OLANAKLAR, TERCIHLER VE SEÇIMLER 2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OLANAKLAR, TERCIHLER VE SEÇIMLER 2"

Transkript

1 OLANAKLAR, TERCIHLER VE SEÇIMLER 2 1. TÜKETIM OLANAKLARI BÖLÜNEBILIR VE BÖLÜNEMEZ MALLAR FIYAT VE GELIRDE DEĞIŞMELER 3 2. TERCIHLER KAYITSIZLIK EĞRILERI VE TERCIHLER İKAME DERECESI KAYITSIZLIK EĞRILERINE GETIRILEN ELEŞTIRILER KAYITSIZLIK EĞRILERINDE İLGINÇ DURUMLAR 9 3. SEÇIM ZEVK VE TERCIHLER İÇBÜKEY KAYITSIZLIK EĞRILERI VE DENGE TÜKETICI DAVRANIŞININ ÖNGÖRÜLMESI FIYATTA BIR DEĞIŞME GELIRDE DEĞIŞME FIYATTA DEĞIŞME: GELIR VE İKAME ETKISI Slutsk Denklemi YARDIM VE DOĞRUDAN YARDIMLAR TÜKETICI TERCIHINE AÇIKLANMIŞ TERCIH YAKLAŞIMI MODEL, KURAM VE GERÇEKLILIK HANEHALKININ BAŞKA SEÇIMLERI DÖNEMLERARASI BÜTÇE SINIRLAMASI VE TÜKETICI DENGESI Faiz Oranı ve Bütçe Sınırlaması BELIRSIZLIK VE TÜKETICI DENGESI TÜKETICI DENGESI VE ZAMANIN FIRSAT MALIYETI: TAM FIYATLAMA VE TAM BÜTÇE DOĞRUSU FAYDA VE TALEP: MATEMATIKSEL YAKLAŞIM FAYDA VE TALEP FONKSIYONLARI TAZMIN EDILMIŞ TALEP FONKSIYONU SLUTSKY EŞITLIĞI İKAME ESNEKLIĞI VE İKAME ETKISININ BÜYÜKLÜĞÜ TÜKETICI ARTIĞI ANALIZI 44 1

2 Olanaklar, Tercihler ve Seçimler 1. Tüketim Olanakları Hanehalkı gelirini mevcut mal ve hizmetler arasında nasıl dağıtır? Soru bütçe doğrusundan hareketle anıtlanabilir. Bütçe doğrusu hanehalkının geliridir. Hanehalkının emek gelir dışında başka aktiflerinin getirisi olmadığı varsaılmaktadır. Örneğin serveti, faiz geliri oktur. Daha sonra bu varsaım kısmen değiştirilecektir. Burada gelir ve mal hizmetlerinin fiatları veridir. Hanehalkının ve mal ve hizmetlerin fiatlarını etkilemesi söz konusu değildir. Kola a b Erişilemez Bölge c Bütçe Doğrusu d Erişilebilir Bölge e 0 Elma Şekil 1. Bütçe doğrusu Bütçe doğrusu iki mallı düna varsaımı çerçevesinde hesapla nacaktır. (Şekil 1). Gelir = Y, elma fiatı = P M, kola fiatı = P S, elma miktarı = Q M, kola miktarı = Q S olsun. Buradan, P S Q S + P M Q M = Y`dir. Gerekli düzenlemeler apılırsa; Q S PM P Q Y M Q P S S S Y PM P P Q M elde edilecektir. S S 2

3 Q M = 0 ise, Q S = Y, QS = 0 ise, Q M = P S Y P M dir. Bölece, bütçe denklemi veri fiatlar ve veri gelirde tüketimin sınırlarını açıklamaktadır. a`da bütün gelir kola, e`de elma tüketimine gitmektedir. Bütçe doğrusunun üstünde herhangi bir noktada tüketim olanaklı değildir. Çünkü gelir etmemektedir (Erişilemez Bölge). Pa Bütçe doğrusunun eğimi, fiat oranlarına, e eşittir. Pb 1.1. Bölünebilir ve Bölünemez Mallar İstenilen herhangi bir miktarda satın alınabilen mallar bölünebilir mallardır. Bunlara örnek olarak gaz ve elektrik verilebilir. Bütün birim olarak alınabilir mallar bölünemez mallardır. Örnek olarak sinema verilebilir. Buradaki analizlerde bütün mal ve hizmetlerin bölünebilir olduğu varsaılmaktadır Fiat ve Gelirde Değişmeler Kola Kola Kola 0 Elma Elma Elma a) Elma Fiatında Düşüş b) Elma Fiatında Artış c) Gelirde Artış Şekil 2. Fiat, Gelir ve Bütçe Doğrusu Fiat ve gelirde değişmelerin sonuçları Şekil 2'den hareketle incelenebilir. Şekil 2a' da elma fiatında düşüş sonucu, bütçe doğrusu daha fazla elma tüketimi doğrultusunda kamaktadır. Şekil 2b'de kola fiatının ükselmesi sonucu bütçe doğrusu daha az kola tüketilebilme doğrultusunda kamaktadır. Şekil 2c'de gelir artışı sonucu (fiatlar değişmior), bütçe doğrusu paralel olarak kamaktadır. 3

4 Kısaca, bütçe doğrusu veri gelir ve fiatlar varsaımı altında hanehalkının tüketiminin maksimum miktarını belirlemektedir. Bir malın fiatı değiştiğinde bütçe doğrusunun eğimi değişmektedir. Gelir değiştiğinde bütçe doğrusu kamakta, ama eğimi değişmemektedir. 2. Tercihler Tercihler, birein hoşlandıkları vea hoşlanmadıklarıdır. Tercihler hakkında üç temel varsaım söz konusudur: 1. Tercihler malların fiatlarına bağlı değildir. 2. Tercihler gelire bağlı değildir. 3. Bir maldan daha çok tercih, diğerinden daha az tercih demektir. Bu varsaımlar, birein tercihlerinin zamanla değişmeeceği anlamına gelmemektedir. Arıca elbette gelir ve fiat etkilidir. Ama ani değişikliklerin nedeni fiat ve gelir olamaz. Tercihleri, tercih haritası olu ile daha ii görebiliriz. (Şekil 3) Bu bizi kaıtsızlık eğrilerine götürecektir. (Şekil 3, Şekil 4) Kola Kola Kola Tercih Edilen Tercih Edilen c c c Tercih Edilmeen Tercih Edilme en 0 Elma 0 Elma 0 Elma a) Bir Tüketim Noktası b) Tercih İlişkileri c) Kaıtsızlık Eğrisi Şekil 3. Tercihlerin Haritalanması Kaıtsızlık eğrisi, iki malın bütün bileşimlerini göstermektedir. Eğri üzerinde tüketici eşit tatmin sağlar. Bir tercih haritası ise saısız kaıtsızlık eğrilerinden oluşmaktadır. Her eğri kaıtsız durumu göstermektedir. Daha üksek eğri, daha aşağıdaki eğrie göre daha çok tatmin sağlamaktadır. Bundan dolaı tüketici s'i, c ve g ' e göre tercih etmektedir. g ve c arasında ise kaıtsızlık durumu vardır. Kaıtsızlık 4

5 eğrileri birbirlerini kesmezler. Kestikleri takdirde tutarsızlık olacaktır. Daha önce belirtildiği gibi A, B ' e, B, C e tercih edilirse A, C ' e tercih edilmelidir. Kesme durumunda C, A' a tercih edilebilir. Bu ise fada aklaşımının temel varsaımlarına akırıdır. Kaıtsızlık eğrileri dışbükedir, negatif eğimlidir. Kola c s g I 2 I 1 0 Elma Şekil 4. Bir Tercih Haritası Kaıtsızlık eğrileri elde edilirken tüketicinin aşağıdaki varsaımlarda bulunduğu kabul edilmektedir; a. Tercihler tamdır. Tüketici iki mal sepeti ile karşılaştığında, birini diğerine tercih eder vea aralarında kaıtsızdır. A sepeti, B e tercih edilirse, B, A a tercih edilirse, Tüketici A ve B sepeti arasında kaıtsızdır. Arıca, tercihler sıralanabilir. b. Tercihler dönüşlü (refleive) dür. A=B ise, A, B den farksızdır. c. Tercihler geçişlidir. A, B e; B, C e tercih edilirse, A, C e tercih edilir. Tüketici A ve B, B ve C arasında kaıtsızsa, A ve C arasında da kaıtsızdır. d. Tercihler süreklidir. e. Tercihler doumsuzdur. Çok daha iidir. f. Kaıtsızlık eğrileri azalan marjinal ikame oranı özelliği gösterirler. I 0 5

6 2.1. Kaıtsızlık Eğrileri ve Tercihler Kaıtsızlık eğrileri ve tercih ilişkisi marjinal ikame kavramı olula incelenebilir. Marjinal ikame oranı, birein kaıtsızlığını değiştirmeden, anı kaıtsızlık eğrisi üzerinde, bir maldan daha fazla tükettiğinde, diğer maldan ne kadar vazgeçmee istekli olduğunu göstermektedir (Şekil 5). Bir diğer tanımlama ile, kaıtsızlık eğrilerinin eğimi marjinal ikame oranı (MRS) dır. Kaıtsızlık eğrisi dikse MRS oktur. Yani bire küçük bir miktar A malı için, çok miktarda B malı bırakmaa isteklidir. Kaıtsızlık eğrisi dik değilse, MRS düşüktür. Kişi büük miktarda A için, küçük miktarda B den vazgeçebilir. MRS i teğet doğrular olula, tanjantını alıp hesaplaabiliriz. Kola 10 4 c MRS=2 MRS=1/ Elma Şekil 5. Marjinal İkame Oranı Denge noktasında, MRS bütçe doğrusunun eğimine eşittir. (c noktası) MRS Pa dir. Pb 6

7 Azalan MRS, anı tatmin için daha fazla A, daha az B malı demektir. Bu durumda ikame derecesi ne kadardır? 2.2. İkame Derecesi İkame derecesi mallara göre değişir. Örneğin iki farklı marka bilgisaar arasında akın ikame vardır. Tam ikame durumunda MRS sabittir (Şekil 6). Tamamlaıcılık durumunda ikame oktur. Kaıtsızlık eğrileri L şeklindedir Kaıtsızlık Eğrilerine Getirilen Eleştiriler Kaıtsızlık eğrileri aklaşımının sağladığı avantajlar önemli olmasına karşın, bu kuram önemli açıklara da sahiptir. Kuramın temel zaıflığı kaıtsızlık eğrilerinin varlığı ve dışbükeliği (içbüke kaıtsızlık eğrilerinden ileride söz edeceğiz) ile ilgili aksiomatik varsaımdan kanaklanmaktadır. Kuram kaıtsızlık eğrilerinin varlığı ve şekli hakkında hiç bir kanıt vermemektedir. Kurama göre, kaıtsızlık eğrileri vardır ve varsaıldığı gibi dışbükedir. Ek olarak tüketicinin tercihlerini kuramın ifade ettiği kesinlik ve rasonellikte apıp apamaacağı da soruşturulabilir. Tüketici tercihleri çeşitli faktörlerin etkisi altında sürekli değişmektedir. Dolaısıla, tüketici tercih sıralaması apılabilse bile, bu sıralamanın çok kısa bir zaman aralığı için geçerli olduğu kabul edilmelidir. Son olarak, bu kuram kardinalist okula ait rasonellik ve marjinal ikame oranı tanımı içinde örtük olarak varolan marjinal fada kavramını kullanmaa devam ederek, kardinalist okulun temel zaıflıklarından kurtulma olanağı bulamamıştır. Kaıtsızlık eğrileri aklaşımının bir diğer zaıflığı irrasonel davranışa neden olan ve dolaısıla kuram kapsamı dışında kalan reklam, geçmişte edinilmiş davranış kalıpları (alışkanlık), stok, tüketici tercihleri arasında bağımlılık gibi faktörleri gözönüne almamasından kanaklanmaktadır. Bunlar firma, fiat ve miktar kararlarını oluşturmada önemli rol onamaktadırlar. 7

8 Kola Kantinden Kalem Almak I 2 I 1 I 1 I 2 0 Sinema Kırtasieden Kalem Almak a) Olağan İkame b) Tam İkame Sol Aakkabı Elektrikli Aletler I 1 I 1 I 0 I 0 Sağ Aakkabı Elektrik c) Tamamlaıcılık d) Güçlü Tamamlaıcılık A nın elması I 1 Şekil 6. İkame Edilme Derecesi e) Yakın İkame I 0 B nin elması 8

9 Bunlardan dolaı son ıllarda aımlanan Mikro İktisat kitaplarında kaıtsızlık eğrilerine daha az er verilmektedir Kaıtsızlık Eğrilerinde İlginç Durumlar Kaıtsızlık eğrileri ata biçimde olabilir (Şekil 7). A ve B malı olsun. A malı, bitaraf (neuter, ansız) bir malsa, tüketici A malının azlığına vea çokluğuna dikkat etmeecektir. Tercih önü alnız ukarıa doğrudur ve kaıtsızlık eğrileri atadır. Yansız mal, fadanın tüketilen mal miktarından etkilenmediği maldır. B Malı Miktarı Tercih Yönü I 3 I 2 I 1 I 0 A Malı Miktarı Şekil 7. Yata Kaıtsızlık Eğrileri 1 Kaıtsızlık eğrileri reel dünaa aklaştırıldığında, a. belirsizlik ve tasarruf ilişkisi, portfö farklılaştırması, b. seçim, asimetrik bilgi ve alışkanlıklar, c. gelişen zevkler (zevklerin kalitesinin artması) çerçevesinde ele alınmaktadır. 9

10 Kaıtsızlık eğrileri ukarıa eğimli olabilirler (Şekil 8). Şimdie kadar malları alnız ii (fadalı, good) olarak alındı. Ama bazı malları kusurlu (kötü, bad) durlar. Örneğin kirlilik, temiz ve kirli hava, havanın ii ve kötü önünü göstermektedir. İi mal, tüketilen miktar arttıkça fadanın arttığı; kötü mal, tüketilen miktar arttıkça fadanın azaldığı maldır. Benzer bir durum son ıllarda portfö analizlerinde kullanılmaktadır. (Şekil 8) Aktiflerin getirisi ii iken, riski kötüdür. Bu durumda tercih önleri sol ukarıadır. Bölece kaıtsızlık eğrileri ukarıa eğimlidirler. Getiri (ii) I 3 I 2 I 1 I 0 Risk (Kötü) Şekil 8. İi ve Kötü Arasındaki Kaıtsızlık Eğrileri Para Bölge I Bölge II I 2 I 1 I 0 Pasta Şekil 9. Domuşluk Durumu 10

11 İki mal, para ve pasta olsun (Şekil 9). İki malda 1. Bölgede "goods" dur. Yani kaıtsızlık eğrileri negatif eğimlidir. Miktar artınca fada artmaktadır. 2. Bölgede pastası için domuşluk söz konusudur. Bu bölgede tercih önü ukarıa, soladır. Kaıtsızlık eğrisi pozitif eğimlidir. 3. Seçim Tüketici en ii erişilebilir noktaı bulmak isteecektir. En ii erişilebilir noktaı belirleen etkenler, a) bütçe doğrusu, b) en üksek erişilebilir kaıtsızlık eğrisidir. (Şekil 10). Kola Y P K c I 2 I 1 Bütçe Doğrusu Y P E I 0 Elma Şekil 10. En İi Erişilebilir Nokta En ii erişilebilir nokta bütçe doğrusu dışında olamamaktadır, çünkü gelir veridir. (Gelirin veri olmadığı duruma örnek olarak dönemler arası bütçe sınırlaması ileriki konularda incelenecektir) En üksek erişilebilir nokta, kaıtsızlık eğrisi üzerindedir. Bu noktada bütçe doğrusu ve kaıtsızlık eğrisinin eğimi birbirine eşittir. Kaıtsızlık eğrisinin eğimi, marjinal ikame oranına eşittir. Burada MRS, iki malın fiatları oranına eşittir. O halde; Pa bütçe doğrusunun eğimidir. Pb 11

12 2.1. Zevk ve Tercihler Zevk ve tercihler tüketici dengesinin, en ii erişilebilir noktasını farklı kılabilir. Örneğin İngilizlerin çaa, Fransızların kahvee olan düşkünlüğü bilinmektedir. Bundan dolaı denge noktaları da farklı olacaktır (Şekil 11). Ça Ça A I 2 I 1 I 0 I 0 Kahve a) İngiliz Bir Baan b) Fransız Bir Baan B I 1 I 2 Kahve Şekil 11. Zevk, Tercihler ve Tüketici Dengesi 3.2. İçbüke Kaıtsızlık Eğrileri ve Denge B Bütçe Doğrusu I 0 I 1 I 2 Şekil 12. Dışbüke Kaıtsızlık Eğrileri ve Köşe Çözümü A 12

13 Kaıtsızlık eğrilerinin dışbüke olduğu belirtilmişti. Bunun nedeni azalan marjinal ikame oranıdır. İçbüke durumunda ise marjinal ikame oranı artmaktadır. Bundan dolaı kaıtsızlık eğrileri aklaşımına ugun değildir. Fakat gerçekte kaıtsızlık eğrilerinin içbüke olmasında bile sonuç fazla değişmemektedir. Yalnız mal bileşimleri erine köşe çözümler söz konusudur. Aslında bazı dışbüke durumlarda da köşe çözümleri geçerlidir (Şekil l2). Şekilde A bir maldır. B ise diğer malları göstermektedir. Tüketicinin geliri A malını almaa etmemektedir. Bu durumda tüketici A malını istemekle birlikte, bütün gelirini B mal sepetine harcamaktadır. İçbüke durumda (Şekil 13) çözüm köşe çözümdür. Y A B C I 0 I 1 I 2 D X Şekil 13. İçbüke Kaıtsızlık Eğrileri Böle bir durumda teğet noktada fada maksimize edilmekten öte minimize edilmektedir. C' den B, A 'a hareket fadaı artırmaktadır. Benzer durum D noktası için de geçerlidir. Onun için çözüm A vea D noktasıdır. Örneğin ça vea dondurma böle bir durumu göstermektedir. X malı ça, Y malı dondurma olduğunda a ça a da dondurma tercih edilecektir. Köşe çözümü matematiksel olarak gösterilirse Normal çözümde; MU MU MU MU = idi. Köşe Çözümde < dir. ( = 0, > 0 dır). P P P P Normal çözümde, X Y P = dir. P 13

14 Köşe çözümde, Y = 0 durumunda bu eşitlik gerçekleşmemektedir. Fiatların oranı ve marjinal ikame oranı eşitliği söz konusu olmamaktadır. 4. Tüketici Davranışının Öngörülmesi 4.1. Fiatta Bir Değişme Fiat etkisi, tüketilen bir malın fiatında değişmenin etkisidir (Şekil 14). Kola Kola c i c i Fiat Tüketim Eğrisi I 0 I 1 a) Fiat Eğrisi Elma b) Fiat Tüketim Eğrisi Elma Fiat a b Elma için Talep Eğrisi c) Talep Eğrisi Elma Şekil 14. Fiat Etkisi ve Talep Eğrisi D Gelir veri iken elma fiatı düşsün. Bu durumda elmaa önelik birein talep eğrisi üzerinde değişme olmaktadır. (a 'dan b 'e doğru) Değişme talep eğrisi üzerindedir. Çünkü diğer etkenler veri kabul edilmiştir. Elma tüketimi artacaktır. 14

15 Elmanın talep eğrisi, teğet noktalardan geçen fiat tüketim eğrisinin izdüşümü olarak elde edilmektedir (Şekil 14c) Gelirde Değişme Gelirde değişimin etkisi (fiatlar veri iken) normal ve düşük mallar için farklıdır. Normal mallarda gelir etkisile talep artarken, düşük mallarda azalmaktadır. (Şekil l5) Kola Tavuk I 1 I 1 I o Elma a) Normal Mallar b) Düşük Mallar I o Pirinç Şekil 15. Gelir Etkisi Şekil 15a'da normal mallarda (elma ve kola) gelir etkisile birlikte talep de artmaktadır. Şekil 15b'de ise pirinç düşük maldır. Gelir artarken talebi düşmektedir. Gelir değişmeleri sonucu, kaıtsızlık eğrilerine teğet olan noktaların birleştirilmesi gelir genişleme olunu vermektedir (Şekil 16). Gelir genişleme olu, malların normal ve düşük mal olmasına göre değişmektedir. Gelir genişleme olu vasıtasıla Engel Eğrisi elde edebilir. Engel eğrisi, gelir ve bir mal üzerine apılan harcama ilişkisini göstermektedir (Şekil 17). 15

16 Y Y Gelir Genişleme Yolu Gelir Genişleme I 1 Yolu I 0 I 1 I 0 X X a) X ve Y Normal Mal b) X Düşük, Y Normal Mal Y Gelir Genişleme Yolu I 0 I 1 c) X Normal, Y düşük Mal X Şekil 16. Gelir Genişleme Yolu Şekil l7a da gelir arttığında X malı üzerine harcama artmaktadır. Şekil l7b'de azalmaktadır. Yani düşük mal durumu söz konusudur. Şekil 17c'de harcama artışı, gelir arttığından (X > Y) daha fazladır. 16

17 Harcama Harcama (X Malı) (X Malı) Harcama (X Malı) a Gelir b Gelir c Gelir Şekil 17. Engel Eğrileri 4.3. Fiatta Değişme: Gelir ve İkame Etkisi Fiatta değişmenin etkisi ikame ve gelir etkisi olarak ikie arılabilir. (Şekil l8) Fiat etkisi gelir ve ikame etkisinin bileşimidir. Fiat etkisi = Gelir etkisi + İkame etkisidir. Gelir etkisi = Fiat etkisi İkame etkisidir. Şekil l8 a'da elma fiatında düşüş sonucu denge noktası c 'den i 'e kamaktadır. Şekilde elma talebi artarken, kola talebi bir miktar azalmıştır. Gerçekte burada iki durum vardır. Birincisi elma fiatı düştüğü için elmaa talep artmıştır. (İkame etkisi) İkincisi elma fiatı düştüğünde birein kolaa da aırabileceği kanak artmıştır.(gelir Etkisi) İlk önce ikame etkisini görelim. ikame etkisi, tüketicinin gelirinin reel satınalma gücü eski düzeinde kalacak biçimde aarlandıktan sonra gerçekleşen tüketim miktarıdır. İkame etkisinin hesaplanması, biraz haal gücü vasıtasıla olanaklıdır. Hesaplama olu, hesapların kişinin orijinal ve eni mal bileşiminde kaıtsız olduğu durum altında fiat değişmesinin etkisidir. Bunun için eni gelir doğrusuna paralel, haali bir bütçe doğrusu çizilebilir. Bu bütçe doğrusunun Io kaıtsızlık eğrisine teğet olduğu nokta, ikame etkisini göstermektedir. c 'den e 'e hareket ikame etkisidir. Fiatı 17

18 düşen maldan (elma), daha çok talep edilmektedir. Buna karşın kola talebi düşmüştür (örnekte 6 birimden 3 birime düşmektedir). Kola Kola 6 c 6 c I 1 5 i 3 e I o I 1 I o 2 5 Elma 2 4 Elma a) Fiat Etkisi b) İkame Etkisi Kola 5 3 i e I 1 I Elma c) Gelir Etkisi Şekil 18. Fiat Etkisi, İkame Etkisi ve Gelir Etkisi Gelir etkisi, tersi düşüncele hesaplanır. Gelir, fiatlar eni düzede sabit tutularak hesaplanmaktadır. Bütçe doğrusu ukarıa doğru hareket eder. e 'den j 'e hareket gelir etkisidir. Her iki malın tüketimi de artmaktadır. Şekil l8 de ikame etkisi gelir etkisine ağır basmıştır. Bu 18

19 nedenle sonuçta kola tüketimi bir miktar azalmıştır. Gelir etkisinin, ikame etkisine ağır bastığı durumda ise, azalma söz konusu olamamaktadır. İlginç bir durum düşük mallar için geçerlidir. Şekil l9 b da gelir etkisinin ikame etkisinden fazla olması sonucu, X malının fiatı düşse de talebi artmamış, aksine bir miktar azalmıştır. Şekil l9 a'de ise ikame etkisi gelir etkisinden fazladır. Bu durumda bir miktar talep artmıştır. Y Y 2 Y 0 A B I 1 Y 1 C I 0 Y X 0 X 2 X 1 X İkame Etkisi Gelir Etkisi Y 2 B I 1 A C Y 1 I 10 Y 0 X 2 X 0 X 1 X İkame Etkisi Gelir Etkisi Şekil 19. Düşük Mallarda Gelir ve İkame Etkisi 19

20 Mal Tipi İkame Etkisi Gelir Etkisi Toplam etki Normal Azalır Azalır Azalır Düşük (Giffen değil) Azalır Artar Azalır Giffen 2 Azalır Artar Artar Tablo 1. Fiat Artışının Miktara Etkileri Slutsk Denklemi Q b A D H j i I 3 I 2 I 1 Q 1 Q 2 B Q 3 E C Q a Şekil 20. Slutsk Etkisi Eugen Slutsk ( ) Rus iktisatçısıdır. Fiat değişmelerinden doğan gelir ve ikame etkisine farklı aklaşmaktadır. Slutsk denklemi X 1 X 1 X1 = X P1 P 1 dir. 1 B Fiat Sabit Fada Sabit 2 Talep eğrisi ukarı eğimli, her zaman düşük mal olan mal 19.Yüzıl da aşaan R.Giffen den gelmektedir. 20

21 X 1 B = Gelirde Değişmedir. = Fiat değişmesinin talep üzerindeki P1 etkisini göstermektedir. Gelir ve ikame etkilerinin birleşimidir. Qa malının fiatı (P 1 ) düşsün. Bu durumda denge H 'den İ ' e kaacaktır. (Şekil 20) Kama ikame ve gelir etkilerinin sonucudur. Q 3 Q 1 ' e eşittir. Slutsk, fiat düşüşü sonucu elde edilen AC bütçe doğrusuna, H noktasından geçen DE paralel bütçe doğrusu çizmektedir. Bölece tüketicinin satınalma gücü (reel geliri) anı iken, H'deki kadar mal demetinin satın alabilmektedir. Fakat eni bütçe doğrusu (DE) anı zamanda daha üksek kaıtsızlık eğrilerinden geçmektedir. J noktasında I 3 kaıtsızlık eğrisine teğettir. Dolaısıla tüketici H erine, J noktasını tercih edecektir. Yani tüketici eski reel gelirinde, eni fiatlara göre (Pb sabit, Pa düştü) J noktasında etkinliğini sağlaacaktır. Qa'dan Pa'nın düşmesi nedenile daha fazla satın alacaktır. Bu ikame etkisidir. Gerçekte, Pa'nın düşmesi nedenile nominal gelir sabit iken, reel gelir artışı söz konusudur. Bu durumda bütçe doğrusu DE 'den AC 'e kaacak ve İ noktasında dengee gelecektir. Kamanın nedeni gelir etkisidir. Diğer Bütün Mallar 4.4. Yardım ve Doğrudan Yardımlar A B I 0 I 1 Eğitim Şekil 21. Yardımın Etkisi Yardım ve bağışları fiat ve gelir değişmelerine benzer biçimde ele almak olanaklıdır. İlk önce ardımları, örneğin eğitim ardımını 21

22 inceleelim. Eğitimin parasız olması, eğitim fiatının düşmesi gibi görülebilir. Böle bir durumda fiat değişmesi, düşmesi sonucu ikame etkisi görülecektir (Şekil 21). Bağış makbuzu (voucher) karşılığında ardım durumunda gelir etkisi kendini göstermektedir. Örneğin fakirlere ardım gelir etkisi sonucunu doğurmaktadır. Bütçe doğrusu sağa doğru kamaktadır. Yani denge noktası D dir (Şekil 22). Diğer Bütün Mallar C D I 0 I 1 Eğitim Şekil 22. Makbuz Karşılığında Yardım 5. Tüketici Tercihine Açıklanmış Tercih Yaklaşımı (X, Y ) mal sepeti, mevcut (X ',Y ' ) mal sepetine rağmen seçilmişse, (X, Y ) (X ',Y ' ) ne karşı açıklanmış tercihtir. (X,Y ) mevcut değil ve (X, Y ) seçilmişse, (X, Y ) açıklanmış tercih değildir. Şekil 24 de Gelir M 1 ve P 1, P 1 de X 1, Y 1 seçilmektedir. Fakat gelir M 2 ve P 2, P 2 de X 1, Y 1 çok pahalıdır. M 1 bütçe doğrusu içinde taralı alan, olanaklı seçimleri göstermektedir. Fakat bu seçimler, M 2 için çok pahalıdır. Anı şekilde M 2 ve P 2, P 2 de X 2 ve Y 2 seçilir. Bu seçim de M 1 ve P 1, P 1 çok pahalıdır. M 2 bütçe doğrusu içindeki taralı alan, M 2 22

23 için olanaklı seçimleri göstermektedir. Bu seçimler birinci bütçe doğrusu için çok pahalıdır. Y Y Y X X X Şekil 23. Açıklanmış Tercih Y M P 2 2 Y 2 M P 1 1 Y 1 X M 2 M1 X 2 2 P X 1 1 P Şekil 24. Biri Diğerine Açıklanmış Tercih Olmaan Seçimler Biri diğerine açıklanmış tercih olmaan seçimlerden kaıtsızlık eğrisi türetebiliriz. Şekil 25 de Gelir M A ve P A ve P A da A seçilmiştir. Buna karşılık M B, P B ve P B de B; M C, P C ve P C de C; M D, P D ve P D de D seçilmiştir. Her seçim kendi bütçe doğrusunda gerçekleşmekte ve diğer bütçe doğrusu için çok pahalıdır. A, B, C, D seçimlerinden geçen bir eğri elde edildiğinde, azalan marjinal ikame oranı özelliği gösteren kaıtsızlık eğrisi olarak düşünebileceğimiz eğri elde edebiliriz. 23

24 M P M P D D C C M A A P D C B M P B B A M P D D M P C C M P B B M A A P X Şekil 25. Biri Diğerinin Açıklanmış Tercihi Olmaan Seçimlerin Azalan Marjinal İkame Oranını Karşılaan Kaıtsızlık Eğrisini Biçimlendirmesi 6. Model, Kuram ve Gerçeklilik Hanehalkının tercihleri çerçevesinde kurulan tüketici dengesi gerçekte bir modeldir. Model çerçevesinde hanehalkı tercihlerinin varsaımları şunlardır: a. Hanehalkı çeşitli mallar arasında dağıtmak üzere sabit gelire sabittir. b. Hanehalkı fiatları etkileememektedir. c. Hanehalkı çeşitli tercihlere sahiptir. Hanehalkı malların alternatif bileşimlerini kıaslaabilir. d. Tercihler kaıtsızlık eğrileri ile temsil edilmektedir. e. Kaıtsızlık eğrileri orjine doğru bükedir. (kavislidir) Yani MRS, (X malı için Y malından vazgeçme, marjinal ikame oranı) azalma eğilimi göstermektedir. f. Hanehalkı en ii erişilebilir mal bileşimini seçmektedir. 24

25 g. Fiat ve gelir değiştiğinde tercihler değişmemekte, seçim değişmektedir. Yani seçimler, veri tercihler ve değişen sınırlamalara bağlı olarak değişmektedir. Çıkarsamalar: 1. Erişilebilir seçilen tüketim noktası ve bütçe doğrusu üzerindedir. 2. En üksek erişilebilir seçilen tüketim noktası, kaıtsızlık eğrisi üzerindedir. 3. Seçilen tüketim noktasında, kaıtsızlık eğrisinin eğimi, bütçe doğrusunun eğimine eşittir vea MRS= iki malın nispi fiatıdır. 4. Normal mallarda gelir arttığında talep de artmaktadır. 5. Düşük mallarda gelir arttığında talep düşmektedir. 6. Bir malın fiatı arttığında, ikame etkisi nedenile talep düşmektedir. 7. Bir malın fiatı düştüğünde normal mal durumunda talebi artmaktadır. Gelir ve ikame etkisi birlikte etkisini göstermektedir. Bu talep asasını oluşturmaktadır. Kuram: a. Realitede, halk tarafından apılan seçimler, modele benzer seçimler tarafından apılmaktadır. b. Harcamalar açısından da benzer bir durum vardır. Kuram olmaan ise, MRS = Pa Pb fiat oranları çerçevesinde karar verildiğidir. 7. Hanehalkının Başka Seçimleri Hanehalkı gelirini hangi mal ve hizmetlere nasıl harcaacağı dışında bir çok seçim apmaktadır. Ne kadar çalışacağı, ne kadar tasarruf edeceği örnek olarak verilebilir. Dinlenme ve çalışma arasında seçim, ücret artışının sonuçları çerçevesinde ele alınabilir. Ücret artışı fiat değişmesine benzer bir biçimde ikame ve gelir etkisi aratmaktadır. İkame etkisi durumunda ücret artışı daha fazla çalışma sonucunu doğurmaktadır. Gelir etkisi ise daha fazla dinlenme tercihine neden olmaktadır. 25

26 Tasarruf sorunu biraz daha farklıdır. Şimdie kadar bütün gelirin tüketildiğini varsaıldı. Halbuki hanehalkı bugünkü gelirinden daha fazla tüketebileceği gibi, daha az da tüketebilir. Bugünkü tüketimin gelirden daha fazla olması durumunda ödünç alma söz konusudur. Yarınki tüketim için bugünkü tüketimden vazgeçildiğinde tasarruf söz konusudur. Ödünç alma ve tasarrufu belirleen etkenler a) gelir ve b) faiz oranıdır. Faiz oranı ükseldiğinde bugünkü tüketim azalmakta, arınki tüketim artmaktadır. Gelinen nokta bizi dönemler arası bütçe sınırlaması ve tüketici dengesine götürmektedir Dönemlerarası Bütçe Sınırlaması ve Tüketici Dengesi Dönemlerarası bütçe sınırlaması için iki dönem alınsın; Dönem l ve Dönem 2. Dönem l, bugünü; Dönem 2, arını işaret etmektedir. Hanehalkı iki seçenekle karşı karşıadır; bugün vea arın daha fazla tüketme. Bugün tüketim (C) düşerse, tasarruf (S) artmakta ve gelecekteki tüketim (C) ükselmektedir. Bugünkü C artarsa, borçlanma artmaktadır, S söz konusu değildir (vea azalmaktadır). Yarınki C düşmektedir. Dönem II A 15 B C 15 Dönem I Şekil 26. Bugünkü ve Yarınki Tüketim Arasında Kaıtsızlık Eğrisi Şekil 26` da Dönem l ve Dönem 2 e bağlı olarak kaıtsızlık eğrisi gösterilmektedir. Zamana bağlı olarak tercih söz konusudur. Kaıtsızlık eğrisi dışbükedir. Yani azalan marjinal ikame oranı geçerlidir. A nokta- 26

27 sında eğri oldukça dikleşmektedir. Gelecekteki tüketim için bugünkü tüketimden vazgeçme isteği azalmaktadır. B'de her iki dönemde de gelir 15 milon TL dir Faiz Oranı ve Bütçe Sınırlaması Tüketim gelirden fazla olsun C > Y `dir. Y = Gelir, bütçedir. Bu durumda borçlanma olacaktır. Borç, faiz (r) ödemesile karşılanacaktır. C<Y durumunda tasarruf söz konusudur ve faiz geliri sağlanacaktır. (Şekil 27). Dönem II B Y 2 +(1+r)Y 1 (1+r) Y 1 +(Y 2 /1+r) B Dönem I Şekil 27. Tüketimin Cari ve Gelecekteki Bileşimi Bütçe doğrusu BB 1`dır. Bütçe doğrusunun eğimi faiz oranına bağlıdır. Eğim (1+r) dir. Dönem 1`de gelir Y 1, Dönem 2`de Y 2 dir. Dönem 1`de bütün gelir tasarruf edilirse; Y 1 (1+r) olur. Bunun karşılığı Dönem 2'de Y 2 + (1 + r) Y 1 dir. Dönem 1`de borçlanılsın. Borçlanılan miktar + faiz oranı, Y 2 `i aşamaacaktır. Dönem 1`de maksimum borçlanma C + r.c = Y 2 dir. Vea (1 + r) C = Y 2 dir. Buradan ; Y2 = C olur. 1 r 27

28 Y2 Hanehalkı kadar borçlanabilir. Bu durumda Dönem 2`de hiç 1 r harcama apılamaacaktır. Bu durumda Dönem 1`de, Y2 Y r olur. r sabitse, bütçe sınırlaması doğrudur. Dönem II Y 2 +(1+r)Y 1 B Y 2 C 2 A I 0 Y 1 C 1 B Y 1 +Y 2 /1+r Dönem I Şekil 28. Dönemlerarası Bütçe Dengesi ve Hanehalkı Dengesi Şekil 28 de dönemler arası bütçe dengesine bağlı olarak hanehalkı dengesi görülmektedir. Şekil 28' de denge A'da gerçekleşmektedir. A noktasında da tüketici C 1 Y 1 kadar borçlanmaktadır. Dönem 2'de Y 2 C 2 kadar geri ödeme apmaktadır Belirsizlik ve Tüketici Dengesi Belirsizlik durumunda risk analizleri gündeme gelmektedir. Tek sonuç değil, sonuçlar söz konusudur. Sonuçların olasılığına göre karar verilmektedir. Belirsizlik ve tüketici dengesi ilişkisinde beklenen gelir ve bekle nen fadadan kalkarak çıkarsamalarda bulunulmaktadır. 28

29 Beklenen gelir, her gelirin olma olasılığına bağlı olarak ağırlık ve bütün olası sonuçların toplanmasıla elde edilir. EY= PiYi dir. EY= Beklenen gelir, Pi= Olasılık, Yi= Gelirdir. Örneğin bir kişi için, bir işten (B işi) gelir elde olasılığı 25 Milon ve 225 milon TL ve 25 Milonun gerçekleşme olasılığı % 75, 225 Milonun % 25 olsun. Bu durumda; EY B = 0.75 (25 Milon)+0.25 (225 Milon) = 75 Milon TL dır. A işi için ise, olasılık söz konusu olmasın. EY A = l 75 Milon = 75 Milon TL dır. l = kesinliği ifade etmektedir. Bu örnekte her iki iş içinde beklenen gelir eşitliği söz konusudur. Amaç, beklenen fadaı maksimize etmektir U=U(Y) dir. U=Fada, Y=Gelir dir. Beklenen değerlerle çalışıldığında; EU = Pi U(Yi) 'dir. EU = Beklenen fadadır. Burada analize risk girmektedir. Bazıları riskten kaçmakta, bazıları da riskten hoşlanmaktadır. Beklenen gelir ve beklenen fadaa bağlı olarak bazı bireler riske girmekte, bazıları daha az, ama garantili geliri tercih etmektedirler. Riskten kaçmanın bir olu da sigorta satın alınmasıdır. Riske girerken, anı zamanda sigortalanmaktır Tüketici Dengesi ve Zamanın Fırsat Malieti: Tam Fiatlama ve Tam Bütçe Doğrusu Zamanı, T, palaştıralım. tx + ty + Tw = T dir. (1) T= Toplam zaman, tx = X'i tüketmek için harcanan zaman, ty = Y'i tüketmek için harcanan zaman, 29

30 Tw = Çalışma zamanıdır. Denklem zaman sınırlamasını vermektedir. Bütçe Sınırlaması, PX + PY = wtw + V dır. (2) Toplam Harcama = Ücret Geliri + Ücret Dışı Gelirdir. w = ücret, ücret dışı gelir = Dividant + sosal güvenlik geliri, vb... dir. Eşitlik (1) ve (2) den hareketle Tam fiat bütçe sınırlamasını türetebiliriz. Denklem (2)'den; Tw PX PY V w (1) ve (2) den (P + wt) X +(P + wt)y = wt + V (3) tam fiat bütçe sınırlamasıdır. wt + V = Tam gelirdir. Tam gelir, tüketicinin bütün zamanını çalışma ile geçirirse elde edeceği gelirdir. Bir malın tam fiatı, o malın piasa fiatı + malı tüketmek için gereken zamanın fırsat malietidir. Tam Fiat= Piasa Fiatı + Zamanın Fırsat Malieti' dir. X malının tam fiatı, Y malının tam fiatı, F =P + wt, F =P + wt dir. 30

31 X malını tüketmek için t zaman arılırsa, wt gelirden vazgeçilmektedir. Bölece wt, zamanın fırsat malietidir. Zamanın fırsat malieti, zamanı az olanlar için çok önemlidir. Tüketici dengesini tam fiat sınırlaması altında apalım. Bu durumda örneğin; Marjinal İkame Oranı = Y F olmaktadır. (Şekil 29) F (wt+v)/f Y Tam Fiat Bütçe Doğrusu wt V F X Şekil 29. Tam Fiat Bütçe Doğrusu (3)' den hareketle Y = Y = wt V P P wt P wt X wt Tam Gelir X ' in tam fiatı X Y nin tam fiatı Y nin tam fiat ' ' dir. 31

32 F Tam bütçe doğrusunun eğimi = l 'dir. (Şekil 30) F Tüketici dengesi tam fiat bütçe sınırlamasına bağlı olarak Şekil 30 da görüldüğü gibi A noktasında gerçekleşmektedir. Y (wt+v)/f Y Tüketici dengesi tam fiat sınırlamasına bağlı olarak A noktasında gerçekleşir. A I 0 wt V F Şekil 30. Tüketici Dengesi 32

33 8. Fada ve Talep: Matematiksel Yaklaşım 8.1. Fada ve Talep Fonksionları Örnek: Fada fonksionumuz U(,)=++ ve bütçe kısıtlamamız Y=p +p olsun. Lagrange çarpanı önteminden hareketle, Lagrange fonksionu, V=U(,)+ (Y p p ) (1) olacaktır., ve göre birinci türevlerini alırsak, V V 1 0 (2) p 1 0 (3) p V Y p p 0 (4) bulunur. Eşitlik (1) ve (2) i birbirine eşitlersek, 1p 1 p 1 1 p 1 ( 1) olur. p p p Buradan, Gelir Tüketim eğrisi, p * ( * 1) 1 p (5) azılır. Eşitlik (3) de * erine koarsak, 33

34 Y p p ( p p ( 1) 1)=0 (6) olur. Burada i çekersek, Genel Talep Fonksionu, Y p p * 2 p olacaktır. ve Y p p * 2 p (7) Bütçenin ve diğer malların fiatını sabit kabul edersek, ( için, Y ve p ve için, Y ve p ) Ordinal Talep Fonksionu, or Y p p 2 p ve or Y p p 2 p (8) azılır3. Malın fiatı ve bütçenin sabit kabul edildiği durumda, Çapraz Fiat Talep Fonksionu, cr Y p p 2 p ve cr Y p p 2 p (9) bulunur. Malın ve diğer mallın fiatı sabit kabul edildiğinde, Engel eğrisi, e Y p p 2 p çıkmaktadır. ve e Y p p 2 p (10) ortaa Şimdi, Y 100, p 5 ve p 10 olursa, talep edilen miktarlar, bütün değerleri erine koarsak, * = 10.5 ve * = 4.75 olacaktır. 3 Bir değişkenin üstüne çizgi çekilmesi, o değişkenin sabit kabul edildiğini göstermektedir. 34

35 Ordinal Talep Eğrisi, or Y p p 2 p p = 2 p = 110 p 2 p = 55 1 p 2 ve, or Y p p 2 p p p 105 p 2 p = (11) 2 p 2 bulunur. Ordinal Talep Fonksionunun eğimi hakkında bilgi sahibi olmak için, malın fiatına göre diferansielini alırız. Bölece, or 55 1 or Talep fonksionu aşağıa doğru p 2 p p eğimlidir. or or p 2 p 2( p ) eğimlidir. 2 <0 Talep fonksionu aşağıa doğru Çapraz Fiat Fonksionu, cr Y p p 2 p = 100 p 5 = 95. p 2(5) 10 ve, cr Y p p 2 p 100 p 10 = = 45. p 210 ( ) 20 (12) bulunur. 35

36 Çapraz Fiat fonksionunun, diferansielini alırsak, cr 95. p 10 maldır. cr 45. p 20 maldır. cr 1 0 olduğundan, malı; malı için ikame p 10 cr 1 0 olduğundan, malı; malı için ikame p 20 Yukarıdaki veri değerlerden hareketle, Engel eğrisi, e ve, e Y p p 2 p Y p p 2 p Y 10 5 = Y 1 2(5) 10 2 Y 5 10 = Y 1 (13) olur. 210 ( ) 20 4 ve nin normal mal mı oksa düşük (inferior) mal mı olduğunu anlamak için, Engel eğrilerinin gelire (Y) göre türevini alırız. Bölece, e Y e Y , olduğundan, malı normal maldır. e Y e Y , olduğundan, malı normal maldır Tazmin Edilmiş Talep Fonksionu U(,)= fada fonksionunun, Y=p +p ile maksimizason problemile ilgilendiğimizde, Lagrange fonksionu, 36

37 V= U(, )+ (Y p p ) (14) olacaktır. Birinci türevlerini alırsak, V V 0 (15), p 0 (16), p V Y p p (17) bulunur. Gereken işlemler apıldıktan sonra, Y Y * ve * (18) olur. 2 p 2 p Eşitlik (18) de bulunan değerleri, fada fonksionunda U=, erine koarsak, indirek fada fonksionunu, U== Y 2 Y Y (19) elde ederiz. 2p 2p 4p p Eşitlik (14) olarak azılmış olan fada maksimizasonu çözümündeki, problem, mau ve kısıtlama Y=p +p dır. Bu problemde, ikilem (dualite) vardır. Problem, min Y=p +p, kısıtlama =U (20) olarak da çözülmektedir. Bölece, Lagrange fonksionu, V= p +p + (U ) (21) olacaktır. 37

38 Birinci türevlerini alırsak, V V p 0 p 0 (22) V U 0 (23) bulunur. (21) ve (22) i eşitlersek, p p (24) olacaktır. (24) ü fada fonksionunda erine koarsak, U= 2 p p (25) olur. (25) den i çekersek, Genel Tazmin Edilmiş Talep fonksionu, * c p p U 12 / (26) elde edilir. Anı şekilde, c * da, * c p p U 12 / (27) bulunur. (26) ve (27) i Y=p +p, da erine koarsak, harcama fonksionu, 38

39 12 Y 2( p p U) / (28) olacaktır. Veri fiatlar ve gelir için, sabit bir fada fonksionu elde ederiz. U 2 Y 4 p p (29) dur. Bulunacak bu değere çapa (anchor) adı verilir. Bu değeri, malının fiatı sabitken in genel tazmin edilmiş talep fonksionunda erine koarsak, * c p p U 12 / = p p 12 / 12 / 2 Y Y 1 4p p 2 p p (30) olacaktır. Bu değeri, malının fiatı sabitken in genel tazmin edilmiş talep fonksionunda erine koarsak, p * p U c 1/2 p p 12 / 12 / 2 Y Y 4p p 2p p p (31) elde edilir. * * Y* p p fonksionundan hareketle, bulunacak olan Y* değeri, c c p fiatında değişme olduğunda, çapa fadaı sağlamak için gerekli minimum geliri gösterecektir. Bölece, minimum gelir, * * Y Y* pc pc= p ( 2 p p p 12 / )+ p ( Y 1 2 p p 12 / ), olduğundan, Y*= Y p p 12 / (32) olacaktır. 39

40 Tüketicinin çapa fadaı sağlamak için gerekli minimum geliri elde etmek için, minimum gelir ile gerçek geliri arasındaki fark kadar sübvanse edilmelidir. Bu sübvansee S* dersek, S*=Y* Y (33) olur. (33) de Y* erine koarsak, S*=Y* Y = Y p p 12 / Y = Y p p 12 / 1 (34) bulunur. Örnek: Şimdi, Y =100, p 4 ve p 5 olsun, talep edilen miktarlar, bütün değerleri eşitlik (18) de erine koarsak, *=12.5 ve *=10 olacaktır. U= olduğundan, U=125 olacaktır. U 125 ve p 5 değerlerini eşitlik (30) ve (31) de erine koarsak, * c / ( p ) ve p c 5( ) * 12 / (35) olur. * * Minimum geliri bulmak için, Y* p p fonksionuna (35) deki fonksionları erine koarsak, c c 12 Y*=50 ( p ) / (36) bulunur. Optimal sübvanse S*=Y* Y ise, S*=50 ( p ) 12 / 100 (37) olacaktır. 40

41 p fiatı değişmediğinde, ani, 4 olduğunda sübvanse (S*) sıfırdır. p = 9 olduğunda, sübvanse (S*) pozitiftir ve 50 e eşittir. p = 1 olduğunda, sübvanse (S*) negatiftir ve 50 e eşittir Slutsk Eşitliği Türevlerle azılmış Slutsk eşitliği, d * dp dy 0, dp 0 d dp * c du 0, dp 0 d * * dy dp 0, dp 0 (38) olacaktır. Sözel ifade ile, d * dp dy 0, dp 0 Ordinal Talep Fonksionunun Eğimi (TAM ETKİ) d dp * c du 0, dp 0 Tazmin Edilmiş Talep Fonksionunun Eğimi (İKAME ETKİSİ) d * dy dp 0, dp 0 Engel Eğrisinin Eğimi (GELİR ETKİSİ) Örnek: U= için, *= Y 2 p d * Y dp 2 2 ( p ) olduğu a bölümünde bulunmuştur. Buradan, (39) bulunur. * c Y 2 12 / ( p p ) dir. Bölece, d dp * c Y 4 32 / 32 / ( p ) ( p ) (40) olacaktır. 41

42 Engel eğrisi, e Y 2 p dir. Buradan, d * dp dp dy, = p ise, d * Y 1 32 / 32 / * (41) olur. dp 4( p ) ( p ) 2 p * erine koarsak ve p p kabul edersek, d * Y Y 1 3Y dp 4( p ) 2 p p 4( p ) 2 2 (42) olacaktır İkame Esnekliği ve İkame Etkisinin Büüklüğü e için, nin ikame esnekliği denmektedir. / ise, nin e satın alma oranı ve p / p de fiat oranı olsun. M=/ ve P= p / p olursa, = / p / p Arıca, = M P / / M P M P (43) olur. P M = dm dp P M d( / ) d( p / p ) p / p / (44) azılabilir. Örneğin, U,,>0 ve 1 için, p (45) olacaktır. p 42

43 dm U= için, M=P dp 1 =1 P P 1 olur. Bu U, M P, 0 için geçerli bütün fada fonksionlarında böledir. Yani, p p p ani, p dm P P M P 1 (46) olur. dp M ( / ) P Diğer fada fonksionlarının farklı ikame esneklikleri vardır. Örneğin, U olsun. O zaman, MRS MU MU ( ) 2 ( ) ( ) ( ) (47) bulunur. p MRS olduğundan dolaı, p p 12 / 12 / (48) olacaktır. p Yani, M=P 1/2 olur. = dm dp P M 1 12 / P 1 P 12 / (49) elde edilir. 2 P 2 43

44 8.5. Tüketici Artığı Analizi dy *( p ) dp * c ( p ), bu ifade ukarıda ispatlanmıştır. Düzenlersek, * dy *( p ) ( p ) dp (50) olacaktır. c dy*, p deki en küçük değişmee karşı bir sübvansiondur. Eşitlik (50) ü arıca, d * dy *( p ) Y *( p) dp c( p) dp (51) azabiliriz. dp p p 2 S* p 1 * p ( c ) Şekil 1. Optimal Sübvansion S*, ukarıda gördüğümüz, optimal sübvansiondur. Bölece, veri fada durumunda, p S*= dy p *( ) * dp c( p) dp 1 dp (52) olacaktır. 1 p 2 p p 2 44

45 Saısal bir örnek verirsek, 1/2 U= için, S*= Y(( p / p ) 1) ukarıda hesaplanmıştı. p 1, p 1, ve Y 8 olduğunu kabul edelim. Bölece, 12 / S* 8(( ) 1) p (53) olacaktır. * Y c 2 ( pp) fonksionu, 4( p ) * 12 / c 12 / olduğundan, veri değerlerle, tanzim edilmiş talep (54) olur. Şimdi, malının fiatının artığını ve p 4 olduğunu varsaalım. Bölece, S*=8((4) 1/2 1)=8 olacaktır. Bir başka şekilde, 4 * / / dp c ( p) dp 2( 4) p bulunacaktır. 45

HANEHALKININ TERCİHLERİ 2 1. FAYDA VE TALEP Bireysel Talep ve Piyasa Talebi Hanehalkının Tüketim Tercihleri

HANEHALKININ TERCİHLERİ 2 1. FAYDA VE TALEP Bireysel Talep ve Piyasa Talebi Hanehalkının Tüketim Tercihleri HANEHALKININ TERCİHLERİ 2 1. FAYDA VE TALEP 2 1.1. Bireysel Talep ve Piyasa Talebi 2 1.2. Hanehalkının Tüketim Tercihleri 2 1.2.1. Toplam Fayda, Marjinal Fayda ve Tüketim 4 1.3.2. Fayda Maksimizasyonu

Detaylı

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur?

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? 2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? A) A malını tüketen insanların sayısının artmasına yol açan bir nüfus artışı B) A normal bir mal ise, tüketici

Detaylı

DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ

DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ DERS NOTU 01 TÜKETİCİ TEORİSİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Hanehalkı Karar Problemi... 1 A. Bütçe Doğrusu... 1 II. Seçimin Temeli: Fayda... 5 A. Azalan Marjinal Fayda... 5 B. Fayda Fonksiyonu... 9

Detaylı

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam

meydana gelen değişmedir. d. Ek bir işçi çalıştırıldığında sabit maliyetlerde e. Üretim ek bir birim arttığında toplam A 1. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi eş-ürün eğrisi ile ilgili değildir? a. Girdilerin pozitif marjinal fiziki ürüne sahip olması b. Girdilerin azalan marjinal fiziki ürüne sahip olması c. Girdilerin

Detaylı

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla,

Ekonomi I. Ne Öğreneceğiz?? Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, Ekonomi I Tüketici Teorisi Ne Öğreneceğiz?? Tüketicilerin neden öyle davrandıkları ve neden fiyatı düşen bir maldan normal olarak daha fazla, fiyatı yükselen bir maldan da daha az aldıklarıyla ilgileneceğiz.

Detaylı

Mikro1 ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B

Mikro1 ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 DERSĐ ARA-SINAV SORULARI 08.11.2010 ID: B Mikro1 Çoktan Seçmeli Sorular Sorunun yanıtı olan veya cümleyi en iyi şekilde

Detaylı

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden İktisata Giriş Test - 1 1. Doğada insan ihtiyaçlarına oranla kıt olan elde etmek için çaba sarf edilen ve fiyatı olan mallara ne ad verilir? A) Serbest mallar B) İktisadi mallar C) Nihai mallar D) Üretici

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. 2014 Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

Selçuk Üniversitesi 26 Aralık, 2013 Beyşehir Turizm Fakültesi-Konaklama İşletmeciliği Genel Ekonomi Dr. Alper Sönmez. Soru Seti 3

Selçuk Üniversitesi 26 Aralık, 2013 Beyşehir Turizm Fakültesi-Konaklama İşletmeciliği Genel Ekonomi Dr. Alper Sönmez. Soru Seti 3 Soru Seti 3 1) Q D = 100 2P talep denklemi ve Q S = P 20 arz denklemi verilmiştir. Üretici ve tüketici rantlarını hesaplayınız. Cevap: Öncelikle arz ve talep denklemlerini eşitleyerek denge fiyat ve miktarı

Detaylı

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 ARZ ve TALEP 2 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 2. Arz 6 2.l. Satış Planı Belirleyicileri 6 2.2. Arz Eğrisi 6 2.3. Arz

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

ÜNİTE. MATEMATİK-1 Prof.Dr.Murat ÖZDEMİR İÇİNDEKİLER HEDEFLER GRAFİK ÇİZİMİ. Simetri ve Asimtot Bir Fonksiyonun Grafiği

ÜNİTE. MATEMATİK-1 Prof.Dr.Murat ÖZDEMİR İÇİNDEKİLER HEDEFLER GRAFİK ÇİZİMİ. Simetri ve Asimtot Bir Fonksiyonun Grafiği HEDEFLER İÇİNDEKİLER GRAFİK ÇİZİMİ Simetri ve Asimtot Bir Fonksionun Grafiği MATEMATİK-1 Prof.Dr.Murat ÖZDEMİR Bu ünitei çalıştıktan sonra; Fonksionun simetrik olup olmadığını belirleebilecek, Fonksionun

Detaylı

KPSS SORU BANKASI İKTİSAT YENİ. Pegem. Pegem Pegem Pegem Pegem. Pegem. Pegem Pegem. Pegem. Pegem

KPSS SORU BANKASI İKTİSAT YENİ. Pegem. Pegem Pegem Pegem Pegem. Pegem. Pegem Pegem. Pegem. Pegem A GRUBU KADROLAR İÇİN KPSS SORU BANKASI İKTİSAT YENİ Komisyon KPSS İKTİSAT Çek Kopar Soru Bankası ISBN 978-605-364-208-4 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir. 2011, Akademi Bu kitabın

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI Faiz oranlarının yapısı; Menkul kıymetlerin sahip olduğu risk, Likidite özelliği, Vergilendirme durumu ve Vade farklarının faiz oranlarını nasıl etkilediğidir. FAİZ ORANLARININ

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

IKTI 101 (Yaz Okulu) 04 Ağustos, 2010 Gazi Üniversitesi İktisat Bölümü DERS NOTU 05 ÜRETİCİ TEORİSİ

IKTI 101 (Yaz Okulu) 04 Ağustos, 2010 Gazi Üniversitesi İktisat Bölümü DERS NOTU 05 ÜRETİCİ TEORİSİ DERS NOTU 05 ÜRETİCİ TEORİSİ Bugünki dersin işleniş planı: 1. Kârını Maksimize Eden Firma Davranışı... 1 2. Üretim Fonksiyonu ve Üretici Dengesi... 5 3. Maliyeti Minimize Eden Denge Koşulu... 15 4. Eşürün

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi

Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi Konu 4 Tüketici Davranışları Teorisi Hadi Yektaş Uluslararası Antalya Üniversitesi İşletme Tezsiz Yüksek Lisans Programı 1 / 93 Hadi Yektaş Tüketici Davranışları Teorisi İçerik 1 2 Kayıtsızlık Eğrisi Analizi

Detaylı

Mikro Final. ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI Saat: 10:45

Mikro Final. ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI Saat: 10:45 MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI 21.01.2011 Saat: 10:45 Mikro1 2010 Final Çoktan Seçmeli Sorular Sorunun yanıtı olan veya cümleyi

Detaylı

IKT Kasım, 2008 Gazi Üniversitesi, İktisat Bölümü. DERS NOTU 5 (Bölüm 7-8) ÜRETİCİ TEORİSİ

IKT Kasım, 2008 Gazi Üniversitesi, İktisat Bölümü. DERS NOTU 5 (Bölüm 7-8) ÜRETİCİ TEORİSİ DERS NOTU 5 (Bölüm 7-8) ÜRETİCİ TEORİSİ Bugünkü ders planı: 1. Kârını Maksimize Eden Firma Davranışı...1 2. Üretim Fonksiyonu ve Üretici Dengesi...5 3. Maliyeti Minimize Eden Denge Koşulu...15 4. Maliyet

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ SORU 1: Tam rekabet ortamında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu; STC = 5Q 2 + 5Q + 10 dur. Bu firma tarafından piyasaya sürülen ürünün

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

DERS 2. Fonksiyonlar

DERS 2. Fonksiyonlar DERS Fonksionlar.1. Fonksion Kavramı. Her bilim dalının önemli bir işlevi, çeşitli nesneler vea büüklükler arasında eşlemeler kurmaktır. Böle bir eşleme kurulması tahmin ürütme olanağı verir. Örneğin,

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2

Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2 Üretİm, Uzmanlaşma ve Değİşİm 2 1. Üretim Olanakları Eğrisi 2 2. Ekonomik Büyüme 3 2.1. Ekonomik Büyümenin Maliyeti 4 2.2. Somut Dünyada Ekonomik Büyüme 4 3. Ticaretten Kazançlar 5 3.l. Karşılaştırmalı

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT Esneklikler YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 203 MİKRO İKTİSAT - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 ESNEKLİKLER Talep Esneklikleri Talep esneklikleri: Bir malın talebinin talebi etkileyen

Detaylı

PİYASALARIN ÇALIŞMASI 2

PİYASALARIN ÇALIŞMASI 2 PİYASALARIN ÇALIŞMASI 2. KONUT PIYASALARI VE KIRA TAVANLARI 2.. ÜZENLENMİŞ KONUT PİYASASI 3 2. EMEK PIYASASI VE ASGARI ÜCRET ÜZENLEMESI 4 2.. ASGARİ ÜCRET 5 3. VERGILER 6 3.. VERGİNİN PAYLAŞILMASI VE ARZ

Detaylı

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Ekonomi 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Fiyat Mekanizması:Talep,

Detaylı

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi/hangileri tüm dünyada görülen artan işsizlik oranını açıklamaktadır? I. İşsizlik yardımı miktarının arttırılması II. Sendikalaşma oranında azalma III. İşgücü piyasında etkin

Detaylı

Yönetimsel Iktisat Final

Yönetimsel Iktisat Final Yönetimsel Iktisat Final 1) Aşağıdakilerden hangisi tamamlayıcı mal grubuna girer? a) kahve için: süt süt tozu b) beyaz peynir kaşar peynir c) Diş Fırçası Macun d)çay Kahve 2) Talepte bir artış, arzda

Detaylı

OPTIMIZASYON Bir Değişkenli Fonksiyonların Maksimizasyonu...2

OPTIMIZASYON Bir Değişkenli Fonksiyonların Maksimizasyonu...2 OPTIMIZASYON.... Bir Değişkenli Fonksiyonların Maksimizasyonu.... Türev...3.. Bir noktadaki türevin değeri...4.. Maksimum için Birinci Derece Koşulu...4.3. İkinci Derece Koşulu...5.4. Türev Kuralları...5

Detaylı

Üretim Girdilerinin lması

Üretim Girdilerinin lması Üretim Girdilerinin Fiyatlandırılmas lması 2 Tam Rekabet Piyasasında Girdi Talebi Tek Değişken Girdi Durumu İlk olarak firmanın tek girdisinin işgücü () olduğu durumu inceleyelim. Değişken üretim girdisi

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

MİKRO İKTİSAT. Erkan DEMİRBAŞ Doç.Dr.

MİKRO İKTİSAT. Erkan DEMİRBAŞ Doç.Dr. MİKRO İKTİSAT Erkan DEMİRBAŞ Doç.Dr. 1 BÖLÜM 6-7 TÜKETİCİ DENGESİ VE TALEP KARDİNAL YAKLAŞIM ORDİNAL YAKLAŞIM FARKSIZLIK EĞRİLERİ BÜTÇE DOĞRUSU TÜKETİCİ DENGESİ 2 TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI TEORİSİ: Temel kavramlar:

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Alternatif yöntemleri kullanarak IS eğrisini elde edebileceğiz IS eğrisinin eğiminin hangi faktörlere bağlı olduğunu ifade edebileceğiz

Detaylı

DERS 8. Artan ve Azalan Fonksiyonlar, Konkavlık, Maksimum ve Minimum

DERS 8. Artan ve Azalan Fonksiyonlar, Konkavlık, Maksimum ve Minimum DERS 8 Artan ve Azalan Fonksionlar, Konkavlık, Maksimum ve Minimum 8.. Artan ve Azalan Fonksionlar. Bir fonksionun vea onun grafiğinin belli bir aralık üzerinde artan vea azalan olmasının ne anlama geldiği

Detaylı

GRAFİK ÇİZİMİ VE UYGULAMALARI 2

GRAFİK ÇİZİMİ VE UYGULAMALARI 2 GRAFİK ÇİZİMİ VE UYGULAMALARI 2 1. Verinin Grafikle Gösterilmesi 2 1.1. İki Değişkenli Grafikler 3 1.1.1. Serpilme Diyagramı 4 1.1.2. Zaman Serisi Grafikleri 5 1.1.3. İktisadi Modellerde Kullanılan Grafikler

Detaylı

Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlar 61. y = 2 in grafiğinin büzülmesiyle de elde

Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlar 61. y = 2 in grafiğinin büzülmesiyle de elde DERS 4 Üstel ve Logaritmik Fonksionlar, Bileşik Faiz 4.. Üstel Fonksionlar. > 0, olmak üzere fonksiona taanında üstel fonksion denir. f = ( ) denklemi ile tanımlanan gösterimi ile ilgili olarak, okuucunun

Detaylı

Talep teorisi, talebi etkileyen çeşitli faktörlerin. Talep, çok çeşitli faktörlerce eş anlı olarak belirlenir :

Talep teorisi, talebi etkileyen çeşitli faktörlerin. Talep, çok çeşitli faktörlerce eş anlı olarak belirlenir : TALEP TEORİSİ 2 Talep teorisi, talebi etkileyen çeşitli faktörlerin belirlenmesini amaçlar. Talep, çok çeşitli faktörlerce eş anlı olarak belirlenir : Malın kendi fiyatı Tüketici geliri Diğer malların

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Tekrar Zamanı TÜREVİN GEOMETRİK YORUMU ÇÖZÜMLÜ TEST 1... 52 ÇÖZÜMLÜ TEST 2... 54 MAKS. - MİN. PROBLEMLERİ. Uygulama Zamanı 1...

İÇİNDEKİLER. Tekrar Zamanı TÜREVİN GEOMETRİK YORUMU ÇÖZÜMLÜ TEST 1... 52 ÇÖZÜMLÜ TEST 2... 54 MAKS. - MİN. PROBLEMLERİ. Uygulama Zamanı 1... İÇİNDEKİLER TÜREVİN GEOMETRİK YORUMU Teğet ve Normal Doğruların Eğimi... Teğet Doğrusunun Eğim Açısı... Teğet ve Normal Denklemleri... Eğrinin Teğetine Paralel ve Dik Doğrular... Grafikte Teğet I... 5

Detaylı

İKTİSAT SORU BANKASI E C O N O M I C U S KOPART ÇÖZ TEK KİTAP

İKTİSAT SORU BANKASI E C O N O M I C U S KOPART ÇÖZ TEK KİTAP E C O N O M I C U S İKTİSAT SORU BANKASI KOPART ÇÖZ Mikro İktisat Makro İktisat Para-Banka-Kredi Uluslararası İktisat Büyüme ve Kalkınma Türkiye Ekonomisi İktisadi Doktrinler Tarihi KPSS ve kurum sınavları

Detaylı

2015 Bahar EM 216 Matematiksel İktisat I Kenan Lopcu ÖRNEK SINAV SORULARI

2015 Bahar EM 216 Matematiksel İktisat I Kenan Lopcu ÖRNEK SINAV SORULARI 2015 Bahar EM 216 Matematiksel İktisat I Kenan Lopcu ÖRNEK SINAV SORULARI Not: 1. İsminizi ve numaranızı sadece sınavın arkasına yazınız. Test # 2. Test numaranızı ve grubunu cevap kağıdında isminizin

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

İKT 207: MİKRO İKTİSAT DERS 1. Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior)

İKT 207: MİKRO İKTİSAT DERS 1. Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior) İKT 207: MİKRO İKTİSAT DERS 1 Konu: Tüketici Davranışları (Consumer Behavior) TERCİH VE FAYDA Etkin işleyen bir ekonomide üretim imkanları eğrisi üzerinde nerede olunacağı toplumun tercihine göre belirlenir.

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS A. ANALZ A.. Analizi (Mal Piyasası) (Investment aving) (atırım Tasarruf) Eğrisi, faiz oranları ile gelir düzeyi arasındaki ilişkiyi gösterir. Analizin bu kısmında yatırımları I = I bi olarak ifade edeceğiz.

Detaylı

Doç.Dr. Yaşar SARI 36

Doç.Dr. Yaşar SARI 36 Doç.Dr. Yaşar SARI Genel Ekonomi 106 Talep Esnekliği ile Tüketici Harcamaları Arasındaki İlişki: Firmalar mallarına olan talebin esnekliğini özellikle fiyat politikaları açısından bilmek durumundadır.

Detaylı

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI 3. BÖLÜM Öğr. Gör. Hakan ERYÜZLÜ Kıtlık, Tercih ve Fırsat Maliyeti Fırsat maliyeti, bir tercihi uygularken vazgeçilen başka bir tercihtir. Örneğin, bir lokantada mevcut iki menüden

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi, marjinal maliyet düzeyini etkilemeden, oluşturulan yeni fiyat düzeyi ile monopolün sosyal maliyetini gidermeye yönelik bir politikadır? A)

Detaylı

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER Önsöz BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1.İktisat Bilimi 1.2.İktisadi Kavramlar 1.2.1.İhtiyaçlar 1.2.2.Mal ve Hizmetler 1.2.3.Üretim 1.2.4.Fayda, Değer ve Fiyat

Detaylı

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 C.1.2. Piyasa Talep Fonksiyonu Bireysel talep fonksiyonlarının toplanması ile bir mala ait

Detaylı

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-8 TÜKETİCİ TEORİSİ TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI VE DENGESİ

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-8 TÜKETİCİ TEORİSİ TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI VE DENGESİ MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-8 TÜKETİCİ TEORİSİ TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI VE DENGESİ 1. Çeşitli mal veya hizmetlerin insan ihtiyaçlarını karşılama özelliğine ne ad verilir? A) Fayda B) Değer C) Util D) Refah

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii. KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii. KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz... iii KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ 1. İKTİSATIN TEMELLERİ... 9 1.1. İKTİSADIN TANIMI... 9 1.2.

Detaylı

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1

Ekonomide Uzun Dönem. Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Ekonomide Uzun Dönem Bilgin Bari İktisat Politikası 1 Neden bazı ülkeler zengin bazı ülkeler fakir? Bilgin Bari İktisat Politikası 2 Bilgin Bari İktisat Politikası 3 Bilgin Bari İktisat Politikası 4 Bilgin

Detaylı

K ve L arasında ikame yoktur. Bu üretim fonksiyonu Şekil

K ve L arasında ikame yoktur. Bu üretim fonksiyonu Şekil MALİYET TEORİSİ 2 Maliyet fonksiyonunun biçimi, üretim fonksiyonunun biçimine bağlıdır. Bir an için reçel üreticisinin, bir birim kavanoz ve bir birim meyve toplayıcısı ile bir birim çıktı elde ettiği

Detaylı

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 1. Toplam Talep (AD) doğrusunun eğimi hangi faktörler tarafından ve nasıl belirlenmektedir? Açıklayınız. (07.03.2016; 09.00) 2.

Detaylı

1. Mal Piyasası ve Para Piyasası

1. Mal Piyasası ve Para Piyasası DERS NOTU 06 IS/LM MODELİ Bugünki dersin içeriği: 1. MAL PİYASASI VE PARA PİYASASI... 1 2. MAL PİYASASI İLE PARA PİYASASININ İLİŞKİSİ... 1 3. FAİZ ORANI, YATIRIM VE IS EĞRİSİ... 2 IS EĞRİSİNİN CEBİRSEL

Detaylı

Standart Ticaret Modeli

Standart Ticaret Modeli Chapter 6 Standart Ticaret Modeli Copyright 2012 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Relatif arz ve relatif talep Dış Ticaret Hadleri (Terms of Trade) ve refah Ekonomik büyüme, ithal

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

Talep Analizleri. Marjinal Fayda Yaklaşımı. Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü

Talep Analizleri. Marjinal Fayda Yaklaşımı. Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü Talep Analizleri Marjinal Fayda Yaklaşımı Yrd.Doç Dr. Dilek Seymen DEÜ.İİBF-İktisat Bölümü Talep Analizleri- Marjinal Fayda Yaklaşımı Toplam ve Marjinal Fayda Azalan Marjinal Fayda Kanunu Marjinal Fayda

Detaylı

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2 DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2. PİYASAYA MÜDAHALE 2.. ARTIKLAR VE BÖLÜŞÜMÜ 2 2. DÜZENLEMENİN EKONOMİK KURAMI 3 2.. DENGE 3 3. DÜZENLEME VE DOĞAL TEKELLER 4 3.. KARTELLERİN DÜZENLENMESİ 7 4. ANTİ-TRÖST

Detaylı

Mil li Eği tim Ba kan lı ğı Ta lim ve Ter bi ye Ku ru lu Baş kan lı ğı nın 24.08.2011 ta rih ve 121 sa yı lı ka ra rı ile ka bul edi len ve 2011-2012

Mil li Eği tim Ba kan lı ğı Ta lim ve Ter bi ye Ku ru lu Baş kan lı ğı nın 24.08.2011 ta rih ve 121 sa yı lı ka ra rı ile ka bul edi len ve 2011-2012 Mil li Eği tim Ba kan lı ğı Ta lim ve Ter bi e Ku ru lu Baş kan lı ğı nın.8. ta rih ve sa ı lı ka ra rı ile ka bul edi len ve - Öğ re tim Yı lın dan iti ba ren u gu lana cak olan prog ra ma gö re ha zır

Detaylı

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır:

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır: Sızıntılar: Harcama akımından çıkanlar olup, kapalı ekonomide tasarruflar (S) ve vergilerden (TA) oluşmaktadır. Enjeksiyonlar: Harcama akımına yapılan ilaveler olup, kapalı bir ekonomide yatırımlar (I),

Detaylı

Açık Maliyetler Örtük Maliyetler:

Açık Maliyetler Örtük Maliyetler: MALİYETLER Açık Maliyetler: Üretim faktörlerini elde etmek için yapılan gerçek ödemeleri ifade eder. Muhasebeleştirilen maliyetlerdir. Örtük Maliyetler: Gerçekte ödeme yapılmayan, ancak bir alternatiften

Detaylı

DERS NOTU 01 BİR SOSYAL BİLİM OLARAK İKTİSAT VE TEMEL KAVRAMLAR

DERS NOTU 01 BİR SOSYAL BİLİM OLARAK İKTİSAT VE TEMEL KAVRAMLAR DERS NOTU 01 BİR SOSYAL BİLİM OLARAK İKTİSAT VE TEMEL KAVRAMLAR Bugünki dersin işleniş planı: 1. Temel Kavramlar... 1 a. Kıtlık... 1 b. Mal-Hizmet... 2 c. İktisat Bilimi... 2 d. Kaynaklar (Üretim Faktörleri)...

Detaylı

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI Harcama yöntemine göre yapılan GSYİH hesaplaması GSYİH = C + I + G şeklinde idi. Biz burada GSYİH ile MG arasındaki farkı bir

Detaylı

KISITLAMALI OPTİMİZASYON

KISITLAMALI OPTİMİZASYON KISITLAMALI OPTİMİZASYON Kısıtsız optimizason konusunda, seçim değişkenlerinden hiç birinin, diğer seçim değişkenleri üzerinde bir sınırlaıcı etki 2 oluşturmadan optimali belirlediğini gördük. Ancak, örneğin

Detaylı

DERS 2. Fonksiyonlar - I

DERS 2. Fonksiyonlar - I DERS Fonksionlar - I.1. Fonksion Kavramı. Her bilim dalının önemli bir işlevi, çeşitli nesneler vea büüklükler arasında eşlemeler kurmaktır. Böle bir eşleme kurulması belli büüklükleri belirleme vea tahmin

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

TAM REKABET... 2 1. TAM REKABET...

TAM REKABET... 2 1. TAM REKABET... TAM REKABET... 2 1. TAM REKABET... 2 1.1. ENDÜSTRİ VE FİRMANIN TALEP ESNEKLİĞİ... 2 2. TAM REKABETTE FİRMANIN SEÇİMLERİ... 3 2.1. HASILAT VE KAR... 3 2.2. KARI MAKSİMİZE EDEN ÇIKTI... 4 2.3. KISA DÖNEMDE

Detaylı

1. BÖLÜM: TÜKETİCİ TEORİSİ

1. BÖLÜM: TÜKETİCİ TEORİSİ 1 1. BÖLÜM: TÜKETİCİ TEORİSİ Tüketici hangi maldan ne kadar tüketeceğine karar veren ani alternatif tüketim sepetleri arasında seçim apan bir iktisadi karar birimidir. Mikro iktisat ta karar alma (a da

Detaylı

MATEMATiKSEL iktisat

MATEMATiKSEL iktisat DİKKAT!... BU ÖZET 8 ÜNİTEDİR BU- RADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR. MATEMATiKSEL iktisat KISA ÖZET KOLAY AOF Kolayaöf.com 0362 233 8723 Sayfa 2 içindekiler 1.ünite-Türev ve Kuralları..3 2.üniteTek Değişkenli

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

x e göre türev y sabit kabul edilir. y ye göre türev x sabit kabul edilir.

x e göre türev y sabit kabul edilir. y ye göre türev x sabit kabul edilir. TÜREV y= f(x) fonksiyonu [a,b] aralığında tanımlı olsun. Bu aralıktaki bağımsız x değişkenini h kadar arttırdığımızda fonksiyon değeri de buna bağlı olarak değişecektir. Fonksiyondaki artma miktarını değişkendeki

Detaylı

Newton Metodu. Nümerik Kök Bulma. Mahmut KOÇAK ESOGU FEN-ED.FAK. MATEMATİK BÖLÜMÜ. mkocak

Newton Metodu. Nümerik Kök Bulma. Mahmut KOÇAK ESOGU FEN-ED.FAK. MATEMATİK BÖLÜMÜ.  mkocak Nümerik Kök Bulma Mahmut KOÇAK ESOGU FEN-ED.FAK. MATEMATİK BÖLÜMÜ http://www2.ogu.edu.tr/ mkocak Mahmut KOÇAK, March 28, 2008 Newton Metodu - p. 1/7 f( )=0 denklemini nümerik olarak çözelim. Tahmini bir

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Case & Fair & Oster. ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR: Cümleyi en iyi tamamlayan ya da sorunun cevabı olan seçeneği işaretleyiniz.

Case & Fair & Oster. ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR: Cümleyi en iyi tamamlayan ya da sorunun cevabı olan seçeneği işaretleyiniz. ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR: Cümleyi en iyi tamamlayan ya da sorunun cevabı olan seçeneği işaretleyiniz. Aşağıdaki soruları Şekil 5.1 e göre cevaplayınız. Şekil 5.1 1. Şekil 5.1 e bakınız. Bilet talebi a. fiyata

Detaylı

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Döviz Kuru ve Uluslararası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Devlet Bütçesi Kamu Harcamaları (G) => G = G I + G C + TR + INT Kamu Yatırımları (G I ) : Sermaye malları

Detaylı

MİKRO İKTİSAT SORULARI:

MİKRO İKTİSAT SORULARI: MİKRO İKTİST SORULRI: 1) şağıdakilerden hangisi iktisatta soyut modeller kullanılmasının nedeni değildir? a) Yaşadığımız dünyayı daha iyi anlama çabası b) Normatif bilim olma özelliği nedeniyle c) Karmaşık

Detaylı

P M/P i Ip AE, AD ve Y. Şekil 7.1: Kapalı Bir Ekonomide Toplam Talep Eğrisinin Türetilişi

P M/P i Ip AE, AD ve Y. Şekil 7.1: Kapalı Bir Ekonomide Toplam Talep Eğrisinin Türetilişi 1 BÖLÜM 7: TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ Bu bölümde IS-LM modelinin fiyatlar genel seviyesi sabit varsayımı terk edilerek ekonomideki toplam talep; daha sonra farklı yaklaşımlar altında toplam arz eğrisi

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL 2.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası II Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

Ders İzlencesi Eğitim Yılı ve Dönemi Program adı: DIŞ TİCARET PROGRAMI

Ders İzlencesi Eğitim Yılı ve Dönemi Program adı: DIŞ TİCARET PROGRAMI Dersin adı: MİKRO EKONOMİ Dersin veriliş şekli: Yüz yüze Dersin genel içeriği: Mikro Ekonomi dersi temel olarak tüketici ve üretici davranışlarını incelemektedir. Tüketim ve üretim fonksiyonlarının yardımı

Detaylı

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri DERS NOTU 02 PİYASA TALEP VE ARZ KAVRAMLARI PİYASA DENGESİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri... 1 1. Mal ve hizmet piyasaları... 1 2. Faktör Piyasaları... 2 II. Talep Kavramı...

Detaylı

İKTİSAT. Erkan DEMİRBAŞ Doç.Dr.

İKTİSAT. Erkan DEMİRBAŞ Doç.Dr. İKTİSAT Erkan DEMİRBAŞ Doç.Dr. 1 BÖLÜM 7 TÜKETİCİ DENGESİ VE TALEP KARDİNAL YAKLAŞIM ORDİNAL YAKLAŞIM FARKSIZLIK EĞRİLERİ BÜTÇE DOĞRUSU TÜKETİCİ DENGESİ 2 1. BÖLÜM: TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI TEORİSİ: Temel

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

fonksiyonu aralığında sürekli bir fonksiyon ve için ise olur. Eğer bu aralıktaki bütün x ler için ise bu fonksiyonun noktasında bir minimumu vardır.

fonksiyonu aralığında sürekli bir fonksiyon ve için ise olur. Eğer bu aralıktaki bütün x ler için ise bu fonksiyonun noktasında bir minimumu vardır. TÜREV UYGULAMALARI Bölüm içinde maksimum, minimum, artan ve azalan fonksiyonlar, büküm noktası, teğet, normal ve belirsizliğin türev yardımıyla giderilmesi işlenmektedir. 11.1 Maksimum ve Minimum (Ekstremum)

Detaylı

ÖZEL TANIMLI FONKSİYONLAR

ÖZEL TANIMLI FONKSİYONLAR ÖZEL TANIMLI FONKSİYONLAR Fonksionlar ve Özel Tanımlı Fonksionlar Özel tanımlı fonksionlar konusu fonksionların alt bir dalıdır. Bu konuu daha ii anlaabilmemiz için fonksionlar ile ilgili bilgilerimizi

Detaylı