel ç) eder. Bu faydalı böceğin yumurtasından çıkan larvası büyüyüp gelişebilmek için konağını kullanır.böylece faydalı böcek türü gelişirken zararlı böcek türü yok edilmiş olur. Zararlı böcek populasyonu baskı altında tutmak için Baciııus thuringiensis ve B. sphaericus gibi bakteri türleri ile Nematoda ordusuna ait değişik, küçük, iplik gibi kurtçuk türlerinin de başarılı bir şekilde kullanıldığı çalışmalar vardır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 19 Hayvanlar hayatlarının ve nesillerinin devam ı için birbirlerine muhtaçtırlar.bu muhtaçlık noktalarının en önemli yönleri, beslenme ve üreme üzerindedir. Çok az hayvan türü hayatlarının büyük bir kısmını yalnız, tek başına geçirebilir. Genellikle değişen sayılarda topluluklar halinde ya şarlar. Hatta arılar ve karıncalarda olduğu gibi bazı hayvanlar büyük topluluklar oluştururlar ve belli bir hiyerarşik düzen çerçevesinde sosyal bir hayat tarzına sahiptirler. Bazı hayvan türleri bir arada ortak bir yaşama geliştirmişlerdir. Simbioz olarak adlandırılan ortak yaşamanın farklı tipleri vardır. Mutualizm: İki ayrı tür canlının karşılıklı birbirine faydalı olacak şekilde geliştirdikleri ortak yaşama tipidir. Sığırın sindirim sisteminde ya şayan bakteriler ile sığır arasında karşılıklı faydalanmaya dayanan bir simbioz vardır. Bakteriler, sığırın yediklerinden faydalanarak hayatlarını sürdürürler. Buna karşılık bakteriler sığırın selülozu sindirebilmesine yardımcı olurlar ve vitamin sentezlerler. Kommensalizm: Sadece bir tarafın fayda gördüğü simbioz şeklidir. Diğer taraf bir fayda görmez ama herhangi bir şekilde zarara da uğramaz. İnsan ve çoğu hayvanların sindirim sisteminde ya şayan Echerichia coli bakterisi sindirim artıklarından faydalanarak yaşar ve normal şartlarda içinde bulunduğu canlıya herhangi bir faydası veya zararı yoktur. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 20 Hayvanlararası İlişkiler Birçok küçük kuş veya balık kendinden daha büyük olan canlıların etrafında kommensal olarak yaşarlar. Örneğin sığırların sırtında bulunan bazı balıkçıl kuşu türleri sığırların derilerindeki parazitlerle beslenirler veya köpek balıklarının üzerinde veya civarında yaşayan bazı küçük balıklar, köpek balıklarının artıkları ile beslenirler. Bu tip simbiozda ilişkide olan türler her zaman birarada olmayabilirler. Birarada bulundukları gibi ayrı ayrı da yaşarlar. Parazitizm: Bir canlının üzerinde yaşadığı canlıya zarar vermesi ile gerçekleşen simbioz şeklidir. Bu simbioz tipinde konak veya konukçu olarak adlandırılan parazitin üzerinde yaşadığı tür zarar görür ancak ölmez. İnsan barsağında yaşayan tenya ve şeritler ihtiyaçlan olan besinleri insandan aldıkları için insanın zayıflamasına neden olurlar. Bu şekilde parazit canlının vücud içinde bulunmasının ( endoparazit) yanısıra bit, pire ve uyuz böcekleri gibi vücud dışı parazitlerin (ektoparazit) varlığı da söz konusudur. Hayvanlararası İlişkiler Hayvanların grup oluşturarak sürü halinde sosyal yaşamaları bir çok yönden avantaj sağlarlar: Grup oluşturan hayvanlar, tek ba şına yaşayanlara göre besinlerini daha kolay ve daha çok miktarlarda elde ederler. 2. Grup oluşturma bir predatörden korunmada önemli rol oynar. Tek veya birkaç pradatörün kalabalık bir gruba saldırması oldukça zorlaşır. 3. Bir sürüye saldıran predatör kendisine en yakın bir bireyi yakalarsa, o bireyden boşalan yer, bir diğeri tarafından doldurularak predatöre karşı yeniden kalkan oluşturulur. 4. Toplulukta yaşayan birey sayısının çokluğuna bağlı olarak daha fazla göz, daha fazla kulak olduğu için predatörün varlığının algılanması ve tedbir alınması sağlanır. Predatörlere karşı uyanıklık artar. 5. Sürüde eşlerin birbirini bulması ve çiftleşmeleri daha kolaylaşır. Sürüde yavruların beslenmesi ve predatörlere karşı korunması daha avantajlıdır. 6. Yeni oluşan bireylerin sürüde kalması ile bir mutualizm ortaya çıkar. Yavrular ve gençler yetişkinlerden görerek olgunlaşırken ve onlar sayesinde beslenirlerken, bir m üddet sonra sürüye aktif, genç ve güçlü bireylerin katılması sürüye dinamizm kazandırır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 21 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 22 4

9 Canlıların çeşitliliği HAYVANLARIN SINIFLANDIRILMASI YRD. DOÇ. DR. HASAN KOÇ Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 2 Büyük canlı gruplarının bilinen çeşitliliği Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 3 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 4 Terminoloji Taksonomi, Yunanca taxis (sıralama) ve nomos (kanun) kelimelerinden türemiştir. İlk defa Candolle (1813) tarafından bitkilerin sınıflandırılmasında kullanılmıştır. Taksonomi: organizmaların sınıflandırılmasının teori ve uygulamasıdır. Sistematik ise Yunanca systema kelimesinden geliştirilmiştir. İlk kez Linneaus un Systema Naturae adlı eserinin 1735 de basılan 1.baskısında kullanılmıştır. Sistematik: organizmaların çeşit ve farklılıkları ile aralarındaki akrabalık derecelerinin bilimsel olarak incelenmesidir. Takson: Belirli bir kategoriye girebilecek derecede ay ırt edici farklılıklara sahip olan herhangi bir derecedeki (cins, t ür, alttür) taksonomik gruptur. Kategori: Sınıflandırma kademelerinde seviye veya dereceyi ifade eder. Mesela tür bir kategori olup bunun üyeleri taksondur. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 5 Terminoloji En üst kategorilerde yer alan taksonlar, daha aşağıdaki taksonları içine alır. Ayrıca, örnek olarak bir filumda bir veya birden fazla sınıf, bir sınıfta bir veya birden fazla takım olabilir. Aynı durum familya, cins ve türler için de geçerlidir. Tür: Benzeri diğer gruplardan çoğalma bakımından izole olmuş, morfolojik olarak da farklı (% 100), kendi populasyonları içerisinde çiftleşerek verimli döller verebilen bireyler topluluğudur. Türler arasındaki gen izolasyonu, bunların aynı coğrafik bölgeleri birbirlerine karışmaksızın işgal edebilmelerine yol açar (Sympatrik ilişki). Alttür: Bir tür içerisinde populasyonları farklı coğrafik bölgeleri işgal eden (Allopatrik ilişki), morfolojik olarak da % arasında ayırt edici karakterler taşıyan ve ara bölgelerde birbiriyle çiftleşerek melezler (hibrit) oluşturan topluluklardır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 6 1

10 LATİNCE ae oe ue eu ei au w ph TÜRKÇE e ö ü oy ay ou v f LATİNCE rh th ch c sch tsch t y TÜRKÇE r t k, ç k, s ş ç t, s i Hayvan türlerinin en az iki harften olu şan latince veya latinceleştirilmiş kelimelerden meydana gelen bilimsel bir adlar ı vardır. Bu isimlerde ä, â, é, è, ê, ö, ü, ç, ş, ı ve ß harfleri kullanılmaz. Bilimsel isimler tek ( uninominal), iki ( binominal) veya üç (trinominal) kelimeden oluşur. Filum, sınıf, takım, familya ve cins isimleri uninominal olmak zorundadır. Tür isimleri binominal, alttür isimleri ise trinominal olarak yazılır. Uninominal isimler daima büyük harfle başlar. Binominal isimlerde birince isim cins, ikincisi ise tür ismidir. Cinsin ismi daima büyük, türün ismi ise daima küçük harfle başlar. Bir tür ismi, daima önce cins ismi belirtilerek yazılır, hiçbir zaman tek kelime olarak yazılmaz. Alttür ismi de tür gibi yazılır ve daima cins ve tür isminden sonra üçüncü kelime olarak verilir. Familya isimlerinin sonunda daima -idae eki bulunur. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim Feli+ idae = Felidae sh ş x k, s Felis Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 7 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 8 The five-kingdom system The three-domain system Monera Protista Plantae Fungi Animalia Bacteria Archaea Eukarya Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 9 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 10 6 Biological Kingdoms Homoloji Archaea Eubacteria Protista Plantae Animalia Fungi Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 11 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 12 2

11 Analogy vs homology pitfall Aristo Homologous Analogous Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 13 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 14 Aristo Carolus Linneaus Aristo (M.Ö ), ilk kez hayvanları yaşamlarına, hareket ve vücut yapılarına göre ayırmış ve yaklaşık 160 ı kuş, 60 ı memeli olmak üzere 495 hayvanı tanımlamıştır. Sınıflandırmanın babası kabul edilen Aristo, hayvanlar ı önce kanlı ve kansızlar diye ikiye ayırmış (bugünkü omurgalı ve omurgasızlar), daha sonra her birini alt gruplara bölmüştür: A)Kanlı Hayvanlar (Ennaima) a) Vivipar dört ayaklılar (memeliler) b) Aves (kuşlar) c) Ovipar dört ayaklılar ve ayaksızlar: Sürüngenler (pullular) ve Amfibiler (pulsuzlar) olarak ikiye ayırmıştır. d) Balıklar B)Kansız Hayvanlar (Anaima) a)yumuşak Hayvanlar (Mürekkep balıklarını kastetmektedir. b) Yumuşak Kabuklu Hayvanlar (Crustacea'leri kastetmektedir). c) Kertikli hayvanlar (Crustacea nin Entomostraca grubu, böcek, örümcek, akrep, çok ayaklılar gibi diğer eklembacaklıları kastetmektedir. d) Sert Kabuklu Hayvanlar: Deniz kestanesi, deniz y ıldızı, sünger, salyangoz, midye Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 15 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 16 İsveçli bir botanikçi olan Carolus Linnaeus (Carl von Linne) ( ) modem sistematiğin öncüsü sayılır. Systema Naturae (1735, Tabiatın Sistemi) ve Genera Plantarum (1737, Bitki Cinsleri) adl ı eserleriyle ilim aleminde tanınmaya başlayan Linnaeus, Species Plantarum (1753, Bitki Türleri) isimli eseriyle büyük bir üne sahip olmuştur. Bu eserinde 8000 kadar bitki t ürünü ilk defa ikili isimlendirme (binomial nomenclatur) usulünü tatbik etti. Kullanımdaki pratikliği ve sağladığı kolaylıklar sebebiyle hemen benimsenen bu sistem bütün canlıların iki isimle isimlendirilmeleri esas ına dayanıyordu. Bu isimlerden birincisi cinsi, ikincisi ise türü belirliyordu. Systema Naturae adlı çok geniş kapsamlı çalışmasında bütün hayvan, bitki ve mineralleri metodik bir katalog halinde s ıralayan Linnaeus, cinsiyet organlarını temel alan bir sınıflandırma sistemi kullanmış ve dünya bitki örtüsünün yoğun olarak incelendiği bir döneme denk gelen bu sistem sağlamlığından ve basitliğinden dolayı kısa sürede benimsenerek yaygın şekilde kullanılmaya başlandı: Bu eserin 1758 yılında yayınlanan 10. baskısı ise hayvan sistematiğinin başlangıç noktası kabul edilmiştir. Türlerin birbirlerinden kolayl ıkla ayırt edilebileceğini gösteren Linnaeus'un tür kavramı tipe bağlı tür kavramı (tipolojik) olarak bilinmektedir. Bu fikrin temelinde "her türün bir tip tanımı vardır veya türler belirli tipler ve belirli kalıplardadır" düşüncesi yatmaktadır. Linnaeus, bu belirli tipe uymayanları ise varyete adı altında ayırmayı tercih ediyordu. Sistematik, kategoriler olarak ilk defa Sınıf, Takım, Cins, Tür ve Varyete yi kullanan Linnaeus, hayvanları altı sınıfa ayırmıştır. Bunlar; Mammalia (memeliler), Aves (kuşlar), Amphibia (amfibiler), Pisces (balıklar), Insecta (böcekler) ve Vermes (kurtlar) dir. Linnaeus zamanında kayıtlara geçmiş tür sayısı 4236 iken varyete tabiri çok kullanışlı olduğu halde daha sonra tür sayısının yüz binleri geçmesiyle varyete ayrımında da bazı zorluklar çıkmaya başlamıştır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 17 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 18 3

12 TAKSONOMİK KATEGORİLER Taksonların sınıflandırılmasında kullanılan temel kategoriler Sistematikçilerin canlıları sınıflandırırken grupların birbirine göre seviyesini veya derecesini ifade etmek i çin kullandıkları ünitelere sistematik kategoriler denir. Sistematik kategorileri ilk teşkil edip kullanan Linnaeus'dur. sınıf, takım, cins, tür ve varyete Linnaeus'un hayvan sistematiğine hediye ettiği kategorilerdir. Ancak daha sonra tanımlanan hayvan türü sayılarında artış olunca bu kategorilere iki yeni kategori daha (familya ve şube) ilave edilmiştir. Linnaeus, türe uymayan farklı örnekleri tür altında varyete kategorisine dahil etmiş, ancak neticede çok karışıklıklara sebep olduğundan bu kategori ya atılmış veya alttür kategorisiyle yer değiştirmiştir. Linnaeus'un varyete kategorisi dışında kullandığı diğer dört kategori ile sonradan ilave edilen iki kategori ve hayvanlar alemini belirtmek üzere en üste yerleştirilen regnum kategorisi aşağıda olduğu gibi bir türü tanıtmak için mecburi olan kategorilerdir. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 19 Kategoriler Regnum Şube Sınıf Takım Familya Cins Tür İnsan Animalia Chordata Mammalia Primates Hommidae Homo sapiens Kurt Animalia Chordata Mammalia Carnivora Canidae Canis lupus Taksonlar Balarısı Animalia Arthropoda Insecta Hymenoptera Apidae mellifera Yukarıda saydığımız yedi temel kategori kalabal ık hayvan gruplarının sınıflandırılmasında yetmediği takdirde veya hayvanlar hakk ında bilinen özelliklerine ilaveten, yeni ve önemli ayırıcılık gösteren karakterler tespit edilerek, eskiden bilinen büyük bir grubu tekrar parçalamak icap ettiğinde bu esas kategorilerin başına üst (super) ve alt ( sub) önekleri konularak ihtiyaca g öre altalem, altşube, üstsınıf, altsınıf, üsttakım, alttakım, üstfamilya, altfamilya, altcins, alttür gibi ek kategoriler yapılabilir. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 20 Apis Hayvan sistematiğinde kullanılan Taksonomik kategorilerdir Arthropoda gibi çok kalabalık gruplarda bu kategoriler d ışında kullanılan kategoriler de vardır. Bunlardan en çok kullanılan cins ile familya arasına yerleştirilen tribus'dur. Omurgalıların paleontolojisi üzerinde çalışanların kullandığı cohort kategorisi ise sınıf ile takım arasına yerleştirilir. Yukarıda saydığımız kategorilerin arasında bir hiyerarşi ve derecelenme bulunduğu için yerlerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz ve bunlardan bazıları kaide olarak belirli son ekleri alırlar, böylece bu son eki gören taksonomist gördüğü terimin hangi sistematik kategoriyi kastetti ğini anlar. Aşağıdaki bazı kategoriler için verilen son ekler milletlerarası zoolojik nomenklatur kaidelerine göre resmen kabul edilenlerdir. Ancak baz ı gruplarda genel kabul görmüş veya oldukça sık kullanılmakla birlikte henüz resmiyette kabul edilmemiş ekler de vardır. Mesela; balıklarda ve kuşlarda kullanılan takım eki -formes yeya yine balıklarda ve amfibilerde kullanılan alttakım eki -oidea böyledir. Daha yüksek kategorilerde belli bir son ek kaidesi olmamakla birlikte kelimenin çoğul mana ifade etmesi gerekir. Bu kategoriler dışında zaman zaman kullanılan ve yeri belli olmayan baz ı (sistematik kategorilere ise nötr kategoriler denir. Bunların en çok kullanılanları divisio, sectio, series, cladus dur. Bu kategoriler herhangi bir hiyerar şiye tabi olmadan kullanılır. Ancak divisio ve series kategorilerini tribus'un altında kullananlar olduğu gibi phylum ve classis'in üstünde kullananlar da vardır. Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 21 Taksonomik Kategori Türkçesi Regnum Alem Phylum (çoğ. phyla) Şube Subphylum Altşube Superclassis Üstsınıf Classis Sınıf Subclassis Altsınıf Cohort Şort Superordo Ustlakım Ordo Takım Subordo Alttakım Superfamilya (-oidea) Üstaile familya (-idae) Aile Subfamilya (-inae) Altaile Üsttribus (-idi) Üstkabile Tribus (-ini) Kabile Alttribus (-ina) Altkabile Genus (çoğ. genera) Cins Subgenus Aralık 08 Altcins Hasan KOÇ Dr. 22 Species Tür Subspecies Alttür Biyolojik Sınıflandırmanın 7 Temel Kategorisi Kingdom (Animalia) Phylum (Chordata) Class (Mammalia) Order (Primates) Family (Hominidae) Genus (Homo) Species (Homo sapiens) Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 23 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 24 4

13 Animalia Chordata Mammalia Carnivora Canidae Canis C. familiari Kingdom Phylum Class Order Family Genus Species 44-Office Equipment and Accessories and Supplies.12-Office Supplies.17-Writing Instruments.05-Mechanical pencils.06-wooden pencils.07-colored pencils Segment Family Class Commodity Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 25 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 26 Kingdo m Animalia Phylum Chordata Class Mammalia Order Carnivora Family Felidae Genus Felis Species Felis Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 27 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ domesticus 28 Hiyerarşik Sınıflandırma Hierarchical Classification/Taxonomy Genus Species Panthera pardus Panthera Family Felidae Order Carnivora Class Mammalia Phylum Chordata Kingdom Animalia Domain Eukarya Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 29 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 30 5

14 Species Panthera pardus (Leopar) Mephitis mephitis (striped skunk) Lutra lutra (European otter) Canis familiaris (Köpek) Canis lupus (Kurt) Genus Panthera Mephitis Lutra Canis Family Felidae Mustelidae Canidae Order Carnivora Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 31 Aralık 08 Dr. Hasan KOÇ 32 6

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN EKOSİSTEM Cihangir ALTUNKIRAN Ekosistem Nedir? Bir bölge içerisinde bulunan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı oluşturdukları sisteme ekosistem denir. Ekosistem Bileşenleri Canlı Öğeler Üreticiler

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı 1.Ünite : Canlılar ve İlişkileri 1.Besin Zincirinde Akışı Anahtar Kavramlar: Üretici Tüketici Ayrıştırıcı Fotosentez Klorofil 1.1. Besin zincirlerinin başlangıcında üreticilerin bulunduğu çıkarımını yapar

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler)

Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler) Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler) Başak Avcıoğlu Çokçalışkan Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği Biraz ekolojik bilgi Tanımlar İlişkiler

Detaylı

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 1) Topraktaki azotlu bileşik miktarını, I. Denitrifikasyon bakteri sayısındaki artış II. Saprofit bakterilerce gerçekleşen çürüme III. Şimşek ve yıldırım olaylarındaki artış

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİK BİRİMLER *Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve yaşadıkları ortamla olan ilişkisini inceleyen bilim dalıdır. Ekolojik birimlerin küçükten büyüye doğru sıralaması: Ekoloji

Detaylı

GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI (Zooloji) 1. Laboratuvar: Hayvan Sistematiği, Simetriler, Vücut Yönleri, Kesitler

GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI (Zooloji) 1. Laboratuvar: Hayvan Sistematiği, Simetriler, Vücut Yönleri, Kesitler B i y o 1 0 3. 0 1 G e n. B i y o. L a b. ( Z o o l o j i ) 1 GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI (Zooloji) 1. Laboratuvar: Hayvan Sistematiği, Simetriler, Vücut Yönleri, Kesitler Sistematik ve taksonomi nedir?...

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

EKOLOJİ #1 EKOLOJİK TERİMLER EKOSİSTEMİN CANSIZ BİLEŞENLERİ SELİN HOCA

EKOLOJİ #1 EKOLOJİK TERİMLER EKOSİSTEMİN CANSIZ BİLEŞENLERİ SELİN HOCA EKOLOJİ #1 EKOLOJİK TERİMLER EKOSİSTEMİN CANSIZ BİLEŞENLERİ SELİN HOCA EKOLOJİK TERİMLER EKOLOJİ: Canlıların kendi aralarındaki ve çevreleri ile olan ilişkilerini inceleyen bilim dalına EKOLOJİ denir.

Detaylı

Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR

Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR 200 Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR I.1. Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji İnsan için önemli olan birçok ürünlerin üretimi biyoteknolojinin

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI Bilimsel problemlerde hipotezler her zaman bir sonuca ulaşır. Bir problemle ilgili gözlem

Detaylı

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ HAYVANLAR ALEMİ Çok hücreli canlılardır. Süngerler hariç, hepsinde sinir sistemi bulunur ve aktif olarak yer değiştirebilirler. Heterotrof beslenirler. Besinlerini glikojen

Detaylı

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA ENERJİ VE YAŞAM 1 NEJLA ADA 2010282058 CANLILAR VE ENERJİ GÜNEŞ 2 Yakıt olarak kullandığımız kömür ve odun bitkilerden elde edilir. Petrol ise bitki ve hayvan artıklarından oluşur. O halde yakıtlarımızdaki

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ Soru Aşağıdakilerden hangisi faktörlerinden biri değildir? B) İklim D) Su 2. abiyotik 5. Çay r l k a l a n O rm a n l k a la n C) Ayrıştırıcılar DÜNYAMIZ A) Sıcaklık ekosistemin ÜNİTE 3 1. TEST 1 E) Işık

Detaylı

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Aşağıdaki tabloda I, II, III, IV olarak numaralandırılan bakteri, mantar, bitki ve hayvan hücrelerinin bazı yapısal özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.

Detaylı

EKOLOJİ. EKOLOJİ: Canlıların yaşadıkları dış ortama çevre denir. Canlıların çevreyle ve birbirleriyle ilişkisini inceleyen bilim dalına Ekoloji denir.

EKOLOJİ. EKOLOJİ: Canlıların yaşadıkları dış ortama çevre denir. Canlıların çevreyle ve birbirleriyle ilişkisini inceleyen bilim dalına Ekoloji denir. EKOLOJİ EKOLOJİ: Canlıların yaşadıkları dış ortama çevre denir. Canlıların çevreyle ve birbirleriyle ilişkisini inceleyen bilim dalına Ekoloji denir. * Ekolojinin kapsamına giren biyolojik sistemler küçükten

Detaylı

EKOLOJİ "DÜNYA ORTAMI ve CANLILAR"

EKOLOJİ DÜNYA ORTAMI ve CANLILAR EKOLOJİ "DÜNYA ORTAMI ve CANLILAR" Yaşam alanlarının tamamı ve içinde yaşayan canlıların oluşturduğu yapıya Biyosfer ya da Ekosfer denir. Bir bireyin veya türün doğal olarak yaşayıp, üreyerek, gelişebildiği

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI. Prof. Dr. SERKAN YILMAZ

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI. Prof. Dr. SERKAN YILMAZ CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. SERKAN YILMAZ 1. GİRİŞ Canlıları belirli özelliklerine göre gruplara ayırarak inceleyen bilim dalına Taksonomi ya da Sistematik Bilimi denir. Taksonomi taxis = sıralama

Detaylı

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri Ötrifikasyon Ötrifikasyon, göllerin olgunlaşma aşamalarında meydana gelen dogal bir olay. Genç göller düşük oranlarda besin içermekte dolayısıyla biyolojik aktivite az..oligotrofik göller Yaşlı göller,

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ e) Memeliler Hayvanlar aleminin en gelişmiş sınıfıdır. Dünyanın her yerinde dağılış göstermişlerdir.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Genel olarak gözle net olarak görülemeyecek kadar küçük canlıları inceleyen ve onları konu olarak ele alan bilim dalıdır. Gözle ayırt edilemeyen canlılar; Virüsler, bakteriler,

Detaylı

BİYOLOJİ SORU BANKASI

BİYOLOJİ SORU BANKASI BİYOLOJİ SORU BANKASI Bölüm: 1 Biyolojiye Giriş ve Bilimsel Düşünce ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ SORULAR 1. Biyoloji biliminin, bazı alt dallarına ait özellikler aşağıda verilmiştir; Hayatın başlangıcını

Detaylı

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde bulunan canlılar (biyotik) ile bunların cansız çevrelerinin (abiyotik) oluşturduğu bütüne EKOSİSTEM denir. EKOSİSTEM

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN 1. Doğal sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi göz önünde bulundurulmamıştır? A) Genetik (soy) benzerliği B) Anatomik benzerlik C) Dünyadaki dağılımları D) Akrabalık derecesi E) Embriyonik benzerlik

Detaylı

BİYOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANSDERSLERİ (TEZLİ) Ders Kodu Dersin Adı T U K AKTS Dersin Türü FBİ 601 Omurgalıların Karşılaştırmalı Anatomisi 4 0

BİYOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANSDERSLERİ (TEZLİ) Ders Kodu Dersin Adı T U K AKTS Dersin Türü FBİ 601 Omurgalıların Karşılaştırmalı Anatomisi 4 0 BİYOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANSDERSLERİ (TEZLİ) Ders Kodu Dersin Adı T U K AKTS Dersin Türü FBİ 601 Omurgalıların Karşılaştırmalı Anatomisi 4 0 4 7,5 Seçmeli FBİ 602 Tohumlu Bitkilerde Revizyon Çalışmaları

Detaylı

CANLILARIN ÇEfi TL L BÖLÜM

CANLILARIN ÇEfi TL L BÖLÜM BÖLÜM 7 CANLILARIN ÇEfi TL L Bu Bölümü Çal flt ktan Sonra Neler Ö renece iz? Biyolojik s n fland rmay, Biyolojik s n fland rman n amac n, Canl lar n adland r lmas n, Canl lar alemini, Canl lar n birbirleriyle

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU 9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Bir ekosistemde üreticilerden tüketicilere doğru besin aktarımı meydana gelir. Üreticilerden başlayarak bir trafik

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ MANTARLAR (FUNGİ) ALEMİ Genellikle çok hücreli olan ökaryot canlılardır. Kloroplastları yoktur. Bu nedenle fotosentez yapamazlar.parazit

Detaylı

CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ Canlıların dış görünüşüne ve yaşadıkları yere göre yapılan sınıflandırma..denir amp.yap. Kökenleri farklı görevleri aynı olan

CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ Canlıların dış görünüşüne ve yaşadıkları yere göre yapılan sınıflandırma..denir amp.yap. Kökenleri farklı görevleri aynı olan CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ Canlıların dış görünüşüne ve yaşadıkları yere göre yapılan sınıflandırma..denir amp.yap. Kökenleri farklı görevleri aynı olan organlara denir Analog organ Sineğin ve yarasanın kanadı.organdır

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #20

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #20 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #20 1) Canlı birey sayısı 2) Kalbin Odacık Sayısı Ortama uyum Solunum şekli Döllenme ve Gelişme X Y B A Zaman Aynı ekosistemdeki sayısal değişimleri şekildeki grafikte gösterilen

Detaylı

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Doğada canlıların birbiriyle beslenmesi ve enerjinin ayrıştırıcılara kadar geçmesiyle oluşan döngüye besin zinciri denir. Birbirlerine bağlı besin zincirine besin ağı denir.

Detaylı

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ 6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ Bir bölgede canlı ve cansızlardan oluşan sisteme ekosistem denir. Canlılar doğrudan veya dolaylı olarak beslenmek için, birbiriyle etkileşmesi sonucu besin zinciri

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

EKOSİSTEM EKOLOJİSİ KONU ÖZETİ EKOSİSTEMİN YAPISI EKOSİSTEMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜNİTE 3 DÜNYAMIZ

EKOSİSTEM EKOLOJİSİ KONU ÖZETİ EKOSİSTEMİN YAPISI EKOSİSTEMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜNİTE 3 DÜNYAMIZ Bölüm 1 KONU ÖZETİ I. EKOSİSTEM EKOLOJİSİ EKOSİSTEMİN YAPISI Canlıların birbirleri ve çevreleri ile ilişkilerini inceleyen bilim dalına ekoloji denir. Ekoloji bilimi canlıları tek bir birey olarak incelemekten

Detaylı

BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE

BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE Prof.Dr. Yahya AYAŞLIGİL Yrd.Doç.Dr. Doğanay YENER İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Bitki Materyali ve Yetiştirme Tekniği Anabilim Dalı 23.02.2015

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA

RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-F Miray DAĞCI Ömür Mehmet KANDEMİR DANIŞMAN ÖĞRETMEN NİLÜFER DEMİR İZMİR - 2013 İÇİNDEKİLER 1. Projenin Amacı ve Hedefi.. 2 2. Afit

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 Mikrobiyal

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ Fotosentez ile ışık enerjisi kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür. Kloroplastsız hücreler fotosentez yapamaz. DOĞRU YANLIŞ SORULARI

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

Dersin Kodu 1200.9133

Dersin Kodu 1200.9133 Çevre Bilimi Dersin Adı Çevre Bilimi Dersin Kodu 1200.9133 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 3,00 Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 3 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati

Detaylı

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur?

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? 30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? A) Tohum B) Meyve C) Polen D) Embriyo E) Yumurta 39. Çiçekli bitkilerin üremesinde

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

BİYOLOJİYE GİRİŞ. Canlılığın bilimsel olarak araştırılmasıdır.

BİYOLOJİYE GİRİŞ. Canlılığın bilimsel olarak araştırılmasıdır. BİYOLOJİYE GİRİŞ Canlılığın bilimsel olarak araştırılmasıdır. Biyolojik Organizasyon; Her düzeydeki biyolojik organizasyon belirgin özelliklere sahiptir. Her türlü maddenin kimyasal yapıtaşları olan ve

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER,

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, mikrobiyal formülasyondan ve bitki menşeli doğal ürünlerden oluşur. Bu grupta yer alan gübreler organik tarım modelinde gübre girdisi olarak kullanılırlar. Bitkilerin ihtiyaç

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile uygulanan kültürel önlemlerden biri de tarım ilacı uygulamalarıdır.

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI

FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Giriş Filogenetik veriler ile canlılar arasında oluşturulan akrabalık ilişkileri, canlılığın gelişimine dair bize akrabalık ağaçlarını

Detaylı

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres nedir? Olumsuz koşullara karşı canlıların vermiş oldukları tepkiye stres denir. Olumsuz çevre koşulları bitkilerde strese neden olur. «Biyolojik Stres»: Yetişme

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3 Yolu Calvin döngüsünün ilk tanımlanabilir ürünü 3-C lu PGA molekülü olduğu için bu metabolik yol C 3 yolu olarak adlandırılır.

Detaylı

TEMEL VETERİNER PARAZİTOLOJİ (LBV102U)

TEMEL VETERİNER PARAZİTOLOJİ (LBV102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL VETERİNER PARAZİTOLOJİ (LBV102U)

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 3 6) METABOLİZMA: Canlılarda meydana gelen hayatsal faaliyetlerin tamamıdır. Metabolizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. ANABOLİZMA:

Detaylı

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta Bitki Fizyolojisi 6. Hafta 1 Fotosentezin karanlık tepkimelerinde karbondioksit özümlemesi; 1. C 3 bitkilerinde (Calvin-Benson mekanizması ile), 2. C 4 bitkilerinde (Hatch-Slack mekanizması ile), 3. KAM

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ (LBV106U) KISA ÖZET. kolayaof

TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ (LBV106U) KISA ÖZET. kolayaof DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ

Detaylı

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin III.PROTEİNLER Karbon,hidrojen,oksijen ve azot elementlerinden oluşmuş organik bileşiklerdir.yapısında bazen sülfür,fosfor veya demir de bulunabilir. Proteinler canlılarda en fazla bulunan organik madde

Detaylı

ZİRAAT FAKÜLTESİ DEKANLIĞINA. İlgi yazıyla Bölümümüzden istenilen Derslerden Botanik -I ve Botanik II derslerine ait müfredatlar ekte sunulmuştur.

ZİRAAT FAKÜLTESİ DEKANLIĞINA. İlgi yazıyla Bölümümüzden istenilen Derslerden Botanik -I ve Botanik II derslerine ait müfredatlar ekte sunulmuştur. T.C. HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Ziraat Fakültesi Dekanlığı Bahçe Bitkileri Bölüm Başkanlığı *BE5U7C07* Sayı : 62808752-300 Konu : Ders Müfredatları ZİRAAT FAKÜLTESİ DEKANLIĞINA İlgi : 14/10/2016 tarihli

Detaylı

Omurgalılar Biyolojisi

Omurgalılar Biyolojisi Ege Üniversitesi Yayınları Fen Fakültesi Yayın No. 197 Omurgalılar Biyolojisi (1. Baskı) Abidin BUDAK Ahmet MERMER Bayram GÖÇMEN Dinçer AYAZ Kerim ÇİÇEK Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji ve Hidrobiyoloji

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir.

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir. 1.EKOSİSTEMLER TÜR HABİTAT POPÜLASYON EKOSİSTEM TÜR: Kendi aralarında üreyip verimli döller verebilen ve bir ortak atadan gelen benzer bireylerin oluşturduğu topluluğa denir. POPÜLASYON: Belli bir bölgede

Detaylı

BİYOLOG TANIM. Canlı türlerinin tanımlanması, sınıflandırılması, yaşamı ve evrimini etkileyen koşullar üzerinde araştırma yapan kişidir.

BİYOLOG TANIM. Canlı türlerinin tanımlanması, sınıflandırılması, yaşamı ve evrimini etkileyen koşullar üzerinde araştırma yapan kişidir. TANIM Canlı türlerinin tanımlanması, sınıflandırılması, yaşamı ve evrimini etkileyen koşullar üzerinde araştırma yapan kişidir. A- GÖREVLER Biyologların görevleri araştırmacı ve uygulamacı olmalarına göre

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

ayxmaz/lisebiyoloji.com

ayxmaz/lisebiyoloji.com Adı/Soyadı: Sınıf/No: / Fotosentez İnceleme Çalışma 1. Verilen terimleri kullanarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayın. A.Terimler: Klorofil, Kloroplast, Mavi ve kırmızı ışık dalgalarının,yeşil ışık dalgalarının,

Detaylı

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL Fotosentez FOTOSENTEZ Işık enerjisinin kullanılarak organik bileşiklerin üretilmesidir. Yeşil yapraklı bitkilerin inorganik maddelerden (H 2 O, CO 2 ), ışık enerjisi ve klorofil yardımı ile organik besin

Detaylı

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI Dr. Metin AYDIN KONYA 2011 BİTKİ BESİN ELEMENTLERİNİN GÖREVLERİ, ALINIŞ FORMLARI ve KAYNAKLARI Besin Elementi Bitkideki Görevi Alınış Formu Kaynakları Karbon (C) Karbonhidratların

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE A EKOSİSTEMLER (5 SAAT) 1 Canlı ve Çevre İlişkisi 2 Tür 3 Popülâsyon 4 Habitat (Yaşam Alanı) 5 Ekosistem 6 Ekosistemi Oluşturan Canlı Varlıkların

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER 4) VİTAMİN Vücut metabolizması için gerekli olan ancak insan vücudunda üretilemeyen organik maddelerdir. Dışarıdan hazır

Detaylı

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý LYS BÝYOLOJÝ Soru Çözüm Dersi Kitapçığı 1 (MF) Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý Bu yayýnýn her hakký saklýdýr. Tüm haklarý bry Birey

Detaylı

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ Rumen mikroorganizmaların (bakteriler,protozoalar ve mayaların) bir denge içinde çalıştırdığı kusursuz bir makinedir. Yüksek et-süt verimi isterken bu hayvandaki

Detaylı

Biyoloji bilimi kısaca; canlıları, bu canlıların birbirleriyle ve çevreleri ile olan ilişkisini inceleyen temel yaşam bilimidir.

Biyoloji bilimi kısaca; canlıları, bu canlıların birbirleriyle ve çevreleri ile olan ilişkisini inceleyen temel yaşam bilimidir. . Biyoloji bilimi kısaca; canlıları, bu canlıların birbirleriyle ve çevreleri ile olan ilişkisini inceleyen temel yaşam bilimidir. Biyolojik Çeşitlilik ise; Populasyonların gen havuzlarındaki gen çeşitliliği

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ C MADDE DÖNGÜLERİ (6 SAAT) 1 ATP Enerjisi 2 ATP Molekülünün Yapısı 3 Solunum 4 Solunum Çeşitleri 5 ATP Enerjisinin Hücrelerde Kullanılması

Detaylı

9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Biyoloji Öğretim Programının temelleri canlılık, hücre, canlıların çeşitliliği ve güncel çevre sorunlarıyla ilgili somut ve öğrencileri motive edici örnekler üzerine

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri:

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri: LİPİTLER (YAĞLAR) YAĞLAR (LİPİTLER) Yapılarında C,H, O den başka N,P da bulunabilir. İçerikleri C miktarı O a göre daha fazla olduğu için çok enerji verirler. Yağlar solunumda kullanılınca çok oksijen

Detaylı

BAHÇE HAVUZLARININ VEGÖLETLERİN EKOLOJİK DENGELERİNİ NASIL KORUYABİLİRİZ?

BAHÇE HAVUZLARININ VEGÖLETLERİN EKOLOJİK DENGELERİNİ NASIL KORUYABİLİRİZ? BAHÇE HAVUZLARININ VEGÖLETLERİN EKOLOJİK DENGELERİNİ NASIL KORUYABİLİRİZ? KRİSTAL BERRAKLIĞINDA GÖLETLER İÇİN: BERRAKLAŞTIRICI POND CLEAR Bulanık ve yeşil su bir bahçe havuzunun bir numaralı problemidir.

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı