Ses ile İlgili Temel Kavramlar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ses ile İlgili Temel Kavramlar"

Transkript

1 Bölüm 1 Ses ile İlgili Temel Kavramlar 1.1 Sesin Oluşumu ve Yayılması Titreşen bir nesnenin ortamda neden olduğu dalga hareketi sağlıklı bir kulak ve beyin tarafından ses olarak algılanır. O halde sesin varlığından söz edebilmemiz için titreşim hareketi yapan bir kaynak,dalgaların yayılabileceği maddesel bir ortam ve bu dalgaları algılayıp yorumlayabilecek bir alıcının varolması gerekmektedir. Bununla beraber insan ses algı mekanizmasının bir takım sınırlılıkları nedeniyle ortamda yayılan her dalga ses olarak nitelendirilemez. Ses katı, sıvı ve gaz ortamlarda yayılabilir. Bizler için sesin yayıldığı ortam havadır. Ses dalgaları havada birbirini takip eden sıkışma (yüksek basınç) ve genleşme (alçak basınç) bölgeleri biçiminde yayılır. (Şekil 1.1) Şekil 1.1: Sesin havada yayılması

2 8 Ses ile İlgili Temel Kavramlar Titreşen nesne kendisine en yakın hava molekülünü harekete geçirir. Harekete geçen molekül enerjisini bir sonrakine aktarır ve enerji transferi ardışık moleküller boyunce devam eder. Bu şekilde meydana gelen harekete dalgahareketi, oluşan dalgaya (belirli bir frekans aralığında) ise ses dalgası adı verilir. Ses dalgasının yayılması sırasında ortam dalga ile birlikte hareket etmez. Hareket eden yalnızca ortamı meydana getiren taneciklerdir. Tanecikler belirli bir genlik ile ileri geri salınım hareketi yaparlar. Kulağımıza ulaşan dalga hareketi kulak zarının kendisine koşut biçimde ileri geri titreşmesine neden olur.ortakulaktan geçerek iç kulak sıvısına aktarılan bu titreşim hareketi ilgili hücreler tarafından elektrik sinyallerine dönüştürülerek beyine gönderilir. Havada yayılan bu dalgaların ses biçiminde değerlendirilebilmesi için periyodik olarak saniyede en az 20 en çok kere tekrar etmesi gerekmektedir. Bu sınır değerler yaklaşık değerlerdir ve kişiden kişiye, yaşa bağlı olarak değişiklik gösterir.algıladığımız sesin niteliği onu meydana getiren kaynağa, yayıldığı ortama ve hatta işitme sistemimizin bir takım özelliklerine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Sesin temel öğeleri perde, gürlük ve tınıdır. Perde, sesin işitme sistemiz üzerinde yarattığı tizlik ve pestlik etkisi olarak tanımlanabilir ve öznel bir kavramdır. Gürlük, sesin şiddetinin işitme sistemimiz üzerinde yarattığı etkidir. Tını ise farklı titreşim biçimleri sergileyen ses kaynaklarının işitme sistemimiz üzerinde meydana getirdiği renk algısı olarak tanımlanabilir. 1.2 Enine ve Boyuna Dalgalar Ortamı meydana getiren taneciklerin salınım hareketi dalganın ilerleme doğrultusuna paralel ise bu dalgalara boyuna dalgalar, ortam taneciklerinin hareket doğrultusu dalganın yayılma doğrultusuna dik ise bu dalgalara enine dalgalar adı verilir. Ses havada boyuna dalgalar halinde yayılır. Suya atılan bir taşın su yüzeyinde yarattığı dalga hareketi ise enine dalgalara örnek gösterilebilir. 1.3 Basit Uyumlu Hareket Nesneler yapısal özelliklerine bağlı olarak çeşitli titreşim biçimleri sergilerler. Farklı titreşimler farklı tınıların ortaya çıkmasına nedenolur.doğalnesnelerde titreşimler genellikle karmaşık biçimlerde meydana gelirler. En basit titreşim basit uyumlu hareket sonucu ortaya çıkan titreşimdir. Bir ucundan sabitlenmiş bir yaya bağlı biçimde salınan kütlenin hareketi, bir sarkacın salınımı, çember üzerinde sabit hızla dönen bir noktanın yaptığı hareket basit uyumlu harekete örnek gösterilebilir. Şekil 1.2 de görülmekte olan sistemde m kütlesi yayın esnekliği ve kendi eylemsizliğine bağlı olarak yukarıya ve aşağıya doğru salınım hareketi yapar. Kütlenin hareketsiz biçimde dengede olduğu konum sıfır noktasıdır. Salınımı sırasında kütle yukarıya ve aşağıya doğru yer değiştirir. Denge konumundan

3 1.3 Basit Uyumlu Hareket 9 Şekil 1.2: Yay ve kütle itibaren maksimum yer değiştirme, hareketin genliği olarakadlandırılır.genlik sürtünmenin olmadığı ideal durumlarda sabit kalır. Ancak hava ile kütle arasında ve yay içerisinde meydana gelen sürtünmeler hareketin genliğininzaman içinde azalmasına ve belirli bir süre sonra salınımın sona ermesine, hareketin sönmesine neden olacaktır. Şekildeki kütlenin -4 noktasına kadar çekilip serbest bırakıldığını farz edelim. Kütle serbest bırakıldığı andan itibaren gerilmiş yayın kendisine uyguladığı kuvvet ile yukarıya doğru hızlanarak harekete başlayacaktır. Sıfır noktasından en yüksek hız ile geçen kütle tepe noktasına doğru hareketini sürdürürken sıkışan yayın etkisi ile yavaşlayarak +4 noktasında bir an için hareketsiz kalacaktır. Sıkışmış olan yayın (ve yerçekiminin uyguladığı kuvvetin) etkisiyle aşağıya doğru hızlanarak hareketine başlayan "m" kütlesi sıfır noktasından yine en yüksek hızda geçerek gerilmekte olan yayın aksi yönde uyguladığıkuvvet sonucunda yavaşlayarak -4 noktasında bir an için hareketsiz kalacaktır. Bu salınım hareketi sürtünmesiz ideal bir sistemde tekrarlanarak devam edecektir. Kütlenin -4 noktasından başlayarak aynı noktaya geri dönmesine kadar gerçekleştirdiği salınıma bir tam tur denilmektedir. Bir tam turun tamamlanması için geçen süreye periyod, bir saniyedeki tam tur sayısına ise salınımın frekansı denir. Periyod t ile gösterilir ve birimi sn (saniye) dir. Frekans ise f ile gösterilir, birimi Hz (Hertz) dir. Frekans ile periyod arasında ters orantı vardır (1.1) (1.2). f = 1 τ (1.1) τ = 1 f (1.2)

4 10 Ses ile İlgili Temel Kavramlar Örnek 1 Frekansı 440 Hz olan La perdesinin periyodunu hesaplayınız. Çözüm: Eşitlik (1.1) den τ = =0.002 sn Şekil 1.3: Piston tarafından meydana getirilen ses dalgaları Şekil 1.3 deki sistemde dönen bir kıranka bağlı pistonun periyodik olarak yarattığı basınç değişimleri görülmektedir. Sabit hızla dönmekte olan kıranka bağlı piston şekil 1.2 deki yay ve kütle sistemine benzer biçimde basit uyumlu hareket yapmaktadır. O halde kırankın bir saniyede attığı tur sayısı meydana gelen dalganın frekansını, bir tam tur için geçen süre ise dalganın periyodunu belirler. Kırankın hareketine başladığı açıya faz adı verilir. Dalganın aynı iki fazı arasında kalan uzaklık ise dalga boyu olarak adlandırılır ve λ (lambda) ile gösterilir. Dalga boyunun birimi m (metre) dir. y π/2 genlik π { 0 Θ A 0 2π A π/2 π 3π/2 2π 3π/2 λ (dalga boyu) Şekil 1.4: Birim çember Şekil 1.4 de görülen ve yarıçapı bir birim olan çembere birim çember adı verilir. Birim çember üzerinde saat yönünün tersi yönde sabit hızla hareket eden A noktasının yaptığı hareket basit uyumlu harekettir. A noktasının y ekseni üzerindeki iz düşümünün çemberin merkezinden uzaklığı dalganın belirli bir

5 1.4 Karmaşık Dalgalar 11 andaki şiddetini verir. O halde maksimum yer değiştirme birim çemberin çapı kadar olacağından çemberin çapı hareketin genliğini (maksimum yer değiştirmesini) belirler. A noktasının y ekseni üzerindeki iz düşümü x ekseni ile yaptığı θ açısının sinüsü alınarak hesaplanır. Genlik değişiminin zamana karşı grafiği bir sinüs eğrisi meydana getirir. Basit uyumlu hareket sonucu meydana gelen dalga sinüs (veya cosinüs) dalga olarak adlandırılır. a = sin(2πft) (1.3) Eşitlik (1.3) ile sinüs dalganın herhangi bir anda alabileceği genlik değeri hesaplanabilir. Eşitlikte f dalganın frekansını, t ise zamanı ifade etmektedir. π/2 B y π 0 2π A 0 π/2 π 3π/2 2π 3π/2 Şekil 1.5: İki dalga arasında faz farkı Şekil 1.5 de aralarında 90 derecelik bir açı ile aynı anda harekete başlayan A ve B noktalarının dalga eğrileri görülmektedir. Bu iki dalga arasında 90 derecelik faz farkı vardır denir. Eşitlik (1.3) e başlangıç faz açısı eklenerek eşitlik(1.4) elde edilir. 1.4 Karmaşık Dalgalar a = sin(2πft + φ) (1.4) Nesneler titreşirken daha karmaşık dalga biçimleri meydana getirirler.farklı ses kaynaklarının titreşimi sonucu meydana gelen dalga şekilleri birbirinden farklıdır. Çeşitli çalgılar ile seslendirilen aynı notanın, farklı tınılar meydana getirmesinin nedeni budur. Karmaşık dalga biçimleri meydana getiren bileşenlere doğuşkan adı verilir. Periyodik karmaşık bir dalga kendisini oluşturanbasit sinüs bileşenlerine ayrıştırılabilir. Benzer biçimde basit sinüs dalgalar birbirine eklenerek karmaşık dalga biçimleri meydana getirilebilir. Karmaşıkbirdalganın en düşük frekanslı doğuşkanı temel veya 1. doğuşkan olarak adlandırılır.

6 12 Ses ile İlgili Temel Kavramlar Sinüsoid bir dalga biçimi yalnızca 1. doğuşkandan meydana gelir. genlik 1 genlik 1 zaman f 2f 3f 4f... frekans (a) (b) Şekil 1.6: Sinüsoid dalganın doğuşkan yapısı Şekil 1.6 da sinüsoidal bir dalganın doğuşkan yapısı görülmektedir. Soldaki şekil (a) dalganın zaman domeninde gösterimi, sağdaki (b) ise frekans domeninde gösterimidir. Sinüsoidal bir dalganın tüm enerjisi 1. doğuşkanı üzerinde toplandığından bu doğuşkanın genliği dalganın genliğine eşittir ve sesin perdesi bu doğuşkan tarafından belirlenir. Perde algısı ancak periyodik dalgalar ile oluşabilir. Periyodik olmayan rastgele dalgalar gürültü veya perküsif tınılar meydana getirirler. Şekil 1.7: Flüt ve kemana ait harmonikler Karmaşık bir dalgayı meydana getiren doğuşkanların frekansları temelin frekansının tamsayı katları ise bu doğuşkanlar harmonik olarakadlandırılır. Farklı sayıda ve genlikte harmoniklere sahip ses kaynakları kulakta farklı tınılar olarak algılanırlar. Şekil 1.7 de flüt ve kemana ait ilk 8 doğuşkan görülmektedir. Doğuşkanlar her zaman temelin tam katı (harmonik) olmayabilir. Ses dalgası içerisinde harmonik olmayan doğuşkanlar çok sayıda bulunduklarında perde

7 1.5 Sesin Hızı 13 algısının kaybolmasına neden olabilirler. Şekil 1.8 de frekansları f ve 2f, genlikleri1 ve 0.5 olan iki sinüsoidal dalganın birleşmesiyle meydana gelen bileşke dalga zaman ve frekans domenlerinde görülmektedir. Bu dalganın herhangi bir andaki genlik değeri (1.5) ile hesaplanabilir. a(t) =sin(2πft)+ 1 sin(2π2ft) (1.5) = genlik f 2f frekans Şekil 1.8: İki sinüsoid dalganın birleşmesi ile meydana gelen doğuşkan yapısı 1.5 Sesin Hızı Ses dalgalarının yayılabilmesi için maddesel bir ortamın varlığı gerekmektedir. Farklı maddeler farklı kütlelere sahip moleküllerden meydana gelir. Bu moleküller maddeden maddeye farklılık gösteren bir kuvvet ile birbilerine bağlıdır. Bu kuvvete Young değeri adı verilmektedir. Young değeri büyüdükçe moleküller arasındaki bağ kuvveti büyür. Daha küçük Young değerleri daha zayıf kuvvet dolayısı ile daha esnek madde anlamına gelir. Şekil 1.9: Bilye ve yay modeli Şekil 1.9 deki modelde belirli bir kütleye sahip olan bilyeler ortamı meydana getiren molekülleri, yaylar ise bu moleküller arasındaki bağları temsil etmektedir. Yayların sertliği maddenin Young değerini belirler.

8 14 Ses ile İlgili Temel Kavramlar İlk bilye belirli bir kuvvet uygulanarak harekete geçirildiğinde kendisine bağlı olan yayı sıkıştırır. Sıkışan yay enejisini bir sonraki bilyeye aktarırken ilk bilye aynı yayın etkisiyle geriye doğru itilir. Harekete geçen ikinci bilye bir sonraki yayı sıkıştırmaya başlar. (Şekil 1.10) Böylelikle bu enerji iletimi sistem boyunca devam eder. Isı enerjisine dönüşen dalga enerjisi gittikçe azalarak bir süre sonra yayılmanın sona ermesine neden olur. Sistemdeki bilyelerin yani ortamı oluşturan moleküllerin kütlelerine bağlı eylemsizlikleri dalganın yayılma hızını etkiler. Daha büyük kütleli tanecikler için yayılma hızı daha yavaş olur. Yayların sertliği yani ortamın Young değeri ile dalganın yayılma hızı arasında doğru orantı vardır. O halde Young değeri yüksek maddeler içerisinde ses daha hızlı yayılır. Ortamın yoğunluğu ve Young değeri ile sesin hızı arasındaki ilişki (1.6) da görülmektedir. Sesin katılarda yayılma hızı (boyuna) eşitlik 1.7 ile hesaplanabilir. c E ρ c = E ρ (1.6) (1.7) Şekil 1.10: Ses dalgalarının yayılmasının bilye ve yay modeli üzerinde gösterimi Gazlarda katılarda olduğu gibi bir Young değerinden söz edilemez. Ancak gazlar da belirli bir elastikiyete sahiptir. Bir bisiklet pompasının bir ucunu parmağımızla tıkayarak pistonu sıkıştırdığımızda bu elastikiyeti kolaylıkla hissedebiliriz. Gazlar için denk bir Young değeri (1.8) ile hesaplanır. Burada γ gaza özel bir sabit (hava için 1.4), P ise basınçtır. E gaz = γp (1.8)

9 1.5 Sesin Hızı 15 Gazın yoğunluğu ise eşitlik (1.9) ile hesaplanabilir. Burada m gazın kütlesi (kg), M moleküler kütle (kg/mole), R gaz sabiti (8.31 J/Kmole), T ise sıcaklıktır (K). ρ gaz = m V = PM RT (1.9) E gaz ve ρ gaz eşitlik 1.7 de yerine konulduğunda ve gerekli sadeleştirmeler yapıldığında eşitlik (1.10) elde edilir. v gaz = γrt M (1.10) Eşitlik (1.10) dan anlaşılacağı üzere belirli bir gaz için sesin hızı yalnızca sıcaklığa bağlıdır. Bizler için sesin yayıldığı ortam havadır. İlgili değerler yerine konulduğunda havada sesin hızı (1.11) ile hesaplanabilir. Burada t santigrad cinsinden sıcaklıktır. v hava = t (1.11) Ohalde20 sıcaklıktaseshavada: hızla yayılır. c 20o C = = 344ms 1 Ortamdaki yayılma hızı bilinen belirli bir frekanstaki dalga için dalga boyu (1.12) ile hesaplanır. λ = c f (1.12) 20 sıcaklıkta 20 Hz ve 20 khz frekansındaki ses dalgalarının dalgaboyları: λ 20Hz = =17, 2m olarak hesaplanır. λ 20kHz = 344 =1, 72cm 20000

10 16 Ses ile İlgili Temel Kavramlar 1.6 Yansıma, Kırınma ve Kırılma Ses dalgaları yayıldıkları ortamda bulunan bir nesne ile karşılaştıklarında veya farklı bir ortama geçerken bir takım davranışlar sergilerler. Ses bir nesneya çaptığında bir kısmı nesnenin yüzeyinden yansırken bir kısmı da nesnenin etrafında belirli bir açı yaparak yayılmaya devam eder. Sesin bir yüzeye çarparak yön değiştirmesine yansıma adı verilir. Ses yansıması düzgün veya yayınık olabilir. Yansıtıcı yüzeyin girinti ve çıkıntıları yansıyan sesin dalga boyundan küçük ise yansıma düzgün olur. Düzgün yansımada ses ışını yüzeye geldiği açıyla yansır. Yansıtıcı yüzeyin girinti ve çıkıntılarının boyutuyansıyansesin dalga boyundan büyükse yansıma yayınık olur. Yayınık yansımada gelen ses ışını geldiği açıdan farklı bir açıyla yansır (Şekil 1.11). (a) Düzgün yansıma (b) Yayınık yansıma Şekil 1.11: Sesin düzgün ve yayınık olarak yansıması Ses dalgaları bir delikten veya bir yüzeyin kenarlarından geçerken yön değiştirir. Bu olaya kırınma adı verilir. Kırınmanın nedeni ses dalgalarının sürtündükleri yüzeyde yavaşlamalarıdır. Kırınma olayının gerçekleşmesi için ses dalgasının rastladığı aralık, kenar, köşe gibi engellerin sesin dalga boyundan küçük olması gerekmektedir. Düşük frekanslı ses dalgalarında kırınma olayı yüksek frekanslara oranla daha fazla gerçekleşir (Şekil 1.12). Ses dalgalarının bir diğer davranışı ise kırılmadır. Hızlı yayıldığı bir ortamdan daha yavaş yayıldığı bir ortama geçen ses dalgaları normale yaklaşarak kırılır ve yoluna devam eder. Dalga ikinci ortama dik olarak giriyorsa kırılma olmaz. Havada sesin yayılma hızını etkileyen faktör sıcaklık olduğundan sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama veya soğuk bir ortamdan sıcak bir ortama geçen ses dalgaları kırılır ve yön değiştirirler (Şekil 1.13).

11 1.7 Ses Dalgalarında Girişim 17 (a) (b) (c) (d) Şekil 1.12: Sesin çeşitlli engeller etrafında kırınması ortam 1 büyük hız normal α ortam 2 küçük hız β Şekil 1.13: Bir ortamdan başka bir ortama geçen ses dalgasının kırılması 1.7 Ses Dalgalarında Girişim Aynı ortamda hareket eden birden fazla ses dalgası karşılaştığında girişim olayı meydana gelir. Ses dalgası ortamda basınç değişimleri biçiminde yayıldığından belirli bir noktadaki basınç iki dalganın o noktada sahip olduğu basınç şiddetlerinin toplamıdır. Yansıyan bir ses dalgası ortamda ikinci bir dalga gibi davranış gösterir. Bir dalga kendi yansımasıyla da girişim gerçekleştirebilir. Şekil (1.14) de bir ipin iki ucu silkelenerek oluşturulmuş birbirine doğru yaklaşan iki enine dalga görülmektedir. A ve B dalgalarının karşılaştıkları noktada

12 18 Ses ile İlgili Temel Kavramlar A B A + B B A Şekil 1.14: Bir ip üzerinde karşılaşan aynı yönde iki dalganın davranışı meydana gelen bileşke dalganın genliği bu dalgaların genlikleri toplamına eşittir. Dalgalar birbirleri içerisinden geçerek yollarına devam ederler. Bu şekilde gerçekleşen girişim yapıcı girişim olarak adlandırılır. Şekil 1.16 de görülmekte olan girişim örneğinde A ve B dalgalarının genlikleri bribirine eşit ancak zıt yöntedir. Bu iki dalga karşılaştığında meydana gelen bileşke dalganın genliği sıfır olur. Bu şekilde gerçekleşen girişim yıkıcı girişim olarak adlandırılır. Dalgalar birbirleri içinden geçerek yollarına devam ederler. Şekil 1.15: Havada yayılan ses dalgalarının girişimi Boyuna dalgalar için durum değişmez. Havada birbiri içerisinden geçen iki dalga kimi noktalarda yapıcı kimi noktalarda ise yıkıcı girişim gerçekleştirebilir. Şekil 1.15 da iki eş kaynak tarafından meydana getirilen ses dalgalarının girişim örüntüsü görülmektedir. Şekilde kırmızı alanlar yüksek basınç (sıkışma), mavi alanlar alçak basınç (genleşme) alanlarını gösterirken beyaz bölgeler basıncın sıfır olduğu sessiz bölgeleri temsil etmektedir.

13 1.8 Desibel Kavramı 19 A B A + B B A Şekil 1.16: Bir ip üzerinde karşılaşan zıt yönde iki dalganın davranışı 1.8 Desibel Kavramı Bazı büyüklükler mutlak değerler olarak ifade edilemezler. Bubüyüklüklerin belirlenmesi için referans değerlere ihtiyaç vardır. Örneğin kulağımıza gelen sesin şiddetinden bahsedebilmemiz için algılayabileceğimiz en düşük ses şiddetinin bilinmesi gerekmektedir. Benzer biçimde bir amplifikatörün kazancının belirlenmesi çıkış seviyesinin giriş seviyesine oranlanmasıyla gerçekleştirilir. İki niceliğin birbirine oranının logaritması alınarak belirlenen değer desibel olarak tanımlanır. Aslında birim Alexander Graham Bell e ithafen bel olarak adlandırılmaktadır. Ancak, işitme duyumuz ile algılayabildiğimiz genlik değişimleri 1bel inaltındaolduğundanbel inondabiriolandesibel(db) kullanılır. İki güç değeri arasındaki oran (1.13) ile hesaplanır. db =10log 10 (P 1 /P 2 ) (1.13) Sesin elektriksel olarak ifade edildiği durumlarda voltaj (gerilim) söz konusu olur. Ohm kanununa göre voltaj ile güç arasında W = V 2 /R bağıntısı bulunur. Güç voltajın karesi ile doğru orantılıdır. O halde voltaj ile ilgilihesaplamalarda (1.14) kullanılır. db =10log 10 (V 2 1 /V 2 2 )=10log 10(V 1 /V 2 ) 2 db =20log 10 (V 1 /V 2 ) (1.14)

14 20 Ses ile İlgili Temel Kavramlar 1.9 Ses Güç Düzeyi Noktasal bir kaynak tarafından her yöne doğru dairesel olarak yayılan toplam ses gücü ses güç düzeyi (SGD) olarak adlandırılır. Ses güç düzeyi anlık ses gücünün 1 picowatt lık (10 12 W )referansdeğereoranınınlogaritmasıalınarak hesaplanır W işitme sistemimiz üzerinde ses algısı oluşturan en düşük güç düzeyidir Ses Şiddet Düzeyi SGD =10log 10 ( P anlik P ref ) (1.15) Ses şiddet düzeyi (SŞD) birim alandan akan ses enerjisi miktarını ifade eder (Şekil 1.17). Ses şiddeti (I) kaynaktan yayılan ses gücünün yayılma alanına oranıdır (1.16). I = P A (1.16) Ses şiddet düzeyi (1.17) ile hesaplanır. Burada I ref = W/m 2 olarak alınır. I SSD =10log 10 I ref (1.17) A Şekil 1.17: Birim alandan yayılan ses enerjisi 1.11 Ses Basınç Düzeyi Ses dalgaları ortamda yayılırken çeşitli noktalarda artan ve azalan ses basınç değişimleri meydana getirir. İnsan kulağı ses basınç değişimlerine karşı duyarlı olduğundan sesin gürlüğünü ifade etmek için ses basınç düzeyi kullanılır. İşitme sistemimiz için sınır ses basınç değerleri en düşük 20 µp a (micropascal),

15 1.11 Ses Basınç Düzeyi 21 en yüksek 20 Pa (pascal) dır (20µP a =20x10 6 Pa). Bu değerler kulak zarı üzerinde ses etkisi oluşturan en küçük basınç değeri ile kulağın dayanabildiği acı eşiğini belirtir. İşitme eşiği olan 20µP a ın belirlenmesinde 1 khz frekansı referans alınmıştır. Basınç ile güç arasında W P 2 ilişkisi bulunur. Yani ses gücü ses basıncının karesiyle orantılıdır. Bir noktadaki ses basınç düzeyi (1.18) ile hesaplanabilir. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz bazı ses basınç düzeyleri tablo 1.1 de görülmektedir. SBD =10log 10 (P 2 /P 2 ref )=10log 10(P/P ref ) 2 SBD =20log 10 ( P P ref ) (1.18) Tablo 1.1 Bazı Ses Basınç Düzeyi Değerleri 140 db 3cmuzaklıktanbasdavul(kick) 120 db 30 cm uzaklıktan elektro gitar amplifikatörü 110 db 10 cm uzaklıkta çalınan cowbell 100 db 15 cm uzaklıktan yükses sesle söylenen şarkı 90 db 40 cm o-uzaklıktan hafif çalınan bakır nefesli 80 db 40 cm uzaklıktan pena ile calınan akustik gitar 70 db 40 cm uzaklıktan parmak ile calınan akustik gitar 60 db 1muzaklıktannormalkonuşmaseviyesi 50 db 10 cm uzaklıktan fısıltı veya 1 m uzaklıktan sessiz konuşma 40 db Şehir içinde tipik sessiz bir oda 30 db Şehir dışında sessiz bir mekan 20 db Sessiz bir kayıt stüdyosun 10 db İyi bir ses izolasyonuna sahip oda 0dB Kusursuz bir kulak için işitme eşiği

MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ

MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ Dr. Serdar YILMAZ MEÜ Fizik Bölümü Ses dalgalarının özellikleri 2 MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ Matematik, yaşamı anlatmakta kullanılır. Matematik yoluyla anlatma, yanlış anlama ve algılamayı engeller. Yaşamda

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ GÜRÜLTÜ DENETİMİNDE SES YUTUCU GEREÇLER Hava içinde yayılan ses enerjisi, duvar, döşeme, kapı, perde, camlı bölme ve benzeri bir engele rastladığı

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

SES Ses Dalgaları : [Anahtar kelimeler : genlik, frekans]

SES Ses Dalgaları : [Anahtar kelimeler : genlik, frekans] SES Ses Dalgaları : [Anahtar kelimeler : genlik, frekans] Sesin oluşumu : Titreşen cisimler ses üretir. Kaynaktan çıkan bir ses, tıpkı bir taşın durgun suya atıldığında oluşturduğu dalgalar gibi her yönde

Detaylı

8. Sınıf. ozan deniz ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVI SES. 4. Sesleri birbirinden ayırmaya yarayan özelliğidir. K L M

8. Sınıf. ozan deniz ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVI SES. 4. Sesleri birbirinden ayırmaya yarayan özelliğidir. K L M 1. 3... Ḳ M Şekildeki çalar saatten etrafa yayılan ses dalgalarının K,, M noktalarındaki şiddetleri ve frekansları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? Şiddetleri Frekansları

Detaylı

G = mg bağıntısı ile bulunur.

G = mg bağıntısı ile bulunur. ATIŞLAR Havada serbest bırakılan cisimlerin aşağı doğru düşmesi etrafımızda her zaman gördüğümüz bir olaydır. Bu düşme hareketleri, cisimleri yerin merkezine doğru çeken bir kuvvetin varlığını gösterir.

Detaylı

4. ÜNĠTE : SES. Ses, bir noktadan baģka bir noktaya doğru dalgalar halinde yayılır. Bu dalgalar titreģimler sonucunda meydana gelir.

4. ÜNĠTE : SES. Ses, bir noktadan baģka bir noktaya doğru dalgalar halinde yayılır. Bu dalgalar titreģimler sonucunda meydana gelir. 4. ÜNĠTE : SES 1 SES; madde moleküllerinin titreģimiyle oluģan bir dalga hareketidir(titreģim hareketidir). Ses; katı, sıvı veya gaz gibi maddesel bir ortamda yayılır. BoĢlukta ses yayılmaz. *Havası boģaltılmıģ

Detaylı

6.2. GÜRÜLTÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

6.2. GÜRÜLTÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ GÜRÜLTÜ 6.1 Giriş İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de "gürültü" dür. Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. Son zamanlarda iş

Detaylı

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma:

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma: KUTUPLANMA (POLARİZASYON). Giriş ve Temel ilgiler Işık, bir elektromanyetik dalgadır. Elektromanyetik dalgalar maddesel ortamlarda olduğu gibi boşlukta da yayılabilirler. Elektromanyetik dalgaların özellikleri

Detaylı

BASICS OF ARCHITECTURAL ACOUSTICS & REVERBERATION TIME

BASICS OF ARCHITECTURAL ACOUSTICS & REVERBERATION TIME ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS BASICS OF ARCHITECTURAL ACOUSTICS & REVERBERATION TIME Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ 2013-2014 SPRING Içindekiler Yapi Akustiğinde Temel Bilgiler ve Reverberasyon

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 9 Mekanik ve Elektromanyetik Dalga Hareketi TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ Adem ÇALIŞKAN Mekanik dalgalar Temelde taneciklerin boyuna titreşimlerinden kaynaklanırlar. Yayılmaları için mutlaka bir ortama

Detaylı

HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ

HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ Sabit kabul edilen bir noktaya göre bir cismin konumundaki değişikliğe hareket denir. Bu sabit noktaya referans noktası denir. Fizikte hareket üçe ayrılır Ötelenme Hareketi:

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği -Fizik I 2013-2014 Dönme Hareketinin Dinamiği Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 İçerik Vektörel Çarpım ve Tork Katı Cismin Yuvarlanma Hareketi Bir Parçacığın Açısal Momentumu Dönen Katı Cismin

Detaylı

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ

ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ Ses kirliliğinin insan üzerindeki etkisi nedir? YILIN DÜĞÜNÜ! Düğün dernek kurulur çok güzel şeylerdir bunlar fakat herkes herşeyi normal olarak yapsa birbirlerine saygı gösterse daha

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

BASİT HARMONİK HAREKET

BASİT HARMONİK HAREKET BASİT HARMONİK HAREKET Bir doğru üzerinde bulunan iki nokta arasında periyodik olarak yer değiştirme ve ivmesi değişen hareketlere basit harmonik hareket denir. Sarmal yayın ucuna bağlanmış bir cismin

Detaylı

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar:

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar: Mekanik Dinamik İp dalgalarının faz hızı Neler öğrenebilirsiniz? Dalgaboyu Faz hızı Grup hızı Dalga denklemi Harmonik dalga İlke: Bir dört köşeli halat (ip) gösterim motoru arasından geçirilir ve bir lineer

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır.

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır. Bölüm 5: Hareket Yasaları(Özet) Önceki bölümde hareketin temel kavramları olan yerdeğiştirme, hız ve ivme tanımlanmıştır. Bu bölümde ise hareketli cisimlerin farklı hareketlerine sebep olan etkilerin hareketi

Detaylı

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI; sıcaklık farkından dolayı sistemden diğerine transfer olan bir enerji türüdür. Termodinamik bir sistemin hal değiştirirken geçen ısı transfer miktarıyla ilgilenir. Isı transferi

Detaylı

YAPI FİZİĞİ 2 HACİM AKUSTİĞİ Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı

YAPI FİZİĞİ 2 HACİM AKUSTİĞİ Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı YAPI FİZİĞİ 2 HACİM AKUSTİĞİ 1. Bölüm Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı Yapı Fiziği II-Hacim Akustiği 1 MİMARİ AKUSTİK YAPI AKUSTİĞİ/NOISE CONTROL (-Gürültü

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü nedir? Basit olarak, istenmeyen veya zarar veren ses db Skalası Ağrı eşiği 30 mt uzaklıktaki karayolu Gece mesken alanları 300 mt yükseklikte

Detaylı

YAPI AKUSTİĞİNDE 30 TERİM 30 TANIM

YAPI AKUSTİĞİNDE 30 TERİM 30 TANIM YAPI AKUSTİĞİNDE 30 TERİM 30 TANIM İlk Baskı : AKUSTİK GÖLGE Havada yayılan sesin önüne gelen engellerin, tıpkı ışıkta olduğu gibi, gölgeleri oluşur. Buna akustik gölge denir. Dış mekanda, özellikle trafik

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU LASER (Light AmplificaLon by SLmulated Emission of RadiaLon) Özellikleri Koherens (eş fazlı ve aynı uzaysal yönelime sahip), monokromalk

Detaylı

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Fizik 8.01 Ödev # 8 Güz, 1999 ÇÖZÜMLER Dru Renner dru@mit.edu 14 Kasım 1999 Saat: 18.20 Problem 8.1 Bir sonraki hareket bir odağının merkezinde gezegenin

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Hazırlayan Prof. Dr. Mustafa Cavcar Aerodinamik Kuvvet Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın havayagörehızının () karesi, havanın yoğunluğu

Detaylı

SESİN MADDEYLE ETKİLEŞİMİ

SESİN MADDEYLE ETKİLEŞİMİ SESİN MADDEYLE ETKİLEŞİMİ HÜSEYİN ve EMRE ŞEHİT POLİS İSMAİL ÖZBEK ORTAOKULU 1 SES NEDİR? Atmosferde canlıların işitme organları tarafından algılanabilen periyodik basınç değişimleridir. Fiziksel boyutta

Detaylı

Cobra3 lü Akuple Sarkaçlar

Cobra3 lü Akuple Sarkaçlar Dinamik Mekanik Öğrenebilecekleriniz... Spiral yay Yer çekimi sarkacı Yay sabiti Burulma titreşimi Tork Vuruş Açısal sürat Açısal ivme Karakteristik frekans Kural: Belirli bir karakteristik frekansa sahip

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu. 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar

MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu. 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için http://ocw.mit.edu/terms ve http://tuba.acikders.org.tr

Detaylı

Kulağın anatomik yapısı ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN. iş yerinde çevre faktörleri. klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler

Kulağın anatomik yapısı ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN. iş yerinde çevre faktörleri. klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN ĐŞ YAŞAMINA ETKĐSĐ iş yerinde çevre faktörleri klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler MAK4091 Ergonomi 1 Ses; SES elastik bir ortam olan havada, mekanik titreşimlerden

Detaylı

I FİZİĞE ÖN HAZIRLIKLAR

I FİZİĞE ÖN HAZIRLIKLAR İÇİNDEKİLER Önsöz. III Bölüm I FİZİĞE ÖN HAZIRLIKLAR 1 1 Ölçme ve Birim Sistemleri 1 2 Uzunluk, Kütle ve Zaman Büyüklükleri (Standartları) 1 3 Boyut Analizi 1 4 Birim Çevirme ve Dönüşüm Çarpanları 1 5

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

Gürültü, sesler. İstenmeyen. Kulağa hoş gelmeyen. Rahatsız eden

Gürültü, sesler. İstenmeyen. Kulağa hoş gelmeyen. Rahatsız eden Gürültü, İstenmeyen Kulağa hoş gelmeyen Rahatsız eden sesler 3 Endüstrideki gürültüyü ise; İşyerlerinde, Çalışanlar üzerinde fizyolojik ve psikolojik etkiler bırakan ve iş verimini olumsuz yönde etkileyen

Detaylı

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK DALGA NEDİR? Bir deprem veya patlama sonucunda meydana gelen enerjinin yerkabuğu içerisinde farklı nitelik ve hızlarda yayılmasını ifade eder. Çok yüksek

Detaylı

SİNAN VE AKUSTİK TEKNOLOJİSİ. Ferhat ERÖZ 09/03/2014

SİNAN VE AKUSTİK TEKNOLOJİSİ. Ferhat ERÖZ 09/03/2014 SİNAN VE AKUSTİK TEKNOLOJİSİ Ferhat ERÖZ 09/03/2014 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ 2. 2013 YILINDA YAPILAN AKUSTİK ÖLÇÜMLER 2.1. Süleymaniye Cami Oda ölçümleri 2.2. Edirnekapı Mihrimah Sultan Cami Oda ölçümleri

Detaylı

DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR -

DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR - DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR - Doç.Dr. Eşref YALÇINKAYA (. Ders) Bu derste ; Sismograf ve bileşenleri Algılayıcı Sinyal koşullandırma birimi Kayıt sistemi Sismometrenin diferansiyel denklemi

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Ses Sensörleri (Ultrasonik) Ultrasonik sensörler genellikle robotlarda engellerden kaçmak, navigasyon ve bulunan yerin haritasını çıkarmak amacıyla kullanılmaktadır.bu

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Ünite 4: SES. Sesin Özellikleri

Ünite 4: SES. Sesin Özellikleri Ünite 4: SES SES; madde moleküllerinin titreşimiyle oluşan bir dalga hareketidir(titreşim hareketidir). Ses; katı, sıvı veya gaz gibi maddesel bir ortamda yayılır. Boşlukta ses yayılmaz. Havası boşaltılmış

Detaylı

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz III Bölüm 1: TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Mekanik, Tanımlar 12 1.1.1.Madde ve Özellikleri 12 1.2.Sayılar, Çevirmeler 13 1.2.1.Üslü Sayılarla İşlemler 13 1.2.2.Köklü Sayılarla İşlemler 16 1.2.3.İkinci

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın etrafından

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR

ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR 1.1 Amaçlar AC nin Elde Edilmesi: Farklı ve değişken DC gerilimlerin anahtar ve potansiyometreler kullanılarak elde edilmesi. Kare dalga

Detaylı

Ses ÜNİTE 12. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra,

Ses ÜNİTE 12. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra, ÜNİTE 12 Ses Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar sıkıştırılmış dalgaları, ses ve sesin hızını, sesin özelliklerini, girişim olayını, Doppler olayını, akustik kavramlarını, gürültüyü öğreneceksiniz. İçindekiler

Detaylı

YAPI FİZİĞİ 1. YAPI AKUSTİĞİ 5. Bölüm. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ. Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı

YAPI FİZİĞİ 1. YAPI AKUSTİĞİ 5. Bölüm. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ. Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı YAPI FİZİĞİ 1 YAPI AKUSTİĞİ 5. Bölüm Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı Sesin Kırınması Ses dalgalarının bir engelden ötürü doğrultu değiştirmesi olayına kırınma

Detaylı

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 İÇİNDEKİLER TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ SEMBOL LİSTESİ UYGULAMA LİSTESİ GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 1.1. Dalga Hareketi... 3 1.2. Frekans... 4 1.2.1. Oktav Bantlar... 7 1.3. Dalga

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

10. SINIF FİZİK DERSİ 2. DÖNEM 1. YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI

10. SINIF FİZİK DERSİ 2. DÖNEM 1. YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 10. SINIF FİZİK DERSİ 2. DÖNEM 1. YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 1. Aşağıda verilen kavramların tanımlarını karşısına yazınız. Dalga: Atma: Periyot: Frekans: Dalga boyu: Deprem dalgası: Deprem odağı: Merkez

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Sinyaller Sinyallerin zaman düzleminde gösterimi Sinyallerin

Detaylı

İşitme Sorunları (1)

İşitme Sorunları (1) İşitme Sorunları (1) Bu videoda bir odyologun (işitme bozukluğunu inceleyen kişi) işitme zorluğunun çeşidini tespit etmek için farklı uygulamalarını izleyebilirsiniz. Muayene/Konsültasyon: Hastanın şikayeti

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

Fizik 101: Ders 21 Gündem

Fizik 101: Ders 21 Gündem Fizik 101: Ders 21 Gündem Yer çekimi nedeninden dolayı tork Rotasyon (özet) Statik Bayırda bir araba Statik denge denklemleri Örnekler Asılı tahterevalli Asılı lamba Merdiven Ders 21, Soru 1 Rotasyon Kütleleri

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Çevre Koşullarının İnsan Üzerindeki Etkileri Çevre: Bir elemanın dışında çeşitli olayların geçtiği

Detaylı

ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS NOISE CONTROL. Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ

ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS NOISE CONTROL. Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS NOISE CONTROL Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ İSTANBUL-2014 ŞIRILDAYAN AKARSULAR, CIVILDAYAN KUŞ SESLERİ, KUMSALDA KIRILAN DALGA HIŞIRTILARI, FISILDAYAN

Detaylı

ODUN FİZİĞİ Yrd.Doç.Dr BİLGİN GÜLLER

ODUN FİZİĞİ Yrd.Doç.Dr BİLGİN GÜLLER ODUN FİZİĞİF İĞİ Yrd.Do Doç.Dr BİLGİN N GÜLLERG Takip edilecek ders kitabı Fiziksel ve Mekanik AğaçA Teknolojisi (I. Bölüm) Yazar: A. Yılmaz Y Bozkurt,Yener Göker Yardımcı Kaynaklar: Wood: Influence of

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ HİJYENİ-3 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İş Hijyeni-3 Tozlar Toz ölçümü Gürültü 1 Tozlar Tozlar ve duman sisle birlikte aerosolleri

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

GÜRÜLTÜ KĠRLĠLĠĞĠ. Çevre Mühendisliğine Giriş

GÜRÜLTÜ KĠRLĠLĠĞĠ. Çevre Mühendisliğine Giriş GÜRÜLTÜ KĠRLĠLĠĞĠ Çevre Mühendisliğine Giriş GÜRÜLTÜ Ġnsanlar üzerinde olumsuz etki istenmeyen ve dinleyene bir anlam ifade etmeyen hoşa gitmeyen seslere gürültü denir. Ses ve gürültü arasındaki ayırım

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. BÖLÜM 6 TÜREV ALICI DEVRE KONU: Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog) Güç Kaynağı: ±12V

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

ELEKTRİK VE ELEKTRİK DEVRELERİ 2

ELEKTRİK VE ELEKTRİK DEVRELERİ 2 1 ELEKTİK VE ELEKTİK DEVELEİ ALTENATİF AKIM Enstrümantal Analiz, Doğru Akım Analitik sinyal transduserlerinden çıkan elektrik periyodik bir salınım gösterir. Bu salınımlar akım veya potansiyelin zamana

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN KÜTLE: Yeryüzünde hacim kaplayan cisimlerin değişmez madde miktarıdır. ( sıcaklığa, basınca, çekim ivmesine bağlı olarak değişmez. ) Terazi ile ölçülür. Kütle birimi SI birim sisteminde Kg dır. Herhangi

Detaylı

Hareket ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra,

Hareket ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra, ÜNİTE 3 Hareket Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar hareket kavramını, hareketi doğuran kuvvetleri, hız kavramını, ivme kavramını, enerji kavramını, hareket ile enerji arasındaki ilişkiyi öğreneceksiniz.

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.1 11. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.5 Eksen Takımının Değiştirilmesi 11.6 Asal Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1 şığın Mdülasynu 008 HSarı 1 Ders İçeriği Temel Mdülasyn Kavramları LED şık Mdülatörler Elektr-Optik Mdülatörler Akust-Optik Mdülatörler Raman-Nath Tipi Mdülatörler Bragg Tipi Mdülatörler Magnet-Optik Mdülatörler

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik 1 -Fizik I 2013-2014 Statik Denge ve Esneklik Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 2 İçerik Denge Şartları Ağırlık Merkezi Statik Dengedeki Katı Cisimlere ler Katıların Esneklik Özellikleri 1

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

AĞIRLIK MERKEZİ. G G G G Kare levha dairesel levha çubuk silindir

AĞIRLIK MERKEZİ. G G G G Kare levha dairesel levha çubuk silindir AĞIRLIK MERKEZİ Bir cise etki eden yerçekii kuvvetine Ağırlık denir. Ağırlık vektörel bir büyüklüktür. Yere dik bir kuvvet olup uzantısı yerin erkezinden geçer. Cisin coğrafi konuuna ve yerden yüksekliğine

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

GÜRÜLTÜDEN KORUNMA. http://www.isguvenligirehberi.com/

GÜRÜLTÜDEN KORUNMA. http://www.isguvenligirehberi.com/ GÜRÜLTÜDEN KORUNMA SES VE GÜRÜLTÜ SES GÜRÜLTÜ Havada dalgalar şeklinde hareket eden titreşimler İnsan kulağına hoş ve uyumlu gelen titreşimler İstenmeyen, rahatsız edici ve işitme sistemi için tehlikeli

Detaylı

Elektrik Yük ve Elektrik Alan

Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Hedef Öğretiler Elektrik yükler ve bunların iletken ve yalıtkanlar daki davranışları. Coulomb s Yasası hesaplaması Test yük kavramı ve elektrik alan tanımı.

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

Manyetizma. Manyetik alan çizgileri, çizim. Manyetik malzeme türleri. Manyetik alanlar. BÖLÜM 29 Manyetik alanlar

Manyetizma. Manyetik alan çizgileri, çizim. Manyetik malzeme türleri. Manyetik alanlar. BÖLÜM 29 Manyetik alanlar ÖLÜM 29 Manyetik alanlar Manyetik alan Akım taşıyan bir iletkene etkiyen manyetik kuvvet Düzgün bir manyetik alan içerisindeki akım ilmeğine etkiyen tork Yüklü bir parçacığın düzgün bir manyetik alan içerisindeki

Detaylı

ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ

ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ Ses kirliliğinin insan üzerindeki etkisi nedir? YILIN DÜĞÜNÜ! Düğün dernek kurulur çok güzel şeylerdir bunlar fakat herkes herşeyi normal olarak yapsa birbirlerine saygı gösterse daha

Detaylı

Elektrolimünenz ve Termografik yöntemlerine Teorik bir bakış

Elektrolimünenz ve Termografik yöntemlerine Teorik bir bakış Elektrolimünenz ve Termografik yöntemlerine Teorik bir bakış 2 Giriş 2.1 Solar Hücrelerin Elektrolimünenz Özellikleri Sistemin temelinde solar hücrelerin belirli bir miktarda elektriksel gerilime tati

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

e-posta: isg2014abc@hotmail.com ve http://www.isgabcegitim.com

e-posta: isg2014abc@hotmail.com ve http://www.isgabcegitim.com 6331 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU HAP CEVAPLAR 1 6331 2 İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Uygulanır Kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine,

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ 1) İdeal Sönümleme Elemanı : a) Öteleme Sönümleyici : Mekanik Elemanların Matematiksel Modeli Basit mekanik elemanlar, öteleme hareketinde;

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

1. IŞIK BİLGİSİ ve YANSIMA

1. IŞIK BİLGİSİ ve YANSIMA 1. IŞIK BİLGİSİ ve YANSIMA Işığın Yayılması Bir ışık kaynağından çıkarak doğrular boyunca yayılan ince ışık demetine ışık ışını denir. Işık ışınları doğrusal çizgilerle ifade edilir. Bir ışık kaynağından

Detaylı

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez.

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez. MODERN ATOM TEORİSİ ÖNCESİ KEŞİFLER Dalton Atom Modeli - Elementler atom adı verilen çok küçük ve bölünemeyen taneciklerden oluşurlar. - Atomlar içi dolu küreler şeklindedir. - Bir elementin bütün atomları

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam Gürültü Kontrolü A) Yapı-kaynaklı gürültü (SbN): Bir yapıdaki değişken kuvvetlerin oluşturduğu ve yapı yolu ile iletilen gürültü

Detaylı

Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a

Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a Kuantum Mekaniği Düşüncesinin Gelişimi Dalga Mekaniği Olarak da Adlandırılır Atom, Molekül ve Çekirdeği Açıklamada Oldukça Başarılıdır Kuantum

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı