KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRAYN. istanbul TicARET ODASı YAYıN NO :

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRAYN. istanbul TicARET ODASı YAYıN NO : 1992-24"

Transkript

1 KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRAYN istanbul TicARET ODASı YAYıN NO :

2 KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRAYNA istanbul TicARET ODASı YAYıN NO:

3 Çalışmayı Hazırlayanlar: Prof. Dr. Nazım Engin Özlenen Sezer

4 içindekiler SUNUŞ.... Sayfa DEGERLENDiRME GiRiş ÜLKE VE TOPLUM Genel'Bilgiler...: Demografik Yapı, işgücü ve Beşeri Sermaye Sosyal Göstergeler EKONOMiK DURUM..., Genel Ekonomi a) Ekonominin Kurumsal Yapısı b) istatistiki Bilgiler Tarım, Ormancılık, Balıkçılık imalat Sanayi Doğal Kaynaklar ve Madencilik... ~ Bütçe (Kamu Finansmanı)...: Ödemeler Bilançosu (Dış Ticaretin Yapısı) DIŞ TicARET Genel Dış Ticaret ihracat - ithalat Türkiye - Ukrayna Dış Ticareti PiYASANıN YAPıSı, SATIŞ KANALLARI, DAGITIM KANALLARI MEVZUAT Dış Ticaret Rejimi ve Kambiyo Mevzuatı Ukrayna Cumhuriyeti Yabancı Yatırımlar Yasası Ukrayna Cumhuriyeti Dış Ekonomik Etkinlikler Yasası Ukrayna Cumhuriyeti Vergi Sistemi Yasası Ukrayna Cumhuriyeti Devlet işletmeleri Varlıklarının Özelleştirilmesi Yasası Ukrayna Cumhuriyeti, Küçük Devlet işletmelerinin Özelleştirilmesi (Küçük Özelleştirme) Yasası...; PiYASAYA GiRişTE ÖNERiLER Potansiyel Faaliyet Alanları ve ihraç Mallarımız için Piyasanın Durumu... 69

5 Sayfa 7. işadamları için YARARLı BiLGiLER ÜLKEYE GiDiş * Pasaport ve Vize işlemleri * Nasıl Gidilir? * Ne zaman Gidilir? * Gümrük Kontrolü GÜNLÜK YAŞAM * Ulaşım...; * Haberleşme * Otel ve Lokantalar... 80

6 TABLOLAR LisTESi TABLO NO Sayfa 1. Cumhuriyetlerde işgücünün cinsiyetiere göre dağılımı işçi ve ücretliler içinde yerli halk dışındakilerin payı Ukrayna Cumhuriyetinde istihdamın dağılımı Ukrayna ile ilgili istihdam fonuna ilişkin resmi projeksiyonlar Ukrayna Cumhuriyetinde 1979'da 1989 nüfus sayımlarına göre emeklilik yaşı üzerinde olanlar..." Sosyal göstergeler Gelir bölüşümü SSCB Mevduat bankalarında kişi başına düşen ortalama tasarruf mevduatı Yıllar itibarıyle kişi başına düşen tüketim harcamaları Bellibaşlı gıda maddelerinin kişi başına düşen miktarları Bağımlılık oranları Kamusal demiryolu ağı Yol ağı Net maddi ürünün sektörel dağılımı Sektörel net maddi üretim SSCB 'de tarımsal üretim miktarları ve Rusya Federasyonu ve Ukrayna Cumhuriyetinin % payları Tarımsal Üretim... ~ SSCB ve Ukrayna'da kişi başına üretim Cumhuriyetlerde sektörlerin toplam net milli hasıla içindeki payları Sektör bazında kişi başına düşen net çıktı Belli başlı sınai ürünlerin üretiminde yüzde paylar Cumuhuriyetlerde net maddi üretimin artış hızı Net maddi üretim ve cumhuriyetlerin payı inşaat sektörü Pazarlanabilir demir cevheri üretimi ve görünürdeki tüketim Cumhuriyetlerin kömür üretimi Cumhuriyetlerin doğal gaz üretimi... 28

7 TABLOLAR LisTESi TABLO NO Sayfa 28. Cumhuriyetlerin petrol üretimi Ukrayna Cumhuriyeti bütçesine ait özet bilgiler Ticaret göstergelerine ilişkin özet bilgiler..." Yaratılan katma değere göre Cumhuriyetlerin dış ticaret dengeleri Dış ticaret dengeleri Ukrayna'da dış ticaretin yapısı Ukrayna'da dış ticaretin yapısı Ukrayna'da başlıca maddeler itibariyle üretim Türkiye'~in Ukrayna'ya ihracatında bellbaşlı ürünler Türkiye'nin Ukrayna'dan ithal ettiği ürünler Ukrayna'da fiyat artışları...: Döviz kurları... 58

8 SUNUŞ Eylül 1991, Dünyanın ikinci büyük gücü Sovyetler Birliği'nin çöküşünün başladığı tarih. Bir zamanlar herbiri kendi zengin tarihi ve kültürel birikime sahip 15 Ulusal Cumhuriyetten oluşan büyük bir federasyon. Bugün ise bu ülke olmadığı gibi Avrupa Topluluğu gibi üye ülkeler topluluğu olarak da nitelendirilmeyen Bağımsız Devletler Topluluğu. işte bu çalışmada Bağımsız Devletler Topluluğu'na dahilolan ülkelerden ilk aşamada 7 tanesi (Rusya, Ukrayna, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Azerbaycan ve Kırgızistan) incelenerek her biri ayrı bir kitap olarak hazırlanmıştır. Bu çalışmalar yapılırken ilk olarak bu ülkelerle ilgili yayınlanmış veya yayınlanmamış temin edilebilen bütün yerli ve yabancı yayınlar taranmış, daha sonra üçer kişilik üç ekip bu ülkelere gitmiş ve elde edilen bilgiler mahallinde de değerlendirilerek eksik olanların tamamlanabilmesine çalışılmıştır. Ancak, hemen belirtelim bu araştırmanın' sahaya yönelik kısmı güç koşullarda gerçekleştirilmiştir. Öncelikle yeni bağımsızlığını kazanan Cumhuriyetlerde derlenmiş bilgilerin bulunmaması veya mevcut bilgilerin verilmek istenmemesi veya görüşme yapılan kişilerden alınan bazı bilgilerin bir başkası tarafından doğrulanmaması gibi. Araştırmanın en büyük yardımcımız olmuştur. Özellikle Orta Asya Cumhuriyetlerindeki Büyükelçilerimiz zor gerçekleştirilmesi amacıyla bu ülkelere yapılan ziyaretlerde Türk Büyükelçilikleri çalışma şartlarına ve kısıtlı kadrolarına rağmen güçlükleri yenmemizde en büyük desteği vermişlerdir. Bu nedenle Alma Ata Büyükelçimiz Sn. Argun Özbay'a, Taşkent Büyükelçisi Sn. Volkan çotur'a, Bişkek Büyükelçisi Sn. Metin Göker'e, Aşkabat Büyükelçisi Sn. Selçuk incesu'ya, Bakü Büyükelçisi Sn. Altan Karamanoğlu'na,. Kiev Büyükelçisi Sn. Acar Germen'e ve Moskova Ekonomi ve Ticaret Müşavirliği Yetkililerine teşekkürlerimiz sonsuzdur. Bu proje Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Cengiz Ersun'un koordinasyonunda Prof. Dr. Nazım Engin, Prof. Dr. Rona Turanlı, Prof. Dr. Osman Z. Orhan, Doç. Dr. Ahmet incekara, Erdoğdu Pekcan, Özlenen Sezer, Zehra Mumcu ve Nuran Mihmandarlı'dan oluşan ekip tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırmaların bu ülkelerle iş ilişkilerine girmeyi planlayan tüm ilgililereyararlı olmasını diliyoruz. Prof. Dr. ismail ÖZASLAN Genel Sekreter

9

10 OEGERLENOiRME Bugün artık tarihe kanşmış olan Sovyetler Birliği, herbiri kendi zengin tarihi ve kültürel birikimine sahip 15 Ulusal Cumhuriyetten oluşan bir federasyondu. ilk Rus devleti, 862 yılında, bir Viking olan Prens Rurik tarafından, şimdi Ukrayan'nın başkenti olan Kiev'de kurulmuştu. Devletin merkezi 1238 yılında Moskova'ya taşınmış ve bugün Ukrayna ve B.Rusya olarak bilinen Cumhuriyetler ilk dönemlerde Litvanya ve daha sonra da Polonya tarafından yönetilmişti. Rusya devleti XVii. yüzyılın sonlarına kadar, Batı'da olan gelişmeleri bir hayli gerilerden izleyen bir ülke iken XVIII. yüzyılın başlarından itibaren önce Çar B.Petro'nun, daha sonra da II. Katerina'nın gayretleri sonucu batılııaşmaya başlamış ve modern bir ordu kurarak sınrlarını batıya ve güneye doğru genişletmiştir. Rusya'nın büyük bir askeri ve ekonomik güç olarak kabul edilmesi ise, esas olarak, Napolyon'un 'lerde mağlup edilmesi ile olmuştur. XiX. yüzyılda ise Rusya'nın ekonomik ve politik güç olarak artık iyice kendini gösterdiğine tanık olunmuştur yılının Mart ayında Romanof hanedinanın çökmesi ile Rusya'da yeni bir dönem başlamış, aynı yılın 7 Kasım'ında "Ekim Devrimi" (Bolşevik Devrim) gerçekleştirilmiştir. Bu devrim, siyasal çoğulculuğun tüm izlerini tarihin derinliklerine gömmüş ve tüm yetkiler S.B. Komünist Partisi'nin bünyesinde toplanmıştır. Stalin döneminde S.B., temeli kitle terörüne ve totaliter yöntemlere dayalı bir diktatorya tarafından yönetilmiş, N.Kuruşçef dönemi ise katı totaliter yapının kısmen yumuşatıldığı bir dönem olmuştur.fakat Brejnev zamanında, Stalinizmden vazgeçmenin işin mantığı gereği komünist sistemin çökmesi anlamına geleceğinin anlaşılması üzerine yumuşama eğilimlerine son verilmiş, bununla beraber Stalin döneminin aşırılıklarına bir daha geri dönülmemiştir. Brejnev'in 1982 sonunda ölümünden sonra erine KGB'nin eski başkanı Yuri Andrapov geçmiştir. Andropov, ekonomik reform konusunda ilk tartışmaları başlatan kişidir. Andrapov, sistemdeki çürüme ve dejenerasyonun üzerine kararlılıkla gitmiş, hatta günümüzde çok önem kazanan çevre sorunları ile bile yakından ilgilenmiştir. Bunların yanında, Andrapov'un en önemli katkısının, daha sonraları, Mart 1985'de partinin başına geçen M.Gorbaçov'un kariyerini hazırlaması olduğunu söyleyebiliriz. Perestroyka öncesi, yani geleneksel Sovyet politik sistemi, nomenklatura ilkesi olarak adlandırıla ilkeye dayandırıımıştı. Buna göre, ülkedeki tüm önemli görevlere atamalar Komünist Partisi tarafından yapılıyordu. Stalinizmin kötü mirasına karşı kararla hücumlar, Gorbaçov'un glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden yapılanma) politikaları ile yeniden gündeme getirilmişti yılı Ağustos ayındaki darbe girişimine kadar Sovyetler Birliği, komünist sisteme özgü güç yapısını aşama aşama terketme ve onun yerine hukukun hakimiyetine dayalı gerçek çok partili sisteme geçme sürecini yaşamaktaydı. Gorbaçov'un iktidara gelmesinden sonra politik sistemde büyük değişiklikler gerçekleştirilmiş olmasına karşın, darbe olduğunda, sistem Avrupai anlamda bir demokrasi olmaktan çok uzaktı ve piyasa ekonomisine geçiş yönünde de sadece birkaç adım atılabilmişti. Darbe girişimine kadar geçen dönemde meydana gelen en önemli değişiklik, Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin gücündeki gözle görülür azalmaydı denilebilir yılı ortalarına gelene kadar Sovyetler Birliği Komünist Partisi en az 5 önemli gruba bölünmüştü. Antikomünist Politik Muhalefet de çok yaygın olmakla beraber parçalanmış bir görüntü sergiliyordu. Sovyetler Birliği'nde 1990 ve 1991 yıllarında yaşanan politik mücadelenin çoğu, Gorbaçov tarafından önerilen Birlik Antlaşması'nın temel ilke ve felsefesi üzerine yapılan tartışmalardan kaynaklanmaktaydı. Gorbaçov, böyle bir Antlaşmayı, çoğu Cumhuriyetin Sovyet Birliği'nden ayrılma isteklerinin su yüzüne çıktığı ve ileri derecede gerçek otonomi istedikleri 1990 yılında önermişti. Fakat Gorbaçov'un önerileri başlangıçta, Rusya Federasyonu Başkanı Yeltsin dahil çeşitli Cumhuriyetierin liderleri tarafından, merkezin elinde çok fazla güç bıraktığı gerekçesi ile reddedildi. Fakat daha sonra aylar süren şiddetli çatışma ve tartışmaların sonunda, 23 Nisan 1991'de, Sovyetler Birliği ile Cumhuriyet temsilcileri arasında Birlik Antlaşması'nın genel çizgileri konusunda anlaşmaya varıldı. Sovyetler Birliği, Cumhuriyetlere önemil ödünler verdi. Bilahare ayrıntılar konusunda yapılan uzun görüşmelerden sonra Birlik Antlaşması 20 Ağustos 1991'de imzaya hazır duruma getirildi. 1

11 Geçmişte 15 cumhuriyet Kremlin'in, daha doğrusu Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin eyaletleri gibi yönetilmişti. Bu Cumhuriyetlerin kendilerine özgü bir güç yapıları olmakla beraber gerçekte tüm önemli kararlar ve atamalar Moskova tarafından denetleniyordu. Cumhuriyetlerdeki ulusal komünist partiler de Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin sıkı denetimi altındaydı. Ayrıca, bu partilerin parti birinci sekreterleri her Cumhuriyetin kendi ulusundan gelmekle beraber ikinci sekreterler hemen daima Rus ya da Ukrayna'lıydllar. Bununla beraber, Ağustos 1991'deki darbeden önce de Cumhuriyetlerin çoğunda komünist olmayan hükümetlerin işbaşında olduğunu veya CumhuriyetIerin pro-bağımsızlık duyguları taşıyan komünist liderler tarafından yönetildiğini söylemek gerekir. Bu nedenle, darbeden hemen sonra merkezin gücü tümden çökmüş ve Cumhuriyetler kade-rlerini belirleme konusunda tamamen bağımsız bir duruma gelmişlerdi. Bugünlere nasıl gelindiğini değerlendirebilmek açısından yukarıdaki bilgilere ek olarak ayrıca Sovyetlerin ekonomik kalkınma deneyimi konusunu da kısaca gözden geçirmek yararlı olacaktır. Birinci Beş Yıllık Plan'ın 1928 yılında kabul edilmesinden sonraki 40 yıl boyunca Sovyetler Birliği istikrarlı bir şekilde % 5'in üzerinde bir büyüme gerçekleştirmiştir. Bu gelişmede sanayi, sektörü motor işlevi görmüş, tarım sektörü ise sürekli geri kalarak sanayiyi, gıda ve emek yönlerinden besleme görevini üstlenmiştir. SSCB'nin kendine özgü ve bol sınai kaynak tabanı, Sovyetler Birliği'nin 'uluslararası iş bölümü'ne girmeden ve ciddi ödemeler dengesi güçlüklerine uğramadan yüksek bir ortalama büyüme hızı gerçekleştirmesini olanaklı kılmış, emeğin bololması da emek verimliliğindeki gelişmelerin mütevazi olmasına karşın, büyüme hızının yüksek olmasına katkıda bulunmuştur. 1950'Iere gelindiğinde Sovyetler Birliği görünürde dünya çapında güçlü bir sanayi ülkesi durumuna gşlmişti. Görünüş bu olmakla beraber ekonominin _ temelinde yatan eğilimler pek içaçıcı değildi ve ekonominin teklemeye başlayacağının işaretleri daha 1960'Iarın başında kendini hissettirmeye başlamıştı-. Gorbaçov döneminde geriye dönük olarak yapılan hesaplamalar, 1970'Ieri sonlarına gelindiğinde büyüme hızının yüzde sıfıra yaklaştığını göstermekteydi. Artık kırsal kesimden sanayiye emek transferinin sınırlarına gelinmiş ve 1980'Ierin başlarından itibaen, daha verimsiz alanların üretime açılması nedeniyle doğal kaynakların üretim maliyetlerindeki artış da ekonomiyi zorlayacak boyutlara ulaşmıştı ve 1991 yıllarında Sovyetlerin kömür ve petrol üretimi de şiddetle düşmüş ve modern teknoloji ve ulaşım altyapısından yoksun olan Sovyetler Birliği sanayii büyük bir darbe yemişti. Bugün artık herkes, büyümenin yeniden gerçekleştirilebilmesinin, batılı firmalarla yoğun bir işbirliği ile gerçekleştirileceğinin ve hem beşeri hem de maddi kaynaklar açısından önceliklerini üretkenliğe ve enerjinin daha etkin bir şekilde kulanımına verilmesi gerektiğinin bilincine varmıştır. Sorunların sancıları hissedilmeye başlayınca ardarda gelen Sovyet yöneticilerinin, planlama sistemini çağdaş gereksinimlere uyarlama çabalarına girdiğine tanık olunmuştur. Bu yöndeki girişimlere, yukarıda da değinildiği gibi Kuruşçev zamanıda başlanmış, Brejnev-Kosigin yönetimi 1965 yılında sınai planlama sistemi ile ilgili önemli bir reformu uygulamaya koymuştur. Sistemi talebe duyarlı bir duruma getirmeyi hedef alan bu reformlar Sovyetlerin tarihinde ilk defa karı başarının esas göstergesi olarak kabul etmiş ve böylece sistemi maliyetlere daha duyarlı bir duruma getirmeyi amaç edinmiştir. Ayrıca, bunlarla uyumlu olarak fiyat sisteminde değişiklikler yapılmış ve şirketlerin bir sermaye ücreti ödemesi uygulamasına geçilmiştir. Yatırım ve sınai _arz koularında da çok sınırlı da olsa ademimerkeziyetçiliğe geçilmeye çalışılmış, tarımsal alanda da benzeri düzenlemelere gidilmiştir. Bu çabalar içinde bulunulurken, aşma aşama, belirlenen yeni planlama göstergelerinin ancak ve ancak sistemde piyasa güçlerinin işleyişine çok daha fazla olanak sağlanması ile işlevsel hale gelebileceği görülmüş, kısmi reformların etkili olamayacağının bilincine varıimış ve tüm bunların sonucu olarak eski sistemin değiştirilmesi yönündeki baskılar artmıştır. Bir yanda bu yönde eğilimler sözkonusu olurken diğer yanda da 1970'Iere gelindiğinde, bu konularda karşılaşılan güçlükle politik tutucuları harekete geçirmiş ve ekonomik reform girişimlerini sona erdirme gayretlerine tanık olunmuştur. Ayrıca, 1960'Iarın sonlarında başlayan ademi merkeziyetçilik eğilimleri de geri döndürülmeye çalışılmıştır. 1970'Ierde petrol fiyatlarının 4 kat artması ve altın fiyatlarının bunu destekler yönde yükselmesinin Sovyet ekonomisini olumlu yönde etkiiemesi, o dönemdeki lide Brejnev'i, ekonomik reformlar gerçekleştirilmeden de sorunların çözülebileceği 2

12 düşüncesine itmiş, fakat maalesef, 1970'lerin sonlarına gelindiğinde ekonomik sorunların intikam alırcasına geri döndüğü görülmüştür. Brejnev, sınai planlama yönünden bu duruma pek müdahale etmemiş, bununla beraber, 1990 yılına kadarki dönemle ilgili olarak çıkardığı gıda programı yasası, çiftliklerin yönetiminde yeniden ademimerkeziyetçiliğe dönüşü sağlamıştır yılı ortasında yayınlanmış olan bu yasanın hazırlanışında Gorbaçov'un çok etkisi ve katkısı olmuştur. Gorbaçov, Brejnev'den sonra gelen Andrepov ve Çerrenko dönemlerinde de ekonomik politikaların oluşturulup uygulanmasında en önemli kişi olmuş; bu durum politikalarda sürekliliği sağlamıştır. Andropov'un yaklaşımının zayıf tarafı, çeşitli hedefler belirleyerek, sistemi, piyasa mekanizmasına daha çok dayandırma yerine teknolojiye ve kaliteye daha. duyarlı yapmayı amaçlamasıydı. Bu ise, 1965 yılında yapılan hatanı yinelenmesi anlamına geliyordu. Gorbaçov'un kumandayı ele almasından sona işlerin düzelmeye başladığı söylenebilir. Bugün ise, hemen artık herkesin merkezi planlı sistem terkedilmedikçe eski Soyet ekonomisinin kendisini toparlayamayacağını kabul etmiş olduğunu söyleyebiliriz yılına gelene kadar ise Sovyet liderleri merkezi planlama ile piyasa ekonomisinin ilkelerini birleştirerek merkezi planlamanın muhafaza edilebileceği inancını taşıyorlardı. Bu reformist strateji, genel ademimerkeziyetçiliği, Cumhuriyetlerin ve şirketlerin kendi kendilerini finanse etmesi gereğinin vurgulanmasını, toptan ticaretin liberalizasyonunu, fiyat reformlarını (yani sübvansiyonların aşama aşama kaldırılmasını ve denge fiyatlarının uygulamaya konulmasını), emeğe ilişkin teşviklerin geliştirilmesini, kooperatif sisteminin genişletilmesini, küçük işletmelerin seçici bir şekilde özelleştirilmesini ve dış ticaret sektörünün ademimerkezileştirilmesi yönünde reformları ve benzeri öğeleri içermekteydi. Fakat uygulamada bu yaklaşım hiçbir gözle görülür iyileşme sağlayamamış ve bu tür kısmi piyasa sosyalizmi türü reformların,nihai çöküntünün hızlandırılmasından başka bir işe yaramadığı görülmüştür. Bunun nedeni, bu tür reformlarla, eski sistemin temel direkleri dinamitlenirken, onun yerini alması istenen piyasa ekonomisinin temel direklerinin dikilememesiydi yılı yazında GorbaçOV'un danışmanları, Doğu Avrupa ülkelerinin öncülüğünü yaptıkları türde radikal bir reform paketinin hazırlanması gerektiği konusunda Gorbaçov'u ikna etmişlerdi. Bu plan daha sonraları 'SOO gün planı' veya 'Shatalin Planı' olarak adlandırılmıştır. Bu planın belirgin özelliği, ekonominin hızlı bir şekilde özelletirilmesi gereğini kabul etmesi yanında devlet bütçesinin harcamalarda yapılan önemli kısıntılar yoluyla denetime alınması ve fiyatların liberalize edilmesi gereklerini de kabul etmesiydi. Bu planla toplum, yaşam standartlarının düşürülmesi, enflasyon ve işsizlik gibi önemli fedakarlıklara katlanma zorunda bırakılıyor ve tünelin sonunda feraha çıkacakları vaadediliyordu. Shatalin planını bir diğer önemli niteliği, icrai gücün önemli bir kısmını Cumhuriyetlere devretmesiydi. Birlik, daha çok Sovyet Ortak Pazarı ve ortak para birimi yoluyla bir arada tutulmaya çalışılıyor, merkezi kumanda sistemi ise terkediliyordu. Shatalin Planı'na, güçlerini yitirmekten korkan muhafazakarlarca şiddetle karşı çıkılmıştır. Bunun nedeni, Shatalin Planı uygulamaya konulup devlet bütçesi denetim altına alınınca, askerisınai sektörde ve devlet kollektif çiftliklerinde kısıntılar yapmanın kaçınılmaz olmasıydı ve ayrıca toprak özelleştirildiğinde zaten kollektif çiftlikler de ortadan kalkacaktı. Fakat Shatalin Planı, Gorbaçov'a yapılan yoğun baskılar sonucu akamete uğratılmış ve böylece, perestroykanın 1985 yılında gündeme gelmesinden sonra ilk kez daha çok liberalleşme ve piyasa ekonomisine geçme çabaları önemli bir darbe yemişti. Bunun ardından ortaya çıkan tutucu-reaksiyoner rejim, sistemin temelinde, merkezi planlamaya dayalı özü (yani ağır sanayi ve askeri-sınai yapılanmayı) muhafaza etmeyi amaçlıyordu. Burada, piyasa ekonomisi ve özel girişimin, bu özün çeperinde yeşerebileceği umuluyordu. Bu görüşün önde gelen savunucusu Başbakan Valentin Pavlov, Brejnev veya Stalin türü bir rejimi önermemekle beraber radikal reformları da şiddetle eleştiriyordu. Aslında Pavlov'un geleneksel anlamda bir komünist olduğunu söylemek güçtür. Onun istediği, Komünist Partisi örgütünün, Birlik bürokrasisi ve sınai-askeri yapılanma adına muhafaza edebilecek ne tür imtiyazlar kalmışsa onları muhafaza etmekten başka bir şey değildi, denilebilir. Bu stratejinin temel yanlışı, piyasa mekanizmasını ve özel sektörü sistemin merkezine oturtmayıp çeperine itmesiydi. Böyle bir durumda ise 3

13 özel sektörün, eski sistemin verimsiz ve enflasyonist yükünü kaldırması olanaksızdı ve dolayısıyla da anılan stratejinin sürdürülebilmesi mümkün değildi. Bu stratejinin aslında, sistemi çöküntüye götüren eski sistemden pek farkı da yoktu. Pavlov, ağır sanayiye yeni yatırımlar yapılması ve teknolojik düzeyinin modernize edilmesi gereğinden söz etmekteydi. Fakat bu öneri yapıldığında Sovyet ekonomisi zaten iflas etmiş durumdaydı. Sözünü ettiğimiz bu tutucu rejim, yönetimde kök salacak kadar kalamamıştı yılı başlarında ekonomik kriz derinleşmeye başlamıştı ve ekonomi gittikçe kötüye gidiyordu. Bu arada da yeni bir reform planının temelleri atılmaktaydı. Bu yeni planın hazırlayıeısı, Shatalin Planı'nı hazırlayan ekipteki 2. adam olan Griogory Yavlinsky idi yılı Mayıs ayında Yavlinsky, Gorbaçov'u, işlerin üstesinden gelmek için yalnızca radikal piyasa refrmlarının yeterli olamayacağı konusunda ikna etmişti. Ona göre bunun için Batıdan önemli miktarlarda yatırım ve yardım çekmek gerekmektedir. Yavlinsky ayrıca, Harward Üniversitesi'nden bir grup iktisatçı ile birlikte önerilerini geliştirmiş ve Gorbçov'a sunmuştur. Gorbaçov'un 1991 Temmuz'unda G 7'Ierle yaptığı Zirve Toplantısı'nda Sovyet ekonomisinin yeniden yapılanması için bu ülkelerden talep ettiği mali desteğin temelinde yatan öneriler bu önerilerdir. Gorbaçov bu yardımları bu toplantıda sağlayamamış olmakla beraber Batılıları, eski Sovyetler Birliği'nin gerçekten radikal reformlar yapacağı konusunda ikna edebiimiştir. Bu görüşmeleri takiben IMF'ye ortak üyelik statüsü kazanılmıştır. Sovyetler Birliği ekonomisinin tarihçesi ile ilgili bu kısa bilgilerden sonra, Cumhuriyetlerin reform girişimlerinde karşılaştıkları sorunlar konusunda da bazı bilgileri gözden geçirmekte yarar vardır. Günümüzde hemen herkes yeni oluşan tüm Bağımsız Cumhuriyetlerde piyasalara serbestlik kazandırılması yönünde acilen adımlar atılması gerektiğini kabul etmekle beraber, atılacak adımların ne olduğu konusunda bir fikir birliği olduğunu söylemek mümkün değildir. Sorun, piyasa mekanizmasına ve kapitalizme aşina olmamaktan çok daha derinlerde yatmaktadır. Sözkonusu Cumhuriyetlerde gerek yönetenler ve gerekse de yönetilenler Komünist ideoloji ve onun yarattığı değerlele yoğurulmuş durumdadırlar. Unutulmaması gereken bir nokta da, Komünist Parti'nin ölmüş olmasının, o partinin ideolojisini de tümden defnedilmiş olması anlamına gelmediğidir. Özellikle söylemek gerekirse, Komünizmin ve merkezi planlamanın değerlerini geride bırakmak pek kolayolmayacaktır. Sovyetlere ve bağlı Cumhuriyetlere ilişkin istatistiki bilgileri değerlendirirken unutulmaması gereken bir nokta şudur. Bu Cumhuriyetlerde iktisadi istatistikler çoğu yararlı hizmetleri üretken değildir diye dışlamaktadır. Ayrıca yatırımlar, sermayeyi geri kazanmak üzere hiçbir önlem alınmadan yapılmaktadır. Batıda çok önemli bir işlev gören borsa simsarlığı bu Cumhuriyetlerde tutuklanmaya konu olabilmektedir. Birkaç örneğini verdiğimiz bu durumlar iktisadi reformların önünde büyük engelleroluşturmaktadır. Bir Sovyet vatandaşı için gayet doğalolan uygulamalar, Batılılar için düşünülmesi ve kabul edilmesi olanaksız olabilmektedir. Bu nedenle, herşeyden önce, toplumun temelinde yatan mantalite iyi kavranmalıdır. Bunun ise kolay bir iş olmadığı açıktır. Söz konusu Cumhuriyetlerle ilgili önemli bir konu da, Cumhuriyetlerin karşılıklı ekonomik bağımlılığı konusudur. Yıllarca süren merkezi planlama uygulamaları, bu Cumhuriyetleri, piyasa ekonomilerinde normal kabul edilebilecek boyutların çok ötesinde birbirin'e bağlamıştır. Eski Sovyet ekonomisi önemli derecede bölgelerarası iş bölümünü içermekteydi. Bu iş bölümu, kısmen, farklılık gösteren karşılaştırmalı üstünlüklerden ve müşterek ekonomik birlikten kaynaklanmakta olup, ayrıca Sovyet ekonomik sistemine özgü şu iki öğe tarafından da desteklenmektedir.. 1) iktisadi bakanlıkların branşlara göre örgütlenmesi: Bu durum, genellikle, bir Cumhuriyet içinde çeşitli bakanlıklar arasında cereyan eden ticaretten ziyade, belli bir bakanlık içinde cereyan eden Cumhuriyetlerarası ticarete daha yatkın bir sonuca yol açar. 2) Ölçek ekonomilerine verilen önem: Bu durum, piyasada, tüm birliğin gereksinimlerini karşılayan bir iki firmanın kalması sonucunu doğurabilmektedir. istatistikler, Sovyetler Birliği'nde Cumhuriyetlerarası ticaretin son derece uzmanlaştığını göstermektedir. Rus Cumhuriyetinde dış ticaretin payı az olmakla beraber diğer tüm Cumhuriyetler 4

14 birbirlerine iktisadi açıdan son derece bağımlıdırlar. Cumhuriyetlerin birbirlerine yaptıkları ihracat, Cumhuriyet dışına yapılan ihracatın 5 ile 10 misli fazlasıdır. Eskinin bu mirasını devralan yeni Bağımsız Cumhuriyetlerin birbirleri ile yoğun bir şekilde karşılıklı ticaret anlaşmalan imzaladıklan görülmektedir.

15

16 GiRiş Ukrayna Cumhuriyetini çeşitli yönleri ile inceleyen bu çalışma 6 ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın hazırlanmasında çeşitli yerli ve yabancı yazılı kaynağın yanında, esas olarak, çalışmanın hazırlanması amacıyla Ukrayna Cumhuriyetine yapılan araştırma gezisinde elde edilen "birinci elden" kaynaklardan, yapılan görüşmelerden ve izlenimlerden yararlanılmıştır. Değerlendirmeler Ağustos 1992 itibariyledir. "Ülke ve Toplum" başlığını taşıyan birinci bölümde, Ukrayna Cumhuriyeti hakkında genel bilgiler yanında ülkenin demografik yapısı, işgücü, beşeri sermayesi ve sosyal göstergeleri konusunda bilgiler yer almaktadır. Ukrayna Cumhuriyetinin yakın geçmişteki ekonomik durumu, eldeedilebilen veriler çerçevesinde, çalışmanın ikinci bölümünde ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Önemli olması nede-. niyle dış ticarete ilişkin bilgiler üçüncü böümde ayrıca değerlendirilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümü Ukrayna Cumhuriyetinde piyasanın yapısını ve satış ve dağıtım kanallarını konu almaktadır. Güncel bilgilerin ağırlıkla yer aldığı bu bölümün, diğer bölümler gibi, Ukrayna Cumhuriyeti ile ticari ilişkilerimizi geliştirmeyi amaçlayan girişimcilerimize çok yararlı olabilecek bilgiler içerdiği inancındayız. Bu aşamada bir uyarıda da bulunmakta yarar vardır. Hemen belirtelim ki, bugün, SSCB'nin dağılması ile oluşan diğer bağımsız Cumhuriyetlerde olduğu gib, Ukrayna Cumhuriyetinde de hemen herşeye belirsizlik hakimdir. Politikalar yeniden be Iilen me ve oluşturulma aşamasındadır. Yasalar sık sık değişmekte, yetkililerin ve uygulayıcıların bile bu değişiklikleri yeterince izleyip kavrayabildiklerini söylemek pek mümkün olamamaktadır. Herkes -yasa yapıcısı, girişimcisi, tüketicisi, üreticisi- bir bekleyiş içindedir. Çalışmanın beşinci bölümü, Ağustos 1992 itibariyle, Ukrayna Cumhuriyetindeki "Mevzuat" ile ilgilidir. Bu bölümde dış ticaret ve kambiyo mevzuatı, yabancı yatırımlar mevzuatı, dış ekonomik etkinlikler mevzuatı, vergi mevzuatı ve özelleştirme mevzuatı ana çizgileri ile ele alınmaktadır. Bu mevzuat içinde, girişimcilerimizi yakından ilgilendiren düzenlemelerden bazıları le diğer yararlı bilgilerikısaca şu şekilde özetleyebiliriz. * ihracatçı şirketler, ihraç edilen malın türüne bağlı olarak, elde ettikleri dövizgelirlerinin % arasındaki bir oranını yetkililere devretmek zorundadırlar. Şirket, döviz gelirinin geri kalan kısmını serbestçe kullanma hakkına sahiptir. * Ukrayna Cumhuriyetinde dış ticaretin yaklaşık % 70'i hükümetlerarası ikili anlaşmalar çerçevesinde gerçekleşmektedir. Dış ticarette "barter" yoluyla ticaret önemli bir ağırlığa sahiptir. Bunda, ithalat için gerekli olan dövizin kıt olmasının payı büyüktür. * Ukrayna'nın ikili ödeme anlaşmaları imzaladığı ülkelerle yapılan ticarette ödemeler, bu anlaşmalarda belirtilen paralar cinsinden ve anlaşmalarda belirlenen kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu alan dışındaki ticarette ise ödemeler konvertibi döviz ile yapılmaktadır. Barter esasına dayanmayan cumhuriyetler arası ticarette ödeme aracı rubledir. Barter anlaşmalarının düzeni ile ilgili ayrıntılı bilgi esas metinde yer almaktadır. Ukrayna yasalarına göre, Ukrayna'da ikamet eden tüm gerçek ve tüzel kişiler, oldukça basit bir lisans alma işleminden sonra dış ticaret ile iştigal edebilirler. * 1 Ocak 1992 tarihinde belli malların diğer cumhuriyetlere ihracı için izin alma zorunluluğu getirilmiştir. * Ukrayna Cumhuriyeti Yabancı Yatırımlar Yasası; yabancı yatırım şirketleri, yabancı yatırımların devletçe denetlenmesi, yabancı yatırımcıların Ukrayna'da mülk edinmesi, serbest ekonomik bölgelerdeki yatırımlar, birlikte üretim ve yatırım gibi konuları içeren 8 bölümden oluşmaktadır. Yasaya göre, bir şirketin "yabancı yatırımiı şirket" olabilmesi için, yabancı yatırımcının ya taahhüt edilmiş yetkili sermayenin en az % 20'sine, ya da belli bir takvim yılı boyunca ortalama en az $'Iık paya sahip olması gerekmektedir. Yasanın 21. maddesi yabancı 7

17 yatırımlı,şirketlerin kurulma prosedürünü düzenlemektedir. 29. madde ise, bu tür şirketlerin hangi koşullarda lisans almadan ihracat ve kendi gereksinmeleri için ithalat yapabileceklerini açı klamaktad i r. * Aynı Yasanın 39. maddesi, yabancı yatırımcıların Ukrayna'da yerleşik bir firmanın hisselerini ve diğer kıymetli evrakını elde edebilmesinin yasal çerçevesini çizmektedir. * 31 Mart 1992 tarihinde yürürlüğe giren bir yasaya göre, yabancı yatırımiı şirketler, belli koşullarda, tüketim mallarını gümrük vergisine tabi olmaksızın ithal edebileceklerdir. Aynı yasaya göre bu tür şirketlerin karları da vergiye tabi değildir. ' * Araştırma metninde Ukrayna Cumhuriyeti Dış Ekonomik Etkinlikler Yasası ayrıntılı bir şekilde ele alınmaktadır. * Beşinci bölümün son kısmında Vergi Sistemi Yasası yer almaktadır. Yasa, vergi türlerini vergilerin toplanmasını, vergi mükelleflerini ve vergi yasasının ihlali durumunda sözkonusu olacak sorumluluğu konu almaktadır. Yasanın 5. maddesi Ukrayan'da sözkonusu olan vergileri ve zorunlu ödemeleri sıralama~tadır. 12. madde ise gelir üzerine konan vergilerle ilgilidir. Ayrıntılar ana metinde yer almaktadır. Çalışmanın 6. ve 7. bölümleri ukrayna piyasasına girişte ihracatçılarımıza yönelik çeşitli önerileri ve faydalı bilgileri kapsamaktadır. Ayrıca ülkede günlük hayatla ilgili bilgiler de bu bölümde yer almaktadır. 8

18 1. ÜLKE VE TOPLUM: 1.1. Genel Bilgiler: Ukrayna Cumhuriyeti, 15 eski Sovyet Cumhuriyetinden biridir. Başkenti Kiev'dir itibariyle nüfusu 'dur. Bu rakam, cumhuriyetlerin toplam nüfusunun % 18'ine tekabül etmektedir. Ukraynalılar Slav kökenlidir. Ukrayna Cumhuriyeti nüfusunun 'i Ukraynaııdır (Toplam nüfusun % 72,Tsi Ukraynalı, % 22,i'i Rus kökenlidir). Ukraynalıların, cumhuriyetlerin toplam nüfusu içindeki payı % 15,5'dir. Bu oranlarıyla Ukraynalılar, milliyetler sıralamasında Ruslardan sonra ikinci sırayı almaktadırlar. Ukrayna Cumhuriyetinin yüzölçümü km2'dir. Bu alan eski SSCB yüzölçümünü % 2,Tsine tekabül etmektedir. Ukrayna'da km2'ye düşen kişi sayısı % 5,9'dur. Eski SSCB ortalaması km2'ye 12,9 kişidir. Kentsel nüfusun toplam nüfusa oranı % 6Tdir. Ukrayna Cumhuriyetinde nüfus artış hızı, Ermenistan ve Gürcistan Cumhuriyetlerinin nüfus artış hızlarından sonra en düşük nüfus artış hızıdır (% 0,26) ve eski SSCB'nin ortalama nüfus artış hızının (% 0,66) bir hayli altındadır. Ukrayna Cumhuriyeti, tarıma elverişli toprakları, doğal zenginlikleri ve sınai altyapısı ile eski SSCB'de Rusya Federasyonundan sonra ikinci önemli Cumhuriyet konumundadır. Olaya ekonomik ilişkiler ve ekonomik işbirliği açılarından bakıldığında da Ukrayna Cumhuriyetinin, diğer BDT cumhuriyetlerine kıyasla, Rusya Federasyonu ile birlikte öncelikli bir yere sahip olduğunu söyleyebiliriz. işbirliği için gerekli koşulların hızlı bir şekilde geliştiği, altyapının ise buna uygun olduğu bilinmektedir. Fakat Türkiye, bu cumhuriyetle işbirliği konusunda, diğer bazı BDT cumhuriyetlerine göre Batı'nın yoğun rekabeti ile karşılaşacağını gözönünde bulundurmak zorundadır. Aşağıdaki satırlarda Ukrayna Cumhuriyetinde demografik yapı, işgücü ve beşeri sermaye ve sosyal göstergeler konularında, elde edilebilen bilgilerin olanaklı kıldığı ölçüde bilgi verilmeye çalışılacaktır. Daha sonraki bölümde ise Ukrayna Cumhuriyeti'nin ekonomik durumu ve ekonominin kurumsal yapısı incelenecektir Demografik Yapı, işgücü ve Beşeri Sermaye: Ukrayna mhuriyetinde diğer konularda olduğu gibi, demografik yapı, işgücü ve beşeri sermaye konularında ulaşılabilen bilgiler çoğu kez maalesef eski döneme aittir ve. cumhuriyetlerin eski SSCB içindeki ağırlığı konusunda bilgi vermektedir. Bu konularda ulaşılabilen en son veriler genellikle 1989 yılına aittir. Çalışmamızda bu konularda elde edebildiğimiz veriler değerlendirilmeye çalışılacaktı r. Olaya, çeşitli iş kategorilerinde çalışanların cinsiyeti açısından bakıldığında ilginç bulgulara ulaşılmaktadır. Aşağıdaki Tablo 1, çeşitli kaetgorilerde çalışanlar içinde kadınların oranı konusunda bilgi vermektedir. Buna göre, Ukrayna'da istihdam edilen ücretiller içinde kadınların payı % 52'dir. Kollektif çitliklerde istihdam edilenlerin ise % 45'i kadındır. TABLO: 1 Cumhuriyetlerde işgücünün Cinsiyete Göre Dağılımı, 1989 (Her katagoride çalışan kadınların %'si) işçi / Ücretli Kollektif Yüksek Eğitimli Çiftlikler Uzmanlar SSCB Rusya Federasyonu Ukrayna Beyaz Rusya Yüksek Eğitimi Olmayan Uzmanlar Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vol. 1, s.220 9

19 Tablo 1 'deki ilginç bir nokta, Ukrayna'da, yüksek eğitimi olan uzmanların % 55'inin kadın olmasıdır. Bu oran örneğin Tacikistan gibi bazı Türki Cumhuriyetlerde maalesef % 38'e kadar düşmektedir. Tablo, çeşitli sektörlerde istihdam edilenler içinde, o cumhuriyeti temsil eden milliyetten olmayanların oranını vermektedir. Örneğin Ukrayna Cumhuriyetinde ekonominin tümünde istihdam edilenlerin % 70'i Ukraynalı, % 30'u ise diğer milliyetlerdendir. TABLO: 2 işçi ve Ücretliler içinde Yerli Halk Dışındakilerin Payı (%), 1989 Toplam Tarım Sanayi Ulaştırma. inşaat Ticaret Ekonomi Haberleşme Rusya Federasyonu Ukrayna Beyaz Rusya Estonya Letonya Litvanya Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vol. 1, s.224. Ukrayna Cumhuriyetinde istihdam ın çeşitli faaliyet kolları arasındaki dağılımı aşağıda Tablo 3'de yer almaktadır. Tabloya göre Ukrayna Cumhuriyetinde işgücünün % 29'u sanayi sektöründe, % 16,1'i toplumsal hizmetlerde, % 7,9'u ise inşaat sektöründe istihdam edilmektedir. Kollektif çiftliklerde istihdam edilenlerin toplam oranı ise % 13,8'dir. TABLO: 3 Ukrayna Cumhuriyetlerinde istihdamın Dağılımı (%), 1989 Özel Kollektif Devlet Taşıma Toplumsal Konut Tarım Çiftlik Çiftlik Sanayi inşaat HaberI. Ticaret Finans Hizmetler Merkezi Diğer Devlet Güvenlik Siyasal Kendi işinde Toplam Hükümet Hizmetleri Yönetim Kooperatifler Çalışanlar Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vo1.2, s.198. Yapılan tahminler 1991 yılında BDT'deki ücret fonu toplamı içinde Ukrayna Cumhuriyetinin payının % 16.3 olduğunu, toplam istihdam içindeki payının % 18.3'e ulaştığını göstermekte, yardıma muhtaç her 100 kişiden 11.4'ünün Ukrayna Cumhuriyetinde olduğuna işaret etmektedir. Aşağıda yer alan Tablo 4 ise, 1991 yılı ile ilgili istihdam fonuna ilişkin resmi projeksiyonlar konusunda bilgi vermektedir. 10

20 TABLO: 4 Ukrayna ile ilgili istihdam Fonuna ilişkin Resmi Projeksiyonlar, 1991 ( Milyon Ruble Olarak) istihdam Fonu 1991'deki Harcamalar Cumhuriyetten Devredilen Merkezi Fona Transfer Merkezi Fonların Yeniden Dağılımı Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vo1.2, s.213. Yukarıdaki bilgiler, ukrayna Cumhuriyeti'nin merkezi fona katkı yaptığını, oradan gelen fonlardan yaralanmadığını göstermesi açısından önemlidir. Aşağıdaki Tablo 5, 1979 ve 1989 nüfus sayımlarına göre Ukrayna cumhuriyetinde emeklilik yaşı üzerinde olan kişilerle ilgili bilgi vermektedir. TABLO: 5 Ukrayna Cumhuriyetinde 1979 ve 1989 Nüfus Sayımlarına Göre Emeklilik Yaşı Üzerinde Olanlar (bin kişi) Emekliler Çalışanlar Yaş Bağımlılık Oranı Yaş Bağımlılık Emeklilik Çalışanlar Oranı Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vo1.2, s.198. istatistikler, Ukrayna Cumhuriyetinde toplam nüfusun yıllık ortalama artış hızının çok düşük bir oranda olduğunu göstermekte, çalışma yaşındaki nüfusun ise yılda ortalama % 0,1 oranında azaldığına işaret etmektedir. Ukrayna Cumhuriyeti, 15 Cumhuriyet içinde nüfus artış oranı en düşük olan cumhuriyet olmanın yanı sıra, çalışma yaşındaki nüfusun artış hızının negatif olduğu tek cumhuriyettir. işçi ve memurların ortalama aylık maaşlarına ait istatistikler ise Ukrayna Cumhuriyetinde 1985 yılında ortalama 173,9 ruble olan ortalama ücretin 1990 yılında 248,3 rubleye yükseldiğini göstermektedir. Bu cumhuriyette ücretler döneminde döneminin yaklaşık iki misli bir oranda artmıştır. SSCB ortalaması 100 kabul edilirse Ukrayna'daki ücretlerin 91 olduğu hesaplanmıştır. Sanayi sektöründe çalışan işçilerin ortalama aylık maaşları, genelortalamanın üzerindedir. Ukrayna Cumhuriyetinde sanayi sektöründe ortalama aylık maaşlar 1985 yılında 201,5 ruble iken, bu rakam 1990 yılında 277,7 ruble olmuştur. istatistikler, her iki rakamın da SSCB ortalamasının altında olduğunu göstermektedir. inşaat ve montaj işlerinde çalışan işçi ve memurların oralama aylık maaşlarının da SSCB ortalamasının altında olduğu görülmektedir. Buna göre, bu işlerde ortalama aylık maaş 1985 yılında Ukrayna Cumhuriyetinde 214,4 ruble iken SSCB ortalaması 239,3 ruble olmuştur yılı rakamları ise, sırasıyla 308,8 ruble ve 349,7 rubledir. Aynı genel eğilim, emekliıerin ortalama aylık ücretlerinde de yansımasını bulmaktadır yılında Ukrayna Cumhuriyetinde emeklilerin ortalama aylık ücretleri 103,6 iken, BDT ortalamasının 109,2 olduğu görülmektedir. Özetle söylemek gerekirse, ortalama ücret ve maaş gelirler açısından BDT ortalamasının altındadır. Ukrayna Cumhuriyeti, 11

21 1.3. Sosyal Göstergeler: Ukrayna Cumhuriyetinin sosyal yapısı konusunda sağlıklı bir izlenim edinebilmek amacıyla Ukrayna Cumhuriyetinde eğitim düzeyi, bağımlılık oranları, kişi başına gelir, tasarruf ve tüketim, ortalama aile genişliği, doğum oranları, konut koşulları, gelir dağılımı, tüketim kalıpları ve kara ve demiryolu ağı gibi çok çeşitli konularda mevcut bulunan istatistikleri gözden geçireceğiz. Aşağıda yer lalan Tablo 6, Ukrayna Cumhurietinde ortalama aile genişliği, doğum ve ölüm oranları, hastane yatak sayısı gibi konularda bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Bir karşılaştırma olanağı sağlamak amacıyla Tabloda SSCB'ne ilişkin rakamlar da yer almaktadır. TABLO: 6 Sosyal Göstergeler, 1989 Ortalama Binde Binde Binde Binde Doğumda Binde Aile Doğum Ölüm Doğal Ç.ocuk Ijayat Alkol Onbinde Genişliği Oranı Oranı Artış Olüm Umidi Bağım. Doktor (Kişi) Oranı Oranı (Yıl) SSCB Ukrayna Onbinde Hasta Kürtaj (15-49 Yaş Binde) Spor Kuruluşları, 1987 Yatak Sayısı 1988 Bin Kişi Başına SSCB Ukrayna Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vol. 1, s.232 Ukrayna Cumhuriyeti, eğitim düzeyi açısından BDT'nin iyi durumda olan cumhuriyetlerinden birisidir. Ukrayna'da 1989 yılında kişiye düşen bilim adamı sayısının 42 (bunlardan 39'u Ukrayna kökenli) doktora derecesine sahip olaların sayısının ise 161 olduğu görülmektedir. Aynı yıl, kişiye düşen uzman sayısının 1319 olduğu, bunlardan ortalama 569 tanesinn yüksek eğitime sahi bulunduğu hesaplanmıştır. Olaya kişi başına düşen milli gelir açısında bakıldığında, Ukrayna'nın SSCB ortalamasının altında olduğu görülmektedir yılında kişi başına düşen gelirin SSCB'de1 00 olduğu kabul edilrse Ukrayna'da 92 olduğu görülmektedir. istatistikler, Ukrayna'da kişi başına düşen gelirin yıllar içinde arttığını ve 1975 yılında 92 olan rakamın 1988 yılında 96'ya çıktığını göstermektedir. Fakat bu artma eğilimi, henüz, Ukrayna'nın, BDT ortalamasına ulaşmasına yetmemiş gözükmektedir. Aşağıda yer alan Tablo 7, gelir bölüşümü konusunda 1990 yııı itibariyle bir fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır. TABLO: 7 Gelir BÖlüşümü, 1990 (Toplamın Yüzdesi Olarak) Aylık Gelir 75 Rubleye kadar olanlar Ruble Ruble Ruble Ruble Ruble Ruble BDT Ukrayna

22 Yukarıdaki Tabloda görüldüğü gibi 1990 yılında Ukrayna Cumhuriyetinde nüfusun büyük bir oranı (yaklaşık % 60'1), ayda 100 ruble ile 200 ruble arasında bir gelire sahiptir yılı itibarile ruble arası aylık ortalama gelire sahip olanların oranının ise yaklaşık % 16 olduğu görülmektedir. Bu hali ile Ukrayna Cumhurietinde nüfusun büyük bir oranının, Sovyet standartlarına göre orta-üst gelir grubunda yer aldığını söylemek mümkün gibi gözükmektedir. Olaya, kişi başına düşen ortalama yıııık gelir açısından bakıldığında 1985 yılında Ukrayna Cumhuriyetinde ortalama yıllık gelirin 1442 ruble olduğu, bu rakamın 1990 yılında 2122 rubleye yükseldiği görülmektedir. Aynı yıllarda SSCB ortalaması, sırasıyla 1516 ruble ve 2255 olmuştur. Bu rakamların da gösterdiği gibi, Ukrayna Cumhuriyetinde kişi başına düşen ortalama yılık gelir SSCB ortalamasının altındadır. Kişi başına düşen yıııık ortalama gelirin, SSCB ortalamasından yüksek oludğu tek Cumhuriyet Rusya Federasyonudur. Federasyonda ortalama gelir, SSCB ortalamasının bir hayli üzerindedir ve bu Federasyonda nüfusun fazla olması Sovyet ortalamasını yukarıya çekmektedir. Cumhuriyetler bazında kişi başına düşen tasarruf mevduatı verilerine bakıldığında Ukrayna Cumhuriyetinin performansının, kişi başına gelir rakamlarından daha iyi olduğu görülmektedir. Buna göre, 1989 yılı sonu verilerine göre, SSCB ortalaması 100 kabul edilirse Ukrayna Cumhuriyetinde kişi başına tasarruf mevduatı 123'dür. Tasarruf mevduatınınkentsel-kırsal kesimler arası dağılımında ise kentsel kesimde tasarrufların daha yüksek olduğu ortaya çıkmaktadır. Yine 1989 yılı sonu itibariyle kentsel mevduatıarın SSCB için ortalaması 115 iken Ukrayna'ya ait ortalama 134'dür. Kırsal kesim ortalamaları ise, sırasıyle 70 ve 99'dur. Hemen belirtelim ki, ukrayna Cumhuriyetine ait bu rakamlar, tüm diğer cumhuriyetlere ait rakamlardan daha yüksektir ve bu bakımdan da ilginç bir sosyal olguya işaret etmektedir. Aşağıda yer alan Tablo 8, SSCB'deki ve Ukrayna'daki mevduat bankalarındaki tasarruf mevduatının kişi başına düşen miktarının yıllar içindeki gelişimi konusunda bir fikir vermek üzere hazırlanmıştır. Görülebileceği gibi, Ukrayna Cumhuriyetinde kişi başına düşen tasarruf mevduatı SSCB ortalamasının bir hayli üzerindedir. TABLO: 8 SSCB Mevduat Bankalarında Kişi Başına Düşen Ortalama Tasarruf Mevduatı ( Yıl Sonları itibariyle, Ruble) SSCB Rusya Federasyonu Ukrayna Olaya tasarruflar açısından değil de kişi başına düşen tüketim harcamalar açısından bakıldığında, bu kez, Ukrayna ortalamasının, SSCB ortalamasının altında olduğu görülmektedir. Tablolarda, karşılaştırma olanağı sağlamak amacıyla, ayrıca, Rusya Federasyonuna ilişkin rakamlar da yer almaktadır. Yıllar itibariyle Kişi TABLO: 9 Başına Düşen Tüketim Harcamaları (Ruble) SSCB Rusya Federasyonu Ukrayna

23 Kişi başına düşen tüketim harcamaları açısından Ukrayna, SSCB ortalamasının altında bir düzeyde olmakla beraber, kişi başına düşen kullanılabilir konut alanı açısından SSCB ortalamasının üzerinde yeralmaktadır. Örneğin, kişi başına düşen kullanılabilir alan SSCB'de 100 ise Ukrayna'da 111'dir. Kentsel kesime ait rakam SSCB için 97 iken Ukrayna için 103, kırsal kesime ait rakamı SSCB için 106 iken Ukrayna için 129'dur. Temel bazı tüketim maddelerinin kişi başına düşen miktarları da bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin bir göstergesi olarak alınabilir. Olaya bu açıdan akııdığında Ukrayna'nın durumunun, uluslararası standartlara göre bir hayli iyi olduğunu söylemek mümkündür. Ukrayna, ayrıca, belli başlı gıda ürünlerinin tüketimi açısından g,' nellikle Sovyet ortalamasının da üzerinde bir düzeye sahiptir. Tablo 10 bu konuda aydınlatıcı bilgiler vermektedir. TABLO: 10 Bellibaşlı Gıda Maddelerinin Kişi Başına Düşen Miktarları ( Aylık Kişi Başına Gelir Rakamlarına Göre), 1989 Et ve Et Ürünleri (Kişi Başına Kg) Ortalama 75 Rubleye Kadar Ruble Ruble Ruble Ruble Ruble SSCB Ukrayna Süt ve Süt Ürünleri (Kişi Başına Kg) SSCB Ukrayna Yumurta (Kişi Başına Tane) SSCB Ukrayna Sebze (Kişi Başına Kg) SSCB Ukrayna Patates (Kişi Başına Kg) SSCB Ukrayna Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vo1.2, s

24 Bir diğer sosyal gösterge bağımlılık oranı olarak bilinen kavramdır. Tablo 11, Ukrayna ve SSCB'ye ait bağımlılık oranlarını karşılaştırmalı olarak vermektedir. TABLO: 11 Bağımlılık Oranları (% Olarak) Çocuk Yaşlı Toplam SSCB Ukrayna Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, 1991 Vo1.2, s.204. Gelişmişliğin bir göstergesi de sahip olunan demiryolu ve karayolu ağlarıdır. Aşağıda Tablo 12, Ukrayna Cumhuriyetinin sahip olduğu demiryolu ağının SSCB toplamı içindeki yerini dönemi için verirken, Tablo 13 aynı karşılaştırmayı toplam yol ağı açısından ve için yapmaktadır. TABLO 12 Kamusal Demiryolu Ağı, (bin km) SSCB Ukrayna Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vo1.3, s TABLO 13 Yol Ağı, (bin km) Toplam Sert Toplam Yüzeyli Sert Yüzeyli Toplam Sert Yüzeyli Toplam Sert Toplam Yüzeyli Sert Yüzeyli SSCB Ukrayna Kaynak: A Study of the Soviet Economy, IMF, Vo1.3, s

25

26 2- EKONOMiK DURUM: 2.1. Genel Ekonomi: a) Ekonominin Kurumsal Yapısı: Eski SSCB, görünüşte bir federe devlet olmakla beraber gerçekte son derece merkeziyetçi bir yapıya sahipti. Ekonomik ve siyasal yaşamla i1gil her türlü bilginin derlenmesi, işlenmesi, politikaların oluşturulması ve kararların alınması tam anlamıyla Moskova'nın güdümündeydi. Birliğe bağlı cumhuriyetlerin, özellikle iktisadi politikaların oluşturulması ve uygulamaya konulmasındaki tek işlevleri, Birlik düzeyinde (Moskova'da) alınan kararırın tartışmasız uygulamaya konulmasından ibarettl Bu nedenle, böyle bir geçmişten yola çıkan tüm yeni bağımsız cumhuriyetler gibi Ukrayna Cumhuriyet de, yeni bir devlet kurulmasının heyecanının yaşandığı bu ilk aşamalarda, kendine özgü iktisadi politikaları oluşturmak ve uygulamaya koymak için gerekli olan sağlıklı bir kurumsal alt yapıya sahip değildir. Bu bakımdan gerek Ukrayna Cumhuriyeti ile gerekse diğer cumhuriyetlerle ilgili değerlendirmeler yapılırken bu noktanın akılda bulundurulmasında yarar vardır. Bugün görünen odur ki, bu cumhuriyetlerin her birinde ve Ukrayna'da ne hükümet ileçeşitli bakanlıklar arasındaki ne de yasama ve icra organları arasındak yetki ve sorumlulukların sınırları açık bir şekilde çizilmiş değildir. Bunların bir sonucu olarak, reform çalışmaları ve piyasa ekonomisine geçiş girişimleri birbirinden habersiz çeşitli odaklardan kaynaklanabilmektedir. Ukrayna Cumhuriyetine stabilizasyon ve yeniden yapılanma programlarının uygulamaya konulması, esas olarak, Maliye Bakanlığı ile Merkez Bankası'nın (Ukrayna Ulusal Bankası) sorumluluğndadır. Fakat halihazırda bu iki kuruluş da azgelişmiş denilebilecek bir yapıdadır. Ayrıca, şimdi Ekonomik ilişkiler Bakanlığı'nın Maliye Bakanlığı karşısındaki konumları konusunda da bir belirsizlik sözkonusudur. Merkez Bankasının Başkanı yasal açıdan Parlamento tarafından atanmaktadır ve yine yasal açıdan Merkez Bankası özerktir, fakat de facto olarak yetkilerinin ne olduğu konusunda belirsizlikler vardır. Uygulamada, para politikası ile ilgili kararların bakanlar kurulu tarafından belirlendiği, Parlamentonun da bu konuda etkili olabildiği görülmektedir Ekonomiye ilişkin böyle bir kurumsal çerçevede, önceliğin, Hükümetin kurumsal kapasitesinin, b) istatistiki Bilgiler: Ekonominin kurumsal yapısına ilişkin bu kısa bilgilerden sonra Ukrayna ekonomisinin genel durumu konusunda bazı bilgiler vermekte yarar vardır. kapsamı bir makroekonomik istikrar paketi oluşturup uygulamaya koyabilecek güce kavuşturulmasına verilmesi gerektiğini söyleyebiliriz. iktisadi reformların sağlıklı bir şekilde uygulamaya konu Iabilmesi ve özel sektörün güçlendirilerek gerçek anlamda piyasa ekonomisine geçilebilmesinin yolu, kurumsal yapıya ilişkin belirsizliklerin ortadan kaldırılmasından geçmektedir. Ukraynanın nüfusu yaklaşık 52 milyondur. Bu nüfusun % 67'si kentlerde, % 33'ü kırsal kesimde yaşamaktadır yılında ulaşılan net maddi üretim 118 milyar ruble iken bu rakamın 1991 yılında 190 milyar rubleye çıktığı hesaplanmıştır. Aynı yıllarda gayri safi yurtiçi hasıla (GSViH) ise sırasıyla 164,8 milyar ruble ve 234,0 milyar ruble olmuştur. Aşağıdaki tablo, üretilen net maddi ürünün sektörler arasındaki dağılımı konusunda bilgi vermektedir. 17

27 Sanayi Tarım inşaat Ulaştırma ve iletişim iç Ticaret Dış Ticaret Diğer TOPLAM TABLO: 14 Net Maddi Ürünün Sektörel Dağılımı, 1989 ( Net Maddi Ürünün Yüzdesi Olarak) Ukrayna (1) SSCB Kaynak: "A Study of the Soviet Economy", (Economic Reviev: Ukraine, IMF Nisan 1992.) 1) SSCB'nin diğer cumhuriyetleri ile olan ticaret dahil Net maddi ürünün büyüme hızının yıllar itibariyle bir düşüş eğilimine girmiş olması Sovyet sisteminin çözülmesinin ardında yatan en önemli nedenlerden biridir. Aşağıda yer alan tablo bu konuda bir fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır Tabloda görüldüğü gibi sektörlerin tümü açısından 1990 ve 1991 yılları negatif büyüme yıllar olmuş ve net maddi üretimin düşmesi nedeniyle ekonomi küçülmüştür. 18

KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRA NA. istanbul TicARET ODASı. YAYıN NO : 1993-11

KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRA NA. istanbul TicARET ODASı. YAYıN NO : 1993-11 KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRA NA istanbul TicARET ODASı YAYıN NO : 1993-11 KEİB / BDT Araştırma Dizisi No : 2 UKRAYNA Hazırlayanlar Prof. Dr. NAZIM ENGİN ÖZLENEN SEZER İkinci Baskıyı Hazırlayan

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 1. R s. istanbul TicARET ODASı. YAYıN NO : 1993-10

KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 1. R s. istanbul TicARET ODASı. YAYıN NO : 1993-10 --------,- KEiB / BDT Araştırma Dizisi No : 1 R s istanbul TicARET ODASı YAYıN NO : 1993-10 L ) KEİB / BDT Araştırma Dizisi No : 1 RUSYA Hazırlayanlar Prof. Dr. OSMAN Z. ORHAN ÖZLENEN SEZER kinci Baskıyı

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR (1) Türkiye İstatistik Kurumu, işgücü piyasasının temel veri kaynağını oluşturan hanehalkı işgücü araştırmasını1988 yılından beri,

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 i Bu sayıda; Haziran İşgücü ve İstihdam gelişmeleri; Ocak-Ağustos Bütçe verileri değerlendirilmiştir. i 1 Gerçek işsizlikte ciddi artış

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _.

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. -~-~- -----~ li T \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. TÜRKiYE'DE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI Türkiye'de özellikle 1950 sonrasında çıkarılan

Detaylı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan daki Yatırım Ortamı ve İş Olanakları 1- Temel Bilgiler: Hazırlayan: Abdelgader ABDALLA* Sunan: Dr. Mutrif SIDDIG** Çeviren: Ufuk TEPEBAŞ Konum: Afrika bölgesinin

Detaylı

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ HAZİRAN. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ HAZİRAN. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, doğrudan hizmet ihracatını gerçekleştirmenin yanısıra, mal ve servis ihraç eden birçok sektörün

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Ocak-Eylül dönemine ait dış ticaret verileri değerlendirildiğinde Sinop ilinin ilk 9 ay sonundaki

Ocak-Eylül dönemine ait dış ticaret verileri değerlendirildiğinde Sinop ilinin ilk 9 ay sonundaki Sinop Ekonomi Verileri-Eylül, 215 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Eylül, 215) Ocak-Eylül dönemine ait dış ticaret verileri değerlendirildiğinde Sinop ilinin ilk 9 ay sonundaki ihracatının geçen yılın aynı

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Benin

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Tarih: 14.06.2015 Sayı: 2015 / 2 AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Aktif Eğitimciler Sendikası (AKTİF EĞİTİM SEN) Ekonomi Servisi tarafından hazırlanan

Detaylı

Sinop ilinin Ocak-Ağustos dönemi dış ticareti Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan veriler

Sinop ilinin Ocak-Ağustos dönemi dış ticareti Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan veriler Sinop Ekonomi Verileri-Ağustos, 15 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Ağustos, 15) Sinop ilinin Ocak-Ağustos dönemi dış ticareti Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan veriler kapsamında değerlendirildiğinde

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İhracat Tarihsel Bakış 1980 yılına kadar tarım ağırlıklı ihracat hacmi; Tarım ürünlerinin payı: 1923 %86, 1963 %77.2, 1980 %57.4

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI (KARS, ARDAHAN, IĞDIR, AĞRI) T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 14-15 MAYıS 2012 2 1. Azerbaycan Cumhuriyeti SUNUM PLANı Ekonomik ve Sosyal Göstergeler Enerji Kaynakları

Detaylı

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Almanya ya ihracat yapan 1.073 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 17 EKİM 2011 İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler... 3 TABLO 2: Kaynaklar-Harcamalar

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER...1 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE)... 2 ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (ÜFE)... 2 İTHALAT - İHRACAT...

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE OCAK 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

TEB KOBİ BANKACILIĞI

TEB KOBİ BANKACILIĞI TEB KOBİ BANKACILIĞI Türkiye de KOBİ ler İşletme Büyüklüğü İstihdam Grubu (Çalışan Sayısı) İşletme Sayısı (2013) % Mikro 1 9 3.303.073 93,68% KüçükÖlç.İşl. 10 49 190.514 5,40% OrtaB.İşl. 50 249 27.330

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Ekonomik İşbirliği Teşkilat (EİT), üye ülkeler arasında yoğun ekonomik işbirliğinin tesis edilmesini amaçlayan bölgesel düzeyde bir uluslararası teşkilattır. Teşkilat, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Kırgızistan a ihracat yapan 63 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı