OTURUMDA KULLANILAN EKLER. EK-1 Anne Çocuk E itim Vakf Tan t m Broflürü. Aile E itimleri. Anne Destek Program. Baba Destek Program

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OTURUMDA KULLANILAN EKLER. EK-1 Anne Çocuk E itim Vakf Tan t m Broflürü. Aile E itimleri. Anne Destek Program. Baba Destek Program"

Transkript

1 TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ OTURUMDA KULLANILAN EKLER EK-1 Anne Çocuk E itim Vakf Tan t m Broflürü Anne Çocuk E itim Vakf (AÇEV) 1993 y l nda Ayflen Özye in önderli inde Prof. Dr. Çi dem Ka tç bafl ve Prof. Dr. Sevda Bekman n bilimsel çal flmalar fl nda kurulmufltur. E itim yoluyla toplumu güçlendirmeyi ve bireylerin yaflam kalitelerini iyilefltirmeyi misyon edinmifl bir sivil toplum kurulufludur. AÇEV erken çocukluk ve yetiflkin e itimi alan nda yapt araflt rmalar do rultusunda e itim programlar gelifltirir ve bunlar yurt içinde ve d fl nda yayg n bir flekilde uygular. AÇEV düflük sosyo-ekonomik grupta bulunan okul öncesi dönemdeki çocuklara ve onlar n ailelerine e itim vermeyi hedefler. AÇEV çocuk ve ailelere yönelik programlar ile okuma yazma, kad n destek programlar çerçevesinde çeflitli e itimler uygular. (ev merkezli, kurum merkezli, TV yoluyla, bilinç oluflturma ve güçlendirme) AÇEV in tüm programlar bilimsel temellere dayanmaktad r ve Türkiye nin önde gelen üniversitelerinden akademisyenlerle iflbirli i içinde gelifltirilmifltir. Bu programlar yayg nlaflt rmak ve süreklili i sa lamak için AÇEV, çeflitli yerli ve uluslararas sivil toplum kurulufllar, organizasyonlar, kamu kurumlar, üniversiteler ve özel sektörle iflbirli i içinde çal fl r. AÇEV in programlar Türkiye de yayg n bir flekilde 78 ilde, çeflitli Avrupa ve Orta Do u ülkelerinde uygulan r. AÇEV, 0-6 yafl dönemi e itimin önemi konusunda kamuoyunu bilinçlendirmek amac yla 7 Çok Geç adl bir kampanya düzenlemekte ve bu konunun toplumsal faydalar n ortaya koyacak çeflitli araflt rmalar yürütmektedir. AÇEV e itim programlar ile bugüne kadar kifliye ulaflm fl ve e itimci yetifltirmifltir. Anne Destek Program Aile E itimleri Anne Destek Program, Türkiye deki annelerin çocuk yetifltirirken ihtiyaç duyduklar ebeveynlik becerilerini gelifltirmelerine destek olmak üzere haz rlanm fl bir e itim program d r. Temel olarak 3-11 yafllar aras nda çocu u olan anneleri hedeflemektedir. Bu yafllar aras nda çocuk geliflimindeki farklar göz önüne al narak bu program hedef kitleye göre ikiye ayr lm flt r: 3-6 yafllar aras nda çocu u olanlar ve 7-11 yafllar aras nda çocu u olan annelerle ayr gruplar oluflturulmaktad r. Baba Destek Program Baba Destek Program ; babaya destek vererek çocu un çok yönlü geliflimine katk da bulunmay hedefleyen bilimsel bir e itim program d r. Bu program anne e itimlerimize devam eden annelerin talebi üzerine ve babalar n bu konuda ulaflabilece i deste in yetersizli i göz önünde bulundurularak gelifltirilmifltir yafl aras çocu u olan babalara ulaflmay hedeflemektedir. 1

2 TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ Anne Çocuk E itim Program Erken Çocukluk E itimleri Bilimsel temelli ve ev merkezli bir e itim program olan Anne Çocuk E itim Program ; 5-6 yafl aras nda daha önce okul öncesi e itim hizmeti almam fl çocuklara ve annelerine yönelik olarak haz rlanm flt r. Bu programda, do rudan annelere ulafl larak okul öncesi e itimi konusunda destek verilmektedir. Böylece, okula gidemeyen çocu un e itim ihtiyac n n ev ortam nda karfl lanmas hedeflenmektedir. Okul Öncesi Veli Çocuk E itim Program Okul Öncesi Veli Çocuk E itim Program, okul-aile aras ndaki iflbirli ini güçlendirerek, çocu a verilen e itim deste inin sürekli ve birbirini tamamlar nitelikte olmas n sa layan, çocuklar n zihinsel geliflimini, sözel ve say sal becerilerini destekleyerek okula haz rl kl bafllamalar n sa layan bilimsel temelli bir e itim program d r. Halen okul öncesi e itim almakta olan 6 yafl ndaki çocuklar hedeflemektedir. Okul Öncesi E itim Program Okul Öncesi E itim Program, ihtiyac n yo un ama e itime kat l m n en az oldu u bölgelerde bulunan ve olumsuz flartlarda yaflayan, daha önce e itim almam fl 5-6 yafl grubu çocuklar hedefleyen bir okul öncesi e itim program d r. Bu çocuklar yeni e itim y l nda ilkö retim okuluna bafllayacak olan çocuklard r. 7 Çok Geç Kampanyas AÇEV, çocu un 0-6 yafl döneminde almas gereken erken çocukluk e itiminin önemi konusunda kamuoyunu bilinçlendirmek, bu konuya her kesimden destek oluflturmak ve Türkiye deki bütün çocuklar n okul öncesi e itim hizmetinden yararlanabilmesini sa lamak amac yla 7 Çok Geç adl bir kampanya düzenlemektedir. Kad n Destek ve Okuma Yazma E itimleri fllevsel Yetiflkin Okuryazarl ve Kad n Destek Program Kad n Destek ve fllevsel Yetiflkin Okuryazarl Program, 15 yafl üstü okuma yazma bilmeyen yetiflkinlere yönelik bilimsel çal flmalar temel al narak haz rlanm fl bir e itim program d r. Program özellikle flehre göç etmifl ve okuma yazma bilmedikleri için toplumsal hayata kat l mda zorluk çeken kad nlar hedeflemektedir. EK-2 Baba Destek Program (BADEP) Tan t m Broflürü 2

3 TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ EK- 2 Baba Destek Program Tan t m Broflürü 1. OTURUM: TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ: Bu oturumda grup kurallar, beklentiler, ve babal k rolünün önemi ve çocuk üzerindeki etki ve sorumluluklar kapsanmaktad r. 2. OTURUM: A LE TUTUMLARI VE ÇOCU U ANLAMAK: Anne babalar n çocuk yetifltirirken hangi tutumlar benimsedi i ve hangi tutumu benimsemesi gerekti i konu edilmektedir. Bu oturumda ayr ca çocuklar do ru ve sa l kl dinlemenin ne oldu u konu edilmektedir. 3. OTURUM: D NLEMEK VE ANLATMAK: Etkili iletiflim için do ru dinleme ve kendini ifade etme becerileri incelenmektedir. Bu becerilerin çocukla, eflle ve yetiflkinlerle iliflkide nas l kullan laca çeflitli örnek ve yöntemlerle anlat lmaktad r. 4. OTURUM: OLUMLU DAVRANIfi GEL fit RME: Çocuklara olumlu davran fllar kazand rmak ve olumsuz davran fllar de ifltirmek için yöntemler sunulmaktad r. Ayr ca çocuk yetifltirirken s n rlar n, kurallar n ve yapt r m n anlam n, ne zaman, nas l kullanabilece i içerikte yer almaktad r. 5. OTURUM: DUYGUSAL VE SOSYAL GEL fi M: Kiflilik geliflimi için sosyal ve duygusal geliflim son derece önemlidir. Birçok araflt rma ve deneyim anne babalar n çocuklar n n duygusal ve sosyal geliflimlerini do ru desteklemelerinin çocuklar n kendilerine güvenli, mutlu bireyler olmalar n do rudan etkiledi ini göstermektedir. Bu konuda babalar n etkileri ve yapabilecekleri bu oturumda ele al nmaktad r. 6. OTURUM: Z H NSEL GEL fi M, BAfiARI VE ÇABA: Zihinsel geliflim çocuklar n baflar s yla son derece ilgili bir aland r. Zihinsel geliflimin ne oldu u, babalar n zekaya bak fl n n, çocuklar n zihinsel geliflimlerine desteklerinin, çocu un baflar s na etkisi bu oturumda kapsanmaktad r. 7. OTURUM: OKUL, ARKADAfiLAR VE BABA: Bu yaflta çocuklar n hayat nda okul ve arkadafllar oldukça önemlidir. Babalar n bu iki konuda nas l bir tutum tak nmas n n etkili olaca n bu oturumun içeri ini oluflturmaktad r. 8. OTURUM: BEDENSEL VE C NSEL GEL fi M: Çocuklar ilkö retim ça nda ve hem bedensel hem de cinsel olarak geliflmektedir. Bu geliflmenin sa l kl olmas için babalar n ne gibi sorumluluklar oldu u ve neler yapabilecekleri bu oturumun içeri ini oluflturmaktad r. 9. OTURUM: ÇOCUKLA ZAMAN GEÇ RMEK VE OYUN (Seçmeli): Çocukla baba olarak etkili zaman geçirmenin ne oldu u, neler yap labilece i ve oyunun bu dönemde çocu un hayat nda nas l bir öneme sahip oldu u konu edilmektedir. 3

4 TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ 10. OTURUM: YAfiAM ZORLUKLARI VE BABA (Seçmeli): Hayatta karfl lafl labilecek zor durumlarda çocukla iliflkinin nas l düzenlenebilece i bu oturumda ele al nmaktad r. Bu zor konular do al bir afet, ölüm, iflsizlik, ayr l k, göç gibi konular olacakt r. 11. OTURUM: ÇOCU UN SORUMLULUK KAZANMASI (Seçmeli): Çocuklar n hem kiflisel hem de ailede ve bulundukar ortamda sorumluluk kazanmalar için babalar n yapabilecekleri ve sorumluluklar bu oturumda kapsanmaktad r. Ayr ca çocuklar n öz bak m becerileri de ele al nmaktad r. 12. OTURUM: C NSEL SA LIK (Seçmeli): Cinsel yolla bulaflan hastal klar ve üreme sa l hakk nda bilgiler konu edilmektedir. EK OTURUM: ANNE TOPLANTISI: Kat l mc lar n efllerine beflinci ya da alt nc haftada program n içeri ini anlatan bir anne oturumu yap lacakt r. Bu oturumda programda yer alan bilgi ve becerilerin yan s ra, babalar n programdan en etkin fayday sa lamas için annelerin yapabilecekleri konu edilecektir. Bu konular n yan s ra her oturumda size konuyla ilgili ek ad n verdi imiz baz bilgi notlar verece im. Baz oturumlarda çocuklar n zla birlikte okuyabilece iniz k sa öyküler ve her oturum sonras eflinize götürmenizi isteyece im anne mektuplar verece im. Tüm bunlar programdan hem sizin hem de ailenizin etkili bir flekilde yararlanmas n amaçlamaktad r. 4

5 TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ EK-3 Çocuklar n Gelifliminde Babalar n Yapabilecekleri 5

6 TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ EK- Anne Mektubu Merhaba Say n Anne, Efliniz bugün yeni bir programa kat lmaya bafllad. Bu program eflinizin bir baba olarak çocuklar ile daha etkili iletiflim kurmas, çocuklarla yak n bir iliflki içinde olmas ve çocuklar n geliflimini etkin bir fleklide desteklemesini amaçl yor. Baba Destek Program, isimli bu program 6 11 yafllar aras nda çocuklar olan babalar n yararlanabilece i flekilde, çocuk geliflimi, iletiflim ve e itim konular nda uzmanlar taraf ndan haz rlanm flt r. Babalar gündüz çal flt klar için program akflam saatlerinde uygulan yor. lkini bu akflam gerçeklefltirdi imiz ve toplamda 10 oturum olan programda her hafta ikifler saat toplanaca z. Program temel olarak babalar n da çocuklar n gelifliminde önemli olduklar n fark etmelerini, çocuklar ile etkili bir iletiflim içinde olmalar n ve onlar n geliflimlerini desteklemelerini sa layacak konular içeriyor. Program boyunca konuflaca m z konular eflinize verdi imiz ilk ekte görebilirsiniz. Bilindi i gibi çocu un yetifltirilmesinde ve gelifliminde hem anne hem de baba etkilidir. Babalar n çocuklar üzerindeki etkilerini ve sorumluluklar n fark etmeleri ve bunlar için gerekli becerileri edinmeleri gerekmektedir. flte bu programda hem babalar n çocu un geliflimindeki rolü ve önemini hem de bu rolü etkili bir flekilde gerçeklefltirmek için gerekli becerileri ele alaca z. Eflinizin bu programa kat lmas n önemsedi inizi biliyoruz. Ebeveynlerin çocuklar ile iliflkilerinde tutarl olmalar son derece önemlidir. Bu nedenle de bu programda konufltuklar m z her oturum sonunda size gönderece imiz bir mektupla da paylaflaca z. Bu mektuplar sayesinde o günkü oturumda neler konufluldu, efliniz babal kla ilgili neler fark etti, tüm bunlar konuflabilirsiniz. Ayr ca eflinize her oturum sonras verece imiz eklerden yararlanarak yararl bilgiler edinebilirsiniz. Tüm bunlar n yan s ra program n 5. ya da 6. haftas ndan sonra sizlerle de bir toplant yapmay planl yoruz. Bu sohbetleriniz s ras nda her oturumda konulara yönelik verilen ekleri babalar sizinle de paylaflabilirler. Babalar bu oturma kat ld ktan sonra bir dizi denemelerde bulunacaklar ve baz konularda de iflim göstereceklerdir. Bu durumlarda onlarla iflbirli i yapman z onlar n bu giriflimlerini desteklemeniz program n çocuklar n za ve aile içi iliflkilerinize olumlu yans mas aç s ndan son derece önemlidir. Bugünkü oturumdan k saca bahsetmek gerekirse; öncelikle gruba kat lan babalar birbirilerini tan d. Ard ndan babal k rolünün ne demek oldu unu, keyifli ve zor yanlar n tart flt k. Ayr ca etkili anne babal k yapmak için gerekli üç temel bafll konufltuk. Bunlar s ras yla; çocukla kaliteli-etkili iliflki, etkileflimde bulunmak, çocu a farkl deneyim seçenekleri sunmak ve beslenmesini, fiziksel bak m n sa lamakt r. Karfl laflt m z farkl durumlar karfl s nda ve sorunlar n çözümünde el ele vermek ve yeni deneyimler için iflbirli i yapmak en güçlü arac m z. Çocuklar n za ve onlar n gelece ine verdi iniz eme i kutlar z. Program süresince güçlü bir iflbirli i dile iyle 6

7 TANIfiMA VE BABANIN ROLÜ EK- Öykü Bir Küçücük Çocuk Varm fl Bir küçücük çocuk, bir gün okula bafllam fl. Pek mi pek ak ll ym fl. Okulu da pek büyükmüfl. Ama ak ll çocuk, s n f na d flar dan kestirme bir yol bulmufl. Buna çok sevinmifl. Art k okulu ona kocaman görünmüyormufl. Bir zaman sonra, bir sabah ö retmen demifl ki; 'Bugün resim yapaca z.' 'Ne güzel!' demifl çocuk. Resim yapmas n pek severmifl. Her türlüsünü de yaparm fl. Aslanlar, kaplanlar, tavuklar, inekler, trenler, gemiler... Mum boyas n ç karm fl ve çizmeye bafllam fl. Ama ö retmen 'Durun!' demifl. 'Henüz bafllamay n.' Ve çocuk herkes haz r olana kadar beklemifl. 'fiimdi' demifl ö retmen, 'Çiçek çizmesini ö renece iz.' ' yi demifl' çocuk. Çiçek çizmesini çok severmifl ve pek güzellerini yapmaya bafllam fl pembe, mavi, turuncu mum boyalar yla.. Ama ö retmen, 'Durun!' demifl, 'Size nas l yapaca n z gösterece im.' Yeflil sapl k rm z bir çiçek çizmifl. ' flte' demifl ö retmen, 'Böyle çizeceksiniz. fiimdi bafllayabilirsiniz.' Küçük çocuk bir ö retmenin resmine bakm fl, bir de kendininkine... Kendininkini daha bir sevmifl ama bunu söyleyememifl. Ka d çevirip ö retmeninki gibi yeflil sapl k rm z bir çiçek çizmifl. Bir baflka gün küçük çocuk, s n fa ç kan kap y tek bafl na açmay becerdi inde, flöyle demifl ö retmen. 'Bu gün çamurdan bir fley yapaca z.' ' yi' demifl çocuk. Çamurla oynamay pek severmifl. Her fleyi yapabilirmifl onunla. Y lanlar, kardan adamlar, filler, fareler, arabalar... bafllam fl çamuru yo urup s k flt rmaya.. Ama ö retmen 'Durun, daha bafllamay n!' demifl ve beklemifl haz r olmas n herkesin. 'fiimdi' demifl ö retmen, 'Bir çanak yapaca z.' 'Güzel' demifl çocuk. Çanak yapmas n da pek severmifl ve bafllam fl yapmaya boy boy, flekil flekil çanaklar. Ama ö retmen 'Durun!' demifl, 'Size nas l yap laca n gösterece im.' Ve de göstermifl herkese bir büyük çana n nas l yap laca n. ' flte' demifl ö retmen 'Art k bafllayabilirsiniz.' Küçük çocuk bir ö retmenin çana na bakm fl, bir de kendininkine. Kendininkini daha çok sevmifl ama bunu söyleyememifl. Topra n yuvarlay p yeniden yapm fl ö retmeninki gibi derin bir çanak. Ve çok geçmeden küçük çocuk ö renmifl beklemeyi, izlemeyi ve her fleyi ö retmen gibi yapmay. Ve çok geçmeden bafllam fl kendili inden hiçbir fley yapmamaya. Ama birdenbire küçük çocuk ve ailesi tafl n vermifl baflka bir eve, baflka bir flehire ve çocuk gitmifl baflka bir okula... Bu okul daha da büyükmüfl öbüründen. Kestirme yolu da yokmufl d flar dan. Büyük basamaklar ç kmak ve uzun koridorlar geçmek gerekiyormufl s n fa kadar. Ve daha ilk gün demifl ki ö retmen: 'fiimdi resim yapaca z!' 'Güzel' demifl çocuk ve beklemifl ö retmenin ne yapaca n söylemesini. Ancak ö retmen bir fley söylemeden bafllam fl dolaflmaya. Küçük çocu un yan na gelince sormufl:'resim yapmak istemiyor musun?' ' stiyorum' demifl çocuk. 'Ne yapaca z?' 'Ne istersen' demifl ö retmen. 'Herkes ayn resmi yaparsa ve ayn renkleri kullan rsa, kimin ne yapt n ve neyin ne oldu unu nas l anlar m ben?' 'Bilmem' demifl çocuk ve bafllam fl; 'YEfi L SAPLI KIRMIZI Ç ÇE ' çizmeye... 7

8 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK EK-4 Aile Tutumlar n n Etki ve Sonuçlar Bask c Tutumun Çocuk Üzerindeki Etkileri Yanl fl davran fl sonucunda dayak yiyen ya da bask gören çocuk, korkar, üzülür, öfkelenir. Yanl fl davran fl n n neden yanl fl oldu u kendisine aç klanmad için, davran fl n düzeltemez. Yanl fl fark etmek yerine, dayak atan ya da bask yapan ebeveyne k zar. Dolay s yla davran fl n n sorumlulu unu almay ö renemez. Yanl fl davran fl düzeltmek için yard m istemeyi ö renemez. Daya n ve bask n n bir sorun çözme yöntemi oldu unu ö renir ve uygular. Dayak ve bask dan kurtulmak için yalan söylemeyi seçebilir. Anne-babas yla güvene dayal bir iliflki yerine korkuya dayal bir iliflkisi olur. Gelifliminde çeflitli sorunlar yaflayabilir. Kendisine ve çevresine güvenmekte zorluklar yaflayabilir. Arkadafl iliflkilerinde sorunlar yaflayabilir. Arkadafllar na ya fliddet uygulayabilir ya da fliddete maruz kalabilir. çine kapal ya da sald rgan olabilir. Okul baflar s olumsuz etkilenebilir. Özbak m becerileri olumsuz etkilenebilir. Bask c Tutum la yetiflen çocuklar, içinde bulunduklar durumlarda, do ruyu, yanl fl ay rt etmekte zorlan rlar. Bir baflka deyiflle, iç denetim gelifltirmekte zorlan rlar. Tavizkar Tutumun Çocuk Üzerindeki Etkileri Tavizkar Tutum la büyüyen çocuk her istedi inin, istedi i zaman yap lmas gerekti ine inan r. S n rlar, kurallar anlamakta ve bunlara uymakta zorlan r. stekleri karfl lanmad nda sevilmedi ini düflünür ve ne yapaca n bilemez. stedikleri gerçekleflmedi inde öfkelenir, küser, üzülür. Yanl fl bir davran flta bulundu unda, davran fl n n yanl fll ona anlat lmad için davran fl n n di er insanlar üzerindeki olumsuz etkisini fark edemez. Anne babas n n her zaman onun istediklerini yapmak zorunda oldu una inan r. Sorunlar duygu sömürüsü yaparak, tutturarak, a layarak çözebilece ine inan r. Anne babas yla gerçek, içten bir iliflki gelifltirmekte zorlan r. Gelifliminde çeflitli sorunlar yaflayabilir. htiyaçlar n kendi bafl na çözmeyi ö renmedi i için kendine güveni azalabilir. Anne-babas d fl ndaki insanlar ona tavizkar davranmayaca için di er insanlara karfl güveni de azalabilir. Bencil, uyumsuz olabilir ve okulda sorun yaflayabilir. Çok içlerine kapal ya da sald rgan olabilir. Tavizkar Tutum la yetiflen çocuklar, içinde bulunduklar durumlarda, do ruyu, yanl fl ay rt etmekte zonlan rlar. Bir baflka deyiflle, içdenetim gelifltirmekte zorlan rlar. Afl r Korumac Anne Baba Davran fllar n n Çocuk Üzerindeki Etkileri Anne babalar na ba ml olabilirler. Onlar olmadan hiçbir fley yapamayacaklarm fl gibi hissedebilirler. Kiflisel sorumluluklar n almay bilemezler. Özbak m becerilerinden kendi fikirlerini ifade 8

9 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK etmeye kadar birçok alanda gerekli yeterlili i elde etmekte zorlanabilirler. Özgüven gelifltirmekte zorlanabilirler. htiyaçlar n kendi bafl na çözmeyi ö renemekdikleri için kendilerine olan güvenleri azalabilir. Kendi bafllar na yapabilecekleri ifllerde bile baflkas n n yard m n, yönlendirmesini beklerler. Tek bafl na ders çal flmakta zorlanabilirler. Okul baflar s nda sorun yaflayabilirler. Sorun yaflad klar nda, sorunu onlar için çözecek bir kurtar c ararlar. Demokratik Tutumun Çocuk Üzerindeki Etkileri Demokratik Tutum la büyüyen çocuklar sa l kl iletiflim kurma becerilerine sahip olur. S n rlar ve kurallar anlar ve aflamad nda sorabilir. Kendine ve çevresine karfl güven duyar. Hem kendisinin hem de di er insan haklar n n ve sorumluluklar n n fark ndad r. stediklerini gerçeklefltirmek için çaba sarfetmesi gerekti inin fark ndad r. Yanl fl bir davran flta bulundu unda, davran fl n n yanl fll ona aç kland için davran fl n n di er insanlar üzerindeki olumsuz etkisini fark eder. Sorunlar n birçok farkl yöntemle çözebilece ini bilir. Anne babas yla gerçek, içten bir iliflki gelifltirebilir. Demokratik Tutum la yetiflen çocuklar içdenetim gelifltirirler. Yanlar nda yetiflkinler olmadan da do ru davran fl gösterebilirler. 9

10 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK EK-5 letiflim Engelleri LET fi MDE ENGELLER Çocuklar bir sorunla karfl laflt klar nda, babalar genellikle ö üt verme, kendi deneyimlerinden ö retici deneyimler getirme veya sorunu çözümleyebilme amac yla soru sorma yöntemlerine baflvururlar. Bütün iyi niyetlere ra men bu tür yaklafl mlar sorunu çözümlemek yerine sorun yaratma flekline dönüflebilir veya çocukla baba aras ndaki iletiflime engel oluflturur. Önemli bir sorunla karfl laflan çocu a genellikle yap lan ilkyard m yaklafl mlar afla da s ralanm flt r. Bu tür yaklafl mlar önemli sorun anlar nda genellikle tam ters tepki yarat p engel haline dönüflebilir ve çocu un derdine çare getirmez. Ancak bu konuda önemli olan husus bu 13 tür yaklafl m n sadece çocuk önemli bir sorunla karfl laflt nda engel haline dönüfltü ünü bilmektir. Herhangi bir sorun yokken bu yaklafl mlar n ço u engel olmay p, uygun ve yard mc olabilir. (Örne in soru sorma, flaka yapma, fikir verme v.b.) Bununla birlikte, isim takma, küçük düflürme, karfl laflt rma, emir verme, suçlama gibi yaklafl mlar hiçbir zaman uygun ve yard mc olamaz. LET fi M ENGELLER NE ÖRNEKLER: 1. Emir vermek, yönetmek: (Hiçbir zaman kullan lmamal ) Örnek: Çocuk eve gelmek istemiyor. Senin ne yapmak istedi in umurumda de il, hemen eve geleceksin. Korku ya da aktif direnç yaratabilir. Söylenenin tersini denemeye davet edebilir. syankar davran fla ya da misillemeye yol açabilir. Çocu a kendini önemsiz hissettirir. 2. Tehdit etmek, gözda vermek: (Hiçbir zaman kullan lmamal ) Örnek: Çocuk yatmak istemiyor. E er yata a girmezsen dayak yiyeceksin. Korku, boyun e me yaratabilir. Söz konusu sonuçlar n gerçekten meydana gelip gelmeyece ini denemeye yol açar. Gücenme, k zg nl k, isyankarl a neden olabilir. Kendisine sayg duyulmad n düflündürür. 3. Vaaz vermek, ahlak dersi vermek: (Hiçbir zaman kullan lmamal ) Örnek: Çocu un bir ö retmeniyle sorunu var ve ö retmenine k zm fl, size dert yan yor. Sen her zaman ö retmenlerine sayg duymal s n. Zorunluluk ya da suçluluk duygular yarat r. Çocu un durumunu daha fliddetle savunmas na yol açabilir. ( Kim demifl? ) Çocu un sorumluluk duygusuna güvenilmedi i izlenimini verir. Onun de erlerinin önemli olmad n hissettirir. 10

11 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK 4. Ö üt vermek, çözüm getirmek: Örnek: Çocuk bir arkadafl yla kavga etmifl ve a l yor. Arkadafl nla kavga etmek istemiyorsan, ondan uzak dur. Çocu un kendi sorunlar n çözmekten aciz oldu unu düflündü ümüzü gösterir. Çocu un sorunu bütünüyle düflünüp, de iflik çözümler getirip seçenekleri denemesine engel olur. Ba ml l k ya da direnme yaratabilir. 5. Ö retmek, nutuk çekmek, mant kl düflünceler önermek: Örnek: Çocuk birfleylere isyan ediyor. Bak evlad m, sen dünyada neler oldu unu anlamak için çok küçüksün. Savunucu tutumlar ve karfl koymay k flk rt r. Ço unlukla çocu un babayla iletiflimi kesmesine ve art k dinlememesine yol açar. Çocu un kendini beceriksiz ve yetersiz hissetmesine neden olabilir. B kk nl k, nefret uyand r r. 6. Yarg lamak, elefltirmek, suçlamak: (Hiçbir zaman kullan lmamal ) Örnek: Çocuk ellerini y kamadan sofraya oturuyor. Ne pis bir çocuksun. Genellikle çocuk yarg ve elefltirileri gerçek olarak alg lar ( ben kötüyüm ) ya da karfl l k verir ( Sen de daha mükemmel de ilsin.) Benlik sayg s n afl nd r r. 7. Övmek, iltifat etmek, pohpohlamak: Örnek: K z n z bir elbiseyi kendine yak flt ram yor. Sen dünyan n en güzel k z s n, sana herfley yak fl r. Baban n beklentilerinin çok yüksek oldu unu düflündürür. stenilen davran fl yapt rabilmek için söylenen, içtenlikten yoksun bir manevra gibi alg lanabilir. Çocu un kendini alg lay fl ile övgü uygun de ilse, çocukta kayg ya da k zg nl k yaratabilir. Al flkanl k yapar. Yoklu u elefltiri olarak alg lan r. 8. Ad takmak, alay etmek, utand rmak: (Hiçbir zaman kullan lmamal ) Örnek: Çocuk karanl ktan korkuyor. Korkak sen de! Çocu un kendini de ersiz hissetmesine, sevilmedi i kan s na varmas na yol açabilir. Çocu un öz-imgesi üzerinde çok olumsuz etkileri olabilir. Genellikle karfl l k vermeye iteler. 9. Yorumlamak, analiz etmek, tan koymak: Örnek: Çocuk ablas na k zm fl ve a l yor. Sen bunu s rf ilgi çekmek için yap yorsun. Tehdit edici, tedirgin edici olabilir ve baflar s zl k duygusu uyand rabilir. Çocuk kendini korumas z, k st r lm fl hisseder, kendisine inan lmad kan s na varabilir. Çocuk, yanl fl anlafl lma endiflesi ile iletiflimi keser. E er bu yorum do ruysa, çocuk kendini ç plak hisseder, bu kadar ortaya ç kar ld için utanabilir. 11

12 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK 10. Avutmak, teselli etmek: Örnek: Çocuk çok sevdi i ö retmeninden azar iflitmifl. Kendini bu kadar kötü hissetme, herfley sonunda iyi olur. Çocu un kendini anlafl lmam fl hissetmesine neden olur. K zg nl k duygular uyand r r ( Size göre kolay tabii ) Çocuk genellikle mesaj kendini kötü hissetmen do ru de il biçiminde alg lar. 11. Soru sormak, s namak, çapraz sorgulamak: Örnek: Çocuk s nav için çal flm fl ve s nav sonucundan endifleli. Ne kadar çal flt n? Sadece bir saat mi? Eh, o zaman s navdan anca geçersin. Yar do ru cevaplamaya, kaçamak yapmaya, yalana yol açar. Korku ya da kayg yaratabilir. Konuflma özgürlü ünü s n rlar. Baban n endiflelerinden do an sorulara cevap vermeye çal flan çocuk kendi sorununu gözden kaç rabilr. 12. Oyalamak, flakac davranmak, konuyu sapt rmak: Örnek: Çocuk bir arkadafl n n kendine yapt birfleyi hazmedememifl. Boflver flimdi bunlar, gel seninle flu program seyredelim. Çocu a, sorunlar n n önemsiz, saçma sapan ve geçersiz oldu u anlam n verebilir. Kendisi ile ilgilenilmedi ini, kendisine sayg gösterilmedi ini düflündürür. 13. Karfl laflt rmak: (Hiçbir zaman kullan lmamal ) Örnek: Çocuk yemek yerken üstüne döküyor. Bak ablan ne güzel yemek yiyor. Benlik sayg s n afl nd r r. Karfl laflt randan ve karfl laflt r ld kifliden uzaklaflt r r. 12

13 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK EK-6 Etkin Dinleme ÇOCUKLARI DAHA ETK L D NLEMEK Ç N B Z NELER YAPAB L R Z? ONLARI NASIL D NLEMEL Y Z? Çocu un ne dedi ini dikkatle can kula ile dinlemeliyiz. O anda bir iflle u rafl yorsak, onu b rak p, çocu a yönelmeliyiz. O anda dinleyemeyecek durumdaysak, onu ne zaman dinleyebilece imizi söylemeli ve söyledi imiz zaman gerçek anlamda dinlemeliyiz. Dinleme s ras nda çocukla ayn hizaya gelip, çocu un yüzüne bakmal y z. Hislerini paylaflmal y z. (Hak vermek gerekmez, hak vermeden de sadece hislerini anlad n z ona hissettirebiliriz.) Bafl m z sallayarak, Evet, Anl yorum, H mm gibi kelimelerle çocu u dinledi imizi belirtebiliriz. Veya çocu un söylediklerini anlad m z belirten bir tekrar yapabiliriz. Örnek: Çocuk: Baba biliyor musun okulda ne oldu? Ö retmen Ayfle ye k zd, ama bence Ayfle hakl yd Baba: Evet, eee? ya da Ö retmen Ayfle ye k zd ya da Sen Ayfle nin hakl oldu unu düflündün. gibi sözlerle dinledi ini belirtebilir. Çocu un duygular n isimlendirerek duygular n ifade etmesine yard mc olabiliriz. Örnek: Çocuk: Mine ye ba rmak istedim. Baba: Ona k zd n. Veya Çocuk: Ayfle nin azarlanmas n istemezdim. Baba: Ayfle nin azarlanmas na üzüldün. gibi sözlerle onun duygular n anlad m z belirterek, onu dinledi imizi hissettirebiliriz. 13

14 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK EK-Anne Mektubu Merhaba Say n Anne, Bu haftaki oturumumuzda eflinizle, ailelerin çocuk yetifltirirken uygulad klar tutumlar konufltuk. Çocuklar yetifltirirken anne babalar kendi bilgi ve deneyimlerinden yola ç karak çeflitli yöntemler kullan rlar. Bu yöntemlerden k saca bahsetmek istiyoruz. BASKICI TUTUM Bask c Tutumda; Anne baba çocuk üzerinde gücünü olumsuz flekilde kullanarak istedi ini yapt r r. Buradaki örneklerde oldu u gibi dayak, tehdit, flantaj, bazen çocu u bilgi gücüyle kand rmak bask c tutumun davran fllar d r. Bask c Tutumun Yöntemleri Bask c Tutum çocu un üzerinde gücünü olumsuz kullanmakt r. Fiziksel güç/fliddet: Vurmak, kulak çekmek, dayak atmak, ba rmak, banyoya kapatmak. Maddi güç/fliddet: Oyuncak almamakla tehdit etmek, para vermem harçl n keserim demek. Duygusal güç/fliddet: Seni sevmem, bir daha yaparsan seninle konuflmam demek veya korkutmak, azarlamak, beddua etmek, bilgi gücü ile afla lamak veya kand rmak, alay edip küçümsemek gibi. TAV ZKAR TUTUM Tavizkar Tutumda ise bunun tam tersi olur. Çocuklar anne babalar üzerinde güçlerini kullan rlar ve istediklerini yapt r rlar. Bir baflka deyiflle anne babalar n çocuklar n kulland klar güce teslim olup, onlar n dediklerini yapt klar tutuma Tavizkar Tutum denir. K saca, bu tutumda çocuk güçlüdür biz ise güçsüz. Örne in çocuk çarfl da giderken ya da baflkalar n n yan nda bir fleyi almak için tutturur, a lar ve istedi ini almak zorunda kal rs n z. Tavizkar Tutumun Yöntemleri Çocuklar n anne baba üzerinde güçlerini olumsuz olarak kullanmalar na izin vermektir. Fiziksel güç/fliddet: Anne babaya vurmak, eflyalar f rlatmak, atmak, k rmak Duygusal güç/fliddet: A lamak, tutturmak, misafirlerin yan nda bir fleyler istemek, duygu sömürüsü yapmak Sözel güç/fliddet: Çocu un anne babas na ba rmas, kötü sözler söylemesi, küfretmesi. Bask c ve Tavizkar Tutum un çocuklar üzerinde olumsuz etkileri söz konusudur. Bu etkilerin neler oldu unu görmek için eflinize verdi imiz Bask c ve Tavizkar Tutumun etkileri ekine bakabilirsiniz. 14

15 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK AfiIRI KORUMACILIK Anne ve babalar n Bask c ve Tavizkar Tutumu uygularken kulland klar bir yaklafl m daha vard r. Bu özellikle çocu un sorumluluk ve haklar n ö renmesi ve gerekli becerileri kazanmas n engelleyen bir yaklafl md r. Afl r korumac l k çocu un kendi bafl na yapabileceklerini onun yerine yaparak ve/veya yapmas n engelleyerek, çocu un geliflimini olumsuz etkileyen bir yaklafl md r. Birkaç örnek vermek gerekirse çocuklar yaklafl k üç yafl ndan itibaren çatal-kafl k kullanabilirken 10 yafl ndaki bir çocu a annesinin yemek yedirmesi, 8 yafl ndaki bir çocu un ayakkab ba c klar n babas n n-annesinin ba lamas, k yafetlerini giydirmesi, çocu un ödevlerini anne babas n n yapmas afl r korumac l kt r. DEMOKRAT K TUTUM Peki, bu üç tutum da iflimize yaram yor, biz ne yapaca z hangi tutumu uygulayaca z? Çocu un ve anne baban n birbirleri üzerinde güç kullanmad klar Demokratik Tutumu kullanaca z. Demokratik Tutumu kullanan anne babalar çocuklar n n geliflimi yafllar na uygun yöntemleri kullanma becerilerine sahip olurlar. Demokratik Tutumun yöntemlerini ve yaklafl m n özetlersek flu noktalar vurgulayabiliriz: Birinci ad m çocuklar da birey olarak kabul etmek, düflünce ve duygular n dikkate almak; k saca onlar dinlemek, Anne ve baba olarak kendinizi onlara, kendi istek ve ihtiyaçlar n z anlat rken, onlar suçlamadan, yarg lamadan, küçümsemeden duygunuzu, düflüncenizi, ihtiyac n z ve nedenlerinizi aç kça ifade etmek, S n rlar belirlemek; Çocuklar büyürken s n rlara ihtiyaç duyar. Demokratik Tutumda s n rlardan bahsetti imizde anne baban n çizdi i çerçeve içinde çocuklara seçenekler sunmaktan bahsediyoruz. Örne in arkadafllar n bu saatte ziyaret edemezsin demek ama ziyaret edebilece i birkaç seçenek vermek, oyun için belirli saatler vermek gibi. Bir baflka deyiflle çocu a hay r dedi inizde ona birkaç seçenek vermek, Belirlenmifl kurallar ve s n rlar tutarl olarak anne-baba birlikte uygulamak: Çocuklar n güvenli i için yaflamsal olan ve aileniz için önemli olan baz temel kurallar az ve öz say da belirlemek; örne in bu evde kimse kimseye vurmaz, küfretmez gibi. Demokratik Tutumun di er tutumlardan en önemli fark n n çocu u adam yerine koymak oldu una de indik. Bu çocuktan gelen mesajlar dikkate almay gerektirir. Bu nedenle çocuklarla iletiflim becerilerini do ru kullanmak önemlidir. letiflim becerilerinde önemli olan yöntemler etkin dinleme ve kendini uygun biçimde ifade etmedir. ETK N D NLEME Çocu u dinlerken öncelikle fark nda olmam z gereken etkin dinleme yapmaya haz r olup olmad m z n fark na varmakt r. E er dinlemeye haz rsak çocu un dedi ini, sözünü kesemden araya girmeden can kula yla dinlemek gerekir. Dinlerken ayn hizada olmak, göz temas n kurmak, beden dilimizle canland rmada yapt m z gibi dinledi imizi göstermek gerekir. Bafl m z sallayarak, Evet, Anl yorum, H mm gibi kelimelerle çocu u dinledi imizi gösterebiliriz. 15

16 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK Dinlenen Dinlenmeyen Çocuk Dinlenen çocuk kendini de erli, önemli hissederken, dinlenmeyen çocuk önemsiz, de ersiz hisseder. Dinlenmeyen çocuk bir süre sonra babas na kendisini anlatmaktan vazgeçecek ve anne babas yla iliflkisi zay flayacakt r. Oysa dinlenen çocu un anne ve babas yla yak n, güçlü bir iliflkisi olacakt r. Dinlenen çocu un sözel becerileri artarken, dinlenmeyen çocuk kendini sözle anlatt nda dikkate al nmad için sald rgan, h rç n davran fllar gelifltirebilecektir. Demokratik Tutumun Çocuk Üzerindeki Etkileri Demokratik Tutumla büyüyen çocuklar sa l kl iletiflim kurma becerilerine sahip olur. S n rlar ve kurallar anlar ve aflamad nda sorabilir. Kendine ve çevresine karfl güven duyar. Hem kendisinin hem de di er insan haklar n n ve sorumluluklar n n fark ndad r. stediklerini gerçeklefltirmek için çaba sarf etmesi gerekti inin fark ndad r. Yanl fl bir davran flta bulundu unda, davran fl n n yanl fll ona aç kland için davran fl n n di er insanlar üzerindeki olumsuz etkisini fark eder. Sorunlar n birçok farkl yöntemle çözebilece ini bilir. Anne babas yla gerçek, içten bir iliflki gelifltirebilir. Demokratik Tutumla yetiflen çocuklar içdenetim gelifltirirler. Yanlar nda yetiflkinler olmadan da do ru davran fl göstermekte zorlan rlar Sevgili Anneler, Bugün Demokratik Tutuma bir girifl yapt k, önümüzdeki oturumlar boyunca Demokratik Tutum üzerinde duraca z ve farkl yöntem ve tekniklerden bahsedece iz. Bütün bunlar tek denemede istenen sonucu getiren sihirli dü meler de ildir. Babalar n bu konulardaki giriflimlerini desteklemeniz ve bu yöntemleri sab rla birlikte uygulaman z çocu unuzun geliflimine çocu unuzun geliflimine katk da bulunacakt r. 16

17 A LE TUTUMLARI ve ÇOCU U ANLAMAK EK-Öykü DENEMEY GÖZE ALMA CESARET Kral maiyetini önemli bir görev için s namak istemifl. Birçok güçlü ve ak ll adam etraf nda toplanm fl. Kral onlar bugüne kadar görüp görecekleri en kocaman kap n n önüne getirerek flöyle söylemifl: Siz ak ll insanlar, benim bir sorunum var ve hanginizin bunu çözebilece ini görmek istiyorum. Burada krall mdaki en büyük ve en a r kap y görüyorsunuz. Hanginiz bunu açabilirsiniz? Saray mensuplar ndan baz lar açamay z der gibi bafllar n sallam fl. Di erleri, çevresindekilere göre daha ak ll say lanlar, kap y daha yak ndan incelemifl, fakat onlar da açamayacaklar n kabul etmifller. Bu ak ll insanlar böyle söyleyince sarayl lar sorunun çözülemeyecek kadar zor oldu unda fikir birli ine varm fllar. Sadece bir vezir kap n n yan na giderek onu flöyle bir gözden geçirmifl ve elleriyle yoklam fl, açmak için çeflitli yollar denemifl, en sonunda kuvvetle yüklendi inde a r kap aç lm fl. Me er kap zaten tam kapal de ilmifl ve açmak için deneme iste i ve yüreklilikle davranma cesaretinden baflka bir fley gerekmiyormufl. Kral vezire flöyle söylemifl. Sadece gördü ün ve iflitti ine ba l kalmadan, kendi gücünü devreye soktu un ve denemeyi göze ald n için saraydaki görevi sen alacaks n. 17

18 D NLEMEK ve ANLATMAK EK-7 Davran fl n Tan m Al flt rmas Yönerge: Afla da çocuklar n yapt klar çeflitli davran fllar tan mlanm flt r. DAVRANIfiI genelleme, s fatlama, suçlama, yorum içeren, kifliden kifliye de iflen flekilde tan mlayan ifadelerin karfl s na yanl fl: Y, harfini, DAVRANIfiI oldu u gibi kifliden kifliye de iflmeyecek flekilde yorum, suçlama, s fatlama, genelleme içermeyen flekilde tan mlayan ifadelerin karfl s na do ru: D harfini yaz n z. A. Arkadafllar nla oynarken terbiyesizlik, sayg s zl k yapt nda... B. Arkadafllar nla oynarken onlara salak dedi inde. A. Oyuncaklar n oyunun bittikten sonra dolab na koymad n zaman. B. Yaramaz bir çocuk gibi oyuncaklar n da n k b rakt nda A. Ak ll bir çocuk olup, bana yard m etti inde. B. Pazardan dönerken torbalar tafl yarak bana yard m etti inde.. A. Kardeflinle güzel güzel oynad nda. B. Kardeflinle oyuncaklar n paylaflt nda. A. Bebek gibi a lay p, m zm zland nda. B. Ne istedi ini bana söylemeyip, a lad nda. 18

19 D NLEMEK ve ANLATMAK EK-8 Kendini fade Etme Al flt rmas Afla da örnek olaylar verilmifltir. Hemen alt nda baban n verebilece i tepkiler bulunmaktad r. Lütfen baban n n kendini do ru ifade etmesi için hangi seçene i uygulamas n n do ru olabilece ini bulup iflaretleyiz. 1. Baba gazetesini okumak istemektedir. Çocuk devaml kuca na ç kar. Baba sinirlenir. a. Baba: Bak k zaca m flimdi. Beni Rahat b rak. Hem gazete okuyan biri rahats z edilmez. b. Baba: Ben flimdi gazete okumak istiyorum. Sen kuca ma ç k nca okuyam yorum, ve sinirleniyorum. Bana biraz süre ver, sonra oynayal m. c. Baba: Ben flimdi biraz dinlenmek istiyorum. Sen de oyuncaklar n getirip sessizce yan mda oynayabilirsin. 2. Baba evde tamirat yap yor. Çocuk sürekli çekici al p kaç yor. Baban n acelesi var. a. Baba: Çok yaramaz bir çocuk oldun art k sen, hadi ver bakal m o çekici. b. Baba: fl yaparken beni rahat b rak rsan sonra sana dondurma al r m. c. Baba: Tamir ifllerini bitirmek için acele ederken sen çekici al p kaç nca, iflleri yetifltiremeyece im diye endifleleniyorum 3. Çocuk yemek masas na kirli elleriyle oturuyor. a. Baba: Ellerini y kamadan yeme e oturunca mikrop kap p hastalanacaks n diye korkuyorum. b. Baba: Sen bir a abey gibi davranm yorsun. Bunu ancak bir bebek yapar. c. Baba: Hergün seni bu konuda uyarmama ra men yine ellerini y kamam fls n. 4. Çocuk da tt oyuncaklar n toplamaya söz vermifltir. Saatlerce oyalanm flt r. fiimdi de misafirlerin gelmesine yar m saat kalm flt r. a. Baba: Saatlerce oyaland n ve iflini yapmad n. Nas l bu kadar düflüncesiz ve sorumsuz olabiliyorsun. b. Baba: Da tt n oyuncaklar toplamaya söz vermifltin, sen hala toplamad n. Verdi in sözü yerine getirmeyince kendimi önemsenmemifl olarak düflünüyorum ve k z yorum. c. Baba: Sana kaç defa eflyalar n derli toplu tutman n öneminden bahsettim ama bu da n kl ktan bir türlü vazgeçmiyorsun 5. Saat 22:00 olmufl ve normalde 21:00 de uyuyan çocu unuz, uyarman za ra men yatm yor. Televizyon seyrediyor. a. Baba: Saat 22:00 de, geç yatt nda, sabah seni kald rmak için zaman harc yorum ve ifle geç kalaca m diye telafllan yorum. b. Baba: Sen ne laf anlamaz çocuksun, halen daha oturuyorsun. Hemen yata a git. c. Baba: Çocuklar hiç bu saate kadar otururmu. Bak sonra büyüyemeyeceksin. 6. Çocu unuzla siz eve gelmeden derslerini yapaca konusunda anlaflm fls n z. Eve geldi inizde dersini yapmad n, sürekli d flarda oyun oynad n ö rendiniz. a. Baba: Bu yapt n sorumsuzluk. Bir daha sana sokak mokak yok. b. Baba: Derslerini yapmazsan asla doktor olamazs n. c. Baba: Seninle ben eve gelinceye kadar derslerini yapaca n konusunda anlaflm flt k. dersini yapmayarak anlaflmaya uymad n. Kendimi dikkate al nmam fl olarak düflünüp, sinirleniyorum. 19

20 D NLEMEK ve ANLATMAK EK-9 Kendini fade Etme Alanlar ve Yöntemleri Çocu a kendinizi ifade ederken farkl durumlarda kendinizi farkl flekillerde aç klayabilirsiniz. Bu durumlar flöyle s ralayabiliriz. 1. Çocu unuzun be enmedi iniz bir davran fl n ona anlat rken: Böyle bir durumda çocu unuzun yapt davran fl, o davran fl sonucundaki hissetti iniz duyguyu ve bu duyguyu hissetmenizin nedenini aç klamal s n z. Örne in, çocu unuz kendinden daha küçük kardefline vurdu unda; Kardefline vurman istemiyorum, bu onun can n yak yor ve ona zarar da verebilirsin. Bu beni korkutuyor ve üzüyor. 2. Çocu unuzun be endi iniz bir davran fl n takdir ederken: Çocu unuzun yapt ve hoflunuza giden bir davran fl n ona en k sa zamanda, hissetti ini duygu ve bu duyguya neden olan etkiyi/kazanc n anlatarak kendini anlatabilirsiniz. Örne in, Senin akflamlar kitap okuman çok be eniyorum. Senin bu al flkanl kazanman senin her zaman ifline yarayacak ve seninle birçok farkl konuyu konuflabilece iz. 3. Önlem alman z gerekti inde: Bazen ön anlaflmalar yapman z gerekebilir ve çocukla bunu aç kça konuflman z ifle yarayabilir. Örne in, Markete gitti imizde sana verdi im parayla alacaklar n alman istiyorum. Çünkü flu anki bütçemiz buna elveriyor. Anlaflt k m? 4. Kurallar s n rlar koyarken: Çocuklar kurallar -s n rlar net, aç k bir dille ifade etmek önemlidir. S n rlar içinde çeflitli seçenekleri sunmak da gerekir. Ör: Hava so uk ve sadece bu gömle i giyersen üflürsün. Gömle in üstüne kaza n da giymeni istiyorum. 5. Baflka biriyle/durumla ilgili sorun yaflad n zda: Daha önce de belirtti imiz gibi çocukla sohbet etmeniz konuflman z onlar n sizi tan mas, anlamas aç s ndan önemlidir. Ör: Bugün iflte çok yoruldum, bir kiflinin hatas yüzünden her fleyi yeniden yapmak zorunda kald k. Çok öfkelendim. 20

21 D NLEMEK ve ANLATMAK EK-Anne Mektubu Merhaba Say n Anne, Geçen hafta size gönderdi imiz mektupta Demokratik Tutuma bir girifl yapm fl ve bu tutumun yöntem ve tekniklerini ele almaya devam edece imizi yazm flt k. Bu hafta efllerinizle Demokratik Tutumda çok önemli olan çocukla iletiflim konusuna devam ettik. Demokratik Tutumun yöntemlerinden biri olan etkin dinleme becerisi de tüm beceriler gibi kulland kça ustalaflaca m z bir beceridir. Çocu umuzla iliflkimizde Demokratik Tutumu yerlefltirmek için bu yöntemleri tutarl ve kararl bir flekilde uygulamaya dikkat etmeliyiz. Demokratik Tutumu kullanmak ve yerlefltirmek uzun süre al r ama çocu un gelifliminde ve çocukla olan iliflkimizde kal c olumlu etkiler sa lar. letiflim dedi imizde karfl l kl bir mesaj al flveriflinden bahsediyoruz. Bu al flveriflin sa l kl olmas ve çocu umuzla olan iliflkimizin güçlenmesine hizmet etmesi için dikkat etmemiz gereken baz noktalar ve kullanabilece imiz etkili yöntemler var. Çocuklar do ru flekilde dinlemek kadar onlara kendimizi do ru ifade etmek de önemlidir. Kendini fade Etmenin Önemi Kendimizi anlatmak birçok aç dan önemlidir. E er hem çocuklar n hem de yetiflkinlerin davran fllar karfl s nda duygular m z düflüncelerimizi söylemezsek onlar yüz ifademizden, duruflumuzdan anlamlar ç karmaya çal flacakt r. Ayr ca onlar n davran fllarn n bizi nas l etkiledi ini anlayamayacaklard r. Ama çocuklar aç s ndan onlar n davran fllar na iliflkin tepkilerimizi uygun flekilde söze dökmemiz daha da önemlidir. Kendini anlatman n, ihtiyaçlar n, isteklerini aç kça ifade etmenin önemini anlatan bir öyküyü sizinle paylaflmak istiyoruz. ELL YILLIK K BARLIK Yafll bir çift uzun y llar sonra evliliklerinin alt n y l n kutluyormufl. Kahvalt yaparken kad n flöyle düflünmüfl: Elli y l boyunca hep kocam düflündüm ve ekme in kabuklu k sm n ona verdim. Sonunda bugün bu tad ben tatmak istiyorum. Ve ekme in kabuklu k sm na ya sürmüfl, di er k sm n kocas na vermifl. Tahminin tersine kocas çok mutlu olmufl, onun elini öpmüfl ve flöyle demifl. Sevgilim bana günün en büyük mutlulu unu verdin. Elli y l boyunca ekme in en çok sevdi im yumuflak k sm n yiyemedim. Hep çok sevdi in için o k sm n senin olmas n istedim. T pk bu hikâyede oldu u gibi duygular, istekleri ifade etmek önemlidir. E er bunlar söylenmezse karfl m zdaki kifli iyi niyetli bile olsak gerçekten ne istedi imizden haberdar olamaz. Kendimizi çocu a ifade etmeliyiz. Peki, ama nas l? Özellikle çocuklar m z yanl fl bir davran flta bulundu unda kendimizi do ru biçimde ifade etmek, duygular m z, düflüncelerimizi onu yaralamadan, incitmeden çocu a aç klamak daha da önem kazan r. Kendini fade Etme Yöntemleri Çocu a kendimizi ifade ederken sadece onun yapt davran fl söylemek, geç kald n demek yeterli olmaz. Çocu un davran fl n ve bu davran fl n n sizde yaratt etkiyi ve duyguyu da ifade etmek gerekir. Çocuklar n hoflumuza gitmeyen, bizi rahats z eden bir 21

22 D NLEMEK ve ANLATMAK davran fl sonucu kendimizi ifade ederken dikkat etmemiz gereken iki temel nokta fludur: Genelleme, küçümseme, suçlama, etiketleme gibi kiflili i hedef alan ve geçen hafta bask c tutumun yöntemi olarak belirledi imiz iletiflim fleklini kullanmayaca z. Çocu un kiflili ini de il davran fl hedefleyece iz ve neden bu davran fl yanl fl buldu umuzu, bu davran fl n bize olan zarar n /etkisini çocu a aç klayaca z. Bu davran fl sonucunda hissetti imiz duyguyu anlataca z. Özetle; çocu unuza kendinizi etkili flekilde ifade etmek için flu üç soruyu kendinize sorabilir ve cevaplar bularak çocu a kendinizi ifade edebilirsiniz. Kendini fade Etme Örnekleri Çocu a kendinizi ifade ederken farkl durumlarda kendinizi farkl flekillerde aç klayabilirsiniz. Bu durumlar flöyle s ralayabiliriz. 1. Çocu unuzun be enmedi iniz bir davran fl n ona anlat rken: Böyle bir durumda çocu unuzun yapt davran fl, o davran fl sonucundaki hissetti iniz duyguyu ve bu duyguyu hissetmenizin nedenini aç klamal s n z. Örne in, çocu unuz kendinden daha küçük kardefline vurdu unda; Kardefline vurman istemiyorum, bu onun can n yak yor ve ona zarar da verebilirsin bu beni korkutuyor ve üzüyor 2. Çocu unuzun be endi iniz bir davran fl n takdir ederken: Çocu unuzun yapt ve hoflunuza giden bir davran fl n ona en k sa zamanda, hissetti iniz duygu ve bu duyguya neden olan etkiyi/kazanc n anlatarak kendini anlatabilirsiniz. Örne in, Senin akflamlar kitap okuman çok be eniyorum. Senin bu al flkanl kazanman senin her zaman ifline yarayacak ve seninle birçok farkl konuyu konuflabilece iz. 3. Önlem alman z gerekti inde: Bazen ön anlaflmalar yapman z gerekebilir ve çocukla bunu aç kça konuflman z ifle yarayabilir. Örne in, Markete gitti imizde sana verdi im parayla alacaklar n alman istiyorum. Çünkü flu anki bütçemiz buna elveriyor. Anlaflt k m? 4. Kurallar s n rlar koyarken: Çocuklar kurallar -s n rlar net, aç k bir dille ifade etmek önemlidir. S n rlar içinde çeflitli seçenekleri sunmak da gerekir. Ör: Hava so uk ve sadece bu gömle i giyersen üflürsün. Gömle in üstüne kaza n da giymeni istiyorum. Sevgili Anneler, Bu yöntemleri sadece çocukla iletifliminizde de il sizin için önemli olan her iliflkide kullanabilirsiniz. 22

23 D NLEMEK ve ANLATMAK EK-Öykü Bir adam ölür ve cehenneme gider. CENNET VE CEHENNEM fieytan bu adam nefis yemek kokular gelen bir odaya götürür. Odan n ortas nda büyük bir tencere ve çevresinde oturan insanlar vard r. Bu çok zay f; bir deri bir kemik kalm fl insanlar ac yla inlemektedir. Cehenneme yeni gelen bu adam tencerenin çevresindeki insanlar n ellerinde kepçeye benzer, uzun sapl kafl klar görür. Kafl klar ellerine ba l d r. Kafl tencereye dald rabilmekte ama hiçbir fley yiyememektedirler çünkü kafl klar n sap o kadar uzundur ki, ellerindeki kafl klar bir türlü a zlar na götürememektedirler. Lütfen der adam - Bana bir de cenneti gösterirmisin? - Elbette der fleytan sonsuzlukta birkaç dakikan n ne önemi var. der ve onu cennete götürür. Adam cennete girince hem çok flafl r r hem de kafas kar fl r. Gördü ü manzaran n cehennemdekinden hiçbir fark yoktur. Yaln zca insanlar mutlu ve sa l kl d r. Kahkahalarla gülmektedirler. - Anlayamad m der. Herfley ayn, herkesin ellerine ba l uzun sapl kafl klar var ve hepsi de bir tencerenin çevresinde oturuyorlar. Farkl olan nedir? Neden buras cennet fieytan adam n sorusunu yan tlayamaz tam ç karken adam bafl n bir kez daha çevirir ve olan biteni anlar. Herkes ellerindeki uzun sapl kafl klarla birbirlerini beslemektedir. 23

24 OLUMLU DAVRANIfi GEL fit RME EK-10 Kurallar ve S n rlar KURALLAR Çocuk yetifltirirken kurallar olmal d r. Kurallar olas tehlikelerden korunmay ve güvenli bir ortam oluflturmay sa lar. Kurallar insanlar n birlikte yaflarken ihtiyaç duyduklar düzenin sa lanmas na yard mc olur. Kuralda amaç; çocu u cezaland rmak de il, yaflam n ac l yaflant lar ndan korumak için, hatayla ya da deneme yan lma yoluyla ö renme yerine baflkalar n n deneyimlerinden ö renmesine yard mc olmakt r. Kurallar koyarken dikkat edilmesi gereken noktalar: Kurallar k sa, aç k ve net olmal d r. Örne in; Akflamlar saat 19:00 da hep birlikte yemek yiyoruz. Kurallar n nedenleri anlat lmal d r. Çocu un kural n neden konuldu unu ve uymazsa neler olabilece ini bilmesi gerekir. Saat 21:00 de yatman istiyorum, çünkü yar n sabah okula gitmek için erken kalkacaks n. Sa l kl olmak, okulda baflar l olmak için iyi bir uykuya ihtiyac n var. Kurallar çocu un yafl na uygun ve gerçekçi olmal d r. Örne in 11 yafl ndaki bir çocu un saat 21:00 de yatmas n istemek yafl na uygun olmayabilir. Kurallar olay s ras nda de il önceden belirlenmelidir. Ço u zaman istenmedik davran fl gerçekleflti inde o davran fl n bir daha gerçekleflmemesi için bir kural koyar z. Çocuk haber vermeden soka a ç kar ve geç saatte eve dönerse, biz merak eder ve endifleleniriz. Çocuk döner dönmez de o k zg nl kla bir sürü fley söyler ve o arada da Bundan sonra haber vermeden d flar ç kman istemiyorum. diyerek bir kural koymufl oluruz. Böyle bir durumda koyulan kural n nedeninin anlafl lmas, çocuk üzerinde etkili olmas pek beklenemez. Kurallara uyulmad nda çocuklar n nas l bir yapt r ma u rayacaklar n önceden bilmeleri de önemlidir. Örne in; ödevini zaman nda yapmad nda ve birçok uyar ve konuflmaya ra men bu davran fl sürdü ünde oyun zaman n ödevini bitirmeye harcayaca n bilmesi. Kurallar tutarl bir flekilde uygulanmal d r. Kurallar anne baban n içinde bulundu u duruma ve ruh haline göre de iflmemelidir. Kurallarla ilgili di er önemli bir nokta ise anne ve baban n da birbirileri ile tutarl olmas d r. Dolay s yla anne baban n kurallar ve hangi durumda ne yapacaklar konusunda anlaflm fl olmalar gerekmektedir. Ancak bu çocu a karfl anne baban n her konuda ve çocukla iliflkilerinde ayn davranmalar anlam na gelmez. Örnek vermek gerekirse; yatma saati konusunda anne baba ayn fleyi söylemeli ancak çocukla geçirdikleri vakitte yapacaklar yla ilgili farkl davranabilmelidir. Kurallar esnetilebilir. Birlikte konuflarak ve karar vererek, özel durumlarda kurallar esnetilebilir. Örne in çocuk hastaland nda, tatilde, kurallar de ifltirilebilir. Kurallar çocukla birlikte oluflturulabilir. Çocuklarla karfl l kl ve birlikte oluflturulmas, gerekli aç klamalar n yap lmas kurallara uyulma olas l n artt r r. Kurallar varsa izinler de olmal d r. Kurallar s n rlar belirtti i gibi o s n rlar n içinde nelere izin verildi ini de aç klamal d r. Kural varsa izin de olmal d r. Örne in; hava karard ktan sonra arkadafllar n evine gidilmez. Birlikte gidiyorsak ya da haber vermiflsek, onlar müsaitse gidilebilir. Araban n ön koltu unda bu yaflta oturamazs n. 12 yafl na geldi inde ön koltu a oturabilirsin. Akflam yeme ini akflam 20:00 de birlikte yemeliyiz. Herhangi birimizin ifli oldu unda haber vererek ayr yiyebiliriz. 24

25 OLUMLU DAVRANIfi GEL fit RME EK-11 Olumlu davran fllar nas l gelifltirebiliriz? 1- Çocu a önleyici aç klamalar yapmal y z. Önleyici aç klama, çocuk bir davran fl yapmadan önce baban n çocu a davran fl istemedi ini aç kça belirtmesi ve ne istedi ini anlatmas d r. Böylece pek çok istenmeyen davran fl bu tür önleyici aç klamalar sayesinde hiç ortaya ç kmayacakt r. Örne in; E er çocu umuzun sokakta a layarak bir fley istemesinden hofllanm yorsak ve böyle bir davran flta bulunabilece ini tahmin ediyorsak, soka a ç kmadan önce Soka a ç kt m zda bir fleyler almam için a laman istemiyorum. diyerek aç klama yapabiliriz. Babalar n bu önleyici aç klamay yaparken kulland ses tonu ve kararl l çok önemlidir. 2- Çocu a karfl tepkilerimizde tutarl olmal y z. Çocukla iliflkimizde tutarl olmak çok önemli. Kurallar ve s n rlar konuflurken de de indi imiz gibi davran fllar m zda tutarl olmak çok önemlidir. Çünkü biz fark na varmasak da çocuklar m z bizim birçok davran fl m z örnek al rlar. Bu nedenle onlara koydu umuz kurallarla kendi davran fllar m z n tutarl olmas önemlidir. Yalan söylemenin kabul edilemez bir fley oldu unu bir kural olarak koymuflsak hiçbir koflulda yalan söylememek önemlidir. Ç kar m za uygun bir ortamda bir kereden bir fley olmaz diye düflünerek yalan söylersek çocuk buradaki tutars zl büyük bir ihtimalle fark edecektir. Bir baflka örnek olarak e er difl f rçalamadan yatmamak çocu umuza koydu umuz önemli bir kuralsa, bunu bizimde bir tutarl l kla sürdürüyor olmam z önemlidir. Davran fllar n yerleflmesinde tutarl l k ve takip önemlidir. 3- Çocu umuza davran fllar m zla örnek olmal y z Anne babalar çocu undan yapmas n bekledi i davran fllara kendi davran fllar yla da örnek olmal d r. Çünkü, çocuklar özellikle okul öncesi yafllarda anne babalar n taklit ederler. E er baban n elbiseleri ortal kta da n ksa, çocu undan elbiselerini toplu tutmas n bekleyemez. E er baba çocu u dövüyorsa, çocuktan kardefliyle ya da arkadafllar yla kavga etmemesini isteyemez. 4- Çocu un yapt olumlu davran fllar Takdir edip, oluflmas için de Teflvik etmeliyiz. Çocuklarda uygun davran fllar yerlefltirmede anne baban n tutarl ve örnek olmas ndan baflka yollar da vard r. Bu yöntemler birlikte ve birbirini destekler flekilde kullan ld nda daha etkili olmaktad r. Okul ça ndaki çocuklar çevrelerindeki yetiflkinlerin ve akranlar n n kendi davran fllar yla ilgili tepkilerini, geribildirimlerini önemserler. Özellikle anne babalar n n elefltiri ve takdirleri çocuklar n geliflimlerinde ve davran fllar n düzenlemelerinde önemli yer teflkil eder. Hepimiz gibi çocuklar da takdir edilmeyi önemser. Bu yafltaki çocuklarla yap lan baz araflt rmalar n bize gösterdi i bilgilerden bahsetmek istiyorum. Üç farkl gruptaki çocuklara baflard klar bir ifl sonras üç tip geribildirim verilmifl. Ard ndan bir zorlanma durumundaki tepkileri incelenmifl. Kiflili e Geribildirim: Bu gruptaki çocuklara baflard klar bir ifl sonras Sen çok ak ll bir çocuksun, çok güçlüsün. gibi kifliliklerine yönelik geribildirimler verilmifl. Davran fla Geribildirim: Bu gruptaki çocuklara ise Önceden planlama yapman zaman nda bitirmeni sa lad. gibi davran fllar na yönelik geribildirimler verilmifl. Stratejik Geribildirim: Bu gruptaki çocuklara ise baflard klar ifli nas l baflard klar n n görüldü ü, çabalar n n fark edildi i, sorunu hallederken izledikleri yolla ilgili geribildirimler verilmifl ve farkl neler yapabilecekleri bu çocuklara sorulmufl. Bu ifl için azimli, kararl davrand n ve karfl laflt n zorluklara ra men ifli sonucuna ulaflt rd n. Peki bu ifli yeniden yapsayd n neleri farkl yapard n? gibi. 25

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET. nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler

A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET. nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler KEND N Z E T N, NTERNET Ö

Detaylı

I. Bölüm. letiflim Kuracak Bir Dil Kullan n

I. Bölüm. letiflim Kuracak Bir Dil Kullan n I. Bölüm letiflim Kuracak Bir Dil Kullan n Tafllar ve sopalar kemiklerimizi k rabilir, ama sözler kalbimizi k rar. -ROBERT FULGHUM 1 Dil üstad William Safire a bir seferinde sormufllar: Özensiz iletiflimin

Detaylı

Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm.

Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm. Yazar Dede ve Torunlar Muzaffer zgü Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm. Buraya yak n market var m dil, markete gidece iz de?.. diye sordu. Annem kap ya geldi. Selma Han

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n Anne baba olmaya Evde Pedagog ile haz rlan n Bebek bekliyorsunuz ve çok yo un duygular içindesiniz. Bebe inizin geliflimini en iyi flekilde sa lamak istiyorsunuz. flte tam bu durumdaki anne baba adaylar

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

GENEL İLETİŞİM. Öğr.Gör.Afitap BULUT Bülent Ecevit Üniversitesi 2013

GENEL İLETİŞİM. Öğr.Gör.Afitap BULUT Bülent Ecevit Üniversitesi 2013 GENEL İLETİŞİM Öğr.Gör.Afitap BULUT Bülent Ecevit Üniversitesi 2013 İÇİNDEKİLER İletişimin tanımı İletişimin anlamı ve önemi İletişim süreci İşleyiş yönünden iletişim türleri İletişim türleri İletişim

Detaylı

Yalanc n n Hakk ndan Gelmek!

Yalanc n n Hakk ndan Gelmek! Yalanc n n Hakk ndan Gelmek! A c d r söylemesi, bunca ülke gördüm, bunca insan tan d m, ülkemde gördü üm kadar çok yalanc y hiçbir yerde görmedim. Do u ya az gittim, ama Bat da gitmedi im yer kalmad desem

Detaylı

ÖZEL EMİNE ÖRNEK İLKOKULU DEĞERLER EĞİTİMİ. Sorumluluk Duygusu Nedir; Nasıl Kazandırılır?

ÖZEL EMİNE ÖRNEK İLKOKULU DEĞERLER EĞİTİMİ. Sorumluluk Duygusu Nedir; Nasıl Kazandırılır? ÖZEL EMİNE ÖRNEK İLKOKULU DEĞERLER EĞİTİMİ Sorumluluk Duygusu Nedir; Nasıl Kazandırılır? Sorumluluk kişinin üzerine düşen görevleri yerine getirmesi, başkalarının haklarına saygı göstermesi ve davranışlarının

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

HER ŞEYİN BAŞI SAĞLIK

HER ŞEYİN BAŞI SAĞLIK ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθηµα : ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΙV ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ (70013 Γ) HER ŞEYİN BAŞI SAĞLIK DİNLEYELİM

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:19 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:22

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:19 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:22 Çocuğumun Sık Sık Başı Ağrıyor Ne Yapabilirim? Başağrısı toplumun büyük kesiminde görülebilen ve insanların büyük çoğunluğunun hayatlarının değişik dönemlerinde karşılaştığı ve çare aradığı bir problemdir.

Detaylı

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİNİN TANIMI Yetişkinler din eğitimi kavramını tanımlayabilmek için önce yetişkinler eğitimini tanımlayalım. En çok kullanılan ifade ile yaygın

Detaylı

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER nternet, her fleyi de ifltirdi Hat rlamak ve zihnimizi kullanmak konusunda, geleneksel yöntemlerimizden h zla uzaklafl yoruz. Be endi imiz bir yeme in tarifini,

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Koçluk Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

BÜYÜME HORMONU EKS KL

BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 2 BÜYÜME HORMONU EKS KL Kolay okunabilir rehber Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 2 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading,

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Arkadaş Edinme Becerisini Geliştirme

Arkadaş Edinme Becerisini Geliştirme Arkadaş Edinme Becerisini Geliştirme Çocuğunuza arkadaşlık becerileri kazanmasında yardımcı olun. Çocukluk arkadaşları ona ait olma duygusunu sunabileceği gibi, uzlaşmayı, patronluk taslamamayı, ikna etmeyi

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler Endüstri Mühendisliğine Giriş Jane M. Fraser Bölüm 2 Sık sık duyacağınız büyük fikirler Bu kitabı okurken, büyük olasılıkla öğreneceğiniz şeylere hayret edecek ve varolan bilgileriniz ve belirli yeni becerilerle

Detaylı

Mustafa Kemal in Bursa da Ö retmenlere Konuflmas

Mustafa Kemal in Bursa da Ö retmenlere Konuflmas Atatürk ün Dünyas Cengiz Önal 64 Mustafa Kemal in Bursa da Ö retmenlere Konuflmas Han mlar, Beyler! stanbul dan geliyorsunuz. Hofl geldiniz. stanbul un fl k ocaklar n temsil eden yüce heyetiniz karfl s

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN

SOSYAL ŞİDDET. Süheyla Nur ERÇİN SOSYAL ŞİDDET Süheyla Nur ERÇİN Özet: Şiddet kavramı, çeşitli düşüncelerden etkilenerek her geçen gün şekillenip gelişiyor. Eskiden şiddet, sadece fiziksel olarak algılanırken günümüzde sözlü şiddet, psikolojik

Detaylı

Anne, Baba ve E itimciler çin. Zor Çocuk. Stanley Turecki. Leslie Tonner. Çeviren Psikiyatrist Dr. Banu Büyükkal

Anne, Baba ve E itimciler çin. Zor Çocuk. Stanley Turecki. Leslie Tonner. Çeviren Psikiyatrist Dr. Banu Büyükkal Anne, Baba ve E itimciler çin Zor Çocuk Stanley Turecki Leslie Tonner Çeviren Psikiyatrist Dr. Banu Büyükkal ISBN 978-605-5655-44-0 1985,1989, and 2000 by Stanley Turecki, M.D., and Leslie Tonner Orijinal

Detaylı

Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin

Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin Dünyan n En Zeki nsan Matematikçilere Karfl Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin büyüklü ü oldu. Arabalar, binalar, Coca Cola lar, al flverifl merkezleri, insanlar... Her fley

Detaylı

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Dil ve Oyun Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Biliyor muydunuz? Günlük ev işlerinizi yaparken çocuğunuza konuşmak veya şarkı söylemek çocuğunuzun yeni kelimeler ve alışkanlıklar öğrenmesine

Detaylı

AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ

AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ 134 AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ ÇİZELGE 122 Ailelerin Çocuğunuzda Bazı Sorunlar Olduğunu Nasıl Anladınız? a) Yürümede gecikme olduğunda 8 16 b) Görme bozukluğu fark edildiğinde 1 2 c) Hastanede

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI Sayın İlgili; Bu anket çalışması, akılcı ilaç kullanımı konusunda mevcut durumun değerlendirilmesi

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

umhurbaflkan iken, Kendi ste iyle Kimya Ö rencisi Oldu

umhurbaflkan iken, Kendi ste iyle Kimya Ö rencisi Oldu C umhurbaflkan iken, Kendi ste iyle Kimya Ö rencisi Oldu Çankaya Köflkü nde Cumhurbaflkan smet nönü, 1942 y l nda hergün sabah akflam büyük bir dikkat ve merakla Hitler in Rusya topraklar ndaki ilerlemesini

Detaylı

3 9 12 13 14 29 2 5 Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-4:

Detaylı

Oyunla çocuğunuzun günlük problemleri çözmesine, düşünceleri test etmesine ve hayal gücünü keşfetmesine yardımcı olabilirsiniz.

Oyunla çocuğunuzun günlük problemleri çözmesine, düşünceleri test etmesine ve hayal gücünü keşfetmesine yardımcı olabilirsiniz. Çocuğumla Oyun Oynamalıyım Ama Nasıl Ebeveynler genelde oyunun çocuklar için içgüdüsel bir şey olduğuna inanırlar yani bir yetişkinin yardımı olmadan da çocuğun kendi kendine oyun oluşturabileceğini düşünürler.

Detaylı

Hem Nefleli, Hem Dinamik

Hem Nefleli, Hem Dinamik 66 Hem Nefleli, Hem Dinamik ZM R Ç L DE YER ALAN EK N KOLEJ, M N K ARKADAfiLARIN MEKANI NASIL ALGILAYACAKLARI, VÜCUT ÖLÇÜLER VE DÜfiÜNCE fiek LLER GÖZ ÖNÜNE ALINARAK TASARLANMIfiTIR. SINIFLARDA HEM NEfiEL

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

Bu dönemi sakin ve huzurlu bir biçimde çocuğunuzla birlikte ancak bu şekilde atlatabilirsiniz.

Bu dönemi sakin ve huzurlu bir biçimde çocuğunuzla birlikte ancak bu şekilde atlatabilirsiniz. Ergenlik döneminde çocuğunuzun artık eskisinden farklı ve kendine özgü bir birey olduğunu kabullenmelisiniz. Onunla iletişim kurma tarzınızda ve tutumlarınızda belirli değişiklikler yapmalısınız. Bu dönemi

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit)

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Hasta Rehberi Say 12 fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Kolay okunabilir rehber Diyabet nsipid - Say 12 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading,

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 142

Detaylı

Tavla ve Bilimsel Düflünce

Tavla ve Bilimsel Düflünce Tavla ve Bilimsel Düflünce Y llar önce çok satan bir gazetemiz Türkiye Tavla fiampiyonas düzenlemiflti. Bizde tavlac çok. fl yerlerinde bile tavla oynan r ülkemizde. Bile ine güvenen kat ld flampiyonaya.

Detaylı

Aliağa Atatürk Ortaokulu / Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Çalışma Soruları

Aliağa Atatürk Ortaokulu / Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Çalışma Soruları Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Çalışma Soruları (6.Sınıf) 1. İnternette uygun olmayan içerikle karşılaştığınızda bildirebileceğiniz ihbar telefon numarası bulunmaktadır. Boş bırakılan yere uygun

Detaylı

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Gelişim psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri

Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri Sohbetler Çevre bilincinedir? sorusuna cevap arıyorum. Çevre bilinci konulu sohbet ediyorum. Kızılay hakkında sohbet ediyorum.

Detaylı

SINIF KURALLARI. Amaç: Öğrencilerin sınıf kurallarını öğrenmesi ve uygulaması. Düzey: 1. sınıf ve üstü

SINIF KURALLARI. Amaç: Öğrencilerin sınıf kurallarını öğrenmesi ve uygulaması. Düzey: 1. sınıf ve üstü SINIF KURALLARI Amaç: Öğrencilerin sınıf kurallarını öğrenmesi ve uygulaması Düzey: 1. sınıf ve üstü Materyal : Her öğrenci için bir adet kağıt,kalem, Uygulama2: Sınıf kuralları panosu için fon kağıdı,

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI KASIM AYI VELİ BÜLTENİ ÇOCUĞUNUZLA TEKNOLOJİNİN DOĞRU KULLANIMI

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI KASIM AYI VELİ BÜLTENİ ÇOCUĞUNUZLA TEKNOLOJİNİN DOĞRU KULLANIMI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI KASIM AYI VELİ BÜLTENİ ÇOCUĞUNUZLA TEKNOLOJİNİN DOĞRU KULLANIMI Teknoloji çağı olarak adlandırılan bu çağda bilgisayarın, televizyonun ve diğer teknolojik ürünlerin kullanılmaması

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

skandinav mesleki güvenlik ortam anketi

skandinav mesleki güvenlik ortam anketi NOSACQ-50- Turkish skandinav mesleki güvenlik ortam anketi Bu anketin amac bu i yerindeki güvenlikle ilgili görü lerinizi almakt r. Cevaplar n z bilgisayara i lenecek ve güvenilir biçimde tutulacakt r.

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi

Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi Bu Ne Biçim Seçim 1 Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi bulmufl 2. Demek ki ngilizler o zamanlar bir yandan sömürüyor, öte yandan demokrasi üzerine araflt rma yap yorlarm fl.

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 6

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 6 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 6 KURUMDA EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim, bireyin kendisine, yakın çevresine ve topluma uyum sağlaması için gereken bilgi, beceri ve alışkanlıkların kazandırılması sürecidir. Günümüz

Detaylı

2. Afla dakilerden hangisi Güvercinlik Vadisi'ne ait bir görüntü olabilir? Ürgüp'te Tatil

2. Afla dakilerden hangisi Güvercinlik Vadisi'ne ait bir görüntü olabilir? Ürgüp'te Tatil Ad : Soyad : S n f : Nu. : Okulu : TÜRKÇE Birey ve Toplum / Oyun ve Spor / Güzel Ülkem Türkiye TEST 1 2. Afla dakilerden hangisi Güvercinlik Vadisi'ne ait bir görüntü olabilir? C) D) Ürgüp'te Tatil Özge

Detaylı

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL D ü n y a Ü n i v e r s i t e l e r S e r v i s i Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL BAfiLANGIÇ nsan Haklar Evrensel Beyannamesinin 40. y ldönümünde 6-10 Eylül tarihleri

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

Yoga. Beden Ruh ile Bulufluyor

Yoga. Beden Ruh ile Bulufluyor Beden Ruh ile Bulufluyor Düzenli bir flekilde Yoga Hareketleri (Asanalar) yapan bir insan sadece her bir kas n esnetip güçlendirmekle kalmaz ayn zamanda daha iyi uyur metabolizmas n gelifltirir ve ideal

Detaylı

19 ARALIK 2011 PAZARTESİ

19 ARALIK 2011 PAZARTESİ DUYGU UYSAL 0852051 19 ARALIK 2011 PAZARTESİ Bugün sabah 9 dan akşam 10 a kadar dışarıda kalacaktım. Bu yüzden evden çıkmadan çok fazla parfüm sıkmıştım. Evden çıkarken ablam bütün evin benim parfümüm

Detaylı

Okul Çağı Çocuklarına Nasıl Yaklaşmalıyız? 2014 / 2015 SAYI: 11. Haftanın Bazı Başlıkları

Okul Çağı Çocuklarına Nasıl Yaklaşmalıyız? 2014 / 2015 SAYI: 11. Haftanın Bazı Başlıkları 2014 / 2015 SAYI: 11 Haftanın Bazı Başlıkları Okul Çağı Çocuklarına Nasıl Yaklaşmalıyız? Öğretmenler Gününü Kutladık Şah ve Mat Kızılay Kan Bağışı Kampanyasına Okulumuzdan Büyük Destek Teniste Başarı Genç

Detaylı

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek De iflimi Yönetmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7 V Ç NDEK LER BÖLÜM I TEMEL LET fi M B LG LER 1. LET fi M N KAVRAMSAL ÇERÇEVES, AMAÇ, TÜR VE ÖZELL KLER...2 1.1. letiflim Kavram...2 1.2. letiflimde Amaç...6 1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3.

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

1.Temel Kavramlar 2. ÆÍlemler

1.Temel Kavramlar 2. ÆÍlemler 1.Temel Kavramlar Abaküs Nedir... 7 Abaküsün Tarihçesi... 9 Abaküsün Faydaları... 12 Abaküsü Tanıyalım... 13 Abaküste Rakamların Gösterili i... 18 Abaküste Parmak Hareketlerinin Gösterili i... 19 2. lemler

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE Ü N T E L E N D R L M fi Y I L L I K P L A N ARAÇ GEREÇLER, YÖNTEM VE Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, proje ve performans formlar, resim kâ - d, boya, sözlük, yaz m k lavuzu Gözlem ve inceleme, tart

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Firmadaki Mevcut Öğrenme Faaliyetleri 2.2. Aşama

Firmadaki Mevcut Öğrenme Faaliyetleri 2.2. Aşama DE/11/LLP-LDV/TOI 147 420 Firmadaki Mevcut Öğrenme Faaliyetleri 2.2. Aşama 1. Adınız: 2. İşletmenin Adı: 3. Tarih: Evet Hayır Bilmiyorum 1. Mevcut işinizde mesleki eğitim fırsatlarına erişebiliyor musunuz?

Detaylı

Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (Rejection Sensitivity Questionaire; RSQ)

Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (Rejection Sensitivity Questionaire; RSQ) Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (Rejection Sensitivity Questionaire; RSQ) Bu ölçek orjinalinde 18 maddeden oluşmaktadır. Türkçeye uyarlanan ölçeğin ilk 18 maddesi ölçeğin orjinal maddeleri, diğer maddeleri

Detaylı

Yanlış Anlaşılan Faizci

Yanlış Anlaşılan Faizci Yanlış Anlaşılan Faizci Aslam Effendi Başka bir gün Tota 1, faizci Sherzad ile karşılaştım. Bu herif hasta olmalı. Düşünsene, para ödünç vererek faiz temin ediyor. Din bu işi yasaklıyor ama yine de aramızda

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ Dr. Ayhan HELVACI Giriş Müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda yapılan eğitim birçok disiplinlerden

Detaylı

Kadınları Anlamak Erkeklere Düşüyor

Kadınları Anlamak Erkeklere Düşüyor Kadınları Anlamak Erkeklere Düşüyor Kadınların Yaşam Koçu Tuğba Güneş, kadına şiddetti ortaya çıkaran nedenleri ortadan kaldıracak önlemler alınması gerektiğini söyledi. Kahramanmaraş ın tek yaşam ve wellness

Detaylı

Yaz ma Aziz Nesin in özyaflamöyküsü Böyle Gelmifl Böyle

Yaz ma Aziz Nesin in özyaflamöyküsü Böyle Gelmifl Böyle Aziz Nesin in Darüflflafaka ya Girifli Yaz ma Aziz Nesin in özyaflamöyküsü Böyle Gelmifl Böyle Gitmez den bir al nt yla bafllayaca m. Ailesi Heybeliada ya tafl nm flt r. Y l 1926. Babam n nerde oldu unu

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations 201 B RLEfiM fi M LLETLER ÇOCUKLARA YARDIM FONU (UNICEF) Ertan KARABIYIK UNICEF Türkiye Türkiye Temsilcili i E itim Bölümünün Çal flmalar Türkiye nin E itimle lgili Temel Göstergeleri Okul Öncesi E itim

Detaylı

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER Merdan ÇALIfiKAN* I. G R fi 1163 say l Kooperatifler Kanunu na göre kooperatiflerin zaruri 3 organ bulunmaktad r. Bunlardan en yetkili

Detaylı

İlkadım Birey Tanıma Envanteri

İlkadım Birey Tanıma Envanteri İlkadım Birey Tanıma Envanteri İLKADIM Birey Tanıma Envanteri; Birey tanıma teknikleri kapsamında hazırlanmıştır. İlkokul 3. ve 4. sınıf ve Ortaokul 5.6.7.8.sınıf, ile Lise Haz.9.10.11. ve 12.sınıf aralığındaki

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı