BÖLÜM 3 EKONOMİK FAALİYET TÜRLERİ - DOĞAL VE BEŞERİ UNSURLARIN EKONOMİYE ETKİSİ A. ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN DOĞAL FAKTÖRLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BÖLÜM 3 EKONOMİK FAALİYET TÜRLERİ - DOĞAL VE BEŞERİ UNSURLARIN EKONOMİYE ETKİSİ A. ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN DOĞAL FAKTÖRLER"

Transkript

1 EKONOMİK FAALİYET TÜRLERİ - DOĞAL VE BEŞERİ UNSURLARIN EKONOMİYE ETKİSİ A. ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN DOĞAL FAKTÖRLER B. BEŞERİ FAKTÖRLER C. ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM SEKTÖRLERİNİN ETKİLEŞİMİ - EKONOMİYE YÖN VEREN GÜÇ: DOĞAL KAYNAKLAR - DOĞAL KAYNAK NEDİR? BÖLÜM 3

2

3

4 D O Ğ A L V E B E Ş E R İ U N S U R L A R I N E K O N O M İ Y E E T K İ S İ İnsanların maddi ihtiyaçlarını gideren, fiziksel özelliğe sahip olan varlıklara mal denir. Örneğin, telefon, otomobil, bilgisayar, vb. malları çeşitli gruplarda sınıflandırmak mümkündür. İnsana fayda sağlayan faaliyetlere hizmet denir. Örneğin, doktorun, hemşirenin, sigorta şirketinin ya da öğretmenin bize sağladığı faydalar bu tanımlamaya uymaktadır. İnsanlar yaşamlarını devam ettirebilmek için yemek, içmek, barınmak, giyinmek gibi temel ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılamak amacıyla belirli bir çaba içerisine girerler. Teknolojik gelişmeler, bilgi, görgü, alışkanlıklar, zaman ve mekân ihtiyaçları çeşitlendirir. Bu durum ihtiyaçları karşılamak amacıyla ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesine ve gelişmesine neden olmuştur. Ekonomik faaliyet türleri üretim, dağıtım (pazarlama) ve tüketim olmak üzere üç gruba ayrılır. Bilgi Köşesi EKONOMİK FAALİYET TÜRLERİ Üretim Dağıtım Tüketim Yetiştirme İmalat İhtiyaçları karşılamak için kullanılan mal ve hizmetleri meydana getirmek, bir fayda sağlamak veya var olan faydayı arttırmak amacıyla yapılan her türlü faaliyete üretim denir. Yetiştirme ve imalat olmak üzere ikiye ayrılır. Yetiştirme tarım ve hayvancılık gibi alanlarda yapılır. Örneğin, çiftçinin zeytin, çay, mısır üretmesi ya da süt, bal ve yumurta elde etmesi gibi. İmalat ise sanayi sektöründe gerçekleşir. Örneğin, bir televizyonun imal edilmesi, bir ilaç endüstrisinde ilaç üretimi yapılması ya da dokuma fabrikasında halı imal edilmesi üretime birer örnektir. Mal ve hizmetlerin tüketiciye (pazarlara) ulaştırılmasına dağıtım denir. Yani üretim ile tüketim arasındaki köprüyü oluşturan unsurdur. Malların insan ihtiyaçlarını karşılaması amacıyla kullanılmasına tüketim adı verilir. İnsanlar daha iyi şartlarda yaşamak ve daha yüksek bir refah düzeyine ulaşmak için çalışırlar. Bu durum tüketimi artırır. Tüketim, mal ve hizmetlerin, insan ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılmasıdır. Kullanılan malların mutlaka ortadan kalkması ya da sayıca azalması gerekmez. Örneğin, bir sebze yenilenerek tüketilir. Fakat buzdolabı, bilgisayar gibi mallardan defalarca yararlanmak mümkündür. İnsan ihtiyaçlarını doğrudan doğruya tatmin eden mal ve hizmetlerin kullanılması tüketim, ham maddelerin veya ara malların atölye de ya da fabrikalarda kullanılması üretimdir. Bu farklılık çok önemlidir. Aile fertlerinin yemek için marketten et satın alması tüketim, lokantacının müşterisine sunmak için et satın alması bir üretim faaliyetidir. Ekonomik faaliyetler birbirleriyle sürekli ilişki ve etkileşim içindedir. Örneğin, tüketimin olması için üretimin olması gerekirken, üretim ise tüketime göre değişir. Ekonomik Faaliyetler Ekonomik faaliyetler hiç bir zaman tek başına ele alınamaz. Üretim ile tüketim arasındaki bağlantıyı dağıtım kurar. Tüketim için üretim, üretim için tüketim gerekir. Dağıtımdaki teknolojik gelişmeler, üretim ve tüketimi karşılıklı olarak etkiler. Üretim, tüketime olan talep ile değişim gösterir. 84

5 A ) Ü R E T İ M, DAĞITIM VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN DOĞAL FAKTÖRLER ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN DOĞAL FAKTÖRLER Ham madde İklim Su Kaynakları Yer Şekilleri 1) Ham madde Bazı ham maddelerin bozulma süresinin kısalığı sanayi tesislerini kendine çeker. Örneğin, konserve tesisleri sebze ve meyve yetiştirilen bölgelere kurulur. Bunun yanısıra çay, salça, şeker fabrikaları, balık yağı ve unu, et ve süt üretim tesisleri örnek olarak verilebilir. Rize de çay fabrikaları, Ayvalık ta zeytinyağı fabrikaları, Konya ve Ankara da şeker fabrikaları, Trabzon ve Çanakkale de balık fabrikalarının kurulması gibi. Ham maddenin işletmeye ulaştırılması büyük masrafları gerektirir. Bu nedenle işletme ham madde kaynağına yakın kurulmalıdır. Maden işletmeleri, ağır sanayi işletmeleri, ham maddesi bozulabilen işletmeler bu konuya daha çok önem verirler. Ham madde olarak değeri az, nakliye maliyeti yüksek olan ürünleri işleyen sanayi tesisleri de ham maddenin bulunduğu ya da ham maddeye yakın yerde kurulur. Örneğin, çimento, kiremit, tuğla, kereste fabrikaları gibi. Ham madde ve pazar ilişkisi sanayi tesisinin yerini belirler. Örneğin, Eskişehir, Kütahya, Çorum ve Nevşehir de silisli kumlu ve çakıllı toprakların varlığına bağlı olarak kiremit ve tuğla fabrikaları kurulmuştur. Yükte hafif, değeri fazla olan ham maddeler, yerine göre bulunduğu sahanın dışında işlenmektedir. Örneğin, yünlü ya da pamuklu dokuma tesisleri gibi. İstanbul ve Kayseri de pamuk tarımı yapılamamasına rağmen pamuklu dokuma sanayisinin kurulduğu yerlerdir. İzmit te yünlü dokuma sanayisinin gelişmesi bu duruma başka bir örnek olarak gösterilebilir. Bilgi Köşesi 2) İklim İklim ekonomik faaliyetler üzerinde etkiye sahiptir. Örneğin, yağış azlığı ve yaz kuraklığına bağlı olarak oluşan bozkırların yaygın olduğu bölgelerde küçükbaş, yaz mevsiminin serin ve yağışlı geçmesine bağlı olarak oluşan çayırların yaygın olduğu bölgelerde büyükbaş hayvancılık yaygındır. Çiçekli bitkilerin yaygın olduğu bölgelerde arıcılık, kışların ılık ve güneşli geçtiği bölgelerde seracılık, yazların sıcak ve kurak geçtiği kıyılarda ise kıyı turizmi gibi ekonomik etkinlikler gelişir. İklim koşulları bazı sanayi dallarını doğrudan etkilediği gibi bazı sanayi dallarını da dolaylı olarak etkilemektedir. Ekonomik faaliyetler içerisinde iklim koşullarından en fazla tarım ve hayvancılık faaliyetleri etkilenir. Örneğin, ilkbahar mevsiminin kurak geçmesi buğday üretimini olumsuz etkilenir. Ham maddesi buğday olan (makarna, un, irmik vb) sanayi kolları bu durumdan etkilenir. İklim şartları, üretenler (çalışanlar) için çok etkilidir. Aşırı soğuk ya da aşırı sıcaklar iş verimini düşürürken; şiddetli soğuklar ısıtma, şiddetli sıcaklar ise soğutma sorunu nedeniyle maliyeti artırır. Çok soğuk ve çok sıcak iklime sahip bölgelerde ulaşım olumsuz yönde etkilenebilmektedir. Örneğin, Doğu Anadolu da uzun süren ve sert geçen kış şartlarının ulaşımı önemli ölçüde engellemesi üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerini etkilemektedir. Metal malzemenin ağırlıklı olarak kullanıldığı fabrikaların yer seçiminde çok sıcak ya da çok soğuk yerler tercih edilmemektedir. 3) Su kaynakları Bazı ham maddelerin işlenmesi sırasında bol miktarda suya ihtiyaç duyulabilir. Özellikle kağıt, demir-çelik fabrikaları, yünlü dokuma, nükleer santraller ve termik santrallerin su tüketimleri fazla olduğu için yer seçiminde su kaynaklarına yakın yerler tercih edilir. Bu tür tesisler deniz, göl ya da akarsu kenarlarına kurulur. Örneğin, İskenderun, Ereğli demir-çelik ve Dalaman kağıt fabrikaları deniz kenarına kurulmuşlardır. Su, üretim faaliyetlerinden biri olan tarımsal faaliyetleri doğrudan etkileyen bir faktördür. Örneğin, Türkiye de su sıkıntısı olan iç bölgelerimizde nadas (kuru tarım) uygulamasını zorunlu hâle getirerek üretimi etkiler. 4) Yer şekilleri Engebeli ya da yüksek yerler tarımsal faaliyetlerin kısıtlandığı yerler olup, hayvancılık faaliyetlerinin ön plana çıktığı alanlar olabilir. Örneğin, Erzurum-Kars Platosu nda tarımın yerini büyükbaş hayvancılık faaliyetleri almıştır. Yükseltinin fazla ve arazinin dağlık olması ulaşımı olumsuz yönde etkileyen faktörlerdir. Yer şekilleri yolların uzanış doğrultusunu, yol sıklığını, yol yapım maliyetini, ulaşım süresini etkiler. Bu durum dolaylı olarak dağıtım ve tüketim faaliyetlerini de etkilemektedir. Ham maddenin fabrikaya taşınması, üretilen ürünün tüketiciye ulaştırılması ulaşıma bağlıdır. Yer şekillerinin engebesiz olduğu bölgeler iklim açısından da elverişli koşullara sahip ise sanayinin kurulup geliştirilmesine olanak sağlar. Örneğin, İzmit ve İstanbul çevresi. TEKNOCOĞRAFYA Teknik ve coğrafyanın birbirine yaptığı etkiyi araştıran bilim dalıdır. Çevre koşullarının özellikle de iklim şartlarının imalat ve üretime yaptığı olumsuz etkiyi en aza indirebilmek için çalışmalar yapar. 85

6 B) ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİMİ ETKİLEYEN BEŞERî FAKTÖRLER Ülkelerin ekonomik özellikleri, teknolojik gelişme ve değişmelerle beraber yaşadıkları coğrafyanın etkileriyle biçimlenir. Ülkelerin üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerinin özelliklerini o ülkenin fiziki ve beşerî özellikleri belirler. Doğal (fiziki) özellikler bakımından benzer ülkeler arasında ortaya çıkan gelişmişlik seviyelerinin farkını beşerî ve ekonomik farklılıklar ortaya koyar. Ülkelerin teknolojik gelişim seviyeleri üretimde, dağıtımda ve tüketimde doğal şartlara bağımlılığını da belirlemektedir. Gelişmiş ülkelerde üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerini beşerî faktörler belirlemektedir. Gelişmemiş ülkelerde üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerini doğal faktörler belirlemektedir. Beşerî yönden nüfus miktarı ve yoğunluğu ile yerleşim yerinin özellikleri, teknolojik seviyesi, halkın ekonomik durumu, alışkanlıkları vb. ekonomik etkinlikleri yönlendirmekte ve şekillendirmektedir. BEŞERİ UNSURLARIN ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM SÜRECİNE ETKİSİ Bilgi Köşesi ÜRETİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DAĞITIMI ETKİLEYEN FAKTÖRLER TÜKETİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Sermaye birikimi Ulaşım Temel ihtiyaçlar İşgücü kaynakları İnsan kaynakları Tanıtım ve kitle iletişim araçları Sanayinin etkisi Teknoloji Gelir düzeyi Tarımsal faaliyetler İletişim Moda Teknolojik gelişmeler Yerleşim özelliklerinin etkisi Teknolojik gelişmeler ÜRETİMİ ETKİLEYEN BEŞERİ FAKTÖRLER 1- Sermaye Birikimi Bir ülkede sermaye birikiminin fazla olması o ülkenin üretim gücünün yüksek olması demektir. Sermaye, sanayi tesislerinin yapımında gerekli olan araç ve gereçlerin alınmasından, enerji teminine, ham madde sağlanmasına, çalışanların ücretlerinin ödenmesine kadar birçok alanda en gerekli faktördür. Sanayi tesisleri büyük sermayelerle kurulmaktadır. Sermaye birikiminin fazla olduğu yerlerde sanayinin kuruluşu daha kolay olmaktadır. Örneğin, Türkiye de sanayinin yeterince kurulup geliştirilememesindeki nedenlerin başında sermaye yetersizliği gelmektedir. Sanayi faaliyetleri, yine de sermayenin nispeten yeterli olduğu Marmara, Ege ve Akdeniz Bölgelerimizde ön plana çıkmaktadır. 2- İş Gücü Kaynakları İş gücü, üretim maliyetini, kalitesini, hızını vb. etkileyen bir faktördür. Sanayide çalışan işgücünün, çalıştığı işinde uzmanlaşmış (kalifiye) olması gereklidir. Böylece üretim hızı ve kalitesi artar. İşçi ücretlerinin düşük olması sanayinin kurulmasını olumlu yönde etkilemektedir. Örneğin, Çin, Hindistan, Endonezya, Malezya, Filipinler, Tayland gibi ülkelerde işçi ücretlerinin düşük olmasından dolayı, bazı Batı Avrupa, ABD ve Kanada firmalarının malları bu ülkelerde üretilmektedir. 3- Sanayinin Etkisi Sanayi ekonomik gelişmenin lokomotifidir. Kurulduğu bölgelere yeni sanayi dalları veya yan sanayilerin kurulmasına imkân vermek, üretimin artmasına neden olmaktadır. Örneğin, Çukurova da kurulan pamuklu dokuma sanayi beraberinde iplik, kumaş, düğme, fermuar vb üretim yapan çeşitli sanayi dallarının kurulmasını sağlamıştır. 4- Tarımsal Faaliyetler Tarımsal faaliyetlerin özelliği, tarımda kullanılan teknolojiler, üretim miktarları ve üretilen ürünlerin kalitesi, üretilen ürünlerin fiyatlanma durumu ve dünya piyasasına uygunluğu üretim açısından önemlidir. 5- Teknolojik Gelişme Üretimin artırılmasında, kaliteli ve ucuza mal üretiminin gerçekleşmesinde önemli etkiye sahiptir. Yeni gelişen teknolojilerle daha kaliteli, daha seri ve ucuza üretim gerçekleşmekte, daha kaliteli ve nitelikli ürünler üretilebilmekte ve üretimde kayıplar en aza indirilebilmektedir

7 DAĞITIMI ETKİLEYEN BEŞERİ FAKTÖRLER 1- Ulaşım Sanayi tesislerinin kuruluş aşamasında, enerjinin sanayi alanlarına ulaştırılmasında, ham maddenin ve çalışanların taşınmasında ve üretim aşamasında ürünün tüketiciye ulaştırılmasında ulaşım ağı gerekir. Sanayi kuruluşları ulaşımın elverişli ve ucuz olduğu deniz kıyılarında ya da demir yolu ağı çevresinde yoğunlaşır. Çünkü ulaşımın ucuz ve hızlı olması gerekir. 2- İnsan Kaynakları İnsan ekonomik faaliyetlerin yürütülmesinde doğrudan etkilidir. Bu nedenle üretime ve dağıtıma katılan insanların eğitim, kültür ve sağlık durumları ile bilgi birikimleri önemlidir. Dağıtımın hızlı, güvenli, zamanında yapılabilmesi için, ulaşım araçlarını kullanacak ve bu faaliyetleri yerinde ve zamanında Bilgi Köşesi yapacak yetişmiş işgücü gereklidir. 3- Teknoloji Günümüzde üretilen ürünlerin tüketiciye ulaştırılması için modern pazarlama tekniklerinin önemi büyüktür. Özellikle gelişen teknolojiden faydalanarak internet üzerinden ticari bağlantılar yapılabilmekte veya insanların üretilen ürünler hakkında bilgilendirilmesi, o mal ve hizmetleri almaya istekli hale getirilmesi amaçlanmaktadır. 4- İletişim Günümüzde iletişim ağı teknolojilerinin gerekliliği değil, sağladığı avantajlardan nasıl yararlanılacağı önem kazanmıştır. Üretilen malların tüketim bölgelerine ulaştırılmasında gerekli bağlantıların zamanında ve doğru şekilde yapılması çok önemlidir. İyi yapılmayan bağlantılar ticari ilişkilerin aksamasına üretimde kayıplara neden olabilir. Dağıtım sırasında oluşan aksaklıkların düzeltilmesi iletişim sayesinde olmaktadır. Konuyla ilgili yenilikler de iletişim ile anında tüketiciye bildirilebilir. 5- Yerleşim Özelliklerinin Etkisi Önemli yol güzergâhlarında olan ve ulaşımın kolay sağlandığı yerleşmeler dağıtım faaliyetleri için oldukça uygundur. Kara yolu, hava yolu, demir yolu ve deniz yollarının birbirine bağlandığı, oto yolların üzerinde bulunan, önemli tren istasyonlarına, liman ve hava alanlarına sahip yerleşmeler dağıtım merkezi durumundadır. TÜKETİMİ ETKİLEYEN BEŞERİ FAKTÖRLER 1- Temel İhtiyaçlar Bir malın talebi nüfusun istek ve ihtiyacına bağlıdır. Örneğin, daktilo makinesini bu gün alan ve satan yoktur. Onun yerine bilgisayar kullanılmaktadır. Bir malın talebi nüfus miktarına bağlıdır. Nüfus miktarının artması tüketici sayısının da artması demektir. Bir malın talebi toplumun gelir düzeyi ile doğru orantılıdır. Gelir düzeyi yüksek kişiler temel ihtiyaçlarının dışında da talepte bulunurlar. 2- Tanıtım ve Kitle İletişim Araçları Radyo, televizyon, gazeteler, dergiler, internet, broşürler, pankartlar, afişler, duvar ilânları, el ilânları, sinema, tabela, kataloglar vb. araçlar ve faaliyetler tüketimi artıran faktörlerdir. Görsellikten etkilenen bir mal ve hizmet almaya henüz karar verememiş insanlar bu sayede mal ve hizmetleri alarak tüketici durumuna gelmektedir. 3- Gelir Düzeyi İnsanların gelir seviyesi attıkça tüketim için ayırdıkları para da artar. Gelir düzeyi düşük olan insanlar ancak zorunlu ihtiyaçları için kaynak ayırabilirken, zorunlu olmayan ihtiyaçlarını karşılamaya olanak bulamazlar. İnsanların gelir seviyesi arttıkça da zorunlu ihtiyaçların dışındaki ihtiyaçlara kaynak bulabilirler. 4- Moda Modayı takip etmek, moda olan ürünleri almak, başkalarında gördüklerini almaya çalışmak tüketimi artırır. Mağazaların, alış-veriş merkezlerinin, reklâm ve pazarlama şirketlerinin hedef kitlesi bu doğrultuda daha çok gençler ve kadınlardır. 5- Teknolojik Gelişmeler Üretilen malların ve hizmetlerin ucuzlaması tüketimin artmasına yol açmaktadır. Firmaların uyguladıkları indirimler ve uzun vadeli taksitlendirmeler tüketimi arttırmaktadır. Teknolojik gelişmeler insanları modada olduğu gibi kendine çekerek kendinde olduğu halde daha iyisi, daha güzeli, daha fonksiyonlusu gibi yeni ürünler almaya teşvik etmektedir. 87

8 C) ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM SEKTÖRLERİNİN ETKİLEŞİMİ Dünya nın farklı yerlerinde sürdürülen ekonomik faaliyetler üretim, dağıtım ve tüketimde etkileşime neden olur. Örneğin, çiftçi tarafından üretilen buğday, tarladan hasat edildikten sonra un sanayisine ham madde olarak gönderilir. Un fabrikalarında değirmenlerde öğütülen buğday un haline getirilir. Buğdaydan elde edilen un ambalajlanarak ekmek fabrikalarına, marketlere ya da pastahanelere doğru kamyonlarla yola çıkar. Ekmek fırınlarındaki ustalar tarafından ekmeklik hamur haline getirilir. Hamur halindeki ekmekler fırına sürülerek pişirilir ve raflardaki yerini alır. Bizler ise ekmek fırınlarına ya da marketlere giderek ekmeklerimizi alır sofralarımıza tüketmek için koyarız. 1- TARIM VE HAYVANCILIKTA ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİMİN ETKİLEŞİMİ Bilgi Köşesi İnsanoğlu Mezolitik Çağ da başlayarak yavaş yavaş tarım ve hayvancılık faaliyetleri ile üretken hale gelmeye başlamış, kendi ihtiyaçları kadar üretim yapmışlardır. Yerleşik hayata geçilmesiyle de (Neolitik Çağ) üretken hale gelinmiş ve ihtiyaç fazlası üretimin ortaya çıkması ile ticaret başlamıştır. Tarımdaki gelişmelerle elde edilen ürün miktarı artmış ve kırsal kesimlerdeki ihtiyaç fazlası ürünler zamanla ulaşımın gelişmesiyle kurulan ticaret yollarıyla (Kral Yolu, İpek Yolu, Baharat Yolu ve Çay Yolu gibi) tüketim alanlarına ulaştırılmıştır. Bu faaliyetler Sanayi Devrimiyle birlikte hız kazanmış, kırsal kesimde üretilen tarımsal ve hayvansal ürünler şehirlere daha fazla getirilmeye başlanmıştır. Günümüzde ise ulaşım olanaklarının çok gelişmesi kıtalar arası dağıtımı arttırmış ve kolaylaştırmıştır. Tarım ve hayvancılık faaliyetleri sonucu elde edilen ürünlerin pazarlara götürülerek tüketiciyle buluşturulması, tarım ve hayvancılık için önemlidir. Çünkü üretimin olabilmesi için tüketimin olması gerekmektedir. Özellikle elde edildikten sonra çabuk bozulabilen (et, süt, balık, şeker pancarı, çay, sebzeler ve meyveler vb.) ürünlerin kısa süre içinde tüketici ulaştırılması zorunludur. Bu zorunluluk pazarlama ve modern ulaşımın önemini arttırmıştır. Bunun için ise özel teknoloji ile donatılmış ulaşım araçları geliştirilmiştir. Böylece ürünler bozulmadan pazarlara ve oradan da tüketiciye ulaştırılmaktadır. Örneğin, çabuk bozulabilen et, süt ve balık ürünleri üretildikleri alanda işlenip tüketilir hale getirilirken soğuk hava tertibatına sahip (frigorifik) ulaşım araçlarıyla da tüketicilere ulaştırılmaktadır. 2- TÜKETİMİN AZALMASI YA DA ARTMASI ÜRETİMİ NASIL ETKİLER? Bir malın ne miktarlarda talep edileceği her şeyden önce o malın fiyatının etkisi altındadır. Genellikle bir malın piyasa değeri yükseldikçe talep edilen miktarlar azalır, fiyatı düştükçe talep edilen miktarlar yükselir. Örneğin, piyasaya ilk sunulan bilgisayarların fiyatları yüksek olduğundan talep düşük kalmış, zamanla bilgisayar maliyetlerinin azalması fiyatın düşmesine ve talebin artmasına neden olmuştur. Bir malın ne miktarlarda talep edileceği, halkın gelir seviyesi nin etkisi altındadır. Gelir seviyesi ile talep miktarı arasındaki ilişki genellikle doğru orantılıdır. İnsanların geliri arttıkça bir maldan talep ettiği miktar artar. Gelir azaldıkça talep azalır. Örneğin, ülkemizde çalışanların ücretlerinin düşük olması alım gücünü azaltmaktadır. Bir malın hangi miktar talep edileceği, o malın piyasa fiyatı ve alıcıların gelir seviyeleri yanında bir de tüketicilerin zevk ve tercihlerinin etkisi altındadır. Bir malın fiyatı ve insanların geliri hiç değişmediği halde bazen o malın talebinde bir artış veya azalış görülebilir. Örneğin, bir malın moda haline gelmesi onun talebini artırır veya bir malı kullanmanın sağlığa zarar verebileceği konusunda yayınlanan bir bilimsel rapor tüketicilerin tercihlerini etkileyerek talebin azalmasına yol açabilir. Talebi etkileyen bir başka unsur da o mal ile yakın ilişkisi bulunan diğer malların fiyatlarıdır. Örneğin, şeker ile çay; otomobil ile benzin; transistorlü radyo ile pil gibi. Tamamlayıcı mallardan birinin fiyatı yükseldiği zaman diğerinin talebi azalacak, fiyatı düştüğü zaman talebi artacaktır. Örneğin, otomobil fiyatlarında hiçbir değişiklik olmadığı ve halkın gelir seviyesi aynı kaldığı halde benzin fiyatları çok yükselirse otomobil piyasasında talebin düştüğü görülür. Tüketicinin herhangi bir sebeple tarım ve hayvan ürünlerine olan ilgisinin azalması üretim dengelerini bozmaktadır. Örneğin, 2004 yılında yaşanan kuş gribi vakası, kümes hayvanlarına (tavuk, hindi, ördek gibi) olan talebi azaltırken, 2009 yılında Avrupa da yaşanan deli dana vakası kırmızı ete olan talebi olumsuz yönde etkilemiş ve hayvancılıkla uğraşan insanları zor durumda bırakmıştır. Aynı şekilde 2009 ile 2010 yıllarında tüm dünyada 17 bin kişinin ölümüne yol açan domuz gribi özellikle de Avrupa da domuz etine olan talebi azaltmıştır. Bir ürünün kullanım alanının genişlemesi üretimini artırır. Buğday eski zamanlarda ve yakın zamana kadar temel ihtiyaç malzemesi iken, günümüzde lüks tüketim maddelerinin de içeriğinde kullanılmaktadır. Kozmetik sanayine kadar uzanan bu geniş ürün yelpazesi buğday tüketimini artırmaktadır. Kahve de tüketimin artışına bağlı olarak üretiminin hızla arttığı bir üründür. Pek çok mala ve hizmete olan talep mevsim şartlarına bağlı olarak değişir. Örneğin, dondurma talebi yaz aylarında, doğal gaz talebi kış aylarında artar. 88

9 3- ÜRETİM, TÜKETİM VE DAĞITIMIN YENİ SEKTÖRLERİN ORTAYA ÇIKMASINDA ETKİSİ Tarıma dayalı sanayilerin gelişmesi tarımsal ürün türlerine olan talebi arttırdığından, tarımsal ürün çeşitleri zenginleşir. İşlenen tarımsal ürünler çeşitlendikçe, pazara sürülen mamûl ürün çeşitleri de artar. Örneğin, domates salçası, domates suyu, domates çorbası, domates reçeli; süt, süttozu, pastörize süt, sterilize süt vb. Ekonominin gelişmesiyle gelir düzeyinin artması, insanların boş zamanlarının azalması, çalışan kadın oranının artması tüketici taleplerinde yapısal değişikliklere neden olmuştur. Örneğin, gıda sanayinde besin değeri yüksek, ambalajlanmış, hazır gıda maddelerine talep artmıştır. Bu yönde dondurulmuş gıda sanayi kurulmuş ve geliştirilmiştir. Tarımsal ürünlerin sanayi aşamasından geçip tüketiciye ulaştırılması aşaması sonucunda taşımacılık, pazarlama, reklâmcılık, sigortacılık Bilgi Köşesi vb. hizmete olan taleplerinin artması, hizmetler sektörünün gelişmesini sağlamıştır. Aynı durumlar hayvansal ürünler içinde geçerlidir. Örneğin, deniz ürünleri çabuk bozulduğu için başlangıçta yakın pazarlara ulaşılmış, teknolojinin gelişmesiyle balık işleme, ambalajlama, soğutuculu taşıma gibi iş kolları ortaya çıkmıştır. Japonya, Norveç, Kanada gibi ülkeler gemilerini gelişen teknolojiyi kullanarak günlerce açık denizlerde balık avlayabilecek ve avlanan balığı gemide işleyebilecek donanımda dizayn etmişlerdir. Böylece avlanan balık aynı gemide işlenip konserve haline getirilmekte, soğutucularda korunmakta ve yük gemileriyle karaya getirilip tüketiciye sunulmaktadır. Tüm bu gelişmeler üretimi arttırmış, ürünlerin bozulmadan kolayca işlenerek uzak pazarlara ulaştırılmasını kolaylaştırmıştır. 4- TÜKENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDA ÜRETİM, DAĞITIM, TÜKETİM İLİŞKİSİ Tükenebilen enerji ham maddesi olan kömürün üretim ve tüketim alanlarının büyük ölçüde aynı sahalarda kurulduğu görülür. Metalurji (metal) sanayisinin taş kömürü havzalarında gelişmesinin nedeni budur. Örneğin, Ereğli ve Karabük demir - çelik fabrikaları Zonguldak taş kömürü havzasına, Almanya nın sanayi merkezlerinden biri olan Essen deki demir - çelik fabrikaları da Ruhr kömür havzasına kurulmuştur. Taş kömürü, metalurji sanayisini kendine çekerken farklı sanayi kollarının da kendine yakın yerlere kurulmasına neden olmuştur. Metal sanayisinin taş kömürü havzalarında gelişmesi dağıtım ve ticaret gibi diğer ekonomik faaliyet kollarının da gelişmesini sağlamıştır. Fakat günümüzde gelişen ulaşım şartları nedeniyle metal sanayisinin eskiden olduğu gibi taş kömürü havzalarına kurulma zorunluğunun kalmadığını, limanların çevrelerine de kurulduklarını görmekteyiz. Örneğin, İskenderun demir - çelik sanayi gibi. Amerika ABD dünyanın en zengin kömür yataklarına sahiptir. Ülkede kömür rezervleri 239 milyon tondur. Üretimin büyük bir kısmı batı kıyıları boyunca uzanan Appalaş dağlarından sağlanır. Kanada ise dünya toplamına göre az miktarda kömür çıkardığı halde dışarıya kömür satımında dünya dördüncüsüdür. Üretilen kömür göller bölgesinde sanayide kullanılır. Avrupa Avrupa da en önemli kömür yatakları İngiltere den başlayıp, Fransa dan geçerek Güney Rusya ya kadar uzanan bir hat boyunca yer almaktadır. Kıtadaki maden kömürü yatakları esas olarak Fransız - Belçika - Hollanda, Almanya nın Ruhr havzası ve Doğu Avrupa (Polonya, Çek Cumhuriyeti) ülkelerindedir. Asya Sibirya, Çin (Mançurya ile Şensi ve Şansi eyaletlerinde), Hindistan (üretimde 3. sıradadır) ve Rusya Federasyonu nda taş kömürü yatakları bulunur. Çıkarılan kömür, bu sahalarda kurulan sanayi tesislerinde kullanılır. Kalküta nın batısında ve Hint Yarımadası nın kuzey doğu ucunda kömür üretilir. Hindistan ın önemli sanayi merkezlerinden biri bu bölgededir. K Okyanusya Dünyanın en büyük kömür dış satımı yapan ülkesi Avustralya dır. Maden çıkarım faaliyetlerinin %95 i Yeni Güney Galler ve Queensland eyaletlerinden yapılmaktadır. Avustralya da ana kömür sahası ve buna bağlı olarak gelişen metal sanayisi Sydney ve Brisban civarındadır. Kömür Km 89 89

10 E K O N O M İ Y E Y Ö N V E R E N G Ü Ç : D O Ğ A L K AY N A K L A R D O Ğ A L K AY N A K N E D İ R? Doğada kendiliğinden oluşmuş, insan aklı ve tekniğinin ürünü olmayan, meydana gelme aşamasında insanın herhangi bir rolünün bulunmadığı bütün zenginlik kaynaklarına doğal kaynak denir. İnsan ihtiyaçlarını giderebilmek için yüzyıllardır doğayı yani çevreyi değiştirmiştir. Örneğin, doğal bir unsur olan akarsuların üstüne köprüler yaparak ulaşımı kolaylaştırırken, yine barajlar yaparak su ihtiyacını gidermek istemiştir. İnsanlar tarafından yapılan yollar, fabrikalar, binalar, okullar Bilgi Köşesi Bilgi BİLGİ Köşesi! İnsanların doğal kaynaklardan faydalanmasında bu kaynakların potansiyeli önemli bir etkendir. Doğal kay nağın potansiyelini ise rezervi ve verimliliği belirler. Ör neğin, bir madenin işletmeye açılabilmesinde, rezervi nin uzun yıllar işletilebilir olması durumunda, o maden yatağı ekonomik değer kazanır. vb. birer beşerî unsurdur. İnsan söz konusu unsurları yaparken doğadan, onun kaynaklarından yararlanırken bu doğrultuda ilk çağlardan beri doğayı da ihtiyaçları doğrultusunda değiştirmiştir. Bunun içinde sürekli olarak doğal kaynaklar kullanmıştır. Doğal kaynaklar, toplumların kalkınmasında önemli rol oynamış olan maden ve petrol gibi yer altı kaynakları, su, orman, çayır ve meralar, toprak ve toprak ürünleri gibi yaşam için gerekli ham maddelerdir. RÜZGÂR Rüzgâr doğal ve daimi bir kaynaktır. Rüzgâr, insanoğlunun uzun süreden beri yararlandığı bir enerji kaynağıdır. Dolayısıyla rüzgâr insanoğlu için vazgeçilmez bir doğal kaynaktır. GÜNEŞ Güneş, daimi doğal kaynaklardan bir tanesidir. İnsanoğlu güneş ışınlarından başta enerji üretimi olmak üzere bir çok alanda yararlanmaktadır. Tarihinin ilk dönemlerinden günümüze kadar olan süreçte buluşlarla birlikte teknolojik geliş meler artmıştır. Bu durum birçok alanda olduğu gibi doğal kaynakların kullanımını da etkilemiştir. Örneğin, çok eski dönemlerde saban ve basit araçlarla işlenen toprak, günümüzde traktör ve çeşitli ekipmanlarla iş lenmektedir. Doğal kaynakların kullanımında kullanı lan yöntem ve teknolojiler ülkelerin gelişmişlik düzeyi ne göre değişir. Gelişmiş ülkelerde mevcut doğal kay naklardan en yüksek verimi almayı amaçlayan yöntem ler uygulanırken, gelişmemiş ülkelerde doğal kaynakların kullanımında düşük teknolojiyle düşük verim sağ lanmaktadır. SU Dünya su tüketiminin büyük çoğunluğu tarımda gerçekleşmektedir. İlk çağlardan itibaren tarımsal faaliyetin sürekliliği için su en vazgeçilmez doğal kaynak olarak önemini korumuştur. Fakat bu faaliyetlerde yararlanılan su doğal bir kaynaktır. TARIM Tarım ve hayvancılık faaliyetleri beşerî faaliyetlerdir. Bu faaliyetler için yararlandığı toprak ve çeşitli hayvanlar birer doğal kaynak durumundadır. İnsanın beslenme, barınma ve giyinme gibi temel ihti yaçları, doğal kaynakların kullanımını artıran başlıca nedenlerdir. Bu ihtiyaçlar tarihin eski dönemlerden be ri farklı doğal kaynakların kullanılmasıyla günümüzde de devam etmektedir. Örneğin, paleolitik dönemde in sanlar barınak olarak ağaç kovuklarını ve mağaralı ter cih ederken; günümüzde demir, ahşap ve toprak gibi doğal kaynaklar kullanılarak farklı konut tipleri yapıl maktadır. MADENCİLİK Madencilik faaliyetleri beşeri faaliyettir. Bu faaliyetlerin temelinde bulunan madenler ise birer doğal kaynaktır. ORMANCILIK Ormancılık beşeri bir faaliyettir. Fakat bu faaliyetin temelinde olan doğal kaynak ormanlardır. İnsan yeryüzünde varolduğu günden bu yana, çevresini kuşatan kaynaklardan ve özellikle doğal zenginliklerden yararlanmaya çalışmıştır. 90

11 1. Doğal Kaynakların Sınıflandırılması Doğal kaynaklar, çok fazla çeşitlilik gösterir. Çeşit ba kımından zengin olan doğal kaynaklar değişik kriterler göz önüne alınarak sınıflandırılabilir. Bu sınıflandırma temelde tükenme yen doğal kaynaklar ve tükenebilen doğal kaynaklar şeklinde ikiye ayrılabilir. Tükenmeyen kaynaklar, insanların müdahalesi olmadan, kullanılmadan yıllarca özelliğini ve varlığını koruyup kalabilen kaynaklardır. Tükenmeyen doğal kaynaklar ise kendi arasında daimi kaynaklar ve belli şartlar dahilinde kendini yenileyebilen kaynaklar şeklinde ikiye ayrılır. Tükenebilen kaynaklar, kullanıldığı müddetçe yerine yenisi oluşamayan veya oluşması milyonlarca yıl süren kaynaklardır. Tükenmeyen Doğal Kaynaklar D O Ğ A L K A Y N A K L A R Tükenebilen Doğal Kaynaklar Bilgi Köşesi Daimi Kaynaklar Rüzgâr Dalga Doğal Gaz Madenler Güneş Su Petrol Kömür Belirli Şartlar Dâhilinde Kendini Yenileyebilen Kaynaklar Orman Toprak Jeotermal Enerji 91

12 2. Doğal Kaynakların Faydaları Bilgi Köşesi RÜZGÂR Atmosferdeki basınç farkından dolayı havanın yer değiştirmesi sırasında oluşur. Rüzgâr enerjisinden yararlanılabilmesi için, rüzgârın esiş hızının ve esiş sıklığının fazla, esiş süresinin uzun olması gerekir. Rüzgâr; kararlı, güvenilir ve sürekli bir enerji kaynağıdır. Rüzgâr santralleri, türbin için geniş alana gereksinim gösterebilirler, dışa bağımlı değillerdir, gürültülüdürler ve kuş ölümlerine neden olurlar, radyo ve TV alıcılarında parazitlenme yaparlar. KULLANIM ALANLARI Elektrik enerjisi üretme Su depolama Taşımacılık Su pompalama Tahılların öğütülmesi Soğutma MEKANİK ENERJİ YENİLENEBİLİR DALGA Dalgalar deniz veya okyanusların yüzeyinde esen rüzgârlar tarafından oluşur. Dünya nın birçok yerinde rüzgâr sürekli dalgalar oluşturacak kadar düzenli ve sürekli eser. Dalga enerjisi makineleri dalgaların yüzey hareketlerinden veya dalga basınçlarından direk olarak enerji üretir. Sadece deniz kıyılarından yararlanılabildiği için Dünya da kullanım olanakları sınırlıdır. Elektrik enerjisi üretiminde kullanılmaktadır. AVANTAJLARI Temiz sınırsız enerji üretir. Deniz üzerinde kurulduğu için, tarım arazilerini yok etmez. Her zaman kesintisiz ve kaliteli enerji üretir. Gürültü dahil hiçbir kirlilik ve kirletici yoktur. Dalyan görevi görerek, denizlerdeki balık neslinin çoğalmasına yardım eder. Deniz üzerinde kurulduğu için, tarım arazilerini yok etmez. MEKANİK ENERJİ YENİLENEBİLİR 92

13 ORMAN Ormanlar doğru bir şekilde işletildiği ölçüde kendini yenileyen bir kaynaktır. Ayrıca çeşitli bitki ve hayvanları barındıran bir ekosistemdir. Ormanlar, sayısız ürünleriyle ve işlevleriyle yüzyıllardır insanlar için vazgeçilmez bir kaynaktır. Ana ürünler; odun, kereste, kâğıt, mobilya, tel ve maden direğidir. Yan ürünler olarak; kozalak, şimşir, reçine, palamut, kestane, ıhlamur, ada çayı, sığla yağı vb. elde delir. KULLANIM ALANLARI Biyokütle enerji üretimi Biyodizel üretimi Isınma Pişirme Kağıt üretimi Enerji sağlama Elektrik üretimi Bilgi Köşesi Küresel ısınmaya karşı karbon dönüşümünün sağlanması TERMAL ENERJİ YENİLENEBİLİR SU Hidroelektrik enerji, termik ve nükleer santraller gibi ısınmış su, hava emisyonları, kül ve radyoaktif atıklara neden olmayan önemli bir alternatif enerji kaynağıdır. Enerjinin ülke ekonomisindeki önemi ve çevrenin korunması göz önünde bulundurulduğu zaman, hidroelektrik enerji santralleri en çevre dostu enerji üretim santralleridir. Elektrik enerji elde etmek, tarım, balıkçılık ve ulaşım alanlarında kullanılmaktadır. AVANTAJLARI Kirlilik oluşturmaz. Enerji ihtiyacında çok hızlı devreye girer. Acil durumlarda hızla devreden çıkarılabilir. Dışa bağımlığı yoktur. MEKANİK ENERJİ YENİLENEBİLİR 93

14 Bilgi Köşesi GÜNEŞ Güneş enerjisi, Güneş in çekirdeğinde yer alan füzyon süreci ile açığa çıkan ışıma enerjisidir ve Güneş teki hidrojen gazının helyuma dönüşmesi şeklindeki füzyon sürecinden kaynaklanır. Güneş enerjisi temiz ve masrafsız bir enerji kaynağıdır. Güneşlenme süresi uzun yerlerde kullanım potansiyeli yüksektir. KULLANIM ALANLARI Konut ısıtılması ya da soğutulması Sıcak su elde etme Güneş ocakları ve fırınları Enerji üretimi Büyük ısıtma-soğutma sistemleri Sulama Deniz suyundan tatlı su elde etmek için Sera ısıtılması Endüstri için buhar üretimi Tuz üretimi ELEKTRİK ENERJİSİ YENİLENEBİLİR JEOTERMAL Jeotermal enerji yer kabuğunun derinliklerinden gelen, yenilenebilir ve temiz bir enerji kaynağıdır. Enerji değişim teknolojileri yardımıyla, sıcak su ve buhardan elektrik üretimi sağlanır veya ısı enerjisi amaçlı doğrudan kullanım uygulamaları söz konusu olur. KULLANIM ALANLARI Elektrik enerjisi üretimi Merkezi ısıtma, soğutma, sera ısıtması Endüstriyel amaçlı kullanım, kurutma Kaplıca amaçlı kullanım Çok düşük sıcaklıklarda kültür balıkçılığı Havaalanı pistlerinin ısıtılmasında Kimyasal madde üretimi, mineral eldesi, gübre, karbondioksit, lityum, hidrojen vb. TERMAL ENERJİ YENİLENEBİLİR 94 94

15 TOPRAK Tüm canlı varlıkların yaşama mekânı olup, besin kaynaklarının ana üretim alanı, diğer doğal kaynakların bulunma yeri, endüstrinin önemli bir ham maddesidir. Toprak dikkatli kullanılmadığı ve yanlış kullanıldığı zaman kaybedilen ve bir daha yerine getirilmesi çok zor olan bir kaynaktır. KULLANIM ALANLARI Tarımsal faaliyetler Toprağa bağlı sanayiler Ormancılık faaliyetlerinde Mesken yapımında Bilgi Köşesi YENİLENEBİLİR PETROL Petrol, hem akarsularla taşınan bitki ve hayvanlardan oluşan ayrışmış organik maddenin hem de su ortamındaki bitki ve hayvan kalıntılarının deniz tabanındaki çamurların içerisinde birikmesiyle oluşan ham yağdır. Milyonlarca yıl süren bir zaman sürecinde birkaç bin metre kalınlığında çamurların içinde biriken organik maddeler, sıcaklık ve basıncın etkisiyle kayaların içerisinde sıvı yağa dönüşür. Günümüzde petrolün işlenmesiyle yakın ürün elde edilmektedir. Petrol, kolay taşınabilmesi (pipe-line), kolay tüketilmesi, kalorisinin yüksek olması, hava kirliliğine daha az neden olması ve katı atık bırakmaması ile kömürden daha üstündür. KULLANIM ALANLARI Enerji üretimi Konutların ısıtılması Sanayi Ulaşım TERMAL ENERJİ YENİLENEMEZ 95

16 KÖMÜR Kömür (grafit, antrasit, taş kömürü, linyit ve turba) yanabilen organik tortul kayaçtır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş olup, diğer kaya tabakalarının arasında damar halinde uzunca bir süre (milyonlarca yıl) ısı, basınç ve mikrobiyolojik etkilerin sonucunda meydana gelmiştir. Bilgi Köşesi KULLANIM ALANLARI Enerji üretimi Konutların ısıtılması Sanayide Ulaşım faaliyetleri Demir - çelik sanayisi Kimya sanayisi TERMAL ENERJİ YENİLENEMEZ DOĞAL GAZ Yer altındaki boşluklarda petrolün üzerinde oluşan gaz karışımıdır. Çıkarıldıktan sonra boru hatlarıyla veya sıvılaştırılmış bir şekilde gemilerle taşınıp diğer ülkelere ulaştırılabilir. Tüketimi sonrasında çevre kirliliğine yol açmadığı için çok tercih edilen bir yakıttır. Kullanım alanları giderek yaygınlaşmaktadır. Petrol katı, sıvı ve gaz hâlinde bulunur. Petrolün gaz haline doğal gaz adı verilir. Doğal gaz çevreye en az zarar veren fosil yakıttır. Bu gazın yanması ile oluşan sadece su buharı ve karbondioksittir. KULLANIM ALANLARI Enerji üretimi Konutların ısıtılması Sanayi Ulaşım TERMAL ENERJİ YENİLENEMEZ 96 96

17 MADENLER Maden, yer kabuğunun iç ve dış doğal etkenlerle oluşan, ekonomik yönden değer taşıyan minerallere verilen addır. Maden çeşitliliği ve rezervi ülkelerin ekonomik gelişimlerinde önemlidir. Toplumların refah ve gelişmişlik düzeyleri ile madencilik faaliyetleri arasında çok yakın bir ilişki bulunmaktadır. Günümüzde gelişmişliğin göstergeleri olarak nitelendirilen demir-çelik, enerji ve tarım ürünleri üretimindeki devamlılık büyük ölçüde madencilik ürünleri ile sağlanmaktadır. KULLANIM ALANLARI İnşaat sanayi Ulaşım sanayi Elektrik ve elektronik sanayi KuyumculukBilgi Köşesi Enerji üretimi Boya sanayi Endüstriyel ekipman Kimya Turistik eşya yapımı TERMAL ENERJİ YENİLENEMEZ 97

18 3. Doğal Kaynak ve Ekonomi İlişkisi Rusya Federasyonu, ABD ve Kanada gibi büyük sermaye ve doğal kaynaklara sahip gelişmiş ülkeler, doğal kaynaklarda etkin bir şekilde yararlanma yollarını aramaktadır. Nijerya, Brezilya, Hindistan, Çin, Türkiye, Meksika, Şili, Gana, Kolombiya, Venezuela, İran, Irak, gibi zengin doğal kaynaklara sahip bazı ülkeler teknik bilgi ve sermaye bakımından yetersiz oldukları için yeterince gelişememişlerdir. Gelişmiş ülkeler sermaye birikimleri aç s ndan avantajl olmalar na ra men do al kaynaklardan da en verimli şekilde yararlanma yöntemlerini kullanmaktad rlar. Japonya, İngiltere, Hollanda, Güney Kore, Tayvan, İsviçre, İtalya, Belçika, Finlandiya, İrlanda gibi do al kaynak fakiri ülkeler sahip olduklar nüfus, teknoloji ve girişim yetenekleri ile ham madde alarak, işleyerek bu dezavantaj avantaja çevirmeye çalışmaktadırlar. Moğolistan gibi gelişme sürecini henüz tamamlayamamış ve doğal kaynak yönünden zengin olmayan ülkeler az olan doğal kaynaklarından teknoloji ve sermaye yetersizliği nedeniyle faydalanamamaktadır. Doğal kaynakların önemini arttıran temel faktör, dünya nüfusunun artması ve sanayideki teknik gelişmelerdir. Doğal kaynakların kullanımının artması, dünya nüfusu ve ticaretin gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Bilgi Köşesi Rusya Federasyonu, büyük bir ekonomik gücün temeli olan doğal kaynaklara ve insan gücüne sahip dünyadaki belli başlı ülkelerden biri konumundadır. Zengin enerji kaynaklarına sahip olan Rusya dünyanın en büyük doğal gaz rezervine, 2. en büyük kömür rezervine ve 8. en büyük petrol rezervine sahiptir. Rusya dünyanın en büyük doğal gaz ihracatçısı ve 2. en büyük petrol ihracatçısıdır. Moğolistan, sermaye ve teknoloji yetersizliği nedeniyle gelişme sürecini henüz tamamlayamış, doğal kaynak yönünden fakir bir ülkedir. Ekonomisi büyük ölçüde hayvancılığa ve madenciliğe dayanır ve devlet eliyle yönlendirilir. Ülkenin başlıca ürünleri at, yün, deri, boynuz ve posttur. RUSYA FEDERASYONU MOĞOLİSTAN JAPONYA NİJERYA Nijerya, doğal kaynaklar bakımından zengin bir ülkedir. Fakat mevcut öz kaynaklarını kullanabilecek teknolojik alt yapıya sahip olmayan, yer altı zenginliklerini hammadde olarak işlenmeden satmak zorunda kalan, sömürgeci yaklaşıma tam olarak dur diyememiş, ekonomide tarımın ön plana çıktığı, son dönemlerde petrole dayalı gelişme göstermeye çalışan yaşam standartları düşük bir ülkedir. Japonya, doğal kaynaklar bakımından oldukça fakir ancak son derece yüksek bir teknolojiye sahiptir. Ekonomik yönden oldukça güçlü, sanayisini yurt dışından aldığı işlenmemiş ham madde ile destekleyerek, elde ettiği ürünleri, dışarıya işlenmiş malzeme olarak çok daha pahalı bir şekilde satan, ekonomik yaşam standartlarının yüksek olduğu bir adalar ülkesidir.

19 4. Doğal Kaynaklar ve Kalkınma Kalkınma ve doğal kaynak ilişkisini göz önünde bulundurduğumuzda, yüksek yaşam standartlarına sahip (gelişmiş) ülkeler, genellikle doğal kaynaklar açısından oldukça zengin ve bu zenginliği de doğru ve etkin bir şekilde kullanmış olan ülkelerdir. Bazı ülkeler, doğal kaynaklar açısından diğer ülkelere göre fakir olmalarına rağmen ekonomik gelişmişliklerinde oldukça ileri safhadadırlar. Çünkü bu tür ülkeler, işgücünü, bilgiyi, rasyonel girişimci ruhunu ve diğer ülkelerden ticaret yolu ile elde edilen girdileri, diğer bir ifadeyle, kalkınma, doğal kaynak ve insan gücü faktörlerini oldukça az rastlanır bir başarı ile bir araya getirerek etkin ve verimli bir şekilde kullanan ülkelerdir. Bunun yanı sıra bazı ülkeler, düşük yaşam standartlarına sahiptirler. Çünkü doğal kaynak zenginlikleri yoktur ve bu yüzden fakir kalmışlardır. Ancak bazı gelişmekte olan ülkeler potansiyel olarak oldukça değerli doğal kaynaklara sahip olmalarına rağmen düşük yaşam standartlarına sahiptirler. Bu ülkeler ellerindeki doğal kaynaklardan yeteri kadar yararlanamamaktadırlar. Bu yüzden gelişmekte olan ülkeleri bekleyen önemli görevlerden bir tanesi de, sahip oldukları doğal kaynakların daha etkin bir şekilde kullanılmasını sağlayacak personel alt yapısının teknoloji destekli oluşturulmasıdır. Doğal kaynakların etkinliğini artırmanın en güvenilir yolu insan faktörünün verimliliğini ve rasyonelliğini artırmaktır. Kalkınma için yalnızca doğal kaynaklara sahip olmak yeterli değildir. Doğal kaynakların yanı sıra sermayeye, teknolojik imkanlara, konusunda eğitimli, bilişimci girişim ruhuna sahip ve verimlilik hedefini kabul eden kalifiye insan gücüne, etkin yönetim biçimine, gerçekçi kalkınma planlarına ve iyi düzenlenmiş ekonomi politikalarına da ihtiyaç vardır. Bu saydığımız faktörlerin herhangi birindeki zayıflık, ülkeler çok zengin doğal kaynaklara sahip olsalar bile, kalkınmayı yavaşlatacak ve hatta engelleyecek etkenlerdir. Bu faktörler arasında etkin bir adaptasyon ve eşgüdümün oluşturulması, hem doğal kaynakların, kalkınmanın lokomotifi olma gerçeğini ortaya çıkaracak, hem de sosyo-ekonomik anlamda ülkenin, kalkınma basamaklarını kolaylıkla çıkarak, gelişmesini sağlamış olacaktır. Bilgi Köşesi 99

20 BÖLÜM - 3 COĞRAFYA Ekonomik Faaliyetlerin Türleri ETKiNLiK 1 Aşağıda ekonomik faaliyet türleri ile ilgili verilen özelliklerin doğru olanlarını işaretleyiniz. 1. İhtiyaçları karşılamak için kullanılan mal ve hizmetleri meydana getirmek, bir fayda sağlamak veya var olan faydayı artırmak amacıyla yapılan her türlü faaliyete verilen isimdir. ÜRETİM TÜKETİM ETKİNLİKLER 8. Aşağıdakilerden hangisi dağıtımı etkileyen beşerî faktörlerden biri değildir? TANITIM VE KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI İNSAN KAYNAKLARI 2. Mal ve hizmetlerin tüketiciye (pazarlara) ulaştırılmasına verilen isimdir. 9. Aşağıdakilerden hangisi tüketimi etkileyen beşerî faktörlerden biri değildir? TÜKETİM DAĞITIM TEKNOLOJİK GELİŞMELER SERMAYE BİRİKİMİ 3. Malların insan ihtiyaçlarını karşılaması amacıyla kullanılmasına verilen isimdir. 10. Teknik ve coğrafyanın birbirine yaptığı etkiyi araştıran bilim dalıdır. TÜKETİM ÜRETİM TEKNO COĞRAFYA EKONOMİK COĞRAFYA 4. Aşağıdakilerden hangisi, üretim, dağıtım ve pazarlamayı etkileyen doğal faktörlerdendir. HAM MADDE ULAŞIM Palme Yayıncılık 11. Bazı ham maddelerin işlenmesi sırasında bol miktarda suya ihtiyaç duyulabilir, yargısına verilebilecek örnektir. KAĞIT SANAYİSİ OTOMOTİV SANAYİ 5. Ham maddenin bozulabilir olduğu yerlerde tesisler genellikle ham madde kaynağına yakındır ve kolay ulaşılabilecek bir yerde kurulmasına verilebilecek bir örnektir. 12. Kanada, Norveç ve Japonya gibi ülkelerde balıkların teknoloji ile donatılmış gemilerle avlanıyor olması, aşağıdakilerden hangisine verilebilecek bir örnektir. ŞEKER FABRİKALARI UNLU MAMULLER TÜKETİMİN YENİ SEKTÖRLERE ETKİSİ TÜKETİMİN ÜRETİME ETKİSİ 6. Kuş gribi nedeniyle beyaz et tüketiminin azalması, aşağıdakilerden hangisine verilebilecek bir örnektir. TÜKETİMİN ÜRETİMİ ETKİLEMESİ ÜRETİMİN TÜKETİMİ ETKİLEMESİ 7. Aşağıdakilerden hangisi üretimi etkileyen beşerî faktörlerden biri değildir? 13. Gelişmiş ülkelerde üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerini... faktörler belirlemektedir. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir. FİZİKİ BEŞERİ 14. Ulaşımda frigorifik taşımacılığın gelişmesi sonucu olumlu yönde etkilenen sanayi dalıdır. SERMAYE BİRİKİMİ ULAŞIM ET VE SÜT ÜRÜNLERİ ORMAN ÜRÜNLERİ 100

21 ETKiNLiK 2 Aşağıda tabloda üretim, dağıtım ve tüketimi etkileyen fiziki ve beşerî faktörler verilmiştir. Buna göre, aşağıda verilen faktörleri etkiledikleri unsurla eşleştiriniz. F A K T Ö R FİZİKİ UNSURLAR Ü R E T İ M, D A Ğ I T I M V E T Ü K E T İ M B E Ş E R İ U N S U R L A R ÜRETİM DAĞITIM TÜKETİM BÖLÜM - 3 COĞRAFYA Ham Madde Sermaye Birikimi Ulaşım 4 Eğim İş Gücü Kaynakları Temel İhtiyaçlar İnsan Kaynakları Sıcaklık 9 10 Tarımsal Faaliyetler Teknoloji Palme Yayıncılık Tanıtım ve Kitle İletişim Araçları Su Kaynakları Teknolojik Gelişme İletişim Yağış Gelir Düzeyi Sanayinin Etkisi Yerleşim Yerinin Özellikleri Moda Yükselti 101

22 BÖLÜM - 3 COĞRAFYA Ekonomik Faaliyetlerin Türleri ETKiNLiK 3 Aşağıda üretim, dağıtım ve tüketim ile ilgili fotoğraflar verilmiştir. Fotoğrafların altında verilen kutucukları dikkate alarak hangi sektöre ait olduğunu işaretleyiniz. 1 2 ETKİNLİKLER ETKiNLiK 4 Aşağıda verilen ifadeleri doğru (D) ya da yanlış (Y) olarak işaretleyiniz. 1 Mal ve hizmetlerin sağlanmasına üretim denir. D Y Üretim Dağıtım Tüketim Üretim Dağıtım Tüketim 3 4 Üretim Dağıtım Tüketim Üretim Dağıtım Tüketim İklim, yer şekilleri, su kaynakları ve ham madde ekonomik faaliyetleri etkileyen beşerî unsurlardır. Yükte hafif, değeri fazla olan ham maddeler, yerine göre bulunduğu sahanın dışında işlenmektedir. Teknocoğrafya, teknik ve coğrafyanın birbirine yaptığı etkiyi araştıran bilim dalıdır. Gelişmiş ülkelerde üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerini fiziki faktörler belirlemektedir. D Y D Y D Y D Y 5 6 Palme Yayıncılık 6 Tarımsal faaliyetler tüketimi etkileyen beşerî bir unsurdur. D Y Üretim Dağıtım Tüketim Üretim Dağıtım Tüketim İş gücü, üretim maliyetini, kalitesini, hızını vb. etkileyen bir faktördür. Demir - çelik havzaları çoğunlukla kömür havzalarına kurulur. D Y D Y 9 Üretimi etkileyen faktörlerin başında iklim gelir. D Y Üretim Dağıtım Tüketim Üretim Dağıtım Tüketim Tüketim mallarına ve hizmete olan talep mevsim şartlarına bağlı olarak değişim göstermez. Bir ürünün kullanım alanının genişlemesi üretimini azaltır. D Y D Y Üretim Dağıtım Tüketim Üretim Dağıtım Tüketim 12 Bölgeler arasındaki farklı etkinlikler üretim, dağıtım ve tüketimin gelişmesini engeller. D Y 102

23 BÖLÜM - 3 ETKiNLiK 5 COĞRAFYA Şekillerde doğal kaynak kullanım alanları gösterilmiştir. Bunların hangi doğal kaynaklardan yararlanıldıklarını belirtiniz ETKiNLiK 6 Aşağıda doğal kaynak ve gelişmişlik (Örneğin: A: 1) Büyük sermaye ve doğal kaynaklara sahip gelişmiş ülkeler, doğal kaynaklarda etkin bir şekilde yararlanma yollarını aramaktadır. A B Palme Yayıncılık... 8 düzeyleri verilen ülke örnekleri açıklanmıştır. Bu örneklere uygun olan ülkeleri eşleştiriniz. Zengin doğal kaynaklara sahip bazı ülkeler teknik bilgi ve sermaye bakımından yetersiz oldukları için yeterince gelişememişlerdir. C Do al kaynak fakiri ülkeler sahip olduklar nüfus, teknoloji ve girişim yetenekleri ile ham madde alarak, işleyerek bu dezavantaj avantaja çevirmeye çalışmaktadırlar. D Gelişme sürecini henüz amamlayamamış ve doğal kaynak yönünden zengin olmayan ülkeler az olan doğal kaynaklarından teknoloji ve sermaye yetersizliği nedeniyle faydalanamamaktadır. 1 ABD 2 Nijerya 3 Finlandiya 4 Şili 5 Brezilya 6 Rusya Federasyonu 7 Hollanda 8 İsveç 9 Moğolistan 10 Japonya 11 Kanada 12 Çin 13 İngiltere 14 İtalya 15 Hindistan 16 Belçika 17 Türkiye 18 Meksika 19 Hollanda 20 Güney Kore 103

24 BÖLÜM - 3 COĞRAFYA Ekonomik Faaliyetlerin Türleri 1. Aşağıdaki şemada ekonomik faaliyet türleri gösterilmiştir. Mal ve hizmetlerin sağlanması Üretim EKONOMİK FAALİYET TÜRLERİ Mal ve hizmetlerin tüketiciye ulaştırılması B Mal ve hizmetlerin tüketilmesi C 4. Aşağıda verilen kavram ve açıklama eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? A) B) Kavram Ekonomik Coğrafya Üretim Açıklama Test 1 Teknik ve coğrafyanın birbirine yaptığı etkiyi araştıran bilim dalıdır. İhtiyaçları karşılamak için kullanılan mal ve hizmetleri meydana getirmek, bir fayda sağlamak veya var olan faydayı artırmak amacıyla yapılan her türlü faaliyettir. A İmalat C) Tüketim Mal ve hizmetlerin, insan ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılmasıdır. Söz konusu şemada A, B ve C ile beliritilen alanlara aşağıdaki ifadelerden hangileri getirilmelidir? A B C D) İletişim İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için mal ve hizmet üretmek amacıyla kurulan kuruluştur. A) B) C) Tüketim Tüketim Dağıtım Yetiştirme Dağıtım Yetiştirme Dağıtım Yetiştirme Tüketim Palme Yayıncılık E) Dağıtım Mal ve hizmetlerin tüketiciye (pazarlara) ulaştırılmasıdır. D) Yetiştirme Dağıtım Tüketim 5. Ekonomik faaliyet türleri olan üretim, tüketim ve dağıtımı etkileyen doğal unsurlar vardır. E) Dağıtım Tüketim Yetiştirme Aşağıdakilerden hangisi bu faktörlerden biri olarak gösterilemez? A) İşgücü kaynakları 2. Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Üretim ile tüketim arasındaki bağlantıyı dağıtım kurar. B) Ekonomik faaliyetler hiç bir zaman tek başına ele alınamaz. C) Tüketim için üretim, üretim için tüketim gerekir. D) Dağıtımdaki teknolojik gelişmeler, üretim ve tüketimi karşılıklı olarak etkiler. E) Tüketim, üretime olan talep ile değişim gösterir. 3. Aşağıdakilerden hangisi ekonomik faaliyetleri etkileyen doğal faktörler arasında yer almaz? A) Sıcaklık ve yağış B) Yükselti ve eğim C) Temel ihtiyaçlar D) Su kaynakları E) Ham madde B) Yükselti C) Yer şekilleri D) Su kaynakları E) İklim koşulları 6. Ham maddenin bozulabilir olduğu yerlerde üretim tesisleri genellikle ham madde kaynağına yakın veya kolay ulaşılabilecek yerlere kurulur. Bu duruma aşağıdaki sanayi dallarından hangisi örnek olarak gösterilemez? A) Balık yağı fabrikaları B) Pamuklu dokuma fabrikaları C) Şeker fabrikaları D) Çay fabrikaları E) Konserve fabrikaları D 2. E 3. C 4. A 5. A 6. B

25 7. Uzun süreli depolamaya elverişsiz, çabuk bozulan ya da depolama, taşıma ve dağıtım maliyetleri yüksek ürün grupları tüketim pazarına yakın kurulmalıdır. Bu duruma aşağıdaki sanayi dallarından hangisi örnek olarak gösterilemez? A) Şeker sanayi B) Süt ürünleri sanayi C) Un ve unlu ürünler sanayi D) Et ürünleri sanayi E) Konserve sanayi 8. Aşağıdakilerden hangisi iklim koşullarının üretim üzerindeki etkisine bir örnektir? A) Demir - çelik fabrikalarının taş kömürü havzalarına yakın yerlerde kurulması B) Çimento fabrikalarının killi ve kireçli kayaçların yaygın olduğu yerlerde kurulması C) Zeytin tarımının kış ılıklığı olan yerlerde yapılması D) Kümes hayvancılığının nüfusun fazla olduğu büyük şehirlere yakın yerlerde kurulması E) Hidroelektrik santrallerin yer şekillerinin engebeli olduğu yerlerde kurulması 10. Aşağıda üretim, dağıtım ve tüketimi etkileyen doğal ve beşerî faktörler verilmiştir. Ham madde İklim Su Kaynakları Yer Şekilleri III Ulaşım Modern Pazarlama Teknikleri İletişim Yerleşim Özelliklerinin Etkisi Ham madde Sanayinin Etkisi Ulaşım Teknoloji Gelir Düzeyi İletişim I Sermaye Birikimi İş Gücü Kaynakları Tarımsal Faaliyetler Teknolojik Gelişme Sanayinin Etkisi IV Temel İhtiyaçlar Tanıtım ve Kitle İletişim Araçları Gelir Düzeyi Moda Teknoloji Buna göre, yukarıda verilenlerden hangisinde ekonomik faaliyetlerden biri olan tüketimi etkileyen beşerî faktörler bir arada verilmiştir? A) I B) II C) III D) IV E) V V II BÖLÜM - 3 COĞRAFYA 9. Aşağıdaki grafikte bir ülkenin 1935 ve 2014 yıllarındaki sanayi ürünleri, ham madde ve tüketim maddelerindeki ihracat ve ithalat durumları gösterilmiştir. İhracat İthalat 1935 yılı 2014 yılı Palme Yayıncılık 11. Aşağıda herhangi bir işletmenin kuruluş yerinin seçimini etkileyen faktörlerden bazıları verilmiştir: I. İşgücünün nitelik ve nicelik yönünden yeterli olması gerekir. II. Enerji temininin kolay olması gerekir. III. Toplumun tüketim alışkanlıkları, kültür yapısı, eğitim düzeyi, yaş ortalaması, istihdam ve teknik eleman bulabilme olanaklarının göz önünde bulundurulması gerekir. IV. Ulaştırma sisteminin yeterli ve taşıma ücretlerinin düşük olması durumunda, işletme kuruluş yerinin pazarlara uzak olması gerekir. Sanayi Ürünleri Ham Madde Tüketim Maddeleri Sanayi Ürünleri Ham Madde Tüketim Maddeleri Buna göre, bu ülke ile ilgili aşağıdakilerden hangisini söyleyebiliriz? Buna göre, işletme kuruluşunun yer seçimiyle ilgili olarak yukarıda verilen özelliklerden hangisi ya da hangileri yanlıştır? A) Yalnız III B) Yalnız IV C) I ve II D) II ve III E) I, II ve IV A) İhracatın ithalatı karşılama oranı azalmıştır. B) Dış ticaret açığı artmıştır. C) İhracat giderleri son yıllarda artmıştır. D) Ülke sanayileşmektedir. E) Ülkenin ithalatı ihracatından fazladır. 7. C 8. C 9. D 10. D 11. B 12. E 12. Aşağıdaki işletme tesislerinin hangisinin yeri belirlenirken ham madde kaynaklarına yakınlık göz önünde bulundurulmamıştır? A) Ayçiçeği yağı sanayi B) Zeytin yağı sanayi C) Balık unu ve yağı sanayi D) Çay işletmeleri E) Petro - kimya sanayi 105

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw 1 ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty Petrolden Başka Enerjı Kaynakları Var mıdır? uiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyui

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ GIDA İŞLEME MAKİNELERİ 1. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89 Pastörize, kondanse etme vb. işler için

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR?

JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR? JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR? Jeotermal enerji kısaca yer ısısı olup, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su ve buhardır. Jeotermal enerji ise jeotermal

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0 GIDA İŞLEME MAKİNELERİ SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı Anadolu dan, önce Suriye ve Filistin e sonrasında buradan da Çin ve Hindistan a yayılmıştır. Dünya kuru incir üretimine

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-4 COĞRAFYA-2 TESTİ 18 HAZİRAN 2016 CUMARTESİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

DOĞAL KAYNAKLAR VE EKONOMİ İLİŞKİLERİ

DOĞAL KAYNAKLAR VE EKONOMİ İLİŞKİLERİ DOĞAL KAYNAKLAR VE EKONOMİ İLİŞKİLERİ Doğal Kaynak ve Ekonomi İlişkisi 1- Büyük sermaye ve doğal kaynaklara sahip gelişmiş ülkeler, doğal kaynaklardan etkin şekilde faydalanma yollarını aramaktadır. Örneğin,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI

TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI MART 2011 Tohumculuk Sanayisi Nedir? Tohumculuk Hangi İş ve Aşamalardan Oluşur? Tohumculuk İçin AR-GE

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş

Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş gezisi ziyareti gerçekleştirmiştir. Kardeş Oda Antlaşması

Detaylı

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA GÜNÜMÜZDE ve GAP KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA Türkiye nüfusunun yaklaşık %48.4

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

İNŞAAT MALZEMELERİ SEKTÖRÜ. Hazırlayan İhracat Genel Müdürlüğü Maden, Metal ve Orman Ürünleri Daire Başkanlığı 1 / 16

İNŞAAT MALZEMELERİ SEKTÖRÜ. Hazırlayan İhracat Genel Müdürlüğü Maden, Metal ve Orman Ürünleri Daire Başkanlığı 1 / 16 İNŞAAT SEKTÖRÜ Hazırlayan İhracat Genel Müdürlüğü Maden, Metal ve Orman Ürünleri Daire Başkanlığı 2016 1 / 16 İNŞAAT 1990 ların başında ekonomideki gelişmeye paralel olarak inşaat malzemeleri sanayisi

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK VE TEKNİK İLİŞKİLER DAİRE BAŞKANLIĞI 2015 YILI OCAK DÖNEMİ DIŞ TİCARET VERİLERİ Hazırlanma Tarihi: 27 Şubat

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton)

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton) NARENCİYE DOSYASI Kökeni Güneydoğu Asya olan turunçgillerin, çağdaş anlamda üretimi 19. yüzyılda ABD`de başlamış ve hızla yayılmıştır. Turunçgil yetiştiriciliği dünyada 40 derece kuzey enlemi ile 40 derece

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ALMANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Almanya Federal Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Güncellenme Tarihi: 29.08.2005 Ülke No : 601 I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Kuzey

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNALARI SANAYİİ RAPORU

GIDA İŞLEME MAKİNALARI SANAYİİ RAPORU GIDA İŞLEME MAKİNALARI SANAYİİ RAPORU Gıda İşleme, ekonomik açıdan uygun yöntemleri kullanarak tarım ürününü yapısal, duyumsal ve besleyici özellikleri olan maddelere dönüştürmektir Bu işlem içinde kullanılan

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU KPSS 2009 GK-(31) 31. Bir Türkiye fiziki haritasında kahverengi tonlarının fazla olduğu yerlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Karın yerde kalma süresinin uzun olduğu B) Yıllık sıcaklık

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır.

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır. Büyük İklim Tipleri Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi Hisar Okulları İçindekiler Büyük İklim Tipleri... 3 Ekvatoral İklim... 3 Görüldüğü Bölgeler... 3 Endonezya:... 4 Kongo:... 4 Tropikal İklim:...

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

A A A A A A A A A A A

A A A A A A A A A A A LYS 3 COĞRAFYA 1 TESTİ 1. Bu testte 24 soru vardır. 2. Cevaplarınızı, cevap kâğıdının Coğrafya 1 Testi için ayrılan kısmına işaretleyiniz. 1. 3. Aşağıda oksijen döngüsü ile ilgili verilen bilgilerden hangisi

Detaylı

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 392 4. Ünite KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 1. Bölge Kavramı... 146 2. Bölge Sınırları... 148 Konu Değerlendirme Testi-1... 151 145 Bölge Kavramı 393 394 BÖLGE NEDİR? Yeryüzünde doğal, beşeri ve ekonomik

Detaylı

Türkiyede Bölgelere Göre Yetişen Ürünler

Türkiyede Bölgelere Göre Yetişen Ürünler On5yirmi5.com Türkiyede Bölgelere Göre Yetişen Ürünler Ülkemizde yetişen başlıca ürünler. Yayın Tarihi : 24 Nisan 2012 Salı (oluşturma : 10/21/2015) TAHILLAR Buğday:İlk yetişme döneminde (ilkbaharda) yağış

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

Büyük baş hayvancılık

Büyük baş hayvancılık Büyük baş hayvancılık hayvancılık faaliyetleri özellikle dağlık bir araziye sahip kırsal kesimlerde ön plana geçerek, birinci derecede etkili ekonomik Yakın yıllara kadar bir tarım ülkesi olarak kabul

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

SERA TARIMI VE ÖNEMİ

SERA TARIMI VE ÖNEMİ 2015 SERA TARIMI VE ÖNEMİ Sera Tarımı ve Önemi 1 ÖNEMİ: Ülkemizde kırsal kesimde nüfusun tutulmasının en önemli sorunlarından biri toprak sermaye büyüklüğüdür. Nüfusun hızlı artması sonucu, gittikçe pazarlanan

Detaylı

Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor

Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor Sebigas ve Maccaferri Endüstriyel Grubu Maccaferri Endüstriyel Grubu yüzyılı aşkın bir süredir aktif olup enerji alanı dahil birçok farklı endüstriyel sektörde

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU GENEL BİLGİLER TABLOSU Resmi Adı Rusya Federasyonu Başkenti Moskova Resmi Dil Rusça Bağımsızlık Tarihi 24 Ağustos 1991 Yüzölçümü 17.075.400 km 2 Nüfus 142,8

Detaylı

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor.

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Sağlık Turizmi GENEL BİLGİ Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Türkiye 2002 de 17. Sıradan 2012 de 7 sıraya yükseldi. (Fransa, ABD, Çin, İspanya, İtalya, İngiltere,

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri Sadi SÜRENKS RENKÖK İnşaat Müh. ADASO Yönetim Kurulu Üyesi 20 Aralık 2006 İklim Değişikliğinin Nedenleri Fosil Yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz) Enerji Üretimi

Detaylı

Ekonomiyi Etkileyen Etmenler (Faktörler): 1- Coğrafi Etmenler. 2- Doğal Kaynaklar. 3- Teknolojik Gelişmeler. 4- İhtiyaç ve İstekler

Ekonomiyi Etkileyen Etmenler (Faktörler): 1- Coğrafi Etmenler. 2- Doğal Kaynaklar. 3- Teknolojik Gelişmeler. 4- İhtiyaç ve İstekler Ekonomiyi Etkileyen Etmenler (Faktörler): 1- Coğrafi Etmenler 2- Doğal Kaynaklar 3- Teknolojik Gelişmeler 4- İhtiyaç ve İstekler 5- Devletin Katkısı ve Desteği Tarımı Destekleyen Kurum ve Kuruluşlar: 1-Tarım

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş

Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş Eskişehir Ticaret Odası Afrika nın parlayan yıldızı Kenya ya 18-24 Ocak 2010 tarihleri arasında incelemelerde bulunmak üzere işadamlarıyla ticari iş gezisi ziyareti gerçekleştirmiştir. Kardeş Oda Antlaşması

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ BUĞDAY UNU RAPORU

ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ BUĞDAY UNU RAPORU ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ BUĞDAY UNU RAPORU MART 2015 HAZIRLAYAN: MELİKE ALPAN-BURÇAY ENGÜZEL UZMAN-UZMAN YARDIMCISI AR-GE ŞUBESİ 1 İÇİNDEKİLER 1 DÜNYA TİCARETİ... 3-4-5-6-7-8-9-10

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MALTA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Malta Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013 Tarımsal Meteoroloji Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 2 EKİM 201 Prof. Dr. Mustafa Özgürel ve Öğr. Gör. Gülay Pamuk Mengü tarafından yazılan Tarımsal Meteoroloji kitabından faydalanılmıştır. Hava ve İklim ile

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ESTONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Estonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet ve Başkanlık Sistemi

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

$40,00 $30,00 $20,00 $10,00 $- 2013 2014 2015

$40,00 $30,00 $20,00 $10,00 $- 2013 2014 2015 Milyonlar Sinop Ekonomi Verileri - Değerlendirmesi Bu kısa analiz ile Sinop ilinin son 3 yıldaki dış ticaret performansı, açılan firma sayısı ve şirketlerin kurulu sermayesi, yatırım teşvik belge sayısı

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

YERALTI SULARINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ

YERALTI SULARINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ YERALTI SULARINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ Filiz UYSAL befi26@hotmail.com Dodurga İlköğretim Okulu BİLECİK Gökçe DENİZ gokceyildiz01@hotmail.com Özel Gebze Lisesi KOCAELİ Gülçin TÜKEN glcntkn21@hotmail.com Akpınar

Detaylı

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK VE TEKNİK İLİŞKİLER DAİRE BAŞKANLIĞI 2014 YILI OCAK-EYLÜL DÖNEMİ DIŞ TİCARET VERİLERİ Hazırlanma tarihi:

Detaylı

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER İLİN ADI TELEFON KODU KALKINMADA ÖNCELİK DURUMU 3 KALKINMADA ÖNCELİKLİ İL KAPSAMINDA MI? 4 İLİN TOPLAM YÜZÖLÇÜMÜ 5 İLİN TOPLAM NÜFUSU Erkek Kadın 6 İLİN NÜFUS YOĞUNLUĞU

Detaylı

JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE

JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE JEOTERMAL ENERJİ NEDİR? Jeotermal yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su, buhar ve gazlardır. Jeotermal

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir?

2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir? KPSS Coğrafya Kısa Bilgiler 1-Bitki çeşitliğinin en fazla olduğu bölgemiz hangisidir? -Marmara Bölgesi 2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir? -Doğu

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY Ramazan ÖZDEMİR T.C.AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. MADENCİLİK... 3 1.1. Aksaray ın Maden Potansiyeli... 3 1.2. Aksaray daki Maden Kaynaklarının

Detaylı