Osteoporoz ve diþhekimliði

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Osteoporoz ve diþhekimliði"

Transkript

1 59 Osteoporoz ve diþhekimliði H.Hüseyin YILMAZ*, Füsun YAÞAR** *Süleyman Demirel Üniversitesi Diþhekimliði Fakültesi Oral Diagnoz-Radyoloji BD, Isparta **Selçuk Üniversitesi Diþhekimliði Fakültesi Oral Diagnoz-Radyoloji BD, Konya Özet Osteoporoz; kemik mineral yoðunluðunun azalmasý nedeniyle, klinik olarak genellikle küçük travmalarla kemiklerde kolayca kýrýk oluþmasý ile taný konabilen, morbidite-mortalitesi yüksek, tedavisi pahalý olan bir metabolik kemik hastalýðýdýr. Osteoporoz ve oral kemik kaybý arasýndaki iliþki ilk olarak 1960'larda gösterilmiþtir. Eðer çenelerdeki kemik kaybýnýn vücudun diðer kemiklerindeki kemik kaybýyla yüksek derecede iliþkisi olduðu gösterilebilirse ve çenelerdeki kemik kaybý hýzýný rutin klinik ölçümleri için yeteri kadar hassas ve spesifik metotlar geliþtirebilirse dentomaksillofasyal radyoloji osteoporozlu hastalarýn erken teþhisinde çok önemli hale gelebilir. Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, diþhekimliði, kemik kaybý Abstract Osteoporosis and dentistry Osteoporosis is a metabolic bone disease that has a high morbidity-mortality rate and requires expensive treatment. The general clinical diagnosis of this disease is the easy formation of fractures with little trauma in bones due to a reduction in bone mineral density. The earliest suggestion of an association between osteoporosis and oral bone loss was made in If the rate of bone loss in the jaws can be shown to have a high degree of association with the rate of bone loss in the other bones of the body, and if sufficiently sensitive and spesific methods can be developed for routine clinical measurement of bone loss rate in the jaws, dentomaxillofacial radiology could become very important in the early diagnosis of patients with osteoporosis. Keywords: Osteoporosis, dentistry, bone loss Osteoporoz; kemik mineral yoðunluðunun azalmasý nedeniyle, küçük travmalarla kolayca kýrýk oluþmasý sonucu klinik olarak taný koyulabilen, morbiditesi hatta mortalitesi yüksek, tedavisi oldukça pahalý olan bir metabolik kemik hastalýðýdýr. Ýnsan ömrünün giderek uzadýðý þu günlerde diþhekimlerinin de ilgisini çeken bir konu haline gelmiþtir. Çok eski yýllardan beri bilinmesine raðmen insan ömrünün uzamasý, geliþen bilim ve teknolojinin getirdiði modern ve hareket yönünden kýsýtlý olan yaþam biçimi, hastalýðýn erken tanýnmasý gerekliliði ve tedavisi konusundaki çalýþmalar bu hastalýða olan ilgiyi son zamanlarda daha da arttýrmýþtýr. Her hastalýkta olduðu gibi osteoporozda da erken taný koymak son derece önemlidir. Ancak taný yöntemleri basit, ucuz ve standart deðildir. Kemik dansitesi ve trabeküler yapýsýnýn objektif, sayýsal, tekrarlanabilir yöntemlerle belirlenmesi istenir. Çok sayýda insaný, özellikle de kadýnlarý etkileyen, patolojik kýrýklara sebep olan bu hastalýk diðer teþhis yöntemlerinin pahalý olmasý yüzünden araþtýrýcýlarý hastalýðýn dental radyograflarla tanýsýna yöneltmiþtir. Bu nedenle geleneksel radyograflarýn dijital görüntü analizleri gündemdedir. Osteoporoz olmayan kiþilerle karþýlaþtýrýldýðýnda, osteoporotik kadýn ve erkeklerin bazal ve alveolar kemiklerinin yüksek çözünürlükte dijitalize edilmiþ dental radyograflarýnda, kemik trabeküllerinin morfolojik özelliklerinde deðiþikler ortaya çýkabilir. Dental radyograflarda osteoporozun erken belirtilerinin bulunduðu hastalar tanýmlanabilirse, diþhekimleri bu hastalarýn týp hekimleri tarafýndan takibini saðlayabilir. Osteoporoz, kemik kütlesinin azalmasý ve kemik dokusunun dayanýklýlýðýnýn azalmasý sonucu küçük travmalarla bile kýrýk oluþumunun kolaylaþmasý ile seyreden metabolik bir kemik hastalýðýdýr (1,2). Goaz ve White'ýn bildirdiðine göre de osteoporoz, histolojik olarak normal olan kemik dokusunun fiziksel yoðunluðundaki azalmadýr (3). 1885'de ilk defa Pommer tarafýndan tanýmlanan osteoporoz, patolojik anlamda birim hacimde kemik kütlesinin azalmasýdýr (4). Osteoporoz, en önemli halk saðlýðý sorunlarýndan biridir. Yüzyýlýmýzýn eriþtiði teknolojik düzeyin nimetlerinin yaþam kalitesini arttýracak boyutlara ulaþmasý yaþam süresini uzatýrken, az hareketli, sedanter ve kolay bir yaþam biçimi sunmuþtur. Bu nedenle osteoporoz ve sonuçlarýndan etkilenen insan sayýsýnda artýþ olmuþtur (5). Hatta ABD'de tüm kýrýklarýn yaklaþýk 1.3 milyonu osteoporoz sonucu olmaktadýr (6-8). Bir kýrýk oluþuncaya kadar genellikle farkedilemeyen bu hastalýk; morbidite, hatta mortalitesi fazla olan, yaþam kalitesi üzerinde pek çok olumsuz etkisi bulu-

2 60 Yýlmaz, Osteoporoz ve diþhekimliði nan, ekonomik maliyeti yüksek bir olgudur (9). Osteoporoz yaþlanmayla birlikte sýk görülen bir olgudur. Osteoporozdaki asýl olay kemik kütlesinin azalmasýdýr, yani bir osteopeni söz konusudur. Fizyolojik sýnýrlarýn dýþýnda kýrýk olmaksýzýn kemik kütlesinin son dünya konsensusu ölçütlerine göre azalmasý, osteopeni olarak tanýmlanýr. Olbright ve Benker'in bildirdiðine göre osteopeniyi belirleyen faktörler þunlardýr; 1.Pubertedeki kemik kütlesi 2.Yaþ, menopoz, yaþam biçimi, alýþkanlýklar gibi nedenlere baðlý olarak geliþen kemik kaybýnýn hýzý (10). Dünya Saðlýk Örgütü (WHO)'ne göre 50 yaþ üzeri kadýnlarýn kemik mineral yoðunluðu genç populasyon ortalamasýnýn 1 standart sapmaya (SS) kadar olanlarý normal, SS arasýndakiler osteopenik, 2.5 SS altýndakiler osteoporotik olarak tanýmlanýrlar (9). Osteoporoz ve oral kemik kaybý arasýndaki iliþki ilk olarak 1960'larda önerilmiþtir (11). Yapýlan çalýþmalarda mandibulada kortikal porozitenin yaþla arttýðý, mandibula içinde kortikal porozitede deðiþiklikler olduðu, kemik rezorpsiyon ve depozisyonunun mandibula gövdesine zýt olarak alveolar proseste daha aktif olduðu bulunmuþtur.(12,13) Alveolar prosesin kemik turnover oraný, uzun kemiklere oranla yüksek olduðundan rezorpsiyon ve depozisyon arasýndaki sistemik bir dengesizliðin (osteoporoz) vücudun diðer kýsýmlarýna oranla alveolar kemiklerde daha erken bulgu vereceði önerilmiþtir.(14) Bu bulgu ve öneriler mandibula gövdesinden alveolar proses porozitesinin farklý olmadýðýný bulan diðer araþtýrmacýlardan farklýdýr. Araþtýrmacýlar ayný zamanda alveolar kemiðin lokal faktörler tarafýndan etkilendiðini (periodontal hastalýk ve protez kalitesi), alveolar prosesten alýnan tek bir biopsi örneðinin mandibulanýn genel yapýsýný deðerlendirmeye yetmeyeceðini önemle belirtmiþlerdir (15). Mandibula gövdesinin kortikal porozitesiyle ilgili lingual kortikal kemik çenelerin farklý bölgeleri arasýnda deðiþiklik göstermez, dentisyona baðlý deðildir. Ama bukkal korteks için mandibulanýn farklý bölgeleri arasýnda anlamlý farklýlýklar vardýr. Bu deðiþiklikler diþlerin olup olmamasýna baðlýdýr (15). 1970'lerin baþlarýndaki bir çalýþmada rezidüel alveolar sýrt rezorpsiyonunun temel aðýz saðlýðý hastalýðý olduðu, etyolojisinin multifaktöriyel olduðu (cinsiyet, yaþ, osteoporoz), ama sefalometrik bir çalýþmada bu faktörler ve sýrt rezorpsiyonu arasýnda kuvvetli iliþki olmadýðý bulunmuþtur (16). 180 kadýn ve erkek hastada goniondaki kortikal kalýnlýk panoramik radyograflarda saptanmýþtýr. 60 üzerindeki erkeklerde kortikal kalýnlýkta hafif bir düþme ve kadýnlardaki belirgin bir azalma haricinde yaþlar arasýnda sabit olduðu bulunmuþtur. Böylece kortikal kalýnlýðýn metabolik kemik kaybýný deðerlendirmede yararlý bir parametre olduðu ve gonial kortikal kalýnlýðýn 1 mm'den az olmasýnýn metabolik kemik kaybýnýn göstergesi olduðu önerilmiþtir (17,18). 1983'te sigara içen zayýf kadýnlardaki osteoporotik etkilerin araþtýrýldýðý çalýþmanýn takibi olarak yapýlan baþka bir çalýþmada metakarpal indeks ve bireysel veriler göstermiþtir ki osteoporotik ve sigara içen kadýnlarýn, osteoporotik olmayan ve sigara içmeyen kadýnlara oranla 50 yaþýndan sonra daha yüksek oranda diþ kayýplarý olduðu gösterilmiþtir (19) ve 1990 yýlýnda yapýlan çalýþmalarda araþtýrmacýlar hala önemli olan þu sorularý gündeme getirmiþlerdir (20-22); mandibular kemik kütlesini ölçmeye yarayan bir teknik var mý, dental osteopeni benzer etyoloji ve risk faktörleri olan yaygýn iskeletsel osteoporozun lokalize bulgularý mý yoksa periodontal hastalýk ve onun etken faktörlerine primer olarak baðlý olan tümüyle ayrý bir hastalýk oluþumu mu, osteoporoz için yararlý olan terapotik önlemler ayný zamanda dental osteopeniye yararlý olur mu? Araþtýrmacýlar mikrodensitometrinin mandibular kemik dansitesini saptamada etkin bir metot olduðunu önermiþlerdir. Oral kemik kaybýnýn yaygýn iskelet osteoporozun bir kýsmý olduðunu ve osteoporoz için yapýlacak bir tedavinin muhtemelen oral kemik kaybý tedavisinde deðeri olacaðýný önermiþlerdir (23). Kantitatif bilgisayarlý tomografi (QCT) ilk olarak 1989 yýlýnda oral-osteoporoz iliþkilerinin araþtýrýlmasýnda kullanýldý. Bu çalýþmada vertebra QCT'sine ek olarak radius single photon absorpsiyometri (SPA)' yle vertebra dual photon absorpsiyometri (DPA)'si de uygulanmýþ ve nötron aktivasyon analizleriyle total vücut kalsiyumu tahmini yapýlmýþtýr (20). Çalýþmada 85 postmenopozal kadýn ( radyolojik olarak vertebral fraktürleri saptanan yaþlar arasýnda) total vücut kalsiyumu, vertebral kemik kütlesi, ön kol kemik kütlesi, mandibular kemik kütlesiyle anlamlý olarak korelasyonlu olduðu bulunmuþtur. Total vücut kalsiyumu en yüksek korelasyonu mandibular kemik kütlesiyle gösterdiðinden araþtýrmacýlar osteoporotik populasyonda radius ve vertebra ölçümlerine oranla tüm iskeletin durumunu mandibula kemik kütlesinin daha iyi temsil ettiðini önermiþlerdir (20). 286 perimenopoz kadýnla yapýlan bir baþka çalýþmada (yaþlarý arasý, altmýþý diþsiz) diþli ve diþsiz kadýnlar arasýnda DPA ile saptanan lumbar kemik mineral dansiteleri (BMD) ve metakarpal indeks ölçümleri arasýnda diþli ve diþsiz kadýnlarda anlamlý bir fark olmadýðý bulunmuþtur (24). Araþtýrmacýlar kemik kütlesindeki regresyonun 5. dekatta oluþan kemik kütlesindeki keskin düþüþün

3 Yýlmaz, Osteoporoz ve diþhekimliði 61 yaþla curvilinear olduðunu düþünmüþler ve bunu da östrojen yetersizliðine baðlamýþlardýr (25). Ayný zamanda östrojen replasman tedavisinin kemik kaybýný ve ardýndan atravmatik faktörleri muhtemelen %50 oranýnda geciktirdiðini bildirmiþlerdir (26). Oral kemikler üzerinde östrojen tedavisinin etkileriyle ilgili ilk çalýþma 1993'te gerçekleþtirilmiþtir (27). Bu araþtýrmada östrojen alan 57 kadýnda diþ kaybý, ataçman kaybý, alveol kemik kaybý ve geliþmiþ periodontitisin 171 kontrol bireyine göre daha az olduðu, ama farklýlýklarýn hiçbirinin istatistiksel olarak anlamlý olmadýðý bulunmuþtur. Postmenopozal yýllarýn direkt olarak alveolar kemik kaybýyla ilgili olmasýnýn postmenopozal kadýnlardaki postkraniyel kemik kaybýnýn açýk olarak östrojen eksikliðine baðlý olmasý ile uyumlu olduðu gösterilmiþtir (28). Noninvaziv kemik kütlesi ölçümlerinde kullanýlan dual x-ray absorbsiyometri (DEXA) 1987 yýlýnda tanýtýlmýþtýr. DEXA saptamalarýyla elde edilen ve bitewing radyograflarýn dijital görüntülerine dayanan kadavra mandibulalarýnýn alveolar kemik mineral içeriði (BMC) ölçümleri ile ilgili bir baþlangýç çalýþmasý yapýlmýþtýr (29). Ek olarak 9 hastada dijital bitewing ölçümleri ve postkraniyal DEXA ölçümleri arasýndaki iliþki deðerlendirilmiþtir. Araþtýrmacýlar dijital bitewing tekniðinin %5 alveolar BMC deðiþikliklerini yeterli olarak gözlemlenebildiðini önermiþler ve hastalarýn postkraniyal kemik tanýmlamalarýný kolaylaþtýrabilmek için dijital bitewing ölçümlerinin kullanýlmasýný tartýþmýþlardýr (29). Bir çalýþmada, mandibuladan bilgisayarlý tomografi (CT) alýnan 77 kadýn için bukkal ve lingual korteks BMD'leri ile vertebral ve femoral BMD'ler anlamlý olarak korelasyonlu olduðu gösterilmiþtir. Ayrýca lingual kortikal BMD'nin de mandibular trabeküler BMD ile korelasyonlu olduðu bulunmuþtur (30). 355 kadýn için panoramik radyograflar alýnan baþka bir çalýþmada, bu radyograflardan sýrt yüksekliði ölçümleri ve DEXA ile saptanan femoral ve vertebral BMD'lerle ve mandibular kortikal ve trabeküler BMD (QCT ile saptanan) arasýnda anlamlý iliþkiler bulunmuþtur (31). Bu bulgular benzer olarak bu ölçümlerden birini kullanan ( inferior mandibular korteksin kalýnlýðýnýn oranýnýn sýnýrdan mental foramene olan uzaklýðýna bölünmesi) baþka bir grup araþtýrmacý normal ve osteoporotik kadýnlar arasýnda fark bulamamýþlardýr (32). Ancak baþka bir grup araþtýrmacý benzer oranlarla sýrt yüksekliði oranlarýný hesaplamýþlar ve bu oranlarýn diþsiz erkeklerde (n:16) kadýnlara (n:28) oranla anlamlý olarak yüksek olduðunu bulmuþlardýr (33). Ýnferior mandibular korteks kalýnlýðýný ölçerek yapýlan bir baþka çalýþmada ise osteoporozlu hastalar ile normal bireyler arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir fark olmadýðý bulunmuþtur (34). 1994'te yapýlan bir çalýþmada fraktürü olan 12 postmenopozal osteoporotik ve yaþlarý uyumlu 14 kontrol bireyi kadýndan ön kol ve mandibula DPA'sý alýnmýþtýr (35). Fraktürü olan kadýnlarýn mandibulalarýnýn ve ön kol BMC'leri anlamlý olarak düþük ve osteoporotik fraktürleri olmayan hastalara oranla ataçman kaybýnýn daha büyük olduðu bulunmuþtur. 329 postmenopoz kadýnla yapýlan bir baþka çalýþmada menopozla geçen yýllar, paket/yýl sigara içme, eðitim ve gövde kütlesi kontrol edilmiþ, lumbar omurga ve radius BMD'leri DPA ile yapýlmýþ ve diþlerin sayýsýyla pozitif iliþkili olduðu bulunmuþtur (36). Araþtýrmacýlar diþ kayýplarý ve sistemik kemik kaybý ile ilgili çalýþmalar arasýnda bir fikir birliði olmadýðýný bildirmiþlerdir (37). Araþtýrmacýlar arasýnda fikir birliði olmamasýný ayný zaman diliminde yürütülen (1995) bir baþka çalýþmayla kuvvetlendirmek istemiþlerdir (38). Bu çalýþmada mandibula yüksekliðinin mandibula inferior sýnýrýnýn mental foramenin merkezine olan uzaklýðýnýn oranýnda (panoramik radyograflarda saptanan) torasik vertebralarýnda fraktürü olan kadýnlar (n:9) ve fraktürü olmayanlar (n:55) arasýnda anlamlý bir fark olduðunu bulmuþlardýr. Ancak bununla çeliþen bir baþka çalýþmada araþtýrýcýlar normal ve osteoporotik kadýnlarý ayýrt etmek için bu oranýn kullanýlamayacaðýný belirtmiþlerdir (32) yýlýnda yapýlan bir çalýþmada rezidüel sýrt rezorpsiyonuyla ilgili mandibulanýn yüksek kortikal komponenti olduðundan, dansitesi ön kol dansitesine benzer olabileceði, maksillanýn ise trabekül komponenti yüksek olduðundan dansitesi lumbar omurgasýna yakýn olabileceði ileri sürülmüþtür (39). Ayný zamanda mandibulanýn bazal kýsmýna oranla alveolar prosesin deðiþikliklere daha hassas olduðu, mandibulanýn trabeküler kemiði kortikale oranla dansitede daha fazla birey içi varyasyonlar gösterdiðini bildirmiþlerdir. Bu sonuçlar mandibulanýn çoðunlukla kortikal kemikten oluþmasý, BMC'nin anlamlý oranda cinsiyetle, yaþla ve ön kol BMC'si ile iliþkili olmasý ama lumbar vertebra ve iliak krest ile iliþkili olmamasý, maksillanýn çoðunlukla trabeküler kemikten oluþmasý ve daha fazla remodellinge maruz kalmasý, kortikal kemiðe oranla yaþla daha þiddetli BMC kaybýna uðramasýyla izah edilebilir. Bu araþtýrmacýlar daha sonra önceki çalýþmalarý özetlemiþlerdir. Isýrma kuvvetinde bir azalmanýn alveolar kemik BMC'inde kayba neden olurken artmada çenelerin BMC' inde bir artmaya neden olduðunu, periodontal hastalýklara baðlý ataçman kaybýnýn osteoporotik kadýnlarda daha belirgin olduðunu ve rezidüel sýrt rezorpsiyonunun çenelerin BMC'i ile anlamlý oranda iliþkili olduðunu belirtmiþlerdir.

4 62 Yýlmaz, Osteoporoz ve diþhekimliði Hildebolt yaptýðý derlemede bazý insanlarýn yaþlandýkça çenelerinin daha hýzlý oranda kemik kaybettiðini belirtmiþtir (40). Normal referans deðerleri geliþtirmeye çalýþan araþtýrmacýlar için ana problem birey içinde ve bireyler arasýnda sadece trabeküler ve kortikal kemiðin miktarýnda deðil, ayný zamanda çenelerin þekillerinde ve kalýnlýðýnda da farklýlýklar olmasýdýr (40). Ek olarak insanlardaki varyasyonlar periodontal hastalýk yatkýnlýðýna karmaþýk bir yapýda etki eder ve kemik kaybýný etkileyen bir dizi baþka faktörlerle de etkileþir. Bu faktörlerden bazýlarý þunlardýr; gövde kütlesi, kortikosteroid tedavisi, diabet, hipertiroidizm, sigara kullanýmý, alkol tüketimi ve kalsiyum yetersizliðidir (32,41). Oral kemik deðiþiklikleri hýzýnýn saptandýðý longitüdinal çalýþmalar crosssectional çalýþmalar üzerinde üstünlük gösterirler. Osteoporoz ve oral kemik kaybýyla ilgili yapýlan çalýþmalarda bir fikir birliði olmadýðý, bununda nedenlerinin baþýnda çalýþmalarýnýn çoðunun crosssectional yapýda olmasýndan kaynaklandýðý bildirilmiþtir. Ayrýca örnek boyutlarý küçük, oral kemikleri ölçmek için kullanýlan metotlarýn yetersiz olduðu, bu ölçümlerin alana ve türe ( geometrik veya radyometrik) göre deðiþkenlik gösterebileceði bildirilmiþtir (40). Oral kemik kaybý konusunda normal ve hýzlý kemik kaybý olan kiþileri temsil edecek þekilde büyük longitüdinal çalýþmalarýn yapýlmasý gerekmektedir. Çenelerdeki kemik kaybýnýn vücudun diðer kemiklerindeki kemik kaybýyla yüksek derecede iliþkili olduðu gösterilebilirse ve çenelerdeki kemik kaybý hýzýný rutin klinik ölçümleri için yeteri kadar hassas ve spesifik metotlar geliþtirilebilirse dentomaksillofasyal radyoloji osteoporozlu hastalarýn erken teþhisinde çok önemli bir hale gelebileceði bildirilmiþtir (40). White ve Rudolph 1999 yýlýnda yaptýklarý bir çalýþma da NIH Image Software (42) kullanarak dijital radyograflarda trabeküler yapýnýn morfolojik özelliklerini ölçen bir bilgisayar programý kullanmýþlardýr (43). Çalýþmanýn sonuçlarýna göre, osteoporozlu hastalarýn alveol kemik trabeküllerinin, kontrol bireylerindekinden daha kalýn ve kaba olduðu bulunmuþtur. Kontrol bireyleriyle karþýlaþtýrýldýðýnda, osteoporozlu hastalarýn trabekül alanlarýnda ve ilgilenilen bölgede trabeküler kemiðin periferi uzunluðunda azalma görülmüþtür. Anterior maksillanýn, trabekül yapýsýndaki deðiþiklikleri yansýtan en hassas bölge olduðunu bulmuþlardýr. Bu çalýþmayý destekleyen baþka bir çalýþmada osteoporoz erken teþhisinde diþhekimliðinde rutin olarak kullanýlan periapikal ve panoramik filmlerin katkýlarý incelenmiþtir (44). Dijitalize edilmiþ dental radyograflarla osteoporozun erken belirtilerinin tespit edilebileceði, maksilla ve mandibuladaki trabeküler deðiþikliklerin farkedilebileceði ve anterior maksillanýn osteoporoz özelliklerini en iyi yansýtan bölge olduðu bulunmuþtur (44). Geraets ve ark distal radius'taki trabeküler deðiþikliklerin lumbar omurgadaki kemiðin mineral yoðunluðuyla iliþkili olduðunu, trabeküler yapýdaki deðiþikliklerin çenelerdeki deðiþikliklerle uyumlu olduðunu göstermiþlerdir (45). Bu da osteoporozlu hastalarda çenelerdeki spongioz kemiðin diðer spongioz kemiklerle benzer cevaplar verebileceði düþüncesini akla getirmektedir. Bu çalýþmanýn sonuçlarý, osteoporozu olan hastalarýn kontrol bireyleriyle kýyaslandýðýnda çenelerindeki trabeküler yapýlarýnýn deðiþtiði hipotezini desteklemektedir. Apendiküler iskelet büyük oranda kortikal kemikten oluþurken omurganýn vertebral gövdelerinde ise trabeküler kemik baskýndýr. Yüzey alanýnýn hacmine oraný yüksek olduðundan, trabeküler kemiðin turnoverinin kortikal kemikten sekiz kez daha hýzlý olduðu ve metabolik uyaranlara daha fazla cevap verdiði bilinmektedir. Osteoporotik kýrýklarýn ilk önce trabeküler kemiðin yoðun olduðu vertebra gövdelerinde ve distal radiusta görülmesi yönünde klinik ve epidemiyolojik bulgular trabeküler kemiðin erken kaybýyla ilgili fizyolojik çalýþmalarý desteklemektedir (43). Bu gözlemin özellikle önemi vardýr. Çünkü özellikle anterior bölgelerde olmak üzere maksiller ve mandibular alveoler kemikler trabeküler kemik açýsýndan zengindir. Ama dental radyograflarda hangi yapýlarýn trabeküler örüntünün ortaya çýkmasýna neden olduðunun açýkça bilinmediði unutulmamalýdýr. Nedeni ne olursa olsun (artan yaþ veya hastalýk), osteoporozlu hastalarda spongioz kemik alanlarýndaki trabeküler kemiklerde azalma, sayýlarýnda ve kalýnlýðýnda azalma vardýr (43). White 2002 yýlýnda yaptýðý bir baþka çalýþmada, mandibulanýn inferior sýnýr kalýnlýðý ve görüntü parlaklýðýndaki azalmanýn ( optikal dansitede artma ) osteoporotik fraktür hikayesi ile iliþkili olduðunu bildirmiþtir (46). Osteoporozlu hastalarda çene kemiklerinin trabekül yapýsýnda apaçýk deðiþikliklerin var olduðunu tespit etmiþtir (46). White bunca yapýlan çalýþmaya raðmen hala osteoporozlu hastalar ile normal bireyler arasýnda ne basit bir eþik deðeri, ne de kesin bir ayýraç olduðunu, ayrýca tüm çalýþmalarda deðerlerin oranlarýnda üst üste çakýþmalar olduðunu bildirmiþtir (46). Anterior maksiller alan, osteoporotik hastalarla kontrol hastalarýnýn ayýrt edilmesi için en hassas olmaya eðilimli alandýr. Bu alanda relatif olarak daha büyük miktarlarda trabeküler kemik ve relatif olarak daha düþük kortikal kemik kalýnlýðý vardýr. Trabeküler kemiðin kortikal kemiðe oraný maksillada yüksektir. Mandibulada bukkal ve lingual kortikal tabakalar relatif olarak daha yoðundur (43).

5 Yýlmaz, Osteoporoz ve diþhekimliði 63 Muayenehaneler sayýsal görüntüleme yöntemine yöneldiklerinden radyograflarýn ister direkt ister indirekt sayýsallaþtýrýlmýþ olsunlar tüm görüntülerin trabeküler yapýsýný analiz edecek uygun modülleri geliþtirmek mümkün olabilir. Diagnostik amaçla alýnan radyograflarýn kullanýlmasý ile çok sayýda hastada bu analizler uygulanabileceðinden, böyle bir iþlem osteoporoz taramalarý için uygun olabilir. Teknolojinin hýzla ilerlemesi, gelecek yýllarda yapýlacak çalýþmalarla birlikte diþhekimlerinin osteoporoz erken teþhisinde etkin bir rol alabileceklerini göstermektedir. Erken teþhisin önemi osteoporozda daha da artmaktadýr. Ancak taný yöntemleri basit, ucuz ve standart deðildir. Hastalarýn ilk kýrýklarý oluþmadan doktorlarýna gönderilmeleri çok önemlidir. Bu sebeple, diþhekimleri kadýn hastalarýný osteoporozun erken teþhisi, korunmasý ve tedavisi yönünde harekete geçirebilecek çok hassas bir noktada bulunmaktadýrlar. Pratisyen diþhekimlerinin de sýkça baþvurduklarý panoramik ve periapikal radyograflar, dijitalize edilip iþlenmesiyle birlikte osteoporoz teþhisinde týp hekimlerine yardýmcý olabileceklerdir. Bu mekanizma sayesinde hastanýn ilk kýrýðý oluþmadan önce, hasta doktoruna gönderilmiþ olacak ve diþhekiminin hastalarýna sunabileceði hizmet de artmýþ olacaktýr. Kaynaklar 1. Aleksandre C. Diagnosis and treatment of osteoporosis. Curr Opin Rheumatol 1995; 7(3): Riggs BL. Osteoporosis, in de Groot LJ (ed) Tekstbook of endocrinology. Grune and stratton 2. Ed, Orlando Goaz PM, White SC. Osteoporosis, Oral radiology principles and interpretation 3.ed Mosby-Year Book Gambert SR, Schultz BM, Handy RC. Osteoporosis clinical features prevention and treatment. Endoc Metab North Amer 1995; 24 (2): Yýlmaz C. Osteoporozun patogenezi, Güncel bilgiler ýþýðýnda tüm yönleriyle osteoporoz, Yýlmaz C (ed) Eczacýbaþý ve Rhöne-Poulenc Bilimsel Kitabevi 1997; Consensus Conference. Osteoporosis. JAMA 1984; 252: Mohammed A, Alder M, Mcnally MA. A pilot study of panoramic film density at selected sites in the mandible to predict osteoporosis. Int J Prosthod 1996; 9: Slavkin HC. Notes on a silent disease, J Am Dent Assoc 1996; 127: Arasýl T. Osteoporoza giriþ ve taným, Osteoporoz. Merck Sharp and Dohme 1997; Olbricht T, Bencker G. Glucocorticoid-induced osteoporosis;pathogenesis, prevention and treatment with special regards to the rheumatic disease. J Int Med 1993; (3): Groen JJ, Duyvensz F, Halsted JA. Diffuse alveolar atrophy of the jaw (non-inflammatory form of paradental disease) and pre-senile osteoporosis. Geront Clin 1960; 2: Manson JD, Lucas RB. A microradiographic study of age changes in the human mandible. Arch Oral Biol 1962; 7: Atkinson PJ, Woodhead J. Changes in human mandibular structure with age. Arch Oral Biol 1968; 13: Baylink DJ, Wergedal JE, Yomamoto K, Manzke E. Systemic factors in alveolar bone loss. J Prosthet Dent 1974; 31: Von Wowern N. Variations in bone mass within the cortices of the mandible. Scand J Dent Res 1977; 85: Atwood DA, Cov WA. Clinical, cephalometric and densitometric study of reduction of residual ridges. J Proth Dent 1971; 26: Bras J, Van OJ CP, Abraham-Inpýjn L, Kusen J, Wilmink JM. Radiographic interpretation of the mandibular anguler cortex a diagnostic tool in metabolic bone loss. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1982; 53: Bras J, Van OJ CP, Abraham-Inpýjn L, Kusen J, Wilmink JM. Radiographic interpretation of the mandibular anguler cortex a diagnostic tool in metabolic bone loss, Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1982; 53: Daniell HW. Postmenopausal tooth loss: contributions to edentulism by osteoporosis and cigarette smoking. Arch Intern Med 1983; 143: Kribbs PJ, Chesnut CH, Ott SM, Kilcoyne RF. Relationships between mandibular and skeletal bone in an osteoporotic population. J Prosthet Dent 1989; 62: Kribbs PJ. Comparison of mandibular bone in normal and osteoporotic women. J Prosthet Dent 1990; 63: Kribbs PJ, Chesnut CH, Ott SM, Kilcoyne RF. Relationships between mandibular and skeletal bone in a population of normal women. J Prosthet Dent 1990; 63: Kribbs PJ, Chesnut CH. Osteoporosis and dental osteopenia in the elderly. Gerondontology 1984; 3: Elders PJM, Habets LLMH, Netelenbos JC, Van der Linden LWJ, Van der Stelt PF. The relation between periodontitis and systemic bone mass in women between 46 and 55 years of age. J Clin Periodontol 1992; 19: Elders PJM, Netelenbos JC, Lips P, Vangingel FC, Van der Stelt PF. Accelerated vertebral bone loss in relation to the menopause: A cross-sectional study on lumbar bone density in 286 women years of age. Bone Min 1988; 5: Lindsay R, Dempster DW. Osteoprosis: Current concepts. Bull NY Acad Med 1985; 61: Norderyd Om, Grossi SG, Macheti EE, Zambon JJ, Hausmann E, Dunford RG, Genco RJ. Periodontal status of women taking postmenopausal estrogen supplementation. J Periodontol 1993; 64: Armemento- Villareal R, Civitelli R. Estrogen action on the bone mass of postmenopausal women is dependent on body mass and initial bone density. J Clin Endocrinol Metab 1995; 80: Hildebolt CF, Rupich R, Vannier MW, Zerbolio DJ, Shrout MK, Cohen S, Pinkus A. Inter-relationships between bone mineral content measures: Dual energy radiography and bitewing radiographs. J Clin Periodontol 1993; 20: Klemetti E, Vainio P, Lassila V, Alhava E. Cortical bone mineral density in the mandible and osteoporosis status in

6 64 Yýlmaz, Osteoporoz ve diþhekimliði postmenopausal women. Scan J Dent Res 1993; 101: Klemetti E, Kolmakov S, Heiskanen P, Vainio P, LassilaV. Panoramic mandibular index and bone mineral densities in postmenopausal women. Oral Surg Oral Pathol 75: , Watson EL, Katz RV, Adelezzi R, Gift HC, Dunn SM. The measurement of mandibular cortical bone height in osteoporotic vs. non-osteoporotic postmenopausal women. Special Care Dentistry 1995; 15: Hirai T, Ishijima T, Hashikawa Y, Yajima T. Osteoporosis and reduction of residual ridge in edentulous patients. J Prosthet Dent 1993; 69: Yýlmaz HH, Akgünlü F. Panoramik radyograflarda osteoporozun erken belirtileri. SÜ Diþhekimliði Dergisi 2002; 12(3): Von Wowern N, Klausen B, Kollerup G. Osteoporosis: a risk factor in periodontal disease. J Periodontal 1994; 65: Krall EA, Dawson-Hughes B, Papas A, Garcia RI. Tooth loss and skeletal bone density in healty postmenopausal women. Osteoporosis Int 1994; 4: May H, Reader R, Murphy S, Khaw K-T. Self -reported tooth loss and bone mineral density in older man and women. Age and aging 1995; 24: Taguchi A, Tanimoto K, Suei Y, Otani K, Wada T. Oral signs as indicators of possible osteoporosis in elderly women. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1995; 80: Klemetti E. Areview of residual ridge resorption and bone density. J Prosthet Dent 1996; 75: Hildebolt CF. Osteoporosis and oral bone loss. Dentomaxillofac Radiol 1997; 26: Burt BA. Periodontitis and aging: reviewing recent evidence. J Am Dent Assoc 1994; 125: Rasband W. NIH image image White SC, Rudolph DJ. Alterations of the trabecular pattern of the jaws in patients with osteoporosis Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1999; 88: Yýlmaz HH. Osteoporozun çene kemiklerindeki radyografik bulgularýnýn bilgisayar yardýmý ile incelenmesi. SÜ Saðlýk Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi Geraets WG, Van der Stelt PF, Netelenbos CJ, Elders PJ. A new method for automatic recognition of the radiographic trabecular pattern. J Bone Miner Res 1990; 5: White SC. Oral radiographic predictors of osteoporosis: review. Dentomaxillofac Rad. 2002; 31: Yazýþma Adresi H.Hüseyin Yýlmaz SDÜ Diþhekimliði Fakültesi Oral Diagnoz-Radyoloji BD Doðu kampusü Çünür/ Isparta Tlf: e-posta:

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal Diş Hekimliği Uygulamalarında Osteoporoz Osteoporosis in Dental Practice Burcu Keleş Evlice 1 1 Çukurova Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi,

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

TOTAL DİŞSİZ HASTALARDA PANORAMİK RADYOGRAFİK BULGULAR BİTİRME TEZİ. Stj. Diş Hekimi Tuğba ATEŞ. Danışman Öğretim Üyesi: PROF. DR.

TOTAL DİŞSİZ HASTALARDA PANORAMİK RADYOGRAFİK BULGULAR BİTİRME TEZİ. Stj. Diş Hekimi Tuğba ATEŞ. Danışman Öğretim Üyesi: PROF. DR. T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ DİŞHEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ AĞIZ-DİŞ VE ÇENE RADYOLOJİSİ ANABİLİM DALI TOTAL DİŞSİZ HASTALARDA PANORAMİK RADYOGRAFİK BULGULAR BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Tuğba ATEŞ Danışman Öğretim Üyesi:

Detaylı

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen 9 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAÞI Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen deðiþiklikler gibi vücut duruþunda ve yürüyüþünde de deðiþiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek ve temelidir.

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

KONVANSİYONEL VE DİGİTAL BİTE-WİNG RADYOGRAMLAR ÜZERİNDE ÖLÇÜLEN ALVEOL KEMİK YÜKSEKLİK DEĞERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI THE COMPARISON OF ALVEOL BONE LEVEL VALUES MEASURED ON CONVENTIONAL AND DIGITAL BITE-WING

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

BİR OLGU NEDENİYLE CLEIDOCRANIAL DYSOSTOSIS

BİR OLGU NEDENİYLE CLEIDOCRANIAL DYSOSTOSIS G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt II, Sayı 1, Sayfa 205-211, 1985 BİR OLGU NEDENİYLE CLEIDOCRANIAL DYSOSTOSIS Yıldız BATIRBAYGİL* Alparslan GÖKALP** Cleidocranial Dysostosis veya «Marie and Sainton» Sendromu

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi Change of Smoking Prevalence among Erciyes University Students between 1985

Detaylı

Osteoporozda doğrular, yanlışlar İZLEM. Prof. Dr. Sevinç ERASLAN DEÜTF, İzmir

Osteoporozda doğrular, yanlışlar İZLEM. Prof. Dr. Sevinç ERASLAN DEÜTF, İzmir Osteoporozda doğrular, yanlışlar İZLEM Prof. Dr. Sevinç ERASLAN DEÜTF, İzmir Osteoporoz tedavisinde amaç : Kemik gücünü artırarak kırık riskini azaltmaktır Kırık riskini azaltmak için yazılan reçete son

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

Osteoporoz Tanısında Kullanılan Kemik Mineral Yoğunluğu. Ölçüm Yöntemleri

Osteoporoz Tanısında Kullanılan Kemik Mineral Yoğunluğu. Ölçüm Yöntemleri Dicle Tıp Dergisi, 2008 Cilt: 35, Sayı: 3, (216-220) Osteoporoz Tanısında Kullanılan Kemik Mineral Yoğunluğu Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik A.D. Diyarbakır 216 Ölçüm Yöntemleri Veysi Akpolat

Detaylı

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Tobacco Smoking Among the Executives of the Turkish Medical Association Dr. Özen Aþut*, Dr. Sibel Kalaça** Özet Sigara içme alýþkanlýðý; yaygýnlýðý

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU FARKLI İMPLANTASYON YÖNTEMLERİNDE KEMİK DOKU

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU FARKLI İMPLANTASYON YÖNTEMLERİNDE KEMİK DOKU T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU FARKLI İMPLANTASYON YÖNTEMLERİNDE KEMİK DOKU CEVABININ DUAL ENERJİ X-RAY ABSORBSİYOMETRİ (DEXA) İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Proje Yürütücüsü:

Detaylı

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy****

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy**** Eskiþehir'de Yaþlýlarýn Sosyoekonomik Özellikleri ve Saðlýk Durumlarý Socio-economical Characteristics and Health Status of Elderly People in Eski ehir Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar

Detaylı

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik görüntüleme ve teknikleri, implant ekibi ve hasta için çok amaçlı tedavi planının uygulanması ve geliştirilmesine yardımcı olur. 1. Aşama Görüntüleme Aşamaları

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler Metabolic Regulation and Related Factors in Diabetic

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 25-29 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Aygül Akyüz (*), Gülten Güvenç (*), Tülay

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

OMNİSENSE mi DXA mı? Giriş *Kemik mineral yoğunluğu kırıklar için çok ayırt edici değildir:

OMNİSENSE mi DXA mı? Giriş *Kemik mineral yoğunluğu kırıklar için çok ayırt edici değildir: OMNİSENSE mi DXA mı? Giriş Bu döküman Sunlight Omnisense ve Dual X-ışını Absorbsiyometri (DXA) teknolojilerini karşılaştırmak için yapılmış bir seri klinik çalışmayı özetlemektedir. Bu testlerin hepsi

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 114-118 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Ceyhan Altun (*), Günseli Güven (*), Feridun

Detaylı

50 YAŞ VE ÜZERİ KALÇA KIRIKLI HASTALARDA OSTEOPOROZ ŞİDDETİNİN KIRIK TİPİ VE YERİNE ETKİSİ

50 YAŞ VE ÜZERİ KALÇA KIRIKLI HASTALARDA OSTEOPOROZ ŞİDDETİNİN KIRIK TİPİ VE YERİNE ETKİSİ 5 YAŞ VE ÜZERİ KALÇA KIRIKLI HASTALARDA OSTEOPOROZ ŞİDDETİNİN KIRIK TİPİ VE YERİNE ETKİSİ Caner Buğra AKDENİZ, Arda ERDUT, Ahmet SARMA, Atilla ŞAHİN, Ersin ŞENTÜRK Danışman: Doç. Dr. Hüseyin DEMİRÖRS ÖZET

Detaylı

DİŞHEKİMLERİNİN DENTAL İMPLANT PLANLAMASINDA KULLANILAN RADYOGRAFİ TEKNİKLERİ KONUSUNDAKİ TERCİHLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

DİŞHEKİMLERİNİN DENTAL İMPLANT PLANLAMASINDA KULLANILAN RADYOGRAFİ TEKNİKLERİ KONUSUNDAKİ TERCİHLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Cilt:8, Sayı:, Yıl: 008, Sayfa: 60-65 DİŞHEKİMLERİNİN DENTAL İMPLANT PLANLAMASINDA KULLANILAN RADYOGRAFİ TEKNİKLERİ KONUSUNDAKİ TERCİHLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ EVALUATION OF PREFERENCES OF DENTISTS FOR

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

Panoramik radyografta farklı baş pozisyonlarının radyomorfometrik indekslere etkisi

Panoramik radyografta farklı baş pozisyonlarının radyomorfometrik indekslere etkisi doi:10.7126/cdj.2012.861 Panoramik radyografta farklı baş pozisyonlarının radyomorfometrik indekslere etkisi The effect of different head positioning in panoramic radiography on radiomorphometric indexes

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Mersin Ýlinde Hassas Bölgelerde Gürültü Düzeylerinin 1998-2002 Yýllarý Arasýndaki Deðiþiminin Araþtýrýlmasý

Mersin Ýlinde Hassas Bölgelerde Gürültü Düzeylerinin 1998-2002 Yýllarý Arasýndaki Deðiþiminin Araþtýrýlmasý Mersin Ýlinde Hassas Bölgelerde Gürültü Düzeylerinin 1998-2002 Yýllarý Arasýndaki Deðiþiminin Araþtýrýlmasý Ekoloji Cilt: 13 Sayý: 49 25-30, 2003 Halil KUMBUR, Havva Duygu ÖZSOY, Zafer ÖZER Mersin Üniversitesi

Detaylı

Dişsiz yaşlı hastalarda panoramik radyografi bulguları

Dişsiz yaşlı hastalarda panoramik radyografi bulguları Dişsiz yaşlı hastalarda panoramik radyografi bulguları Esin Haştar *, H. Hüseyin Yılmaz **, Hikmet Orhan *** * ** *** Gaziantep Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Oral Diagnoz ve Radyoloji AD, Gaziantep,

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Fibromiyalji hasta görüntüleri Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Aðrýyý görüntüleme ve patolojisini tanýmlamada baþarýlý yöntemdir. Aðrý kaynaðýnýn vücudun neresinde olduðunu gösterebilir.

Detaylı

MESİO-DİSTAL KÖK AÇISININ BELİRLENMESİNDE PANORAMİK VE PERİAPİKAL RADYOGRAFİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

MESİO-DİSTAL KÖK AÇISININ BELİRLENMESİNDE PANORAMİK VE PERİAPİKAL RADYOGRAFİNİN KARŞILAŞTIRILMASI MESİO-DİSTAL KÖK AÇISININ BELİRLENMESİNDE PANORAMİK VE PERİAPİKAL RADYOGRAFİNİN KARŞILAŞTIRILMASI THE COMPARISON OF PANORAMIC AND PERIAPICAL RADIOGRAPHS IN DETERMINATION OF MESIO-DISTAL ROOT ANGULATION

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Periapikal durumun deðerlendirilmesinde gözlemciler arasý uyumsuzluða neden olan vakalar

Periapikal durumun deðerlendirilmesinde gözlemciler arasý uyumsuzluða neden olan vakalar 16 ARAÞTIRMA Periapikal durumun deðerlendirilmesinde gözlemciler arasý uyumsuzluða neden olan vakalar Ayþe Diljin Keçeci, Bulem Üreyen Kaya, Gül Çelik Ünal, Gürhan Taç Süleyman Demirel Üniversitesi, Diþhekimliði

Detaylı

Mýsýr Þekerine Ýliþkin Baþlýca Efsaneler Birçok gýda ve içecekte tatlandýrýcý olarak kullanýlan mýsýr þekeri, birkaç yýl önce beslenme komitelerinden bazý araþtýrmacýlarýn bu bileþeni obezite salgýnýnýn

Detaylı

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 31-35 ARAÞTIRMA Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Uz. Dr. Ayfer Gözü Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman.

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman. Dr. Erdal DUMAN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir Tel: 0232-4642932 www.erdalduman.com Söylenceler Erkeklerde osteoporoz olmaz Diyet yapınca vücuttaki

Detaylı

Postmenopozal Sağlıklı Kadınlarda Kemik Mineral Yoğunluğu Tiroid Stimülan Hormon İlişkisi

Postmenopozal Sağlıklı Kadınlarda Kemik Mineral Yoğunluğu Tiroid Stimülan Hormon İlişkisi Araştırma 1 Postmenopozal Sağlıklı Kadınlarda Kemik Mineral Yoğunluğu Tiroid Stimülan Hormon İlişkisi BONE MINERAL DENSITY AND THYROID-STIMULATING HORMONE ASSOCIATION IN POSTMENOPAUSAL HEALTHY WOMEN H.

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi ARAÞTIRMA Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi Yalçýn M. Yarpuz 1, Ümit Aydoðan 2, Oktay Sarý 1, Aydoðan Aydoðdu 3, Gökhan Üçkaya 4,

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU RADYOGRAFİK GÖRÜNTÜLEME

TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU RADYOGRAFİK GÖRÜNTÜLEME MALİ HİZMETLER KURUM BAŞKAN YARDIMCILIĞI STOK TAKİP VE ANALİZ DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU RADYOGRAFİK GÖRÜNTÜLEME BMM. Bilal BECEREN Ağustos 2015 RADYOGRAFİK GÖRÜNTÜLEME Röntgen; X-ışınının

Detaylı

17-19 Aralýk 2010 Miracle Resort Hotel, Antalya 17-19 Aralýk 2010 - Miracle Resort Hotel, Antalya Deðerli Meslektaþýmýz, Kanser tedavisindeki hýzlý deðiþim ve geliþme farklý alanlarda uzmanlaþmýþ hekimlerin

Detaylı

Kan vücutta damarlar içerisinde dolaþýr.akciðerlerde

Kan vücutta damarlar içerisinde dolaþýr.akciðerlerde 7 Prof. Dr. Ali KUTSAL Kan vücutta damarlar içerisinde dolaþýr.akciðerlerde temizlenen kan kalbin sol tarafýna gelir ve buradan kalbin kasýlmasý ile atardamar sistemine geçer.kapiller adý verilen ve doku

Detaylı

Dt. Erdal ÖZCAN * Yrd. Doç. Dr. Sinan EVCÝL* Dt.Hacer TURGUT** Doç. Dr. Mehmet YILDIZ **

Dt. Erdal ÖZCAN * Yrd. Doç. Dr. Sinan EVCÝL* Dt.Hacer TURGUT** Doç. Dr. Mehmet YILDIZ ** ATATÜRK ÜNÝVERSÝTESÝ DÝÞ HEKÝMLÝÐÝ FAKÜLTESÝNE BAÞVURAN HASTALARDA KLÝNÝÐE BAÞVURMA NEDENÝ ÝLE EÐÝTÝM DURUMU, YERLEÞÝM YERÝ ÝLE DÝÞ FIRÇALAMA ALIÞKANLIÐI ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Dt. Erdal

Detaylı

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks Sosyal Anksiyete Bozukluðu: Taný, Epidemiyoloji, Etiyoloji, Klinik ve Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks ve Gelder tarafýndan tanýmlanmasýna karþýn ayrý

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans DİŞHEKİMLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 2002

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans DİŞHEKİMLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 2002 ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: EMRE AYTUĞAR Öğrenim Durumu: DOKTORA Bölümü: Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans DİŞHEKİMLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 2002 FAKÜLTESİ Doktora/S.Yeterlilik

Detaylı

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I K U L L A N I C I E L K Ý T A B I Kesme Hızı Kesme hýzý fonksiyonlarý: Kalýnlýk ve kesilecek olan madde Akým ayarýnýn deðeri Akým ayarý kesilmiþ kenarlarýn kalitesini etkiler. Kesimin geometrik

Detaylı

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Reports) Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi The Relation Between Anxiety

Detaylı

Mental Foramenin Lokalizasyonun Radyografik Olarak Değerlendirilmesi

Mental Foramenin Lokalizasyonun Radyografik Olarak Değerlendirilmesi Cumhuriyet Dental Journal 13(2) (2010) Mental Foramenin Lokalizasyonun Radyografik Olarak Değerlendirilmesi Radiographic Evaluation Location Of The Mental Foramen Şeref Ezirganlı a, DDS, Koray Özer a,

Detaylı

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi ARAÞTIRMA Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi Depression, Death Anxiety and Daily Life Functioning in the Elderly Living in Nursing Home

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerin Aldýklarý Saðlýk Hizmetlerinden Memnuniyetlerinin Deðerlendirilmesi Evaluation of Teacher Satisfaction on Delivery of Health

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Femur boyun kırığı olan osteopenik ve osteoporotik hastalarda kemik mikromimarisi farklı mıdır?

Femur boyun kırığı olan osteopenik ve osteoporotik hastalarda kemik mikromimarisi farklı mıdır? Eklem Hastalıkları ve Cerrahisi Joint Diseases and Related Surgery Çalışma - Araştırma / Original Article 2012;23(1):15-19 Femur boyun kırığı olan osteopenik ve osteoporotik hastalarda kemik mikromimarisi

Detaylı

Postmenopozal olgularda metakarpal indeks ile kemik dansitesi aras ndaki iliflki

Postmenopozal olgularda metakarpal indeks ile kemik dansitesi aras ndaki iliflki Turkish Journal of Nuclear Medicine Turk J Nucl Med 2003; 12:119-123 Original Article Postmenopozal olgularda metakarpal indeks ile kemik dansitesi aras ndaki iliflki F. Gül Gümüfler 1, Cihan Göktan 2,

Detaylı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Akılcı ilaç kullanımı Kanıta dayalı tıp Metaanaliz RCTs Centre for Evidence-Based

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Panoramik radyografilerde ortaya çýkan hatalarýn tipleri ve sýklýðý

Panoramik radyografilerde ortaya çýkan hatalarýn tipleri ve sýklýðý ARAÞTIRMA 1 Panoramik radyografilerde ortaya çýkan hatalarýn tipleri ve sýklýðý Ülkem Aydýn*, Yýldýray Aybar** *Süleyman Demirel Üniversitesi Diþhekimliði Fakültesi, Oral Diagnoz ve Radyoloji AD, Isparta

Detaylı

Bafra Balýk Gölleri'nden Ulugöl'de Tatlýsu Istakozu (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823)'nun Yumurta Verimliliði

Bafra Balýk Gölleri'nden Ulugöl'de Tatlýsu Istakozu (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823)'nun Yumurta Verimliliði Yunus Araþtýrma Bülteni 2013 (1): 20-26 www.sumae.gov.tr/yunus ISSN 1303-4456 Bafra Balýk Gölleri'nden Ulugöl'de Tatlýsu Istakozu (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823)'nun Yumurta Verimliliði * Gülþen

Detaylı

Kök Rezorbsiyonuna Neden Olan Santral Dev Hücreli Granülom: Vaka Raporu

Kök Rezorbsiyonuna Neden Olan Santral Dev Hücreli Granülom: Vaka Raporu MÜSBED 2015;5(4):296-300 DOI: 10.5455/musbed.20150831013034 Olgu Sunumu / Case Report Kök Rezorbsiyonuna Neden Olan Santral Dev Hücreli Granülom: Vaka Raporu Mustafa Gümüşok 1, Begüm Okur 2, Oğuzhan Demirel

Detaylı

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 164-174 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Ahmet Taþ (*), M.Zeki Bayraktar (**), Üzeyir rdem (**), Güngör

Detaylı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi- İstanbul

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý ARAÞTIRMA Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý Patients' Who Admitted to Psychiatry Clinic in a Anatolian City Explanation Models for

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi The level of knowledge of inpatiens at Erciyes University hospital on the patient

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ *

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ * Dr. Berrin DURMAZ Prof., Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. Dr. Jülide ÖNCÜ Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer Hastalarý D u r u m - Ö n g ö r ü - Ö n e r i P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer hastalarý örneðinde bakýma muhtaçlýk sorunu ele alýnacak, gelecek üzerine öngörüler ortaya konulacak

Detaylı

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Dr. Levent Vahdettin Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Ortodontik tedavilerin başlıca hedeflerinden biri de yüz estetiği ve güzelliğini sağlayıp, geliştirmektir. Yüz profilindeki değişiklikler,

Detaylı

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 6 Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Erol Taymaz Ekonomi Bölümü

Detaylı

Fibromyalji li hastalarda serum 25-hidroksi D vitamini ve parathormon düzeyleri

Fibromyalji li hastalarda serum 25-hidroksi D vitamini ve parathormon düzeyleri 26 ARAÞTIRMA Fibromyalji li hastalarda serum 25-hidroksi D vitamini ve parathormon düzeyleri Mahmut Yener, Selami Akkuþ Süleyman Demirel Üniversitesi, Týp Fakültesi Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD, Isparta

Detaylı

Sıklık oranlarına göre çenelerde gömülü kalma sıralaması

Sıklık oranlarına göre çenelerde gömülü kalma sıralaması Dr. Levent Vahdettin Gömülü Dişler Sürme yaşı tamamlandığı halde normal oklüzyonda yerini alamamış kemik ve yumuşak doku içerisinde bütünüyle veya kısmen kalmış olan dişler gömülü diş olarak tanımlanmaktadır.

Detaylı

ANKARA DİŞHEKİMLERİ ODASI ADINA SAHİBİ/OWNER. EDİTÖR/ Editor-in-Chief. EDİTÖR YARDIMCILARI/ Associate Editors

ANKARA DİŞHEKİMLERİ ODASI ADINA SAHİBİ/OWNER. EDİTÖR/ Editor-in-Chief. EDİTÖR YARDIMCILARI/ Associate Editors Ankara Dişhekimleri Odası nın bilimsel yayın organıdır. The official scientific organ of Chamber of Dentist-Ankara Yılda dört kez yayınlanır/ Published quarterly ANKARA DİŞHEKİMLERİ ODASI ADINA SAHİBİ/OWNER

Detaylı

PATELLA KIRIKLARININ CERRAHÝ TEDAVÝSÝ

PATELLA KIRIKLARININ CERRAHÝ TEDAVÝSÝ 18 KLÝNÝK ARAÞTIRMA ARTROPLASTÝ / CLINICAL ARTROSKOPÝK RESEARCH CERRAHÝ / TURKISH JOURNAL O ARTHROPLASTY Vol. ARTHROSCOPIC 11, No. 1, (18-23), SURGERY 2000 PATELLA KIRIKLARININ CERRAHÝ TEDAVÝSÝ Hüsamettin

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

CHECK-UP NEDÝR? Bir baþka deyimle Genel Saðlýk Kontrolü, hiçbir þikayet ve hastalýðý olmasa dahi, kiþide mevcut olabilecek hastalýklarýn yada bu hastalýklarýn erken bulgularýnýn ve kiþide bulunan, gelecekte

Detaylı

Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi

Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi The Effects of Medical and Social Factors on the Quality of Life of Diabetic Patients Rýza Çýtýl

Detaylı

verter Dört mevsim daha konforlu, ekonomik ve uzun ömürlü tesisler için.. verter A member of the Uygulama Teorisi: Benzeþim Kurallarý: Debi Basýnç Güç Q 1 Q 2 = n 1 n 2 H 1 n 1 = H 2 ( n2 P 1 n 1 = P 2

Detaylı

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A.

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A. C TIFIE D ER ISO 9001 CERTON N.008/02 SAIT Abrasivi S.p.A. 1953 yýlýnda kurulmuþ olan SAIT ABRASIVI, üstün kaliteli aþýndýrýcý imalatýnda lider firmadýr. Torino fabrikasý ve Piozzo Fabrikasý tamamen otomatik

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi

Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi Bir Üniversite Hastanesi nde ICD-10 Kodlarýnýn Elektronik Ortama Aktarýlmasýnda Veri Hatalarýnýn ve Kayýplarýnýn Deðerlendirilmesi Beyza KAYMAKOÐLU a, Umut ARIÖZ b, Özkan YILDIZ c a Baþkent Üniversitesi,

Detaylı