GEBEL K VE ROMAT ZMAL HASTALIKLAR Gülen HATEM *, Vedat HAMURYUDAN*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GEBEL K VE ROMAT ZMAL HASTALIKLAR Gülen HATEM *, Vedat HAMURYUDAN*"

Transkript

1 GEEL K VE ROMAT ZMAL HASTALIKLAR Gülen HATEM *, Vedat HAMURYUDAN* Romatizmal hastal klarla u raflan hekimler s kl kla hamile kalmak isteyen, ileride hamile kal p kalamayaca n ö renmek isteyen, bazen de istemeden hamile kalm fl hastalarla karfl lafl rlar. nflamatuar romatizmal hastal klar n bir ço u en fazla do urganl k yafl ndaki kad nlarda görülmektedir. Hekim, bu tür hastalara tan koyup tedavi planland nda, hastal klar n n ve kullanacaklar ilaçlar n do- urganl k potansiyellerini nas l etkileyece ini, ilaçlar n olas bir hamilelikte bebe e nas l etki edece ini ve hamileli in hastal k seyrine ne flekilde etkileyebilece ini göz önüne almal ve hastalar da bilgilendirmelidir. Eskiden, anne ve bebekte geliflebilecek komplikasyonlar ve seks hormonlar n n ba fl kl k sistemi üzerindeki karmafl k etkileri gözönünde bulundurularak, romatizmal hastalara gebelikten kaç nmalar ö ütlenirdi (1). Günümüzde iyi izlem ve tedavi ile bu hastalar n bir ço unun çocuk sahibi olabildi i biliniyor. Ancak gebelikte romatizmal hastal klar n seyri ve nas l davran lmas gerekti i ile ilgili bilgilerin iflin do as gere i kontrollü çal flmalara de il de gözlemsel verilere, vaka kontrol çal flmalar na ve uzmanlar n deneyimlerine dayand unutulmamal d r. Gebelikte annenin immün sistemi, kendisiyle genetik olarak uyumlu olmayan fetoplasental üniteye uyum sa lamaya çal fl r. u yüzden normal bir gebelikte Th2 bask n bir immün durum sözkonusudur. Hamilelik boyunca artan östrojen düzeyinin Th1 sitokinleri bask lad ve Th2 arac l immün yan t ve antikor üretimini artt rd düflünülmektedir (2). Dolay s yla sistemik lupus eritematozus (SLE) gibi Th2 ba ml hastal klar n gebelik boyunca daha a r bir seyir izlemesi, buna karfl n romatoid artrit (RA) gibi Th1 bask n hastal klar n gebelik sürecinde daha iyi seyretmesi flafl rt c de ildir (3). RA, jüvenil idiopatik artrit ve ankilozan spondilitli gebelerde IL-1 reseptör antagonisti ve çözünebilir TNF reseptörü gibi anti-inflamatuar sitokinlerin plazma düzeyinde art fl saptanm flt r (4). u derlemede önce farkl romatizmal hastal klarda do urganl n, hamileli in seyrinin ve fetusun nas l etkilendi i, daha sonra da romatizmal hastal klar n tedavisinde kullan lan ilaçlar n gebelik üzerine etkileri tart fl lacakt r. Romatoid artrit RA hamilelik s ras nda, hamilelik öncesine göre daha iyi veya en az ndan stabil seyreder. Hem prospektif, hem de retrospektif çal flmalarda hamile RA hastalar n n %75 ila 95 inde, hamilelik s ras nda belirgin iyileflme gözlendi i bildirilmifltir (1). unun sebeplerinin daha önce bahsedildi i gibi gebelikteki Th2 arac l immünitenin artmas ve alfa-fetoproteinin sinovyal nötrofilleri bask lamas oldu u düflünülmektedir (5). yileflme, ilk trimesterde bafllar, ikinci ve üçüncü trimesterde devam eder (2). Hamilelik s ras nda hastal kla iliflkili yaflam kalitesinin de erlendirildi i bir çal flmada RA hastalar nda ikinci trimesterde fiziksel fonksiyon skorlar nda, üçüncü trimesterde ise a r da iyileflme oldu u bildirilmifltir. Hastalar n duygusal ve mental sa l klar nda, hastal k alevlenmesi dönemlerinde bile kötüleflme olmam flt r (6). Hamilelikten sonraki 1 y l içinde RA n n alevlenme oran %70 in üzerindedir (7). ki ayr seride, gebelikten sonraki ilk bir ay içinde alevlenme oran %54 ve %60 olarak bildirilmifltir (8,9). RA n n ilk defa ortaya ç kma riski de postpartum dönemde, özellikle de ilk gebelikten sonra artm flt r (1,10). Genel olarak hamileli in ve do um kontrol haplar n n romatoid artritin uzun vadede seyri, ve eklem hasar üzerine önemli bir etkisi olmad düflünülmektedir. Hatta do um kontrol haplar n n RA geliflme riskini azaltt da iddia edilmifltir (11,12). iddi koksofemoral eklem hasar olan hastalarda normal do umun güçleflmesi d fl nda RA n n gebeli in seyri üzerine belirgin bir etkisi yoktur. Geç ve erken dönemde düflük riski artmam flt r (13). Erken do um ve intrauterin geliflme gerili i riskinde minimal bir art fl bildirilmifltir (14). Sistemik lupus eritematozus Her ne kadar SLE hatalar nda do urganl k oran n n nor- * stanbul Üniversitesi, errahpafla T p Fakültesi, ç Hastal klar Anabilim Dal, Romatoloji ilim Dal

2 KL N K GEL fi M 129 mal popülasyona benzer, %2 ila 2.4 aras nda oldu u bildirilse de (1), SLE tan s konmadan önce ve sonra do urganl k oran n de erlendiren bir çal flmada bu oran n %3.4 den %2.1 e düfltü ü bildirilmifltir (15). öbrek tutulumu olan hastalarda son evre böbrek hastal na veya kullan lan siklofosfamide ba l olarak amenore geliflebilir. SLE de do um kontrol haplar n n kullan m ile ilgili genel kan bu ilaçlar n hastal alevlendirebilece i ve kullan lmamas gerekti i yönündeydi. Ancak 183 hastada yap lan randomize kontrollü bir çal flma do um kontrol haplar n n lupus alevlenmesine yol açmad n göstermifltir (16). SLE hastalar n n hamilelik s ras nda karfl laflabilecekleri en önemli riskin hastal k alevlenmesi oldu u düflünülür. öbrek ve merkezi sinir sistemi tutulumu gibi ciddi organ tutulumu ile giden alevlenmelerin hamilelik s ras nda ortaya ç kma riski %5 ila 46 olarak bildirilmifltir (2). Ancak hamileli in lupus alevlenmesini artt r p artt rmad konusunda fikir birli ine var lm fl de ildir. fiimdiye kadar yay mlanm fl 6 prospektif çal flman n (17-22) sadece üçünde SLE hastalar nda hamilelik s ras nda daha fazla alevlenme oldu u gösterilebilmifltir (17-19). u alevlenmeler genellikle birinci ve ikinci trimesterde gözlenmifltir. az yazarlar daha önce bildirilmifl olan yüksek alevlenme oranlar n n, hastalar n hamile olduklar n ö renince tüm ilaçlar n kesmelerine ba l olabilece ini düflünmektedir (1). Hamile lupus hastalar n n izlenmesindeki güçlüklerden biri, hastal k aktivitesine ait klinik ve laboratuar bulgular - n n, hamileli in kendisine ait bulgulardan ay rt edilmesinin zor olmas d r. Saç dökülmesi, vücutta ödem, artralji, miyalji, sedimentasyon yüksekli i, anemi gibi bulgular hamileli in kendisine ba l olarak da geliflebilmektedir. u yüzden lupusta hastal k aktivitesini ölçmede kullan lan SLEDAI, SLAM, LAI gibi skorlama sistemleri, hamilelikte kullan lmak üzere modifiye ve valide edilmifltir (23-25). Hamilelik s ras nda lupus alevlenmesi için en büyük risk faktörü hamileli in bafllang c ndaki lupus aktivitesinin düzeyi olarak görülmektedir (2). Dolay s yla hamileli in hastal n remisyonda oldu u bir dönemde planlanmas alevlenme riskini azaltacakt r. Hamile kalmak isteyen hastalar anti-ro, anti-la, antifosfolipid, anti-dsdna ve kompleman düzeylerini ve böbrek fonksiyonlar n içeren bir de- erlendirmeden geçirilmelidir. az yazarlar kreatinin düzeyi 1.5 mg/dl nin, proteinüri günde 3 gram n üstünde olmayan ve kreatinin klirensi 60 ml/dakika n n üstünde olan hastalarda hamileli in güvenli oldu unu düflünmektedir (26). Hamilelik saptand nda kortikosteroid bafllaman n veya dozunu artt rman n etkili oldu u gösterilmemifltir. Genellikle hastan n kullanmakta oldu u kortikosteroide devam etmesi önerilir. Alevlenme ortaya ç kt nda, hamileli i etkilememesi için en k sa zamanda bask lanmas önemlidir. Lökopeni, lenfopeni, trombopeni gibi hafif hematolojik bulgular ve cilt bulgular sadece yak ndan izlenebilir veya kortikosteroid dozu artt r labilir (2). Eklem tutulumunda da kortikosteroid, nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar (NSA ) veya parasetamol kullan labilir. NSA lar, duktus arteriozusun erken kapanma riski nedeniyle 32. haftadan sonra kullan lmamal d r. Plörit ve perikardit de kortikosteroidlerle tedavi edilebilir. öbrek tutulumu, hemolitik anemi, nörolojik tutulum, lupus pnömonitisi gibi ciddi durumlar kortikosteroide ek olarak azatioprin verilebilir (2). Çok fliddetli olgularda siklofosfamid kullan lmas gerekebilir ancak fetal mortalite riski yüksektir (27). Lupus, preeklampsi, eklampsi, düflük, ölü do um, intrauterin geliflme gerili i gibi gebelik komplikasyonlar na yol açabilir. Lupusta hamileli i kötü etkileyebilecek faktörler proteinüri, antifosfolipid sendromu, trombositopeni ve hipertansiyon oldu u bir çal flmada bildirilmifltir (28). öbrek tutulumu olan hastalar n %37 ila 56 s nda hipertansiyon, %35 den fazlas nda preeklampsi bildirilmifltir (2). Preeklampsinin böbrek tutulumunun alevlenmesinden ay rt edilmesi güçtür, ve tedavileri de farkl oldu undan, bir o kadar da önemlidir. Hipertansiyon, proteinüri, bacak ödemi gibi bulgular her iki durumda da gözlenebilir. Antids DNA titresinde yükselme, kompleman düzeylerinde düflüklük, aktif idrar sedimenti ve di er organlarda da lupus alevlenmesini düflündürecek bulgular olmas böbrek tutulumuna iflaret eder. Yine de böbrek tutulumu ve preeklampsinin bir arada bulunabilece i unutulmamal d r. SLE hastalar nda hamileli in, hastal k remisyondayken planlanmas sadece anne için de il, fetus için de önemlidir. ir çal flmada canl do um oran n n, hastal k aktiviteleri yüksekken hamile kalan hastalarda %77, orta derecede veya düflükken hamile kalanlarda %88 oldu u gösterilmifltir. Ayn çal flmada yüksek aktiviteli hastalar n ancak %15 i zaman nda do um yaparken, bu oran orta veya düflük derecede aktivitesi olanlarda %61 dir. SLE hastalar n n hamilelik boyunca, hastal k aktivitesi, hipertansif komplikasyonlar, fetusun geliflimi ve olas fetal komplikasyonlar aç s ndan ayda bir kontrol edilmesi önerilmektedir (29). Hamile lupus hastalar n n izlenmesinde önerilen yaklafl m flekli tablo 1 de verilmifltir. Neonatal lupus Neonatal lupus anneden fetusa anti-ro ve anti-la antikorlar n n geçifline ba l olarak geliflen, en önemli komplikasyonu konjenital kalp blo u olan bir durumdur. ir çal flmada anti-ro pozitif hastalar n gebeliklerinde neonatal lupus s kl %5 olarak bildirilmifltir (30). Genellikle tam blok fleklindedir, birçok hastada kal c d r ve çocuklar n üçte ikisinde kalp pili tak lmas n gerektirebilir (31). Tam

3 130 GEEL K VE ROMAT ZMAL HASTALIKLAR Tablo 1. Hamilelik s ras nda SLE hastas n n monitorizasyonu (29) Ay lk Trimester Laboratuar Tam kan say m, UN, kreatinin, karaci er fonksiyon testleri, glukoz, albumin, tam idrar tahlili, idrarda protein/kreatinin oran, 3, 4, H50, anti-dsdna, anti-kardiolipin antikorlar, RPR, lupus antikoagülan, anti- Ro, anti-la, protein S, genifl trombofili profili Annenin izlenmesi Akci er grafisi (opsiyonel), solunum fonksiyon testleri (opsiyonel), EKO (opsiyonel), lupus hastal k aktivite indeksi de erlendirmesi, hipertansiyon ve böbrek aç s ndan de erlendirme Fetusun izlenmesi 16 hafta lk fetal EKO Ayl k vizitler Tam kan say m, UN, kreatinin, karaci er fonksiyon testleri, glukoz, albumin, tam idrar tahlili, idrarda protein/kreatinin oran, 3, 4, H50, anti-dsdna, anti-kardiolipin antikorlar, protein S, seçilmifl koagülasyon testleri Lupus hastal k aktivite indeksi de erlendirmesi, hipertansiyon ve böbrek aç s ndan de erlendirme 16. haftadan sonra 1-2 haftada bir EKO kalp blo unun normale dönmesi mümkün olmasa da birinci ve ikinci derece kalp blo unda uzun süre 4 mg/gün dexametazon tedavisiyle düzelme bildirilmifltir. Neonatal lupusun di er bulgular ciltte döküntü, lökopeni, anemi, trombopeni gibi hematolojik bulgular, ve hepatosplenomegalidir. u bulgular genellikle geçicidir. Antifosfolipid sendromu (AFS) Antifosfolipid antikorlar n n varl do urganl etkileyebilir. Ayr ca antifosfolipid sendromunda over veni trombozu ve dolay s yla infertilite riski de vard r (1). Gebelikte ve takip eden ilk 6 haftada normal gebelerde de tromboz riski artm flt r. Ancak AFS hastalar nda sadece derin ven trombozu ve pulmoner emboli de il her türlü arteryel ve venöz tromboz görülebilir (1). Günümüzde AFS hastalar na gebeliklerinde düflük doz aspirin ve heparin (10,000 U/gün) uygulanmas önerilmektedir (32). u öneri 90 hastal k, bir gruptaki hastalar n sadece düflük doz aspirin, di er gruptakilerin ise düflük doz aspirin yan nda heparin ald aç k bir çal flmaya dayan r. u çal flmada sadece aspirin alan hastalarda düflük veya ölü do um oran %48, aspirinle birlikte heparin alanlarda %29 bulunmufltur (33). AFS lu gebelerde trombositopeni, hem hastal n kendisine, hem de heparine ba l olarak geliflebilir. Düflük molekül a rl kl heparin kullan larak bu risk azalt labilir (1). Antifosfolipid antikorlar n n varl gebelikte oligohidramnios, preeklampsi, HELLP sendromu (Hemoliz, Elevated Liver enzymes, Low Platelets), abruptio plasenta ve ölü do um ile iliflkilidir. Geçmiflte gebelikte benzer bir olay olan hastalarda tekrarlama riski daha yüksektir. Orta veya yüksek derecede artm fl anti-kardiolipin IgG düzeyleri olan hamilelerin %50 sinde düflük veya ölü do um gerçekleflir. AFS unda fetal kay p daha çok son trimesterde görülür. ki kez ilk trimesterde veya bir kez daha geç dönemde düflü ü olan hastalar AFS aç s ndan tetkik edilmelidir. Geçmiflinde arteryel tromboz ve serbrovasküler olay olan hastalar n, artm fl maternal ve fetal mortalite nedeniyle gebe kalmas na izin verilmemelidir. Skleroderma Skleroderman n do urganl etkiledi ine dair veri yoktur, ancak bunun nedeni hastal n ço unlukla 40 ila 50 yafllar aras nda, yani do urganl k döneminden sonra ortaya ç kmas olabilir (1). Skleroderman n sistemik tipinde fertilitenin azalm fl olabilece ini öne süren yazarlar da vard r (34). Ancak bu da sistemik sklerodermada organ tutulumu nedeniyle daha fazla siklofosfamid kullan lmas ile iliflkili olabilir. Hamile kal nd s rada hastal k aktivitesi alevli de il ise skleroderman n hamilelikte alevlenmesi beklenmez. Ancak hamilelik s ras nda ve postpartum dönemde yeni ortaya ç - kan skleroderma olgular bildirilmifltir (1). Hamile kalmay planlayan skleroderma hastalar mutlaka pulmoner hipertansiyon aç s ndan taranmal d r. Hangi hastal a sekonder oldu una ba l olmadan, pulmoner hipertansiyonun gebelikte mortalite oran n n %50 oldu u bildirilmifltir (35). Renal kriz skleroderman n daha çok sistemik tipinde ve ilk 4 y lda geliflti i için hamilelik için bu dönemin sonras n n beklenmesi önerilmifltir (36).

4 KL N K GEL fi M 131 kinci trimesterde kardiak output da ki art fla ba l olarak Raynaud fenomeninde iyileflme görülebilir. Genel olarak cilt bulgular hamilelik s ras nda iyileflme gösterir, ancak do umdan sonra yeniden kötüleflir (37,38). Üçüncü trimester annenin sa l için en tehlikeli dönem kabul edilir. u durum hastal k alevlenmesine de il, büyüyen uterus nedeniyle akci er volümünün ve zaten fibroz nedeniyle tehlikede olan böbrek fonksiyonlar n n risk alt nda olmas na ba l d r (34). Skleroderma hastalar nda hamilelik s ras nda en korkulan komplikasyon renal krizdir. Malign hipertansiyon ve böbrek fonksiyonlar nda ciddi bozulma ile giden bu durum hamileli e ba l de ildir, ancak hamileli i ciddi flekilde etkileyebilir. Renal krizi preeklampsi ve HELLP sendromundan ay rt etmek güç olabilir. Ancak sklerodermaya ba l renal kriz kreatinin düzeyinin günden güne artmas yla ve proteinürinin olmamas yla ay rt edilebilir (1). A r vakalarda, bebekte konjenital malformasyonlara ve böbrek disfonksiyonuna yol açma riskine ra men AE inhibitörlerinin kullan m gerekebilir (38). Retrospektif çal flmalarda skleroderma hastalar nda preeklampsi ve eklampsi s kl n n normal popülasyona benzer düzeyde oldu u bildirilmifltir (39). u konudaki tek prospektif çal flmada sklerodermal gebelerde canl do um oran n n %73, erken do um oran n n sistemik tipte %63, di erlerinde %23 oldu u bildirilmifltir (38). Sjögren sendromu Primer Sjögren sendromunun do urganl do rudan etkiledi ini gösteren kan t yoktur. Ancak, Sjögren sendromu ile endometriyozis aras nda bir iliflki vard r. u da infertiliteye neden olabilir (1). Hamileli in Sjögren sendromu üzerinde bilinen bir etkisi olmamakla birlikte, bu hastalar n bir k sm nda efllik eden RA, SLE, skleroderma, otoimmün tiroid hastal, kronik hepatit gibi hamilelikten etkilenebilecek hastal klar oldu- u unutulmamal d r (34) Spondiloartropatiler RA ile olandan çok daha az veri olmakla birlikte, periferik artriti olan hastalarda gebelik boyunca bir iyileflme görülebilir. una karfl l k aksiyel tutulumu ön planda olan hastalar n bir k sm nda hastal k kötüleflebilir. Hamilelikte postürde ve omurgan n mobilitesinde relaksin gibi hormonlara ba l olarak geliflen ligaman gevflekli i nedeniyle de ifliklik olur. u yüzden spondiloartropatili hastalardaki semptom art fl n n hastal a m, hamilelikten kaynaklanan mekanik nedenlere mi ba l oldu u aç k de ildir (1). Do umdan sonraki 6 ay içinde hem aksiyel, hem periferik eklem bulgular nda hem de üveitte alevlenme olabilir. Sa l kl gebelerin, romatoid artriti olan gebelerin ve ankilozan spondiliti olan gebelerin hastal a ba l yaflam kalitelerini de erlendiren bir çal flmada, hamilelikte yaflam kalitesi en düflük olan, a r skoru en yüksek, fiziksel fonksiyon skoru en düflük olan grubun ankilozan spondilit hastalar oldu u bildirilmifltir (6). Vaskülitler Vaskülitlerin kendilerinin do urganl k üzerinde bir etkisi oldu u düflünülmemekle birlikte siklofosfamid kullan m na ba l olarak do urganl kta azalma gözlenebilir. Vaskülitler daha çok erkekleri ve daha yafll bir hasta grubunu etkilediklerinden hamilelikle birlikte görülme s kl klar düflüktür. Hamilelikle birlikte en s k görülen vaskülit, idiopatik ve SLE ile iliflkili vasküliti saymazsak, Takayasu arteritidir (1). ANA ile iliflkili vaskülitler de gebelik s ras nda alevlenebilirler. Wegener granülomatozunda daha çok gebeli in ilk ve ikinci trimesterinde ve do umdan sonra, poliarteritis nodosa ve hurg-strauss da da tüm gebelik boyunca ve do umdan sonra alevlenmeler görülebilir. Vaskülit hastalar nda gebelik s ras nda proteinüri ve hematüri ile karfl lafl ld nda bu durum renal tutuluma iflaret edebilirken, hipertansiyonun ard ndan geliflen proteinüri preeklampsiyi akla getirmelidir (1). ehçet hastal - nda gebelik s ras nda özellikle cilt ve mukoza bulgular nda alevlenmeler bildirilmifltir (41). Hastal n bir parças olan tromboz riskinin gebelikte daha da artt öne sürülmüfltür. Sjögren sendromu nun genel olarak hamileli i etkilemedi- i düflünülmektedir. Ancak anti-ro pozitifli i olan hastalar n bebeklerinde konjenital kalp blo u, idiyopatik kardiyomiyopati ve neonatal lupus geliflebilir (34). az yazarlar bu riskin sjögren sendromu hastalar nda SLE hastalar ndan daha yüksek oldu unu bildirimifltir (40). Hamile Takayasu hastalar nda preeklampsi, kanama, tromboz ve intrakranial kanamaya ba l nörolojik komplikasyonlar ve sepsis gibi komplikasyonlar bildirilmifltir. ehçet hastal n n gebelik ve fetus üzerine olumsuz etkisi olmad, nadiren itrauterin geliflme gerili i görülebildi- i bildirilmifltir (42).

5 132 GEEL K VE ROMAT ZMAL HASTALIKLAR Tablo 2. Amerikan G da ve laç Komitesi nin (FDA) gebelikte ilaç kullan m yla ilgili risk kategorileri (43) Kategori A D X Tan m Kontrollü çal flmalarda ilk trimesterden bafllayarak gebelik boyunca, ilac n fetus için riskli oldu unu gösterilememifltir. Hayvan çal flmalar nda fetus için riskli oldu u gösterilememifl, ancak insanlarda yap lm fl yeterli ve kontrollü çal flma yok. Deney hayvanlar nda yan etki görülmüfl, insanlarda kontrollü çal flma yap lmam fl, ancak ilac n hastaya potansiyel faydas nedeniyle riskli olmas na ra men kullan labilir. nsanda fetal risk oldu u gösterilmifl, ancak ilac n hastaya potansiyel faydas nedeniyle riskli olmas - na ra men kullan labilir. nsan veya hayvanlarda fetusta anomali gözlenmifltir ve ilac kullanman n riski potansiyel faydas ndan daha fazlad r. Ailevi Akdeniz Atefli Ailevi Akdeniz atefli hastalar nda tekrarlayan peritoneal ataklar nedeniyle kar n içinde yap fl kl klar ve buna ba l fertilite sorunlar görülebilir. Erkeklerde kolflisin kullan m - na ba l olarak sperm say ve motilitesinde azalma bildiren bir çal flma olmas na ra men klinik önemi tart flmal d r. Ailevi Akdeniz atefli nde gebelik s ras nda alevlenmelerin artt n gösteren veri yoktur. Önemli olan hastalar n gebelik boyunca ve daha sonra emzirme süresince kolflisini kesmeden kullanmalar d r. Ailevi Akdeniz ateflinin tek bafl na gebelik üzerine bir etkisi olmad düflünülmekle birlikte, amiloidozu olan hastalar da ölü do um, düflük ve böbrek fonksiyonlar nda kötüleflme riski artm flt r. Romatizmal laçlar ve Gebelik Romatizmal ilaçlar n gebelikte kullan m ile ilgili bilgiler, pek çok di er ilaçta oldu u gibi, kontrollü verilerden ziyade gözlemsel ve retrospektif çal flmalara ve deneyimlere dayanmaktad r. u yüzden tüm ilaçlarda oldu u gibi romatizmal ilaçlar n gebelik s ras nda kullan m na da ne kadar gerekli olduklar iyice düflünülerek karar verilmelidir. potansiyeli olan kad n ve erkek hastalara bu ilaçlara bafllarken gebelik üzerine olas riskleri konusunda yeterli bilgi verilmelidir. sviçre de yap lan retrospektif bir çal flmada teratojenik potansiyeli olan metotreksat, leflunomid gibi ilaçlar kullanan kad nlar n sadece % 84 üne, erkeklerin ise daha az na do um kontrolü konusunda uygun önerilerde bulunuldu u, kad nlar n üçte birinin ve erkeklerin yar s n n bu ilaçlar kullan rken uygun flekilde korunmad saptanm flt r (43). Yeni gelifltirilen ilaçlar n gebelikte kullan m n n güvenilirli i ile ilgili verileri de erlendirirken gözden kaç r lmamas gereken bir konu, sa l kl bir bebe in do mufl olmas - n n, o ilac n güvenli oldu unu göstermeyece i, hamilelikte dietilstilbestrol kullanm fl kad nlar n k zlar nda eriflkinlik döneminde vajinal sarkom görülmesi gibi, geç dönemde de komplikasyonlar n görülebilece idir (44). Amerikan g da ve ilaç komitesinin belirledi i ilaç risk kategorileri Tablo 2 de, romatizmal ilaçlar n hangi kategoride olduklar Tablo 3 de verilmifltir. Kortikosteroidler Kortikosteroidlerin farelerde yar k dama a yol açt biliniyor. nsanlarda da döllenmeye yak n bir zamanda kullan ld nda yar k damak ve/veya yar k dudak riskinin 3 ila 6 kat artt bildirilmifltir (43). Intrauterin geliflme gerili- i riskinin ancak yüksek dozlarda oldu u düflünülmektedir. Prednizolon gibi k sa etkili kortikosteroidlerin, fetusa %10 oran nda geçtikleri için görece güvenli olduklar düflünülür. etametazon ve deksametazon plasentay geçebilen, erken do um tehdidinde akci erleri olgunlaflt rmak için kullan lan ajanlard r. Prednizon düflük oranda da olsa süte geçti inden, günde 20 mg n üzerinde bir dozda verilecekse al nan dozla emzirme aras ndaki sürenin 4 saat olmas tavsiye edilmektedir (45). Non-steroidal antiinflamatuar ilaçlar (NSA ) Folikül geliflimini ve fallop tüpündeki silia fonksiyonunu bozabildikleri için NSA lar n düflük oranda infertiliteye neden olabilece i düflünülmektedir (46). NSA lar n ciddi teratojenik etkileri olmad, ancak düflük düzeyde konjenital malformasyon ve düflük riski tafl - d klar düflünülmektedir (47). ir çal flmada ibuprofenle gastroflizis riskinin artt gösterilmifltir, ancak bunu do rulamayan çal flmalar da vard r. Dahas gastroflizis çok nadir görülen bir komplikasyon oldu undan (1/10000) ibuprofenin yaratt mutlak riskin çok düflük oldu u düflünülmektedir (46). ir baflka çal flmada bütün NSA lar n kardiak defekt riski tafl d iddia edilmifl (47), bir di erinde ise bu riskin sadece gebeli in erken dönemlerinde naproksen kullan m için geçerli oldu u söylenmifltir (43).

6 KL N K GEL fi M 133 Tablo 3. Romatizma laçlar n n FDA Risk Kategorileri (43) laç Prednizolon NSA elecoxib Diclofenac Ketorolac Piroxicam Di erleri 3. Trimesterde tüm NSA Metotreksat Hidroksiklorokin Leflunomid Sulfasalazin Azatioprin Siklosporin Mikofenolat mofetil Siklofosfamid Infliximab Etanercept Adalimumab Rituximab Anakinra FDA Risk Kategorisi D X X D D Olas Etkiler Yar k damak riski 2-3 kat artm fl. Intrauterin geliflme gerili i (dozla iliflkili). Minimal teratojenik risk Düflük ve kalp defekti riski artm fl. Üçüncü trimesterde kullan ld nda duktus arteriozusun erken kapanma riski var. lk trimesterde minimal yap sal defekt riski. Ibuprofen ile 2-3 kat artm fl gastroflisis riski. Dozla iliflkili geliflme anomalileri; kol, bacak ve sinir sistemi geliflimi ile ilgili anomalileri içeren malformasyon paterni. Gebelikte kontraendike. Riskin büyüklü ü bilinmiyor. ildirilmifl malformasyon riski yok. Olas retina toksisitesi ve ototoksisite endiflesi var, ama bldirilmifl olgu yok. Teratojenik risk olmad düflünülüyor. Yap sal defekt riski bildirilmemifl. Teratojenik riski bilinmiyor. ki çal flmada malformasyon riski artm fl, di er çal flmalarda artmam fl. Teratojenik risk olmad düflünülüyor. ildirilmifl yap sal defekt riski yok. ildirilmifl yap sal defekt riski yok. Düflüklere ve do um defektlerine neden olabilir. Gebelik s ras nda kullan lmamal d r Geliflme anomalileri, kol, bacak ve sinir sistemi geliflimi ile ilgili anomalileri içeren malformasyon paterni. Gebelikte kontraendike. Riskin büyüklü ü bilinmiyor. Artm fl yap sal hasar riski yok, teratojenik risk bilinmiyor Artm fl yap sal hasar riski yok, teratojenik risk bilinmiyor Artm fl yap sal hasar riski yok, teratojenik risk bilinmiyor Olgu bildiriminde artm fl yap sal hasar riski yok, teratojenik risk bilinmiyor nsan verisi yok NSA lar n son trimesterde kullan m nda en önemli risk duktus arteriozusun erken kapanmas ve bunun sonucunda geliflen pulmoner hipertansiyondur. unun d fl nda renal disgenezi (48), nekrotizan enterokolit ve ileum perforasyonu, ventrikül içi kanama ve kistik beyin lezyonlar da bildirilmifltir (43). NSA lar az miktarda da olsa anne sütüne geçti inden, e er anne emzirmeye karar vermiflse, ilac almadan hemen önce emzirerek ilac n süte mümkün oldu unca az geçmifl olmas sa lanmal d r (29). buprofen, naproksen görece emniyetli NSAID lerdir. Kolflisin Hamilelikte ve emzirme s ras nda kolflisin kullanman n, özellikle Ailevi Akdeniz atefli hastalar nda yarar-zarar oran gözönünde bulunduruldu unda yeterince güvenli oldu u düflünülmektedir. Kolflisin kullanan 500 hastal k bir seride 4 bebekte, bir baflka seride de 55 gebenin birinde Trisomi 21 saptanm flt r (49). Metotreksat Metotreksat n gebelik s ras nda, özellikle de yüksek dozlarda kullan lmas ile ortaya ç kan, aminopterin/metotreksat sendromu ad verilen, prenatal bafllang çl büyüme gerili i, kalvaryumun osifikasyonunda ciddi eksiklik, hipoplastik supraorbital ç k nt lar, düflük yerleflimli kulaklar, mikrognati, kol ve bacak anomalileri görülen bir malformasyon paterni vard r (43). Riskin 10 mg/hafta dan daha yüksek dozlarda ve özellikle 6 ila 8. gebelik haftas nda kullan m oldu unda yüksek oldu u düflünülmektedir Hidroksiklorokin Hamilelikleri s ras nda hidroksiklorokin kullanmayan 163, kullanan 56, ve gebelikten önceki 3 ay ve ilk trimester içinde hidroksiklorokini kesilmifl olan 38 SLE hastas -

7 134 GEEL K VE ROMAT ZMAL HASTALIKLAR n karfl laflt ran prospektif çal flmada düflük, ölü do um ve konjenital anomali aç s ndan gruplar aras nda fark olmad gösterilmifltir (50). Hidroksiklorokini kesilen hastalarda hastal k aktivitesi daha fazla bulunmufl, bu hastalar n steroid ihtiyac daha fazla olmufltur ama proteinüri, trombositopeni gibi daha ciddi bulgular aç s ndan gruplar aras nda fark saptanmam flt r. Emzirme s ras nda hidroksiklorokin kullan m ile ilgili fazla veri yoktur. Süte çok az geçti i için emziren annelerde kullan lmas n n güvenli oldu u düflünülmektedir (51). Leflunomid Leflunomid, DNA ve RNA sentezini bozmas ve hayvanlarda konjenital malformasyonlar n görülmüfl olmas nedeniyle FDA taraf ndan X kategorisinde s n fland r lm flt r. Uzun yar ömürlü bir ilaç olmas nedeniyle, hamile kalmas planlanan hastalarda önceden kesilerek kolestiramin ile kandan ar nd r lmas ve ancak aktif metabolitinin plazma düzeyi 0.02 mg/dl nin alt na indi inde gebeli e izin verilmesi önerilir (29) Sulfasalazin Kad nlarda inflamatuar barsak hastala nda yap lan gözlemsel çal flmalar gebelikte sulfasalazin kullan m yla yap - sal defektler aras nda bir iliflki olmad n gösterse de sulfasalazinin de aras nda oldu u folik asit antagonistlerinin tümünü inceleyen vaka kontrol çal flmalar nda nöral tüp defektleri, kardiovasküler defektler ve yar k damak riski artm flt r (52,53). Folik asit içeren vitaminlerin kullan m - n n bu riski azaltt öne sürülmüfltür. Azatiyoprin Azatiyoprin plasentay geçmesine ra men fetus taraf ndan aktif formuna metabolize edilemez. Gebelik s ras nda kullan m ile yap sal defekt riskinde art fl saptanmam flt r. öbrek nakli hastalar nda erken do um ve intrauterine geliflme gerili i ve lupusta ölü do um riskinde art fl bildirilmiflse de bunun ilaçla m, böbrek nakli ile mi iliflkili oldu- u bilinmemektedir (43). Azatiyoprin süte geçti inden baz yazarlar taraf ndan bu ilac kullan rken emziririlmemesi önerilmifl (45), baz lar ise süte düflük miktarda geçti ini ve emziren annelerin güvenle kullanabilece ini bildirmifltir (54). Siklosporin Azatioprin verilerine benzer flekilde, böbrek nakli hastalar ndan elde edilen verilere göre siklosporin ile yap sal defekt riskinde art fl saptanmam fl, artm fl erken do um ve intrauterin geliflme gerili i insidans n n nakille iliflkili oldu u düflünülmüfltür (43). ir meta analizde de ciddi malformasyon, erken do um ve düflük do um a rl riskinin artmad bildirilmifltir (55). Siklosporin süte geçer ve potansiyel karsinojenik etkisi nedeniyle emzirmede kullan lmamas önerilir (29). Mikofenolat mofetil Plasentay geçen bu ilaç düflüklere ve do um defektlerine neden oldu undan gebelik s ras nda kullan lmamal d r ve gebe kalmay planlayanlarda önceden kesilmelidir. Mikofenolat mofetil kullan m s ras nda emzirmeyle ilgili veri yoktur ve önerilmemektedir. Siklofosfamid Erkeklerde sperm üretimini azaltabilir (43). Kontrollü bir çal flmada kad nlarda siklofosfamidle birlikte gonadotropin serbestlefltirici hormon uygulanmas n n infertilite riskini azaltt gösterilmifltir (56). Metotreksat kullan m ndakine benzer flekilde siklofosfamid kullanan gebelerin bebeklerinde de bir malformasyon paterni bildirilmifltir. Siklofosfamid embryopatisi denilen bu paternde büyüme gerili i, yüz ve kranium deformiteleri, el ve ayak parmaklar - n n eksikli i bildirilmifltir. Olgu sunumlar nda da siklofosfamid kullan m ile düflük ve ölü do um bildirilmifltir (43). Hamile kalmay planlayan hastalarda önceden kesilmelidir. Siklofosfamid süte geçti i ve bebekte lökopeni ve uzun dönemde karsinogenez riski yaratt için, siklofosfamid kullanmas gereken anneler emzirmemelidir. TNF-α Antagonistleri u gruptaki 3 ilaç olan infliximab, etanercept ve adalimumab n gebelikte kullan m ile ilgili bilgiler s n rl d r (57, 58). Yeni olarak Amerikan G da ve laç Dairesi (FDA) taraf ndan yay nlanan bir tebli de gebelik süresince anti TNF kullanan annelerin bebeklerinde VATER (VATERL) iliflkisi olarak adland r lan konjenital deformitelerin bir miktar artt n n gözlendi i bildirilmifltir. Normal populasyonda 500 de 1.6 olarak gözlenen bu iliflki, TNF inhibitörü alm fl olan 42 annenin 2 sinde görülmüfltür. u konuda daha yeni verilere ihtiyaç vard r. Rituximab Olgu sunumlar nda rituximab kullanan hastalarda herhangi bir gebelik komplikasyonu bildirilmemifltir. Anakinra Anakinra kullanan hastalarda yay mlanm fl gebelik yoktur. FDA bu ilac n risk kategorisini olarak belirlemifltir. Antikoagülanlar Warfarin in teratojenik oldu u, sinir sistemi ve kas-iskelet sisteminde defektlere yol açabilece i bildirildi inden gebelik s ras nda kullan lmas önerilmez. Heparin plasentay geçmedi i için hem standart hem de düflük molekül a rl kl formu gebelikte kullan labilir. Emzirme s ras nda da devam edilmesinde sak nca yoktur. Osteoporoz riski nedeniyle heparin kullanan gebelerde bu konuda önlem al nmal d r.

8 KL N K GEL fi M 135 KAYNAKLAR 1. Gayed M, Gordon. Pregnancy and rheumatic diseases. Rheumatology (Oxford). 2007;46: Doria A, Iaccarino L, Arienti S, Ghirardello A, Zampieri S, Rampudda ME, utolo M, Tincani A, Todesco S. Th2 immune deviation induced by pregnancy: the two faces of autoimmune rheumatic diseases. Reprod Toxicol. 2006;22: Kaaja RJ, Greer IA. Manifestations of chronic disease during pregnancy. JAMA. 2005;294: Østensen M, Förger F, Nelson JL, Schuhmacher A, Hebisch G, Villiger PM. Pregnancy in patients with rheumatic disease: anti-inflammatory cytokines increase in pregnancy and decrease post partum. Ann Rheum Dis. 2005;64: elcher, Doherty M, rouch SP. Synovial fluid neutrophil function in RA: the effect of pregnancy associated proteins. Ann Rheum Dis. 2002;61: Förger F, Østensen M, Schumacher A, Villiger PM. Impact of pregnancy on health related quality of life evaluated prospectively in pregnant women with rheumatic diseases by the SF-36 health survey. Ann Rheum Dis. 2005;64: Pope RM, Yoshinoya S, Rutstein J, Persellin RH. Effect of pregnancy on immune complexes and rheumatoid factors in patients with rheumatoid arthritis. Am J Med. 1983;74: arrett JH, rennan P, Fiddler M, Silman AJ. Does rheumatoid arthritis remit during pregnancy and relapse postpartum? Results from a nationwide study in the United Kingdom performed prospectively from late pregnancy. Arthritis Rheum.1999;42: Østensen M, Fuhrer L, Mathieu R, Seitz M, Villiger PM. A prospective study of pregnant patients with rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis using validated clinical instruments. Ann Rheum Dis.2004;63: Silman A, Kay A, rennan P. Timing of pregnancy in relation to the onset of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum.1992;35: rennan P, ankhead, Silman A, Symmons D. Oral contraceptives and rheumatoid arthritis: results from a primary care-based incident case-control study. Semin Arthritis Rheum.1997;26: Gordon. Pregnancy and autoimmune diseases. est Pract Res lin Rheumatol.2004;18: Ostensen M, Villiger PM. The remission of rheumatoid arthritis during pregnancy. Semin Immunopathol.2007;29: Nelson JL, Ostensen M. Pregnancy and rheumatoid arthritis. Rheum Dis lin North Am.1997;23: Dhar JP, Essenmacher LM, Ager JW, Sokol RJ. Pregnancy outcomes before and after a diagnosis of systemic lupus erythematosus. Am J Obstet Gynecol.2005;193: Petri M, Kim MY, Kalunian K, Grossman J, Hahn H, Sammaritano LR, Lockshin M, Merrill JT, elmont HM, Askanase AD, Mcune WJ, Hearth-Holmes M, Dooley MA, Von Feldt J, Friedman A, Tan M, Davis J, ronin M, Diamond, Mackay M, Sigler L, Fillius M, Rupel A, Licciardi F, uyon JP; O- SELENA Trial. ombined oral contraceptives in women with systemic lupus erythematosus. N Engl J Med.2005;353: Mintz G, Niz J, Gutierrez G, Garcia-Alonso A, Karchmer S. Prospective study of pregnancy in systemic lupus erythematosus. Results of a multidisciplinary approach. J Rheumatol.1986;13: Lockshin MD, Reinitz E, Druzin ML, Murrman M, Estes D. Lupus pregnancy. ase-control prospective study demonstrating absence of lupus exacerbation during or after pregnancy. Am J Med.1984;77: Urowitz M, Gladman DD, Farewell VT, Stewart J, McDonald J. Lupus and pregnancy studies. Arthritis Rheum.1993;36: Ruiz-Irastorza G, Lima F, Alves J, Khamashta MA, Simpson J, Hughes GR, uchanan NM. Increased rate of lupus flare during pregnancy and the puerperium: a prospective study of 78 pregnancies. r J Rheumatol.1996;35: Wong KL, han FY, Lee P. Outcome of pregnancy in patients with systemic lupus erythematosus. A prospective study. Arch Intern Med.1991;151: Tandon A, Ibañez D, Gladman DD, Urowitz M. The effect of pregnancy on lupus nephritis. Arthritis Rheum.2004;50: Doria A, utolo M, Ghirardello A, Zampieri S, Vescovi F, Sulli A, Giusti M, Piccoli A, Grella P, Gambari PF. Steroid hormones and disease activity during pregnancy in systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum.2002;47: uyon JP, Kalunian K, Ramsey-Goldman R, Petri MA, Lockshin MD, Ruiz-Irastorza G, Khamashta M. Assessing disease activity in SLE patients during pregnancy. Lupus.1999;8: Ruiz-Irastorza G, Khamashta MA, Gordon, Lockshin MD, Johns KR, Sammaritano L, Hughes GR. Measuring systemic lupus erythematosus activity during pregnancy: validation of the lupus activity index in pregnancy scale. Arthritis Rheum.2004;51: Huong DL, Wechsler, Vauthier-rouzes D, eaufils H, Lefebvre G, Piette J. Pregnancy in past or present lupus nephritis: a study of 32 pregnancies from a single centre. Ann Rheum Dis.2001;60: lowse ME, Magder L, Petri M. yclophosphamide for lupus during pregnancy. Lupus.2005;14: lowse ME, Magder LS, Witter F, Petri M. Early risk factors for pregnancy loss in lupus. Obstet Gynecol.2006;107: Dhar JP, Sokol RJ. Lupus and pregnancy: complex yet manageable. lin Med Res.2006;4: ostedoat-halumeau N, Amoura Z, Lupoglazoff JM, Huong DL, Denjoy I, Vauthier D, Sebbouh D, Fain O, Georgin-Lavialle S, Ghillani P, Musset L, Wechsler, Duhaut P, Piette J. Outcome of preg-

9 136 GEEL K VE ROMAT ZMAL HASTALIKLAR nancies in patients with anti-ssa/ro antibodies: a study of 165 pregnancies, with special focus on electrocardiographic variations in the children and comparison with a control group. Arthritis Rheum.2004;50: uyon JP, Hiebert R, opel J, raft J, Friedman D, Katholi M, Lee LA, Provost TT, Reichlin M, Rider L, Rupel A, Saleeb S, Weston WL, Skovron ML. Autoimmune-associated congenital heart block: demographics, mortality, morbidity and recurrence rates obtained from a national neonatal lupus registry. J Am oll ardiol.1998;31: Lassere M, Empson M. Treatment of antiphospholipid syndrome in pregnancy--a systematic review of randomized therapeutic trials. Thromb Res.2004; 114: Rai R, ohen H, Dave M, Regan L. Randomised controlled trial of aspirin and aspirin plus heparin in pregnant women with recurrent miscarriage associated with phospholipid antibodies (or antiphospholipid antibodies) MJ.1997;314: Mecacci F, Pieralli A, ianchi, Paidas MJ. The impact of autoimmune disorders and adverse pregnancy outcome. Semin Perinatol.2007;31: Ruiz-Irastorza G, Khamashta MA. Evaluation of systemic lupus erythematosus activity during pregnancy. Lupus.2004;13: lack M, Stevens WM. Scleroderma. Rheum Dis lin North Am.1989;15: Steen VD, Medsger TA Jr. Fertility and pregnancy outcome in women with systemic sclerosis. Arthritis Rheum.1999;42: Steen VD. Pregnancy in women with systemic sclerosis. Obstet Gynecol.1999;94: hung L, Flyckt RL, olón I, Shah AA, Druzin M, hakravarty EF. Outcome of pregnancies complicated by systemic sclerosis and mixed connective tissue disease. Lupus.2006;15: Gordon P, Khamashta MA, Rosenthal E, Simpson JM, Sharland G, rucato A, Franceschini F, De osschere K, Meheus L, Meroni PL, Hughes GR, uyon J. Anti-52 kda Ro, anti-60 kda Ro, and anti-la antibody profiles in neonatal lupus. J Rheumatol. 2004; 31: ang D, hun YS, Haam I, Lee ES, Lee S: The influence of pregnancy on ehçet s disease. Yonsei Med J 38(6):437-43, Marsal S, Falga, Simeon P, Vilardell M, osch JA: ehçet s Disease and pregnancy relationship study. r J Rheumatol 36(2):234-8, hambers D, Tutuncu ZN, Johnson D, Jones KL. Human pregnancy safety for agents used to treat rheumatoid arthritis: adequacy of available information and strategies for developing post-marketing data. Arthritis Res Ther.2006;8: Lockshin MD. Treating rheumatic diseases in pregnancy: dos and don'ts. Ann Rheum Dis.2006;65 Suppl 3:iii Petri M. Immunosuppressive drug use in pregnancy. Autoimmunity.2003;36: Ericson A, Källén A. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs in early pregnancy. Reprod Toxicol.2001;15: Källén A, Otterblad Olausson P. Maternal drug use in early pregnancy and infant cardiovascular defect. Reprod Toxicol.2003;17: Kaplan S, Restaino I, Raval DS, Gottlieb RP, ernstein J. Renal failure in the neonate associated with in utero exposure to non-steroidal anti-inflammatory agents. Pediatr Nephrol.1994;8: en-hetrit E, Levy M. olchicine: 1998 update. Semin Arthritis Rheum.1998;28: ostedoat-halumeau N, Amoura Z, Hulot JS, Lechat P, Piette J. Hydroxychloroquine in systemic lupus erythematosus. Lancet.2007;369: ostedoat-halumeau N, Amoura Z, Huong DL, Lechat P, Piette J. Safety of hydroxychloroquine in pregnant patients with connective tissue diseases. Review of the literature. Autoimmun Rev.2005;4: Hernández-Díaz S, Werler MM, Walker AM, Mitchell AA. Folic acid antagonists during pregnancy and the risk of birth defects. N Engl J Med.2000; 343: Hernández-Díaz S, Werler MM, Walker AM, Mitchell AA. Neural tube defects in relation to use of folic acid antagonists during pregnancy. Am J Epidemiol.2001;153: Østensen M, Khamashta M, Lockshin M, Parke A, rucato A, arp H, Doria A, Rai R, Meroni P, etin I, Derksen R, ranch W, Motta M, Gordon, Ruiz- Irastorza G, Spinillo A, Friedman D, imaz R, zeizel A, Piette J, ervera R, Levy RA, lementi M, De arolis S, Petri M, Shoenfeld Y, Faden D, Valesini G, Tincani A. Anti-inflammatory and immunosuppressive drugs and reproduction. Arthritis Res Ther.2006;8: ar Oz, Hackman R, Einarson T, Koren G. Pregnancy outcome after cyclosporine therapy during pregnancy: a meta-analysis. Transplantation.2001; 71: Somers E, Marder W, hristman GM, Ognenovski V, Mcune WJ. Use of a gonadotropin-releasing hormone analog for protection against premature ovarian failure during cyclophosphamide therapy in women with severe lupus. Arthritis Rheum.2005;52: Mahadevan U, Kane S, Sandborn WJ, ohen RD, Hanson K, Terdiman JP, inion DG. Intentional infliximab use during pregnancy for induction or maintenance of remission in rohn's disease. Aliment Pharmacol Ther.2005;21: Katz JA, Antoni, Keenan GF, Smith DE, Jacobs SJ, Lichtenstein GR. Outcome of pregnancy in women receiving infliximab for the treatment of rohn's disease and rheumatoid arthritis. Am J Gastroenterol. 2004;99:

Gebelik ve Romatizmal Hastal klar

Gebelik ve Romatizmal Hastal klar Derleme / Review 143 Pregnancy and Rheumatic Diseases Hakan Terekeci, Cihan Top GATA Haydarpafla E itim Hastanesi, ç Hastal klar Servisi, stanbul, Türkiye Özet Gebelik, üreme ça nda olan romatizmal hastal

Detaylı

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD Gebelikte Astım Yönetimi Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD ık Kadın Doğum uzmanları hangi koşullarda astımlı hasta ile karşılaşırlar? Astımlı

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

FİBRİN YIKIM ÜRÜNLERİ

FİBRİN YIKIM ÜRÜNLERİ FİBRİN YIKIM ÜRÜNLERİ Fibrin degradation products; FDP testi; FDPs; FSPs; Fibrin split products; Fibrin breakdown products; Fibrin yıkım ürünleri bir pıhtının parçalanması sırasında ortaya çıkan maddelerdir.

Detaylı

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji Doğumsal kalp hastalığının sıklığı % 0.9 Ciddi anomali % 0.3 Her yıl 1.2 milyon kalp hastası bebek dünyaya gelmekte

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Gebelikte Viral Enfeksiyonlar

Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Prof. Dr. Sabahattin ALTUNYURT Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Perinatoloji BD 2016 İzmir Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Gebelikte geçirilen

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

Bebekte doğum öncesinde kromozomsal ve genetik anormalliklerin tespiti amacıyla yapılır.

Bebekte doğum öncesinde kromozomsal ve genetik anormalliklerin tespiti amacıyla yapılır. AMNİYOSENTEZ Gebelik sırasına bebeğin genetik hastalıkları ve doğumsal anormalliklerini tespit amacıyla doğum kesesinden alınan sıvının incelenmesidir. Doğum kesesinden alınan küçük miktarda sıvıdan çalışılan

Detaylı

Gebelikte Romatizmal Hastalıklar ve Tedavisi

Gebelikte Romatizmal Hastalıklar ve Tedavisi 478 Gebelikte Romatizmal Hastalıklar ve Tedavisi Yonca MORRİS - Gülay KINIKLI Sistemik inflamatuar romatizmal hastalıkların kadın cinsiyette ve doğurganlık çağında sık görülmesi nedeniyle gebelikte romatizmal

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Preeklampsi Hipertansiyon (>140/ 90) ve Proteinüri (>0.3 g / 24-s) > 20 gebelik hafta En sık medikal komplikasyon

Detaylı

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194.

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194. Uz. Dr. Ali ASAN HBV ve Gebelik Dünyada 350-400 milyon kişi hepatit B ile kronik olarak infekte Bunların yaklaşık %50 si infeksiyonu perinatal yolla alıyor Doğurganlık yaşındaki kadınlar HBV bulaşı açısından

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU

POLİKİSTİK OVER SENDROMU POLİKİSTİK OVER SENDROMU Polikistik Over Hastalığı; PCOS; Stein Leventhal Sendromu; Polifolliküler Over; Hiperandrojenik Anovulasyon; Polikistik over sendromu kronik endokrin bir hastalıktır, kadınlarda

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Lupus Nefriti İdame Tedavisi. Dr. Kübra KAYNAR

Lupus Nefriti İdame Tedavisi. Dr. Kübra KAYNAR Lupus Nefriti İdame Tedavisi Dr. Kübra KAYNAR Dünya Lupus Günü ü 10 Mayıs Birmingham Üniversitesi, Romatoloji Kliniği Klinik Hastalığın ğ İlerleyicilik y Risk Faktörleri-1 Başlangıç serum kreatinin düzeyinin

Detaylı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Konunun Önemi Gebelikte karşılaşılan en sık dahili sorun HİPERTANSİYON (Tüm gebeliklerin % 6-8 i) 1. Kronik

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Olgularla Hepatit B tedavisi. Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi

Olgularla Hepatit B tedavisi. Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi Olgularla Hepatit B tedavisi Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi Sunum içeriği Hepatit B tedavisi Ulusal ve uluslar arası kılavuzlar S.U.T sorunları Olgular Sorunlu olgu gurubu

Detaylı

HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK. Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011

HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK. Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011 HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011 1 GÜVENLİ ANNELİK GİRİŞİMİ Yüksek maternal mortalite ve morbiditeyi azaltmak için, 1987 yılında DSÖ öncülüğünde Nairobi

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI TİSİNON 10 mg kapsül Ağızdan alınır. Her kapsül; Etkin madde: 10 mg nitisinon Yardımcı maddeler: Prejelatinize nişasta ve opak beyaz gövde / opak lacivert kapak No:3 sert jelatin kapsül

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Dünya Sağlık Örgütü 1 Şubat günü bir halk sağlığı acili uyarısı yaptı. Bu uyarı uluslararası düzeyde geçerli bir acil uyarı. Bu uyarının nedeni

Detaylı

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Tiroid Hastalıkları Gebelerin %2-3 ünde tiroid disfonksiyonu var Gebelik tiroid fonksiyonlarını

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM Prof. Dr. Hayri Ermiş İstanbul Tıp Fakültesi, Kadın Hast. Ve Doğum A.B.D. Perinatoloji B.D. Gebeliğin kriz sıklığına etkisi? Gebelerin 1/3 ünde kriz

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin Madde: Her bir ampul 1000 mg Kolin alfoskerat a

Detaylı

KULLANMA TALİMATI FERICOSE

KULLANMA TALİMATI FERICOSE KULLANMA TALİMATI FERICOSE 100mg/5ml İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Damar içine uygulanır. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 100 mg (20 mg/ml) elementer demire eşdeğer 2700 mg demir hidroksit

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Amniyosentezden önce bir şansınız daha var!

Amniyosentezden önce bir şansınız daha var! Hassasiyeti YÜKSEK ve GÜVENİLİR Bir Tarama Testi Fetal trizomilerin taranması ve Y kromozomunun değerlendirilmesinde kullanılan son derece gelişmiş bir kan testi Amniyosentezden önce bir şansınız daha

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI AMBREKS PEDİATRİK şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: 5 ml (1 ölçek) şurup solüsyonu, 15 mg ambroksol HCl içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol % 70 solüsyonu, metil paraben, propil paraben,

Detaylı

VUR de VCUG Ne Zaman, Kime?

VUR de VCUG Ne Zaman, Kime? Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji VUR de VCUG Ne Zaman, Kime? Doç. Dr. Selçuk Yücel Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı, Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı Antalya Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji

Detaylı

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi?

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi? GEBELİKTE HEPATİT Gebelik ve hepatit Gebelik ve hepatit iki ayrı durumu anlatır. Birincisi gebelik sırasında ortaya çıkan akut hepatit tablosu, ikincisi ise kronik hepatit hastasının gebe kalmasıdır. Her

Detaylı

Yeni Anket Verisi Girişi

Yeni Anket Verisi Girişi Yeni Anket Verisi Girişi lara ait kimlik verileri kesinlikle başka bir alanda paylaşılmayacaktır. ya ait özel veriler, sadece bilimsel çalışma merkezinin kendisi tarafından görüntülenebilecektir. proje

Detaylı

Doç Dr.Recai Türkoğlu MS hasta Okulu 28.05.2013

Doç Dr.Recai Türkoğlu MS hasta Okulu 28.05.2013 ms Doç Dr.Recai Türkoğlu MS hasta Okulu 28.05.2013 ÖZEL DURUMLARDA DEMİYELİNİZAN HASTALIKLAR MULTİPL SKLEROZ-GEBELİK MS hastalık olarak doğurganlık yada gebelik üzerinde negatif bir etki göstermiyor Bazı

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Sistemik Lupus Eritematozus

Sistemik Lupus Eritematozus www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Sistemik Lupus Eritematozus 2016 un türevi 2. TEŞHİS VE TEDAVİ 2.1 Nasıl teşhis edilir? SLE tanısı, diğer hastalıklar dışlandıktan sonra belirtiler (ağrı gibi),

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır. ESTRIOL Vajinal Krem, 1 mg Vajinal yolla veya haricen uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 1 gramında 1 mg östriol bulunur. Yardımcı maddeler: Dekalinyum klorür, Parfüm yağı, Dokusat sodyum, Propilen

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Doç. Dr. Habib BİLEN Atatürk Üniversitesi Tıp fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı SUNU PLANI Örnek olgu

Detaylı

Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan. Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD

Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan. Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD AED ve Yenidoğan YD da malformasyonlar AED ve yenidoğanın hemorajik hastalığı

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

Antifosfolipid Sendromu: Obstetrik Açıdan Yaklaşım. Dr. Gökhan Keser E.Ü.T.F İç Hastalıkları Romatoloji 25.02.2011

Antifosfolipid Sendromu: Obstetrik Açıdan Yaklaşım. Dr. Gökhan Keser E.Ü.T.F İç Hastalıkları Romatoloji 25.02.2011 Antifosfolipid Sendromu: Obstetrik Açıdan Yaklaşım Dr. Gökhan Keser E.Ü.T.F İç Hastalıkları Romatoloji 25.02.2011 Obstetrik sorunlara neden olabilecek belli başlı romatolojik hastalıklar Sistemik Lupus

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ Sayfa No: / 5. AMAÇ: Bu Prosedürün amacı Sakarya Yenikent Devlet Hastanesinde yapılan faaliyetlerde "Hasta ve Çalışan Güvenliği" açısından oluşabilecek tehlikeleri tanımlayarak, bu tanımlamalar neticesinde

Detaylı

Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi

Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Trombozun komplikasyonları Trombozun kliniği; tromboembolik olayın yerine,

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

ANCA ilişkili vaskülitler: Sınıflandırma ve tedaviye güncel bakış Dr Hayriye Sayarlıoğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi

ANCA ilişkili vaskülitler: Sınıflandırma ve tedaviye güncel bakış Dr Hayriye Sayarlıoğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi ANCA ilişkili vaskülitler: Sınıflandırma ve tedaviye güncel bakış Dr Hayriye Sayarlıoğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tanım Damar duvar yapılarına karşı lökositlerin inflamatuar cevabı Damar duvar bütünlüğü

Detaylı

This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics)

This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics) Kanser ve genler This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics) Vücudumuz milyonlarca hücreden (cells) meydana gelir.

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Gebelik ve Postpartum dönemde Demir Eksikliği Anemisi Yeni Tedaviler. Prof. Dr. Cansun Demir

Gebelik ve Postpartum dönemde Demir Eksikliği Anemisi Yeni Tedaviler. Prof. Dr. Cansun Demir Gebelik ve Postpartum dönemde Demir Eksikliği Anemisi Yeni Tedaviler Prof. Dr. Cansun Demir Neden Önemli? Demir eksikliği Dünyada en sık rastlanan anemi Demir eksikliği 4-5 milyar (dünya nüfusunun %66

Detaylı

PREMATÜRE BEBEKLERİN FİZYOLOJİSİ

PREMATÜRE BEBEKLERİN FİZYOLOJİSİ PREMATÜRE BEBEKLERİN FİZYOLOJİSİ TANIMLAR Preterm/Prematüre Bebek- 37 gestasyon haftasından önce doğan Gestasyon yaşına göre sınıflandırma Prematüre (erken doğan)

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet Gül TJOD İstanbul, Ocak 2013. Not: Bu sunum daha önce MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012, İstanbul da yapılmıştır

Doç. Dr. Ahmet Gül TJOD İstanbul, Ocak 2013. Not: Bu sunum daha önce MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012, İstanbul da yapılmıştır Doç. Dr. Ahmet Gül TJOD İstanbul, Ocak 2013 Not: Bu sunum daha önce MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012, İstanbul da yapılmıştır Trombofili etkenleri ve gebelik Kalıtsal trombofili Faktör V Leiden Prothrombin

Detaylı

Gebelikte Romatoid Artrit Tedavisi: Derleme DERLEME. Rheumatoid Arthritis Treatment during Pregnancy: Review. Mehtap Bozkurt Demet Uçar

Gebelikte Romatoid Artrit Tedavisi: Derleme DERLEME. Rheumatoid Arthritis Treatment during Pregnancy: Review. Mehtap Bozkurt Demet Uçar ERLEME Gebelikte Romatoid Artrit Tedavisi: erleme Mehtap Bozkurt emet Uçar iyarbakır Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği. iyarbakır ÖZET Yetişkinlerin yaklaşık %1-2 sini

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. SPRAMAX 1.5 M.I.U film kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her kaplanmış tablet; 1.500.000 IU Spiramisin içerir. Yardımcı maddeler: Hidroksipropil selüloz, Prejelatinize Mısır Nişastası,

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 Nöbet Beyin hücrelerindeki aşırı ve anormal elektrik deşarjına bağlı olarak serebral fonskiyonların baskılanması ile sonuçlanan bir durum Epilepsi

Detaylı

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar HBV nin GEBELİĞE ETKİLERİ HBV, fertiliteyi etkilemez Proinflamatuar sitokin salınımını arttırsa da Maternal ve

Detaylı

Vaskülit nedir? Dr Figen Yargucu Zihni Ege Üniversitesi İç Hastalıkları-Romatoloji 07.03.2015

Vaskülit nedir? Dr Figen Yargucu Zihni Ege Üniversitesi İç Hastalıkları-Romatoloji 07.03.2015 Vaskülit nedir? Dr Figen Yargucu Zihni Ege Üniversitesi İç Hastalıkları-Romatoloji 07.03.2015 Sunum akışı Tanım Sınıflama Klinik bulgular Tedavi Vaskülit Kan damarlarının nekroz ve inflamasyonu ile seyreden

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması

İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması Itır Aktürk, Sena Bahadıroğlu, S. Gayenur Büyükberber, Sümeyye Gürbüz Danışman: Prof. Dr. Filiz F. (Bilgin) Yanık ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

PREEKLAMPSİ. Dr. Sadettin Güngör. Yeni ACOG Önerileri. Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Perinatal Merkezi İstanbul

PREEKLAMPSİ. Dr. Sadettin Güngör. Yeni ACOG Önerileri. Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Perinatal Merkezi İstanbul PREEKLAMPSİ Yeni ACOG Önerileri Dr. Sadettin Güngör Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Perinatal Merkezi İstanbul Plan Giriş Preeklamsinin önemi Preeklampsi araştırmaları Cemiyetler ve

Detaylı

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Prenatal tarama testleri kavramları Tarama testi: Normal vakalarda anormal sonuçlar, hasta vakalarda normal sonuçlar elde edilebilir.

Detaylı

Hamilelik. www.ibhd.org.tr. Hamilelik. s k sorulan sorular ve yan tlar. nflamatuvar. Barsak Hastal. nflamatuvar. Barsak Hastal klar Derne i

Hamilelik. www.ibhd.org.tr. Hamilelik. s k sorulan sorular ve yan tlar. nflamatuvar. Barsak Hastal. nflamatuvar. Barsak Hastal klar Derne i ve s k sorulan sorular ve yan tlar Barsak Hastal klar Derne i www.ibhd.org.tr ÖNSÖZ Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı sıklıkla genç yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Aile kurmayı planlayan bu genç hastalar,

Detaylı

Gebelikte Tromboz ve Tromboproflaksi. Dr Şahika Zeynep Akı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı

Gebelikte Tromboz ve Tromboproflaksi. Dr Şahika Zeynep Akı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Gebelikte Tromboz ve Tromboproflaksi Dr Şahika Zeynep Akı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Gebelikte Ölüm Nedenleri Roos- Hesselink JW Heart 2009 Gebelikte Tromboembolik Olay Epidemiyoloji

Detaylı

Antifosfolipid Sendromu

Antifosfolipid Sendromu Kocatepe Tıp Dergisi The Medical Journal of Kocatepe 5: 17-21 / Eylül 2004 Afyon Kocatepe Üniversitesi Antifosfolipid Sendromu Antiphospholipid Syndrome Belgin SELAM, Ata TOPÇUOĞLU Abant İzzet Baysal Üniversitesi,

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Juvenil Dermatomiyozit

Juvenil Dermatomiyozit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil Dermatomiyozit 2016 un türevi 2. TEŞHİS VE TEDAVİ 2.1 Çocuklarda, erişkinlere göre farklı mıdır? Yetişkin kişilerde dermatomiyozit altta yatan kanserlere

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Kronik ürtikerde güncel tedaviler

Kronik ürtikerde güncel tedaviler Kronik ürtikerde güncel tedaviler Dr. Emek Kocatürk Göncü İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesi Sunum akışı EAACI/GALEN/EDF/WAO Ürtiker Kılavuzu Amerikan Allerji İmmunoloji Akademisi Ürtiker Kılavuzu

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı