Ses ile İlgili Temel Kavramlar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ses ile İlgili Temel Kavramlar"

Transkript

1 Bölüm 1 Ses ile İlgili Temel Kavramlar 1.1 Sesin Oluşumu ve Yayılması Titreşen bir nesnenin ortamda neden olduğu dalga hareketi sağlıklı bir kulak ve beyin tarafından ses olarak algılanır. O halde sesin varlığından söz edebilmemiz için titreşim hareketi yapan bir kaynak,dalgaların yayılabileceği maddesel bir ortam ve bu dalgaları algılayıp yorumlayabilecek bir alıcının varolması gerekmektedir. Bununla beraber insan ses algı mekanizmasının bir takım sınırlılıkları nedeniyle ortamda yayılan her dalga ses olarak nitelendirilemez. Ses katı, sıvı ve gaz ortamlarda yayılabilir. Bizler için sesin yayıldığı ortam havadır. Ses dalgaları havada birbirini takip eden sıkışma (yüksek basınç) ve genleşme (alçak basınç) bölgeleri biçiminde yayılır. (Şekil 1.1) Şekil 1.1: Sesin havada yayılması

2 8 Ses ile İlgili Temel Kavramlar Titreşen nesne kendisine en yakın hava molekülünü harekete geçirir. Harekete geçen molekül enerjisini bir sonrakine aktarır ve enerji transferi ardışık moleküller boyunce devam eder. Bu şekilde meydana gelen harekete dalgahareketi, oluşan dalgaya (belirli bir frekans aralığında) ise ses dalgası adı verilir. Ses dalgasının yayılması sırasında ortam dalga ile birlikte hareket etmez. Hareket eden yalnızca ortamı meydana getiren taneciklerdir. Tanecikler belirli bir genlik ile ileri geri salınım hareketi yaparlar. Kulağımıza ulaşan dalga hareketi kulak zarının kendisine koşut biçimde ileri geri titreşmesine neden olur.ortakulaktan geçerek iç kulak sıvısına aktarılan bu titreşim hareketi ilgili hücreler tarafından elektrik sinyallerine dönüştürülerek beyine gönderilir. Havada yayılan bu dalgaların ses biçiminde değerlendirilebilmesi için periyodik olarak saniyede en az 20 en çok kere tekrar etmesi gerekmektedir. Bu sınır değerler yaklaşık değerlerdir ve kişiden kişiye, yaşa bağlı olarak değişiklik gösterir.algıladığımız sesin niteliği onu meydana getiren kaynağa, yayıldığı ortama ve hatta işitme sistemimizin bir takım özelliklerine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Sesin temel öğeleri perde, gürlük ve tınıdır. Perde, sesin işitme sistemiz üzerinde yarattığı tizlik ve pestlik etkisi olarak tanımlanabilir ve öznel bir kavramdır. Gürlük, sesin şiddetinin işitme sistemimiz üzerinde yarattığı etkidir. Tını ise farklı titreşim biçimleri sergileyen ses kaynaklarının işitme sistemimiz üzerinde meydana getirdiği renk algısı olarak tanımlanabilir. 1.2 Enine ve Boyuna Dalgalar Ortamı meydana getiren taneciklerin salınım hareketi dalganın ilerleme doğrultusuna paralel ise bu dalgalara boyuna dalgalar, ortam taneciklerinin hareket doğrultusu dalganın yayılma doğrultusuna dik ise bu dalgalara enine dalgalar adı verilir. Ses havada boyuna dalgalar halinde yayılır. Suya atılan bir taşın su yüzeyinde yarattığı dalga hareketi ise enine dalgalara örnek gösterilebilir. 1.3 Basit Uyumlu Hareket Nesneler yapısal özelliklerine bağlı olarak çeşitli titreşim biçimleri sergilerler. Farklı titreşimler farklı tınıların ortaya çıkmasına nedenolur.doğalnesnelerde titreşimler genellikle karmaşık biçimlerde meydana gelirler. En basit titreşim basit uyumlu hareket sonucu ortaya çıkan titreşimdir. Bir ucundan sabitlenmiş bir yaya bağlı biçimde salınan kütlenin hareketi, bir sarkacın salınımı, çember üzerinde sabit hızla dönen bir noktanın yaptığı hareket basit uyumlu harekete örnek gösterilebilir. Şekil 1.2 de görülmekte olan sistemde m kütlesi yayın esnekliği ve kendi eylemsizliğine bağlı olarak yukarıya ve aşağıya doğru salınım hareketi yapar. Kütlenin hareketsiz biçimde dengede olduğu konum sıfır noktasıdır. Salınımı sırasında kütle yukarıya ve aşağıya doğru yer değiştirir. Denge konumundan

3 1.3 Basit Uyumlu Hareket 9 Şekil 1.2: Yay ve kütle itibaren maksimum yer değiştirme, hareketin genliği olarakadlandırılır.genlik sürtünmenin olmadığı ideal durumlarda sabit kalır. Ancak hava ile kütle arasında ve yay içerisinde meydana gelen sürtünmeler hareketin genliğininzaman içinde azalmasına ve belirli bir süre sonra salınımın sona ermesine, hareketin sönmesine neden olacaktır. Şekildeki kütlenin -4 noktasına kadar çekilip serbest bırakıldığını farz edelim. Kütle serbest bırakıldığı andan itibaren gerilmiş yayın kendisine uyguladığı kuvvet ile yukarıya doğru hızlanarak harekete başlayacaktır. Sıfır noktasından en yüksek hız ile geçen kütle tepe noktasına doğru hareketini sürdürürken sıkışan yayın etkisi ile yavaşlayarak +4 noktasında bir an için hareketsiz kalacaktır. Sıkışmış olan yayın (ve yerçekiminin uyguladığı kuvvetin) etkisiyle aşağıya doğru hızlanarak hareketine başlayan "m" kütlesi sıfır noktasından yine en yüksek hızda geçerek gerilmekte olan yayın aksi yönde uyguladığıkuvvet sonucunda yavaşlayarak -4 noktasında bir an için hareketsiz kalacaktır. Bu salınım hareketi sürtünmesiz ideal bir sistemde tekrarlanarak devam edecektir. Kütlenin -4 noktasından başlayarak aynı noktaya geri dönmesine kadar gerçekleştirdiği salınıma bir tam tur denilmektedir. Bir tam turun tamamlanması için geçen süreye periyod, bir saniyedeki tam tur sayısına ise salınımın frekansı denir. Periyod t ile gösterilir ve birimi sn (saniye) dir. Frekans ise f ile gösterilir, birimi Hz (Hertz) dir. Frekans ile periyod arasında ters orantı vardır (1.1) (1.2). f = 1 τ (1.1) τ = 1 f (1.2)

4 10 Ses ile İlgili Temel Kavramlar Örnek 1 Frekansı 440 Hz olan La perdesinin periyodunu hesaplayınız. Çözüm: Eşitlik (1.1) den τ = =0.002 sn Şekil 1.3: Piston tarafından meydana getirilen ses dalgaları Şekil 1.3 deki sistemde dönen bir kıranka bağlı pistonun periyodik olarak yarattığı basınç değişimleri görülmektedir. Sabit hızla dönmekte olan kıranka bağlı piston şekil 1.2 deki yay ve kütle sistemine benzer biçimde basit uyumlu hareket yapmaktadır. O halde kırankın bir saniyede attığı tur sayısı meydana gelen dalganın frekansını, bir tam tur için geçen süre ise dalganın periyodunu belirler. Kırankın hareketine başladığı açıya faz adı verilir. Dalganın aynı iki fazı arasında kalan uzaklık ise dalga boyu olarak adlandırılır ve λ (lambda) ile gösterilir. Dalga boyunun birimi m (metre) dir. y π/2 genlik π { 0 Θ A 0 2π A π/2 π 3π/2 2π 3π/2 λ (dalga boyu) Şekil 1.4: Birim çember Şekil 1.4 de görülen ve yarıçapı bir birim olan çembere birim çember adı verilir. Birim çember üzerinde saat yönünün tersi yönde sabit hızla hareket eden A noktasının yaptığı hareket basit uyumlu harekettir. A noktasının y ekseni üzerindeki iz düşümünün çemberin merkezinden uzaklığı dalganın belirli bir

5 1.4 Karmaşık Dalgalar 11 andaki şiddetini verir. O halde maksimum yer değiştirme birim çemberin çapı kadar olacağından çemberin çapı hareketin genliğini (maksimum yer değiştirmesini) belirler. A noktasının y ekseni üzerindeki iz düşümü x ekseni ile yaptığı θ açısının sinüsü alınarak hesaplanır. Genlik değişiminin zamana karşı grafiği bir sinüs eğrisi meydana getirir. Basit uyumlu hareket sonucu meydana gelen dalga sinüs (veya cosinüs) dalga olarak adlandırılır. a = sin(2πft) (1.3) Eşitlik (1.3) ile sinüs dalganın herhangi bir anda alabileceği genlik değeri hesaplanabilir. Eşitlikte f dalganın frekansını, t ise zamanı ifade etmektedir. π/2 B y π 0 2π A 0 π/2 π 3π/2 2π 3π/2 Şekil 1.5: İki dalga arasında faz farkı Şekil 1.5 de aralarında 90 derecelik bir açı ile aynı anda harekete başlayan A ve B noktalarının dalga eğrileri görülmektedir. Bu iki dalga arasında 90 derecelik faz farkı vardır denir. Eşitlik (1.3) e başlangıç faz açısı eklenerek eşitlik(1.4) elde edilir. 1.4 Karmaşık Dalgalar a = sin(2πft + φ) (1.4) Nesneler titreşirken daha karmaşık dalga biçimleri meydana getirirler.farklı ses kaynaklarının titreşimi sonucu meydana gelen dalga şekilleri birbirinden farklıdır. Çeşitli çalgılar ile seslendirilen aynı notanın, farklı tınılar meydana getirmesinin nedeni budur. Karmaşık dalga biçimleri meydana getiren bileşenlere doğuşkan adı verilir. Periyodik karmaşık bir dalga kendisini oluşturanbasit sinüs bileşenlerine ayrıştırılabilir. Benzer biçimde basit sinüs dalgalar birbirine eklenerek karmaşık dalga biçimleri meydana getirilebilir. Karmaşıkbirdalganın en düşük frekanslı doğuşkanı temel veya 1. doğuşkan olarak adlandırılır.

6 12 Ses ile İlgili Temel Kavramlar Sinüsoid bir dalga biçimi yalnızca 1. doğuşkandan meydana gelir. genlik 1 genlik 1 zaman f 2f 3f 4f... frekans (a) (b) Şekil 1.6: Sinüsoid dalganın doğuşkan yapısı Şekil 1.6 da sinüsoidal bir dalganın doğuşkan yapısı görülmektedir. Soldaki şekil (a) dalganın zaman domeninde gösterimi, sağdaki (b) ise frekans domeninde gösterimidir. Sinüsoidal bir dalganın tüm enerjisi 1. doğuşkanı üzerinde toplandığından bu doğuşkanın genliği dalganın genliğine eşittir ve sesin perdesi bu doğuşkan tarafından belirlenir. Perde algısı ancak periyodik dalgalar ile oluşabilir. Periyodik olmayan rastgele dalgalar gürültü veya perküsif tınılar meydana getirirler. Şekil 1.7: Flüt ve kemana ait harmonikler Karmaşık bir dalgayı meydana getiren doğuşkanların frekansları temelin frekansının tamsayı katları ise bu doğuşkanlar harmonik olarakadlandırılır. Farklı sayıda ve genlikte harmoniklere sahip ses kaynakları kulakta farklı tınılar olarak algılanırlar. Şekil 1.7 de flüt ve kemana ait ilk 8 doğuşkan görülmektedir. Doğuşkanlar her zaman temelin tam katı (harmonik) olmayabilir. Ses dalgası içerisinde harmonik olmayan doğuşkanlar çok sayıda bulunduklarında perde

7 1.5 Sesin Hızı 13 algısının kaybolmasına neden olabilirler. Şekil 1.8 de frekansları f ve 2f, genlikleri1 ve 0.5 olan iki sinüsoidal dalganın birleşmesiyle meydana gelen bileşke dalga zaman ve frekans domenlerinde görülmektedir. Bu dalganın herhangi bir andaki genlik değeri (1.5) ile hesaplanabilir. a(t) =sin(2πft)+ 1 sin(2π2ft) (1.5) = genlik f 2f frekans Şekil 1.8: İki sinüsoid dalganın birleşmesi ile meydana gelen doğuşkan yapısı 1.5 Sesin Hızı Ses dalgalarının yayılabilmesi için maddesel bir ortamın varlığı gerekmektedir. Farklı maddeler farklı kütlelere sahip moleküllerden meydana gelir. Bu moleküller maddeden maddeye farklılık gösteren bir kuvvet ile birbilerine bağlıdır. Bu kuvvete Young değeri adı verilmektedir. Young değeri büyüdükçe moleküller arasındaki bağ kuvveti büyür. Daha küçük Young değerleri daha zayıf kuvvet dolayısı ile daha esnek madde anlamına gelir. Şekil 1.9: Bilye ve yay modeli Şekil 1.9 deki modelde belirli bir kütleye sahip olan bilyeler ortamı meydana getiren molekülleri, yaylar ise bu moleküller arasındaki bağları temsil etmektedir. Yayların sertliği maddenin Young değerini belirler.

8 14 Ses ile İlgili Temel Kavramlar İlk bilye belirli bir kuvvet uygulanarak harekete geçirildiğinde kendisine bağlı olan yayı sıkıştırır. Sıkışan yay enejisini bir sonraki bilyeye aktarırken ilk bilye aynı yayın etkisiyle geriye doğru itilir. Harekete geçen ikinci bilye bir sonraki yayı sıkıştırmaya başlar. (Şekil 1.10) Böylelikle bu enerji iletimi sistem boyunca devam eder. Isı enerjisine dönüşen dalga enerjisi gittikçe azalarak bir süre sonra yayılmanın sona ermesine neden olur. Sistemdeki bilyelerin yani ortamı oluşturan moleküllerin kütlelerine bağlı eylemsizlikleri dalganın yayılma hızını etkiler. Daha büyük kütleli tanecikler için yayılma hızı daha yavaş olur. Yayların sertliği yani ortamın Young değeri ile dalganın yayılma hızı arasında doğru orantı vardır. O halde Young değeri yüksek maddeler içerisinde ses daha hızlı yayılır. Ortamın yoğunluğu ve Young değeri ile sesin hızı arasındaki ilişki (1.6) da görülmektedir. Sesin katılarda yayılma hızı (boyuna) eşitlik 1.7 ile hesaplanabilir. c E ρ c = E ρ (1.6) (1.7) Şekil 1.10: Ses dalgalarının yayılmasının bilye ve yay modeli üzerinde gösterimi Gazlarda katılarda olduğu gibi bir Young değerinden söz edilemez. Ancak gazlar da belirli bir elastikiyete sahiptir. Bir bisiklet pompasının bir ucunu parmağımızla tıkayarak pistonu sıkıştırdığımızda bu elastikiyeti kolaylıkla hissedebiliriz. Gazlar için denk bir Young değeri (1.8) ile hesaplanır. Burada γ gaza özel bir sabit (hava için 1.4), P ise basınçtır. E gaz = γp (1.8)

9 1.5 Sesin Hızı 15 Gazın yoğunluğu ise eşitlik (1.9) ile hesaplanabilir. Burada m gazın kütlesi (kg), M moleküler kütle (kg/mole), R gaz sabiti (8.31 J/Kmole), T ise sıcaklıktır (K). ρ gaz = m V = PM RT (1.9) E gaz ve ρ gaz eşitlik 1.7 de yerine konulduğunda ve gerekli sadeleştirmeler yapıldığında eşitlik (1.10) elde edilir. v gaz = γrt M (1.10) Eşitlik (1.10) dan anlaşılacağı üzere belirli bir gaz için sesin hızı yalnızca sıcaklığa bağlıdır. Bizler için sesin yayıldığı ortam havadır. İlgili değerler yerine konulduğunda havada sesin hızı (1.11) ile hesaplanabilir. Burada t santigrad cinsinden sıcaklıktır. v hava = t (1.11) Ohalde20 sıcaklıktaseshavada: hızla yayılır. c 20o C = = 344ms 1 Ortamdaki yayılma hızı bilinen belirli bir frekanstaki dalga için dalga boyu (1.12) ile hesaplanır. λ = c f (1.12) 20 sıcaklıkta 20 Hz ve 20 khz frekansındaki ses dalgalarının dalgaboyları: λ 20Hz = =17, 2m olarak hesaplanır. λ 20kHz = 344 =1, 72cm 20000

10 16 Ses ile İlgili Temel Kavramlar 1.6 Yansıma, Kırınma ve Kırılma Ses dalgaları yayıldıkları ortamda bulunan bir nesne ile karşılaştıklarında veya farklı bir ortama geçerken bir takım davranışlar sergilerler. Ses bir nesneya çaptığında bir kısmı nesnenin yüzeyinden yansırken bir kısmı da nesnenin etrafında belirli bir açı yaparak yayılmaya devam eder. Sesin bir yüzeye çarparak yön değiştirmesine yansıma adı verilir. Ses yansıması düzgün veya yayınık olabilir. Yansıtıcı yüzeyin girinti ve çıkıntıları yansıyan sesin dalga boyundan küçük ise yansıma düzgün olur. Düzgün yansımada ses ışını yüzeye geldiği açıyla yansır. Yansıtıcı yüzeyin girinti ve çıkıntılarının boyutuyansıyansesin dalga boyundan büyükse yansıma yayınık olur. Yayınık yansımada gelen ses ışını geldiği açıdan farklı bir açıyla yansır (Şekil 1.11). (a) Düzgün yansıma (b) Yayınık yansıma Şekil 1.11: Sesin düzgün ve yayınık olarak yansıması Ses dalgaları bir delikten veya bir yüzeyin kenarlarından geçerken yön değiştirir. Bu olaya kırınma adı verilir. Kırınmanın nedeni ses dalgalarının sürtündükleri yüzeyde yavaşlamalarıdır. Kırınma olayının gerçekleşmesi için ses dalgasının rastladığı aralık, kenar, köşe gibi engellerin sesin dalga boyundan küçük olması gerekmektedir. Düşük frekanslı ses dalgalarında kırınma olayı yüksek frekanslara oranla daha fazla gerçekleşir (Şekil 1.12). Ses dalgalarının bir diğer davranışı ise kırılmadır. Hızlı yayıldığı bir ortamdan daha yavaş yayıldığı bir ortama geçen ses dalgaları normale yaklaşarak kırılır ve yoluna devam eder. Dalga ikinci ortama dik olarak giriyorsa kırılma olmaz. Havada sesin yayılma hızını etkileyen faktör sıcaklık olduğundan sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama veya soğuk bir ortamdan sıcak bir ortama geçen ses dalgaları kırılır ve yön değiştirirler (Şekil 1.13).

11 1.7 Ses Dalgalarında Girişim 17 (a) (b) (c) (d) Şekil 1.12: Sesin çeşitlli engeller etrafında kırınması ortam 1 büyük hız normal α ortam 2 küçük hız β Şekil 1.13: Bir ortamdan başka bir ortama geçen ses dalgasının kırılması 1.7 Ses Dalgalarında Girişim Aynı ortamda hareket eden birden fazla ses dalgası karşılaştığında girişim olayı meydana gelir. Ses dalgası ortamda basınç değişimleri biçiminde yayıldığından belirli bir noktadaki basınç iki dalganın o noktada sahip olduğu basınç şiddetlerinin toplamıdır. Yansıyan bir ses dalgası ortamda ikinci bir dalga gibi davranış gösterir. Bir dalga kendi yansımasıyla da girişim gerçekleştirebilir. Şekil (1.14) de bir ipin iki ucu silkelenerek oluşturulmuş birbirine doğru yaklaşan iki enine dalga görülmektedir. A ve B dalgalarının karşılaştıkları noktada

12 18 Ses ile İlgili Temel Kavramlar A B A + B B A Şekil 1.14: Bir ip üzerinde karşılaşan aynı yönde iki dalganın davranışı meydana gelen bileşke dalganın genliği bu dalgaların genlikleri toplamına eşittir. Dalgalar birbirleri içerisinden geçerek yollarına devam ederler. Bu şekilde gerçekleşen girişim yapıcı girişim olarak adlandırılır. Şekil 1.16 de görülmekte olan girişim örneğinde A ve B dalgalarının genlikleri bribirine eşit ancak zıt yöntedir. Bu iki dalga karşılaştığında meydana gelen bileşke dalganın genliği sıfır olur. Bu şekilde gerçekleşen girişim yıkıcı girişim olarak adlandırılır. Dalgalar birbirleri içinden geçerek yollarına devam ederler. Şekil 1.15: Havada yayılan ses dalgalarının girişimi Boyuna dalgalar için durum değişmez. Havada birbiri içerisinden geçen iki dalga kimi noktalarda yapıcı kimi noktalarda ise yıkıcı girişim gerçekleştirebilir. Şekil 1.15 da iki eş kaynak tarafından meydana getirilen ses dalgalarının girişim örüntüsü görülmektedir. Şekilde kırmızı alanlar yüksek basınç (sıkışma), mavi alanlar alçak basınç (genleşme) alanlarını gösterirken beyaz bölgeler basıncın sıfır olduğu sessiz bölgeleri temsil etmektedir.

13 1.8 Desibel Kavramı 19 A B A + B B A Şekil 1.16: Bir ip üzerinde karşılaşan zıt yönde iki dalganın davranışı 1.8 Desibel Kavramı Bazı büyüklükler mutlak değerler olarak ifade edilemezler. Bubüyüklüklerin belirlenmesi için referans değerlere ihtiyaç vardır. Örneğin kulağımıza gelen sesin şiddetinden bahsedebilmemiz için algılayabileceğimiz en düşük ses şiddetinin bilinmesi gerekmektedir. Benzer biçimde bir amplifikatörün kazancının belirlenmesi çıkış seviyesinin giriş seviyesine oranlanmasıyla gerçekleştirilir. İki niceliğin birbirine oranının logaritması alınarak belirlenen değer desibel olarak tanımlanır. Aslında birim Alexander Graham Bell e ithafen bel olarak adlandırılmaktadır. Ancak, işitme duyumuz ile algılayabildiğimiz genlik değişimleri 1bel inaltındaolduğundanbel inondabiriolandesibel(db) kullanılır. İki güç değeri arasındaki oran (1.13) ile hesaplanır. db =10log 10 (P 1 /P 2 ) (1.13) Sesin elektriksel olarak ifade edildiği durumlarda voltaj (gerilim) söz konusu olur. Ohm kanununa göre voltaj ile güç arasında W = V 2 /R bağıntısı bulunur. Güç voltajın karesi ile doğru orantılıdır. O halde voltaj ile ilgilihesaplamalarda (1.14) kullanılır. db =10log 10 (V 2 1 /V 2 2 )=10log 10(V 1 /V 2 ) 2 db =20log 10 (V 1 /V 2 ) (1.14)

14 20 Ses ile İlgili Temel Kavramlar 1.9 Ses Güç Düzeyi Noktasal bir kaynak tarafından her yöne doğru dairesel olarak yayılan toplam ses gücü ses güç düzeyi (SGD) olarak adlandırılır. Ses güç düzeyi anlık ses gücünün 1 picowatt lık (10 12 W )referansdeğereoranınınlogaritmasıalınarak hesaplanır W işitme sistemimiz üzerinde ses algısı oluşturan en düşük güç düzeyidir Ses Şiddet Düzeyi SGD =10log 10 ( P anlik P ref ) (1.15) Ses şiddet düzeyi (SŞD) birim alandan akan ses enerjisi miktarını ifade eder (Şekil 1.17). Ses şiddeti (I) kaynaktan yayılan ses gücünün yayılma alanına oranıdır (1.16). I = P A (1.16) Ses şiddet düzeyi (1.17) ile hesaplanır. Burada I ref = W/m 2 olarak alınır. I SSD =10log 10 I ref (1.17) A Şekil 1.17: Birim alandan yayılan ses enerjisi 1.11 Ses Basınç Düzeyi Ses dalgaları ortamda yayılırken çeşitli noktalarda artan ve azalan ses basınç değişimleri meydana getirir. İnsan kulağı ses basınç değişimlerine karşı duyarlı olduğundan sesin gürlüğünü ifade etmek için ses basınç düzeyi kullanılır. İşitme sistemimiz için sınır ses basınç değerleri en düşük 20 µp a (micropascal),

15 1.11 Ses Basınç Düzeyi 21 en yüksek 20 Pa (pascal) dır (20µP a =20x10 6 Pa). Bu değerler kulak zarı üzerinde ses etkisi oluşturan en küçük basınç değeri ile kulağın dayanabildiği acı eşiğini belirtir. İşitme eşiği olan 20µP a ın belirlenmesinde 1 khz frekansı referans alınmıştır. Basınç ile güç arasında W P 2 ilişkisi bulunur. Yani ses gücü ses basıncının karesiyle orantılıdır. Bir noktadaki ses basınç düzeyi (1.18) ile hesaplanabilir. Günlük hayatta karşılaşabileceğimiz bazı ses basınç düzeyleri tablo 1.1 de görülmektedir. SBD =10log 10 (P 2 /P 2 ref )=10log 10(P/P ref ) 2 SBD =20log 10 ( P P ref ) (1.18) Tablo 1.1 Bazı Ses Basınç Düzeyi Değerleri 140 db 3cmuzaklıktanbasdavul(kick) 120 db 30 cm uzaklıktan elektro gitar amplifikatörü 110 db 10 cm uzaklıkta çalınan cowbell 100 db 15 cm uzaklıktan yükses sesle söylenen şarkı 90 db 40 cm o-uzaklıktan hafif çalınan bakır nefesli 80 db 40 cm uzaklıktan pena ile calınan akustik gitar 70 db 40 cm uzaklıktan parmak ile calınan akustik gitar 60 db 1muzaklıktannormalkonuşmaseviyesi 50 db 10 cm uzaklıktan fısıltı veya 1 m uzaklıktan sessiz konuşma 40 db Şehir içinde tipik sessiz bir oda 30 db Şehir dışında sessiz bir mekan 20 db Sessiz bir kayıt stüdyosun 10 db İyi bir ses izolasyonuna sahip oda 0dB Kusursuz bir kulak için işitme eşiği

SES DALGALARı Dalgalar genel olarak, mekanik ve elektromanyetik dalgalar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için bi

SES DALGALARı Dalgalar genel olarak, mekanik ve elektromanyetik dalgalar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için bi SES FĠZĠĞĠ SES DALGALARı Dalgalar genel olarak, mekanik ve elektromanyetik dalgalar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için bir ortama ihtiyaç duymazlar ve boşlukta da

Detaylı

Bilal ELÇİ tarafından düzenlenmiştir.

Bilal ELÇİ tarafından düzenlenmiştir. SES BU ÜNİTEDE BİLMENİZ GEREKENLER 1. Bir ses dalgasının belli bir frekans ve genliği olduğunu 2. Sesin titreşimler sonucu oluştuğunu 3. Ses yüksekliğinin sesin ince veya kalın olması anlamına geldiğini

Detaylı

MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ

MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ Dr. Serdar YILMAZ MEÜ Fizik Bölümü Ses dalgalarının özellikleri 2 MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ Matematik, yaşamı anlatmakta kullanılır. Matematik yoluyla anlatma, yanlış anlama ve algılamayı engeller. Yaşamda

Detaylı

TİTREŞİM VE DALGALAR BÖLÜM PERİYODİK HAREKET

TİTREŞİM VE DALGALAR BÖLÜM PERİYODİK HAREKET TİTREŞİM VE DALGALAR Periyodik Hareketler: Belirli aralıklarla tekrarlanan harekete periyodik hareket denir. Sabit bir nokta etrafında periyodik hareket yapan cismin hareketine titreşim hareketi denir.

Detaylı

1.Bölüm Ses, Ses bileşenleri, İnsan kulağının duyarlılığı, İşitsel-Fizyolojik yeğinlik, Grafik gösterme biçimleri Prof. Dr.

1.Bölüm Ses, Ses bileşenleri, İnsan kulağının duyarlılığı, İşitsel-Fizyolojik yeğinlik, Grafik gösterme biçimleri Prof. Dr. AKUSTİK TEMEL KONULARI SUNUMU 1.Bölüm Ses, Ses bileşenleri, İnsan kulağının duyarlılığı, İşitsel-Fizyolojik yeğinlik, Grafik gösterme biçimleri Prof. Dr. Neşe Yüğrük AKDAĞ MİMARİ AKUSTİK AKUSTİK BİLİMİNİN

Detaylı

Ünite. Dalgalar. 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları

Ünite. Dalgalar. 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları 7 Ünite Dalgalar 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları SES DALGALARI 3 Test 1 Çözümleri 3. 1. Verilen üç özellik ses dalgalarına aittir. Ay'da hava, yani maddesel bir ortam olmadığından sesi

Detaylı

CEVAP ANAHTARI: 1.TEST: 1.B 2.E 3.C 4.D 5.E 6.C 7.C 8.E 9.D 10.B 11.A 12.C 13.C 2.TEST: 1.E 2.E 3.D 4.A 5.C 6.D 7.E 8.E 9.D 10.D 11.E 12.E 13.D 3.TEST: 1. E 2.D 3E. 4.D 5.C 6.A 7.C 8.C 9.B 10.D 11.B 12.D

Detaylı

DALGALAR. Dalgalar titreşim doğrultusuna ve Taşıdığı enerjiye göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılır.

DALGALAR. Dalgalar titreşim doğrultusuna ve Taşıdığı enerjiye göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılır. DALGALAR Dalga hareketi Nedir? Durgun bir su birikintisine bir tas attığımızda, tasın suya düştüğü noktadan dışarıya doğru daireler seklinde bir hareketin yayıldığını görürüz. Bu hareket bir dalga hareketidir.

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

Işığın izlediği yol : Işık bir doğru boyunca km/saniye lik bir hızla yol alır.

Işığın izlediği yol : Işık bir doğru boyunca km/saniye lik bir hızla yol alır. IŞIK VE SES Işık ve ışık kaynakları : Çevreyi görmemizi sağlayan enerji kaynağına ışık denir. Göze gelen ışık ya bir cisim tarafından oluşturuluyordur ya da bir cisim tarafından yansıtılıyordur. Göze gelen

Detaylı

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ GÜRÜLTÜ DENETİMİNDE SES YUTUCU GEREÇLER Hava içinde yayılan ses enerjisi, duvar, döşeme, kapı, perde, camlı bölme ve benzeri bir engele rastladığı

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 1. Hafta Ses ve Gürültü ile İlgili Temel Kavramlar

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 1. Hafta Ses ve Gürültü ile İlgili Temel Kavramlar MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 1. Hafta Ses ve Gürültü ile İlgili Temel Kavramlar Ses Nedir? 1: Sessiz durum 2: Gürültü 3: Atmosfer Basıncı 4: Ses Basıncı Ses, dalgalar halinde yayılan bir enerjidir.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET A BASINÇ VE BASINÇ BİRİMLERİ (5 SAAT) Madde ve Özellikleri 2 Kütle 3 Eylemsizlik 4 Tanecikli Yapı 5 Hacim 6 Öz Kütle (Yoğunluk) 7 Ağırlık 8

Detaylı

SES Ses Dalgaları : [Anahtar kelimeler : genlik, frekans]

SES Ses Dalgaları : [Anahtar kelimeler : genlik, frekans] SES Ses Dalgaları : [Anahtar kelimeler : genlik, frekans] Sesin oluşumu : Titreşen cisimler ses üretir. Kaynaktan çıkan bir ses, tıpkı bir taşın durgun suya atıldığında oluşturduğu dalgalar gibi her yönde

Detaylı

derin sığ derin ADI: SOYADI: No: Sınıfı: Tarih.../.../... ALDIĞI NOT: a) Hava ortamından su ortamına gönderilen ses dalgalarının

derin sığ derin ADI: SOYADI: No: Sınıfı: Tarih.../.../... ALDIĞI NOT: a) Hava ortamından su ortamına gönderilen ses dalgalarının ADI: SOYADI: No: Sınıfı: Tarih.../.../... ALDIĞI NOT:... a) Enine dalgalarda ortamın parçacıklarının titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna... b) Ses en hızlı... en yavaş... yayılır. c) Dalgalar taşıdıkları

Detaylı

8. Sınıf. ozan deniz ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVI SES. 4. Sesleri birbirinden ayırmaya yarayan özelliğidir. K L M

8. Sınıf. ozan deniz ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVI SES. 4. Sesleri birbirinden ayırmaya yarayan özelliğidir. K L M 1. 3... Ḳ M Şekildeki çalar saatten etrafa yayılan ses dalgalarının K,, M noktalarındaki şiddetleri ve frekansları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? Şiddetleri Frekansları

Detaylı

G = mg bağıntısı ile bulunur.

G = mg bağıntısı ile bulunur. ATIŞLAR Havada serbest bırakılan cisimlerin aşağı doğru düşmesi etrafımızda her zaman gördüğümüz bir olaydır. Bu düşme hareketleri, cisimleri yerin merkezine doğru çeken bir kuvvetin varlığını gösterir.

Detaylı

Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3

Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3 Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3 Faz ve Grup Hızı Güç ve Enerji Düzlem Dalgaların Düzlem Sınırlara Dik Gelişi Düzlem Dalgaların Düzlem Sınırlara Eğik Gelişi Dik Kutuplama Paralel Kutuplama Faz ve Grup

Detaylı

SES BAYRAM DERİN MEHMET AKİF İNAN İLKOKULU 4 A SINIFI ÖĞRETMENİ

SES BAYRAM DERİN MEHMET AKİF İNAN İLKOKULU 4 A SINIFI ÖĞRETMENİ SES BAYRAM DERİN MEHMET AKİF İNAN İLKOKULU 4 A SINIFI ÖĞRETMENİ SES VE ÖZELLİKLERİ Katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerin oluşturduğu maddesel (tanecikli) ortamlarda dalga şeklinde yayılabilen, titreşimlerden

Detaylı

BASICS OF ARCHITECTURAL ACOUSTICS & REVERBERATION TIME

BASICS OF ARCHITECTURAL ACOUSTICS & REVERBERATION TIME ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS BASICS OF ARCHITECTURAL ACOUSTICS & REVERBERATION TIME Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ 2013-2014 SPRING Içindekiler Yapi Akustiğinde Temel Bilgiler ve Reverberasyon

Detaylı

6.2. GÜRÜLTÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

6.2. GÜRÜLTÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ GÜRÜLTÜ 6.1 Giriş İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de "gürültü" dür. Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. Son zamanlarda iş

Detaylı

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma:

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma: KUTUPLANMA (POLARİZASYON). Giriş ve Temel ilgiler Işık, bir elektromanyetik dalgadır. Elektromanyetik dalgalar maddesel ortamlarda olduğu gibi boşlukta da yayılabilirler. Elektromanyetik dalgaların özellikleri

Detaylı

4. ÜNĠTE : SES. Ses, bir noktadan baģka bir noktaya doğru dalgalar halinde yayılır. Bu dalgalar titreģimler sonucunda meydana gelir.

4. ÜNĠTE : SES. Ses, bir noktadan baģka bir noktaya doğru dalgalar halinde yayılır. Bu dalgalar titreģimler sonucunda meydana gelir. 4. ÜNĠTE : SES 1 SES; madde moleküllerinin titreģimiyle oluģan bir dalga hareketidir(titreģim hareketidir). Ses; katı, sıvı veya gaz gibi maddesel bir ortamda yayılır. BoĢlukta ses yayılmaz. *Havası boģaltılmıģ

Detaylı

HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ

HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ Sabit kabul edilen bir noktaya göre bir cismin konumundaki değişikliğe hareket denir. Bu sabit noktaya referans noktası denir. Fizikte hareket üçe ayrılır Ötelenme Hareketi:

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 9 Mekanik ve Elektromanyetik Dalga Hareketi TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ Adem ÇALIŞKAN Mekanik dalgalar Temelde taneciklerin boyuna titreşimlerinden kaynaklanırlar. Yayılmaları için mutlaka bir ortama

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği -Fizik I 2013-2014 Dönme Hareketinin Dinamiği Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 İçerik Vektörel Çarpım ve Tork Katı Cismin Yuvarlanma Hareketi Bir Parçacığın Açısal Momentumu Dönen Katı Cismin

Detaylı

ĐŞ GÜÇ ENERJĐ. Zaman. 5. Uygulanan kuvvet cisme yol aldıramıyorsa iş yapılmaz. W = 0

ĐŞ GÜÇ ENERJĐ. Zaman. 5. Uygulanan kuvvet cisme yol aldıramıyorsa iş yapılmaz. W = 0 ĐŞ GÜÇ ENERJĐ Đş kelimesi, günlük hayatta çok kullanılan ve çok geniş kapsamlı bir kelimedir. Fiziksel anlamda işin tanımı tektir.. Yapılan iş, kuvvet ile kuvvetin etkisinde yapmış olduğu yerdeğiştirmenin

Detaylı

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

- 1 - ŞUBAT KAMPI SINAVI-2000-I. Grup. 1. İçi dolu homojen R yarıçaplı bir top yatay bir eksen etrafında 0 açısal hızı R

- 1 - ŞUBAT KAMPI SINAVI-2000-I. Grup. 1. İçi dolu homojen R yarıçaplı bir top yatay bir eksen etrafında 0 açısal hızı R - - ŞUBT KMPI SINVI--I. Grup. İçi dolu omojen yarıçaplı bir top yatay bir eksen etrafında açısal ızı ile döndürülüyor e topun en alt noktası zeminden yükseklikte iken serbest bırakılıyor. Top zeminden

Detaylı

EEM 202 DENEY 9 Ad&Soyad: No: RC DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANSTA RC DEVRELERİ (FİLTRELER)

EEM 202 DENEY 9 Ad&Soyad: No: RC DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANSTA RC DEVRELERİ (FİLTRELER) EEM 0 DENEY 9 Ad&oyad: R DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANTA R DEVRELERİ (FİLTRELER) 9. Amaçlar Değişken frekansta R devreleri: Kazanç ve faz karakteristikleri Alçak-Geçiren filtre Yüksek-Geçiren filtre

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

Doğrusal Momentum ve Çarpışmalar

Doğrusal Momentum ve Çarpışmalar Doğrusal Momentum ve Çarpışmalar 1. Kütlesi m 1 = 0.5 kg olan bir blok Şekil 1 de görüldüğü gibi, eğri yüzeyli m 2 = 3 kg kütleli bir cismin tepesinden sürtünmesiz olarak kayıyor ve sürtünmesiz yatay zemine

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1 Kinetik Gaz Kuramının Varsayımları Boyle, Gay-Lussac ve Avagadro deneyleri tüm ideal gazların aynı davrandığını göstermektedir ve bunları açıklamak üzere kinetik gaz kuramı ortaya atılmıştır. 1. Gazlar

Detaylı

ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ

ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ Ses kirliliğinin insan üzerindeki etkisi nedir? YILIN DÜĞÜNÜ! Düğün dernek kurulur çok güzel şeylerdir bunlar fakat herkes herşeyi normal olarak yapsa birbirlerine saygı gösterse daha

Detaylı

OPTİK. Işık Nedir? Işık Kaynakları

OPTİK. Işık Nedir? Işık Kaynakları OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

BASİT HARMONİK HAREKET

BASİT HARMONİK HAREKET BASİT HARMONİK HAREKET Bir doğru üzerinde bulunan iki nokta arasında periyodik olarak yer değiştirme ve ivmesi değişen hareketlere basit harmonik hareket denir. Sarmal yayın ucuna bağlanmış bir cismin

Detaylı

V = g. t Y = ½ gt 2 V = 2gh. Serbest Düşme NOT:

V = g. t Y = ½ gt 2 V = 2gh. Serbest Düşme NOT: Havada serbest bırakılan cisimlerin aşağı doğru düşmesi etrafımızda her zaman gördüğümüz bir olaydır. Bu düşme hareketleri, cisimleri yerin merkezine doğru çeken bir kuvvetin varlığını gösterir. Daha önceki

Detaylı

YAPI FİZİĞİ 2 HACİM AKUSTİĞİ Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı

YAPI FİZİĞİ 2 HACİM AKUSTİĞİ Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı YAPI FİZİĞİ 2 HACİM AKUSTİĞİ 1. Bölüm Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı Yapı Fiziği II-Hacim Akustiği 1 MİMARİ AKUSTİK YAPI AKUSTİĞİ/NOISE CONTROL (-Gürültü

Detaylı

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler Buraya dek sınırsız ortamlarda tek başına bulunan antenlerin ışıma alanları incelendi. Anten yakınında bulunan başka bir ışınlayıcı ya da bir yansıtıcı,

Detaylı

Bilgi İletişim ve Teknoloji

Bilgi İletişim ve Teknoloji MADDENİN HALLERİ Genel olarak madde ya katı ya sıvı ya da gaz hâlinde bulunur. İstenildiğinde ortam şartları elverişli hâle getirilerek bir hâlden diğerine dönüştürülebilir. Maddenin katı, sıvı ve gaz

Detaylı

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar:

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar: Mekanik Dinamik İp dalgalarının faz hızı Neler öğrenebilirsiniz? Dalgaboyu Faz hızı Grup hızı Dalga denklemi Harmonik dalga İlke: Bir dört köşeli halat (ip) gösterim motoru arasından geçirilir ve bir lineer

Detaylı

İŞ : Şekilde yörüngesinde hareket eden bir parçacık üzerine kuvveti görülmektedir. Parçacık A noktasından

İŞ : Şekilde yörüngesinde hareket eden bir parçacık üzerine kuvveti görülmektedir. Parçacık A noktasından İŞ : Şekilde yörüngesinde hareket eden bir parçacık üzerine etkiyen F kuvveti görülmektedir. Parçacık A noktasından r geçerken konum vektörü uygun bir O orijininden ölçülmektedir ve A dan A ne diferansiyel

Detaylı

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j ISI VE SICAKLIK ISI Isı ve sıcaklık farklı şeylerdir. Bir maddeyi oluşturan bütün taneciklerin sahip olduğu kinetik enerjilerin toplamına ISI denir. Isı bir enerji türüdür. Isı birimleri joule ( j ) ve

Detaylı

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI VE ISI. Maddenin Sınıflandırılması

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI VE ISI. Maddenin Sınıflandırılması Maddenin Sınıflandırılması 1.Katı Tanecikler arasında boşluk yoktur. Genleşir. Sıkıştırılamaz 2.Sıvı Tanecikler arasında boşluk azdır. Konulduğu kabın şeklini alır. Azda olsa sıkıştırılabilir. Genleşir.

Detaylı

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır.

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır. Bölüm 5: Hareket Yasaları(Özet) Önceki bölümde hareketin temel kavramları olan yerdeğiştirme, hız ve ivme tanımlanmıştır. Bu bölümde ise hareketli cisimlerin farklı hareketlerine sebep olan etkilerin hareketi

Detaylı

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI; sıcaklık farkından dolayı sistemden diğerine transfer olan bir enerji türüdür. Termodinamik bir sistemin hal değiştirirken geçen ısı transfer miktarıyla ilgilenir. Isı transferi

Detaylı

YAPI FİZİĞİ 1. YAPI AKUSTİĞİ 3. Bölüm. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ. Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı

YAPI FİZİĞİ 1. YAPI AKUSTİĞİ 3. Bölüm. Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ. Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı YAPI FİZİĞİ 1 YAPI AKUSTİĞİ 3. Bölüm Prof. Dr. Neşe Yüğrük Akdağ Yıldız Teknik Üniversitesi Yapı Fiziği Bilim Dalı Ses İle İlgili Fiziksel Olaylar Sesin doğması Sesin yayılması Sesin yansıması Sesin yutulması

Detaylı

SES ÇALIŞMA KÂĞIDI. Sadece cetveli aşağıya doğru cetvelin boyunu uzatmalı cetvelin boyunu kısaltmalı daha fazla çekmeli

SES ÇALIŞMA KÂĞIDI. Sadece cetveli aşağıya doğru cetvelin boyunu uzatmalı cetvelin boyunu kısaltmalı daha fazla çekmeli SES ÇALIŞMA KÂĞIDI Yukarıdaki deney düzeneğini hazırlayan Yavuz, cetvelin oluşturduğu ses dalgalarını şekildeki gibi çiziyor. Buna göre Yavuz un aşağıdaki ses dalgaları oluşturması için ne yapması gerektiğini

Detaylı

MADDE VE IŞIK saydam maddeler yarı saydam maddeler saydam olmayan

MADDE VE IŞIK saydam maddeler yarı saydam maddeler saydam olmayan IŞIK Görme olayı ışıkla gerçekleşir. Cisme gelen ışık, cisimden yansıyarak göze gelirse cisim görünür. Ama bu cisim bir ışık kaynağı ise, hangi ortamda olursa olsun, çevresine ışık verdiğinden karanlıkta

Detaylı

A A A A A FİZİK TESTİ Ö Z G Ü N D E R S A N E. 1. Bu testte 30 soru vardır. Testin tümü için verilen cevaplama süresi 45 dakikadır.

A A A A A FİZİK TESTİ Ö Z G Ü N D E R S A N E. 1. Bu testte 30 soru vardır. Testin tümü için verilen cevaplama süresi 45 dakikadır. Fİİ TTİ. Bu testte 0 soru vardır. Testin tümü için verilen cevaplama süresi dakikadır... sal eksenleri çakışık, odak uzaklıkları sırasıyla f ve f olan tümsek ve çukur aynadan oluşan sistemde tümsek aynaya

Detaylı

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1 Kinetik Gaz Kuramından Gazların Isınma Isılarının Bulunması Sabit hacimdeki ısınma ısısı (C v ): Sabit hacimde bulunan bir mol gazın sıcaklığını 1K değiştirmek için gerekli ısı alışverişi. Sabit basınçtaki

Detaylı

Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop. Teorik Bilgi

Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop. Teorik Bilgi DENEY 8: PASİF FİLTRELER Deneyin Amaçları Pasif filtre devrelerinin çalışma mantığını anlamak. Deney Malzemeleri Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop.

Detaylı

ses ve titresim Teknik Bülten No: 7 HAZİRAN 2011 SES VE GÜRÜLTÜ

ses ve titresim Teknik Bülten No: 7 HAZİRAN 2011 SES VE GÜRÜLTÜ Teknik Bülten No: 7 HAZİRAN 2011 ses ve titresim SES VE GÜRÜLTÜ K atı, sıvı ve gaz halindeki maddelerin oluşturduğu tanecikli (maddesel) ortamlarda dalgalar şeklinde yayılabilen enerji türüne ses denir.

Detaylı

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık maddedeki moleküllerin hareket hızları ile ilgilidir. Bu maddeler için aynı veya farklı olabilir. Yani; Sıcaklık ortalama hızda hareket eden bir molekülün hareket (kinetik) enerjisidir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER 27.10.2016 DİNAMİK 01 Giriş ve Temel Prensipler Dinamiğin Prensipleri (Newton Kanunları) 1) Eylemsizlik Prensibi (Dengelenmiş Kuvvetler) 2) Temel Prensip (Dengelenmemiş Kuvvetler) 3) Etki-Tepki

Detaylı

Suya atılan küçük bir taşın su yüzeyinde oluşturduğu hareketler dalga hareketine örnek olarak verilebilir. Su yüzeyinde oluşan dalgalar suyun alt

Suya atılan küçük bir taşın su yüzeyinde oluşturduğu hareketler dalga hareketine örnek olarak verilebilir. Su yüzeyinde oluşan dalgalar suyun alt Suya atılan küçük bir taşın su yüzeyinde oluşturduğu hareketler dalga hareketine örnek olarak verilebilir. Su yüzeyinde oluşan dalgalar suyun alt tabakalarını etkilemez. Yani su dalgaları yüzey dalgalarıdır.

Detaylı

DENEY 6 BASİT SARKAÇ

DENEY 6 BASİT SARKAÇ DENEY 6 BASİT SARKAÇ AMAÇ: Bir basit sarkacın temel fiziksel özelliklerinin incelenmesi. TEORİ: Basit sarkaç şekilde görüldüğü gibi kütlesiz bir ip ve ucuna asılı noktasal bir kütleden ibarettir. Şekil

Detaylı

Su Dalgaları Testlerinin Çözümleri. Test 1 in Çözümleri

Su Dalgaları Testlerinin Çözümleri. Test 1 in Çözümleri Test 1 in Çözümleri 1. 5 dalga tepesi arası 4λ eder.. Su Dalgaları Testlerinin Çözümleri 4λ = 0 cm 1 3 4 5 λ = 5 cm bulunur. Stroboskop saniyede 8 devir yaptığına göre frekansı 4 s 1 dir. Dalgaların frekansı;

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Spektroskopiye Giriş Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY SPEKTROSKOPİ Işın-madde etkileşmesini inceleyen bilim dalına spektroskopi denir. Spektroskopi, Bir örnekteki atom, molekül veya iyonların

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

Çözüm: K ve M çünkü, Cisim sabit alabilmesi için kuvvetin sıfır olması gerekir

Çözüm: K ve M çünkü, Cisim sabit alabilmesi için kuvvetin sıfır olması gerekir KUVVET SORULARI (I)- L nin kütlesi K nın kütlesinden büyüktür. Çünkü hareket yönü aşağıya doğrudur. (II)- Sürtünme olup olmadığı kesin değildir. (III)- L nin ağırlığı, ipte oluşan T gerilme kuvvetinden

Detaylı

Fizik 203. Ders 6 Kütle Çekimi-Isı, Sıcaklık ve Termodinamiğe Giriş Ali Övgün

Fizik 203. Ders 6 Kütle Çekimi-Isı, Sıcaklık ve Termodinamiğe Giriş Ali Övgün Fizik 203 Ders 6 Kütle Çekimi-Isı, Sıcaklık ve Termodinamiğe Giriş Ali Övgün Ofis: AS242 Fen ve Edebiyat Fakültesi Tel: 0392-630-1379 ali.ovgun@emu.edu.tr www.aovgun.com Kepler Yasaları Güneş sistemindeki

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ Öğr. Gör. Fatih KURTULUŞ 4.BÖLÜM: STATİK MOMENT - MOMENT (TORK) Moment (Tork): Kuvvetin döndürücü etkisidir. F 3 M ile gösterilir. Vektörel büyüklüktür. F 4 F 3. O. O F 4

Detaylı

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü nedir? Basit olarak, istenmeyen veya zarar veren ses db Skalası Ağrı eşiği 30 mt uzaklıktaki karayolu Gece mesken alanları 300 mt yükseklikte

Detaylı

DEPREMLER - 2 İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Deprem Nedir?

DEPREMLER - 2 İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Deprem Nedir? İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ 10.03.2015 DEPREMLER - 2 Dr. Dilek OKUYUCU Deprem Nedir? Yerkabuğu içindeki fay düzlemi adı verilen kırıklar üzerinde biriken enerjinin aniden boşalması ve kırılmalar

Detaylı

İleri Diferansiyel Denklemler

İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

YAPI AKUSTİĞİNDE 30 TERİM 30 TANIM

YAPI AKUSTİĞİNDE 30 TERİM 30 TANIM YAPI AKUSTİĞİNDE 30 TERİM 30 TANIM İlk Baskı : AKUSTİK GÖLGE Havada yayılan sesin önüne gelen engellerin, tıpkı ışıkta olduğu gibi, gölgeleri oluşur. Buna akustik gölge denir. Dış mekanda, özellikle trafik

Detaylı

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU LASER (Light AmplificaLon by SLmulated Emission of RadiaLon) Özellikleri Koherens (eş fazlı ve aynı uzaysal yönelime sahip), monokromalk

Detaylı

Bir cismin iki konumu arasındaki vektörel uzaklıktır. Başka bir ifadeyle son konum (x 2 ) ile ilk konum

Bir cismin iki konumu arasındaki vektörel uzaklıktır. Başka bir ifadeyle son konum (x 2 ) ile ilk konum DOĞRUSAL ve BAĞIL HAREKET Hareket Maddelerin zamanla yer değiştirmesine hareket denir. Fakat cisimlerin nereye göre yer değiştirdiği ve nereye göre hareket ettiği belirtilmelidir. Örneğin at üstünde giden

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

SİSMİK DALGALAR. Doç.Dr. Eşref YALÇINKAYA (4. Ders) Sismogramlar üzerinde gözlenebilen dalgalar sismik dalgalar olarak adlandırılır.

SİSMİK DALGALAR. Doç.Dr. Eşref YALÇINKAYA (4. Ders) Sismogramlar üzerinde gözlenebilen dalgalar sismik dalgalar olarak adlandırılır. SİSMİK DALGALAR Doç.Dr. Eşref YALÇINKAYA (4. Ders) Sismik dalgalar Sismogramlar üzerinde gözlenebilen dalgalar sismik dalgalar olarak adlandırılır. Sismik dalgalar bir kaynaktan ortaya çıkarlar ve; hem

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL ELEKTRİKSEL POTANSİYEL Elektriksel Potansiyel Enerji Elektriksel potansiyel enerji kavramına geçmeden önce Fizik-1 dersinizde görmüş olduğunuz iş, potansiyel enerji ve enerjinin korunumu kavramları ile

Detaylı

Fizik 101: Ders 6 Ajanda. Tekrar Problem problem problem!! ivme ölçer Eğik düzlem Dairesel hareket

Fizik 101: Ders 6 Ajanda. Tekrar Problem problem problem!! ivme ölçer Eğik düzlem Dairesel hareket Fizik 101: Ders 6 Ajanda Tekrar Problem problem problem!! ivme ölçer Eğik düzlem Dairesel hareket Özet Dinamik. Newton un 3. yasası Serbest cisim diyagramları Problem çözmek için sahip olduğumuz gereçler:

Detaylı

ISININ YAYILMA YOLLARI

ISININ YAYILMA YOLLARI ISININ YAYILMA YOLLARI Isı 3 yolla yayılır. 1- İLETİM : Isı katılarda iletim yoluyla yayılır.metal bir telin ucu ısıtıldığında diğer uçtan tutan el ısıyı çok çabuk hisseder.yoğun maddeler ısıyı daha iyi

Detaylı

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Fizik 8.01 Ödev # 8 Güz, 1999 ÇÖZÜMLER Dru Renner dru@mit.edu 14 Kasım 1999 Saat: 18.20 Problem 8.1 Bir sonraki hareket bir odağının merkezinde gezegenin

Detaylı

Yay Dalgaları. Test 1 Çözümleri cm m = 80 cm

Yay Dalgaları. Test 1 Çözümleri cm m = 80 cm Yay Dalgaları YY DGRI 1 Test 1 Çözüleri 3. 0 c = 80 c 1. = 8 biri 0 c rdaşık iki tepe arasındaki uzaklık dalga boyudur. Bu duruda dalga boyu şekildeki gibi 80 c olarak bulunur. v = f bağıntısına göre hız;

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

2. Konum. Bir cismin başlangıç kabul edilen sabit bir noktaya olan uzaklığına konum denir.

2. Konum. Bir cismin başlangıç kabul edilen sabit bir noktaya olan uzaklığına konum denir. HAREKET Bir cismin zamanla çevresindeki diğer cisimlere göre yer değiştirmesine hareket denir. Hareket konumuzu daha iyi anlamamız için öğrenmemiz gereken diğer kavramlar: 1. Yörünge 2. Konum 3. Yer değiştirme

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Hazırlayan Prof. Dr. Mustafa Cavcar Aerodinamik Kuvvet Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın havayagörehızının () karesi, havanın yoğunluğu

Detaylı

FİZİK PROJE ÖDEVİ İŞ GÜÇ ENERJİ NUR PINAR ŞAHİN 11 C 741

FİZİK PROJE ÖDEVİ İŞ GÜÇ ENERJİ NUR PINAR ŞAHİN 11 C 741 FİZİK PROJE ÖDEVİ İŞ GÜÇ ENERJİ NUR PINAR ŞAHİN 11 C 741 İŞ İş kelimesi, günlük hayatta çok kullanılan ve çok geniş kapsamlı bir kelimedir. Fiziksel anlamda işin tanımı tektir. Yola paralel bir F kuvveti

Detaylı

IŞIK VE SES Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Muğla 2016

IŞIK VE SES Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Muğla 2016 IŞIK VE SES Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Muğla 2016 IŞIĞIN ÖZELLİKLERİ Işık maddenin fiziksel yapısındaki atomik etkileşim sonucu meydana gelen ve ışıyan bir enerji türüdür. Işık bir kaynaktan doğrusal

Detaylı

Yıldızlara gidemeyiz; sadece onlardan gelen ışınımı teleskopların yardımıyla gözleyebilir ve çözümleyebiliriz.

Yıldızlara gidemeyiz; sadece onlardan gelen ışınımı teleskopların yardımıyla gözleyebilir ve çözümleyebiliriz. Yıldızlara gidemeyiz; sadece onlardan gelen ışınımı teleskopların yardımıyla gözleyebilir ve çözümleyebiliriz. Işık genellikle titreşen elektromanyetik dalga olarak düşünülür; bu suda ilerleyen dalgaya

Detaylı

YAY VE SU DALGALARI BÖLÜM 30

YAY VE SU DALGALARI BÖLÜM 30 YAY VE SU DAGAAR BÖÜM 3 MODE SORU 1 DE SORUARN ÇÖZÜMER 4. dalga kayna V=cm/s 1. 1 λ λ 3 λ 4 λ 5 λ 6 dalga kayna 1cm Ardı ardına gelen 6 dalga tepesi arasındaki uzaklık 5λ dır. Bu durumda dalgaların dalga

Detaylı

BAHAR YARIYILI FİZİK 2 DERSİ. Doç. Dr. Hakan YAKUT. Fizik Bölümü

BAHAR YARIYILI FİZİK 2 DERSİ. Doç. Dr. Hakan YAKUT. Fizik Bölümü 2015-2016 BAHAR YARIYILI FİZİK 2 DERSİ Doç. Dr. Hakan YAKUT SAÜ Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü Ofis: FEF A Blok, 3. Kat, Oda No: 812, İş tel.: 6092 (+90 264 295 6092) BÖLÜM 7 MANYETİK ALANLAR 2 İÇERİK

Detaylı

I FİZİĞE ÖN HAZIRLIKLAR

I FİZİĞE ÖN HAZIRLIKLAR İÇİNDEKİLER Önsöz. III Bölüm I FİZİĞE ÖN HAZIRLIKLAR 1 1 Ölçme ve Birim Sistemleri 1 2 Uzunluk, Kütle ve Zaman Büyüklükleri (Standartları) 1 3 Boyut Analizi 1 4 Birim Çevirme ve Dönüşüm Çarpanları 1 5

Detaylı

SESİN MADDEYLE ETKİLEŞİMİ

SESİN MADDEYLE ETKİLEŞİMİ SESİN MADDEYLE ETKİLEŞİMİ HÜSEYİN ve EMRE ŞEHİT POLİS İSMAİL ÖZBEK ORTAOKULU 1 SES NEDİR? Atmosferde canlıların işitme organları tarafından algılanabilen periyodik basınç değişimleridir. Fiziksel boyutta

Detaylı

1. AMAÇ Işınımla ısı transferi olayının tanıtılması, Stefan-Boltzman kanunun ve ters kare kanunun gösterilmesi.

1. AMAÇ Işınımla ısı transferi olayının tanıtılması, Stefan-Boltzman kanunun ve ters kare kanunun gösterilmesi. IŞINIMLA ISI TRANSFERİ 1. AMAÇ Işınımla ısı transferi olayının tanıtılması, Stefan-Boltzman kanunun ve ters kare kanunun gösterilmesi. 2. TEORİ ÖZETİ Elektromanyetik dalgalar şeklinde veya fotonlar vasıtasıyla

Detaylı

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-3

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-3 SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-3 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK DALGA YAYINIMI Dalga Cepheleri Ve Işınlar Bir kaynaktan çıkan dalganın hareketi sırasında herhangi bir zamanda hareketin başlamak üzere olduğu noktaları

Detaylı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fizik Bölümü Fizik I Dersi Final Sınavı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fizik Bölümü Fizik I Dersi Final Sınavı Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fizik Bölümü Fizik I Dersi Final Sınavı 17 Ocak 2013 Hazırlayan: Yamaç Pehlivan Başlama saati: 11:00 Bitiş Saati: 12:40 Toplam Süre: 100 Dakika Lütfen adınızı ve

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

METEOROLOJİ. IV. HAFTA: Hava basıncı

METEOROLOJİ. IV. HAFTA: Hava basıncı METEOROLOJİ IV. HAFTA: Hava basıncı HAVA BASINCI Tüm cisimlerin olduğu gibi havanın da bir ağırlığı vardır. Bunu ilk ortaya atan Aristo, deneyleriyle ilk ispatlayan Galileo olmuştur. Havanın sahip olduğu

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Dinamik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Dinamik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Dinamik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 13 Parçacık Kinetiği: Kuvvet ve İvme Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Dinamik, R.C.Hibbeler, S.C.Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 13 Parçacık

Detaylı

ALTERNATİF AKIMIN DENKLEMİ

ALTERNATİF AKIMIN DENKLEMİ 1 ALTERNATİF AKIMIN DENKLEMİ Ani ve Maksimum Değerler Alternatif akımın elde edilişi incelendiğinde iletkenin 90 ve 270 lik dönme hareketinin sonunda maksimum emk nın indüklendiği görülür. Alternatif akımın

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı