???? Giriş ve Temel Kavramlar. Plants. Animals. Bazı terimler. Canlıların Sınıflandırılması. Canlıların Sınıflandırılması.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "???? Giriş ve Temel Kavramlar. Plants. Animals. Bazı terimler. Canlıların Sınıflandırılması. Canlıların Sınıflandırılması."

Transkript

1 Giriş ve Temel Kavramlar Biyoçeşitlilik ve Sınıflandırılması Bazı terimler Taksonomi, Yunanca taxis (sıralama) ve nomos (kanun) kelimelerinden türemiştir. İlk defa Candolle (1813) tarafından bitkilerin sınıflandırılmasında kullanılmıştır. Taksonomi: Organizmaların sınıflandırılmasının teori ve uygulamasıdır. Sistematik ise Yunanca systema kelimesinden geliştirilmiştir. İlk kez Linneaus un Systema Naturae adlı eserinin 1735 de basılan 1.baskısında kullanılmıştır. Sistematik: Organizmaların çeşit ve farklılıkları ile aralarındaki akrabalık derecelerinin bilimsel olarak incelenmesidir. Takson: Belirli bir kategoriye girebilecek derecede ayırt edici farklılıklara sahip olan herhangi bir derecedeki (cins, tür, alttür) taksonomik gruptur. Kategori: Sınıflandırma kademelerinde seviye veya dereceyi ifade eder. Mesela tür bir kategori olup bunun üyeleri taksondur. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 2 Canlıların Sınıflandırılması B A C D F G H I E J Canlıların Sınıflandırılması Plants C D G I M???? Animals A B J K K L M N F L E H N Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 3 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 4 Biyoçeşitlilik Taxono m ic G roup # De scr ib ed # Es tim a te d % De scr ib ed Ver tebra tes 45,000 50, Va scul ar pl ants 250, , Mollusks 70, , Crusta ce ans 40, , Proto zoans 40, , A lg ae 40, , Ins ec ts 950,000 8,000, A ra chnids 75, , Fungi 70,000 1,000,000 7 Virus es 5, ,000 5 N em atod es 15, ,000 3 Bac ter ia 4, ,000 1 * Biyoçeşitlilik Groombridge, B Global Biodiversity: Status of the Earth's Living Resources. London, Chapman & Hall. * % described #described / #estimated Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 5 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 6 1

2 Biyoçeşitlilik Dünyada yaşayan canlıların farklılığı ve farklılığın miktarı insanı şaşırtacak düzeydedir. Bu güne kadar bilimsel olarak tanımlanmış Hayvan türlerinin sayısı , Bitki türlerinin sayısı ise aştığı tahmin edilmektedir. Bu rakamlara fosillerinden tanıdığımız türler dahil değildir. Hayvan türleri yaklaşık 25 Şube (24 ile 32 arasında değişmektedir.) 80 Sınıf ± 2000 familya grubu ile ± cins grubunda yer almaktadır. Bu arada henüz bilim dünyasınca bilinmeyen türlerin sayısının da 3 10 milyon arasında olabileceği ileri sürülmektedir. Biyoçeşitlilik Bu astronomik rakamlara aynı türün Eşey, Yaş, Sınıfsal, Mevsimsel formlar gibi değişik görünüşlerini katarsak çok fazla sayıda olan canlı türlerinin daha da karmaşık, içinden çıkılmaz bir hale geldiği görülür. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 7 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 8 Giriş ve Temel Kavramlar Canlıların Sınıflandırılmasının Kısa bir Tarihçesi 2 Alem (Aristotle, 4. yy boyunca) Gözleme dayalı sınıfandırma: Aristotle canlıları Plantae: Bitkiler Animalia: Hayvanlar Hayvanları da gözleme dayalı sınıflandırmış, Örneğin, o yüksek organizasyonlu hayvanları kırmızı kana sahip olup olmamalarına göre gruplandırmış (vertebrates ve invertebrate). Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 10 3 alem (Ernst Haeckel, 1894) Gözleme dayalı sınıfandırma: 3 alemli sistem, Ernst Haeckel tarafından 1894 te ortaya konmuştur, reflected uzun zamveır varolan 2 aleme (Plantae ve Animalia) 3.sünü eklemiştir: Protista. Bu 3.sü tek hücreli eukaryote ları ve bakterileri (prokaryotes) içermektedir. Plantae: bitkiler (çoğunlukla ototrofik, çok hücreli eukaryotlar, sporlarla üreyenler) Animalia: hayvanlar (heterotrofik, çok hücreli eukaryotlar) Protista: tek hücreli eukaryotlar ve bacteriler (prokaryotes) 4 Alem (Herbert Copeland, 1956) Gözleme dayalı sınıflandırma: Bakteriler Alemi hakkındaki bilgiler için bu sınıflandırmanın ortaya çıkması önemlidir. Bu sınıflandırma, bakterilerin (tek hücreli prokaryotlar), tek hücreli eukaryotlarlardan çok farklı olduğunu anlamamızı sağlamıştır. Öncelikle, tek hücreli eukaryotlar ve bakteriler (tek hücreli prokaryotlar) Protista Alemi içinde gruplandırılmıştır. But Copeland, Haeckel's Protista sını 1 bölüme indirmiştir. Plantae: Bitkiler (çoğu autotrofik, çok hücreli eukaryotlar, sporla üreyenler) Animalia: Hayvanlar (heterotrofik, çok hücreli eukaryotlar) Protista: Tek hücreli eukaryotlar (dokusuz olanlar veya hücre farklılaşması olmayanlar) Bacteria: Bakteriler (tek hücreli prokaryotlar) Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 11 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 12 2

3 5 Alem (Robert Whittaker, 1959) Gözleme dayalı sınıflandırma: Robert Whittaker's 1959 da Copeland ın 4 alemine 1 alem daha eklemiştir: Fungi (tek ve çok hücreli osmotrofik eukaryotlar) Plantae: Bitkiler (çoğu autotrofik, çok hücreli eukaryotlar, sporla üreyenler) Animalia: Hayvanlar (heterotrofik, çok hücreli eukaryotlar) Protista: Tek hücreli eukaryotlar (dokusuz olanlar veya hücre farklılaşması olmayanlar) Monera: Bakteriler (tek hücreli prokaryotlar) Fungi: (Tek ve çok hücreli osmotrofik eukaryotlar) 5 Alem sistemi (Robert Whittaker, 1959) Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 13 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 14 5 Alem (Robert Whittaker, 1959) Alem Monera bakteriler ve cyanobakteriler. tek hücreli organizmalar prokaryotiktir, ki bunlar zarla çevrelenmiş bir nukleusa sahip değillerdir. Bakteriler çoğunlukla heterotrofik, ki onlar, cansız formlardan enerji elde edemezler ve diğer organizmalarla veya onların ürünleriyle beslenmezler. Cyanobakteriler autotrofiktir, ki onlar, biyolojik olarak kullanışlı enerji içeren cansız formlardan enerjiyi dönüştürürler (biyolojik moleküllerdeki kimyasal bağlar içine depo edilmiş); cyanobakteriler, bitki benzerleri, fotosentez gerçekleştirirler. Alem Protista tek hücreli organizmalar eukaryotiktir, ki onların nuklear bir zarla nükleusları sitoplazmadan ayrılmıştır. Bazıları hayvan benzeri heterotrofikken, bazıları bitki benzeri autotrofiktir, Alem Plantae Bitkiler. Çok hücreli organizmalar, carbohydrate hücreulose dan yapılmış hücre duvarı ile çevrelenmiş hücrelere sahiptirler. bitkiler tipik bir şeklde hareketsizdirler. Onlar autotrofiktir, biyolojik olarak kullanışlı enerji içeren cansız formlardan enerjiyi dönüştürürler (biyolojik moleküllerdeki kimyasal bağlar içine depo edilmiş); bitkiler fotosentez gerçekleştirirler, Alem Fungi şapkalı mantarlar, mayalar, ve diğer mantarlar. çok hücreli organizmalar tipik olarak hareketsiz, hücre duvarı ile çevrelenmiş hücrelere sahipler, ve heterotrofikler, cansız formlardan enerji üretmezler ve enerji üretmek için diğer organizmaları veya onların ürünlerini çürütürler, çoğunluğu çürükçüldür, ki onlar, ölü ve çürümekte olan organizmalar içindeki molekülleri parçalayarak enerji elde ederler. 5 Alem (Robert Whittaker, 1959) KINGDOM Monera Protista Fungi Plantae Animalia YAPISAL ORGANİZASYON small, simple tek prokaryotic hücre (nucleus bir zarla çevrili değil); bazı kümeleşmiş formlar Büyük, tek eukaryotic hücre (nucleus bir zarla çevrili); bazı kümeleşmiş formlar ve koloniler çok hücreli filamentous form with specialized eukaryotic hücres çok hücreli form, özelleşmiş ökaryotik hücreli; hareketsiz çok hücreli form, özelleşmiş ökaryotik hücre, hareketli BESLENME YÖNTEMİ absorbsiyonla beslenme absorbsiyonla yeme, ve/veya fotosentez beslenme absorbsiyonla beslenme fotosentez beslenme Mideye indirerek beslenme ORGANİZMA TÜRÜ bakteriler, blue-green algae, ve spirochetes protozoans ve algae of various types Manterlar, küf, şapkalı mantarlar, mayalar, paslar, rastik Liken, yosun, eğreltiler, odunsu ve otsuj bitkiler süngerler, kurtçuklar, böcekler, balıklar, kurbağalar, sürüngenler, kuşlar, memeliler, TÜR İSMİ (sayısı?) 4,000 80,000 72, ,000 1,326,239 TOPLAM TÜR (tahminen) 1,000, ,000 1,500, ,000 9,812,298 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 15 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 16 6 Alem (Carl Woese, 1977) EVRİM VE MOLEKÜLER GENETİĞE DAYALI SINIFLANDIRMA SİSTEMİ (Cladistics/Phylogeny) 1977 de, Carl Woese, Robert Whittaker ın 5 Alem sistemini genişketerek bakteriler Alemini 2 ye ayırmıştır: Eubakteriler ve Archaebakteriler. Archaebakterilerin Eubakterilerden farkıonların genetik transcription ve translasyon sürecidir (Archaebactera da, transcription ve translation eukaryotlara daha yakın ve benzerdir). Bu ayırt edici karakteristikler molekuler genetik analizler sonucu gözlemlenmiştir. Plantae - bitkiler (çoğu autotrofik, çok hücreli eukaryotlar, sporla üreyenler) Animalia - hayvanlar (heterotrofik, çok hücreli eukaryotlar) Eubakteriler - bakteriler (tek hücreli prokaryotlar) Archaebakteriler - prokaryotes (bakterilerden farklı genetik transcription ve translation, eukaryotlara daha benzer) Protista - tek hücreli eukaryotlar (dokusuz olanlar veya hücre farklılaşması olmayanlar) Fungi - tek ve çok hücreli osmotrofik eukaryotlar 6 Alem (Carl Woese, 1977) Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 17 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 18 3

4 6 Alem (Carl Woese, 1977) Archebakteriler EUbakteriler 3 Domain (Carl Woese, 1990) Evrim ve moleküler genetiğe dayalı sınıflandırma sistemi (Cladistics/Phylogeny) 1990 da, Carl Woese, önceki sınıflandırmayı gözden geçirerek, geleceğe yönelik bir sınıflandırma yaptı. Moleküler biyoloji çalışmaları, sonuçlarını göz önünde tutarak, Üçdomain sistemini geliştirdi ve organizmaları üç bölümde ele aldı. Bakteriler Archaea Eukarya Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 19 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 20 3 Domain (Carl Woese, 1990) YAPI Protein sentezini başlatan aminoasit İntronlar Membrana bağlı organel Membran lipid yapısı Çekirdek zarı Farklı RNA polimeraz sayısı ARCHEA metiyonin Bazı genlerde mevcut Dallanmış Birkaç Dallanmamış Bir DOMAİN BACTERİA Formil- metiyonin EUKARYA metiyonin Mevcut Var Dallanmamış Var Birkaç 3 Domain (Carl Woese, 1990) Morfolojiye göre Bakteriler Archaea Eukarya rrna ya göre Hücre duvarında peptidoglikan Var Streptomisin ve kloramfenikol tipi Antibiyotiklere yanıt Büyümeyi durdurmaz Büyümeyi durdurur Büyümeyi durdurmaz Ortak Ata Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 21 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 22 Canlıların Sınıflandırılması - Özet Protista Haeckel (1894) 3 Alems Whittaker (1959) 5Alems Monera Protista Protista Woese (1977) 6 Alems Eubakteriler Archaebakteriler Archaea Woese (1990) 3 domain bakteriler Taksonomik Kategoriler ve Hiyerarşi Plantae Fungi Plantae Fungi Plantae Eukarya Animalia Animalia Animalia Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 23 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 24 4

5 Taksonomik Kategoriler ve Hiyerarşi Biota Animalia Plantae Arthropoda Crustacea Echinodermata Fungi Taksonomik Kategoriler ve Hiyerarşi Rank Botany Bacteriology Zoology Divisio (-phyta/-mycota) Subdivisio (-phytina/-mycotina) Classis (-phyceae/-mycetes/-opsida) Subclassis (-phycidae/-mycetidae/-idae) Ordo -ales -ales Subordo -ineae -ineae Superfamilia (-oidea) Familia -aceae -aceae -idae Subfamilia -oideae -oideae -inae Tribus -eae -eae (-ini) Subtribus -inae -inae Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 25 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 26 Domain Archaea Domain Eubakteriler Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 27 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 28 Archaea ve Eubakteriler Domain Archaea Membran- sınırlanmış organeller YOK (prok.) Peptidoglycan YOK antibioticlere tepki VERMEZ extremophiles chemoautotrophs, heterotrophs 3 Ana grup : methanogens, extreme halophiles, extreme thermophiles Domain Eubakteriler Membran- sınırlanmış organeller YOK (prok.) peptidoglycan in hücre duvarında VAR antibioticlerle büyüme inhibe edilebilir (durdurulabilir) çeşitli metabolisma 5 Ana grup: spirochetes, chlamydias, gram+, cyanobakteriler, proteobakteriler Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 29 Kingdom Protista Amoeba Paramecium Giardia Water Mold Slime Mold Euglena Dinoflagellates Green Algae Brown Algae Diatom Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 30 5

6 Kingdom Fungi Kingdom Plantae Bryophyte Pteridophyte Pteridophyte Coniferophytes Angiosperm Angiosperm Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 31 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 32 Kingdom Animalia Animal Characteristics Eukaryotic Multicellular Diploid (2n) life stage dominant Heterotrophic: ingestive Cells lack cell wall Nerve and muscle tissue Motility Sexual reproduction in most Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 33 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 34 Kingdom Animalia Kingdom Animalia Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 35 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 36 6

7 Giriş ve Temel Kavramlar Hayvanların Sınıflandırılmasında Kullanılan Bazı Özellikler 1. Simetri Asimetri Protista aleminden Rhizopoda ve Porifera da Küresel (Sferik) simetri Protista aleminden Radiolaria ve Heliozoa da Işınsal (Radial) simetri Cnidaria ve Echinodermata da Bilateral simetri Serbest hareketli omurgasız hayvanların (Invertebrata) büyük bir çoğunluğunda omurgalıların (Vertebrata) tümünde Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ Simetri 2. Vücut boşluğu Sölomsuzlar (Acoelomata): Sölom boşluğuna sahip olmayan hayvanlar. Yalancı sölomlular (Pseudocoelomata): Gerçek söloma sahip olmayan canlılar. Vücudun içinde sıvı ile dolu bir boşluk bulunur. Bu boşluk blastosölden meydana gelir. Gerçek sölomlular (Eucoelomata): Gerçek sölom boşluğuna sahip canlılar. Vücudun içinde, mezodermden meydana gelen ve hücresel yapı gösteren bir zarla kuşatılan, sıvı dolu bir boşluk veya boşluklar bulunur. Bu tip sölom da oluşum şekline göre ikiye ayrılır. Embriyonik olarak gastrula safhasından itibaren ortaya çıkan mezoderm bloklarının yarılması sonucunda meydana gelen gerçek söloma Şizosöl (Schizocoel) tip sölom denir. İlk bağırsak duvarına ait mezoderm keselerinden oluşan gerçek gerçek söloma ise Enterosöl (Enterocoel) tip sölom denir. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 39 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ Vücut boşluğu 2. Vücut boşluğu Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 41 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 42 7

8 2. Sölom Boşluğu 1. Acoelomata Sölom Tipleri 2. Pseudocoelomata 3. Eucoelomata Schizocoela Şubeler Plathelminthes, Nemertea, Gnathostomulida, Mesozoa Nematoda, Nematomorpha, Acanthocephala, Gastrotrichia, Kinorhyncha, Rotifera, Priapulida, Loricifera, Entoprocta Mollusca, Annnelidae, Echiura, Spincula, Pogonophora, Linguatulida, Tardigrada, Onychophora, Arthropoda, Phoronida, Bryozoa, Brachiopoda 3. Segmentasyon (Metamerizm) Bilateral simetrili ve uzun vücutlu hayvan gruplarında görülür. Bu hayvanlarda vücudun tümü veya bazı sistemleri ardışık olarak dizilen aynı yapı ve büyüklükteki birimlerden oluşur. Bu birimlerin her birine segment adı verilir. Segmentli hayvanlarda bazı organlar çift halde her segmentte tekrarlanır (nefridiumlar, gonadlar, sinir gangliyonları ve kas demetleri). Gerçek anlamda segmentli yapı Annelida (Halkalı solucanlar), Arthropoda (Eklembacaklılar) ve Chordata (Omurgalılar). Homonom metamerizm (vücut bölümlerinin birbirine eş segmentlerden oluşması) ve Enterocoela Echinodermata, Chaetognatha, Hemichordata, Urochordata, Cephalochordata ve Chordata Heteronom metamerizm (vücudu oluşturan segmentlerin, birbirinden farklı yapıda olması) olmak üzere iki tip vardır. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 43 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ Embriyonik tabakalar A N I M A L I A Porifera DİPLO- BLAST TRİPLO BLAST Cnideria Acoelomates Pseudocoelomates Coelomates Plathelminthes Nematoda Protostomes Lophophorates Deuterostomes Mollusca Ctenophora Onychophora Brachiopods Echinodermata Nemerteans Rotifera Annelida Arthropoda Bryozoans Hemichordata Phoronids Chordata Diploblastik hayvanlar: Embriyonik gelişim sürecinde sadece endoderm ve ektodermin oluşması. (Invertebrata) Triploblasti: Embriyonik gelişim sürecinde her 3 tabakanın da (endoderm, mezoderm ve ektoderm) oluşması.(chortada da görülür). 5. Ağız ve anüsün oluşumu Protostomia: Embriyodaki blastopor, gelişerek ağzı oluşturur. Anüs, ağzın tam karşısında, arka bölgedeki ektodermin çökmesiyle gelişir. Genellikle, şizosöl sölom, spiral segmentasyon, ve mozaik gelişim ile birlikte anılır. Deuterostomia: Blastopor, ağız yerine anüsü oluşturur. Ağız daha sonra şekillenir. Genellikle, enterosöl sölom ve radial segmentasyon ile birlikte anılır. Şubeler Protostomia Mollusca Annelida Arthropoda 1. Spiral bölünme görülür 2. Blastopor erginde ağzı oluşturur. 3. Sölom şizosöl tiptedir. 4. merkezi sinir sistemi ventraldedir. 5. Trochophora larvası görülür. Deuterostomia Şubeler Echinodermata Hemichordata Chordata 1. Radyal bölünme görülür. 2. Blastopor erginde anüsü oluşturur. 3. Sölom enterosöl tiptedir. 4. Merkezi sinir sistemi dorsaldedir. 5. Dipleurula larvası görülür. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 45 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ Ağız ve anüsün oluşumu 5. Ağız ve anüsün oluşumu Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 47 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 48 8

9 5. Ağız ve anüsün oluşumu 6. İskelet Bir çok karasal ve sucul hayvanda vücuda destek görevi yapan veya korunmaya yarayan iskelet bulunur. iskeler kurbağa ve insanda olduğu gibi içte (internal), mercan, yengeç ve böceklerde olduğu gibi dışta (eksternal) oluşabilir. Ayrıca iskeleti meydana getiren organik ve inorganik maddelerin özellikleri ile iskeleti oluşturan elemanlar farklı hayvan gruplarında farklılık gösterir. Kemik ve kıkırdaktan oluşan iskelet Chordata da, kireç, silis, keratin veya benzer maddelerden yapılmış iskelet de Invertebrata da görülür. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 49 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ Embriyo gelişimi Yumurta Tipi Özelliği ve görüldüğü hayvan grubu Alesital yumurtalar Sitoplazmalarında vitellus ihtiva etmeyen yumurtalardır. Örneğin insan yumurtası a) Oligolesital yumurtalar: Vitellus az olup sitoplazma içinde homojen bir dağılım gösterir. Örneğin Deniz kestanesi yumurtaları. b) Anizolesital yumurtalar: Bol miktarda bulunan vitellus homojen dağılmamıştır. Vitellusun yerleşim yerine göre ikiye ayrılır. aa) Sentrolesital yumurtalar: Vitellus merkezde toplanmıştır. Sitoplazma ince bir örtü halinde yumurta yüzeyinde bulunur. Örneğin böcek yumurtaları bb) Telolesital yumurtalar: Vitellus yumurtanın bir kutbunda toplanmıştır. Dolayısı ile bu tip yumurtalarda kutuplaşma görülür. Vitellusun bulunduğu kutba vejetatif Endolesital yumurtalar kutup, sitoplazmanın bulunduğu kutba ise animal kutup adı verilir. Kutuplaşmanın Anizolesit derecesine göre ikiye ayrılır. al yumurtalar b1)mesolesital yumurtalar: Ilımlı bir kutuplaşma gösterir. Yumurtanın 1/3 ü animal kutup, 2/3 ü ise vejetal kutupta bulunur. Telol Örneğin kurbağa yumurtaları esital b2)polilesital yumurtalar: Vitellus çok olduğundan ileri bir yumu kutuplaşma gösterir. Sitoplazma ve nukleus oldukça dar bir alanda rtalar bulunur. Tavuk yumurtaları. Ektolesital yumurtalar Vitellus yumurta sitoplazmasında olmayıp yumurta hücresinin etrafındaki vitellus hücrelerinde depolanmıştır. Distomum yumurtaları Bölünme tipi Holoblastik bölünme Superfisial bölünme Meroblastik bölünme Meroblastik bölünme Meroblastik bölünme 7. Embriyo gelişimi Holoblastik bölünme: Hücre bölünmesinin, yumurtanın tamamında gerçekleşmesi, Meroblastik bölünme: Hücre bölünmesinin, yumurtanın belirli bir kısmında gerçekleşmesi. Döllenen yumurtanın, yani zigotun embriyoyu meydana getirmek üzere ard arda yaptığı mitoz bölünmelere segmentasyon denir. Hayvanlarda iki tip segmentasyon görülür. Her ikisinde de bölünme holoblastiktir. Spiral segmentasyon: Embriyoda, oluşan yeni hücrelerin birbirinin tam olarak üzerine veya yanına denk gelmeyip, yaklaşık 45 derecelik bir kayma ile birbirinin üzerine oturduğu segmentasyon tipi. Radial segmentasyon: Embriyoda, oluşan yeni hücrelerin birbirinin üzerine veya yanına gelecek şekilde ilerlediği segmentasyon tipi. gibi gruplandırmalar bulunmaktadır. Spiral segmentasyon 1. Bölünme düzlemi yumurtanın kutup ekseni ile dar veya geniş açı yapar, her hücre alt ve üstündeki iki hücre arasında yer alır blastomerli evrede her blastomerin gelecekteki görevi belirlenmiştir. Radial segmentasyon 1. Bölünme düzlemi yumurtanın kutup eksenine dik veya paralel konumdadır blastomerli evrede blastomerlerin gelecekteki görevi belirlenmemiştir. Her blastomer gelişimin ileri evrelerine kadar çeşitli doku ve organları oluşturabilir. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 51 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ Üyeler Hareket ve beslenme gibi görevleri yerine getirmek üzere oluşturmuş vücut bölümleridir. Üyelerin tek ya da çift oluşu, eklemli ya da eklemsiz oluşu, sınıflandırmada kullanılan karakterlerdir. Arthropoda nın anten bacakları ile Omurgalıların Yüzgeç, Bacak ve Kanatları sayılabilir. 9. Larva Gelişim süresi boyunca bir larva evresinin bulunup bulunmaması, bulunuyorsa da larvanın tipi ve özellikleri, sınıflandırılmada başvurulan diğer bir karakterdir. Yandaki tabloda hayvanlarda görülen bazı larva tipleri ve ait oldukları şubeler verilmiştir. Gruplar Sölenterlerde (Coelenterata) Şeritlerde (Cestoda) Parazit kelebeklerde (Trematoda) Yumuşakçalarda (Mollusca) ve halkalısolucanlarda (Annelida) Derisidikenlilerde (Echinoderma) Kabuklularda (Crustacea) Böceklerde (/nsecta) Kurbagalarda (Anura) Trokofor Larva tipleri Planula, Veliger Onkosfera, Sistoserkus Mirasidiyum, Sporosit, Redi, Serkariya, Metaserkariya Bipinnaria, Brachiolaria Nauplius, Zoea tırtıllar, kadı lokması, rim iribaş ya da tokac Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 53 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 54 9

10 10. Sindirim sistemi Ağız ve anüsün bulunuşu, buna göre sindirim sisteminin tam veya yarım oluşu ile sindirim sisteminin diğer özellikleri, hayvanların sınıflandırılmasında evrimsel açıdan önem taşımaktadır. Porifera da (Süngerlerde) sindirim boşluğu yoktur. Daha yüksek organizasyonlu örneğin Ctenophora ve Plathelminthes şubelerinde gastrovasküler boşluk şeklindeki sindirim sistemi yanında ağız bulunur. Bunlardan da yüksek organizasyonlu Mollusca, Annelidae, Arthropoda, Echinodermata ve Chordata şubelerinde ise sindirim kanalı tamdır ve her bir uçta anüs ve ağız yer alır. 11. Dolaşım sistemi Hayvanlar aleminde besinlerin, gazların ve hormonların vücudun bir kısmından diğer kısmına taşınması kan ve dolayısı ile dolaşım sistemi ile gerçekleşir. Kan içerdiği solunum pigmentine göre, renksiz, mavi, kırmızı, sarı veya yeşilimsi renkli olabilir. Ayrıca Invertebratların çoğunda açık dolaşım, Annelida ve Chordata şuberinde ise kapalı dolaşım vardır. Omurgalılar kalp yapısı ve odacık sayısı bakımından farklılık gösterir. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 55 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ Sinir sistemi Sinir sisteminin yapısı ve çeşidi bir hayvanın basit veya gelişmiş olduğunu gösterir. İlkel gruplarda gelişmemiştir (Porifera Süngerler). İlk kez Plathelmintes te ortaya çıkmıştır. Chordata da beyinden ve omurilikten çıkan sinirlerin sayısı farklılık gösterir. Balık ve Amfibilerde 10 çift beyin sinirine karşılık, sürüngen, kuş ve memelilerde 12 çift beyin siniri çıkar. Giriş ve Temel Kavramlar Hayvanların sınıflandırılması Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 57 Hayvanların sınıflandırılması Hayvanların sınıflandırılması Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 59 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 60 10

11 Hayvanların sınıflandırılması Phylum Porifera Süngerlerde sadece hücresel düzeyde farklılaşma görülür. Gerçek doku ve organlar bulunmaz. Vücutta iki tabaka bulunmaktadır: Koanoderm tabakasında, yakalı kamçılı koanosit hücreleri ve koruyucu pinakosit hücreleri bulunur. Koanosit hücrelerinin farklılaşması ile, eşey hücreleri gelişir. Mezoglea tabakasında ise amoeboid (amebosit) hücreler, spiküller ve spongin lifler bulunur Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 61 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 62 Phylum Porifera Phylum Cnidaria & Ctenophora Cnidaria Radyal simetri, ilk defa bu şube ile birlikte ortaya çıkar. ilk defa ağız oluşumu gözlenir. Ağız, aynı zamanda anüs görevindedir. Gastrovasküler boşluk gelişmiştir. Böylece hücre dışı sindirim de başlamış olur. Diploblastik canlılardır. Knidosit (knidoblast) hücreleri savunmada görevlidir. Bu hücrelerin içinde, nematosit adı verilen yakıcı kapsüller bulunur. Savunmanın yanında avlanmada da görevlidirler. Boşaltım ve solunum sistemleri yoktur. Ctenophora Radial simetri görülen ikinci şubedir. Küçük yapılı denizel türleri içerir ve sadece tek bir türde nematosit görülür. Tamamı karnivor olan bu şube üyelerinde anüs bulunmaz, ancak tüp şeklinde bir sindirim sistemi mevcuttur. Avın yakalanmasında, tentaküller üzerinde bulunan ve Colloblast olarak bilinen yapışkan sıvı işlev görür. Siller yardımıyla yüzen en iri canlılardır. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 63 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 64 Phylum Cnidaria Phylum Cnidaria Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 65 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 66 11

12 Phylum Platyhelminthes Acoelomata'nın ilk şubesidir. Sindirim kanalı boşluğu bulunur, ancak bu boşluk sölom olarak kabul edilmez. Bilateral simetri, triploblasti, spiral segmentasyon ve buna bağlı olarak da mozaik gelişim görülür. Organizasyon organ-sistem düzeyindedir. Protostomia üyeleri oldukları için, sadece ağız bulunur ve anüs olmaması nedeniyle sindirim tek yönlüdür. Boşaltım sistemleri bulunur. Alev hücreleri taşıyan protonefridiumları vardır. Vücut dorso-ventral olarak (alt-üst yönünde) yassılaşmıştır. Solunum, iskelet ve dolaşım sistemleri bulunmaz. Basit duyu organlarına sahiptirler. Çoğu tür monoiktir. Bazı denizel formlarda, silli ve serbest yüzücü olan Müller larvası görülür. Phylum Nematoda Nemli topraklarda, tatlı sularda veya denizlerde dağılım gösterirler. Vücut yüzeyi yumuşak ve esnek bir kütikula ile örtülüdür ve siller bulunmaz. Bilezik şeklinde beyinleri ve karın tarafında uzanan sinir kordonları bulunur. Kas hücreleri, kendilerine en yakın konumda bulunan orta çizgi içindeki sinire uzantılar gönderir. Çoğu ayrı eşeylidir ve erkekler, dişilerden daha küçük yapılı olmaları ve vücutlarının arka kısmının uç tarafta kıvrılmasıyla ayrılırlar. Şubenin çoğu temsilcisi, ekonomik değere sahip olan hayvan ve bitki türlerinde parazittir. Parazit olan türlerde, genellikle bir başkalaşım evresi görülür. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 67 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 68 Phylum Rotifera Çok hücrelilerin en küçük boyutlu temsilcileridendirler. Korona (taç) bölgesinde bulunan sillerin hareketi tekerlek görüntüsünü andırır. Vücudun gerisinde, parmak taşıyan ayak ve ayakta da yapışkan salgı bezleri (pedal bezleri) bulunur. Vücutlarında bulunan kaslı farinkse "Mastax" adı verilir. Kommensal ya da parazitik yaşarlar. Dolaşım sistemleri yoktur. Gaz değişimi difüzyon yoluyla gerçekleşir. Bu canlılarda da vücuttaki hücre sayısı sabittir Ayrı eşeylidirler ve dişiler ile erkekler arasında eşeysel dimorfizm görülür. Erkekler çoğunlukla dişilere göre daha küçüktür. Phylum Mollusca Şizosöl tipte gerçek bir sölom boşluğu görülür. Vücutları segmentsizdir, üç belirgin bölgeden oluşur: baş, kaslı ayak ve visceral kitle (organlar). Dorsal vücut duvarında Manto bulunur. Manto boşluğuna sindirim, boşaltım ve üreme sistemlerinin ürünleri atılır. Bazı gruplarda manto boşluğu değişikliğe uğrayarak akciğerleri meydana getirmiştir. Manto aynı zamanda, kabuk salgılar. Salgılanan kabuk 3 tabakadan meydana gelir: Periostracum: Colchidin proteininden meydana gelir. Prizmatik tabaka: Protein matrix içerisinde yer alan CaCO3 prizmalarından oluşur. Nacreus tabakası: Ardışık olarak bulunan CaCO3 ve organik tabakalardan meydana gelir. Midyeler hariç tüm üyelerde, rendeleyici organ olan Radula bulunur. Şube genelinde açık dolaşım sistemi görülür. Sadece Gastropoda'da kapalı dolaşım sistemi görülür. Dolaşım sisteminde, Aort ve diğer kan damarları, sinüsler, 3 odacıklı bir kalp ve solunum pigmentleri (Hemoglobin) taşıyan kan mevcuttur. Gaz değişimi vücut yüzeyi, solungaçlar, akciğerler ve manto ile gerçekleştirilir. Çizgili kas ilk defa bu grupta ortaya çıkar. Vücutlarında hem çizgili hem de düz kaslar bulunur. Boşaltım sisteminde metanefridium görülür. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 69 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 70 Phylum Annelida Homonom metameri ilk defa bu canlılar ile ortaya çıkar. Vücut segmentleri, birbirine benzer. Metamerizm görülmeyen tek sistem, sindirim sistemidir. Ağız ve anüs oluşumu ile tek yönlü sindirim sistemi görülür. Sölom, şizosöl tiptedir. Epidermis tabakasından salgılanan kutikula tabakası, vücudun dış yüzeyini tamamen örter. Gaz değişimi vücut yüzeyi, solungaçlar veya Parapod'lar ile gerçekleştirilir. Baş bölgesinde tentakül, palpus, göz beneği gibi farklılaşmış organlara rastlanır. Dokunma duyusunu algılayan organlar, tat alma tomurcukları, statocyst (denge organı), fotoreseptör hücreler ve mercekli göz bulunabilir. Vücutları üzerinde bulunan kitin yapıdaki "Seta (Chaeta)" uzantıları, harekete yardımcıdır. Çoğunlukla vücutta, bez açısından zengin ve şişkin bir bölge olan "klitellum" bulunur. Bu bölge, üreme döneminde kokon oluşturulmasında görevlidir. Yine sülükler dışında tüm üyelerde kapalı dolaşım sistemi görülür. Solunum pigmenti olarak, kan plazması içerisinde Hemoglobin, Hemoerythrin veya Chlorocruorin görülebilir. Plazma içinde aynı zamanda amoebosit hücreler de bulunur. Phylum Arthropoda Hayvanlar aleminin en geniş şubesidir ve tüm bilinen türlerin yaklaşık ¾'ünü içerir. Gerçek ve şizosöl tipte bir sölom boşluğu, triploblasti ve çoğunlukla superfisiyal segmentasyon görülür. Bazı ilkel formlarda spiral segmentasyon görülebilir. Segmentlivücutları, eklemli üyeleri ve oldukça iyi gelişmiş organ sistemleri bulunur. Heteronom metameri görülür. Vücut Cephalon (Baş), Thorax ve Abdomen olarak üç bölümden oluşur. Genel olarak her segmentte bir çift üye bulunur. Ancak çeşitli gruplarda üyelerin sayısında değişiklik veya üyelerde çeşitli amaçlara yönelik değişiklikler görülebilir. Kasları çoğunlukla çizgilidir ve bu şubede hücreler asla sil taşımaz. Ergin bireylerde sölom boşluğu indirgenerek, sadece gonadların etrafında yer alır. Vücut boşluğu Haemocoel halindedir. Ağız ve anüs gelişmiştir. Sindirim sistemi tam ve tek yönlüdür. Açık dolaşım sistemi görülür. Kılcal damarlar bulunmamaktadır. Gaz değişimi; deri yüzeyi, solungaçlar, trake sistemi veya kitapsı akciğerler ile gerçekleştirilir. Boşaltımda Coxal, Maxillar ve Antennal bezler ile Malpighi tübülleri görevlidir. Eşeyler ayrıdır. Karasal formlarda iç döllenme ve çoğunlukla bir metamorfoz evresi görülür. Bazı gruplarda partenogenez, bazı gruplarda ise neoteni görülebilir. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 71 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 72 12

13 Phylum Echinodermata Tamamı denizel olan ve birçoğu gruplar halinde yaşayan canlılardır. Bu takıma ait canlılarda, larva döneminde bilateral simetri görülür. Ergin fazda ise, radial simetriye geçilir. Vücut beş ışınlı (denizyıldızlarında), küre (deniz kestanelerinde) veya silindir (deniz hıyarları) şeklindedir. Embriyo gelişimi esnasında da radyal segmentasyon görülür. Mezoderm ve sölom oluşumu, protostomia üyelerinden farklıdır. anlamda bir boşaltım ve dolaşım sistemi görülmez. Rejenerasyon yetenekleri yüksektir. Ayrı eşeylidirler ve dış döllenme görülür.ayrıca birkaç türünde bölünme ile eşeysiz çoğalma görülür. Gelişim esnasında larva evresi bulunur. Ancak bazılarında doğrudan ergine gelişim de görülür. Phylum Chordata Bütün yaşam süresince vücuda desteklik yapan bir notokord bulunur. Vücudun arka kısmında, kanallı bir sinir şeridi bulunur. Sölom boşluğu ve sindirim sistemleri çok iyi gelişmiştir. En azından embriyonun ilkin safhalarında, mutlaka çift halde solungaç yarıkları görülür.genellikle bilateral simetri görülür. Triploblastik canlılardır. Segmentli yapı gösteren vücutlarında bir kuyruk bölgesi görülür. Gerçek bir kafatasının bulunup bulunmamasına göre, iki grup halinde incelenirler. Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 73 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 74 Phylum Chordata Hayvanların sınıflandırılması Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 75 Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 76 Hayvanların sınıflandırılması Nisan 12 Doç. Dr. Hasan KOÇ 77 13

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu:

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI (Zooloji) 1. Laboratuvar: Hayvan Sistematiği, Simetriler, Vücut Yönleri, Kesitler

GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI (Zooloji) 1. Laboratuvar: Hayvan Sistematiği, Simetriler, Vücut Yönleri, Kesitler B i y o 1 0 3. 0 1 G e n. B i y o. L a b. ( Z o o l o j i ) 1 GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI (Zooloji) 1. Laboratuvar: Hayvan Sistematiği, Simetriler, Vücut Yönleri, Kesitler Sistematik ve taksonomi nedir?...

Detaylı

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

ANNELIDA. (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK

ANNELIDA. (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK ANNELIDA (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK ANNELIDA (Halkalı kurtlar) Vücutları, vücut boyunca devam eden, birbirinin benzeri bölümlerden (segment) oluşmuştur

Detaylı

" N i t e l i k l i B i l g i "

 N i t e l i k l i B i l g i 1 of 12 11-03-2012 19:32 GÜNCEL BILIM BILIM-EĞLENCE BILIM-PROJE BILIM-ÖĞRETMEN " N i t e l i k l i B i l g i " GIRIŞ KONULAR SORULAR NOTLAR MATERYAL DENEYLER RESIMLER ANIMASYON SINIFLANDIRMA LİNK Sınıflandırmanın

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır.

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. KAS SİSTEMLERİ Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. Kas Dokusunun Karakteristikleri: 1.

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

LER 1. BÖLÜM: CANLI VE CANSIZ FARKLARI...1 2. BÖLÜM: CANLILARIN ÇE

LER 1. BÖLÜM: CANLI VE CANSIZ FARKLARI...1 2. BÖLÜM: CANLILARIN ÇE İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: CANLI VE CANSIZ FARKLARI...1 2. BÖLÜM: CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ...5 VİRÜSLER...7 MONERA ALEMİ...9 PROTİSTA ALEMİ...12 Hayvan benzeri protistler: Protozoa... 13 Fungus benzeri protistler:

Detaylı

Bir çekirge sürüsü yaklaşık 2 milyar bireyden oluşur. Ortalama 3 bin ton ağırlığa ulaşır. Bu bazen 50 bin tona yaklaşır. Bir birey bin yumurta

Bir çekirge sürüsü yaklaşık 2 milyar bireyden oluşur. Ortalama 3 bin ton ağırlığa ulaşır. Bu bazen 50 bin tona yaklaşır. Bir birey bin yumurta Tanımlanmış hayvanların 5/4 ü bu sınıfa girer. Toplam tür sayısı 2 milyon civarındadır. Karasal hayvanlar olmalarına rağmen derin denizler hariç tüm biyotoplara uyum sağlamıştır. Atların ayak izinde, birikmiş

Detaylı

Hücre çekirdeği (nucleus)

Hücre çekirdeği (nucleus) Hücre çekirdeği (nucleus) Toplam hücre hacmının 1/20-1/10'unu kapsar. Değişik hücrelerde mekanik etkilerle, yer ve şekil değiştirebilir, bu nedenle hücrelerde farklı şekillerde görülebilir. Çekirdek, hücre

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI (Fertilizasyon, Segmentasyon, İmplantasyon ve Bilaminar disk) PROF. DR. İSMAİL SEÇKİN FERTİLİZASYON A ) Germ hücrelerinin fertilizasyon bölgesine taşınması Oositin ampullaya

Detaylı

www.kanatlibilgi.com

www.kanatlibilgi.com www.kanatlibilgi.com TAVUK EMBRİYOSUNUN GÜNLÜK GELİŞİM SAFHALARI Kaynak: Dr Stephan WARIN, DVM, Avian Business Unit. CEVA Santé Animale, La Ballastiere, BP 126, 33501 Libourne Cedex, France Çeviren: Barbaros

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

Gelişim biyolojisi nedir?

Gelişim biyolojisi nedir? Gelişim biyolojisi nedir? Çok hücreli organizmalarda, döllenmiş bir yumurta olan zigottan nispeten yavaş ve ardışık ilerleyen değişim süreçleriyle tam bir organizma meydana gelmesi (epigenez) ve gelişmiş

Detaylı

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Bitkilerin Yapısı Biyoloji Ders Notları A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Karasal bitkiler iki organ sistemine sahiptir. Toprakların su ve mineral alınmasını sağlayan toprak altı kök sistemi ve gövde,

Detaylı

Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz

Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz Doğru Yanlış 1 Bir canlıya omurgalı ya da omurgasız demekle sistematik birimde şubesini belirlemiş oluruz. 2 Virüslerde DNA ya

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

Alt sınıf: Apterygota otakım 1. Diplura (Çift kuyruklular) otakım 2. Protura otakım 3. Collembola (Kuyrukla sıçrayanlar) otakım 4.

Alt sınıf: Apterygota otakım 1. Diplura (Çift kuyruklular) otakım 2. Protura otakım 3. Collembola (Kuyrukla sıçrayanlar) otakım 4. APTERYGOTA Alt sınıf: Apterygota otakım 1. Diplura (Çift kuyruklular) otakım 2. Protura otakım 3. Collembola (Kuyrukla sıçrayanlar) otakım 4. Thysanura APTERYGOTA Alt sınıf: Apterygota (Kanatsız Böcekler)

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

İÇ ORGANLARIN YAPI ve İŞLEYİŞİ (ANATOMİ VE FİZYOLOJİ)

İÇ ORGANLARIN YAPI ve İŞLEYİŞİ (ANATOMİ VE FİZYOLOJİ) İÇ ORGANLARIN YAPI ve İŞLEYİŞİ (ANATOMİ VE FİZYOLOJİ) 1 KAS SİSTEMİ Bir böceğin vücudu içerisinde yüzlerceden birkaç bine kadar değişen sayıda kas bulunur. Böcek kasları genel olarak Enine Çizgili Yarı

Detaylı

HÜCRESEL FARKLILAŞMASI

HÜCRESEL FARKLILAŞMASI HÜCRESEL FARKLILAŞMASI Embriyo çevresi ile etkileşim halindedir ve gelişimi çevresinden gelen bilgiler yoluyla yönlendirilir. Bir embriyonik hücrenin çevresi ise embriyo içindeki çevreleyen dokudan oluşur

Detaylı

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ RİBOZOM YAPI, FONKSİYON VE BİYOSENTEZİ Ribozom Palade adlı araştırıcı tarafından elektron mikroskop ile tanımlanmıştır. Viruslar hariç tüm canlılarda bulunan bir membranla çevrili olmayan organellerdir.

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 8.Hafta ( 03-07 / 11 / 2014 ) FETUS FİZYOLOJİSİ 1.Embriyonun Gelişmesi 1.) Plasenta 2.) Amnion Kesesi ve Amnion Sıvısı Slayt No: 9 1.) EMBRİYONUN GELİŞMESİ

Detaylı

ARICILIĞA GENEL BAKIŞ

ARICILIĞA GENEL BAKIŞ ARICILIĞA GENEL BAKIŞ TÜRKİYE VE DÜNYADA ARICILIK Dünyada 65 milyon koloni ile 1.5 milyon ton bal üretimi yapılmaktadır. Türkiye ise 5 milyon koloni ile Çin in arkasından 2.,bal üretim miktarı 94.000 ton

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında ÜREME SİSTEMİ HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında türe özgü eşleşme davranışları görülür.

Detaylı

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ Ordo (Takım): Blattoptera (Hamam böcekleri) Vücutları kahverengi tonlarında, yassı ve ovaldir. Antenler çoğunlukla

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel Kas Dokusunun Gelişimi Doç.Dr. E.Elif Güzel Kasların çoğunluğu mezodermden gelişir paraksiyal mezoderm lateral mezodermin somatik ve splanknik tabakaları neural krest hücreleri Paraksiyal mezoderm İskelet

Detaylı

CANLI-CANSIZ KAVRAMLARI

CANLI-CANSIZ KAVRAMLARI CANLI-CANSIZ KAVRAMLARI Canlı organizmaların çoğunluğunu cansız yada inorganik nesnelerden ayırt etmek kolay ise de, bazı canlı formların canlı olup olmadıklarının anlaşılması güç olabilir. Bir bitki tohumu

Detaylı

FEN LEVHALAR SETİ Malzeme Listesi

FEN LEVHALAR SETİ Malzeme Listesi FEN LEVHALAR SETİ Malzeme Listesi S.NO KOD ÜRÜN ADI MİKTARI 1 F0700 ATOM YERLEŞİM DÜZENİ ÖRNEKLERİ LEVHASI 1 ADET 2 F0701 BAŞKALAŞIM LEVHASI 1 ADET 3 F0702 BİTKİ VE HAYVAN HÜCRESİ LEVHASI 1 ADET 4 F0703

Detaylı

GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI 2. Laboratuvar: Hücre Kavramı ve Bir Hücreli Canlılar

GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI 2. Laboratuvar: Hücre Kavramı ve Bir Hücreli Canlılar B i y o 1 0 3 G e n. B i y o. L a b. 1 GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI 2. Laboratuvar: Hücre Kavramı ve Bir Hücreli Canlılar Hücre nedir?... 1 Prokaryotik ve ökaryotik hücreler... 2 Hücre inceleme yöntemleri...

Detaylı

Canlıların Sınıflandırılması

Canlıların Sınıflandırılması 1 Canlıların Sınıflandırılması Sınıflandırma ( Sistematik = Taksonomi ) : Canlıların ortak özelliklerine ve akrabalık ilişkilerine bakılarak yapılan gruplandırmaya denir. Sınıflandırma Yapmanın Faydaları

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur?

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? 30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? A) Tohum B) Meyve C) Polen D) Embriyo E) Yumurta 39. Çiçekli bitkilerin üremesinde

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

25.03.2015. Mikroorganizmalar; nükleus özelliklerine göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta incelenir.

25.03.2015. Mikroorganizmalar; nükleus özelliklerine göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta incelenir. BAKTERİLERİN DİĞER MİKROORGANİZMALARLA KARŞILAŞTIRILMASI BAKTERİLERİN DİĞER MİKROORGANİZMALARLA KARŞILAŞTIRILMASI Mikroorganizmalar; nükleus özelliklerine göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta

Detaylı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN Döl almaşı Angiospermlerde; Baskın döl sporofit, Gametofit indirgenmiş, Sporofit üreme yapısı olan çiçeği oluşturur. Ovaryum

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek)

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) KONU 10. ÜREME VE GELİŞME I. Bitki Hücrelerinde Üreme ve Gelişme: Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) Yöntem: Rosa sp. ve Lilium sp. tam çiçeğinden alınan enine

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 BÖLÜM 2: MİKROORGANİZMALARIN MORFOLOJİLERİ.13 BÖLÜM 3: MİKROORGANİZMALARIN HÜCRE YAPILARI...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 BÖLÜM 2: MİKROORGANİZMALARIN MORFOLOJİLERİ.13 BÖLÜM 3: MİKROORGANİZMALARIN HÜCRE YAPILARI... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 1.1. Tanım ve Kapsam...1 1.2. Mikrobiyoloji Biliminin Gelişmesi...2 1.3. Mikroorganizmaların Hayatımızdaki Önemi...5 1.3.1. Mikroorganizmaların Yararları...5

Detaylı

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri KAS DOKUSU Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri Kasın Fonksiyonu Hareket Solunum Vücut ısısının üretimi İletişim Organların kontraksiyonu

Detaylı

Şekil : Açık Dolaşım Şeması

Şekil : Açık Dolaşım Şeması DOLAŞIM SİSTEMLERİ Çok hücreli canlılarda, alınan besinlerin ve oksijenin hücrelere ulaştırmak ve artık maddeleri dokulardan uzaklaştırmak için bir taşıma sistemine ihtiyaç vardır. Hayvanlarda bu işlemleri

Detaylı

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda

Detaylı

HÜCRE ve HÜCRE YAPISI

HÜCRE ve HÜCRE YAPISI HÜCRE ve HÜCRE YAPISI Kimya bilmi için maddelerin temel birimi atom ne ise Biyoloji bilmi için de canlılığın temel birimi Hücre dir. Yani tüm organizmalar hücrelerden oluşur. Hücreler iki şekilde karşımıza

Detaylı

KURBAĞA BİYOLOJİSİ VE YETİŞTİRME TEKNİKLERİ

KURBAĞA BİYOLOJİSİ VE YETİŞTİRME TEKNİKLERİ KURBAĞA BİYOLOJİSİ VE YETİŞTİRME TEKNİKLERİ Su Ürün. Müh. M. Suat İNAN Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, TÜGEM GİRİŞ Türkiye de göl, dere, çay, nehir gibi iç sularda ve bazı nemli ortamlarda yaşayan pek çok

Detaylı

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( )

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( ) Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:

Detaylı

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 Canlıların prokaryot ve ökoaryot olma özelliğini hücre komponentlerinden hangisi belirler? MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 B. Stoplazmik membran C. Golgi membranı D. Nükleer membran E. Endoplazmik retikulum

Detaylı

BÖLÜM IV: SUBREGNUM: METAZOA

BÖLÜM IV: SUBREGNUM: METAZOA BÖLÜM IV: SUBREGNUM: METAZOA Metazoonlar erken embriyonik gelişim dönemleri sırasında bir blastula evresi geçiren çokhücreli, hareketli, heterotrofik organizmalardır. Sünger ve mercan gibi bazı gruplar

Detaylı

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir.

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. İSKELET ve KAS SİSTEMLERİ İSKELET SİSTEMLERİ Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 6. sınıf seviyesinde öğrencilerden, canlıyı oluşturan temel yapı birimi ve diğer yapılarla ilişkisi, bazı sistemlere ait yapı ve organlar, bitki ve hayvanlardaki

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4.

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. 1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. Çiftçi çok hızlı büyüyen ve bol ürün aldığı bir bitki türünü yukarıdaki gibi yetiştiriyor. Buna göre çiftçinin bunu yapmasındaki amacı aşağıdakilerden

Detaylı

GAZ ALIŞVERİŞİ. Uyarı: Canlılar O 2 ve CO 2 i zardan aktif taşıma ile değil, tamamen difüzyon ile geçirirler.

GAZ ALIŞVERİŞİ. Uyarı: Canlılar O 2 ve CO 2 i zardan aktif taşıma ile değil, tamamen difüzyon ile geçirirler. GAZ ALIŞVERİŞİ Canlılar yaşamlarını sürdürmek için enerji elde etmek zorundadır. Bu enerjiyi organik monomerlerden sağlarlar. Organik monomerlerin hücrelerde oksijenli veya oksijensiz olarak parçalanması

Detaylı

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça fazla bulunur. Sadece iskelet kasları toplam a ırlı ın

Detaylı

1. Phylum: Rotifera 2. Phylum: Nematoda 3. Phylum: Nematomorpha 4. Phylum: Gastrotrichia ayrıca daha küçük phylumlar;

1. Phylum: Rotifera 2. Phylum: Nematoda 3. Phylum: Nematomorpha 4. Phylum: Gastrotrichia ayrıca daha küçük phylumlar; BÖLÜM IX: ASCHELMINTHES Günümüzde fazla kabul görmeyen bir grup ismidir. Eskiden bu grup içinde class olarak kabul edilen tatlı su ve denizel formlar şimdi ayrı birer phylum olarak incelenmektedirler.

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

4.Kofulları büyük ve az sayıdadır. Kofulları küçük ve çok sayıdadır

4.Kofulları büyük ve az sayıdadır. Kofulları küçük ve çok sayıdadır Hücre: *Canlıları oluşturan birimlere hücre adı verilir. * Hücrenin varlığının ve özelliklerinin bilinmesi mikroskobun bulunmasıyla başlamıştır. İlk kez Robert Hooke yaptığı basit mikroskopla şişe mantarının

Detaylı

Canlılar aleminin sınıflandırılması

Canlılar aleminin sınıflandırılması On5yirmi5.com Canlılar aleminin sınıflandırılması Canlılar bitkiler, hayvanlar, mantarlar ve mikroskobik canlılar olmak üzere sınıflandırılır. İşte ayrıntılar... Yayın Tarihi : 15 Kasım 2012 Perşembe (oluşturma

Detaylı

1. Phylum: Rotifera 2. Phylum: Nematoda 3. Phylum: Nematomorpha 4. Phylum: Gastrotrichia ayrıca daha küçük phylumlar;

1. Phylum: Rotifera 2. Phylum: Nematoda 3. Phylum: Nematomorpha 4. Phylum: Gastrotrichia ayrıca daha küçük phylumlar; BÖLÜM IX: ASCHELMINTHES Günümüzde fazla kabul görmeyen bir grup ismidir. Eskiden bu grup içinde class olarak kabul edilen tatlı su ve denizel formlar şimdi ayrı birer phylum olarak incelenmektedirler.

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: BİTKİLERİN YAPISI ALIŞTIRMALAR Bu başlık altında her bölüm kazanımlara ayrılmış, kazanımlar tek tek çözümlü temel alıştırmalar ve sorular ile taranmıştır. Özellikle bu kısmın

Detaylı

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir.

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir. Embriyoloji, genel anlamıyla canlıların oluşmasını ve gelişmesini inceleyen bir bilim dalıdır. İnsan ve memeli hayvanların doğumdan önceki, kanatlı hayvanların ise kuluçka dönemindeki hayatını inceler.

Detaylı

FERTİLİZASYON-Döllenme

FERTİLİZASYON-Döllenme FERTİLİZASYON-Döllenme Tanım Spermatozoon ile Oosit II nin birleşerek yeni bir canlı olan ZİGOT u şekillendirmesi Ovulasyonla yumurta yoluna atılan Oosit korona radiata hücreleri ile sarılıdır. - Oosit

Detaylı

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek.

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. 19.11.2014/Çarşamba Lab 6 KONU: Hücre Bölünmesi ve Kromozom Morfolojisi AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. KAZANIMLAR: Ökaryotik hücrelerin nasıl çoğaldıkları

Detaylı

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER SİTOPLAZMA VE ORGANELLER Sitoplazma, hücre iskeleti, organeller ve bunların içinde yer aldığı koyu kıvamlı sıvı kısımdan ( sitozol, sitoplazma) oluşur. ORGANELLER 1. Mitokondri 2. Plastitler 3. Ribozom

Detaylı

Omurgalılar Sistematiği

Omurgalılar Sistematiği Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Kitaplar Serisi No. 181 Omurgalılar Sistematiği (Ders Kitabı) (I. Baskı) Prof. Dr. Abidin BUDAK Yrd. Doç. Dr. Ahmet MERMER Yrd. Doç. Dr. Bayram GÖÇMEN Yrd. Doç. Dr. Uğur

Detaylı

FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI

FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Giriş Filogenetik veriler ile canlılar arasında oluşturulan akrabalık ilişkileri, canlılığın gelişimine dair bize akrabalık ağaçlarını

Detaylı

İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez

İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD Yaşamın İkinci Haftası İmplantasyon Trofoblast invazyonu

Detaylı

Sınav : FEN BİLGİSİ ÖĞ. Yarışma Sınavı. 4 Levha halindeki bir metal tel haline getirildiğinde; A ) Yalnız II B ) C ) D ) E ) A ) B ) C ) D ) A )

Sınav : FEN BİLGİSİ ÖĞ. Yarışma Sınavı. 4 Levha halindeki bir metal tel haline getirildiğinde; A ) Yalnız II B ) C ) D ) E ) A ) B ) C ) D ) A ) 1 I. Yapılarında tek cins molekül veya atom bulunur. II. Belirli sıcaklıkta erirler. III. yrımsal damıtma ile ayrılabilirler. Yukarıdaki özelliklerden hangisi/hangileri saf maddeler için doğrudur? Yalnız

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

ENTOMOLOJİ LABORATUARI

ENTOMOLOJİ LABORATUARI ENTOMOLOJİ LABORATUARI Böceklerde Bacak Yapısı Ergin böceklerin hemen hepsi, her toraks segmentinde bir çift olmak üzere üç çift bacağa sahiptir. Larva ve nimflerde ise bu sayı değişebilir. Yapısal olarak

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı)

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı Zararlı Organizma Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Sınıf: Insecta Takım: Hymenoptera Familya:Cynipidae Tanımı Konukçuları Zarar

Detaylı

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Döllenmiş yumurta fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Yaşam boyu devam eden biyolojik, bilişsel, sosyal gelişim ve kişilik gelişiminin bilimsel incelemesi Gelişim psikolojisinin başlıca

Detaylı

ÜNİTE 1: BİYOLOJİYE GİRİŞ

ÜNİTE 1: BİYOLOJİYE GİRİŞ ÜNİTE 1: BİYOLOJİYE GİRİŞ Anahtar kavramlar 1.1 Biyologlar mikroskobik türlerden dev türlere kadar bütün canlıları inceler. 1.2 Biyologlar yaşamdaki çeşitliliği açıklamaya çalışırlar. 1.3 Biyoloji de son

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Paslanmaz Çelik Gövde Yalıtım Sargısı Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Katalizör Yüzey Tabakası Egzoz Gazları: Hidrokarbonlar Karbon Monoksit Azot Oksitleri Bu bölüme kadar, açıkça ifade edilmese

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

İNSAN VÜCUDU Hücre: İnsan vücudunun en küçük yapı taşına hücre denir. Hücrenin beslenmesinde hücre zarı yardımcı olur. İnsan Yapısı: Hücreler birleşerek dokuları,dokular birleşerek organları, organlar

Detaylı

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir.

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. İskelet Sistemi - İskelet sisteminin oluşturan yapılar kemiklerdir. - Kemikler şekillerine

Detaylı

BAŞLAR DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

BAŞLAR DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Şehit Polis İsmail Özbek Orta Okulu Melisa B. ALADAĞ & Bersu PAŞA 245 256 6/C 1 HÜCRE Hücre, çok hücreli canlılardaki en küçük yaşam birimidir. Canlının

Detaylı

ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ÖABT BİYOLOJİ ALAN BİLGİSİ - ALAN EĞİTİMİ

ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ÖABT BİYOLOJİ ALAN BİLGİSİ - ALAN EĞİTİMİ ÖABT 2015 Soruları yakalayan komisyon tarafından hazırlanmıştır. ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ÖABT BİYOLOJİ ALAN BİLGİSİ - ALAN EĞİTİMİ Konu Anlatımı Özgün Sorular Ayrıntılı Çözümler Test Stratejileri

Detaylı

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Bağışık Sistemler Bağışıklık sistemi insan vücudunun hastalıklara karşı savunma mekanizmasını oluşturan

Detaylı

Yarışma Sınavı A ) B ) C ) D ) E ) 6 Aşağıdakilerden hangisi ekolojinin kural ve

Yarışma Sınavı A ) B ) C ) D ) E ) 6 Aşağıdakilerden hangisi ekolojinin kural ve A A 1 Aşağıdaki bakterilerden hangisi normal bağırsak florasında bulunmaz? 5 Streptococus fecalis Escherichia coli Enterobacter aerogenes Bacillus subtilis Bakteroides fragilis 2 Dış döllenme ile çoğalan

Detaylı

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR 6... Hayvan ve bitki hücrelerini, temel kısımları ve görevleri açısından karşılaştırır. a. Hücrenin temel kısımları için sadece hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

ÜNİTE I: CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME, GELİŞME A. HÜCRE 1. Yaşamın Temel Birimi Hücreye Yolculuk

ÜNİTE I: CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME, GELİŞME A. HÜCRE 1. Yaşamın Temel Birimi Hücreye Yolculuk ÜNİTE I: CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME, GELİŞME A. HÜCRE 1. Yaşamın Temel Birimi Hücreye Yolculuk terliksi hayvan (paramesyum) ve mavi yeşil algler tek hücreli canlılardır. Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız

Detaylı

Şekil ve fonksiyonları benzer olan belli bir görevi yapmak üzere bir araya gelmiş hücre gruplarına doku denir. Hücreler dokuları,dokular da bir araya

Şekil ve fonksiyonları benzer olan belli bir görevi yapmak üzere bir araya gelmiş hücre gruplarına doku denir. Hücreler dokuları,dokular da bir araya Şekil ve fonksiyonları benzer olan belli bir görevi yapmak üzere bir araya gelmiş hücre gruplarına doku denir. Hücreler dokuları,dokular da bir araya gelerek organları,organlar ise organ sistemlerini oluştururlar.

Detaylı