ROMATOİD ARTRİTLİ HASTALARDA KOMBİNE TEDAVİNİN MONOTERAPİYE ÜSTÜNLÜĞÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ROMATOİD ARTRİTLİ HASTALARDA KOMBİNE TEDAVİNİN MONOTERAPİYE ÜSTÜNLÜĞÜ"

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. LÜTFİ KIRDAR KARTAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 2. İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ ŞEF: UZ. DR. RAHMİ IRMAK ROMATOİD ARTRİTLİ HASTALARDA KOMBİNE TEDAVİNİN MONOTERAPİYE ÜSTÜNLÜĞÜ DR. Ş. ÖZGÜR KEŞKEK (UZMANLIK TEZİ) İSTANBUL-2004

2 ÖNSÖZ Asistanlık eğitimim süresince bilgi ve deneyimlerinden yararlanma şansına sahip olduğum hocalarım II. İç Hastalıkları Klinik Şef Vekili Uz. Dr. Rahmi IRMAK a, I. İç Hastalıkları Klinik Şefi Uz. Dr. Ali YAYLA ya, yıllarında II. İç Hastalıkları Klinik Şefi olan Prof. Dr. Birsel KAVAKLI ya; Asistanlığım süresince yakın ilgi ve desteğini gördüğüm II. İç Hastalıkları Klinik Şef Yardımcısı Uz. Dr. Selahattin ERTÜRK e Rotasyonlarım süresince deneyimlerinden yararlandığım ve yetişmemde emeği olan Enfeksiyon Hastalıkları Klinik Şefi Uz. Dr. Serdar ÖZER e, Göğüs Hastalıkları Klinik Şefi Doç. Dr. Benen ÇAĞLAYAN a, Biyokimya Klinik Şefi Uz. Dr. Asuman ORUÇ KAPTANAĞASI na, Koşuyolu Kalp Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Klinik Şefi Doç. Dr. Cevat KIRMA ya; Uzmanlık eğitimim süresince beraber çalıştığım tüm hekim ve hemşire arkadaşlarıma; Her zaman yakın ilgi ve desteğini gördüğüm aileme teşekkürlerimi sunarım. KEŞKEK Dr. Ş. ÖZGÜR

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ VE AMAÇ...1 GENEL BİLGİLER... 3 Artrit...3 Romatoid Tanı ve Klinik...6 Yaklaşım ve Tedavi...18 Kombine Tedavi...24 GEREÇ VE YÖNTEM...26 BULGULAR TARTIŞMA ÖZET KAYNAKLAR...44

4 KISALTMALAR VE AÇIKLAMALAR RA: Romatoid Artrit ARA: Amerika Romatizma Derneği ACR: American Colege of Rheumatology (Amerika Romatizma Derneği) COBRA: Combinatietherapie Bij Rheumatoide Artritis MKF: Metakarpofalangeal PIF: Proksimal interfalangeal DIF: Distal interfalangeal MTF: Metatarsafalangeal PG: Prostoglandin COX: Siklooksijenaz DMARD: Disease modifying anti rheumatısmal drug (Hastalık seyrini değiştiren anti romatizmal ilaç) MTX: Metotreksat NSAİİ: Non Steroid Anti İnflamatuvar İlaç KS: Kortikosteroid SPSS: Statistical Package for Social Sciences CRP: C Reaktif Protein ANA: Anti Nükleer Antikor RF: Romatoid Faktör EBV: Ebstein Barr Virüs HLA: Human Lökosit Antijen

5 GİRİŞ VE AMAÇ Romatoid Artrit (RA), etyolojisi belli olmayan, temel olarak büyük ve küçük eklemleri etkilemekle birlikte sistemik etkilere de yol açan, kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Toplumda görülme sıklığı %1 oranındadır. Hastalık sadece morbiditeyi değil mortaliteyi de arttırmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar; hastalığın patogenezinin daha iyi anlaşılmasını sağlamış ve tedavide radikal değişikliklere neden olmuştur. (1) RA tedavisinde temel amaç, ağrı ve inflamasyonun giderilmesine ek olarak eklem fonksiyonlarının da korunmasıdır. RA nın geçmişte kullanılan ve günümüzde de az da olsa hala uygulanmakta olan piramit modeli olarak adlandırılan tedavi yönteminde, hastalar uzunca bir süre sadece non steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) veya düşük doz steroid ile tedavi ediliyorlar veya ediliyorlardı. Bu tedaviye remisyon sağlayıcı ilaçlar yıllar sonra özellikle de radyolojik hasar ortaya çıktıktan sonra ekleniyor veya ekleniyordu. (2) Günümüzde tek başına NSAİİ ve/veya steroidi ve/veya remisyon sağlayıcı bir ilacı RA tedavisi olarak kabul etmek çok doğru değildir. Bu ilaçlardan NSAİİ ve/veya steroid ile semptomatik rahatlama sağlanabilmekle birlikte hastalığın doğal gidişi değiştirilememekte ve radyolojik hasarın önüne geçilememektedir. Tek başına verilen remisyon sağlayıcı bir ilaç bazı hastalarda radyolojik hasarın oluşumunu geciktirmekle beraber kombine tedaviye göre başarısı düşüktür. (2,3)

6 RA lı hastalarda eklem hasarının radyolojik göstergesi olan erozyonların büyük oranda hastalığın ilk iki yılında ortaya çıktığı bilinmektedir. Bu hastalar yaklaşık 10 yıl içinde Amerika Romatizma Derneği(ARA) fonksiyonel sınıflandırma sistemine göre evre III veya evre IV olmaktadırlar. Uygulanan tedavilerle erozyonları geri döndürmek şimdilik mümkün değil gibi görünmektedir. Ancak erken ve kombine tedaviyle erozyonların gelişmesini engellemek mümkün olduğu gibi bu hastalar ARA fonksiyonel sınıflandırmasına göre evre I olarak yaşamlarına devam edebilmektedirler. (3,4) Hastalığın patogenezinde rol oynayan immünolojik mekanizmalar ve remisyon sağlayıcı ilaçların etki mekanizmaları göz önüne alındiğinda tek bir ilacın bu kompleks süreci kontrol etmeye yetmeyeceği söylenebilir. Kombine tedavi protokollerinde amaç kompleks immunolojik olaya farklı yönlerden müdahale edebilmektir. (1,3) Yaptığımız çalışmada kombine tedavinin monoterapiye üstünlüğünü hastalık aktivite kriterlerine ve fonksiyonel sınıflandırma sistemine göre ıspatlamaya çalıştık.

7 GENEL BİLGİLER ROMATOİD ARTRİT Romatoid artrit (RA); etyolojisi belli olmayan, eklemleri tutan ve şekil bozuklukları ile seyredebilen, kronik, inflamatuvar, multisistemik bir hastalıktır. RA,dünyada tüm ırklarda görülebilen bir hastalık olup daha çok kadınları etkiler. Kadın/erkek oranı 3/1 dir. En sık yaşları arasında görülür. Değişik popülasyonlarda prevelansı %0.5 ile %1 arasında değişmektedir. (1) Romatoid Artrit Etyopatogenezi: RA, etyolojisi kesin olarak bilinmemekle beraber, otoimmün hastalıklar grubunda ele alınan ve çevresel, kalıtsal, hormonal faktörlerin etkileşimi ile geliştiği düşünülen bir hastalıktır. RA da genetik bir etki olduğu kabul edilmektedir. RA hastalarının birinci derece akrabalarında RA görülme riski 16 kat artmış olarak bulunmuştur. Bu genetik faktörlerin 6. kromozomda bulunan HLA sistemi genlerine bağlı olduğu ve bir tek genetik bozukluktan çok birkaç genin RA yı etkilediği düşünülmektedir. Bu özellikle HLA-DR4 ile RA arasındaki ilişkinin tanımlanmasının ardından, hastalığa neden olan genetik faktörlerle ilgili bilgiler hızla artmıştır. Yapılan çalışmalarda HLA-DR4 sık görülen etnik topluluklarda RA için 3-6 kat risk oluşturmaktadır. DR4 sıklığının düşük olduğu topluluklarda ise DR1, DR6 ve DR10 alt gurupları incelenmiş ve RA için risk oluşturduğu görülmüştür. (5) RA da çevresel faktörlerin de etkili olduğu düşünülmektedir. Rubella, sitomegalovirüs ve hepatit B gibi viral enfeksiyonlar prodromal dönemlerinde RA

8 benzeri simetrik, poliartiküler bir artrite yol açmakta ancak kronikleşme olmamaktadır. Yine Ebstein Barr (EBV) virüsünden şüphelenilmektedir. RA lı hastaların EBV ile enfekte B hücre sayıları ve antı EBV antikor titreleri sağlıklı insanlardan yüksektir. (6) E. Coli dnaj proteini ile ilgili benzer bir durum daha vardır. RA lı hastaların sinovyal sıvı T hücrelerinde bu proteine karşı antikor tespit edilmiştir. Bir başka hipoteze göre RA standart yöntemlerle saptanamayacak ölçüde yavaş ve kronik bir bakteriyel enfeksiyondur. Histopatolojik bulgular (sinovyumda CD4 T lenfositlerin egemen olduğu mononükleer hücre infiltrasyonu) bunu desteklemektedir. Türkiye, Japonya ve İtalya da yapılan çalışmalarda RA lı hastalarda H.pylori pylori varlığı araştırılmıştır. Çalışmaya alınan hastaların bir kısmında hiç gastrointestinal sisteme ait yakınma olmamasına karşın hastaların büyük çoğunluğunda H. Pylori nın saptanmıştır. Bu da acaba H.pylori ile RA arasında direk veya dolaylı olarak bir ilişki var mı sorusunu akıllara getirmektedir. RA nın bayanlarda daha fazla görülmesi, gebelikte remisyona girip, gebelik sonrası %90 nüks etmesi, premenopozal ve post menopozal dönemlerde sıklık ve seyirlerinin farklı olması,erkeklerde daha az görülmesi bu hastalık üzerinde hormonal etkinin olduğuna işaret etmektedir. (7) RA da primer inflamasyon eklem içinde sinovyumda olur. Dolayısıyla primer sinovite yol açan bir hastalıktır. Anotomik olarak, normal sinovya (şekil 1) iki kısımdan oluşur. Bunlar eklem aralığına bakan 1-2 hücreden oluşan bazal membransız ince intimal tabaka ve az sayıda hücre ve daha çok damarsal yaplar içeren subintimal tabakadır. Subintimal tabakada daha çok kollojen, glikozaminoglikan ve fibronektin bulunur. İntimal tabakadaki sinovyal hücreler,

9 makrofajlara özgü davranışlara sahiptirler ve T hücrelerinin mediatörleri olarak görev yaparlar. Normal sinovya romatoid sinovyaya döndüğünde bu hücreler allojenik T hücre aktivasyonunda son derece etkili olurlar. (7) Şekil 1: normal sinovyumun histolojik görünümü Romatoid sinovyumda (şekil 2) ilk olarak sinovyal mikrodolaşımda tıkanma, hücre şişmesi ve hücreler arası mesafede artış görülür. Önce T hücrelerinin ağırlıkta olduğu bir hücre artışı olur. Sonraları makrofaj ve dentritik hücre akını ve bunların salgıladığı sitokinlerde artış olur. Neticede inflamasyon artar, sinovyum hipertrofik bir hale gelir ve yavaş yavaş kıkırdağı aşındırmaya başlar. Sinovyal hücrelerde artmış inflamasyon ve bunlara bağlı olarak prolifere olmuş sinovyal oluşumlara pannus denir. Eklem anatomisinin bozulmasında ve hastalığın yol açtığı deformitelerin oluşmasında pannüsler önemli rol oynar. Romatoid sinovyum ve pannusun önemli bir diğer özelliği de yeni damar oluşumudur. Burada bulunan makrofaj, fibroblast ve lenfosit gibi çeşitli hücreler anjiogenezde

10 rol oynarlar. Tedavide kullanılan non steroid anti inflamatuvar ilaçların, steroidlerin ve ikinci basamak ilaçların anjiogenezi inhibe ettikleri anlaşılmıştır. (8) TANI VE KLİNİK: Şekil 2: romatoid sinovyumun histopatolojik görünümü Amerikan Romatizma Derneği ilk olarak 1958 yılında RA tanı kriterlerini geliştirmiş, 1987 yılında bunları yenilemiştir. Bu kriterlerin duyarlılık ve özgüllüğü %90 a yakındır. Bu kriterler: - Sabah sertliği: en az bir saat sürmeli - Üçten daha fazla eklem bölgesinin tutulumu: doktor tarafından görülen yumuşak doku şişliği - El eklemlerinin tutulumu - Simetrik artrit - Romatoid nodül - Romatoid faktör pozitifliği - Röntgende erozyonlar: özellikle el ve bilek eklemlerinde

11 Kriterlerden en az 4 tanesinin bulunması ve hastanın yakınmalarının 6 haftadır devam ediyor olması tanı koydurucudur. (3) RA, el ve ayaklardaki küçük eklemleri tutan kronik, ilerleyici ve sistemik bir hastalıktır. Diz, omuz, kalça ve boyun tutulumu da olabilir. Hastalık genelde yavaş ve sinsi olarak başlar zaman içinde belirginleşir. Erken dönemde diğer artritlerden ayırt etmek zordur. Eklem dışı bulguların ortaya çıkmasıyla tanı ve diğer hastalıklardan ayrılması kolaylaşır. RA da eklem belirtileri en sık rastlanan belirtilerdir. Sabah tutukluğu, hareket kısıtlılığı, ağrı ve şişlik görülür. En çok tutulan eklemler metakarpofalanjial (MKF), el bilekleri, proksimal interfalanjial (PİF) eklemlerdir. Eklem tutulumu simetriktir. İlerlemiş vakalarda ellerde düğme iliği, kuğu boynu deformiteleri, ulnar deviasyon gelişebilir. (7) RA nın Eklem Bulguları 1- Sabah Tutukluğu: Eklemlerde tutukluk RA nın en temel semptomlarından biridir. Günün erken saatlerinde belirir ve iş gücünü etkiler. 1-2 saatten önce düzelmez. Sabah tutukluğuna sinovyumdaki inflamasyon ve ödemin neden olduğu düşünülmektedir. Süresi ise inflamasyonun derecesi ile ilgilidir. Hastalığın remisyon döneminde gerileyip kaybolmaktadır. (7,9,10) 2- Sinoviyal inflamasyon: Sinovitin klinik bulguları silik veya subjektif olabilir. Ağrılı, şiş ve kızarık, sıcak eklemler genellikle inflamatuvar sinovitin en aktif fazında görülür. Ağrı RA lı hastaların en önemli problemidir. Eklem hassasiyeti direk palpasyonla tespit edilir. Boyun, omuz, kalça gibi direk palpasyonu zor olan eklemerde haraketle

12 olan ağrı eklem hassasiyetine işaret eder. Şişlik en kolay MKF, PİF, dirsek, ayak bileği, metatarsofalangiyal (MTF) ve diz eklemlerinde fark edilir. RA da hastalığın geç döneminde inflamasyon bulguları silik olabilir. Bunun nedeni kronik inflamasyona bağlı olarak sinovyumun damarlanmasının azalması ve yerini granulasyon dokusu ve fibrosisin almasından kaynaklanır. Buna karşılık sabah tutukluğu, halsizlik, yorgunluk, anemi, yüksek sedimantasyon, radyolojik eklem harabiyetinin progresyonu dikkat çekicidir. Kıkırdak kaybı ve periartiküler kemikte erozyon yapısal hasarın karakteristik bulgularıdır. (7,9,10) 3- Eklem Deformitesi: RA da eklem deformitesi çeşitli mekanizmalarla oluşur. Hepsinde ortak olan, sinovitle olan ilişki ve hastanın eklemini, ağrıyı en az hissettiği pozisyonda tutmaya çalışmasıdır. Diğerleri ise kıkırdak ve kemik harabiyeti ile tendon, bağ ve kaslarda değişikliklerdir. Eklemdeki inflamasyon tendon kılıflarının iltihabına da neden olur. Bu da kılıfta kalınlaşmaya, tendon nodüllerinin oluşmasına ve tendon rüptürlerine neden olur. (7,9,10) Spesifik Eklemlerdeki Bulgular: 1-Boyun Omurları : RA da tutulumları nadirdir. Boyun ağrısı ve tüm servikal ark boyunca tutukluk boyun tutulumunun en karakteristik bulgularıdır. 2-Omuz: En sık tutulan eklemlerdendir. Eklem hareketinin kaybı aktif artrit gelişiminin bir bulgusudur. Hastalar ağrıları nedeniyle eklem hareketlerini azalttığından kolayca donuk omuz (frozen shoulder) sendromu gelişebilir. 3-Dirsek: İnflamasyonun en kolay tespit edildiği bölgelerden biridir. Olekranon bursasının tutulumu sıktır. Romatoid noduller gelişebilir. (şekil 3)

13 Şekil 3: romatoid nodül ve bursit 4-El Bileği: El bileğindeki radyal deviyasyona sıklıkla MKF eklemlerde ulnar deviyasyon eşlik eder. Sinovitle ilşkilendirilen semptomlar, periferik sinirlerin belli bölgelerde sıkışması ile de gelişebilir. Karpal Tünel sendromu gibi. (şekil 4,5) Şekil 4: RA da eklem deformitelerinin radyografik görüntüsü

14 Şekil 5: ileri evre RA da gelişen el-bilek ve eklem deformiteleri 5-Parmaklar: MKF ve PİF eklem tutulumu sık, DİF eklem tutulumu nadirdir. Düğme iliği deformitesi (şekil 6; eş zamanlı olarak PİF lerde fleksiyon ve DİF lerde hiperekstansiyon olarak tanımlanır.) Kuğu boynu deformitesi (şekil7; MKF eklemlerde fleksiyon kontraktürü, PİF lerde hiperekstansiyon ve DİF lerde fleksiyon olarak tanımlanır.) parmaklarda gelişen deformitelerdir. Romatoid nodüller gelişebilir, tendon rüptürü olabilir. Eklem cevresindeki kemiklerde harabiyet olabilir.

15 Şekil 6: düğme iliği deformitesi Şekil 7: kuğu boynu deformitesi 6-Kalça: Hareket ve yük binmesi ile ağrı oluşması ve hareket kısıtlılığı kalça ekleminin tutulumunu gösterir. Kıkırdak harabiyeti diğer eklemlerden daha hızlı ilerler.

16 Şekil 8: RA da kalça ekleminin tutlumunu gösteren radyografi 7-Diz: Sinovyal effüzyon ve kalınlaşma diz muayenesi sırasında kolayca tespit edilir. Eklem kapsülünün geriye doğru fıtıklaşması popliteal kist (Baker kisti) oluşturabilir. (şekil 9) Şekil 9: Baker kisti

17 8-Ayak ve ayak bileği: MTF ve talanaviküler eklem tutulumu olmadan tek başına tutulumu oldukça nadirdir. Halluks valgus, çekiç parmak ve MTF başının ayak tabanına doğru subluksasyonu gelişebilen deformiteler arasındadır. Tarsal tünel sendromu, posterior tibial sinire bası sonucu gelişir. Ayak tabanında yanıcı parestezilere neden olur. (7,9,10) Şekil 10: RA ya bağlı olarak, ayaklarda gelişen eroziv artrit RA nın Eklem Dışı Bulguları:

18 RA sistemik inflamatuvar bir hastalıktır ve birçok eklem dışı bulgusu vardır. Hematolojik bulgular arasında en fazla olan anemidir. Kronik hastalık anemisi ile uyumlu normokromik, normositiktir. Serum demir ve transferrin düzeyi düşüktür. Poliartiküler tutulumu olanlarda trombositoz vardır. Trombositoz düzeyi ile tutulan eklem sayısı ve eklem dışı bulgular arasında korelasyon vardır. Hastalığın seyri esnasında %50 hastada romatoid nodüller görülür. Hastalık kontral altına alındığında kendiliğinden gerilerler. Seropozitif RA nın en önemli bulgularındandır. Nodül sıklığı ile RF titresi ve sinovit şiddeti arasında korelasyon vardır. Genelde sert, periosta yapışık, basınç altında kalan ve travmaya maruz kalan yerlerde gelişir. Göz komplikasyonları oldukça sıktır. Keratokonjunktivitis sicca (göz kuruluğu) görülebilir. Hastalar gözlerinde yabancı cisim hissinden yakınırlar. Schirmer testi pozitiftir. Kısa süreli episklerit de görüldüğü olur. Bu durumda fotofobi, göz yaşı salgısının artması, şakağa, yanağa yayılan ağrı olabilir. Nadiren skleritis, skleromalazi performans gelişebilir. Görme kaybına yol açabileceğinden acil tedavi edilmesi gerekir. Brown sendromu da nadir bir bulgu olarak rastlanabilir. Akciğerde plevral effüzyon, soliter ya da multiple pulmoner noduller daha nadir olarak ta bronşiyolitis obliterans, pulmoner vaskulit gelişebilir. İntersitisyel fibroz görülebilir ve genelde kötü prognozlu bir bulgudur. RA da plevral sıvı eksüda karakterlidir. Diğer eksüda karakterli sıvılardan glukoz düşüklüğü ile ayırt edilir. Az miktarda birikir ve erkeklerde daha sık görülür. Tek ya da multiple pulmoner noduller histolojik olarak romatoid nodullerin eşdeğeridir. Semptoma yol açmazlar, rutin olarak akciğer grafisinde tespit edilirler. (Şekil 11) Boyları birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilir. Üst zonlar daha sık tutulur.

19 Metastatik akciğer lezyonlarından ayırt edilmeleri önemlidir ve sıkı takip etmek gerekir. Şekil 11: RA ya bağlı pulmoner nodul ve effüzyon RA da en sık gözlenen kardiyak bulgu perikardittir. Daha nadir olarak miyokardit te yapabilir. Genelde semptom vermezler ve hastalık kontrol altına alındığında bunlar da gerileyecektir. Daha çok seropozitif ve nodülleri bulunan hastalarda görülür. RA da nörolojik komplikasyonlar daha çok periferik sinirleri etkiler. Mekanik nedenlere bağlı tuzak nöröpatiler veya vaskülite bağlı sinir tutulumları şeklinde karşımıza çıkar. Mononöritis multipleks olarak kendini gösterebilir. Romatoid vaskülite bağlı olarak küçük arter ve venüller, orta arterler tutulabilir.

20 Ek olarak RA lökopeni ve splenomegalinin eşlik ettiği Felty sendromuna ve amiloidoza neden olmaktadır. (11,12,13) Şekil 12: RA da sistemik tutulumu gösteren şematik şekil Laboratuvar: RA ya özel bir laboratuvar testi yoktur. Hastalığın başlangıç evresinde, seyrinde, kronik dönemde labarotuvar değerleri farklı olabilir. Verilen tedavi laboratuvar değerlerini değiştirebilir. Başlagıç döneminde karaciğer, böbrek ve metobolik fonksiyonları gösteren testler genelde normaldir. Kan tablosuna bakıldığında

21 hafif, normositik veya mikrositik anemi saptanabilir. Normal dağılımlı hafif lökositoz ve trombositoz bulunabilir. Hastalarda eritrosit sedimantasyon hızı yüksek, CRP (C reaktif protein) pozitiftir. Hastalığın sürecine bağlı olarak değişen röntgen bulguları vardır. RF (romatoid faktör; IgG nin Fc fragmanındaki antijenik belireyicilere karşı oluşan antikorları tanımlar.) başlangıç döneminde hastaların %70 inde pozitiftir. RF negatif olan hastalar seronegatif olarak kabul edilir. Başlangıçtan itibaren var olan yüksek titrede RF pozitifliği ağır klinik seyrin bir göstergesidir. İleri dönemdeki laboratuvar bulguları komplikasyonlara bağlı olarak farklılık gösterebilir. Anemi daha derinleşebilir, ek olarak folik asit ve B12 eksikliği de olabilir. Trombositoz belirginleşebilir. Sedimantasyon yüksekliği ve CRP pozitifliği mevcuttur. Felty sendromuna bağlı olarak nötropeni olabilir. İleri dönem hastalarda karaciğer enzimleri ve alkalen fosfataz yüksektir. Hastalık kontrol altına alındığında enzimler normale döner. RA da RF ve ANA (anti nükleer antikor) dışında anti endotel, anti kardiyolipin, anti Ro, anti keratinize endotel, anti perinükleer faktör, anti RA33 ve anti Sa antikorları bulunabilir. (14,15,16)

22 Radyolojik Bulgular: En erken radyolojik değişiklikler: tutlan eklem çevresinde simetrik yumuşak doku şişliği, juksta-artiküler osteoporoz ve erezyonlardır. Geç dönemde yumuşak doku şişliği azalır, eklem aralığı daralır ve juksta-artiküler osteoporoz diffuz osteoporoza ilerler. Ellerde düğme iliği ve kuğu boynu deformiteleri görülür. Radioulnar eklemde erozyon gelişebilir. Ayaklarda metatars başlarında erozyon olur. Diz grafilerinde kıkırdak kaybı ve erozyonlar tespit edilir. Kalça grafilerinde kalçanın asetabuluma doğru yaklaşmış olduğu ve erozyonlar görülür. Omuzda eklem aralığında daralma, erozyon ve sinovyal kistler görülebilir. (15,16) RA da Ayırıcı Tanı : Poliartrit semptomlarıyla gelen bir hastada iyi bir anamnez ve fizik muayene en önemli tanı araçlarıdır. Eklem yakınmalarıyla başvuran bir hastada ilk olarak mekanik mi? Osteoartroz veya iltihabi bir olaya mı bağlı olduğu araştırılmalıdır. Romatoid artrit ayırıcı tanısında en sık karşılaşılan hastalıklar içinde osteoartroz, still hastalığı, seronegatif spondiloartropatiler, polimiyaljiya romatika, palindromik romatizma, viral enfeksiyonlar, kalsiyum pirofosfat birikimi(kondrokalsinosis) ve diğer kollagen doku hastalıkları gelir. (17,18,19) Yaklaşım ve Tedavi: RA tedavisi son 10 yıl içinde büyük değişikliğe uğramıştır ve birçok yeni ilaç kullanıma girmiştir. Bu dönem süresince hastalığın erken tanınıp tedavi edilmediğinde ilerlediği ve kalıcı eklem hasarına neden olduğu anlaşılmıştır. Bu açıdan dikkat adilmesi gereken 3 nokta vardır. - Erken tanı

23 - Prognostik faktörlerin belirlenmesi - Erken ve agresif tedavi Erken tanı sonucu; ilk iki üç ayda tedavisine başlanan hastada,hastalığın ilerleyişi durdurulup kalıcı eklem hasarları engellenmiş olur. Hastalarda prognostik faktörler belirlenip tedavi buna göre başlandığında daha iyi sonuçlar alınmaktadır. Kötü prognostik faktörler;erken ve yaygın sinovit,eklem erozyonu,eklem dışı bulgular, RF pozitifliği, sabah sertliğinin süresi, aile hikayesinin bulunması olarak sayılabilir. (3,7,20,21) RA da kullanılan ilaçlar: Tedavide non steroid antiinflamatuar ilaçlar,anti malaryal ilaçlar,kortikosteroidler ve hastalığın seyrini değiştiren (DMARD) ilaçlar kullanılmaktadır. (22) 1-Non steroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ): Bilinen ilk NSAİİ Aspirin dir. William Osler tarafından ilk kez 1892 de RA tedavisinde kullanılmıştır. Aspirin den sonra ilk kez 1950 yılında bir NSAİİ olan İbuprofen sentezlenmiştir. Bunu hızlı bir şekilde diğerleri takip etmiştir. Etki Mekanizması: NSAİİ lerin temel etki mekanizması siklooksijenaz yolunu inhibe ederek araşidonik asitin endoperoksitlere, prostaglandinlere (PG) ve Tromboksan A2 ye dönüşümünü engellemektir. Böylece inflamasyonu önleyip ağrıya karşı etkili olurlar. Analjezik etkileri periferaldir. Kimyasal olarak uyarılmış siniri baskılarlar, bloke etmezler. Ayrıca antipiretik etkileri vardır. Aspirin COX u irreversible olarak asetilleyerek inhibe ederken diğer NSAİİ ler doza bağımlı olarak reversible inhibe ederler. COX enzimi değişik dokulardan farklı miktarda elde edilebildiğinden her dokunun NSAİİ lere duyarlılığı farklıdır. Dolayısıyla her

24 hastanın farklı ilaca yanıtı farklı olacağından istenen etki alınıncaya kadar birkaç farklı NSAİİ denenebilir. NSAİİ ler genelde her RA hastasına uzun süreli olarak kullanılmasına karşın, hastalığın seyrini değiştirmezler. NSAİİ ler karaciğerde metabolize edilir ve metabolitleri renal yolla atılır. En sık gastrointestinal sistem (GiS) yan etkileri ve nefrotoksik etkileri vardır. (23,24,25,26) 2-Metotreksat (MTX): MTX folik asit antogonistidir. Yüksek dozlarda folik asidin dihidrofolat redüktaz ile reaksiyonunu önleyerek DNA yapımını baskılar. İmmunsupresif bir ilaçtır. Romatolojide kullanılan düşük dozun antiinflamatuvar etkisi muhtemelen başka yollarla olmaktadır. Granülositlerin çeşitli fonksiyonlarını baskılayarak antiinflamatuvar etki gösterir. En sık kullanılan DMARD tır. Hastalığın seyrini değiştiren bir ilaçtır. RA da inflamasyon ve erozyonları yavaşlattığı bazı durumlarda durdurduğu gösterilmiştir. Sitostatik etkileri vardır. Oral, IM, IV, subkutan kullanım şekilleri mevcuttur. Düşük dozun oral yolla emilimi oldukça iyidir (%60). Kombine tedavide etkileri daha da iyidir. Yeterli serum düzeyine 1-2 saatte ulaşır ve yarılanma ömrü 6-8 saattir. Karaciğerde metabolize olur. Kendisi ve metabolitleri %80 idrarla atıldığından böbrek yetersizliğinde etkisi artar. GİS, Akciğer, karaciğer ve kemik iliği yan etkileri olduğundan aralıklı olarak hastalar kontrolden geçirilmelidir. Diğer ilaçlarla etkileşime girmez. Ülkemizde 2.5 mg lık tabletleri, 5 ve 50 mg lık ampulleri vardır. RA da dozu haftada bir gün mg dır. Gerektiğinde yüksek dozlara (20 mg) çıkılır. (27,28,29,30) 3-Anti malaryal ilaçlar: Hidroksiklorokin ve klorokin bu gurupta kullanılan ve iyi sonuçlar alınan ilaçlardır. Etkileri tam olarak bilinmemekle beraber; fosfolipaz A2 yi baskılaması,

25 nötrofil kemotaksisini ve fagositozunu engellemesi, immun kompleks oluşumunu engellemesi gibi etkileri olduğu düşünülmektedir. Ülkemizde üretimleri yoktur, sıtma savaş derneklerince temin edilmektedir. Hidroksiklorokinin 200mg lık, klorokinin 250 mg lık tabletleri vardır. Günkük doz ortalama 4-6 mg/kg dır. Ağız yoluyla alındıktan sonra hızla emilip dokulara geçer. Çoğunluğu karaciğerde metabolize edilir ve %30 luk kısmı idrarla değişmeden atılır. RA da klinik ve laboratuvar olarak etkili oldukları gösterilmiş, ancak radyolojik olarak erozyonları önleyemedikleri anlaşılmıştır. Organ tutulumuna da fazla etkileri yoktur. Deri döküntüsü, GiS problemleri, retinopati, başağrısı gibi yan etkileri vardır. Gebelikte kullanılabilir olmaları avantajdır. (27,30,31,32) 4-Sulfosalazin: Bu ilaç 1930 yılında romatizma tedavisinde kullanılmak üzere bir antibiyotiğin (sulfapiridin) ve bir antiinflamatuar ilacın (salisilik asit) birleşmesi ile oluşmuştur. Etkisi tam olarak bilinmemektedir. RA da etkinliği d-penisilamin ve altın tuzlarına eşdeğerdir. Klinik ve Laboratuvar iyileşmenin yanısıra erozyon oluşumunu da yavaşlattığı görülmüştür. Etki tedaviden bir iki ay sonra görülmeye başlar. 500 mg lık tabletleri vardır. Tedavi edici doz 1-2 gr dır. Kombine tedavide yüz güldürücü sonuçlar alınmıştır.gis şikayetleri ve deri döküntüsü yapabilir. Kemik iliğini baskılayabilir, İlaç kesilince düzelen azospermi yapabilir. (30,33) 5- Kortikosteroidler: Kortikosteroidler(KS) 1950 den beri kullanılmakta olup bu ilaçlara çok iyi sonuç veren hastalar vardır. Antiinflamatuvar ve immun supresif etkileri nedeniyle RA tedavisinde kullanılırlar. Hücre içine girdikten sonra (steroid-reseptör kompleksi) DNA ya bağlanır ve bazı genlerin transkripsiyonunu uyarır. Lipokortin B

26 transkripsiyonu uyarılan proteinlerdendir. Lipokortin B, fosfolipaz A2 enzimini inhibe ederek prostaglandin ve lökotrien sentezini inhibe eder. Ayrıca nötrofillerin endotele yapışmasını ve inflamasyon alanına kemotaksisi azaltır. Böylece birkaç saat-birkaç gün içinde inflamasyon baskılanır. Aktif RA lı hastalarda düşük doz KS tedavisi (15 mg/gün prednisolon) inflamasyona bağlı semptom ve bulguların baskılanması kısa ve orta vadede plasebo ve NSAİİ lere göre üstündür. Aktif RA da doz arttırılabilir, gerektiğinde pulse steroid tedavisi verilebilir. Ancak kronik kullanımda çok fazla yan etkileri olduğundan (tüm vucut sistemlerini etkileyen) hastayı kontrol altında tutan en düşük doz verilmelidir. Hastalara tuzsuz diyet önerilmeli ve mide koruyucu tedavi verilmelidir. 3 aydan fazla kullanan hastalara Ca ve Dvit desteği yapılmalıdır. 6 aydan sonra alendronat eklenmelidir. İlaç başlanmadan önce eşlik eden başka hastalıkların olup olmadığı göz önünde bulundurulmalıdır. (34,35,36,37,38) 6-Diğer ilaçlar: RA da kullanılan başka ilaçlar da vardır. Ancak ülkemizde bu ilaçların çoğu üretilmemektedir ve hastaların temin etmesi oldukça zordur. Bunların bir kısmında yeterli klinik deneyim yoktur, bilimsel çalışmalar devam etmektedir. Bir kısmı da hastane şartlarında kontrollü verilecek ilaçlardır. 1-Azotiyopirin: Pürin amoloğu olup DNA sentezini engeller ve lenfosit çoğalmasını baskılar. İmmun supresif etkisi yanında antiinflamatuvar yan etkisi de vardır. Karaciğerde aktif metaboliti olan 6-merkaptopürine dönüşerek etki eder. İdrarla atılır. Romatoid artritte diğer uzun etkili ilaçlar kadar etkilidir. Önemli kemik iliği yan etkileri vardır. Düzenli kontrol gerekir. (28)

27 2- Altın preparatları: Ülkemizde bulunmayan bu ilaçların anti mikrobiyal, iltihabi supresyon ve enzim inhibisyonu gibi etkileri vardır. Klinik ve laboratuvar iyileşmeye ek olarak radyolojik iyileşmeyi de sağlar. GİS, dermatolojik, kemik iliği ve nefrotoksik yan etkileri vardır.(27,30) 3-Leflunamid : RA tedavisi için geliştirilmiş pirimidin sentez inhibitörü olan yeni bir immunomodülatör ilaçtır. Etkisini pirimidin sentezinde rol oynayan dihidrooratat dehidrogenaz enzimini inhibe ederek gösterir. Bu yolla RA patogenezinde temel rol oynayan T hücrerelerinin proliferasyonunu önler. Leflunamid oral alımından sonra enterohepatik sirkulasyonla aktif metabolite dönüşür. Kararlı plazma düzeyi için 2-3 hafta gerektiğinden başlangıçta yükleme dozu verilir. Kulanımı sırasında belirli aralıklarla karaciğer fonksiyon testleri kontrol edilir. Kombine tedavide kullanılabilir. Diğer DMARD lar ile kulanımı ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. (39,40,41) 4-Etanercept: TNF alfa ya bağlanarak onların reseptörlerine bağlanmasını bloke eden bir TNF reseptör füzyon proteinidir. Yarılanma ömrü 5 gün kadar olduğundan haftada iki kez subkutan olarak kullanılır. Orta veya şiddetli derecede aktif RA da kullanılır. Fırsatçı enfeksiyon ve otoantikor oluşması gibi yan etkileri vardır. (42,43) 5-İnfliksimab: (monoklonaltnf alfa antikoru) Hem dolaşımdaki hem de membrana bağlı TNF alfa yı güçlü bir şekilde bağlar. Paranteral yolla uygulanır. Yarılanma ömrü 9 gün kadardır. Etanercept te olduğu gibi fırsatçı enfeksiyon ve otoantikor oluşması gibi yan etkileri vardır. (44,45)

28 6-Anakinra: Amerika da FDA tarafından diğer DMARD lara cevap vermeyen ve ağır bir seyir gösteren hastalar için onaylanmış rekombinant IL-1 reseptör antogonistidir. Tek başına veya MTX ile kombine kullanılabilir. Günde tek doz subkutan enjeksiyon olarak kullanılır.(45) 7-Siklosporin: Tolypocladium inflatum Gams. Adlı fungustan elde edilen 11 amino asitli siklik bir polipeptidtir. İmmunsupresif bir ilaçtır. DNA sentezini bozarak T lenfositlerini selektif bir şekilde inhibe eder. RA da diğer ilaçlara cevap vermemiş dirençli hastalarda kullanılır. Yapılan çalışmalarda DMARD lar kadar etkin olduğu gösterilmiştir. Yan etkileri fazla olduğundan ilk tercih ilaçlar arasında değildir. (46,47) 8-Biyolojik ajanlar: RA etyopatogenezinin daha iyi anlaşılması ve biyoteknolojideki gelişmeler sonucu RA tedavisi için biyolojik ajanların kullanımı yönünde önemli gelişmeler olmuştur. RA da kullanılabilecek biyolojik ajanlar; hücresel işlevlerin baskılanması, sitokin/reseptör işlevlerinin baskılanması, İmmun cevabın TH1 den TH2 ye çevrilmesi, üç moleküllü kompleksin (TCR/peptid/MHC ) inhibisyonu, apapitoz/büyüme faktörü ile ilgili tedaviler olarak kısaca bahsedilebilir. (48) RA da kombine tedavi: Günümüzde tek bir ilaç; NSAİİ veya DMARD veya steroid RA tedavisinde yeteri kadar etkili olamamaktadır. Bu ilaçlar bir zaman sonra başlandıkları andaki etkilerini yitirmektedirler. Buna bağlı olarak hastalık reaktive olmakta veya ilerlemesine devam etmektedir. Yapılan çalışmalar kombine tedavinin tekli veya ikili tedaviden daha üstün olduğunu göstermiştir. Yeni çıkan biyolojik ajanlar da bu kombinasyon içinde yer almaya başlamıştır.

29 RA lı her hastada aynı ilaç aynı doz diye bir tedavi şekli yoktur. Bu tamamen hastaya göre, hastalığın aktivitesine göre karar verilecek bir durumdur. Ancak tanı alan bir hastada tedavinin amacını düşünürsek; ağrının giderilmesi, hastalığın kontrol altına alınması, eklem erozyonlarının ve sistemik komplikasyonların gelişmesinin engellenmesi gibi, o zaman tedavide ağrı kesici,hastalık modifiye edici, uzun etkili ve hatta biyolojik bir ajan olması gerekmektedir. Uzun etkili ilaçların tek başına kullanımı hem klinik bulguların baskılanmasında hem de radyolojik ilerlemenin durdurulmasında genellikle yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle bugün için etkili tedavi erken dönemde yoğun bir ilaç kombinasyonu ve remisyon sağlandıktan sonra ilaçların azaltılmasıdır. (basamak azaltma-step down yaklaşımı) Ülkemizde yapılan çalışmalarda MTX-Sulfosalazin-Hidroklorokin kombinasyonu oldukça başarılı sonuçlar vermiştir. Bu kombinasyona steroid eklenerek yapılan çalışmalada; erken RA lı hastalarda 6 aylık izlemde hastalığın remisyona girmesinde ve radyolojik hasarların engellenmesinde diğer tedavilere göre daha başarılı olmuştur. Ayrıca metotreksat(mtx)-siklosporin, Metotreksatinfliksmab, Metotreksat-etanercept Metotreksat-leflunamid, Metotreksatsulfasalazin-hidroksiklorokin kombinasyonlarının tek başına MTX ten çok daha etkili olduğu gösterilmiştir. Yine COBRA (Combinatietherapie Bij Rheumatoide Artritis) çalışmasında da benzer sonuçlar elde edlmiştir. 56 haftalık bir süreçte steroid- MTX- sulfasalazin kombinasyonunun tek başına sulfasalazinden daha etkili olduğu gösterilmiştir.(49,50,51,52,53)

30 GEREÇ VE YÖNTEM Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. İç Hastalıkları polikliniğinde Ocak Ocak 2004 tarihleri arasında romatoid artrit tanısı almış 42 hasta çalışmaya alınmıştır. Çalışmaya alınan hastalar; 1- Amerika Romatizma Derneğinin 1987 yılında yenilediği RA tanı kriterlerine göre tanı almış 2- Hastalığı aktif olup(american College of Rheumatology aktivite kriterlerine göre) yakınmaları devam eden 3- Amerika Romatizma Derneğinin fonksiyonel sınıflandırma sistemine göre evre I-II-III olan 4- Seropozitif olan 5- Tanı anına kadar NSAİİ haricinde ilaç kullanmamış 6- Eşlik eden hastalığı olmayan ve tedavi için kontrendikasyon teşkil etmeyen 7-Konuda bilgilendirilmiş ve tedaviye uyum sağlayabilecek hastalardan seçilmiştir. ACR (American College of Rheumatology) aktivite kriterleri 1- Hassas Eklem Sayısı: (temporomandibüler: 2, sternoklavikuler: 2, akromiyoklavikuler: 2, omuz: 2, dirsek: 2, el bilek: 2, MKF: 10, baş parmak interfalageal: 2, DİF: 8, PİF: 8, kalça:2, diz: 2, ayak bilek: 2, ayak parmak; DİF: 8, PİF: 8, baş parmak interfalageal: 2)

31 2- Şiş Eklem Sayısı: Kalça eklemi hariç hassas eklem için bakılanlar değerlendirilir. 3- Sabah Tutukluğunun Süresi: Çalışmada süre birimi olarak saat kullanılmıştır. 4- CRP (Dade Behring BNII seroloji cihazında nefelometri yöntemiyle) ve sedimantasyon (2 cc sitratlı tüpte otomotize sedisystem ile tayin edilmiştir.) değerleri çalışmada kullanılmıştır. (54,55) ARA fonksiyonel sınıflandırma sistemi: Evre 1: Günlük yaşam aktivitelerinin tümünü yapabilir. Evre 2: Günlük kendine bakım ve mesleki aktiviteleri tamamen yapabilir ancak meslek dışı aktiviteleri yapamaz. Evre 3: Günlük kendine bakım aktivitelerini yapabilir ancak mesleki ve meslek dışı aktiviteleri yapamaz. Evre 4: Günlük kendine bakım, mesleki ve meslek dışı aktiviteleri yapamaz. (7,54,55) Tedaviye alınan hastaların tedavi öncesi; şiş eklem sayısı, hassas eklem sayısı, sabah tutukluğunun süresi, sedimantasyon ve CRP değerleri tespit edildi. Kombine tedavide hastalara NSAİİ ve diğer ilaçlardan oluşacak şekilde 4 lü tedavi, monoterapide ise NSAİİ ve diğer ilaçlardan oluşacak şekilde 2 li tedavi verilmesi planlandı. Hastaların yarısına kombine tedavi diğer yarısına da yukarıda açıklandığı gibi monoterapi verildi. Dört aylık tedavi ve takip sonrasında hastaların şiş eklem sayısı, hassas eklem sayısı, sabah tutukluğunun süresi, sedimantasyon ve CRP değerleri tekrar belirlenip tedavilerin etkinliği açısından karşılaştırıldı.

32 Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 12.0 programı kullanıldı. Analizde kullanılan yöntemlerden Mann Whitney U testi ile iki grup arasında hesaplanan fark değişkeni açısından istatistiksel olarak anlamlılığı, Wilcoxon testi ile başlangıca göre değişimin istatistiksel olarak anlamlılığı test edilmiştir. Niteliksel veriler olan cinsiyetlerin karşılaştırılmasında ise Ki kare testi kullanılmıştır.

33 BULGULAR Çalışmaya 42 hasta alınmıştır. Hastaların %12 si erkek %88 i kadındır. Tüm grupta yaş ortalaması (42 ± 15.8) olarak hesaplanmıştır. Ayrı ayrı düşünüldüğünde ise her iki gurupta yaş ortalaması ve cinsiyet dağılımı arasında fark bulunmamıştır. Tedavi türüne göre guruplar başlangıç ve 4. aydaki şiş eklem sayısına, hassas eklem sayısına, sabah tutukluğunun süresine, sedimantasyon ve CRP değerlerine göre karşılaştırılmıştır. Analizler tablo ve grafik olarak belirtilmiştir. Tablo 1: Tedavi türüne göre yaş Sayı Ortalama Ortanca Std. Sapma Minimum Maksimum Monoterapi Kombine terapi Test Z değeri p Mann Whitney U Tedavi türüne göre yaş değişkeninde istatistiksel olarak anlamlılık yoktur. (p=0.186)

34 Tablo 2:Tedavi türüne göre cinsiyet Erkek Kadın Toplam Monoterapi Sayı Yüzde Kombine Sayı terapi Yüzde Toplam Sayı Yüzde Test Ki-kare p Tedavi türüne göre cinsiyet değişkeninde istatistiksel olarak anlamlılık yoktur. (p=0.634) Tablo 3: Tedavi türüne göre hassas eklem sayısı Tedavi türü Sayı Ortalama Ortanca Std. Sapma Minimum Maksimu m

35 Başlangıç Monoterapi Kombine terapi 4. ay Monoterapi Kombine terapi Fark Monoterapi Kombine terapi Tedavi türüne göre hassas eklem sayısı fark karşılaştırması Test Z p Mann-Whitney U testi <0.001 Tedavi türüne göre hassas eklem sayısı başlangıç ve 4. ay karşılaştırmaları Test p Monoterapi Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi <0.001 Kombine Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi <0.001 terapi Tedavi türüne göre hassas eklem sayısında farklar arasında ve başlangıca göre istatistiksel olarak anlamlılık vardır. (p<0.001) Tablo 4:Tedavi türüne göre sabah tutukluğu (saat) Tedavi Std. Sayı Ortalama Ortanca Minimum Maksimum türü Sapma Başlangıç Monoterapi Kombine terapi 4. ay Monoterapi

36 Kombine terapi Fark Monoterapi Kombine terapi Tedavi türüne göre sabah tutukluğu süresi fark karşılaştırması Test Z p Mann-Whitney U testi <0.001 Tedavi türüne göre sabah tutukluğu süresi başlangıç ve 4. ay karşılaştırmaları Test p Monoterapi Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi Kombine Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi <0.001 terapi Tedavi türüne göre sabah tutukluğu süresinde farklar arasında ve başlangıca göre istatistiksel olarak anlamlılık vardır. (p=0.010, p<0.001) Tablo 5: Tedavi türüne göre CRP (mg/l) Std. Tedavi türü Sayı Ortalama Ortanca Minimum Maksimum Sapma Başlangıç Monoterapi Kombine terapi 4. ay Monoterapi Kombine terapi

37 Fark Monoterapi Kombine terapi Tedavi türüne göre CRP fark karşılaştırması Test Z p Mann-Whitney U testi Tedavi türüne göre CRP başlangıç ve 4. ay karşılaştırmaları Test p Monoterapi Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi <0.001 Kombine Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi <0.001 terapi Tedavi türüne göre CRP değerinde farklara göre istatistiksel anlamlılık yoktur. (p=0.734) Fakat başlangıca göre istatistiksel olarak anlamlılık vardır. (p<0.001) Tablo 6:Tedavi türüne göre sedimantasyon (mm/saat) Std. Tedavi türü Sayı Ortalama Ortanca Minimum Maksimum Sapma Başlangıç Monoterapi Kombine terapi 4. ay Monoterapi Kombine terapi Fark Monoterapi Kombine terapi

38 Tedavi türüne göre sedimantasyon fark karşılaştırması Test Z p Mann-Whitney U testi Tedavi türüne göre sedimantasyon başlangıç ve 4. ay karşılaştırmaları Test p Monoterapi Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi Kombine Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi <0.001 terapi Tedavi türüne göre sedimantasyon değerinde farklar arasında (p=0.027) ve başlangıca göre istatistiksel olarak anlamlılık vardır. (p=0.010, p<0.001) Tablo 7:Tedavi türüne göre şiş eklem sayısı Std. Tedavi türü Sayı Ortalama Ortanca Minimum Maksimum Sapma Başlangıç Monoterapi Kombine terapi 4. ay Monoterapi Kombine terapi Fark Monoterapi Kombine terapi Tedavi türüne göre şiş eklem sayısı fark karşılaştırması Test Z p

39 Mann-Whitney U testi <0.001 Tedavi türüne göre şiş eklem sayısı başlangıç ve 4. ay karşılaştırmaları Test p Monoterapi Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi Kombine Başlangıç - 4. ay Wilcoxon testi <0.001 terapi Tedavi türüne göre şiş eklem sayısında farklar arasında (p<0.001) ve başlangıca göre istatistiksel olarak anlamlılık vardır. (p=0.029, p<0.001) Grafiksel Analizler: Yaş Monoterapi Kombine terapi Grafik 1: Her iki gurubun yaş ortalamasına göre grafiksel olarak karşılaştırılması.

40 Cinsiyet Monoterapi Kombine terapi 0 Erkek Kadın Grafik 2: Her iki gurubun cinsiyet dağılımına göre grafiksel karşılaştırılması Hassas eklem sayısı Başlangıç 4. ay Fark Monoterapi Kombine terapi Grafik 3: Her iki gurubun hassas eklem sayısına göre başlangıç ve 4. aydaki değerlerin grafiksel olarak karşılaştırılması.

41 Sabah tutukluğu Başlangıç 4. ay Fark Monoterapi Kombine terapi Grafik 4: Tedavi türüne göre sabah tutukluğu süresinde farklar arasında ve başlangıca göre değişimin grafiksel olarak gösterilmesi. CRP Monoterapi Kombine terapi Başlangıç 4. ay Fark Grafik 5: Tedavi türüne göre CRP değerinin farklara göre ve başlangıca göre değişiminin grafiksel olarak değerlendirilmesi.

42 Sedimantasyon Başlangıç 4. ay Fark Monoterapi Kombine terapi Grafik 6: Tedavi türüne göre sedimantasyon değerinin farklara göre ve başlangıca göre değişiminin grafiksel olarak değerlendirilmesi. Şiş eklem sayısı Monoterapi Kombine terapi Başlangıç 4. ay Fark

43 Grafik 7: Tedavi türüne göre şiş eklem sayısının farklar göre ve başlangıca göre değişiminin grafiksel olarak değerlendirilmesi. TARTIŞMA Romatoid Artrit; morbidite ve mortaliteyi arttıran kronik seyirli, ilerleyici, multisistemik bir hastalıktır. Hastalığın etyopatogenezindeki immunolojik mekanizmaların anlaşılmasıyla her geçen gün tedavide yenilikler olmaktadır. Verilen tedavilere hastaların cevabının değişken olması ve bazı ilaçlara yanıt alınamaması hastalığa değil hastaya göre tedavi planlanmasını gündeme getirmiştir. Hastalığın ilerleyici olması ve sadece eklem hasarına neden olmayıp ekstra artiküler etkilere de sebep olduğu artık kesin olarak bilinmektedir. Bu nedenle hastaya tek bir ilaç başlayıp yanıt alınmazsa ikinci bir ilaç veya çok zaman sonra üçüncü bir ilaç verilmesiyle oluşan piramit modeli olarak adlandırılan tedaviye

44 harcanacak zamanımız yoktur. Günümüzde tek başına bir NSAİİ ve/veya steroid ile RA yı tedavi etmek mümkün gibi görünmemektedir. Bu ilaçlar hastalığı semptomatik olarak rahatlatmakla beraber eklem hasarını engelleyememektedir. Doğal olarak hastalığın seyri devam etmektedir. Ancak tanı konulduğu anda bu ilaçlarla beraber bir DMARD başlanması eklem erozyonlarının gelişmesini önlemektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda prognostik kriterler tespit edilmiş ve tedavi planlanırken bu kriterlerin dikkate alınması önerilmiştir. Buna göre tedavi planlanırken hastanın şiş eklem sayısı, hassas eklem sayısı, seropozitifliği, yüksek akut faz cevabı, sabah tutukluğunun süresi mutlaka göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Eğer hastalık aktif ise hastalığın süresine bakılmaksızın tüm hastalara etkili tedavi verilmeli ve DMARD lar mutlaka tedaviye eklenmelidir. En etkili ilaçların başlangıçta kullanılması sonucu olumlu etkilemektedir. (2,3,20,21) Yaptığımız çalışmada olgu sayımız 42 dir. Olgular yeni tanı almış aktif romatoid artritli hastalardır. Hastalar yaşa (p = 0.186) ve cinsiyete (p = 0.634) göre istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturmayacak şekilde iki guruba ayrılıp tedavi altına alınmıştır. Dört aylık tedavi sonucunda kombine tedavi alan guruptaki hastaların yakınmalarının diğer guruba göre anlamlı ölçüde azaldığı, hayat kalitesinin arttığı görülmüştür. Bu hastalar Amerika Romatizma Derneği, fonksiyonel evrelendirme sistemine göre evre I olarak değerlendirilmiştir. Hastaların aktivite kriterlerine göre yapılan istatistiksel analizlerde, sabah tutukluğunun süresine, şiş eklem sayısına, hassas eklem sayısına ve sedimantasyon değerine bakıldığında her iki gurupta da tedavi öncesine göre anlamlı fark görülmüş olmakla beraber kombine tedavi alanlarda fark diğer

45 guruba göre daha fazladır. Bu da kombine tedavinin daha etkili olduğunu bilimsel olarak ıspat etmektedir. RA lı hastalarda eklem hasarının radyolojik göstergesi olan erozyonların büyük oranda hastalığın ilk iki yılında ortaya çıkmakta ve eklem erozyonları bu süreden sonra hızlanmaktadır. Uygun tedavi almayan hastalar 10 yıl içinde iş göremez hale gelmektedir.(2) Eğer çalışmamız aynı şekilde devam ettirilecek olsaydı bu sonuç büyük olasılıkla bizim hastalarımız için de geçerli olacaktı. Sonuç olarak romatoid artrit tanısı alan bir hasta, tanı alır almaz kontrendike bir durum yoksa en kısa zaman da kombine tedavi almalıdır. Tedavide özellikle spesifik bir ilaç yoktur. Buna hastalığın ve hastanın durumuna göre hekim karar verecektir. Ancak hastalığın etyopatogenezindeki mekanizmalar göz önüne alındığında semptomatik tedaviye ek olarak hastalık seyrini değiştiren ilaçlar mutlaka tedaviye eklenmeli gerekirse uzun etkili ilaçlar ve hatta biyolojik ajanlar kullanılmalıdır.

46 ÖZET Son yıllarda yapılan çalışmalarla RA etyopatogenezi daha iyi anlaşılmıştır. Buna göre hastalık uygun tedavi edilmediği taktirde kronik seyrine devam ettiği, eklemdeki hasarın ilerlediği hatta sistemik yan etkilerin ortaya çıktığı görülmüştür. Bu durum da tedavide radikal değişikliklerin yapılmasına neden olmuştur. RA tedavisinde temel amaç, ağrı ve inflamasyonun giderilmesine ek olarak eklem fonksiyonlarının da korunmasıdır. Günümüzde tek başına NSAİİ ve/veya steroidi ve/veya remisyon sağlayıcı bir ilacı RA tedavisi olarak kabul etmek çok doğru değildir. Bu ilaçlardan NSAİİ ve/veya steroid ile semptomatik rahatlama sağlanabilmekle birlikte hastalığın doğal gidişi değiştirilememekte ve radyolojik hasarın önüne geçilememektedir. Tek başına verilen remisyon sağlayıcı bir ilaç bazı hastalarda radyolojik hasarın oluşumunu geciktirmekle beraber kombine tedaviye göre başarısı düşüktür.

47 Hastalığın patogenezinde rol oynayan immünolojik mekanizmalar ve remisyon sağlayıcı ilaçların etki mekanizmaları göz önüne alındiğinda tek bir ilacın bu kompleks süreci kontrol etmeye yetmeyeceği söylenebilir. Kombine tedavi protokollerinde amaç kompleks immunolojik olaya farklı yönlerden müdahale edebilmek ve hastalığı komplikasyonlar gelişmeden kontrol altına alabilmektir. Çalışmamızda kombine tedavinin monoterapiye üstün olduğunu, kombine tedavi alan hastaların; hastalık aktivite kriterlerinin daha erken ve daha belirgin olarak gerilediğini, hayat kalitesinin arttığını gözlemledik. KAYNAKLAR 1. Gümüşdiş G: Bağ Dokusu Hastalıkları: Romatoid Artrit. Gümüşdiş G, Doğanavşargil E (eds). Klinik Romatoloji, Deniz Matbaası, sf: , İstanbul Ertenli İ: Romatoid Artritte Tedavi İlkeleri. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 43-48, Ankara Yazıcı Y, Erkan D: Romatoid Artrit: Tanı ve Tedavisi. Karaaslan Y, Oksel F (eds). Romatizmal Hastalıklar Tedavi El Kitabı, MD Yayıncılık, sf: 53-64, Ankara Akıncı A: Aktivite ve Fonksiyonel Değerlendirme. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 65-71, Ankara 2002.

48 5. Maini RN, Feldmann M: Immunopathogenesis of rheumatoid arthritis. In Maddison P, Isenberg D, Woo P, Glass D (eds). Oxford Textbook of Rheumatology, Oxford University Press p: , Ollier W: Rheumatoid Arthritis and Epstein-Barr virus: a case of living with the enemy? Ann Rheum Dis 2000; 59: Gümüşdiş G: Bağ Dokusu Hastalıkları: Romatoid Artrit. Gümüşdiş G, Doğanavşargil E (eds). Klinik Romatoloji El Kitabı, Güven Matbaası, sf: , İzmir Direskeneli H: Romatoid Artrit Etyopatogenezi. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 8-15, Ankara Yavuz K Ş: Romatoid Artritin eklem bulguları. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 16-19, Ankara Ragan C, Farrington E: The clinical features of rheumatoid arthritis. Prognostic indices. JAMA 1999; 2: Koopman WH: Arthritis and Allied conditions. Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia, Utsinger PD, Zvaifler NJ, Ehrlich GE: Rheumatoid Artritis. JB Lippincott, Philadelphia, Fresko İ: Romatoid Artritin Eklem Dışı Bulguları. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 20-24, Ankara Warren D, Blackburn WD, Chatham WW: Laboratory Findings in Rheumatoid Artritis. Koopman WJ, McCarty DJ. Artritis and Allied Conditions. 56: , 1997.

49 15. Ruddy S, Harris D E, JR., Sledge B C. Kelley s Textbook of Rheumatology, Philadelphia, WB Saunders Company Özbek S: Romatoid Artritte Laboratuvar Bulguları. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 32-37, Ankara Fuchs HA, Sergent JS: Rheumatoid Arthritis: The Clinical Picture. Koopman WJ (ed): Arthritis and Allied Conditions. A Textbook of Rheumatology. Williams and Wilkins, 13. Ed. P: , Arnett FC, Edworthy SM, Bloch DA, et al: The American Rheumatism Association 1987 revised criteria for the classification of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 1988; 31: Çakır N: Romatoid Artritin Tanı ve Ayırıcı Tanısı. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 38-42, Ankara Weinblatt ME: Treatment of Rheumatoid Arthritis. Koopman WJ, McCarty DJ. Artritis and Allied Conditions. 58: , Williams and Wilkins Company Paget SA: Rheumatoid Arthritis: Treatment. In Kippel JH (ed): Primer on the Rheumatic Diseases. Atlanta, Arthritis Foundation, Kayaalp S. O: Romatoid Artrite Karşı Kullanılan Özel Antiinflamatuvar İlaçlar: Narkotik Olmayan Analjezikler (Non Steroid Antiinflamatuvar İlaçlar). Tıbbi Farmakoloji, Feryal Matbaacılık, sf: , Ankara Kayaalp S. O: Non Steroid Antiinflamatuvar İlaçlar. Tıbbi Farmakoloji, Feryal Matbaacılık, sf: , Ankara 1992.

50 24. Furst DE, Hilson J: Aspirin and other nonsteroidal antiinflammatory drugs, Koopman WJ (ed): Arthritis and Allied Conditions. Lippincott Williams and Williams, p: ,Philadelphia, Brooks PM: Nonsteroidal antiinflammatory drugs: Differences and similarities. N Engl J Med 1991; 324: Vane JR: Mechanisms of action of NSAIDs. Br J Rheumatol 35 suppl 1: 1-3, Conagan, PG, Brooks P: Disease-modifying antirheumatic drugs, including methotrexate, gold, antimalarials and d-penicillamine. Curr Opin Rheumatol 7: , McCune W, Vallance DK, Lynch JP: Immunsuppressive drug therapy. Curr Opin Rheumatol 1994;7: , 29. Weinblatt ME: Methotrexate. In: Ruddy S, Harris ED, Jr, Sledge CB,eds. Kelley s Textbook of Rheumatology. Sixth ed. Philadelphia, WB Saunders Com.; , Yurdakul S: Uzun Etkili İlaçlar. Hamuryudan V. (ed). Romatoid Artrit, MD Yayıncılık, sf: 80-87, Ankara Rynes RI: Antimalarial Drugs. In: Ruddy S, Harris ED, Jr, Sledge CB,eds. Kelley s Textbook of Rheumatology. Sixth ed. Philadelphia, WB Saunders Com.; , Rynes RI: Antımalarial drugs in the treatment of rheumatological disease. Br J Rheumatol 1997; 36: 799.

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Prof.Dr. M.Pamir ATAGÜNDÜZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı 11 Nisan 2014 Ana Başlıklar

Detaylı

ROMATOİD ARTRİT AKTİVASYON KRİTERLERİ İLE SERUM ADİPONEKTİN DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

ROMATOİD ARTRİT AKTİVASYON KRİTERLERİ İLE SERUM ADİPONEKTİN DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ T.C SAĞLIK BAKANLIĞI DR.LÜTFİ KIRDAR KARTAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 1. DAHİLİYE KLİNİĞİ VEKİL ŞEF DR.RAHMİ IRMAK ROMATOİD ARTRİT AKTİVASYON KRİTERLERİ İLE SERUM ADİPONEKTİN DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Prof. Dr. Ahmet Gül İ. Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Romatoid Artrit Kronik simetrik poliartrit q Eklemde İnflammasyon

Detaylı

Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN

Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN ROMATOİD D ARTRİT ve REHABİLİTASYONU Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN ROMATOİD D ARTRİT (RA); Eroziv sinovit ile karakterize periferik eklemlerde simetrik tutuluma neden olan ancak diğer organlarda da lezyonlara

Detaylı

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA)

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) 2016 un türevi 1. JUVENİL SPONDİLOARTRİT/ ENTEZİT İLE İLİŞKİLİ ARTRİT (SPA- EİA) NEDİR? 1.1 Nedir?

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

Artritli Hastalara Yaklaşım

Artritli Hastalara Yaklaşım Artritli Hastalara Yaklaşım Murat TURGAY 53 Kas iskelet sistemi yakınmaları ile gelen bir hastada, anemnez ve fizik muayene bulguları tanıya yaklaşımda en önemli yapı taşlarını oluşturur. Bazen laboratuvar

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Jüvenil spondiloartropatiler 16 yaş altındaki çocuklarda, özellikle

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer. Prof. Dr. Ömer Şentürk Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer Prof. Dr. Ömer Şentürk Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer Romatizmal İlaçlar ve Karaciğer NSAİİ MTX RA Aminotransferaz yükseklikleri AF yüksekliği %26-35 hastada (kc

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA KORTİKOSTEROİD KULLANIMI. Dr. Gökhan Keser Reçete Günleri 19 Nisan 2012

BİRİNCİ BASAMAKTA KORTİKOSTEROİD KULLANIMI. Dr. Gökhan Keser Reçete Günleri 19 Nisan 2012 BİRİNCİ BASAMAKTA KORTİKOSTEROİD KULLANIMI Dr. Gökhan Keser Reçete Günleri 19 Nisan 2012 KORTİKOSTEROİDLERLE TEDAVİ YARAR ZARAR Kortikosteroid Endikasyonları Yerine koyma tedavisi Hidrokortizon Alerji,

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

Henoch-Schöenlein Purpurası

Henoch-Schöenlein Purpurası www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Henoch-Schöenlein Purpurası 2016 un türevi 1. HENOCH-SCHÖENLEİN PURPURASI NEDİR? 1.1 Nedir? Henoch-Shöenlein purpurası (HSP), küçük kan damarlarının (kapilerlerin)

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

Romatoid Artrit. Prof. Dr. Vedat Hamuryudan

Romatoid Artrit. Prof. Dr. Vedat Hamuryudan .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Romatolojik Hastal klar Sempozyum Dizisi No: 34 Nisan 2003; s. 19-29 Romatoid Artrit Prof. Dr. Vedat Hamuryudan Romatoid artrit, bir çok eklemi

Detaylı

Halis Akalın, Nesrin Kebabcı, Bekir Çelebi, Selçuk Kılıç, Mustafa Vural, Ülkü Tırpan, Sibel Yorulmaz Göktaş, Melda Sınırtaş, Güher Göral

Halis Akalın, Nesrin Kebabcı, Bekir Çelebi, Selçuk Kılıç, Mustafa Vural, Ülkü Tırpan, Sibel Yorulmaz Göktaş, Melda Sınırtaş, Güher Göral Halis Akalın, Nesrin Kebabcı, Bekir Çelebi, Selçuk Kılıç, Mustafa Vural, Ülkü Tırpan, Sibel Yorulmaz Göktaş, Melda Sınırtaş, Güher Göral Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

Tanım ROMATOİD ARTRİT. Etiyopatogenez. Doç. Dr.Ümit Dündar Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD.

Tanım ROMATOİD ARTRİT. Etiyopatogenez. Doç. Dr.Ümit Dündar Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. ROMATOİD ARTRİT Doç. Dr.Ümit Dündar Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Tanım RA etiyolojisi belli olmayan, sistemik bulgular gösteren, kronik olarak eklemleri tutan

Detaylı

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS)

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) 2016 un türevi 1. CAPS NEDİR 1.1 Nedir? Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendromlar (CAPS), nadir görülen otoenflamatuar

Detaylı

Romatoid Artrit DR.HATİCE SEVAL MASATLIOĞLU PEHLEVAN.

Romatoid Artrit DR.HATİCE SEVAL MASATLIOĞLU PEHLEVAN. Romatoid Artrit DR.HATİCE SEVAL MASATLIOĞLU PEHLEVAN. Romatoid Artriti Anlamak Hasta ve hasta yakınlarının hastalıkla daha iyi başedebilmelerini sağlamak ve yaşam kalitelerini artırmak için son derece

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro

www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro CANDLE 2016 un türevi 1. CANDLE NEDİR 1.1 Nedir? Kronik Atipik Nötrofilik Dermatosiz, Lipodistrofi ve Yüksek ateş (CANDLE) sendromu nadir görülen genetik bir

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 1. OLGU Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 49 yaşında kadın hasta, ev hanımı Yakınması: Öksürük, balgam Hikayesi: Yaklaşık 2 aydır şikayetleri olan hasta akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize

Detaylı

Artropatiler (M00-M25) Esas olarak periferik (ekstremiteler) eklemleri tutan bozukluklar

Artropatiler (M00-M25) Esas olarak periferik (ekstremiteler) eklemleri tutan bozukluklar Artropatiler (M00-M25) Esas olarak periferik (ekstremiteler) eklemleri tutan bozukluklar Enfeksiyöz artropatiler (M00-M03) Not: Bu bölüm mikrobiyolojik ajanlara bağlı artropatileri kapsar. Ayırım etiyolojide

Detaylı

Kronik ürtikerde güncel tedaviler

Kronik ürtikerde güncel tedaviler Kronik ürtikerde güncel tedaviler Dr. Emek Kocatürk Göncü İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesi Sunum akışı EAACI/GALEN/EDF/WAO Ürtiker Kılavuzu Amerikan Allerji İmmunoloji Akademisi Ürtiker Kılavuzu

Detaylı

HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler

HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler DAA/Peg-IFN/RBV Kombinasyon Tedavisinin Kontrendikasyonları Boseprevir ve Telaprevir Kombinasyonlarının Kontrendikasyonları Peg-IFN+RBV tedaivinin kontrendikasyonları,

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu Prof. Dr.Hidayet Sarı Tanım Özellikle omurgayı tutan ve ankiloza götüren kronik iltihabi sistemik romatizmal hastalıktır. Sakroiliak eklem iltihabı oluşturmak ana bulgusudur.

Detaylı

Romatizmal Hastalıklarda Glukokortikoid kullanımı ile İlgili Öneriler

Romatizmal Hastalıklarda Glukokortikoid kullanımı ile İlgili Öneriler Romatizmal Hastalıklarda Glukokortikoid kullanımı ile İlgili Öneriler Prof. Dr. Yaşar Karaaslan Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Detaylı

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Dr. Sıtkı Sarper SAĞLAM DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU 04.10.2011 1 Netter in Yeri: DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU

Detaylı

%20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı

%20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı %20 En sık neden cilt kuruluğu Gebeliğe özgü cilt hastalıkları İntrahepatik kolestaz İlaç ve diğer allerjik reaksiyonlar Sistemik hastalıklara bağlı kaşıntılar (kc, bb, troid) Pemfigoid gestasyones Gebeliğin

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER OTOİMMUN HASTALIKLAR Prof.Dr.Zeynep SÜMER İmmun tolerans Organizmanın kendinden olan antijeni tanıyarak bunlara karşı reaksiyon vermemesi durumuna İMMUN TOLERANS denir Otoimmunitenin oluşum mekanizmaları

Detaylı

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Near East University Faculty of Medicine Infectious Diseases and Clinical Microbiology HCV tarihçesi 1989 Hepatitis C (HCV) genomu

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur FTR 28 FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON Dr. Sevim ORKUN / 1 Dr. Işık KELEŞ /2 Dr. Gülümser AYDIN /3 Dr. Elem İNAL /4 KOD DERS ADI ÖÜ T P KREDİ AKTS FTR 7001 MAKALE SAATİ Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ve

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

Romatoid Artrit BR.HLİ.069

Romatoid Artrit BR.HLİ.069 BR.HLİ.069 Hakkında Merak Edilenler (RA) Nedir: artrit, sebebi bilinmeyen, genetik olarak yatkın bireylerde çeşitli çevresel faktörlerin de etkisiyle ortaya çıkan başta eklemler olmak üzere vücutta birçok

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

VAKA 2: ROMATOİD ARTRİT

VAKA 2: ROMATOİD ARTRİT HACETTEPE BESLENME VE DİYETETİK GÜNLERİ V. MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM KURSU VAKA 2: ROMATOİD ARTRİT Ar.Gör. Serap Demir Ar.Gör. Ebru Melekoğlu Sunum Planı Hasta Hakkında Genel Bilgiler Uygulanan Medikal

Detaylı

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MS Hasta Okulu 28.05.2013 Multipl skleroz (MS) hastalığını basitçe, merkezi sinir sistemine

Detaylı

ROMATOİD ARTRİTLİ HASTALARDA TEDAVİ UYUMUNU ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ve UYUM ARTIRMA ÖNERİLERİ

ROMATOİD ARTRİTLİ HASTALARDA TEDAVİ UYUMUNU ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ve UYUM ARTIRMA ÖNERİLERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İstanbul Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Koordinatör: Prof. Dr. Aytekin Oğuz ROMATOİD ARTRİTLİ HASTALARDA TEDAVİ UYUMUNU ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ ve

Detaylı

Oxford Çocuk ve Ergen Romatoloji Merkezi

Oxford Çocuk ve Ergen Romatoloji Merkezi Oxford Çocuk ve Ergen Romatoloji Merkezi Enbrel ve Diğer Anti- TNF Tedaviler Artrit veya diğer enflamatif hastalıkların tedavisinde Methotrexate benzeri ilaç kullanılmasına karar vermek oldukça zordur.

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI

OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI İmmun kökenli nöropatiler İmmun kökenli nöropatiler immunsüpresif ve immunmodulatuvar tedavilere yanıt veren hastalıklardır İmmun atak periferik sinirin

Detaylı

TENOX KAPSÜL. FORMÜLÜ : Her kapsül 20 mg Tenoksikam içerir. Kapsül boyası olarak; Titanyum dioksit ve Tartrazin kullanılmıştır.

TENOX KAPSÜL. FORMÜLÜ : Her kapsül 20 mg Tenoksikam içerir. Kapsül boyası olarak; Titanyum dioksit ve Tartrazin kullanılmıştır. TENOX KAPSÜL FORMÜLÜ : Her kapsül 20 mg Tenoksikam içerir. Kapsül boyası olarak; Titanyum dioksit ve Tartrazin kullanılmıştır. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ : Farmakodinamik Özellikleri Tenoksikam kuvvetli

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

16 yaş altı hastalarda viral grip/ soğuk algınlığı veya suçiçeği durumlarında hekime danışılmadan kullanılmamalıdır.

16 yaş altı hastalarda viral grip/ soğuk algınlığı veya suçiçeği durumlarında hekime danışılmadan kullanılmamalıdır. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI DENCOL Jel Sprey 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her 1 g jel, Etkin madde: Kolin salisilat içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol (%70) Karboksimetil selüloz sodyum 87.1 mg 70.0

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır.

Genellikle 1-3 günlük tedavi yeterlidir. Romatizma tedavilerinde en az bir hafta uygulanır. Prospektüs FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Metamizol steroid olmayan yangı giderici bir pyrazolone'dur. Analjezik, antiinflamatuar ve antipiretik etkilere sahiptir. Narkotik olmayan analjezikler grubuna girer.

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları. Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni

Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları. Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni 44 yaş Erkek (İşçi) Şikayeti: Sağ Bacağında Şiddetli

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM NEDİR? Nefrotik sendrom ; proteinüri (günde 3.5gr/gün/1.73 m2), hipoalbüminemi (

Detaylı

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ KLİNİK Bağışıklık sistemi sağlam kişilerde akut infeksiyon Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde akut infeksiyon veya

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 2006-2007 Eğitim yılı

Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 2006-2007 Eğitim yılı ASİT Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 2006-2007 Eğitim yılı Ders programı Asitin tanımı Fizik muayene bulguları Asit miktarının ifadesi Asit yapan nedenler Asitli hastada ayırıcı tanı

Detaylı

ATS 16-20 mayıs 2015-Denver. Dr. Zühal Karakurt

ATS 16-20 mayıs 2015-Denver. Dr. Zühal Karakurt ATS 16-20 mayıs 2015-Denver Dr. Zühal Karakurt 1 17 mayıs 2015-Denver Oturum: Pulmonary critical care and sleep medicine: finding value in medicine in the era of modern medicine Bu oturumda hasta bakımı,

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Asıl Dr. Alpay alt başlık ARIstilini düzenlemek için tıklatın İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl Karaciğer ve safra yolu hastalıklar klarında laboratuvar bulguları Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 5.Yarıyıl 2006-2007 2007 eğitim e yılıy Karaciğer ve safra yolu hastalıklarında

Detaylı

Astım hastalığı, kronik yani süreklilik gösteren ve ataklar halinde seyir gösteren bir hava yolu

Astım hastalığı, kronik yani süreklilik gösteren ve ataklar halinde seyir gösteren bir hava yolu Bölüm 21 Astımla Karışan Hastalıklar Dr. Alpaslan TANOĞLU ve Dr. Mustafa DİNÇ Astım hastalığı, kronik yani süreklilik gösteren ve ataklar halinde seyir gösteren bir hava yolu hastalığıdır. Hastalığın en

Detaylı

KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013

KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013 KLİMİK İZMİR TOPLANTISI 21.11.2013 OLGULAR EŞLİĞİNDE GÜNDEMDEKİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Olgu E.A 57 yaşında,

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Elif Çomak 1 Çağla Serpil Doğan 2 Arife Uslu Gökçeoğlu 3 Sevtap Velipaşaoğlu 4, Mustafa Koyun 5 Sema Akman 5

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Romatizmal hastalıkların toplum sağlığı açısından taşıdığı önem sonucunda klinik araştırmalardaki. Romatizmal Hastalıklarda. KLİNİK İLAÇ Araştırmaları

Romatizmal hastalıkların toplum sağlığı açısından taşıdığı önem sonucunda klinik araştırmalardaki. Romatizmal Hastalıklarda. KLİNİK İLAÇ Araştırmaları Romatizmal Hastalıklarda KLİNİK İLAÇ Araştırmaları Prof. Dr. Haner Direskeneli Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Romatoloji Bilim Dalı Romatizmal hastalıkların toplum sağlığı açısından taşıdığı önem

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi:

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi: Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Anatomi Omuz kompleksi: Humerus Klavikula Skapula tarafından oluşturulmuştur. Omuz eklemini oluşturan kemik yapı Anatomi Dört eklem Akromioklavikular

Detaylı