MOBİL BAZ İSTASYONU PERFORMANS ANALİZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MOBİL BAZ İSTASYONU PERFORMANS ANALİZİ"

Transkript

1 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühisliği Bölümü MOBİL BAZ İSTASYONU PERFORMANS ANALİZİ Alişan AKBULUT Ahmet ÜNAL Danışman Yrd. Doç. Dr. Salim KAHVECİ Haziran, 2013 TRABZON

2 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühisliği Bölümü MOBİL BAZ İSTASYONU PERFORMANS ANALİZİ Alişan AKBULUT Ahmet ÜNAL Danışman Yrd. Doç. Dr. Salim KAHVECİ Haziran, 2013 TRABZON

3 LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Alişan AKBULUT ve Ahmet ÜNAL tarafından YRD.DOÇ.DR.Salim KAHVECİ yönetiminde hazırlanan MOBİL BAZ İSTASYONU PERFORMANS ANALİZİ başlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiş, içeriği ve kapsamı açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiştir. Danışman : YRD.DOÇ.DR Salim KAHVECİ Jüri Üyesi 1 : Jüri Üyesi 2 : Bölum Başkanı : PROF.DR. İsmail H. ALTAŞ ii

4 ÖNSÖZ Bu Projenin hazırlanmasında emeği geçenlere, projenin ilerlemesinde ve son halini almasında bize yol gösteren kıymetli hocamız SALİM KAHVECİ ye ve yardımlarıyla bize destek olan hocamız Mehmet ÖZTÜRK e şükranlarımızı sunmak istiyoruz. Ayrıca yaptığımız bu çalışmayı destekleyen Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü ne Mühislik Fakültesi Dekanlığına ve Elektrik-Elektronik Mühisliği Bölüm Başkanlığına içten teşekkürlerimizi sunarız. Her şeyden öte, eğitimimiz süresince bize her konuda tam destek veren ailelerimize ve bize hayatlarıyla örnek olan tüm hocalarımıza saygı ve sevgimizi sunarız. Haziran 2013 Alişan AKBULUT Ahmet ÜNAL iii

5 İÇİNDEKİLER Lisans bitirme projesi onay formu ii Önsöz iii İçindekiler iv Özet vi Semboller ve Kısaltmalar vii Çizelge ve Şekiiler viii 1. Giriş 1 2. TEORİK ALTYAPI GSM MİMARİSİ GSM GSM BAZ İSTAYONUNUN YAPISI MS (Mobile Station) BTS (Base Transceiver Stations) BSC (Base Station Controller) MSC (Mobile Switching Centre) HLR (Home Location Register) VLR (Visitor s Location Register) Mobil İstasyonlarda Konuşmanın Kurulması 7 4. TASARIM ÇALIŞMALARI Zayıflama Log-Normal Zayıflama Rayleigh Zayıflaması Atmosfer Soğurması Çok Yollu Yayılma Kırılım Kırınım Yansıma Saçılma 14 iv

6 5. SİMÜLASYON ÇALIŞMALARI Yol Kaybı Deneysel Modellemeler Plane Earth Modeli Egli Modeli Lee Modeli Bertoni vewalfish Modeli COST 231 WI (Walfish-Ikegami) Yol Kaybı Kestirim Modeli Hata-Okumura Modeli Hata Okumura Modelinde Hız Etkisi COST-231 Hata Modeli SONUÇLAR YORUMLAR VE DEĞERLENDİRME KAYNAKLAR 41 Özgeçmiş 43 Ekler v

7 ÖZET Mobil baz istasyonu performans analizi başlığı altında yaptığımız bu bitirme çalışması, mobil haberleşme alanında gerek teorik gerekse uygulama olarak kapsamlı bir içeriğe sahip, bize ve bizden sonra bu alanda çalışmak yapmak isteyen kurum ve kuruluşlara faydalı olabilecek geniş kapsamlı bir kaynak oluşturma amacı ile yapılmıştır. Bu tasarım projesinde ele aldığımız konu olan mobil baz istasyonlarının performansını tanımlayabilmek için bir çok altyapı bilgisine ihtiyaç duyulmaktadır. Yapılan araştırmalar sonucu bir çok yerli ve yabancı kaynaklardan baz istasyonu ve mobil baz istasyonu haberleşme sistemiyle alakalı bir çok parametreyi ve denklemi kapsayan teorik ön bilgi ortaya konulduktan sonra, bunların görselleştirmesi amacı doğrultusunda uygun program ortamında karakteristikleri oluşturulmuştur. Oluşturulan bu karakteristikler hesaplanırken sadece tek bir parametre üzerinden işlem yapılmamış farklı parametrelerde irdelenerek hesaplamalar yapılmıştır. Elde edilen karakteristikler yorumlanmıştır ve pratiğe dönüşümü gerçekleştirilmiştir. Kapsamlı ve görsel(grafiksel) olması açısından mobil baz istasyonu haberleşmesi ile ilgili uğraşacak olan kişiler, bu bitirme çalışmasında ortaya konulmuş olan karakteristikler, değerlirmeler ve yorumlardan oldukça faydalı bilgilere ulaşabilirler. vi

8 SEMBOLLER VE KISALTMALAR GSM ETSI GPRS EDGE UMTS LTE : Global System for Mobile : European Telecomunications Standar Institute : General Packet Radio Service : Enhanced Data Rates for GSM Evolution : Universal Mobile Telecommunications System : Long Term Evolution WİMAX : Worldwide Interperability for Microwave Access MS BS MSC BSC BTS PSTN HLR VLR TDMA MHz 3G W db Km h d : Mobile Station : Base Station : Mobile Switching Centre : Base Station Controller : Base Trasceiver Stations : Public Switched Telephone Network (Genel aktarmalı telefon şebekesi) : Home Location Register : Visitor's Location Register : Time Division Multiple Access : Megahertz : 3. Nesil : Watt : Desibel : Kilometre : Hour (saat) : Uzaklık vii

9 ÇİZELGE VE ŞEKİLLER Şekil 1. Hücresel ağ yapısı 4 Şekil 2.1 Baz istasyonu gösterimi 5 Şekil 2.2 Baz istasyonu sisteminin mimarisi 6 Şekil 2.3 MS arama senaryosu 7 Şekil 2.4 Sinyal gücü mesafe eğrisi 8 Şekil 3.1 Gölgeleme etkisinin bir örneği 9 Şekil 3.2 Belirli bir d uzaklığında verici anteninde alınan sinyalin gösterimi 10 Şekil 3.3 Alıcı duyarlılığı ve gelen sinyal 11 Şekil 3.4 Kırılıma uğrayan dalga şekli 13 Şekil 3.5 Kırınıma uğrayan dalga şekilleri 13 Şekil 3.6 Yansıyan dalga şekli 14 Şekil 3.7 Saçılan dalga şekli 14 Şekil 4. Serbest uzay kaybı modelinin grafiksel gösterimi 16 Şekil 4.1 Plane Earth modeline göre uzaklık-iletim kaybı eğimi 17 Şekil 4.2 Egli modeli yol kaybının yükseklik ve uzaklığa bağlı grafiği 19 Şekil 4.3 Bertoni ve Walfish modelinde bina yüksekliğine göre kayıp grafiği 21 Şekil4.4 COST 231 WI modeli Walfish ve Ikegami modelinin frekans ve uzaklığa bağlı grafiği 24 Şekil 4.5 Kentsel bölgeler için frekans ve uzaklığa bağlı olarak yol kaybı grafiği 27 Şekil 4.6 Suburban bölgeler için frekans ve uzaklığa bağlı yol kaybı grafiği 28 Şekil 4.7 Rural (Kırsal) bölgeler için frekans ve uzaklığa bağlı yol kaybı grafiği 29 Şekil 4.8 Kentsel bölge için uzaklığa bağlı olarak yol kaybı grafiği 31 Şekil 4.9 Kentsel bölge için frekansa bağlı olarak yol kaybı grafiği 31 Şekil 4.10 Hata-Okumura modeli ile ölçüm değerlerinin karşılaştırılması 32 Şekil 5.1 Urban bölgede farklı hızda giden mobillerin iletim kaybı grafikleri 34 Şekil 5.2 Yarı kentsel bölge için farklı hızda giden cisimlerin iletim kayıpları 34 Şekil 5.3 Kırsal bölge için hız-iletim kaybı grafikleri 35 Şekil 6 COST-231 Hata modeline göre frekans ve uzaklığa bağlı yol kaybı ifadesi 37 viii

10 1.GİRİŞ Proje de amacımız insanların her türlü olumsuz koşullara rağmen haberleşmelerinin kesintisiz sağlanabilmesidir. Çeşitli ortam koşullarında haberleşmenin etkileneceği hava koşullarında insanlara mümkün olduğunca az radyasyon içinde bunun sağlanması için çalışılmıştır. Kurulacak olan mobil baz istasyonunda yerleştirildiği yerde geniş bir kapsama alanı oluşturulmuş o çevrede bulunan diğer baz istasyonlarıyla beraber iletişime geçerek şebeke kapsamı genişletilmiştir. Öncelikli olarak uygun şartlarla sadece baz istasyonunun performansına ait bölgesel kapsama ve çekim grafikleri program koşullarında bilgisayar ortamında görüntülenmiştir. Karadeniz Teknik Üniversitesinin yardımlarıyla gerçekleştirilmiş olan bu proje devamındaki projelere bir ön kaynak oluşturacaktır. Çünkü hemen hemen her gün dünyanın çeşitli yerlerinde doğal afetler olmaktadır ve yaşanılan bölgelerde haberleşmede sıkıntı yaşanılmaktadır, altyapısı oluşturulacak olan sistemle bunun mümkün olduğunca önüne geçilmiştir. Yaklaşık olarak 35 km çekim alanına sahip olacak kurulacak baz istasyonu gerekli olduğunda konserlerde, spor müsabakalarında, mitinglerde vb. durumlarda yaşanılan yoğun bir haberleşme trafik hattına da çözüm olacaktır. 1

11 2. TEORİK ALTYAPI 2.1.GSM MİMARİSİ GSM adını ilk olarak 2. jenerasyon sisteminin oluşturulması amacıyla kurulan çalışma grubundan aldı (Groupe Special Mobile). Daha sonra bu grup tarafından geliştirilen sistem Global System for Mobile, kısaca GSM olarak adlandırıldı. Grup ile sistemin isimlerinin karıştırılmaması için grubun adı Special Mobile Grup (SMG) olarak değiştirildi. Avrupa da geliştirilen bu sistem tüm dünyaya yayıldı[1]. ETSI (European Telecomunication Standart Institute) 1988' de kuruldu. Bu enstitü daha önceleri farklı standartlar ile ifade edilen tüm standartları tek bir standart altında topladı. GSM standartları da bunlardan birisiydi. Gsm'nin gelişimi aşağıdaki Tablo 1 de özetliği şekildedir.[2] Mobil istasyon ile baz istasyonu arasında ki iletim bütün nesillerde sayısaldır. Tablo 1. GSM Nesilleri 0G Analog veri iletimi 1G Analog veri iletimi 2G Sayısal veri iletimi 2,5G GPRS,EDGE Devre anahtarlamalı sisteme ek olarak paket bazlı veri ileitimi 3G UMTS Daha hızlı veri iletimi bant verimliliği daha yüksek 3,5G 4G LTE,WİMAX IP tabanlı veri iletimi GSM de ülkemizde kullanılan iki seçenek mevcuttur GSM MHz MHz Uplink 935 MHz MHz Downlink UPLINK - Mobil telefondan Baz istasyonuna doğru gerçekleşen iletim yolu DOWNLINK - Baz istasyonundan Mobil telefona doğru gerçekleşen iletim yolu olarak isimlirilmektedir. 2

12 Mobil istasyon pille çalıştığı için düşük frekansları kullanır. Çünkü güç kısıtlaması var, pilin süresi kısıtlı. Bu yüzden düşük frekanslar uplinke ayrılmış, daha yüksek frekanslar ise downlinke ayrılmıştır. Uplink ile downlink arasında da 20 MHz lik bant genişliği mevcuttur. Çünkü birbirine yakın frekansların harmonikleri çakıştığından interferance oluşacaktır GSM MHz MHz Uplink 1805 MHz MHz Downlink GSM 1800 de frekans yayılımı azalır. Sinyaller çabuk sönümlenir o yüzden çok sayıda baz istasyonu kurulması gereklidir. Daha çok baz istasyonu kurulduğunda ise interferance engellemek için daha çok frekans kullanmak gerekir.[1],[3] GSM 900 için: Downlink bant genişliği 25 MHz. Uplink bant genişliği 25 MHz, GSM 1800 için ise: Downlink bant genişliği 75 MHz. Uplink bant genişliği 75 MHz dir. Türkiye'de ki GSM operatörlerinden AVEA GSM 1800 ve GSM 900, Turkcell ve Vodafone GSM 900 kullanmaktadır. GSM 900 ve 1800 bandındaki taşıyıcılar 200 khz dir. Sadece GSM 1800 kullanıldığında, uzun yol iletişimi için çok sayıda baz istasyonu kurulması gerekmektedir. Yaklaşık olarak bir karşılaştırma yapacak olursak GSM 900 de 10km'de bir, GSM 1800 de ise 2-3 km de bir baz istasyonu kurulmalıdır. Yüksek frekansın bu dezavantajına rağmen avantajı ses kalitesinin yüksek olmasıdır. Bunların dışında 3G'nin gelişimi ile birlikte 2100 MHz bandı da kullanılmaya başlanmıştır. Tek taşıyıcı vardır, interferance riski yoktur ve bütün baz istasyonlarında çalışmaktadır. Operatörlerin kullandığı kanallara bakacak olursak; Turkcell [1,55] Vodafone [57,111] AVEA ise [113,124] (GSM 900), [512,587] ( GSM 1800) numaralı kanalları kullanmaktadır. Baz istasyonu cep telefonu arası mesafe en fazla 35 km olabilir.[4] Çünkü GSM de TDMA yapısını kullandığımızdan; zaman sınırlı olduğunda mesafede sınırlı olacaktır. 35 km'nin üzerindeki mesafelerde sinyal time slot un içine sığmamaktadır. Sinyal hem gidip hem de geri geleceği için bu süre time slota sığması gerekir. 3

13 Sadece GSM 900 de 124 kanal bulunmaktadır. En büyük hücre çapının 70 km olduğunu düşünürsek. Elimizde ki 124 kanal ile Türkiye'yi kapsama alanı içine almamız mümkün değildir. O yüzden bu kanalların tekrar tekrar kullanılması düşünülmüş ve hücresel ağ yapısı ortaya çıkmıştır. Yani frekans kanalları tekrar tekrar ve farklı hücrelerde kullanılmaya başlanmış, bu sayede kapsama alanı problemi çözülmüştür. Hücresel ağ yapısına ait temsili sistem şekil 1 de gösterilmiştir. Şekil 1.Hücresel ağ yapısı 3.BAZ İSTASYONUNUN YAPISI GSM sistemi birçok bağımsız birimden oluşmaktadır. Temel olarak bir GSM networku, mobil istasyon, baz istasyonu ve network alt sistemi denilen santral birimi olarak 3 temel parçadan oluşmaktadır: Cep telefonu MS (Mobile Station) Aboneler tarafından kullanılan mobil telefonlar. Baz istasyonu BS (Base Station) Mobil telefonlarla süreki haberleşen, radyo arabirimini kontrol eden birimdir. Özetle mobil telefon ve santral arası bağlantıyı kuran birim olarak adlandırılabilir.[5] Santral MSC (Mobile Switching Centre) Mobil telefondan mobil telefona veya kablolu telofon arası görüşmeleri sağlamak amacıyla bağlantının kurulduğu ana birimdir. MSC ayrıca GSM network ünün operasyon ve yönetiminden de sorumludur. Baz istasyonu sistemi BSC (Base Station Controller) ve BTS (Base Transceiver Stations) den oluşur. BSC, radyo dalgaları ile ilgili tüm fonksiyonların anahtarlama birimidir. 4

14 Bir baz istasyonu birden fazla hücreye servis verebilir. Baz istasyonlarının bağlı bulundukları birimlere BSC (Base Station Controller) denir. BSC ler konuşma için tahsis edilen kanallardan 2 tanesini kullanarak baz istasyonlarının kontrollerini yapar. Baz istasyonu kontrol merkezleri MSC lere bağlıdır ve baz istasyonları için yapmış olduğu kontol bilgilerini MSC lere aktarır. Böylelikle baz istasyonu havadan alınan telsiz sinyallerini direkt yere indirip santrala iletir. BSC ile MSC arasında hem operatörlerin kisine ait olan hatları hem de PTT den kiralanan leased line üzerinden taşınır[6],[7],[8]. 3.1 MS (Mobile Station) Handover, radyo kanalı tahsis etme ve hücre data bilgilerini toplama görevleri vardır.[6] 3.2BTS (Base Transceiver Stations) Radyo arabirimini kontrol eder. BTS ekipmanları, transceiver-receiver (alıcı-verici ünite) ve anten oluşmaktadır ve her bir hücreye servis vermektedir. BTS ler BSC'ler tarafından kontrol edilirler. Şekil 2.1 de bir baz istasyonun örnek bir şekli gösterilmiştir. Şekil 2.1 Baz istasyonu gösterimi 3.3 BSC (Base Station Controller) Baz İstasyonlarını denetler Cep telefonu konuşma başlatırken süreç kontrol eder Location update yapar Handover sürecini kontrol eder Paging i kontrol eder Sinyalleşme kanallarını denetler 5

15 Handover hücreler arası geçiş işlemidir. Paging; MSC kine gelen konuşma talebine cevap vermeden önce aradığı numaranını hangi hücrede ve nerede olduğunu anlamak için sinyal gönderir. Bu sinyal kontrol kanalından tüm mobil istasyonlara gider. Bu kanalı dinleyen MS kisi ile ilgili bir sinyal aldığında yerini bildirir. 3.4 MSC (Mobile Services Switching Centre) Aramaları birbirine bağlar, kontrolünü ve ücretlirilmesini sağlar. Hizmet verdikleri bölgede hangi baz istasyonunun aktif olup olmadığı ve kullanılan kanalları kontrol eder. Ayrıca, networkteki bağlantının, konuşma ve data haberleşmesinin yapıldığı birimdir. GSM-->GSM e, GSM -->PSTN e, GSM -->CLIENT server lara olan bağlantıyı sağlar. PSTN sabit hat telefon şebekesidir. Client ise ağ bileşenlerine olan bağlantıdır. 3.5 HLR (Home Location Register) Cep telefonunun nerede olduğu bilgisi ve abonenin kimlik bilgilerine dair her türlü veriyi tutan bilgi bankası, bir tür database dir. HLR, abonenin ülke genelinde nerede olduğu bilgisine sahiptir. 3.6 VLR (Visitor s Location Register) Ki servis sahasındaki abonelerin bilgilerini saklar. Şekil 2.2 de bir VLR nin baz istasyonunun diğer bölümleriyle yaptığı bağlantı şekli gösterilmiştir. Şekil 2.2 Baz istasyonu sisteminin mimarisi 6

16 3.7 Mobil İstasyonlarda Konuşmanın Kurulması GSM, TDMA (Time Division Multiple Access) teknolojisini kullanarak, her konuşma kanalını 8 adet timeslot a ayırarak, bu slotlar üzerinden data taşır. 8 timeslot, aynı anda 8 kişi için görüşmeyi olanak sağlar. Fakat bu slotlardan biri kontrol amaçlı kullanılır. 1. Öncelikle abone mobil istasyon konuşmaya başlamadan sinyalleşme kanalı sorar. 2. Eğer boş bir sinyalleşme kanalı varsa BSC bu abone için bir yer ayırır. 3. Bu aşamadan sonra MS servis aldığı MSC/VLR'a call setup için talepte bulunur. 4. MSC bu talebe karşılık BSC'ye giderek boş TCH (konuşma kanalı olup olmadığını kontrol eder. Bu bilgiler BTS (Base Transiever Station ve MS(Mobile station)'a TCH (konuşma kanalının) aktif edilmesi içi gönderilir. Herşeyin olumlu olması durumunda a-numarasının, b-numarası ile konuşması için gereken trafik kanalı verilir. B numarası aranan abonenin meşgul olup olmadığı kontrol edilir. Eğer b numarası (aranan abone) cevap verirse konuşma kurulur. Şekil 2.3 de bir arama sırasında ki mobil istasyonun arama akış diyagramı gösterilmiştir. Şekil 2.3 MS arama senaryosu Radyo dalgalarının baz istasyonu ve mobil istasyonlarda yayınladıkları belirli bir güç vardır. Baz istasyonu için 20 Watt ve mobil istasyon için 2 Watt gücündedir. [1] Bu radyo dalgaları çevre koşulları ile orantılı olarak zayıflarlar. İlave bir etki olmaksızın zayıflama mesafe arttıkça daha çok artar. Mobil istasyon ve baz istasyonunun sinyalleri minimum alış seviyesi 106 dbmw tır.[1] Şekil 2.4 de mobil istasyon ve baz istasyonu arsındaki sinyal gücü mesafe ilişkisi 7

17 gösterilmiştir. Bu seviyeden daha düşük güçte gelen sinyaller alıcı tarafından işlenememektedir. Sinyallerin eriştiği bu minimum seviye kapsama alanını belirlemede yaklaşık sınırları oluşturur. Bu sınırların dışında sinyal zayıflayarak da olsa yayılımını devam ettirmektedir ve sonsuz da sıfır seviyesine yaklaşır. Zayıflayan sinyaller aynı frekansta bir sinyalle karşılaşınca bu sinyal ile interferance oluşturur. İnterference seviyesi görüşme kalitesini doğrudan etkilemektedir. Hücreler planlama aşamasındayken coğrafi konum ve sinyal güçlerinin hangi seviyede olacağı ve frekans seçimi interference etkisi göz önünde bulundurulmalıdır. Şekil 2.4 Sinyal gücü mesafe eğrisi 8

18 4. TASARIM ÇALIŞMALARI 4.1 Zayıflama Log-Normal Zayıflama Mobil cihazlar çoğunlukla değişik engeller içeren ortamlarda kullanıldığı için iletim ortamı engeller, tepeler, binalar olur. Bu durumda iletilen sinyalin gücünü zayıflatan bir etki ortaya çıkarır. Bu etkiye gölgeleme etkisi denir.[7] Aşağıdaki şekilde binanın ve dağın baz istasyonları ile mobil cihaz arasında gölgeleme etkisi yaptığını görebiliriz. Gölgelemenin ortaya çıkarttığı durum sinyalin zaman zaman zayıflamasına ve sinyalin gücünde değişikliğe yol açar. Şekil 3.1 de mobil cihazın gölgelemenin etkisinde jkaldığı örnek bir durum gösterilmiştir. Minimum noktalara zayıflama dip noktaları denir. Sinyal gücünün logaritması alındığında log-normal zayıflama elde edilir. Elde edilen zayıflama ortalama değerin etrafında normal dağılımı gösterir. Şekil 3.1 Gölgeleme etkisinin bir örneği Rayleigh Zayıflaması Günümüzde nüfusun çok olduğu bölgelerde abone sayısı yüksek ve sürekli artmaktadır.mobil telefonların bu kalabalık şehirlerde kullanılması çoklu yol veya Rayleigh zayıflaması diye adlandırılan bir bozucu etki ortaya çıkartır.bu zayıflama verici Tx anteninden çıkan sinyalin alıcı Rx antenine ulaşırken birden fazla yol alması şekliyle olur.alıcı ve verici antenler birbirlerini görmezler, verici anten çıkan sinyal değişik yollarla(binalardan geçerek) mobil istasyona ulaşır.[7] Mobil istasyona ulaşan sinyal, genliği ve fazı farklı olan sinyallerin toplamı demektir.istasyona gelen sinyaller vektörel şekilde toplanırsa sinyalin gücü sıfır 9

19 olur.zayıflamanın olduğu iki dip noktası arasında geçen zaman,transmisyon ve mobil hızına bağlıdır. Rayleigh zayıflaması hesaplanırken iki dip noktası arasındaki uzaklığın dalga boyunun yarısı olarak hesaplanır.1800mhz için bu mesafe 8cm civarında olacaktır.eğer mobil 100km/h hızla hareket ediyorsa iki dip noktası arasındaki zaman ifadesi şöyle olur; V=100km/h=27,77m/s 25m/s λ=c/f=3*10^8/1800*10^6=0,15m (λ/v)/2=3ms V:hız, λ:dalga boyudur. BTS verici anteninden uzaklaştırıldığında alıcı anteninde mobil istasyona ait sinyal gücü gösterimi şekil 3.2 de gösterilmiştir. Şekil 3.2 Belirli bir d uzaklığında verici anteninde alınan sinyalin gösterimi[/] Belirli bir d uzaklığında verici anteninde alınan sinyal şekil 3.2 de ki gibi olacaktır. 10

20 Şekil 3.3 Alıcı duyarlılığı ve gelen sinyal[/] Çıkışın belli olduğu bir sistemde alıcının duyarlılığı istenilen en küçük sinyal gücü değerine bağlıdır. Eğer verici antenin gönderdiği sinyal en küçük sinyal gücü değerinden küçükse bu bilgi kaybolur. Bu ve benzeri durumların ortaya çıkmaması için zayıflamaya karşı bir önlem alınması gerekmektedir. Buna zayıflama aralığı denmektedir. Kesintisiz bir şekilde transmisyon yapmak istiyorsak şekil 3.3 de görüldüğü gibi alıcı duyarlılığının küresel ortalama değerin altında olması gerekmektedir. Şekil 3.3 den görüleceği üzere zayıflama aralığı alıcı duyarlılığı ile küresel ortalama değer arasındadır Atmosfer Soğurması (Atmospheric Absorption) Elektromanyetik dalga şeklinde alıcı ve verici antenler arasında ilerleyen sinyal atmosferin elektromanyetik dalgaları emmesi sonucunda bir zayıflamaya sebep olur. Örneğin atmosferde su buharının neden olduğu kayıp maksimum değere 22 GHz gibi bir değerde ulaşır(0,2db/km);oksijenin neden olduğu kayıp ise maksimum değere 60 GHz gibi bir değerde ulaşır(10db/km)[1]. Ayrıca yağıştan ve sisten etkilenen radyo dalgaları yağışlı hava koşulları durumunda saçılma yapar bu da sinyalin büyük ölçüde zayıflamasına sebep olur. Bu tür yağışların sık ve sürekli yaşandığı bölgede zayıflamadan az seviyede etkilenmek için kullanılan frekans bant genişliği düşük seviyede ve iletim mesafesi kısa olmalıdır. 11

21 4.2. Çok Yollu Yayılma (Multipath Propagation) Vericiden gönderilen sinyal alıcıya ulaşana kadar yön değiştirir, engellerden geçer, saçılım yapar ve saçılan sinyaller değişik yollar alır bu şekilde alıcıya gecikmeli olarak gelen sinyal çok yolluluk olarak tanımlanır. Çok yolluluk durumunda vericiden alıcıya gönderilen sinyal hem direk dalga olarak hem de sinyalin farklı kopyaları değişik zamanlarda alıcıya ulaşır. Alıcıya çok yollu kopyalarla gelen sinyalin gücünde azalmalar ve artmalar olur.oluşan bu olaya çok yolluluk etkisi denir. Eğer alıcıya, gönderilen sinyalin çok yollu kopyaları ulaşıyorsa bu en kötü durumdur. Yani bu durumda sinyalin direkt dalga bileşenleri alıcıya ulaşmamış olur. Gönderilen sinyalin, ortamda ki beton, cam, direk ve ağaç gibi çeşitli engellere çarpıp değişik yollarla alıcıya ulaşmasına ise çoklu yol etkisi denir. Çoklu yol etkisi en kolay şekilde kablosuz ev haberleşmesinin yapıldığı yerler gibi düşünülebilir. Engellerden geçip alıcıya ulaşan sinyalin bileşke sinyali alıcıda farklı olabilir. Bunun nedeni çok yollu yayılımın etkisidir ve bu etki veri aktarım hızında önemli düşüşler yaşatabilir. Çok yolluluğa neden olayları şu şekilde açıklayabiliriz: a-kırılım(refraction) b-kırınım(diffraction) c-yansıma (Reflection) d-saçılım(scattering) Kırılım(Refraction) Bir elektromanyetik dalga yayıldığı ortamdan farklı yoğunlukta ki başka bir ortama girdiğinde yayılma hızında ve yayılma yönünde değişme olur ve bu şekilde yayılmaya devam etmesi durumuna denir. Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru ilerleyen bir elektromanyetik dalga ortamın normaline yaklaşarak ilerler. Şekil 3.4 de kırılıma uğrayan bir dalga şekli gösterilmiştir. Buradan dalganın hızının ortam yoğunluğuyla ters orantılı olduğu çıkartılabilir. 12

22 Şekil 3.4 Kırılıma uğrayan dalga şekli. Geliş açısı:, Kırılım açısı : ise Kırınım(Diffraction) Bir elektromanyetik dalganın, dalga boyundan büyük boyutlarda(d>λ) bir cisme çarpıp yön değiştirmesi ya da ilerleyen dalganın küçük bir delikten yolunu değiştirip ilerlemesine denir. Şekil 3.5 de kırınıma uğrayan dalga şekilleri gösterilmiştir. Şekil 3.5 Kırınıma uğrayan dalga şekilleri 13

23 4.2.3 Yansıma(Reflection) Elektromanyetik dalganın yayılırken içine giremeyeceği bir yüzeye çarpıp yön değiştirmesi olayına denir. Şekil 3.6 da yansıyan dalganın izlediği yol gösterilmiştir. Şekil 3.6 Yansıyan dalga şekli Saçılma(Scattering) Elektromanyetik dalganın yayılırken içine giremeyeceği bir ortamla karşılaştığında daha zayıf elektromanyetik dalgalar şeklinde her yöne yayılması olayına denir. Şekil 3.7 de saçılıma uğrayan bir elektromanyetik dalga şekli gösterilmiştir. Şekil 3.7 Saçılan dalga şekli 14

24 5.SİMÜLASYON ÇALIŞMALARI 5.1. Yol Kaybı Mobil istasyon ve baz istasyonu arasın da elektromanyetik dalga şeklinde ilerleyen bir sinyal, çapı uzaklığa bağlı olarak artan küresel yüzeyler şeklinde yayılır.[5] Yayılan bu işarette birim alana düşen güç azalır ve işaret zayıflar bu durum serbest uzay kaybı olarak tanımlanır. İdeal bir izotropik anten için serbest uzay kaybı, verici(tx) antenine uygulanan sinyal gücünün alıcı(rx) antenine ulaşan sinyal gücüne oranı olarak tanımlanır. Alınan güç yoğunluğu, Tx ve Rx antenleri arasındaki mesafe ve transmisyon frekansının karesiyle ters orantılıdır. Buradan yola çıkarak aradaki mesafeye d, kullandığımız frekansa f dersek aradaki kaybı şöyle ifade edebiliriz: Ls (1) Bu ifadede kullanan d kilometre cinsinden, f MHz cinsinden, 33,4 ise sabittir. Alıcı ve verici antenler arasında ki iletişim aktarılan sinyalin gücüne bağlıdır. Aktarılan güç verilen ifadeden de yola çıkılarak d ve f nin vericinin kapsama alanını belirlediğini söyleyebiliriz. %free space loss clc; clear all; clf L=zeros(40,400); for d=1:40; for f=150:1500; if f<2000 L(f,d)= *log10(d)+20*log10(f); [f,d]=meshgrid(150:50:1600, 1:40); L= *log10(d)+20*log10(f); surf(d,f,l); grid on; title('free space loss') xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('kayıp (db)'); 15

25 Şekil 4. Serbest uzay kaybı modelinin grafiksel gösterimi Serbest uzay kaybı şekil 4 ten de görüldüğü gibi uzaklık ve frekans arttıkça iletim kaybı artmaktadır. Bu en genel yazılmış formülde iletim kaybı daha gelişmiş modellere göre çalışma frekansının yüksek değerlerinde daha azdır.1500 MHz ve 40 km uzaktaki iletim kaybı 130 db dir Deneysel Modeller Plane Earth Modeli Dünya yüzeyi nedeniyle kırılmaya neden olur. Serbest uzay modeliyle mesafe ile sinyal gücü hesaplaması yapılır. Bir zeminden yansıyan güç insidans ve toprak iletkenliğinin etkisine bağlıdır.plane Earth modeliyle yol kaybını ifade edersek:[9] (2) h:verici anten yüksekliği(m) D:verici-mobil uzaklığı(km) 16

26 %Plane Earth Modeli clear all clc clf L=zeros(40,400); L2=zeros(40,400); d=1:40; h=25; h1=1.5; L = *log10(h) + 40*log10(d); L2= *log10(h1) + 40*log10(d); plot(d,l,'r') grid on hold on plot(d,l2,'r') grid on xlabel('d [km]'); ylabel('l [db]'); Şekil 4.1 Plane Earth modeline göre uzaklık-iletim kayıbı eğimi Plane Earth modelinde iletim kaybı verici antenin yüksekliği ve alıcı verici arasındaki uzaklığa bağlı olarak değişmektedir. Şekil 4.1 de verici antenin yüksekliği 1.5 m ve 25m alınmış ve sırasıyla 40 km uzaktaki iletim kaybı 172 db ve 147dB olarak hesaplanmıştır. 17

27 Şekil 4.1 de görüldüğü gibi verici anten yüksekliği kayıp faktörünü önemli ölçüde azaltıyor Egli Modeli Bu model radyo frekans yayılımı için yapılmış bir arazi modelidir. İlk olarak 1957 de John Egli tarafından tanıtılmıştır. Birkaç büyük şehirde VHF ve UHF televizyon yayınları ile ilgili veriler elde edilmiştir. Bu modelde tek bir miktar olarak yol kaybını ifade eder. Denklemi (3) te ki gibidir.[9] (3) clear all; L=zeros(40,400); for h=1:20; d=1:50; L(h,d)= *log10(h)+40*log10(d); [d,h]=meshgrid(0:50, 0:20); L= *log10(h) + 40*log10(d); surf(d,h,l); grid on; title('egli modeli') xlabel('uzaklık (km)');ylabel('yükseklik (m)');zlabel('kayıp (db)'); Şekil4.2 Egli modeli yol kaybının yükseklik ve uzaklığa bağlı grafiği 18

28 Egli modeli 50 km ye kadar uzaklık için büyük şehirlerde iletim kaybı ifadesini vermektedir. Bulunan sonuçlara göre ve şekil 4.2 den de görüleceği gibi, anten yüksekliği arttıkça azalan kayıp ifadesi alıcı verici uzaklığı arttıkça azalmaktadır Lee Modeli Basit matematiksel formülü nedeniyle sıkça kullanılır. Model seksenli yıllarda büyük veri toplama kampanyasını bir sonucu olarak ABD de geliştirilmiştir.başlangıçta 900 MHz bandında ve çevresinde yayılım yaparken son zamanlarda 2 GHz de yayılım yapabilmektedir. Lee modelinin ilk hali 1982 de oluşturulan denklemi aşağıdaki gibidir.[8] (4) Egli ve Lee modelleri tasarım olarak ve 3 ve 4 no lu denklemlerden de görüldüğü gibi birbirine çok benzerdir. Lee modelinin grafiği de Şekil 4.2 de ki Egli modelinin yol kaybı grafiğine benzer olacağı açıkça gözükmektedir Bertoni ve Walfish Modeli Bazı teorik ve deneysel modellerde mobil iletişim sisteminde yol kaybı için kabul edilmiş bir modeldir. Ancak bir gerçek ortamda alınan sinyalin değişikliklere tabi olduğu bilinir. Genel olarak, kullanılan Bertoni-Walfish modelinde bina yüksekliği değişir veya satır merkez-merkez aralığı değişkenlik gösterir. Şekil 4.3 de görüleceği üzere Bertoni- Walfish modelinde bina yüksekliğine göre yol kaybı artmaktadır. (5) (6) h b :bina yüksekliği(m) d b: distance at building centers (m) 19

29 clear all clc hb=50;%bina yüksekliği hm=3; db=25; D=35; h=1:5:49; A=5*log10((db/2)^2 + (hb-hm)^2) - 9*log10(db)*(atan(2*(hb-2*hm)/db)); L= A -18*log10(h-hb) +38*log10(D); plot(h,l,'r'); grid on xlabel('h [m]'); ylabel('l [db]'); Şekil 4.3 Bertoni ve Walfish modelinde bina yüksekliğine göre kayıp grafiği COST 231 WI (Walfish-Ikegami) Yol Kaybı Kestirim Modeli COST 231 WI modeli Walfish ve Ikegami nin geliştirmiş olduğu yol kaybı denklem modellerinin ortak bir birleşimi sonucu COST 231 Yayılım Modelleri Alt Grubu üyeleri tarafından kullanılması için önerilmiş bir modeldir. Bu modelde asıl amaç kablosuz haberleşme sistemlerine daha uygun gerçekçi parametrelerin analizini sağlamaktır. [10],[11],[12] (7) 20

30 Yukarıda verilen yol kaybı ifadesin de L0 serbest uzay kaybı, Lrts çatı üzerinden sokağa doğru gerçekleşen saçılım ve kırınım kayıpları, Lmsd ise çoklu ekran kırınım kayıplarını göstermektedir. ifadesi: (8) Buradaki denklemde d km cinsinden uzaklığı f ise MHz cinsinden frekansı göstermektedir. ifadesi: (9) ifadesi: (10) ifadesinde ki q yönlenme açısı olup vericiden çıkan ve sokak arasında bulunan kullanıcıdan önceki çatı üzerine doğru gelen ışının sokak hattıyla yaptığı dar açıdır. Bu denklemde hesaplanacak olan bina yüksekliği ve sokak aralığı m cinsinden ifade edilir. (11) (12) ifadesi çoklu ekran kırınım kayıplarının belirlenmesi için kullanılan modeldir (13) (14) : Aktarıcı antenin boyu binanın boyundan küçük olması durumunda ortaya çıkan yol kaybının artması durumunu göstermektedir. 21

31 (15) : Aktarıcı anteni, bina yüksekliği ve kullanıcı anteni yüksekliğine bağlı durumu göstermektedir. (16) : Elektromanyetik dalga frekansına göre ortaya çıkacak durumu göstermektedir. (17) Yukarda belirtilmiş olan OBK orta seviye yüksekliğe sahip şehri, KD şehir merkezine uzak olan yerleşim bölgesini, BK ise büyük şehirleri göstermektedir. clear all clc w=25;%sokak genişliği hm=3; %1<hm<3 x=45; %bina aral??? %hbs=35; % Hb=60;%bina yüksekliği s1=1; for d=0.02:0.1:5 %km s2=1; for f=800:10:2000 for q=0:90 if q<35 Lori= *q; elseif q>35 && q<55 Lori= *q; elseif q>55 && q<90 Lori= *q; ahm=hb-hm; Lrts(s1,s2)= *log10(w)+10*log10(f)+20*log10(ahm)+Lori; L0(s1,s2)= *log10(d)+20*log10(f); 22

32 s2=s2+1; s1=s1+1; s1=1; for dd=0.02:0.1:5 s2=1; for fx=800:10:2000 for hbs=35:95 ahbs=hbs-hb; if hbs<=hb&&fx<400&&fx>250 Lbsh=0; ka=54-0.8*ahbs; kd=18-15*ahbs/hm; kf=-4+0.7*(fx/925-1); if hbs>hb&&fx>=400 Lbsh=-18*log10(1+ahbs); ka=54; kd=18; kf=-4+1.5*(fx/925-1); Lmsd(s1,s2)=Lbsh+ka+kd*log10(dd)+kf*log10(fx)-9*log10(x); s2=s2+1; s1=s1+1; ind1= (Lmsd + Lrts)>0; L(ind1)=Lmsd(ind1) + Lrts(ind1)+L0(ind1); L(~ind1)=L0(~ind1); L=reshape(L,size(Lmsd)); [f,d] = meshgrid(800:10:2000,0.02:0.1:5); surf(d,f,l) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('kayıp (db)'); 23

33 Şekil 4.4 COST 231 WI modeli Walfish ve Ikegami modelinin frekans ve uzaklığa bağlı grafiği Bu model hem Walfish hem de Ikegami nin geliştirmiş olduğu modellemelerin daha geniş kapsamlı olması amacıyla COST 231 Yayılım Modelleri Alt Grubu üyeleri tarafından önerilmiş bir modeldir. Yapılan hesaplamalar sonucu baz istasyonundan çıkan veya mobil anten çıkan sinyaller in saçılma ve kırınıma uğrama gibi durumları da ele alınmıştır. Bu hesaplamalar yapılırken mobil cihazın binalar içerisindeki durumu, binalar arasında kalabileceği durum göz önüne alınmıştır. Şekil 4.4 de görüleceği üzere kayıp ifadesi Walfish ve Ikegami modellerine göre daha sağlıklı değerler göstermektedir. Ayrıca yapılan hesaplamalar, inceleme yapılan bölgelerin bulunduğu konumu da ele alarak sınıflandırılma yapılmıştır Hata-Okumura Modeli En geçerli modeldir. Bu modelde okumura modeli grafik bilgilerini içerir ve şehir yapıları nedeniyle dönme, yansıma ve saçılma etkilerini gerçekleştirmek için daha da geliştirilmiştir. Bölgeleri 3 kısma ayırır: Kırsal, kentsel ve yarı kentsel.[10],[13] 24

34 Urban(Kentsel) Bölgeler 69,55 sayısı Tokyo için geliştirilmiş bu model de bir sabittir. D:alıcı verici uzaklığı haberleşme mesafesi(km) f:haberleşme frekansı (MHz),taşıyıcı frekansı h m: mobil birim anten yüksekliği (1,5m) (18) (db) (küçük ve orta ölçekli kent) (19) (400MHz f c ) (20) (400MHz f c ) (21) (Büyükkentlerde) mobil anten yüksekliği düzeltme birimidir. Suburban(Yarı kent) Bölgeler (22) ı hesaplarken küçük ve orta ölçekli kentlerden hesaplanır. Rural(Kırsal) Bölgeler (23) 25

35 Tüm bunlar dışarıda yani açık havada geçerli olan modellerdir.bina içi modellerde ise mobil haberleşmede katlar arası 15dB lik bir kayıp hesaplanmıştır.bina içi için geliştirilmiş bir model aşağıdaki gibidir: (24) R 0:bina ile verici uzaklığı R:alıcı ile verici uzaklığı 2 5 (arasında değişen yol kaybı uzaklık eğrisinin eğimidir) clear all clc clf lurban=zeros(40,400); h=50;%verici anten yüksekliği hm=1.5;%mobil anten yüksekliği for d=1:40 for fc=150:1500%antenin kapsama alanı if fc<=250 ahm=(1.1.*log10(fc)-0.7).*hm-1.56.*log10(fc)-0.8; if fc<400&&fc>250 ahm=8.29*(log10(1.54*hm))*(log10(1.54*hm))-1.1; if fc>=400 ahm=3.2*(log10(11.75*hm))*(log10(11.75*hm)); lurban(d,fc)= *log10(fc) *log10(h)- ahm+( *log10(h)).*log10(d); [fc,d] = meshgrid(1:400, 1:40); lurban= *log10(fc) *log10(h)-ahm+( *log10(h)).*log10(d); lsuburban=lurban -2*log10((fc/28).*(fc/28) )- 5.4; lrural=lurban-4.78*log10(fc).*log10(fc)+18.33*log10(fc)-40.94; surf(d,fc,lurban) figure,surf(d,fc,lsuburban) figure,surf(d,fc,lrural) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('kayıp (db)'); 26

36 Şekil. 4.5 Kentsel bölgeler için frekans ve uzaklığa bağlı olarak yol kaybı grafiği. Şekil 4.5 de görüldüğü gibi en düşük çalışma frekansı 400 MHz de en yakın noktada kayıp db dir. Aynı uzaklıkta frekansın artmasıyla kayıbın artığı grafik üzerinde görülmektedir. Frekansı sabit alıp uzaklık arttırıldığında yol kaybı yine artmaktadır. Bunlar daha detaylı olarak Şekil 4.7, Şekil 4.8 ve Şekil 4.9 da gösterilmiştir. Şekil 4.6. Suburban (yarı kentsel) bölgeler için frekans ve uzaklığa bağlı yol kaybı grafiği. 27

37 Suburban bölgeler için kullanılan hata okumura modelinde ki formül göz önüne alınıp programı yazıldıktan sonra Şekil 4.6 de ki grafik elde edilmiştir. En yakın noktada(0 km) ve en düşük frekans(400 MHz) için yol kaybı db dir. Şekil 4.7. Rural (Kırsal) bölgeler için frekans ve uzaklığa bağlı yol kaybı grafiği. Kırsal bölgeler de yol kaybı kentsel ve yarı kentsel bölgelere göre daha azdır. Bunun sebebi kentsel bölgeler de amaç daha yakın bölgelere daha güçlü sinyal ulaştırmak, kırsal bölge de ise en uzak noktalara daha güçlü sinyal ulaştırmak olduğundan kırsal bölge için çizdirilen grafiklerden de görüldüğü gibi yol kaybı kentsel ve yarı kentsel bölgelere göre daha azdır. Frekansa ve uzaklığa bağlı yok kayıpları clc; close all; clear all; fc = 150:5:1500; d = 1:0.01:35; hm = 5; % mobil anten alıcı hb1 = 30; % verici f = 1000; d1 = 15; % fc >= 400MHz ahm = 3.2*(log10(11.75*hm)).^2-4.97; 28

38 % Urban(Kentsel) Bölge Lurban1 = *log10(f) + ( *log10(hb1))*log10(d) *log10(hb1) - ahm; Lurban2 = *log10(fc) + ( *log10(hb1))*log10(d1) *log10(hb1) - ahm; % Suburban (Yarı Kent) Bölge Lsuburban1 = Lurban1-2*(log10(f/28)).^2-5.4; Lsuburban2 = Lurban2-2*(log10(fc/28)).^2-5.4; % Rural(Kırsal) Bölge Lrural1 = Lurban1-4.78*(log10(f)).^ *log10(f) ; Lrural2 = Lurban2-4.78*(log10(fc)).^ *log10(fc) ; figure(1); plot(d, Lurban1, 'r*-'); hold on; plot(d, Lsuburban1, 'b.'); hold on; plot(d, Lrural1, '--g'); hold on; xlabel('d [km]'); ylabel('l [db]'); grid on; title('uzaklığa göre yol kaybı') figure(2); plot(fc, Lurban2, 'r*-'); hold on; plot(fc, Lsuburban2, 'b.'); hold on; plot(fc, Lrural2, '--g'); hold on; xlabel('fc [MHz]'); ylabel('l [db]'); grid on; title('frekansa göre yol kaybı') 29

39 Şekil 4.8. Kentsel bölge için uzaklığa bağlı olarak yol kaybı grafiği Şekil 4.9. Kentsel bölge için frekansa bağlı olarak yol kaybı grafiği Bu alanda yapılan çalışmalar sonucu elde edilen grafikler ile ölçüm yapılarak karşılaştırılmalıdır. Buna bir örnek olarak Şekil 4.10 daki çalışmayı gösterebiliriz. 30

40 Şekil 4.10 Hata-Okumura modeli ile ölçüm değerlerinin karşılaştırılması [11] Hata-Okumura Modelinde Hız Etkisi Hata-Okumura modelinde iki farklı hızda giden cisim için hızdan dolayı oluşan iletim kaybı farklıdır. Öncelikle hızın frekans üzerindeki etkisini hesaplayabilmek için (25) no lu doppler frekansı denklemi kullanılmıştır. Doppler frekansı bulunduktan sonra çalışma frekansı değiştirilmiştir. Cisim eğer uzaklaşıyorsa doppler frekansı ile çalışma frekansı toplanır. Eğer yaklaşıyorsa çalışma frekansından doppler frekansından çıkarılır ve yeni frekans değeri (18), (19), (20), (21) ve (22) no lu denklemler de yerine konularak hata okumura modeli ile iletim kaybı hesaplanabilir.[7] (25) (18) no lu denklemde c ışık hızı 3*10^8 m/s, v ise hareketli olan mobilin hızıdır. Farklı hızda vericiden uzaklaşan mobillerin hızının karşılaştırılması için kullanılan kod dizini aşağıdaki gibidir. Konu ile ilgili Maltab kodları aşağıda verilmiştir. 31

41 clear all clc clf h=50; hm=1.5; c=300; V=3; Va=30; s1=1; for d=1:40 s2=1; %verici anten yüksekliği %mobil anten yüksekliği %yaya hızı 3 m/s %Araç hızı 30 m/s for fx=150:10:1500 ft=(2*v*fx)/c; ff=(2*va*fx)/c; fc=ft+fx; fcc=ff+fx; if fc<=250&&fcc<=250 ahm=(1.1.*log10(fc)-0.7).*hm-1.56.*log10(fc)-0.8; ahmm=(1.1.*log10(fcc)-0.7).*hm-1.56.*log10(fcc)-0.8; if fc<400&&fc>250&&fcc<400&&fcc>250 ahm=8.29*(log10(1.54*hm))*(log10(1.54*hm))-1.1; ahmm=8.29*(log10(1.54*hm))*(log10(1.54*hm))-1.1; if fc>=400&&fcc>=400 ahm=3.2*(log10(11.75*hm))*(log10(11.75*hm)); ahmm=3.2*(log10(11.75*hm))*(log10(11.75*hm)); lurban(s1,s2)= *log10(fc) *log10(h)- ahm+( *log10(h)).*log10(d); lurba(s1,s2)= *log10(fcc) *log10(h)- ahmm+( *log10(h)).*log10(d); s2=s2+1; s1=s1+1; [fc,d] = meshgrid(150:10:1500, 1:40); [fcc,d] = meshgrid(150:10:1500, 1:40); %verici antenin çalışma frekansı lsuburban=lurban -2*log10((fc/28).*(fc/28) )- 5.4; lrural=lurban-4.78*log10(fc).*log10(fc)+18.33*log10(fc)-40.94; lsuburba=lurba -2*log10((fcc/28).*(fcc/28) )- 5.4; lrura=lurba-4.78*log10(fcc).*log10(fcc)+18.33*log10(fcc)-40.94; surf(d,fc,lurban) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('iletim kaybı (db)'); figure,surf(d,fcc,lurba) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('iletim kaybı (db)'); figure,surf(d,fc,lsuburban) 32

42 xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('iletim kaybı (db)'); figure,surf(d,fcc,lsuburba) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('iletim kaybı (db)'); figure,surf(d,fc,lrural) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('iletim kaybı (db)'); figure,surf(d,fcc,lrura) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('iletim kaybı (db)'); Şekil 5.1. Urban bölgede farklı hızda giden mobillerin iletim kaybı grafikleri Şekil 5.1 den görüldüğü gibi 9 km uzaklıkta ve 230 MHz çalışma frekansında 3 m/s hızla uzaklaşan cisme ulaşan sinyalin iletim kaybı 163,3 db iken 30 m/s hızla uzaklaşan cisme ulaşan sinyalin iletim kaybı 165,2 db dir. Görüldüğü üzere ne kadar hızlı uzaklaşırsa cisim, ona ulaşan sinyal o kadar çabuk sönümlenir. Şekil 5.2. Yarı kentsel bölge için farklı hızda giden cisimlerin iletim kayıpları Şekil 5.2 de görüldüğü gibi yarı kentsel bölgeler de 3 m/s hızla uzaklaşan cisme 17 km uzakta ve 340 MHz de ulaşan sinyalin iletim kaybı 171,9 db dir. 30m/s hızla uzaklaşan 33

43 cisme aynı uzaklıkta ve aynı frekansta ulaşan sinyalin iletim kaybı ise 173,8 db dir. Hızlar arasında ki farklar arttırıldıkça kayıplar arasındaki farkta artmaktadır. Şekil 5.3. Kırsal bölge için hız-iletim kaybı grafikleri Şekil 5.3 de kırsal bölgede de oluşan durum diğer bölgelerden farklı değildir. 31 km uzaklıkta ve 340 MHz de 3 m/s hızla uzaklaşan mobile gelen sinyalin iletim kaybı 171,2 db iken 30 m/s hızla uzaklaşan mobile gelen sinyalin iletim kaybı 173 db dir. Grafiklerde belirli frekans değerlerinde kayıpta ani düşüşler gözükmektedir. Bunun sebebi hata okumura modelinde çalışma frekansına göre mobil anten düzeltme faktörü olan a(hm) nin denklemlerinin değişmesinden kaynaklanır COST-231 Hata modeli Bu modelde kullanılacak frekans aralığı 2000MHz frekans değerini de içine alması için çeşitli düzenlemelerin yapılması sonucu elde edilen modeldir. Model için geliştirilen kayıp hesabı (14) no lu denklem de verilmiştir. Şekil 6 da bu modelle alakalı yapılan simulink çalışması gösterilmiştir. (15) İfadesiyle tanımlanmaktadır. :hareketli bir abonenin kullanılan anten yüksekliğine bağlı olarak tanımlanan düzeltme kat sayısı 34

44 Metropolitan alanlar için :3 db, orta büyüklükteki şehirler ve banliyö alanlar için db dir. Modeldeki diğer değişkenlerin tanım aralıkları aşağıdaki gibidir. 10 clear all clc hm=2; hb=50; Cm=3; for d=1:35 for f=100:2000 if f<=250 HM=(1.1*log10(f)-0.7)*hm-(1.56*log10(f)-0.8); if f<400&&f>250 HM=8.29*(log10(1.54*hm))^2-1.1; if f>=400 HM=3.2*(log10(11.75*hm))^2-4.97; Lu= *log10(f)-13.82*log10(hb)-HM *log10(hb*log10(d))+Cm ; [f,d] = meshgrid(1:400, 1:35); Lu= *log10(f)-13.82*log10(hb)-HM *log10(hb*log10(d))+Cm; surf(d,f,lu) xlabel('uzaklık (km)');ylabel('frekans (MHz)');zlabel('kayıp (db)'); 35

45 Şekil 6 : COST-231 Hata modeline göre frekans ve uzaklığa bağlı yol kaybı ifadesi 36

46 6.SONUÇLAR Mobil baz istasyonu performans analizi başlığı altında incelediğimiz ve gereken araştırtmaları yaptığımız bu çalışmamız da mobil baz istasyonunun teorik olarak uygulama sonuçlarını gözlemledik. Çalışmamızı bize ve bizden sonra bu konuyla ilgili araştırma yapmak isteyecek kurum ve kuruluşlar için geniş kapsamlı bir hala getirdik. Yaptığımız çalışmayı ele almamızın sebebi, sürekli kullandığımız ve her gün gelişmekte olan haberleşme sektörünün kullanmış olduğu baz istasyonununve mobil baz istasyonun çalışma şeklini, daha verimli hangi koşullarda çalışabileceğini gözlemlemek adına böyle bir çalışma yapılmıştır. Yapılan çalışmada bir mobil baz istasyonunun kurulacağı bölgeler ayrı ayrı düşünülmüş ve ağırlıklı olarak frekans ve uzaklığa bağlı ortaya çıkan yol kaybı ifadeleri incelenmiştir. Çalışma şeklimizi bu konuda yapılan deneysel modellemeleri göz önüne alarak ve bu konuda yapılmış önemli çalışmaları inceleyerek gerçekleştirdik. Çalışmamız da ağırlıklı olarak kabul gören hata-okumura ve bu modellemeden doğan modellemeleri inceledik. Çünkü hata okumura modelinde bu konuyla alakalı yapılan çalışmalardan daha kesin sonuçlar elde edebileceğimizi yorumladık. Baz istasyonun performansı ile ilgili yapılan çalışmalar da şehirler yapıları gereği 3 başlık altın da ele alınmıştır. Büyük yerleşim alanlarına urban bölge, büyük yerleşim alanlarından küçük olan bölgelere suburban bölge ve yerleşim alanına uzak olarak sınıflandırılan daha çok kırsal bölge diye adlandırılan bölgelere de rural bölge denilmiştir. Konuyla alakalı yapılan çalışmalar bu bölgeleri incelemektedir. Yukarıda bahsedildiği gibi bir haberleşme sisteminin çalışmasıyla alakalı olarak yapılan çalışmalar frekans, uzaklık ve inceleme yapılan bölgeyle alakalı olduğu görülmektedir. Bizde yaptığımız incelemelerde bu değerlerle paralel bir çalışma yaptık. Yaşadığımız dünya da an itibariyle haberleşme sektörü çok önemli bir değere sahiptir. Yaklaşık olarak 7 milyar insanın yaşadığı dünyada insanların 2/3 ü birbirleriyle haberleşmek için telefonları ve cep telefonlarını kullanmaktadır. Günümüz de hemen hemen her insanın cep telefonu vardır ve bu cep telefonlarını genelde hareketli bir şekilde kullanılırlar. Hareketli olarak kullanılan cep telefonları sokaklarda, bina içlerinde, ağaçlık bölgelerde ve deniz üzerinde bulunabilir. GSM firmaları bu koşulardan doğabilecek yol kayıplarını, saçılımları, kırınımları, atmosfer etkilerini de hesaba katarak baz istasyonlarını müşterilerinin en verimli şekilde birbirleriyle haberleşmelerini sağlamak için kurarlar. 37

47 Doğal olarak uygun haberleşmenin sağlanıp sağlanmadığının incelenmesi için baz istasyonunun önemi çok büyüktür. Gerektiğinde kurulan ve haberleşmenin daha etkin şekilde sağlanması için var olan mobil baz istasyonları genellikle zor şartlarda kullanılırlar. Çeşitli doğal afet durumlarında, konserlerde, miting ve spor müsabakalarının olduğu durumlarda bu bölgedeki baz istasyonu zarar görmüş olabilir veya verimli şekilde haberleşme sağlayamayabilir. İşte bu durumlarda mobil baz istasyonu kurulur. Kurulacak olan baz istasyonunun kurulması planlandığı bölgede ki performansı doğal olarak önemlidir. Kurulacak olan baz istasyonun kurulmadan önce bize bilgi vermesi doğrultusunda yaptığımız çalışma bize baz istasyonunun yeterliliği ve gerekirse kurulması gereken baz istasyonu sayısı hakkında bilgi vermektedir. Akademik alanda bizden daha önce bu konuyla alakalı çalışma yapmış bir çok çalışma, makale ve tezi göz önüne aldığımızda bu konuyla alakalı gerçekleştirilebilecek en iyi çalışmalardan bir tanesini hayata geçirmek için başladığımız çalışmamızda bir çok kaynağı ve referansı ele alarak bulunan sonuçlar ve bizim elde ettiğimiz sonuçlar doğrultusunda uygun bir şekilde haberleşmenin sağlanabilmesi için mobil bir baz istasyonunun performansına etki edebilecek kriterler bize baz istasyonunun haberleşmede ki kriterinin göstermektedir. 38

48 7. YORUMLAR VE DEĞERLENDİRME Projenin başında da belirtildiği gibi tek bir parametreye bağlı kalınmaksızın değişik parametrelerde incelenip her koşulun incelenmeye çalışıldığı bir çalışma ortamı oluşturulmuştur. Hedeflediğimiz doğrultuda beklenilen ve yaptığımız plana göre gerçeklenen bu proje istediğimiz amaca uygun bir şekilde gerçeklenmiştir. Yaptığımız çalışmada baş vurduğumuz ve incelediğimiz bir çok kaynak doğrultusunda ele alınan bir çok koşul göz önüne alınıp yorumlanmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmadan da görüleceği gibi baz istasyonunun etkileneceği bazı parametrelerden bahsedecek olursak bunları frekans, uzaklık, verici anten boyu, alıcı anten boyu, binaların yüksekliği ve hıza bağlı olacak şekilde verilebilir. Frekansın uzaklığa bağlı olarak değişimi hata- okumura modeline göre şekil şekil 3.5, şekil 3.6, şekil 3.7 üzerinde görülmektedir. Buradan yola çıkarak frekans ve uzaklığın yol kaybı ifadesinde etkin bir rol oynadığı görülebilir. Frekans arttığında ve uzaklık arttığında ortaya çıkacak yol kaybı ifadesi artmaktadır. Frekans ve uzaklıktan sonra değerlirilebilecek bir başka parametre hız ifadesi olabilir. Şekil 4.1, şekil 4.2, şekil 4.3 de hızın yol kaybına olan etkisi görülmektedir. Burada hızdan kaynaklı ortaya çıkabilecek yol kaybı ifadesini bulmak için hareketli bir cisim olacağından doppler frekansını hesaplamalarımızın içine kattık. Uygulama yapılması planlanan bölgenin frekans değerlerini göz önüne aldık ve bir doppler frekansı hesapladık. Bunun sonucunda uygulamada yerleştirilecek mobil baz istasyonundan uzaklaşacak bir cisim düşünülmüş ve yeni frekans değeri buna göre elde edilmiştir ve hızdan dolayı ortaya çıkacak yol kaybı ifadesi iki ayrı hız değeri için aynı anda incelenmiş ve aralarındaki fark da şekil 4.1, şekil 4.2, şekil 4.3 de gösterilmiştir. Tüm incelenen durumların yanında en önemlisi tabiki de insan sağlığını ön planda tutmaktır. Baz istasyonları yaydığı radyasyon sonucu insan sağlığı için kötü durum oluşturabilecek etkilere sahiptir. Bu nedenle kurulan veya kurulması planlanan baz istasyonları mümkün olduğunca yerleşim alanlarında insanların sağlığına az etki edecek yerlere kurulmalıdır. Yapılan çalışmalarda baz istasyonun çalışabileceği maksimum alan en iyi şekilde ayarlanabilir ve baz istasyonlarının insan sağlığı üzerindeki bu önemli etkisi en aza indirilebilir. 39

49 İhtiyaç duyulması halinde yapılan projenin test edilebileceği durumlar konser alanları, deprem olan bölgeler, spor müsabakalarının yapıldığı stadyumlar, doğal afetlerin gerçekleştiği ve baz istasyonlarının zarar gördüğü yerleşim alanları sıralanabilir. Haberleşme sektöründeki olumsuzlukları incelemek ve bir mobil baz istasyonunun karşılaşabileceği sorunları ele almak için başladığımız bu projede yaptığımız araştırmaları ve çalışmalar ortaya konulmuştur. Biz ve bizden sonrakilere yardımcı olabilecek bu çalışma, bu konuyla alakalı inceleme yapmak isteyen kurum ve kuruluşlara büyük ölçüde faydalı olacaktır. Yaptığımız çalışmada mümkün olduğunca faydalı bir çalışma ortaya konulmak istenmiştir. Haberleşme alanında yapılan çalışmalar her geçen gün artmaktadır. Bunun bir sonucu olarak da baz istasyonu ve mobil baz istasyonlarının çalışması ile alakalı çeşitli gelişmeler olmaktadır. Yapılan bu çalışmada haberleşme ortamınla alakalı çalişma koşulları ele alınmış ve değerlirilmiştir. 40

50 KAYNAKLAR [1]. Erdem Can, Mobil Cihazların Çalışma Sistemleri Ve Çevre Üzerindeki Etkileri, Gazi Üniversitesi, Ankara, [2]. Demet Gülseren, Mobil İletişim Teknolojilerinin Öğrenci Bilgi Sistemlerinde Kullanımı Ve Bir Uygulama, Aralık, [3]. William C. Jakes, Microwave Mobile Communications, [4]. Viyaj Kumar Garg, Joseph E. Wilkes, Principles And Applications Of Gsm, Prentice Hall Ptr, [5]. Yücel Yaşar Büyüklü, Üçüncü Nesil (3n) Sistemler İçin Eko İstatistikleri Ve Ads İle Bir Sistem Benzetimi, Samsun, [6]. C. Harputoğlu, GSM in Altyapısı Ve Gelişimi, Haziran, [7]. Serkan Kayacan, GSM DE FREKANS Planlama Yöntemleri Ve Hücrelere Frekans Ataması Yapacak Planlama Yazılımı Gerçekleştirimi, İzmir, [8]. Mustafa Serdar Özkul, GSM Baz İstasyonlarından Elde Edilen Konum Bilgisinin Havacılıkta Uçakların İniş Sürecinde Kullanılması, Nisan,2008. [9]. Garry C. Hess, Handbook Of Land-Mobile Radio System Coverage, [10]. Sumit Joshi, Vishal Gupta, A Review On Empirical Data Collection And Analysis Of Bertoni s Model At 1.8 Ghz, International Journal Of Computer Applications, 2012 [11]. Öznur Toptaş, GSM ( 900 / 1800 MHz ) Yayınlarının Kapsama Analizi Ve Modellemeler, [12]. Alper Han, Binaların Ve Arazi Yapısının Kentsel Bölgedeki Kablosuz Haberleşmede Oluşan Yol Kayıplarına Etkileri Ankara, [13]. Osman Büyükeroğlu Gsm El Değiştirmenin Yapay Sinir Ağlarıyla Modellenmesi, İstanbul, [14]. Rappaport, Wireless Communication Principles And Practice, [15]. Jose M.Hernando, F. Perez-Fontan, Introduction To Mobile Communications Engineering, [16]. Herve Sizun, Radio Wave Propagation For Telecommunication Applications,

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ Mehmet YILDIRIM 1 ve Ahmet ÖZKURT 2 1 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, İzmir, myildirim@btk.gov.tr

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 KABLOSUZ İLETİŞİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ İçerik 3 İletişim sistemleri Gezgin iletişim sistemleri Kablosuz iletişim sistemleri Hücresel sistemler Tarihçe Tipik İletişim Sistemi 4 Kaynak

Detaylı

Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri. Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu

Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri. Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri Sevil Yıldırım Mehmet Fatih Camcı Emrah Gündüz İlker Akarsu General Packet Radio Service Temel İlkleri Bu sunumda GPRS in temel ilkelerini, sistem özelliklerini, uygulama

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Antenler Yayılım modları Bakış doğrultusunda yayılım Bakış

Detaylı

Mobile Equipment (ME) Subscriber Identity Module (SIM) Base Transceiver Station (BTS) -> Base Station Controller (BSC)

Mobile Equipment (ME) Subscriber Identity Module (SIM) Base Transceiver Station (BTS) -> Base Station Controller (BSC) Mobile Equipment (ME) Subscriber Identity Module (SIM) Base Transceiver Station (BTS) -> Base Station Controller (BSC) İ Mobile Switching Center (MSC) Home Location Register (HLR) Visitor Location Register

Detaylı

Elektromanyetik dalgalar kullanılarak yapılan haberleşme ve data iletişimi için frekans planlamasının

Elektromanyetik dalgalar kullanılarak yapılan haberleşme ve data iletişimi için frekans planlamasının 2. FREKANS TAHSİS İŞLEMLERİ 2.1 GENEL FREKANS TAHSİS KRİTERLERİ GENEL FREKANS TAHSİS KRİTERLERİ Elektromanyetik dalgalar kullanılarak yapılan haberleşme ve data iletişimi için frekans planlamasının yapılması

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 HÜCRE KAVRAMI GİRİŞİM VE KAPASİTE İçerik 3 Hücre Kavramı Girişim ve Sistem Kapasitesi Eski Sistemler 4 Başlangıçta çok güçlü tek bir verici Çok geniş kapsama alanı Aynı frekansların

Detaylı

Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. Ders içeriği

Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. Ders içeriği ANTENLER Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü Ders içeriği BÖLÜM 1: Antenler BÖLÜM 2: Antenlerin Temel Parametreleri BÖLÜM 3: Lineer Tel Antenler BÖLÜM 4: Halka Antenler

Detaylı

Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi

Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi Ahmet Altun, Engin Öksüz, Büşra Ülgerli, Gökay Yücel, Ali Özen Nuh Naci

Detaylı

GSM Sistemleri. Doç.Dr. Erkan AFACAN. Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi. Maltepe, Ankara. 4 Kasım 2013

GSM Sistemleri. Doç.Dr. Erkan AFACAN. Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi. Maltepe, Ankara. 4 Kasım 2013 GSM Sistemleri Doç.Dr. Erkan AFACAN Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Maltepe, Ankara 4 Kasım 2013 Erkan AFACAN (Gazi Üniv. Müh. Fak.) GSM Sistemleri 1 / 95

Detaylı

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ Prod-el tarafından telsiz pazarı için sunulan ECOS (Extended Communication System- Genişletilmiş Haberleşme Sistemi)

Detaylı

Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3

Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3 Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3 Faz ve Grup Hızı Güç ve Enerji Düzlem Dalgaların Düzlem Sınırlara Dik Gelişi Düzlem Dalgaların Düzlem Sınırlara Eğik Gelişi Dik Kutuplama Paralel Kutuplama Faz ve Grup

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI VE İLETİŞİM

BİLGİSAYAR AĞLARI VE İLETİŞİM Hafta 7: BİLGİSAYAR AĞLARI VE İLETİŞİM 1. Kablosuz Ağ Temelleri 2. Kablosuz Bir Ağın Kurulumu 1. Kablosuz Ağ Kurulum Bileşenleri 2. Kablosuz Ağ Destek Araçları 3. Kablosuz Ağ Yapılandırması 1. Kablosuz

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

Gezgin iletişim sistemlerindeki temel kavramların verilmesi. Güncel Kablosuz haberleşme sistemleri hakkında bilgi sahibi olunması.

Gezgin iletişim sistemlerindeki temel kavramların verilmesi. Güncel Kablosuz haberleşme sistemleri hakkında bilgi sahibi olunması. Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS Gezgin iletişim Sistemleri 523000000001484 2 0 0 2 5 Ön Koşullars : Yok Önerilen Dersler :. Dersin Türü : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Dili

Detaylı

EET349 Analog Haberleşme Güz Dönemi. Yrd. Doç. Dr. Furkan Akar

EET349 Analog Haberleşme Güz Dönemi. Yrd. Doç. Dr. Furkan Akar EET349 Analog Haberleşme 2015-2016 Güz Dönemi Yrd. Doç. Dr. Furkan Akar 1 Notlandırma Ara Sınav : %40 Final : %60 Kaynaklar Introduction to Analog and Digital Communications Simon Haykin, Michael Moher

Detaylı

Antenler, Türleri ve Kullanım Yerleri

Antenler, Türleri ve Kullanım Yerleri Antenler, Türleri ve Kullanım Yerleri Sunum İçeriği... Antenin tanımı Günlük hayata faydaları Kullanım yerleri Anten türleri Antenlerin iç yapısı Antenin tanımı ve kullanım amacı Anten: Elektromanyetik

Detaylı

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Dr. Serkan AKSOY Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Bölümü saksoy@gyte.edu.tr Geniş Spektrumlu Sistemler Geniş Spektrumlu

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

Gezgin Sistemlerde Güvenlik. Prof. Dr. Eşref ADALI www. Adalı.net

Gezgin Sistemlerde Güvenlik. Prof. Dr. Eşref ADALI www. Adalı.net Gezgin Sistemlerde Güvenlik Prof. Dr. Eşref ADALI www. Adalı.net Gezgin Sistemlerin Bileşenleri MS (Mobile Station Gezgin Aygıt) : İçinde SIM kartı barındıran aygıtlara verilen addır. BTS (Base Transmitter

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 26849

Resmî Gazete Sayı : 26849 16 Nisan 2008 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 26849 YÖNETMELİK Telekomünikasyon Kurumundan: ANTEN VE ORTAK ANTEN SİSTEM VE TESİSLERİNİN KURULMASINA VE KULLANIMINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

Detaylı

Geometrik Optik ve Uniform Kırınım Teorisi ile Kapsama Alanı Haritalanması

Geometrik Optik ve Uniform Kırınım Teorisi ile Kapsama Alanı Haritalanması Geometrik Optik ve Uniform Kırınım Teorisi ile Kapsama Alanı Haritalanması - ST Mühendislik Dr. Mehmet Baris TABAKCIOGLU Bursa Teknik Üniversitesi İçerik Hesaplamalı Elektromanyetiğe Genel Bakış Elektromanyetik

Detaylı

Mobil İletişimin Dünü Bugünü ve Geleceği / 52

Mobil İletişimin Dünü Bugünü ve Geleceği / 52 Mobil İletişimin Dünü Bugünü ve Geleceği / 52 Henüz sunum başlamadı! Sorularınız? 2 / 52 İçerik 3 / 52 Mobil İletişimin Gelişimi 2G (GSM) 90 ~384 Kbps 1G (Analog Cellular System) 80 ~14Kbps 3G (UMTS) 00

Detaylı

RASGELE SÜREÇLER İ.Ü. ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ İLETİŞİM LABORATUVARI ARALIK, 2007

RASGELE SÜREÇLER İ.Ü. ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ İLETİŞİM LABORATUVARI ARALIK, 2007 RASGELE SÜREÇLER İ.Ü. ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ İLETİŞİM LABORATUVARI ARALIK, 007 1 Tekdüze Dağılım Bir X rasgele değişkenin, a ve b arasında tekdüze dağılımlı olabilmesi için olasılık yoğunluk

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Genel bilgiler Değerlendirme Arasınav : 25% Ödevler : 10% Katılım : 5%

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi Binası ve Çevresinde Elektromanyetik Alan Ölçümleri

Bir Üniversite Hastanesi Binası ve Çevresinde Elektromanyetik Alan Ölçümleri Bir Üniversite Hastanesi Binası ve Çevresinde Elektromanyetik Alan Ölçümleri Teoman KARADAĞ 1, Teymuraz ABBASOV 2 1,2 İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Merkez

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

ELK 412- Telsiz ve Mobil Alar 1. Ara Sınav Soruları ve Çözümleri

ELK 412- Telsiz ve Mobil Alar 1. Ara Sınav Soruları ve Çözümleri MALTEPE ÜNVERSTES ELEKTRK-ELEKTRONK MÜHENDS BÖLÜMÜ ELK 41- Telsiz ve Mobil Alar 1. Ara Sınav Soruları ve Çözümleri Örenci Adı Soyadı : Örenci no : Akademik yıl : 011-01 Dönem : Bahar Tarih : 09.04.01 Sınav

Detaylı

CEP TELEFONLARINDAN YAYINLANAN ELEKTROMAGNETİK RADYASYON ÖLÇÜMLERİ VE MARUZ KALMA STANDARTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

CEP TELEFONLARINDAN YAYINLANAN ELEKTROMAGNETİK RADYASYON ÖLÇÜMLERİ VE MARUZ KALMA STANDARTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ CEP TELEFONLARINDAN YAYINLANAN ELEKTROMAGNETİK RADYASYON ÖLÇÜMLERİ VE MARUZ KALMA STANDARTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Alper Firengiz Aktül Kavas, Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Elektrik-Elektronik

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 3.

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 3. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 3. DENEY AÇI MODÜLASYONUNUN İNCELENMESİ-1 Arş. Gör. Osman DİKMEN

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ 1 BIL 466 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 5. Hafta HÜCRESEL AĞLAR Hücre Kavramı (Cell Consept) 2 Hücresel Ağların Temelleri

Detaylı

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA.

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Devre Anahtarlama (circuit switching) Mesaj Anahtarlama (message switching) Paket Anahtarlama

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Sinyaller Sinyallerin zaman düzleminde gösterimi Sinyallerin

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Uydu ağları Uydu parametreleri Uydu yörüngeleri GEO uydular

Detaylı

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır.

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır. 2 HABERLEŞMENIN AMACI Herhangi bir biçimdeki bilginin zaman ve uzay içinde, KAYNAK adı verilen bir noktadan KULLANICI olarak adlandırılan bir başka noktaya aktarılmasıdır. Haberleşme sistemleri istenilen

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 3. Hafta KABLOSUZ İLETİŞİMİN TEMELLERİ Yayılım (Propagation) 2 Kablosuz İletim/Yayılım

Detaylı

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ 192.168.1.0 Networkunda çalışan izleme sistemi PC Eth, TCP/IP Cihaz 1, Cihaz 2, Şekil-1 U 200 Şekil-1 deki örnek konfigürasyonda standart

Detaylı

Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. Ders içeriği

Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. Ders içeriği ANTENLER Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü Ders içeriği BÖLÜM 1: Antenler BÖLÜM 2: Antenlerin Temel Parametreleri BÖLÜM 3: Lineer Tel Antenler BÖLÜM 4: Halka Antenler

Detaylı

Işıma Şiddeti (Radiation Intensity)

Işıma Şiddeti (Radiation Intensity) Işıma Şiddeti (Radiation Intensity) Bir antenin birim katı açıdan yaydığı güçtür U=Işıma şiddeti [W/sr] P or =Işıma yoğunluğu [ W/m 2 ] Örnek-4 Bir antenin güç yoğunluğu Olarak verildiğine göre, ışıyan

Detaylı

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

SEYRÜSEFER VE YARDIMCILARI

SEYRÜSEFER VE YARDIMCILARI SEYRÜSEFER VE YARDIMCILARI VOR (VHF Çok Yönlü Radyo Seyrüsefer İstikamet Cihazı) VHF bandında çok yönlü radyo yayını olarak bilinen VOR, uluslararası standartta orta ve kısa mesafe seyrüsefer (navigasyon)

Detaylı

SES DALGALARı Dalgalar genel olarak, mekanik ve elektromanyetik dalgalar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için bi

SES DALGALARı Dalgalar genel olarak, mekanik ve elektromanyetik dalgalar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için bi SES FĠZĠĞĠ SES DALGALARı Dalgalar genel olarak, mekanik ve elektromanyetik dalgalar olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için bir ortama ihtiyaç duymazlar ve boşlukta da

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR Elektromanyetik dalga Kablosuz iletişim bilgi taşıyan anlamlı sinyallerin bir frekans kullanılarak uç birimler arasında taşınmasıdır. Bilginin taşınması elektromanyetik

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME (GM)

ANALOG HABERLEŞME (GM) ANALOG HABERLEŞME (GM) Taşıyıcı sinyalin sinüsoidal olduğu haberleşme sistemidir. Sinüs işareti formül olarak; V. sin(2 F ) ya da i I. sin(2 F ) dır. Formülde; - Zamana bağlı değişen ani gerilim (Volt)

Detaylı

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için Ağ Teknolojileri Ağ Temelleri Bir ağdan söz edebilmek için en az 2 bilgisayarın birbirlerine uygun bir iletişim ortamıyla bağlanması gerekmektedir. Üst sınır yok! Dünyadaki en büyük bilgisayar ağı İnternet

Detaylı

Üstünlükleri. 1- Lisans gerektirmeyen frekanslarda çalışır.

Üstünlükleri. 1- Lisans gerektirmeyen frekanslarda çalışır. Wi-Fi (İngilizce: Wireless Fidelity, Türkçe: Kablosuz Bağlantı Alanı) kişisel bilgisayar, video oyunu konsolları, dijital ses oynatıcıları ve akıllı telefonlar gibi cihazları kablosuz olarak internete

Detaylı

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü nedir? Basit olarak, istenmeyen veya zarar veren ses db Skalası Ağrı eşiği 30 mt uzaklıktaki karayolu Gece mesken alanları 300 mt yükseklikte

Detaylı

Anten Tasarımı. HFSS Anten Benzetimi

Anten Tasarımı. HFSS Anten Benzetimi Bu dokümanda, antene ait temel bilgiler verilmiş ve HFSS programında anten tasarımının nasıl yapıldığı gösterilmiştir. Anten Tasarımı HFSS Anten Benzetimi KAZIM EVECAN Dumlupınar Üniversitesi Elektrik-Elektronik

Detaylı

İsimler : Köksal İçöz, Çağdaş Yürekli, Emre Uzun, Mustafa Ünsal Numaralar : 040090295, 040080459, 040090275, 040090282 Grup No : E-1

İsimler : Köksal İçöz, Çağdaş Yürekli, Emre Uzun, Mustafa Ünsal Numaralar : 040090295, 040080459, 040090275, 040090282 Grup No : E-1 EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu:. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama : Aktivitenin Çıktıları İsimler : Köksal İçöz,

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 MODÜLASYON TEKNİKLERİ SAYISAL MODÜLASYON İçerik 3 Sayısal modülasyon Sayısal modülasyon çeşitleri Sayısal modülasyon başarımı Sayısal Modülasyon 4 Analog yerine sayısal modülasyon

Detaylı

KABLOSUZ AĞLAR MODÜLÜ

KABLOSUZ AĞLAR MODÜLÜ KABLOSUZ AĞLAR MODÜLÜ 1. KABLOSUZ AĞLAR 1.1. Kablosuz Teknolojiler Kablosuz iletişim, kablolu iletişimin yanı sıra bir noktadan başka bir noktaya kablo hattı kullanmadan veri, ses veya görüntü taşınmasına

Detaylı

1. LİNEER PCM KODLAMA

1. LİNEER PCM KODLAMA 1. LİNEER PCM KODLAMA 1.1 Amaçlar 4/12 bitlik lineer PCM kodlayıcısı ve kod çözücüsünü incelemek. Kuantalama hatasını incelemek. Kodlama kullanarak ses iletimini gerçekleştirmek. 1.2 Ön Hazırlık 1. Kuantalama

Detaylı

MIT 8.02, Bahar 2002 Ödev # 11 Çözümler

MIT 8.02, Bahar 2002 Ödev # 11 Çözümler Adam S. Bolton bolton@mit.edu MIT 8.02, Bahar 2002 Ödev # 11 Çözümler 15 Mayıs 2002 Problem 11.1 Tek yarıkta kırınım. (Giancoli 36-9.) (a) Bir tek yarığın genişliğini iki katına çıkarırsanız, elektrik

Detaylı

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR?

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? 1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? Güç hattı haberleşmesi, verinin kurulu olan elektrik hattı şebekesi üzerinden taşınması tekniğidir. Sistem mevcut elektrik kablolarını kullanarak geniş bantlı veri transferi

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

Mikrodalga Konnektörler. Microwave connectors

Mikrodalga Konnektörler. Microwave connectors Mikrodalga Konnektörler * Microwave connectors KONU : Mikrodalga Konnektörler PROJE YÖNETİCİSİ : Yrd. Doç. Dr. Arif Dolma TESLİM TARİHİ : 23.11.2005 HAZIRLAYANLAR : İpek SUADİYE 1. Giriş Bu çalışmada mikrodalga

Detaylı

Kablosuz Ağlar. Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net

Kablosuz Ağlar. Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net Kablosuz Ağlar Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net Kablosuz Ağ Alanları Tüm coğrafik ağ tiplerinin kendilerine ait kablosuz erişim standartları vardır Günümüzde yaygın olarak kullanılan 3 kablosuz

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 DENKLEŞTİRME, ÇEŞİTLEME VE KANAL KODLAMASI İçerik 3 Denkleştirme Çeşitleme Kanal kodlaması Giriş 4 Denkleştirme Semboller arası girişim etkilerini azaltmak için Çeşitleme Sönümleme

Detaylı

ANALOG FİLTRELEME DENEYİ

ANALOG FİLTRELEME DENEYİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG FİLTRELEME DENEYİ Ölçme ve telekomünikasyon tekniğinde sık sık belirli frekans bağımlılıkları olan devreler gereklidir. Genellikle belirli bir frekans bandının

Detaylı

Kontrol Đşaretleşmesi

Kontrol Đşaretleşmesi Kontrol Đşaretleşmesi Dinamik değişken yönlendirme, çağrıların kurulması, sonlandırılması gibi ağ fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi için kontrol bilgilerinin anahtarlama noktaları arasında dağıtılması

Detaylı

Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağ Teknolojileri ve Uygulamaları 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI KABLOSUZ

Detaylı

Elektromanyetik Dalga Teorisi

Elektromanyetik Dalga Teorisi Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-2 Dalga Denkleminin Çözümü Düzlem Elektromanyetik Dalgalar Enine Elektromanyetik Dalgalar Kayıplı Ortamda Düzlem Dalgalar Düzlem Dalgaların Polarizasyonu Dalga Denkleminin

Detaylı

GSM MOBİL TELEFON HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM

GSM MOBİL TELEFON HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM 17 Nisan 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28267 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan: TEBLİĞ GSM MOBİL TELEFON HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

GSM GLOBAL SYSTEM FOR MOBILE COMMUNICATIONS MOBİL İLETİŞİM Mobil haberleşme cep telefonlarıyla kurulan iletişimdir. Bunun için gereken alt yapı ise, yeterli sayıda baz istasyonunun oluşturduğu telsiz ağıdır.

Detaylı

TEKNOLOJİLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

TEKNOLOJİLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ WLAN, WiMAX ve UMTS TEKNOLOJİLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ Yrd. Doç. Dr.Aktül Kavas Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Fakültesi aktul.kavas@gmail.com Telsiz geniş band teknolojileri, bilginin

Detaylı

ATM Haberleşme Teknolojisi Kullanılarak WCDMA Çekirdek Şebeke Tasarımı

ATM Haberleşme Teknolojisi Kullanılarak WCDMA Çekirdek Şebeke Tasarımı ATM Haberleşme Teknolojisi Kullanılarak WCDMA Çekirdek Şebeke Tasarımı Gökalp tulum 1 Aktül Kavas 2 1 Arel Üniversitesi Kemalpaşa Mahallesi, Halkalı Caddesi 34295 Sefaköy - Küçükçekmece İstanbul gokalptulum@yahoo.com

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

Kerem FIRAT Elektrik-Elektronik Müh.

Kerem FIRAT Elektrik-Elektronik Müh. Kerem FIRAT Elektrik-Elektronik Müh. 4.5G TEKNOLOJİSİ 4.5G/LTE ADVANCED MOBİL CİHAZLAR Mobil İletişim Teknolojisi 2G Teknolojisi GSM/GPRS, EDGE 3G Teknolojisi WCDMA/UMTS, HSPA+ 4G Teknolojisi LTE 4.5G

Detaylı

Dördüncü Nesil (LTE) Haberleşme Sistemlerinde Kapasite ve Kapsama Analizi

Dördüncü Nesil (LTE) Haberleşme Sistemlerinde Kapasite ve Kapsama Analizi Dördüncü Nesil (LTE) Haberleşme Sistemlerinde Kapasite ve Kapsama Analizi Ahmet Çalışkan, Yıldız Teknik Üniversitesi, l1407057@std.yildiz.edu.tr Betül Altınok, Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş., betul.altinok@turkcell.com.tr

Detaylı

Profesyonel Haberleşme Çözümleri.

Profesyonel Haberleşme Çözümleri. Profesyonel Haberleşme Çözümleri www.aselsan.com.tr Kamu Güvenliği ve Acil Yardım Haberleşme Çözümleri ASELSAN ın Kamu Güvenliği ve Acil Yardım Haberleşme Sistem Çözümleri, normal, kriz veya afet durumlarında,

Detaylı

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler Buraya dek sınırsız ortamlarda tek başına bulunan antenlerin ışıma alanları incelendi. Anten yakınında bulunan başka bir ışınlayıcı ya da bir yansıtıcı,

Detaylı

WIDEBAND CDMA PERFORMANCE TEST AND MEASUREMENT IN MOBILE COMMUNICATION SYSTEMS

WIDEBAND CDMA PERFORMANCE TEST AND MEASUREMENT IN MOBILE COMMUNICATION SYSTEMS 16 2007 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:20, s.16-27 MOBİL HABERLEŞME SİSTEMLERİNDE GENİŞBAND-CDMA PERFORMANS TESTİ VE ÖLÇÜMLERİ ÖZET Nursel AKÇAM 1 Günümüzde üçüncü

Detaylı

Ç A L I Ş M A N O T L A R I

Ç A L I Ş M A N O T L A R I Hücresel Ağın Temelleri Birçok hücresel servis tipi mevcuttur; bu yüzden detaylardan önce temeller ele alınmalıdır. Hücresel ağlar radyo tabanlı teknolojilerdir. Radyo dalgaları antenler aracılığı ile

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu

4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu 4. Nesil Sonrası (4G+) Gelişmiş Radyo Erişim Ağlarında Hücreler Arası Girişim Koordinasyonu Intercell Interference Coordination in Beyond-4G Advanced Radio Access Networks 1 /26 Araştırma Alanları ELE

Detaylı

Ünite. Dalgalar. 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları

Ünite. Dalgalar. 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları 7 Ünite Dalgalar 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları SES DALGALARI 3 Test 1 Çözümleri 3. 1. Verilen üç özellik ses dalgalarına aittir. Ay'da hava, yani maddesel bir ortam olmadığından sesi

Detaylı

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu: 2. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama 2: Standartlaşma aktivitesinin getirileri

Detaylı

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

UMUX Sistemi. Sistem Kartları v1. Hazırlayan: Rıdvan ŞANAL. Web Sitesi:

UMUX Sistemi. Sistem Kartları v1. Hazırlayan: Rıdvan ŞANAL. Web Sitesi: UMUX Sistemi Ve Sistem Kartları 20131025.v1 Hazırlayan: Rıdvan ŞANAL Web Sitesi: http://www.avd.com.tr İçindekiler 1 Genel Bilgiler... 1 2 UMUX Sistemi Sistemi... 2 2.1 UMUX Sistem Şaseleri... 2 2.1.1

Detaylı

KUTUPLANMA (Polarizasyon) Düzlem elektromanyetik dalgaların kutuplanması

KUTUPLANMA (Polarizasyon) Düzlem elektromanyetik dalgaların kutuplanması KUTUPLANMA (Polarizasyon) Kutuplanma enine dalgaların bir özelliğidir. Ancak burada mekanik dalgaların kutuplanmasını ele almayacağız. Elektromanyetik dalgaların kutuplanmasını inceleyeceğiz. Elektromanyetik

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 1. Hafta KABLOSUZ AĞLARA GENEL BAKIŞ VE TARİHSEL GELİŞİMİ 2 Giriş Ağlar (networks), bilgi ve servislerin

Detaylı

FAN SELECTOR FAN SELECTOR FAN SEÇİM YAZILIMI.

FAN SELECTOR FAN SELECTOR FAN SEÇİM YAZILIMI. FAN SELECTOR FAN SEÇİM YAZILIMI YAZILIM TANIMI Fan Selector yazılımı havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinde kullanılan fanların performans hesaplamalarının yapılması ve çalışma şartlarına en uygun

Detaylı

2G ve 3G Teknolojileri

2G ve 3G Teknolojileri 2G ve 3G Teknolojileri TOLGA KÜÇÜKARSLAN ĠSTANBUL, 2010 GSM TARĠHÇE ġebeke ALTYAPISI SĠSTEM ELEMANLARI ÇALIġMA ġeklġ 2 TARĠHÇE 3 GSM Nedir? Global System for Mobile Communication ın kısaltmasıdır. Türkçesi,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun. Doç.Dr.Mehmet MISIR-2013 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun. Son yıllarda teknolojinin gelişmesi ile birlikte; geniş alanlarda, kısa zaman aralıklarında

Detaylı

Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop. Teorik Bilgi

Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop. Teorik Bilgi DENEY 8: PASİF FİLTRELER Deneyin Amaçları Pasif filtre devrelerinin çalışma mantığını anlamak. Deney Malzemeleri Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop.

Detaylı

UMTS ve LTE Şebekelerinde Radyo Erişim Tekniklerinin Kıyaslanması Erkan ĐŞLER 1,4, Seyhun Barbaros YABACI 2,4, Turgut ĐKĐZ 3

UMTS ve LTE Şebekelerinde Radyo Erişim Tekniklerinin Kıyaslanması Erkan ĐŞLER 1,4, Seyhun Barbaros YABACI 2,4, Turgut ĐKĐZ 3 UMTS ve LTE Şebekelerinde Radyo Erişim Tekniklerinin Kıyaslanması Erkan ĐŞLER 1,4, Seyhun Barbaros YABACI 2,4, Turgut ĐKĐZ 3 1 Turkcell Đletişim Hizmetleri A.Ş., Adana, erkan.isler@turkcell.com.tr 2 Turkcell

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

WCDMA HABERLEŞMESİNDE PASİF DAĞITILMIŞ ANTEN SİSTEMLERİ KULLANILARAK BİNA İÇİ HÜCRE PLANLAMA. Ferhat Yumuşak 1, Aktül Kavas 1, Betül Altınok 2

WCDMA HABERLEŞMESİNDE PASİF DAĞITILMIŞ ANTEN SİSTEMLERİ KULLANILARAK BİNA İÇİ HÜCRE PLANLAMA. Ferhat Yumuşak 1, Aktül Kavas 1, Betül Altınok 2 Fırat Üniversitesi-Elazığ WCDMA HABERLEŞMESİNDE PASİF DAĞITILMIŞ ANTEN SİSTEMLERİ KULLANILARAK BİNA İÇİ HÜCRE PLANLAMA Ferhat Yumuşak 1, Aktül Kavas 1, Betül Altınok 2 1 Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği

Detaylı

OPTİK. Işık Nedir? Işık Kaynakları

OPTİK. Işık Nedir? Işık Kaynakları OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi arvento Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleri ile araçlarınızı 7 gün 24 saat on-line ve geçmişe yönelik olarak izleyebilir, hızlarını, izlemiş oldukları güzergahı, duraklama yaptıkları yerleri uzaktan

Detaylı

TELSİZ SİSTEMLER İÇİN AKILLI ANTENLER VE YAYILIM

TELSİZ SİSTEMLER İÇİN AKILLI ANTENLER VE YAYILIM DERS BİLGİLERİ Ders TELSİZ SİSTEMLER İÇİN AKILLI ANTENLER VE YAYILIM Kodu Yarıyıl D+U+L Saat Kredi AKTS EE523 Bahar 3+0+0 3 7 Ön Koşul Dersleri EE323 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü

Detaylı

TASNİF DIŞI. 4700 Telsiz Ailesi. Profesyonel Haberleşme Sistemleri Program Direktörlüğü

TASNİF DIŞI. 4700 Telsiz Ailesi. Profesyonel Haberleşme Sistemleri Program Direktörlüğü TASNİF DIŞI 4700 Telsiz Ailesi Profesyonel Haberleşme Sistemleri Program Direktörlüğü Haziran 2014 İçindekiler 4700 Telsiz Ailesi... 1 4700 Telsiz Tipleri... 1 4700 Telsizlerin Genel Özellikleri... 1 4700

Detaylı

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur.

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Kızılötesi Kızılötesi (IR: Infrared), nispeten daha düşük seviyeli bir enerji olup duvar veya diğer nesnelerden geçemez. Radyo frekanslarıyla değil ışık darbeleriyle çalışır. Bu nedenle veri iletiminin

Detaylı

Antenler ve Radyo Dalga Yayılımı (EE 531) Ders Detayları

Antenler ve Radyo Dalga Yayılımı (EE 531) Ders Detayları Antenler ve Radyo Dalga Yayılımı (EE 531) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Antenler ve Radyo Dalga Yayılımı EE 531 Seçmeli 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul

Detaylı

Baz İstasyonlarında Hücre Planlama Kavramları ve Örnek Bir Frekans Planı

Baz İstasyonlarında Hücre Planlama Kavramları ve Örnek Bir Frekans Planı Baz İstasyonlarında Hücre Planlama Kavramları ve Örnek Bir Frekans Planı Sencer Aksoy 1, Osman Özkaraca 2, Serdar Biroğul 3, Gürcan Çetin 4 1 Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Muğla

Detaylı

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek KAPASİTE FAKTÖRÜ VE ENERJİ TAHMİNİ Kapasite faktörü (KF) bir santralin ne kadar verimli kullanıldığını gösteren bir parametredir. Santralin nominal gücü ile yıllık sağladığı enerji miktarı arasında ilişki

Detaylı

UYDU HABERLEŞME SİSTEMLERİ

UYDU HABERLEŞME SİSTEMLERİ UYDU HABERLEŞME SİSTEMLERİ Konular 1. İhtiyaç 2. Uydu Haberleşme Tarihi 3. Avantaj ve Dezavantajları 4. Teknik Yapısı a. Uzay Kısmı b. Hava Kısmı c. Yer Kısmı 5. Kullanılan Teknolojiler 6. Günümüzde Kullanım

Detaylı

Yukarıdaki sonucu onaylarım. Prof. Dr. Ülkü MEHMETOĞLU Enstitü Müdürü

Yukarıdaki sonucu onaylarım. Prof. Dr. Ülkü MEHMETOĞLU Enstitü Müdürü ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ GSM ( 900 / 1800 MHz ) YAYINLARININ KAPSAMA ANALİZİ VE MODELLEMELER Öznur TOPTAŞ FİZİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ANKARA 2005 Her hakkı saklıdır

Detaylı