HİDROLİK VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ÇALIŞMA GRUBU BİYOKÜTLE ENERJİSİ ALT ÇALIŞMA GRUBU RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HİDROLİK VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ÇALIŞMA GRUBU BİYOKÜTLE ENERJİSİ ALT ÇALIŞMA GRUBU RAPORU"

Transkript

1 HİDROLİK VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ÇALIŞMA GRUBU BİYOKÜTLE ENERJİSİ ALT ÇALIŞMA GRUBU RAPORU Aralık 2007 Ankara

2

3 BİYOKÜTLE ENERJİSİ ALT ÇALIŞMA GRUBU Başkan, Raportör: N.Funda AKDAĞ Katkılarından dolayı Sn. Prof. Dr. Ali BAŞÇETİNÇELİK ( Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarım Makinaları Bölümü, Adana / TÜRKİYE), Dr. Figen AR a (DEK TMK- PANKOBİRLİK) teşekkür ederiz.

4

5 İÇİNDEKİLER 1. BİYOKÜTLE ENERJİSİ Biyokütle Kaynakları Bitkisel Kaynaklar Hayvansal Atıklar Şehir ve Endüstri Atıkları Biyokütle Kaynaklarının Kullanımının Sınıflandırılması Klasik Biyokütle Kullanımı Modern Biyokütle Kullanımı TÜRKİYE NİN BİYOKÜTLE POTANSİYELİ Bitkisel Üretimden Elde Edilen Hammadeler Bitkisel Üretim Sonucunda Arta Kalan Atıklar Hayvansal Üretim Sonucunda Arta Kalan Atıklar Orman Ürünleri ve Orman Ürünlerinden Arta Kalan Artıklar Türkiye nin Orman Varlığı ve Biyokütle Potansiyeli Tarım Ürünlerinin İşlenmesi Sonucunda Açığa Çıkan Atıklar BİYOKÜTLE ÇEVRİM TEKNOLOJİLERİ Biyokütle Enerji Dönüştürme Sistemleri Fizikokimyasal Dönüştürme Biyokimyasal Dönüştürme Yöntemi Termokimyasal Dönüştürme BİYODİZEL Biyodizelin Avantajları Biyodizel Üretim Yöntemi Biyodizelin Çevresel Özellikleri Türkiye nin Biyodizel Projeksiyonu BİYOETANOL Biyoetanolün avantajları Biyoetanolün dezavantajları Biyoetanol Üretim Yöntemi Biyoetanolün Çevresel Özellikleri Biyoetanol Kullanım Yerleri Türkiye nin Biyoetanol Projeksiyonu

6 6. BİYOGAZ Biyogaz Üretiminin Yararları Biyogaz Üretiminde Kullanılan Organik Atık/Artık Hammaddeler Biyogaz Üretiminin Mikrobiyolojisi Biyogaz Üretim Sistemlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Biyogaz ve Biyogaz Üretimi Yan Ürünlerinin Kullanım Alanları Türkiye nin Biyogaz Projeksiyonu GAZLAŞTIRMA Gazlaştırmanın Avantajları Gazlaştırmanın Dezavantajları Gazlaştırma Teknolojisi Gazlaştırmanın Çevresel Özellikleri Gazlaştırma Gazının Kullanıldığı Yerler Gazlaştırma Sistemleri Türkiye nin Gazlaştırma Projeksiyonu TÜRKİYE de BİYOKÜTLE ENERJİSİ ile İLGİLİ MEVZUATLAR Genel Mevzuat Biyodizeli Kapsayan Mevzuatlar Biyoetanolü Kapsayan Mevzuat Türkiye'deki Tarımsal Teşvikler KAYNAKÇA

7 1. BİYOKÜTLE ENERJİSİ Biyokütle 100 yıllık periyottan daha kısa bir sürede yenilenebilen, karada ve suda yetişen bitkiler, hayvan atıkları, gıda endüstrisi ve orman yan ürünleri ile kentsel atıkları içeren tüm organik maddeler olarak tanımlanmıştır. Bitkisel biyokütle, yeşil bitkilerin güneş enerjisini fotosentez ile kimyasal enerjiye dönüştürerek depolaması sonucu meydana gelen biyolojik kütle ve buna bağlı organik madde kaynakları olarak tanımlanmaktadır. klorofil CO 2 + H 2 O + Güneş ışınları (CH 2 O) + O 2 [1] 470 kj Çevreyi kirletmeyen yenilenebilir enerji kaynakları arasında, özellikle gelişmekte olan ülkeler için uygulama alanı en geniş olan enerji kaynaklarından birisi de biyokütledir. Biyokütle yalnız yenilenebilir olması ile değil, her yerde yetiştirilebilmesi, sosyo-ekonomik gelişme sağlaması, çevrenin korumasına katkısı, elektrik enerjisi üretimi, kimyasal madde ve özellikle içten yanmalı motorlu taşıtlar için yakıt elde edilebilmesi nedeni ile stratejik bir enerji kaynağı sayılmaktadır. Dünyada fosil enerji kaynaklarının ömürlerinin kısıtlı olması ve çevre üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle biyokütle giderek önem kazanmaktadır Biyokütle Kaynakları Biyokütle kaynaklarını; bitkisel kaynaklar, hayvansal atıklar, şehir ve endüstri atıkları şeklinde sınıflandırabiliriz Bitkisel Kaynaklar Bitkisel kaynaklar olarak; orman ürünlerini, yetiştiricilik dönemi 5-10 yıl, verimlerinin ise t/ha olan ağaç türlerini içeren enerji ormanlarını, enerji tarımı yetiştiriciliğine konu olan sorgum, şeker kamışı, mısır gibi C4 bitkilerini, buğday, arpa, çavdar, şeker pancarı gibi C3 bitkilerini, şeker ve nişasta ihtiva eden bitkileri (şeker pancarı, patates vb.), yağlı tohumlu bitkileri (kanola, aspir, ayçiçeği, soya vb.), bazı su otlarını ve algleri sayabiliriz. Enerji Tarımı amaçlı yetiştirilen bitkiler, tarım ve orman artıkları enerji elde etmek amacıyla değerlendirilen bitkisel kaynaklardır. Bu biyokütle kaynaklarının ısıl değeri kcal/kg arasında değişmektedir Hayvansal Atıklar Hayvansal gübrenin enerji eldesi amacıyla kullanımı söz konusudur. Hayvansal gübrenin geleneksel yöntemlerle değerlendirilmesinde, samanla karıştırılıp kurutulması suretiyle elde edilen tezeğin köylerde yakıt olarak kullanımı oldukça yaygındır. Hayvansal gübrenin oksijensiz ortamda fermantasyonu ile üretilen biyogazın dünyada kullanımı da oldukça yaygındır. Biyogazın ısıl değeri, karışımdaki metan yüzdesine bağlı olarak 1900 ile kj/m 3 arasında değişmektedir Şehir ve Endüstri Atıkları Çöp depolama alanlarındaki yerlerdeki, katı, evsel ve endüstriyel atıkların, evsel atık su arıtma tesislerinde oluşan arıtma çamurlarının aerobik organizmalarla metan gazına dönüştürülmesiyle değerlendirilmesidir. Elde edilen biyogazın doğal gaz dağıtım sisteminde kullanılması, gaz temizleme işleminin pahalı olması nedeniyle fazla uygulanmamaktadır. Depolama alanından oluşan 1 metreküp gazın ısıl değeri ise yine çöpün bileşenlerine bağlı olarak MJ/Nm 3 arasında değişmektedir

8 Tablo 1. Biyokütle Kaynaklarının Fiziksel ve Kimyasal İçeriği [1] Odun Tahıl Kentsel Atık Hayvansal Atıklar (Gübre) Karbon(%) 50,0-53,0 45,0 47,6 35,1 Hidrojen (%) 5,8-7,0 5,8 6,0 5,3 Azot(%) 0-0,3 2,4 1,2 2,5 Kükürt(%) 0-0,1 0 0,3 0,4 Oksijen(%) 38,0-44,0 42,5 32,9 38,7 Uçucu Madde(%) 77,1-87,0 80,0 77,0 76,5 Sabit Karbon(%) 13,0-21,0 0 11,0 0 Kül(%) 0,1-2,0 4,0 12,0 23,5 Nem(%) 25,6-60,0 16,0 20,0 7,0-35,0 H/C Oranı 1,4-1,6 1,5 1,5 1,8 Isıl Değer (MJ/Kg) (Kuru) 19,8-21,0 16,7 19,0 13, Biyokütle Kaynaklarının Kullanımının Sınıflandırılması Klasik Biyokütle Kullanımı Geleneksel ormanlardan elde edilen yakacak odun, yine yakacak olarak kullanılan bitki ve hayvan artıklarından özellikle de tezekten oluşmaktadır. Klasik biyokütle kullanımının temel karakteri, direkt yakma tekniği ile enerji elde edilmesidir. Biyokütlenin doğrudan yakılmasını sağlayan yakma araçları geliştirilerek modern teknolojilerde de kullanılmaktadır. Doğrudan yakma tekniği özellikle sanayileşmemiş kırsal toplumlarda yaygın olarak kullanılmaktadır Modern Biyokütle Kullanımı Günümüzde biyokütle kaynaklarından daha verimli enerji elde edilebilmek amaçlanmaktadır. Bu nedenle biyokütleden enerji eldesinde modern biyokütle teknolojileri kullanılmaktadır. Modern biyokütle teknolojilerinde hammadde elde etmek amacıyla bitki yetiştiriciliği ön plana çıkmıştır. Enerji ormancılığı ve enerji tarımı ile modern biyokütle teknolojilerine bitkisel hammadde sağlanmaktadır. Enerji tarımında, fiziksel ve kimyasal yapıları itibariyle biyokütleden enerji eldesine uygun olan C3 ve C4 bitkilerinin yetiştiriciliği tercih edilmektedir. Tek yıllık olarak yetiştirilen buğday, arpa, çavdar, şeker pancarı gibi bitkiler C3 bitkileri (verim t/ha.yıl, kuru madde g/m 2 yaprak.gün); tek veya çok yıllık olarak yetiştirilen sorgum, miscanthus, şeker kamışı, mısır gibi bitkiler C4 bitkileridir(verim t/ha.yıl, kuru madde g/m 2 yaprak.gün)[2]. Bunun yanı sıra tarım kesiminin bitkisel artıkları ve hayvansal atıkları, kentsel atıklar, tarımsal endüstri atıkları modern biyokütle kaynaklarındandır. Modern biyokütle kaynakları ve teknolojilerinin kullanılması; toprak ve su kirliliğinin azaltılması, sera gazlarının denetimine ve dengelenmesine yardımcı olması, erozyon ve orman yangını denetiminin sağlanması gibi çevresel üstünlükler sağlar. 2. TÜRKİYE NİN BİYOKÜTLE POTANSİYELİ 2.1. Bitkisel Üretimden Elde Edilen Hammadeler Türkiye iklim ve arazi yapısı itibariyle tarım ve hayvancılığın gelişmiş olduğu bir ülkedir. Sanayileşen nüfus dışında kalanlar geçimlerini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktadırlar. Bitkisel üretimdeki plansızlıklar, ürün fiyatlarındaki dalgalanmalar, çiftçilerin üretim maliyetlerinin yüksek 3-5-2

9 olması, kentlere göçler gibi sebeplerden dolayı bitkisel üretimde çoğu zaman dengesizlikler ve yetersizlikler görülmektedir. Arazi varlığı daha verimli bir şekilde kullanılırsa, ürün fiyatları ve ürün yetiştirme maliyetleri dengelenirse bitkisel üretim potansiyelide artacaktır. Türkiye nin toplam tarımsal alanı [3] hektardır. Bunun % 38 i ekili alan, % 45 i orman, % 10 u nadas alanı, % 7 si meyve ve sebze ekili alandır. Tablo 2 de Türkiye nin arazi varlığı ve kullanımı, biyokütle kullanımına söz konusu olabilecek bitkilerin ekim alanları, üretim ve verimlerine ilişkin bilgiler verilmiştir. Tablo 2.Türkiye nin arazi varlığı ve modern biyokütle enerjisine hammadde oluşturan bitkisel üretim potansiyeli [4] Tarla Alanı Ekilen Alan Nadas Alanı Orman Alanı ha ha ha ha Bitkisel Ürün Ekilen Alan (ha) Üretim (ton) Verim (kg/ha) Buğday Arpa Mısır Ayçiçeği Soya Aspir Kanola(kolza) Şeker pancarı Bitkisel Üretim Sonucunda Arta Kalan Atıklar Ülkemiz tarım ve hayvancılık açısından yüksek bir potansiyele sahiptir. Tarım ürünleri ve tarımsal üretimden elde edilen artıklar, biyokütleden enerji elde edilebilmesi açısından hammadde kaynağı oluşturmaktadır. Tarla bitkileri yıllık atık miktarının toplam ısıl değeri yaklaşık olarak 228 PJ dür. Bunun içinde en büyük payı % 33.4 ile mısır, % 27,6 ile buğday ve % 18,1 ile pamuk almaktadır. Türkiye deki tarla ürünlerinin yıllık toplam üretimi ve atık miktarları Tablo 3 de verilmektedir [5]. Tablo 3. Türkiye deki Tarla Ürünlerinin Yıllık Toplam Üretimi ve Atık Miktarları [5] Ürünler Atıklar Üretim (ton) Alan (ha) Toplam Atıklar (ton) Teorik Gerçek Kullanılabilir Atık (ton) Kullanılabilirlik (%) Birim Isıl Değeri (MJ/kg) Toplam Isıl Değeri (GJ) Buğday Saman Arpa Saman Çavdar Saman Yulaf Saman Mısır Sap Sömek Pirinç Saman Kabuk Tütün Sap Sap Pamuk Çırçır atığı Ayçiçeği Sap Yerfıstığı Saman Kabuk Soya Saman

10 Ülkemizin bahçe bitkileri yıllık atıklarının toplam ısıl değeri yaklaşık 75 PJ dür. Bunlar içerisinde ise en büyük payı % 55,8 ile fındık ve % 25,9 ile zeytin almaktadır. Türkiye deki bahçe bitkilerinin yıllık toplam üretimi ve atık miktarları Tablo 4 de verilmektedir [5]. Tablo 4. Türkiye deki Bahçe Bitkilerinin Yıllık Toplam Üretimi ve Atık Miktarları [5] Ürünler Atıklar Toplam Atık Birim Toplam Kullanılabilir Üretim Ağaç (ton) Kullanılabilirlik Isıl Isıl Atık (ton) Sayısı (%) Değeri Değeri Teorik Gerçek (ton) (MJ/kg) (GJ) Kayısı Çekirdek Budama Vişne Çekirdek Budama Zeytin Pirina Budama Antepfıstığı Kabuk Budama Ceviz Kabuk Budama Badem Kabuk Budama Fındık Kabuk Budama Limon Budama Portakal Budama Mandarin Budama Greyfurt Budama Hayvansal Üretim Sonucunda Arta Kalan Atıklar Ülkemizde tarımsal üretimin yanı sıra hayvancılıkta önemli bir yer tutmaktadır. Hayvan yetiştiriciliğinin büyük bölümünü inek, koyun ve kümes hayvanları oluşturmaktadır. Hayvan yetiştiriciliğinden sağlanan atıkların modern biyokütle teknolojileri kullanılarak enerjiye dönüştürülmesi söz konusudur. İnek, koyun ve kümes hayvanları atıklarının ısıl değerleri sırasıyla yaklaşık 47,8, 3,6, ve 8,7 milyon GJ/yıl olarak bulunmuştur. Tablo 5 te Türkiye deki hayvan sayısı, atık miktarı, atıklardan elde edilebilecek biyogaz miktarı ve ısıl değerleri verilmektedir [5]. Tablo 5. Türkiye deki Hayvan Sayısı, Atık Miktarı, Biyogaz Miktarı ve Isıl Değerleri [5] Hayvan Hayvan Sayısı Atık Miktarı (ton/yıl) Toplam Kuru Gübre Miktarı (ton/yıl) Kullanılabilirlik (%) Kullanılabilir Kuru Madde (ton/yıl) Elde Edilebilir Biyogaz (m 3 /yıl) Isıl Değeri (MJ/m 3 ) Toplam Isıl Değer (GJ/yıl) İnek Koyun Kümes Orman Ürünleri ve Orman Ürünlerinden Arta Kalan Artıklar Türkiye nin Orman Varlığı ve Biyokütle Potansiyeli Ülkemizin orman varlığının tespitinde, son yıllardaki değişiklikler göz önüne alınarak yeni bir veri tabanı hazırlanmıştır. Bu veri tabanındaki bilgiler; Orman Bölge Müdürlükleri, İller itibariyle değerlendirerek, orman işletme şekilleri ve kapalılık durumlarına göre çeşitli tablolar halinde aşağıda gösterilmiştir. Bu veri tabanı sonuçlarına göre, Türkiye nin toplam arazi varlığı hektar, ormanlık alanı ise hektar olduğu tespit edilmiştir. Ormanlık alan miktarı ülke genel toplam alanının % 27,2 si kadardır. Aşağıda verilen tablolarda; ormanlarımızın bugünkü durumu (Tablo 6), ormanlarımızın biyokütle ve karbon miktarı (Tablo 7), ormanlarımızda ki biyokütle artım miktarı ve oksijen üretimi (Tablo 8), Ülkemizin odun üretimi 3-5-4

11 (Tablo 9) ve orman kaynakları itibariyle üretim miktarları (Tablo 10) güncel rakamlarıyla verilmektedir [6]. Tablo 6. Ormanlarımızın Bugünkü Durumu [6] Normal Bozuk Toplam Durum Hektar % Hektar % Hektar % Koru Baltalık Genel Toplam Tablo 7. Türkiye Ormanlarında Biyokütle ve Karbon Miktarı [6] Biyokütle Miktarı ( Ton) Karbon Miktarı (Ton) Ağaç Toplam Toprak üstü Toplam Orman Türü Servet Toprak Toprak Altı Orman Grupları m 3 ölü ve diri TOPLAM Biyokütle Toprağında Üstü (Kök) Ekosistemin örtü İçindeki ki deki Yapraklı İğne Yapraklı Toplam Tablo 8. Türkiye Ormanlarında Biyokütle Artım Miktarı ve Oksijen Üretimi [6] Ağaç Türü Grupları Yıllık Cari Artım m 3 Biyokütle Artım Miktarı ( Ton) Oksijen Üretimi (Ton) Toplam Biyokütle İçindeki Toprak Toprak Altı Üstü (Kök) TOPLAM Yapraklı İğne Yapraklı Toplam Tablo 9. Türkiye Odun Üretimi ( ) [6] Odun Üretimi Toplam Odun Üretimi Endüstriyel Yakacak Odun Odun m 3 kabuklu 1000 m 3 kabuklu 1000 m 3 kabuklu 1000 m 3 kabuklu 1000 m 3 kabuklu 1000 m 3 kabuklu

12 Tablo 10. Orman Kaynakları İtibariyle Üretim Miktarları [15] 2004 Yılı programı D.K.GM.( m 3 ) Gerçek % 111 Ürt. Verilen Tomruk ( m 3 ) Tel Direği( m 3 ) Endüstriyel Odun (2004) Yakacak Odun ( Ster) Maden Direği( m 3 ) Sanayi Odunu( m 3 ) Kağıtlık Odun( m 3 ) Lif-Yon. Od.( m 3 ) Sırık ( m 3 ) Toplam Koru(Etadan) Baltalık(Etadan) Saha Temizliği,Enkaz v.s (2003) Toplam Yılı programı End. Od.Toplam ( m 3 ) Gerçek (2004) % 109 Yakacak Odun (Ster) (2004) Tarım Ürünlerinin İşlenmesi Sonucunda Açığa Çıkan Atıklar Ülkemizde yapılan tarımsal üretimde tahıllar, yağlı tohumlar ve yumrulu ürünler en yaygın ürünlerdir. Tahıllar Türkiye nin orta, doğu ve güney bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Ayçiçeği ise Trakya bölgesinde yaygındır. Pamuk ve mısır ise güney (güney ve güney batı Anadolu bölgelerinde) ve batı (Ege bölgesi) bölgelerinde yaygın yetiştirilmektedir. Yumrulu bitkiler Marmara (patates) ve İç Anadolu (patates ve şeker pancarı) bölgelerinde yaygındır. Tahminen en yüksek atık miktarı buğday ve arpa yetiştiriciliğinden açığa çıkmaktadır. Bununla birlikte, mısır ve pamuk yetiştiriciliğinden de önemli miktarda atık oluşmaktadır. Türkiye de yıllık toplam tarımsal atık miktarı yaklaşık olarak Mtep dur. Atıklar tarımsal üretimden sonra tarlada bırakılır. Tahıl samanı çeşitli amaçlar için kullanılır. Örneğin hayvan yemi ve hayvan altlığı olarak kullanılır. Endüstriyel tarımsal ürünlerin üretiminden kalan başlıca atıkları tarlaya bırakılır. Bunlar; pamuk sapı, mısır sapı, ayçiçeği sapı, saman ve tütün sapı vb atıklardır [5]. 3. BİYOKÜTLE ÇEVRİM TEKNOLOJİLERİ Kaynak bazında sınırlı olan ve kullanımında çevre sorunlarına neden olan fosil kökenli enerji eldesine alternatif; biyokütle ve katı atıklarlardan elde edilecek olan enerjidir. Enerji kaynağı olarak biyokütle, fosil enerji kaynaklarından farklı bazı özellikler taşımaktadır. Biyokütle kaynakları genellikle homojen olmayan bir yapıda, yüksek su ve oksijen içerikli, düşük yoğunluklu, düşük ısıl değerlidir. Bu özellikler yakıt kalitesine olumsuz etki etmektedir. Biyokütlenin bu olumsuz özellikleri fiziksel süreçler ve dönüşüm prosesleri ile ortadan kaldırılabilmektedir. Biyokütle kaynağına uygulanan çeşitli dönüşüm prosesleriyle, fosil yakıtların yerine kullanılabilecek daha kullanışlı ve yüksek ısıl değerli katı, sıvı ve gaz yakıtlar ile kimya endüstrisi için önemli ürünler elde edilebilir. Tablo 11 de bilinen biyokülte kaynaklarına uygulanan modern biyokütle çevrim teknolojileri ve bunu sonucunda elde edilebilecek yakıt formları verilmiştir

13 Tablo 11. Biyokütle Kaynakları ve Çevrim Teknikleriyle Elde Edilen Yakıt Formları Biyokütle Kaynağı Çevrim Yöntemi Yakıt Formu Bitkisel kaynaklar (yağlı tohumlu bitkiler) Fizikokimyasal Sıvı yakıt Algler Orman atıkları Tarımsal atıklar Termokimyasal Sıvı yakıt Gaz yakıt Enerji bitkiler Enerji ormanları Şehir ve endüstri atıkları, organik çöpler Biyokimyasal Termokimyasal Gaz yakıt Sıvı yakıt Hayvansal atıklar Biyokimyasal Gaz yakıt Bitkisel kaynaklar (şeker, nişasta ve selüloz içerikli bitkiler) Biyokimyasal Sıvı yakıt 3.1. Biyokütle Enerji Dönüştürme Sistemleri Fizikokimyasal Dönüştürme Bitkisel yağ oranı yüksek olan biyokütle hammaddesi yağlı tohumlu bitkilerdir. Yağlı tohumlu bitkilerden elde edilen ham yağ, fizikokimyasal işlemlerden geçirildiğinde sıvı yağ veya yakıt elde edilir. Bu proses besin endüstrisinde sıvı yağ üretiminin temelini oluşturur. Esterleşme (metil ester) prosesi ile üretilen sıvı yakıt biyodizeldir. Biyodizel, enerji amaçlı olarak dizel motorlarda ana yakıta katkı maddesi olarak veya saf halde motorin yerine kullanılır. Biyodizel hakkında detaylı bilgi 4 No lu başlık altında verilmektedir Biyokimyasal Dönüştürme Yöntemi Alkol üretiminde (fermantasyon) şeker ya da nişasta oranı yüksek olan biyokütle kaynakları kullanılır. Teknolojisinin çok karmaşık olmasından dolayı selülozün ile alkol henüz ticarileşmemiştir. Ancak konuyla ilgili bilimsel çalışmalar sürdürülmektedir. Biyokütleden alkol üretimi yüzyıllardan beri bilinmektedir. Alkol, benzine katkı maddesi olarak da kullanılmaktadır. Latin Amerika ülkelerinde taşıma sektöründe yaygın olarak benzinle karıştırılmaktadır. Ülkemizde de araçlarda yakıt olarak kullanımı gittikçe önem kazanmaktadır. Hâlihazırda ülkemizde çevre mevzuatına göre %5 e kadar benzinle karıştırılarak kullanılabilen yakıt alkolünün ancak % 2 lik karışım oranı ÖTV den muaf tutulmuştur. Biyoetanol hakkında detaylı bilgi 5 No lu başlık altında verilmiştir. Aneorobik parçalanma yönteminde nem miktarı çok yüksek (%80 ve üstü) olan biyokütle ve diğer organik atıklar kullanılır. Bir kaç teknik probleme rağmen biyogaz teknolojisi çok iyi bilinmektedir. Bu dönüşüm yönteminin ana gayesi, organik atıkların en iyi bir şekilde değerlendirilmesini (örneğin yakıt ve gübre olarak) sağlamaktır. Aneorobik fermantasyon sonucu elde edilen metan ve CO 2 'den oluşan gaz karışımı motor ve kazanlarda yakıt olarak kullanılır. Biyokütle dönüşüm verimi oldukça düşük, enerji maliyeti yüksek ve maliyet azaltma potansiyeli azdır. Aneorobik parçalanma yöntemiyle elde edilen yakıt biyogaz olarak adlandırılmaktadır. Biyogaz hakkında detaylı bilgi ise 6 No lu başlık altında verilmiştir

14 Şekil 1. Biyokimyasal İşlemlerin Sınıflandırılması [10] BİYOKİMYASAL İŞLEMLER Fermantasyon Etanol Havasız ortamda bozundurma Biyogaz Biyofotoliz Hidrojen Termokimyasal Dönüştürme Biyokütlenin doğrudan yakılarak enerji üretilmesi, bilinen en eski yöntem olmasına karşın, son yıllarda verimi yükseltmek için yeni yakma sistemleri geliştirilmiştir. Hemen her türlü biyokütle kaynağını doğrudan yakmak olanaklıdır. Ancak, nem oranı yükseldikçe elde edilen ısıl değer de azalır. Biyokütleye uygulanan termokimyasal süreçlerin amacı, fosil yakıtlara alternatif, kararlı özelliklere sahip, kolay depolanabilir ve taşınabilir yakıtlara ulaşmaktır. Yanma, biyokütle içindeki yanabilir maddelerin oksijenle hızlı kimyasal tepkimesi olarak tanımlanır. Örneğin mısır, ayçiçeği sapları gibi tarım atıkları içindeki yanabilir maddeler, karbon, hidrojenin yanı sıra potasyum gibi bazı metalik elementlerdir. Kimyasal tepkime sonucu ortaya çıkan atık maddeler ise; karbondioksit, su buharı ve bazı metal oksitlerdir. Türkiye de gazlaştırma ile tarımsal kökenli biyokütle kaynaklarından enerji elde edilebilir. Tarımsal kökenli biyokütle kaynaklarından enerji eldesine en uygun sistemler, küçük ölçekli sitemlerdir. Termokimyasal dönüştürme ile gaz yakıt elde edilen gazlaştırma hakkında detaylı bilgi 7 No lu başlık altında verilmiştir. Şekil 2. Yakma Teknolojileri [10] 4. BİYODİZEL Hammaddesi bitkisel yağlar, hayvansal yağlar ve bu yağların atıkları olan biyodizel; dizel yakıtlara eşdeğer yenilenebilir bir enerji kaynağıdır. Biyodizel üretiminin çeşitli metodları olmakla birlikte günümüzde en yaygın olarak kullanılan yöntem transesterifikasyon yöntemidir. Transesterifikasyon; yağ asitlerinin bir katalizör eşliğinde alkol (metanol,etanol vb.) ile esterleşme reaksiyonudur. Biyodizel petrol içermez; fakat saf olarak veya her oranda petrol kökenli dizel yakıtlarla karıştırılarak dizel motorlu taşıtlarda kullanılabilir. Düşük harmanlama oranlardaki biyodizelin (%20 ye kadar) dizel yakıtlarla karıştırılmasıyla elde edilen yakıt türü 3-5-8

15 herhangi bir dizel motorlu taşıtta, motor üzerinde herhangi bir modifikasyona gerek kalmadan kullanılabilir. Yüksek karışım oranlarında ise bazı küçük modifikasyonlar gerekebilir. Biyodizel - dizel yakıt karışım oranları şu şekilde adlandırılmaktadır: B5: % 5 Biyodizel + %95 Dizel, B20: % 20 Biyodizel + %80 Dizel, B50 : % 50 Biyodizel + %50 Dizel, B100: %100 Biyodizel 4.1. Biyodizelin Avantajları Biyodizelin alevlenme noktası dizel yakıttan daha yüksektir. Bu özellik biyodizelin, kullanım, taşınım ve depolanmasında daha güvenli bir yakıt olmasını sağlar. Biyodizelin setan sayısı dizel yakıtın setan sayısından daha yüksektir, bu nedenle biyodizelle çalışan dizel motorlar daha az vuruntu ile çalışır. Motordaki yağlanma derecesini artırır, motor gücünü azaltan birikintileri çözer. Yanma sonucu oluşan çevreye zararlı gazların emisyon değerlerini düşürür. Bitkisel üretim sürecinde fotosentez olayında karbondioksit kullanıldığı için çevreye olumlu etkisi vardır. Biyodizel zehirli değildir. Toplumsal fayda açısından ise; biyodizel stratejik bir yakıttır. Ülkemizin petrol açısından dışa bağımlılığını azalacak bir öneme sahiptir. Biyodizel basit bir üretim metoduyla büyük ve küçük ölçekteki tesislerde üretilebilir. Çiftçimiz kendi ürettiği mahsulden kendi mazotunu elde edebilir. Bitkisel üretim yanlızca kırsal nüfusu değil enerji dahil birçok sanayi sektörünü etkileyeceğinden büyük şehirlerin ekonomilerine kadar tüm ülke ekonomisini de ilgilendirmektedir. Kırsal üretim etkinliğinin arttırılması ile bölgeler arası ve kentlerle kırsal alanlar arasındaki sosyal ve kültürel farklılıkların azaltılabilecektir. Kırsal alana ileri teknolojinin kullanıldığı durumda da, bölgeye sanayi dallarının girmesi ile kırsal nüfusta eğitim ve sosyo-ekonomik düzeyin yükselmesi sağlanmış olacaktır Biyodizel Üretim Yöntemi Biyodizel üretiminin çeşitli metodları olmakla birlikte günümüzde en yaygın olarak kullanılan yöntem transesterifikasyon yöntemidir. Transesterifikasyon; yağ asitlerinin (bitkisel yağlar, evsel atık yağlar, hayvansal yağlar) bazik bir katalizör eşliğinde alkol (metanol,etanol vb.) ile esterleşme reaksiyonudur. Bu yöntem ile biyodizel üretiminde aşağıdaki işlem basamakları takip edilmektedir. a) Alkol ve katalizörün karıştırılması: Katalizör olarak sodyum hidroksit (kostik soda) veya potasyum hidroksit kullanılır. Katalizör standart bir karıştırıcı ve mikser kullanılarak alkol içerisinde çözülür

16 Şekil 3. Biyodizel Proses Akım Şeması [8] Biyodizel Proses Akim Semasi Biyodizel Kurutucu Metanol Yag Katalizör Reaktör Separatör Metil Esterleri Metanol Uzaklastirma Nötralizasyon Ve Yikama Asit Gliserin (50%) Asit Su Yikama Suyu. Serbest yag asidi Asitlendirme ve Separasyon Metanol/Su Ayirimi Ham Gliserin (85%) Metanol Uzaklastirma Metanol Su b) Reaksiyon: Alkol/katalizör karışımı reaksiyonun gerçekleşeceği hazne içerisine alınır ve bitkisel/atık bitkisel veya hayvansal yağ ilave edilir. Daha sonra alkol kaybını önlemek amacıyla sistem tamamen atmosfere kapatılır. Karışım belirli sıcaklık, süre ve devirde karıştırılarak reaksiyonun tamamlanması sağlanır. c) Ayırma: Reaksiyon tamamlandıktan sonra gliserin ve biyodizel olan iki ana ürün elde edilir. Aynı haznede bulunan gliserin fazının yoğunluğu, biyodizel fazınınkinden çok daha fazla olduğundan bu iki faz gravite ile ayırılabilir ve gliserin fazı çöktürme kabının dibinden kolayca çekilebilir. Sistem uygunsa biyodizel ve gliserin santrifüj kullanılarak da ayırılabilir. d) Alkolün uzaklaştırılması: Gliserin ve biyodizel fazları ayrıldıktan sonra her bir fazdaki fazla alkol bir flaş buharlaştırma veya distilasyon prosesi ile uzaklaştırılır ve reaksiyon karışımı nötralize edilir. Gliserin ve ester fazları ayırılır. Her iki durumda da alkol distilasyon kolonu kullanılarak geri kazanılır ve tekrar kullanılır. e) Gliserin nötralizasyonu: Gliserin yan ürünü, kullanılmamış katalizör ve bir asit ile nötralize edilmiş sabunlar içerir ve ham gliserin olarak depolanmak üzere depolama tankına gönderilir. Bazı durumlarda bu fazın geri kazanılması sırasında kullanılan kimyasallar nedeniyle oluşan tuz, gübre olarak kullanılmak üzere geri kazanılır. Pek çok durumda tuz gliserin içerisinde bırakılır. Su ve alkol, ham gliserin olarak satışa hazır olan % saflıkta gliserin elde etmek amacıyla uzaklaştırılır. Daha sofistike işlemlerde gliserin %99 veya daha yüksek saflığa kadar distile edilir ve kozmetik ve ilaç sektörüne satılır. f) Nötralizasyon ve Yıkama işlemi: Gliserinden ayırıldıktan sonra hem biyodizel içerisindeki kalıntıları bertaraf etmek hem de nötralize edebilmek için hazırlanan asit solüsyonla birlikte yıkama işlemine tabii tutulur. Suyu uzaklaştırılan biyodizel depolamaya gönderilir

17 Biyodizel üretiminde hammadde olarak, ham bitkisel yağların yanısıra; atık bitkisel yağlar, hayvansal yağlar ve yüksek asitli yağlarda kullanılmaktadır. Farklı hammaddelerden üretilen biyodizel aşağıdaki şekilde de görüleceği gibi farklı ön işlemlerden geçirilmektedir [7]. Şekil 4. Biyodizel Üretiminde Farklı Hammaddelere Göre Proses Değişikliği [8] HAM YAG RAFINE YAG HAYVANSAL, ATIK VE YÜKSEK ASITLI YAGLAR Ham yag Islenmesi Esterlesmis Ürün Katalizör Transesterlesme Esterlesme Taze Metanol Metanol Sitrik Asit Reaksiyon Karisimi Asitlendirilmis Sulu Metanol Sitrik Asit Solüsyonunun Hazirlanmasi Metil Ester Ayirma Gliserinle muamele Yag Asidi Sulu Metanol Metanol Giderme Sulu Metanol Metanol Distilasyonu Kuru Metanol Su BIYODIZEL GLISERIN Su Kuru Metanol DESEMET BALLESTRA 4.3. Biyodizelin Çevresel Özellikleri Biyodizel, tarımsal bitkilerden elde edilmesi nedeniyle, biyolojik karbon döngüsü içinde, fotosentez ile CO 2 'i dönüştürüp karbon döngüsünü hızlandırdığı için sera etkisini artırıcı yönde etki göstermez. Yani biyodizel CO 2 emisyonları için doğal bir yutak olarak düşünülebilir. Ayrıca CO, SOx emisyonlarının, partikül madde ve yanmamış hidrokarbonların (HC) daha az salındığı kanıtlanmıştır. Dizel yakıta alternatif bir yakıt olan biyodizel, dizel yakıta nazaran % 78 daha az CO 2 vererek yanar. Biyodizelde partikül madde emisyonu dizel yakıta oranla % 30 daha azdır. Biyodizelin NOx emisyonları dizel yakıta göre daha fazladır. Emisyon miktarı kullanılan dizel motorun biyodizel yakıta uygunluğuna bağlı olarak değişir. NOx emisyonlarının %13 oranına kadar arttığı test edilmiştir. Bununla birlikte biyodizel kükürt içermez. Bu yüzden NOx kontrol teknolojileri biyodizel yakıtı kullanan sistemlere uygulanabilir. Konvansiyonel dizel yakıtı kükürt içerdiği için NOx kontrol teknolojilerine uygun değildir. Biyodizelde toplam hidrokarbon emisyonu motorinden % 93 daha azdır. Kanserojen etkisi olan aromatik hidrokarbonlar ise %75-90 oranında daha azdır. Biyodizelin yanması sonucu ortaya çıkan CO oranı ve ozon tabakasına olan olumsuz etkiler dizel yakıta nazaran % 50 daha azdır. Asit yağmurlarına neden olan kükürt bileşenleri biyodizel yakıtlarda yok denecek kadar azdır [16] Türkiye nin Biyodizel Projeksiyonu Biyodizel dizel yakıta alternatif olan stratejik bir yakıttır. Ham yağdan üretilen biyodizelin üretim maliyetinin yüksek olmasına karşın, satış fiyatının dizel yakıttan daha düşük olması üreticilerin ilgisini çekmiştir. Bu konuda aceleci davranan üreticilerimiz mevzuat durumu ve teknolojik altyapısı daha olgunlaşmadan, standardı bilinmeyen biyodizel üretip satışını yapmışlardır. Bu üretim sürecinde prosesin yeterince bilinmemesi, üretim tesislerinin standartlara uygun olmaması, o dönemde ülkemizde henüz biyodizele ait bir standart ve mevzuat olmaması

18 sebebiyle, üretilen biyodizel kaliteden uzak ve dizel motorlu taşıtlara zarar veren bir mamül olmuştur. AB uyum yasaları çerçevesinde biyoyakıtlar devlet gündemine hızla oturmuş ve bu konuda mevzuat çalışmalarına hız verilmiştir. Buna rağmen oluşturulan mevzuatlar üretimlerin gerisinden gelmiştir. Bu aradaki zamanda biyodizel üretimi, standardı ve pazarlaması hakkındaki sorular cevapsız kalmıştır. Bu açıklığı farkeden Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) biyoyakıtlar ile ilgili tanıtım ve bilinçlendirme çalışmalarına başlamıştır. Kurum bünyesinde 150 litre kapasiteli, pilot ölçekli, kesikli bir biyodizel üretim tesisi kurulmuştur. Tesis MTA da bulunan enerji Parkında tanıtım ve bilinçlendirme amaçlı sergilenmiştir. Yine kurum tarafından yürütülecek projelerde kullanılmak üzere aynı kapasitede bir biyodizel üretim tesisi satın alınmıştır. Ülkemizde biyodizel üreticilerinin biyodizel üretebilmeleri için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan İşleme Lisansı almaları zorunludur. Eylül 2007 itibariyle 49 biyodizel üreticisi firma EPDK dan İşleme Lisansı almış durumdadır. Ülkemizde hâlihazırda biyodizel üretimi için kurulu kapasitelerinin 1,5 milyon ton/yıl civarında olduğu tahmin edilmektedir. Biyodizel üretim maliyeti yüksek olan bir yakıttır. Yağlı tohumlu bitkilerin hammadde olarak kullanıldığı tesislerde, biyodizel maliyetindeki en büyük paya sahip olan unsur hammaddedir. Atık yağı hammadde olarak kullanan işletmelerde üretim maliyeti göreceli olarak daha azdır. Üretim maliyetini düşüren unsurlar üretim sırasında elde edilen yan ürünlerin (küspe ve gliserin) değerlendirilmesidir. Özellikle gliserin biyodizel üretim maliyetini belirleyen ve tesisin mali faydasını direkt etkileyen bir yan üründür. Gliserinin saflaştırılarak pazarlanması işletmenin kar marjını artırır. Ayrıca saflaştırma sırasında elde edilen gübrenin de ekonomik değeri vardır. Ülkemizde yerli tarım ürünlerinden elde edilen biyodizelin, dizel yakıta %2 oranında karıştırılması durumunda ÖTV muafiyeti sağlanacağı mevzuatlarda ifade edilmiştir. Tablo 12 de toplam motorin tüketimimiz ve bu tüketimin %2 si kadar biyodizel ihtiyacımızı öngören rakamlar verilmiştir. Tablo 12. Türkiye nin Motorin Tüketimi ve %2 lik Kullanımda Biyodizel Gereksinimi 2006 yılında tüketilen akaryakıt dağıtım şirketlerinin satışa sundukları motorin miktarı [9] Motorin tüketiminin % 2 oranında biyodizelden karşılanmasında üretilmesi gereken biyodizel miktarı ton ton NOT: Tarihli ve Saylı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile biyodizele 0,72 YTL/lt ÖTV uygulanmaktadır. 5. BİYOETANOL Biyoetanol; şeker,nişasta veya seluloz içerikli bitkilerden fermentasyon ve distilasyon ile elde edilen bir alkoldür. En önemli hammaddeler şeker pancarı, mısır ve buğdaydır. Bunu yanısıra şeker kamışı, sorgum, patates, tarımsal atıklar, seluloz içerikli olan odun veya belediye atıkları da hammadde olarak kullanılmaktadır. Benzine alternatif bir yakıttır. Biyoetanol yüksek oktanlı bir yakıttır, genellikle benzinin oktanını yükseltmek ve emisyon kalitesini iyileştirmek için kullanılır. Biyoetanolün ısıl değeri 21.1 MJ/L, benzinin ısıl değeri ise 31.5 MJ/L dür [16]. Yıllardan beri OTTO Motorlarda kullanıldığı gibi, benzin ile çalışan motorlarda karışım halinde veya dizel motorlarda dizelle karıştırılarak kullanılabilir. Biyoetanol içten yanmalı benzinli motorlara herhangi bir modifikasyona ihtiyaç duyulmadan %10 miktarında harmanlanarak kullanılabildiği bilinmektedir. Benzinle harmanlanması petrol dağıtım firmasının ana depolarında enjeksiyon yöntemiyle yapılmaktadır. Biyoetanol %85 (E85) oranında yeni nesil ileri teknoloji benzinli araçlarda kullanımı mevcuttur

19 5.1. Biyoetanolün avantajları İçeriğindeki oksijen sebebiyle daha verimli ve temiz bir yanma sonucu oluşan çevreye zararlı gazların emisyon değerlerini düşürür. Hava kirliliğinin azaltılmasına katkıda bulunur. Biyoetanolün talebinin artmasıyla hammadde olarak kullanılan bitkilerin değeri artacak, bu da ekonomiyi geliştirecek ve tarımsal alanda daha geniş piyasa imkânları yaratacaktır. Kullanım oranı kadar benzinle ikame edilebileceğinden ekonomiye katkı sağlayacaktır. Biyoetanolün oktanı benzinden daha yüksektir. Yüksek oktan ise, daha fazla basınç meydana getirerek motorun ısıl verimini yükseltir. Hammadde kullanımında yut içi kaynaklar değerlendirildiğinde stratejik bir yakıt olacak ve ithal yakıta bağımlılığın azaltılmasını sağlayacaktır Biyoetanolün dezavantajları Biyoetanol ile ilgili olarak, uzun süreli depolamalarda sorunlar yaşanabilir. Hareketsiz kalan biyoetanol ve depoda bulunabilecek su, benzinden ayrışıp deponun dibine çökebilmektedir. Bunu önlemek için depolama öncesinde yakıt sistemi tamamen boşaltılarak temizlenmelidir. Ayrıca, boşaltma sonrasında yakıt deposuna bir benzin stabilizörü de koyulabilir. Biyoetanol kullanılan araçlarda, soğuk havalarda çalışma zorlaşırken, sıcak havalarda buhar tıkacı oluşması olasılığı da vardır Biyoetanol Üretim Yöntemi a) Hidroliz: Karbonhidratların (selüloz ve hemiselüloz) konsantre ve seyreltik sülfirik asitle belli sıcaklıkta şekere dönüştürülmesidir. b)fermentasyon: Hidroliz aşamasında açığa çıkan şekerin maya ile etanole dönüştürülmesidir (C6H12O6 + maya 2 C2H5OH + 2 CO2). Fermentasyonda, şeker solüsyonu soğutulur, PH ayarlaması yapılır ve sürekli fermentörlere verilir. Maya eklenir ve eklenen maya şekeri %8 oranında etanole çevirir. Oluşan solüsyon santifrüjlere aktarılarak istenmeyen maddelerin çökelmesi sağlandıktan sonra distilasyon işlemine gönderilir. c) Saflaştırma : Çözelti ön ısıtmaya tabii tutulur ve iki seri distilasyon kolonuna verilir. İlk kolon suyu ayırırken, ikincisi ise kalan suyu safsızlıklarla beraber ayırır ve fusel yağı elde edilir. Taşıt motorları su ve etanolün karışmasından zarar görebilir bu yüzden üretilen biyoetanolün kurutulmasında yarar vardır. d) Kurutma: Daha sonra solüsyon soğutulur ve zeolit içeren bir absorpsiyon kolonundan geçirilerek geriye kalan suyun ayrılması sağlanır ve bu kolon içindeki zeolitin yeniden kullanıma hazır hale gelmesi 24 saat sürer. Kurutulan biyoetanol depolama için hazırdır. Şekil 5. Biyoetanol Proses Akım Şeması Şeker Özlü Biyokütle Nişasta Özlü Biyokütle Enzimatik Hidroliz Fermentasyon Selüloz Özlü Biyokütle Asidik/Enzimatik Hidroliz Saflaştırma BİYOETANOL

20 5.4. Biyoetanolün Çevresel Özellikleri Biyoetanol doğaya zarar vermeden çözünür, egzoz emisyonlarını azaltır, ozon tabakasının azalmasına yol açan, hidrokarbon emisyonlarında büyük ölçüde düşüş sağlar, yüksek seviyeli biyoetanol karışımları azot oksit emisyonlarında %20 e kadar düşüş sağlar, yüksek seviyeli biyoetanol karışımlarının kullanılması ile Uçucu Organik Madde (VOCs) lerde %30 ve üstü azalma sağlanmaktadır (VOC s yer seviyesi ozon tabakasının oluşmasının en önemli sebeplerindendir), kanserojen etkisi bulunan benzen ve butadin emisyonlarını %50 oranında azaltır, kükürt dioksit ve partikül emisyonlarında belirgin bir düşüş sağlar. Etanolun yapısında bulunan oksijen benzinin daha verimli ve temiz yanmasına yardımcı olur. Araçlarda kullanıldığında CO 2 dahil tüm emisyonların azaldığı kaydedilmiştir. Yanma ürünü olan CO 2 in azalmasına rağmen ürünün yetiştirilmesi sırasında da CO 2 absorblanır. Bu nedenle etanol ürünleri çevre için sera etkisi yaratmayan doğal döngüye sahiptir Biyoetanol Kullanım Yerleri Ulaşım sektörü, elektrik santralleri, kojenerasyon uygulamaları, ev aletleri (fırınlarda, ısıtma ve soğutma ünitelerinde), kimyasal madde üretimi (etilen, hidrojen, glikol eterler, etil akrilat, asetik asit, etil asetat, aset aldehit, etil eter, etil klörür), ulaşım sektöründe, benzin ile harmanlanarak, dizel motorlarda katkı maddesi olarak, son teknolojik araçlarda (hibrid, yakıt hücreli), tarım makinalarında, fosil yakıtlı tesislerdeki NO X emisyonlarının azaltılmasında, CO 2 ticareti amaçlı olarak, buhar enjeksiyonlu gaz türbinlerinde, dizel güç jeneratörlerinde, suyun tuzluluğunun giderilmesinde (1 ton etanolle m3 su tuzdan ayrıştırılabiliyor) kullanılmaktadır 5.6. Türkiye nin Biyoetanol Projeksiyonu Ülkemizde yerli tarım ürünlerinden elde edilen biyoetanolün, benzine %2 oranında karıştırılması durumunda ÖTV muafiyeti sağlanacağı mevzuatlarda ifade edilmiştir yılı içinde yapılan yatırımlarla kurulu biyoetanol kapasitesinin yaklaşık m 3 /yıl olacağı tahmin edilmektedir. Hali hazırda Tarımsal Kimya Teknolojileri A.Ş.(TARKİM) tarafından buğday ve mısırdan biyoetanol üretilmekte ve Petrol Ofisi aracılığı ile piyasaya verilmektedir. Tarkim e ait biyoetanol fabrikası Bursa nın Kemal Paşa ilçesinde kuruludur ve üretim kapasitesi m 3 /yıl dır. Türkiye nin şeker pancarından biyoetanol üretecek ilk fabrikası Pankobirlik çatısı altında bulunan Çumra Şeker Fabrikası kompleksinde üretilecektir. Üretim kapasitesi m 3 /yıl olan tesiste halihazırda deneme üretimlerine başlamış olup 2007 yılı sonunda ürün piyasaya sürülecektir. Pankobirlik, yeni şeker rejimi nedeniyle daraltılan şeker pancarı tarım alanlarında biyoetanol üretimine dönük şeker pancarı üreterek enerji tarımına örnek olmaktadır. Adana da Tezkim e ait, m 3 /yıl kapasiteli tesis de 2007 yılı içerisinde işletmeye alınacaktır. Tablo 13 de toplam benzin tüketimimizin % 2 ve % 5 i kadar biyoetanol ihtiyacımızı öngören rakamlar, biyoetanol hammaddeleri ve üretim tesisinin yatırım maliyetini gösteren rakamlar verilmiştir. Ülkemizde biyoetanol üretim tesislerinin yanı sıra bazı şeker fabrikalarımızda (Erzurum, Eskişehir, Turhal, Malatya ve Amasya Şeker Fabrikaları) etil alkol üretimi yapılabilecek prosesler mevcuttur. Ancak bu tesislerden elde edilen alkol % 96,5 lik alkoldur ve yakıt alkolü olarak kullanılamaz. Mevcut alkol üretim tesislerine susuzlaştırma üniteleri eklenerek en az %99,5 saflıktaki alkol üretimi gerçekleştirildiğinde yakıt alkolü kullanılabilmektedir. Söz konusu fabrikalardaki toplam etanol üretim kapasitesi m 3 /yıl olup Şeker Fabrikaları Genel Müdürlüğünden alınan bilgiye göre Eskişehir Şeker Fabrikasında susuzlaştırma ünitesi için yatırım yapılması planlanmaktadır. Ülkemizde şeker pancarı tarımı 32 milyon dekar (da) sulanabilir arazide yapılabilmektedir. Şeker pancarı bir münavebe bitkisidir ve aynı tarlaya 4 yılda bir kez ekilmektedir. Bu durumda her yıl 8 milyon dekar arazide şeker pancarı tarımı yapılabilecektir. Yeni şeker rejimine göre kotaya uygun şeker pancarı tarımı 3,5 milyon dekar arazide yapılmaktadır. Geriye kalan 4,5 milyon dekar arazi biyoetanol üretimine dönük şeker pancarı üretimi için kullanılabilir. Dolayısıyla her

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel SİNEM ÖZCAN 1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi 3. Biyodizel Üretim Aşaması 4. Dünyada Biyodizel 5. Türkiyede Biyodizel 6. Biyodizel in Çevresel Özellikleri & Faydaları 7. Çeşitli Biyodizel

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır.

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Yüzyıllarca evlerde biyoenerji,odun ve organik atıklardan gelen biyo kütle şeklinde kullanılmıştır.

Detaylı

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ BİYOKÜTLE-BİYOGAZ BİYOKÜTLE NEDİR? Biyokütle yakıt olarak kullanılabilen ağaç, bitki, gübre ve atıklar gibi biyolojik malzemelerden elde edilen enerji anlamında kullanılmakta olup; yenilenebilir, her yerde

Detaylı

BİYOGAZ ÜRETİMİ VE FAYDALARI

BİYOGAZ ÜRETİMİ VE FAYDALARI BİYOGAZ ÜRETİMİ VE FAYDALARI BİYOGAZ NEDİR? Organik bazlı atık/artıkların oksijensiz ortamda (anaeorobik) fermantasyonu sonucu ortaya çıkan renksiz - kokusuz, havadan hafif, parlak mavi bir alevle yanan

Detaylı

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI Dünya nüfusunun hızlı bir şekilde artmaya devam etmesi, sanayileşmenin yeni boyutlar kazanması ve insanoğlunun geleneksel yaşam şartlarından kurtularak yaşama

Detaylı

23.12.2011 DOĞAL GAZ VE BİYOGAZ ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

23.12.2011 DOĞAL GAZ VE BİYOGAZ ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI BİYOGAZ ENERJİSİ Hayvansal Atıklar : BİYOGAZIN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ Biyogaz, hayvansal ve bitkisel atıkların oksijensiz ortamda ayrışması sonucu ortaya çıkan bir gaz karışımıdır. Bileşiminde % 6060-70

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ Nadir DİZGE 1, Oltan CANLI 2, Mehmet KARPUZCU 1 1 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Çevre Mühendisliği, Muallimköy Kampüsü, Gebze 2 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü,

Detaylı

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ Ufuk SAYIN Demet ERDOĞAN 17 Haziran 2011-ICCI-İstanbul Atık Yönetimi Hiyerarşisi EHCIP KAAP Atık

Detaylı

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ Prof. Dr. Bülent B KESKİNLER BİYODİZEL Biyodizel Üretim Prosesleri Kesikli (500-10000 ton/yıl) Yarı kesikli Sürekli (>30000 ton/yıl) 1. Homojen Kataliz a) Asit katalizör: H

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ Nuri Azbar ÇMO İzmir Şubesi & Ege Üniversitesi, Çevre Sor. Uyg ve Ar. Merkezi, Izmir nuri.azbar@ege.edu.tr Atıktan Enerjiye «Atıktan Enerjiye» atıkların termal (yakma,

Detaylı

ILGAZ DAĞI ORMAN KÖYLERİNDEKİ ODUN TÜKETİMİNE ALTERNATİF KAYNAKLAR VE ORMANLARIN KORUNMASINA ETKİLERİ

ILGAZ DAĞI ORMAN KÖYLERİNDEKİ ODUN TÜKETİMİNE ALTERNATİF KAYNAKLAR VE ORMANLARIN KORUNMASINA ETKİLERİ ILGAZ DAĞI ORMAN KÖYLERİNDEKİ ODUN TÜKETİMİNE ALTERNATİF KAYNAKLAR VE ORMANLARIN KORUNMASINA ETKİLERİ Yrd. Doç. Dr. Sabri Ünal Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi 1 GİRİŞ Dağ Köylerinde ısınma ve barınma

Detaylı

ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN

ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN Enerji Tarımı Nedir? Dünyada üretilmekte olan yağlı tohumlu bitkilerin (kolza, soya, aspir, ayçiçeği vb.) ham yağından biyodizel, karbonhidrat bitkilerinin

Detaylı

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ Tesisin Amacı Organik yapıdaki hammaddelerin oksijensiz ortamda bakteriler yoluyla çürütülerek enerji potansiyeli olan biyogaza ve biyogazın

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

ARABAM NEDEN ÇEVRECĐ OLDU?

ARABAM NEDEN ÇEVRECĐ OLDU? ARABAM NEDEN ÇEVRECĐ OLDU? KONU:Arabam neden çevreci oldu? KĐMYA KONUSU: Biyoyakıtlar 9. sınıfın Çevre Kimyası konusunda anlatılır. BAŞLIK ĐLE KĐMYA KONUSUNUN ĐLĐŞKĐSĐ: Fosil yakıtların yanması sonucu

Detaylı

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI Sebahat Akın Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Balıkesir sakin@balikesir.edu.tr ÖZET Dünyada fosil yakıtların tükenmekte

Detaylı

TRAKYA BÖLGESİNDE BİYOGAZ ENERJİSİNİN KULLANILABİLİRLİLİĞİ

TRAKYA BÖLGESİNDE BİYOGAZ ENERJİSİNİN KULLANILABİLİRLİLİĞİ TRAKYA BÖLGESİNDE BİYOGAZ ENERJİSİNİN KULLANILABİLİRLİLİĞİ Yard.Doç.Dr.Fulya TORUK T.Ü.Tekirdağ Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü TEKİRDAĞ ftoruk@tu.tzf.edu.tr Tel: 0 282 293 14 42, Fax: 0 282 293

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 BĐYOYAKIT

Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 BĐYOYAKIT Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 TÜRKİYE DE BİYOYAKIT B GELİŞ İŞMELERİ BĐYOYAKIT İÇERİK Niçin Biyoyakıtlar? Biyoyakıt Teknolojisi Dünya Enerji Profili ve Biyoyakıtlar Türkiye Enerji Profili ve Biyoyakıtlar

Detaylı

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION Muş Alparslan Üni versi tesi Fen Bilimleri Dergisi Muş Alparslan University Journal of Science ISSN:2147-7930 Cilt/Volume:2 Sayı/ Issue:1 Haziran/June: 2014 MUŞ İLİNDE HAYVAN POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLEREK

Detaylı

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Ak Gıda yı Tanıyalım Ak Gıda bir Yıldız Holding kuruluşu 1996 da Sakarya Akyazı ilçesinde küçük bir tesisin alınması

Detaylı

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ BİYO KÜTLE ENERJİ Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ «Son balık tutulduğunda, Son kuş vurulduğunda, Son ağaç kesildiğinde, Son nehir kuruduğunda, Paranın yenilecek bir şey olmadığını anlayacaksınız!»

Detaylı

1. HAYVANSAL KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEBİLECEK ORTALAMA GÜBRE VE BİYOGAZ MİKTARLARI

1. HAYVANSAL KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEBİLECEK ORTALAMA GÜBRE VE BİYOGAZ MİKTARLARI YER SEÇİMİ KRİTERLERİ Tarımsal Alanların Yerleri ve Tipleri İşletme Yerleri ve Sayıları Hayvan Türleri ve Sayıları Türkiye İl-İlçe-Köy Sınırları Türkiye Yol Ağı 1. HAYVANSAL KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEBİLECEK

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

TÜRKİYE DE YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINA VE BİYOKÜTLE ENERJİSİNE GENEL BAKIŞ

TÜRKİYE DE YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINA VE BİYOKÜTLE ENERJİSİNE GENEL BAKIŞ TÜRKİYE DE YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINA VE BİYOKÜTLE ENERJİSİNE GENEL BAKIŞ YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜÜĞÜ (YEGM) Eski adıyla Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü bünyesinde sürdürülen

Detaylı

Tersakan nehri su kalitesinin artırılmasına ve Amasya, Suluova daki biyogaz tesisinin yapımına yönelik konsept

Tersakan nehri su kalitesinin artırılmasına ve Amasya, Suluova daki biyogaz tesisinin yapımına yönelik konsept Tersakan nehri su kalitesinin artırılmasına ve Amasya, Suluova daki biyogaz tesisinin yapımına yönelik konsept Ingenieurbüro H. Berg & Partner GmbH Malmedyer Straße 30, 52066 Aachen, Germany T +49 241

Detaylı

BİYODİZEL. Alternatif Bir Enerji Kaynağı. Prof. Dr. Halis Ölmez Ondokuzmayıs Üniversitesi

BİYODİZEL. Alternatif Bir Enerji Kaynağı. Prof. Dr. Halis Ölmez Ondokuzmayıs Üniversitesi Alternatif Bir Enerji Kaynağı BİYODİZEL Prof. Dr. Halis Ölmez Ondokuzmayıs Üniversitesi Giriş Çevre bilincinin artması ve petrol kökenli yakıtların rezervlerindeki azalma nedeni ile yenilenebilir enerji

Detaylı

DORSET BİYOKÜTLE VE TAVUK GÜBRESİ KURUTMA SİSTEMİ

DORSET BİYOKÜTLE VE TAVUK GÜBRESİ KURUTMA SİSTEMİ DORSET BİYOKÜTLE VE TAVUK GÜBRESİ KURUTMA SİSTEMİ n Kurutma Biyokütle Biyogaz tesisi çıktısı Yonga Arıtma Çamuru Tavuk Gübresi Gıda atıkları vs. n Kompakt ve esnek n Peletleme tesisi n Sanitasyon n Çuvallama

Detaylı

Türkiye'de Atıklardan Enerji Üretimi ve Biyogaz. Ziraat Yüksek Mühendisi

Türkiye'de Atıklardan Enerji Üretimi ve Biyogaz. Ziraat Yüksek Mühendisi Türkiye'de Atıklardan Enerji Üretimi ve Biyogaz Hakan Ozan Erzincanlı Hakan Ozan Erzincanlı Ziraat Yüksek Mühendisi Günümüzde enerji, özellikle sürdürülebilir ve yenilenebilir enerji çok önemli. Rüzgar

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /...

KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /... Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /... ) Amaç MADDE 1-

Detaylı

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU Doç.Dr. K.Süleyman YİĞİT*, Mustafa GÜNDÜZ**, Gülay ŞERİT** Yrd.Doç.Dr. Mustafa YEĞİN*, Muhammet SARAÇ** İlhan BAYRAM***, Ünal BOSTAN***, Hakan PİR**

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Prof. Dr. Ayşen Erdinçler

Prof. Dr. Ayşen Erdinçler Prof. Dr. Ayşen Erdinçler Boğaziçi Üniversitesi, Çevre Bilimleri Enstitüsü Hisar Kampüs, Bebek, 34342 İstanbul E-mail: erdincle@boun.edu.tr Tel: 0212 3597255 Fax: 0212 2575033 Atıksulara fiziksel, kimyasal

Detaylı

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Prof. Dr. F. Dilek Sanin Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü 06800 Ankara Çamurun oluşumundan bertarafına

Detaylı

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ Volkan YANMAZ Y.Kimyager Nisan 2016 İstanbul - REW Bitkisel Yağlar Bitkisel yağlar, zeytin, ayçiçeği, mısır, pamuk, soya, kanola ve aspir gibi yağlı bitki tohumlarından

Detaylı

TÜİK TARIM SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK TARIM SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu TARIM SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 48 6. TARIM Türkiye de, tarımdan kaynaklanan sera gazı emisyonları tarımsal ürünlerin üretimi ve işlenmesi, hayvan nüfusu (enterik fermantasyon, gübre yönetimi) ve

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

Ders:ÇEVRE VE ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ. Konu: 3. Nesil Biyoyakıt Teknolojisi Olan Alglerin Türkiye de Üretilebilirlik Potansiyeli

Ders:ÇEVRE VE ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ. Konu: 3. Nesil Biyoyakıt Teknolojisi Olan Alglerin Türkiye de Üretilebilirlik Potansiyeli Ders:ÇEVRE VE ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ Konu: 3. Nesil Biyoyakıt Teknolojisi Olan Alglerin Türkiye de Üretilebilirlik Potansiyeli Hazırlayan: Cemile KAYMAK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL

Detaylı

BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇERIK Giriş Biyokütle potansiyeli Biyokütle dönüşüm süreçleri Dünyada biyoetanol Türkiye de biyoetanol

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Türkiye de Biyoenerji Politikaları

Türkiye de Biyoenerji Politikaları Türkiye de Biyoenerji Politikaları 30 Eylül 2010, 14:00 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Grand Cevahir Otel & Kongre Merkezi Şişli/İstanbul Erkan Erdoğdu Enerji Uzmanı & Doktora (PhD)

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7 nci maddesi; evsel katı atıkların toplanarak bertaraf tesisine/aktarma istasyonlarına taşınması

Detaylı

Doç.Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi

Doç.Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi 1 Doç.Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi BİYOKÜTLENİN ÖNEMİ 2 Yenilenebilir enerji kaynakları arasında en büyük teknik potansiyele Biyokütle (Biomas) sahiptir. Odun (enerji ormanları, çeşitli ağaçlar)

Detaylı

TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ

TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ 1 Mustafa ÖZCAN 1 Semra ÖZTÜRK 2 Mehmet YILDIRIM ozcanm2000@yahoo.com semra@kocaeli.edu.tr myildirim@kocaeli.edu.tr 1 Kocaeli

Detaylı

Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri

Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri RENSEF Yenilebilir Enerji Sistemleri ve Enerji Verimliliği Fuarı 31 Ekim 2014, Antalya Dr. Mustafa Tolay Genel Sekreter Biyoenerji Derneği www.biyoder.org.tr TÜRKİYE

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL I.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İÇ ANADOLU ENERJİ FORUMU, 29 Haziran 2007-NEVŞEHİR Prof.Dr.Hüseyin ÖĞÜT S.Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İÇ ANADOLU ENERJİ FORUMU, 29 Haziran 2007-NEVŞEHİR Prof.Dr.Hüseyin ÖĞÜT S.Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İÇ ANADOLU ENERJİ FORUMU, 29 Haziran 2007-NEVŞEHİR Prof.Dr.Hüseyin ÖĞÜT S.Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOYAKIT NEDİR? BİYOYAKITLAR; YAYGIN OLARAK TARIMSAL BİYOKÜTLEDEN DEĞİŞİK YÖNTEMLERLE

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu BĠYOENERJĠ DERNEĞĠ Yönetim Kurulu II. BaĢkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr HOCHREITER BĠYOGAZ A.ġ.& BGA Enerji Yatırım A. ġ.

Detaylı

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU Ağustos 2013, Adana Hazırlayanlar Sabahattin Yumuşak; Adana Güçbirliği Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Sinem Özkan Başlamışlı; Çiftçiler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi

Detaylı

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ Kütahya Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi, İller Bankası nca 1985 yılında projelendirilmiş, 1992 yılında çalışmaya başlamıştır. Şehir merkezinin evsel nitelikli atıksularını

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ Artan nüfus, kentlesme ve sanayilesmeye paralel olarak olusan katı atık miktarı da hızla artmakta ve kentler için giderek daha büyük bir sorun haline gelmektedir. Gelismis

Detaylı

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Ayşe Hilal ULUKARDEŞLER a,*, Yahya ULUSOY a, Zeynal TÜMSAVAŞ b a Uludağ Üniversitesi, Teknik Bilimler

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

TÜRKİYE BİYOKÜTLE PROJEKSİYONU

TÜRKİYE BİYOKÜTLE PROJEKSİYONU TÜRKİYE BİYOKÜTLE PROJEKSİYONU ŞAHİN GİZLENCİ 09.03.2013 Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü YILLAR DÜNYA NÜFUSU 1000 310 Milyon 1250 400

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu 2000 yılından beri biyogaz alnında çalışmaktadır. BİYOENERJİ DERNEĞİ Yönetim Kurulu II. Başkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI Kasım 2014 Çimento Üretimi Çimento yarı mamulü olan klinker; kireçtaşı, marn ve kil gibi hammaddelerin öğütülüp homojenize

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur?

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur? 1. Doğalgaz nedir? Başta Metan (CH 4 ) ve Etan (C2H6) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Doğalgaz renksiz, kokusuz havadan daha hafif bir gazdır. 2. Doğalgaz nasıl

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Prof. Dr. H. Yıldız DAŞGAN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü dasgan@cu.edu.tr Elektrik enerjisi elde etmek

Detaylı

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ 1 KATI ATIK ÇEŞİTLERİ Evsel ve Kurumsal Çöpler Park ve Bahçelerden Bitkisel

Detaylı

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI HAVA Etrafımızı saran gaz karışımıdır ( Atmosfer). Kuru Temiz hava içerisinde yaklaģık olarak ; - %78 Azot - %21 Oksijen - %0,03 Karbondioksit

Detaylı

TÜRKİYE DE BİYODİZEL İLE İLGİLİ MEVZUAT VE YATIRIM. Mehmet ÇAĞLAR Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdür Yardımcısı mcaglar@eie.gov.

TÜRKİYE DE BİYODİZEL İLE İLGİLİ MEVZUAT VE YATIRIM. Mehmet ÇAĞLAR Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdür Yardımcısı mcaglar@eie.gov. TÜRKİYE DE BİYODİZEL İLE İLGİLİ MEVZUAT VE YATIRIM Mehmet ÇAĞLAR Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdür Yardımcısı mcaglar@eie.gov.tr Sunum İçeriği Biyodizelin Önemi, Biyodizel ile İlgili Dünyadaki ve

Detaylı

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN Harici Yanma Tesisi Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü Özgür AKGÜN 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Alanı 4.2 km² 3 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Ülkemizin en büyük ve tek entegre yassı çelik üreticisi 9 milyon

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

7.1 BİYOKÜTLE ENERJİSİ NEDİR?

7.1 BİYOKÜTLE ENERJİSİ NEDİR? 121 7.1 BİYOKÜTLE ENERJİSİ NEDİR? Hızlı bir artış gösteren nüfus ve sanayileşme enerji ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. Enerjinin çevresel kirliliğe yol açmadan sürdürülebilir olarak sağlanabilmesi

Detaylı

RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ. Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız

RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ. Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız RANTEKO KURUTMA-YAKMA TEKNOLOJİSİ KURUTMA TEKNOLOJİSİ Buss-SMS-Canzler Çamur Kurutma Yatay İnce Film Kurutucu

Detaylı

Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir?

Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir? Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir? Küresel Isınma Nedir? Küresel ısınma insanlar tarafından atmosfere salınan gazların sera etkisi yaratması sonucunda dünya yüzeyinde sıcaklığın artması

Detaylı

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü bkeskinler@gyte.edu.tr Nisan 2012 BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 19.04.2005 ve

Detaylı

TARIMDA ENERJİ KULLANIMI

TARIMDA ENERJİ KULLANIMI TARIMDA ENERJİ KULLANIMI Aydın ÇALIŞKAN Ziraat Mühendisleri Odası Kayseri Şube Başkanı 29 KASIM 2008 KAYSERİ TARIM SEKTÖRÜ Cumhuriyetin ilk yıllarında milli ekonomide % 40 düzeylerinde olan tarım sektörünün

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

HİBRİT YENİLENEBİLİR ENERJİ DEPOLAMA SİSTEMİ PROJE ÖN ÇALIŞMASI Saim Başkan

HİBRİT YENİLENEBİLİR ENERJİ DEPOLAMA SİSTEMİ PROJE ÖN ÇALIŞMASI Saim Başkan HİBRİT YENİLENEBİLİR ENERJİ DEPOLAMA SİSTEMİ PROJE ÖN ÇALIŞMASI Saim Başkan Amaç ve Hedefler Havadaki karbondioksit (CO2) oranının düşürülmesi ve enerji güvenliğinin arttırılması, Mevcut yenilenebilir

Detaylı

GELENEKSEL TÜRK VİŞNE LİKÖRÜ

GELENEKSEL TÜRK VİŞNE LİKÖRÜ GELENEKSEL TÜRK VİŞNE LİKÖRÜ Tescil No : 147 Koruma Tarihi : 03.05.2005 Başvuru No : C2005/011 Coğrafi İşaretin Türü : Menşe Adı Başvuru Sahibi : Mey Alkollü İçkiler Sanayii ve Ticaret Anonim Şirketi Başvuru

Detaylı