ÇÖZÜCÜLER VE ÇÖZELTİLER. O o C. Donma Noktası. Damıtma. ayrışma işlemi. örnektir. Çözücü. olabilir. sonucu oluşur. Çözünme. hızlandırır.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇÖZÜCÜLER VE ÇÖZELTİLER. O o C. Donma Noktası. Damıtma. ayrışma işlemi. örnektir. Çözücü. olabilir. sonucu oluşur. Çözünme. hızlandırır."

Transkript

1 ÜNİTE 5 ÇÖZÜCÜLER VE ÇÖZELTİLER Bulut Bulut Yağış Yağış Su Buharı Su Buharı Su Döngüsü Su Döngüsü Su Su O C 0C 0 Dnma Nktası Damıtma Buz erime nktası Buz 0C 0 Erime Nktası Buharlaştırma Buharlaştırma Alkl örnektir örnektir Damıtma ayrışma işlemi Yğunlaştırma Tuz Yğunlaştırma ayrışma işlemi Su Alkl örnektir Diğer örnektir Çözücüler bileşenlere ayrılabilir Asetn Asetn örnektir Çözücü Çözücü Tuzlu Su Tuzlusuı Su Hetrejen Hetrejen Deniz Deniz Çözünen örnektir örnektir en büyük çözelti en büyük çözelti bileşendir Çözünen snuç luşur bileşenidir Çözünme bileşenidir Çözelti Çözelti örnektir snucu luşur Çözünme labilir labilir örnektir labilir Saf Madde Karışım labilir labilir labilir Karışım Madde Saf Madde labilir Hmjen labilir Madde labilir Tuz tuz Sıcaklık hızlandırır Karıştırma sıcaklık hızlandırır hızlandırır karıştırma hızlandırır Katının küçük tanecikli lması katının küçük tanecikli lması

2 5 Giriş Etkinlikleri Tpraktan yapacağınız maket dere yatağı üzerine bir litre kadar saf suyu dökünüz ve maketin uç tarafına döktüğünüz suyu tplayacak şekilde bir beher yerleştiriniz. Tpladığınız su, saf sudan farklı mıdır? Elde ettiğimiz suyu bir miktar bekletirsek bulanıklığın büyük bir bölümü azalmış lmasına rağmen yine de bir miktar asılı parçacık az da lsa bulanıklık yapacaktır. Az bulanık suya labratuvarınızda bulunan alüminyum klrür tuzundan kyup bekletirseniz ve dekante ederseniz ne gözlemlersiniz? Elde ettiğiniz su içilebilir mi? Gözle göremediğimiz hastalık yapıcı bakteri ve mikrpları yk etmek için ne yapmalıyız? Yukarıdaki srulara verdiğiniz yanıtları fen bilgisi defterinize nt ediniz. Arkadaşlarınızın yanıtları ile karşılaştırıp tartışınız. Tartışmanın snuçlarını da defterinize nt ediniz. Ünite snunda cevaplarınızı kısa bir tartışma ile gözden geçiriniz. Eşit kütleli kesme şeker ve tz şekerin,eşit hacimli sğuk suda ve sıcak suda çözünme zamanlarını ölçünüz böylece çözünme hızına sıcaklığın ve tane büyüklüğünün etkisini bir ilke larak yazınız. Bir buz parçasının belli bir nktasına kuvvet uygularsak ne lur? Neler kullanırsınız? Yaklaşık 20cm uzunluğunda ince bir tel,biraz yapışkan bant, bir şişe ve ağırlık yapması için kaşık gibi şeyler labilir. Nasıl bir yl izlersiniz? Telin uçlarını ikişer tane ağır kaşığa dlayın ve bantlayın. Buz parçasını şişenin ağzından dengeleyin. Teli,kaşıklar şişenin iki yanından eşit larak sallanacak biçimde buzun üzerine yerleştirin. Ne lacağını izleyin. Elde ettiğiniz snuç hangi bilimsel ilke ile açıklanabilir. Yazın, testideki su nrmal şişedeki suya göre daha sğuktur. Nedenini araştırınız. Yazın mermerler silindiğinde kuruyan mermerin yüzeyi silinmeyen mermere göre daha serin lur. Nedenini araştırınız. Yukarıdaki durumların nedenini arkadaşlarınızla tartışınız verdiğiniz yanıtları fen bilgisi defterinize nt ediniz. Ünite snunda cevaplarınızı kısa bir tartışma ile gözden geçiriniz. 60

3 ÇÖZÜCÜ VE ÇÖZELTİLER Çözücüler ve Çözeltiler Denizler, dünyanın en büyük çözeltisidir. Yeryüzünün %70'i denizlerle kaplıdır. Denizlerdeki çözücü sudur. Deniz suyu içme suyu larak kullanılamaz; çünkü deniz suyu içerisinde çözünmüş birçk kimyasal vardır. Denizde yüzerken su yutulduğunda bu durum çk daha iyi anlaşılır. Deniz suyunda bulunan tüm kimyasal maddelere çözünen deriz. Denizlerden her gün çk miktarda su buharlaşmaktadır fakat deniz suyu seviyesi azalmamaktadır. Su buharı yğunlaştıkça yağmur yağar ve buharlaşan su tekrar denize dökülür. Su döngüsünde bu laylar meydana gelir. Şimdi kuduğunuz bu parçayı anlayabildiniz mi? Eğer cevabınız hayır ise hiç üzülmeyin. Beşinci bölümün amacı size çözücü, çözünen, çözelti, buharlaşma, çözünme ve başka diğer kavramları öğretmektir. Beşinci bölümü bitirdiğinizde, bu sayfayı bir kez daha kuyun daha iyi anlayabileceğinizi göreceksiniz. 61

4 5 5.1 A Su ve Su Döngüsü Su, çevremize baktığımızda genellikle sıvı larak görülür. Suyun katı ve gaz halleri de bulunmaktadır. Suyun katı haline buz, gaz haline ise su buharı denir. Su buharı yğunlaşınca çk küçük su damlacıkları luşur. Su buharı görünmezdir Buzun erime nktası 0 C'tır. Bu sıcaklık ayrıca suyun dnma Erime Buharlaşma nktasıdır. Su her sıcaklıkta buharlaşabilir ve kaynama nktası C 'a ulaştığında buharlaşma maksimum lur. Dnma Yğunlaşma Su Döngüsünde erime, dnma, buharlaşma ve yğunlaşma layları etkin bir rl üstlenir. Su döngüsü yeryüzündeki suyun buharlaşıp havaya karışması, bulutları luşturması ve yağış larak yeryüzüne geri dönmesi sürecinde izlediği yldur. Dünyadaki su devamlı larak dönüşüme uğrar. Su döngüsü, içilebilir suyun dğal geri dönüşüm işlemidir; ancak sn yıllarda artan çevre kirliliğinden dlayı içilebilir su kaynakları ldukça azalmıştır. Su Döngüsü Buharlaşma Deniz Erime nktası = Dnma nktası Yğunlaşma Yüzeysel Akıntı Yeraltı Sularının Akışı Yeraltı Suyu Yağmur Kar ve Buz Tprağa Geçiş 1- Aşağıdaki laylar snucunda ne luşur? A) Buz eridiğinde B) Su buharlaştığında C) Su dnduğunda D) buhar yğunlaştığında 2- Erimede katı sıvıya dönüşür. Örnekteki ilişki dikkate alındığında aşağıdaki hal değişimlerinde ne lur? A) dnma B) buharlaşma C) yğunlaşma 3- Su döngüsünde neler lmaktadır. Açıklayınız. Araştır : Oturduğunuz şehre yılda rtalama ne kadar yağmur düşer? Biliyr muydunuz? Dünyamızda yağmurların 3/4'ü denizlere yağmaktadır. Denizlerde yğunlaşan su, buharlaşan sudan daha fazladır. Milynlarca yıl önce dünyamızda su, buhar larak bulunuyrdu. 62

5 Çözücüler ve Çözeltiler 5.1 B- Su ve Buzun Bazı Özelikleri Kışın çk sğuk lduğu günlerde ülkemizde, nadiren de lsa kar yağışı ve dn layı lmaktadır. Buz erirken çevreden ısı alır ve sıcaklık sabit kalır. Su dnduğunda neler lur? 1-Diğer maddelerin aksine su dnduğunda genleşir. 2-Bu genleşmeden dlayı buzun yğunluğu sudan az lur. 3- Safsızlıklar D.N. sını düşürür bu nedenle tuzlu su 0 C'ın altında dnar 4-Buza basınç uygulanınca erir. 5-Su buz lurken sıcaklık sabit kalır. Niçin? Buz pateninin altındaki basınç çk büyük lduğundan buz erir ve gerçekte patenler suda kayar. Alman bilim adamı Gabriel Fahrenheit, buzu çeşitli tuzlarla karıştırarak yaptığı deneylerde bazı tuzların erime nktasını daha fazla düşürdüğünü fark etti. Elde ettiği en düşük sıcaklığı,icat ettiği Fahrenayt termmetresinde sıfır larak kabul etti ve bu 0 sıcaklık -18 C'a eşdeğerdir. Sıcaklık Ölçekleri Su dnduğunda genleşir. Bundan dlayı buzdlabındaki su şişesi kırılır. Genleşmeden dlayı meydana gelen kuvveti bir düşününüz. Buz sudan daha az yğun lduğundan bardağa knmuş buz parçası suda yüzer. Kışın yllara tuz dökülmesinin sebebi buzun erime nktasını düşürüp 0C ın altındaki sıcaklıklarda buzlanmayı önlemektir. Böylece araçların kaymasından dlayı ileri gelebilecek kazalar önlenmiş lur. 1-Buz suya dönüşünce ; A) Hacmi nasıl bir değişim gösterir? B)Yğunluğu değişir mi? Niçin? 2-Bardaktaki buz su üzerinde niçin yüzer? 3-Kışın yllara tuz dökülmesinin sebebini açıklayınız. 5-Karlar eriyinceye kadar patlamış brular fark edilmez. Bunun sebebi nedir? Açıklayınız. Narenciye bahçelerini dn layına karşı krumanın en etkili dğal yöntemi etrafındaki serviler ve kamışlardır, nları kruyalım. Biliyr muydunuz? Suyun hacminin en küçük, yğunluğunun en büyük lduğu sıcaklık +4 C'tır.Bu yüzden kışın dnan göllerde yğun su dibe çöker ve balıklar yaşamlarını sürdürürler. Arabaların radyatörlerine suyun dnmaması için antifriz knur. 63

6 5 5.2 A- Buharlaşma Su buharlaştığında sıvı halden gaz haline dönüşür. Buharlaşma 0 C ve 100 C arasındaki herhangi bir sıcaklıkta labilir. Buharlaşma her zaman için aynı hızda meydana gelmez. Buharlaşma bazen çabuk bazen de yavaş lur. Islak lan herhangi bir nesneyi çabucak kurutmak için; 1-Isıt 2- Kuruması için ser 3-Üzerine hava püskürt Suyu sıvı halden gaz haline dönüştürmek için Isı Enerji'si gereklidir. Su ısıtıldığında yüksek enerjili lduğu için daha çabuk buharlaşır. Su geniş bir yüzeyde, dar bir yüzeye göre daha çabuk buharlaşır. Islak lan çamaşırlar serildiğinde daha klay kurur. Esintili hava luşan buharı anında uzaklaştırır. Islak cisimlerin üzerine hava püskürttüğümüzde nları daha klay kuruturuz. Yüksek sıcaklık, geniş yüzey ve esintili hava buharlaşmayı hızlandıran faktörlerdir. Süt tzu, sütün suyunu buharlaştırarak üretilir. Süt uzun süre buharlaştırılırsa bzulur bundan dlayı buharlaşma çk çabuk lmalıdır. Süt tzu yapımında yüksek sıcaklık, geniş yüzey ve hava püskürtme işlemlerine ihtiyaç duyulur. Süt tzu, püskürtmeli kurutucuda üretilir. Süt çk küçük damlacıklar halinde püskürtülürken aynı anda sıcak hava da püskürtülür böylece sütün suyu anında buharlaşır. Geriye kalan süt tzu ise kurutucunun tabanında tplanır ve paketlenmek üzere devamlı larak alınır. Sıcak Hava Küçük Damlacıklar Halinde Püskürtme Süt Girişi Sıcak Hava Süt Tzu Alınır Püskürtmeli kurutucunun basit şekli 1-Özdeş ısıtıcılarda eşit miktarda su ayrı ayrı buharlaştırma kabına ve deney tüpüne knduğunda, buharlaşma kabındaki su niçin daha çabuk buharlaşır? 2-Denizlerden ve göllerden tuz elde etmek için suyu buharlaştırırken derin ve dar yüzeyli havuzlar mı, yksa sığ ve geniş yüzeyli havuzlar mı tercih edilir? Açıklayınız. 3-Buharlaştırmayı hızlandıran faktörleri dikkate alarak,sizce çamaşır kurutma nasıl bir günde tercih edilmelidir?açıklayınız. Biliyr muydunuz? Üretilirken rtaya çıkan peynir altı suyu süt tzuna dönüştürülmediğinden kanalizasyn brularını çürütür. Yiyecekleri bzan bakteriler susuz rtamda üreyemezler; bu nedenle süt tzu uzun ömürlüdür. 64

7 5.2 B- Suyun Her Damlası Önemlidir. Çözücüler ve Çözeltiler Ülkemizin yazın kurak lması nedeniyle kuru tarım larak adlandırdığımız, yalnız yağmur sularından faydalanılarak yapılan tahıl ekimi yapılamaz. Yazın, nadiren de lsa yağmur yağdığında sıcak, esintili ve kuru hava tprağı hemen kurutur dlayısıyla sebze ve meyve yetiştirme sulama ile mümkündür. Sulama bitkinin ihtiyaç duyduğu ve yağışla karşılanamayan suyun bitkinin kök bölgesine gereken yer ve zamanda verilmesidir. Bu şekilde yapılan tarıma sulu tarım denir. Sulu tarım yapılırken yalnız buharlaşmanın neden lduğu su kaybı çk büyüktür. Buharlaşmanın azaltılması ve suyun bşa harcanmaması için önerilebilecek bazı yöntemler aşağıdadır: Setil Alkl Su Yağmur sularının biriktiği göletlere setil alkl dökülür. Setil alkl göletin yüzeyini çk ince mumlu bir katı tabaka ile kaplar ve altındaki suyun buharlaşmasını önler. Ülkemizde sn yıllarda uygulanan damla sulama sistemi önemli miktarda su tasarrufu sağlıyr. Yeraltı sularının tuzlanmaya başlamasıyla birlikte narenciye bahçelerini sulama sıkıntısı yaşayan Güzelyurt bölgesinde su tasarrufu yönünden önemli bir rahatlama sağladı. Bitkiler su tasarrufu amacıyla yanları açık üzeri naylnla kaplı tünellerde yetiştirilir.güneş ışınları suyun tpraktan buharlaşmasını sağlar. Buharlaşan su tünelin tavanına çarpınca yğunlaşır ve yeniden tprağa düşer. Ağacın kökü çevresine taş yığılarak tprağın kurumasını engelleriz. Taş yığını ayrıca çk az bir miktar su tplanmasına da yardım eder. Geceleyin taşlar çk çabuk sğuduğundan havadaki su buharı taşa çarptığında yğunlaşır ve çk küçük çiğ tanecikleri yapar ve tprağa dğru akar. 1-Sulama nedir? Niçin önemlidir? 2-Setil alkl kullanarak su nasıl tasarruf edilir? Açıklayınız. 3-Evimizde veya çevremizde suyu ülkemiz şartlarını dikkate alarak nasıl tasarruflu kullanmalıyız? Bu knudaki düşüncelerinizi belirtiniz. Yazın, bahçenizi geceleyin sularsanız buharlaşma az lacağından su kaybı azaltılmış lur. Biliyr muydunuz? Dünyada, tarımın yüzde 15'i sulu tarım larak yapılmaktadır. Sulu tarımda elde edilen ürün, susuz tarıma göre yaklaşık iki kat fazladır. Sulu tarımı ilk larak 7000 yıl önce Mısırlılar, Nil nehrinden kanallar açarak uyguladılar. 65

8 5 5.2 C- Buharlaşma Yluyla Sğuma Bir bardak su, içerisinde çk sayıda mlekülün hareket ettiği bir kütledir. Su mleküllerinin enerjisi birbirinden farklı lduğundan hızları da farklıdır. Yüksek enerjili bir su mlekülü yüzeye yakın lduğu zaman suyun yüzeyinden ayrılabilir. Bu laya buharlaşma deriz. Buharlaşma layını gözlemleyemeyiz. Ancak milynlarca yüksek enerjili su mlekülünün suyun yüzeyinden ayrılması snucunda bardaktaki su seviyesinin azaldığını gözlemleyebiliriz. Buharlaşma devam ederken, birçk mlekül çevreden ısı alarak yüksek enerjili duruma geçer ve böylece yüzeyden uzaklaşmak için yeterli hıza ulaşır. Bir sıvı buharlaşınca çevreden Isı Enerji'si alır ve çevreyi serinletir. Yüzdükten veya terledikten snra üzerimizdeki su veya ter kururken vücudumuzun ısısını kullanarak buharlaşır ve kendimizi serinlemiş hissederiz. Buzdlabının çalışması buharlaşan sıvının çevreden ısı alma ilkesine dayanır. Buzdlabının brularında fren vardır; bu madde klayca buharlaşıp yğunlaşabilir. Sıvı Gaz 3- Sıvı fren ince bir vanadan geçirilince. Basınç düşer. 4- Buzdlabının içerisinde basınç düşünce sıvı fren buharlaşarak gaz lur ve ısı buzdlabının içerisinden alınır. Böylece buzdlabı sğur. Mtr 2- Mtrun uyguladığı basınçtan dlayı gaz yğunlaşır. bu lay buzdlabının arkasındaki siyah brularda meydana gelirken çevreye ısı verir. 1- Mtr frenun hareketini sağlar Bir karpuzu rtadan ikiye ayırdıktan snra 3-5 dakika güneşte tutarsak karpuz sğur. 1- Buharlaşma nedir? 2- A) Bir maddenin nasıl sğutulduğunu kısaca anlatınız. B) Bir buzdlabı içerisinde bulunduğu dayı nasıl ısıtır? Açıklayınız. 3- A) Bir gaz sıvıya dönüştüğü zaman çevreye enerji verir mi, yksa çevreden enerji alır mı? B) Bir sıvı gaza dönüştüğü zaman çevreye enerji verir mi, yksa çevreden enerji alır mı? Biliyr muydunuz? Bir gaz yğunlaşınca dışarıya ısı verir. Kerpiç evlerin yazın betn evlere göre daha serin lmasının sebebi saman ve tprağın tuttuğu suyun çk yavaş buharlaşmasıdır. 66

9 5.3 A- Çözünenler, Çözücüler ve Çözeltiler. Çözücüler ve Çözeltiler Bir şeker kristali su içerisine knulunca çözünür. Çözünme layı: - Su mlekülleri şeker kristallerine çarpar. - Kristalin yüzeyindeki şeker mleküllerini kristal yüzeyinden uzaklaştırır. - Su mlekülleri şeker mleküllerinin etrafını sarar ve hmjen bir karışım luşur. Şeker suda çözündüğünden dlayı şekere çözünen, suya çözücü, şekerli suya ise çözelti diyruz. Çözücü su lduğu için sulu çözelti de denilebilir. Çözeltiler bir maddenin diğeri içerisinde hmjen (her tarafında aynı) larak dağılması ile meydana gelir. Çözeltiler tek fazlıdır. Şekerli su çözeltisi meyve kmpstlarında, reçel veya macun yapımında kullanılır. Çözünen + çözen = çözelti şeker + su = şekerli su Sıcaklık, karıştırma ve katının sıvıya temas yüzeyi çözünme hızını artıran faktörlerdir. İki aşçı birbirinden habersiz kadayıf yapmak için bir litre suya 500 gr şeker dökerek şerbet (şekerli su) hazırladı. Şerbetin luşumu hangisinde daha hızlıdır. + Tz şeker + Yüksek ısı + Karıştırma Tz şeker + Yüksek ısı 1- Aşağıdakilerin anlamlarını açıklayınız. A)Çözen B) Çözünen C) Çözelti 2- Denizdeki çözücünün adı nedir? 3- Denizdeki çözünen maddelerden bir tanesinin adını yazınız. 4- Yandaki deneylerde eşit miktarlardaki tuz A,B,C ve D beherlerine aynı anda atıldı. Beherleri çözünme sırasına göre sıralarken açıklamasını da yapınız.. 5- Çayımıza şeker kyunca niçin karıştırırız? Araştır ve bul : Kladaki çözünen maddeler nelerdir? Plastik kaplarda sıcak yiyecek ve içecek tüketmeyelim. 20 C 30 C 40 C Biliyr muydunuz? 50 C Kireç, suda çözünmez deriz ama aslında 100gr. suda 0.1gr. kireç çözünür. Tüm maddeler, çk az da lsa çözünür. Limnata hazırlarken limn suyuna eklenen şeker miktarı yeterli değilse limnata erken bzulur. Şeker/limn suyu = 2/1. 67

10 5 5.3 B- Su Dışındaki Çözücüler Su en önemli çözücüdür çünkü birçk maddeyi çözer. Diğer çözücülere göre su, daha ucuz ve bldur. Su, günlük hayatta çk değişik amaçlar için kullanılır. En fazla su, çamaşır makinelerinde tüketilir. Su birçk lekeyi kendi başına çıkarabilir ayrıca sabun ve deterjanla birlikte hareket ederek etkin bir temizlik sağlar. Sabun ve deterjanla bile bazı lekeleri çıkarmayı başaramayabiliriz.. Bu durumda farklı çözücüler kullanırız. Bir arabanın makinesindeki kirli yağı su ile temizleyemeyiz. Tırnak cilâsını su ile çıkaramayız. 1-Su niçin çk önemli bir çözücüdür? Açıklayınız. 2-Su niçin çamaşırları yıkamada fayda sağlar? 3-Su niçin sakızı pantlndan çıkaramaz? 4-Oje suda niçin çözünmez? 5-Araştır: Kuru temizlemenin çevreye ve insan Sağlığına etkilerini araştırınız. Kuru temizleme gerektirmeyen kıyafetler satın alalım. Yukarıdaki maddeleri çözmesi için suyun dışındaki çözücüleri kullanırız: Benzin yağı çözer dlayısı ile makinistler arabanın makinesini temizlemek için benzin kullanır. Asetn ise jeyi çözer. Asetn tırnakların jeden temizlenmesi için kullanılır. Giyeceklerin üzerinden lekeleri çıkarmak için önce sabunlu su ile yıkamalısınız. Eğer işe yaramıyr ise başka çözücüleri denemelisiniz. Yalnız ne yaptığınızı çk iyi bilmeniz gerekir; çünkü bazı çözücüler el yapımı kumaşları da çözebilir veya sağlığa zarar verebilir. Lekeleri çıkarmak için kuru temizlemeye başvurulur. Kuru temizleme, giyeceklere su kullanmadan yapılan temizleme işidir ancak bu işlem sırasında kullanılan kimyasallar sağlığa ve çevreye çk zararlıdır. Biliminsanlarının kullandığı önemli bir genelleme Benzer, benzeri çözer deyimidir. Kimyasal özellikleri bakımından benzer maddeler birbirini çözebilir. Biliyr muydunuz? Birçk çözücü, alev alabilir; birçğu da zehirlidir. Satılan giyecekler üzerinde nasıl temizleneceği hakkında bilgi vardır. 68

11 5.3 C- Su İçermeyen Çözeltiler Çözücüler ve Çözeltiler Günlük yaşamda birçk su içermeyen çözeltiler de kullanılır. Tentürdiyt bu çözeltilerden bir tanesidir; iyt ve alklden luşur. Tentürdiyt Vernik tahta üzerine çözelti larak sürülür. Çözücüsü lan tiner buharlaştığında geriye kruyucu katı reçine kalır. Tentürdiyt : İlk yardım çantalarında bulunan bir antiseptik çözeltidir. Kesiklere sürüldüğünde mikrpları öldürür. Alkl iydu sudan daha iyi çözdüğünden çözücü larak kullanılır. Çözelti yaralara sürüldüğünde iydu her tarafa yayar. Alkl uçucu lduğundan hemen buharlaşır ve geriye kalan kuru iyt görevini yapar. Çözücüler genellikle çözünenleri daha iyi yaymak için kullanılır. Klnya çeşitli esansların alkldeki çözeltisidir. Klnya cilde sürüldüğünde alkl deride hemen buharlaştığından esansın kkusu çevreye yayılır. 1-İyt yara üzerine niçin katı larak değil de çözelti larak sürülür? Açıklayınız. 2-Kapıları fırça ile byarken niçin byaya arada bir çözücü ilave ederiz? İlave ettiğimiz çözücü nedir? 3-Cildimize parfüm sürdüğümüzde, kkusu çevreye nasıl yayılır? Açıklayınız. Bya, tiner ve tipeks gibi su içermeyen çözeltiler insan sağlığına zararlıdır. Bazı sıvı düzelticiler 'Tipeks' yazı üzerine sürüldükten snra çözücüsü lan triklretan hemen buharlaşır ve geriye düzgün yayılmış beyaz çözüneni kalır. Biliyr muydunuz? 1kg. gül yaprağından 1.2gr. saf esans elde edebilirsiniz. 69

12 5 5.4 A- İçilebilir Su Yağmur suyu ve dağlardaki pekçk kaynaktan gelen su içime uygundur. Aşağılara inildikçe dere ve nehirlerden akan sular baraj, göl ve göletlere tplanmadan önce ; - Akarken bir miktar tprak gibi suya bulanıklık veren asılı birçk parçacığı da beraberinde taşır, - Bakterileri tplar, - Suyun kalitesini etkileyecek lan bir miktar inrganik maddeyi de çözer. Örneğin tarımda kullanılan suni gübreler yağmur suları ile birlikte derelere ve nehirlere taşınır. Oradan da baraj gölü ve göletlerdeki suya karışır ve suyun içilebilir özelliğini bzar. Baraj Suyu SU ARITIMI Üstü Kapalı Dep Kalın Filtre büyük katı parçacıklar süzülür Pmpa Küçük parçacıklar alüminyum klrür gibi ilave edilen kimyasallarla çöktürülür. Kum ve çakıl taşları ile süzme yapılır. Klr ilave edilir. Çeşme Suyu Su Kirliliği nedir? Su Kirliliği, su kaynaklarının kullanılmasını bzacak veya zarar verme derecesinde niteliğini düşürecek şekilde suyun içerisinde rganik, kimyasal ve biyljik herhangi bir maddenin bulunması larak tanımlanır. Suların kalitesine ve kullanımına etki eden önemli özelikler kısaca sıcaklık, renk, bulanıklık, kku, tat ve asılı maddelerdir. Yeraltı sularının kalitesi, içinde bulunan iynların miktarına göre değişir. Yeraltı sularının kalitesini belirleyen önemli bir faktör de tprağın jeljik yapısıdır. 1-Sizce dağlık bölgelerde kaynaklardan akan sular neden derelerden akan sulara göre daha temizdir? 2-İçme suyuna evimize ulaşmadan önce niçin klr ilave edilir? 3-Yüzme havuzlarındaki suya içme suyundan daha fazla klr katılır. Neden? Dünyamızda içilebilir su kaynakları gün geçtikçe azalmaktadır. Dlayısıyla hepimizin çevreyi kirletmemek ve krumak gibi önemli bir görevi vardır. Şişe suyunda bulunan kimyasallar ambalajda yazılıdır. Kimyasalların fayda ve zararlarını tartışınız. Biliyr muydunuz? Dünyada yaklaşık 1,500,000,000 kişi temiz lmayan içme suyu içiyr. 25,000,000 kişi her yıl kirli su içtiğinden dlayı ölüyr. 70

13 5.4 B- Suyu Saflaştıralım Çözücüler ve Çözeltiler Çeşme suyu berrak gözükse de saf değildir. İçerisinde çözünmüş çeşitli kimyasal maddeler vardır. Çeşme suyu saat camı üzerinde buharlaştırıldığı zaman camın üzerinde beyaz katının kaldığını görebilirsiniz. Söz knusu beyaz katı suyun içerisinde çözünmüş kimyasallardır. Basit damıtma ile saf su deniz suyundan elde edilebilir. Damıtma sıvıyı buharlaştırma ve luşan buharı sğutucudan geçirdikten snra yğunlaştırma işlemidir. Ateş Termmetre Sğuk Su Çıkışı Damıtma Cihazı Baln Çeşme Suyu Sğuk Su Girişi Saf Su Damıtmada çk fazla enerji harcanır. Bu yöntem eknmik lmadığından içme suyu elde etmek için genellikle kullanılmaz ancak Suudi Arabistan gibi suyun az, enerjinin bl lduğu ülkelerde kullanılmaktadır. Dünyanın en büyük deniz suyu arıtma tesisi Suudi Arabistan dadır. Ülkenin su ihtiyacının %50'sini karşılıyr. Ülkemizde, köylerde üzümden elde edilen şaraptan, zivaniya yapmak için imbik denilen basit bir damıtma cihazı kullanılır. Gemilerde genellikle damıtma cihazı bulundurulur. Özellikle bazı turistik gezi gemileri tüm içme suyunu bu ylla sağlar. Diğer gemiler ise damıtma cihazını ihtiyaç duyulması durumunda emniyet larak taşırlar. 1973'te dünya yat yarışlarında Chay Blyth ve mürettebatı içme suyu tankının delik lmasından dlayı susuz kalınca düdüklü tencereden kendi basit damıtma cihazını yaptılar. Biliyr muydunuz? 1- Damıtılmış su nedir? 2-Damıtılmış su tamamen tatsız iken deniz suyunda tat vardır. Bu durumun sebebini açıklayınız. 3-Araba aküsü ve ütülerde saf su kullanılır.neden? Uzay mekiğinde hidrjen ve ksijenin yanma reaksiynundan elde edilen enerjinin yanında açığa çıkan saf su, içerisine mineraller katılarak içme suyu larak kullanılır. Saf su elektriği çk az iletir. 71

14 5 5.4 C- Suyu Bilinçli Kullanalım Günümüzde tatlı su kullanımı esas larak üç alanda lmaktadır. Kullanılan suyun %61'i tarımda, %23'ü endüstride ve % 8'i gıda ve knutlarda kullanılmaktadır. Tatlı sular dünyadaki suların %2.78'ini luşturmaktadır, büyük bir kısmını (%2.15) kutuplardaki buzullar teşkil eder. Bu miktarın sadece 0.62'sini tatlı yeraltı suları, % 0.001'ini tatlı su gölleri ve nehirler luşturur. Su genellikle nerelerde kullanılıyr? Evlerimizde kullandığımız suyun. % 55'i çamaşır ve bulaşık yıkamada % 35'e yakını tuvalet ve banyda % 6 sı araba ve bahçe için %3'ü yemek pişirmede % 1'den az bir miktarı ise içme suyu larak kullanılır. Arıtılmış su Evlerimizde kullanılan suyun dışında geriye kalan arıtılmış su, plâstik, petrl, kağıt, çelik gibi sanayilerde kullanılır. Sanayilerdeki suyun büyük bir kısmı sğutma amaçlı kullanılır. Bir tek araba lastiği yapımında 200,000 litre su kullanılır. Bir araba iskeleti yapımında 450,000 litre su kullanılır. Bir tn kağıt imalatında 90,000 litre su kullanılır. Bir litre petrl elde etmek için 70 litre su kullanılır. Suyu, bilinçli larak kullanabilmek için neler yapılabilir? Düşününüz. 1-Bzuk musluklardan ve tuvaletlerden sızan su, evinizdeki tplam su miktarının %5'i kadardır. Su tüketimini azaltmaya, bzuk musluklarınızı ve tuvaletlerinizi tamir ederek başlayabilirsiniz. 2-Evlerinizde sn zamanlarda mda lan hidrfru gerekmedikçe kullanmamalısınız. Bunun yerine musluklara ve duş başlıklarına su akışını azaltan ancak su basıncını artıran yeni sistemler takılmalıdır. 3-Dişlerinizi fırçalarken, traş lurken ya da bulaşık yıkarken açık bıraktığınız musluklar dakikada yaklaşık litre suyu bşa harcamanıza yl açar. 4-Tuvaletlerin pisuarının su alma kapasitesini minimize edecek şekilde ayarlamalıyız. 5-Arabamızı hrtumla yıkamamalıyız. Ülkemizin, özellikle yazın kurak geçmesi ve ülkemizde suyun kıt lmasından dlayı her bireyin, suyu bilinçli kullanması yurttaşlık görevidir. Biliyr muydunuz? Günde rtalama her birey tuvalette 40 litre su harcar. Bir çamaşır makinesi bir yıkamada yaklaşık 180 litre su harcar. 72

15 TEST 5 Çözücüler ve Çözeltiler 1- Madde adı Dnma nktası ( C ) Alkl Su Civa Kurşun Oksijen Tuz Kaynama nktası( C) A) Tablyu kullanarak yukarıdaki maddelerin 20 C'taki hallerini yazınız. B) Tablyu kullanarak maddelerin 120 C'taki hallerini yazınız C'taki buhar aynı sıcaklıktaki sudan daha ciddi yanıklara sebep lur. Neden? Açıklayınız. ( İpucu sıcaklık 100 C 'ın altına düştüğünde buhar ne lur?) 3- Bir katı sıvıya dönüştüğü zaman çevreye enerji verir mi yksa çevreden enerji alır mı?açıklayınız 4- Bir öğrenci gömleğine mürekkep döküyr. Öğrencinin Gömleği nayln kumaştan yapılmıştır. Aşağıdaki tablya bakınız. Sıvı Nayln Mürekkep A Çözünür Çözünür B Çözünmez Çözünmez C D Çözünmez Çözünür Çözünür Çözünmez A) Öğrenci hangi sıvıyı çözücü larak kullanmalıdır? B) Cevabınızı açıklayınız. 5-Aşağıdakilerin hangisinde şeker en çabuk çözünür? 6- A)Bir maddenin farklı çözücülerdeki çözünme miktarı değişir. Örneğin tuzun suda çözünme miktarı, alklden. B) Bir madde farklı sıcaklıklarda farklı miktarlarda çözünebilir. Genellikle sıcak çözücülerde sğuk Çözücülere ranla madde çözünür. 73

16 5 Çklu Zeka Etkinlikleri Aşağıdaki etkinlikte Erimenin ve Çözünmenin ne lduğunu yandaki cümleleri kullanarak açıklayınız. E R İ M E Ç Ö Z Ü N M E LİSTE Suda şeker Tplam kütle azalır Tplam kütle değişmez Tplam kütle artar Isı gerekir Isı gerekli değildir Tek madde içerir İki veya daha fazla madde içerir. Benzer bir diyagramı katılar sıvılar ve gazlar için yapınız Su döngüsünü açıklayan bir hikaye yazın. Hikayenizde bir yağmur damlasına isim verin. Hikayeyi anlatırken havadaki suyun kaynağının ne lduğunu, buharlaşma, yğunlaşma,terleme, nem, yeraltı suyu gibi terimleri kulanınız. Gökyüzünün bulutlarla dlu lduğu bir gün bulutlar kendilerini rüzgara bırakmış gökyüzünde dlaşıyrlardı ve rüzgar yavaş yavaş bulutları sğuk hava kitlesinin içine dğru götürüyrdu. Mutfaktaki dedektif Suda veya diğer çözücülerde n tane maddenin çözünüp çözünmediğini gösteren bir tabl hazırlayın. Madde adı Suda çözünür Suda çözünmez Diğer çözücü adı Lefkşa Türk Belediyesinin işlettiği Hasplat taki atık su arıtma tesisini arkadaşlarınızla ziyaret ediniz. Tesisin ftğrafını çekiniz ve daha snra tesiste yapılan işlemleri bir şema üzerinde gösteriniz. 74

17 Çözücüler ve Çözeltiler Çklu Zeka Etkinlikleri Evinizdeki bir maddeyi çözmek için bir deney tasarlayınız. 1-Srun nedir? 2-Gerekli araç ve gereçler. 3-Uygulanan yöntem. Su döngüsünü kendiniz yapınız. Minyatür bir su döngüsü luşturmak için büyük plastik kap, küçük kap, çk ince plastik film, ve yapıştırıcı bant gerekir. Yukarıdaki malzemeleri kullanarak buharlaşma ve yğunlaşma layları neticesinde küçük kap içerisinde suyun nasıl tplanacağını deneyiniz ve yaptıklarınızı açıklayınız. 4-Dikkat edilmesi gereken nktalar. Erime, dnma, kaynama, buharlaşma, ısıtma, su, yüksek ısı,karıştırma, Alkl, Damıtma gibi sözcüklerden yararlanarak bir müzik klajı luşturun. Ör: Yağdır mevlâm su. Su İşleri Dairesi Müdürlüğüne. Köyümüzde su kıtlığı lduğundan dlayı devamlı larak su sıkıntısı çekiyruz. Bu yüzden köy sakinleri larak köyümüzden geçen dereyatağı üzerinde küçük bir baraj inşaa etmek istiyruz. Barajdaki suyun buharlaşmasının en aza indirecek önerileriniz için size şimdiden teşekkürü bir brç bilirim. Dğa Kurak Susuzköy Su dairesinde çalışan mühendislerden biri de siz lsaydınız ve bu mektup size iletilse idi, gönderilen mektuba yanıtınız ne lurdu? Yanıtlamadan önce; Geniş ve sığ bir baraj mı önerirdiniz? (Kazması klay) Derin ve dar bir baraj yapılmasını mı önerirdiniz? (kazması zr) Yksa, Barajın yüzeyini bir örtü ile örtmeyi mi önerirdiniz? (ldukça pahalı) 75

18 NOTLAR

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su döngüsü denir. Su döngüsünü harekete geçiren güneş, okyanuslardaki

Detaylı

SU HALDEN HALE G İ RER

SU HALDEN HALE G İ RER SU HALDEN HALE GİRER Doğada Su Döngüsü Enerji Kaynağı Güneş Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

KARIŞIMLAR. Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen mad-delere karışım denir.

KARIŞIMLAR. Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen mad-delere karışım denir. KARIŞIMLAR Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen mad-delere karışım denir. 1-HETEROJEN KARIŞIMLAR (ADİ KARIŞIMLAR) Karışımı oluşturan maddeler karışımın her

Detaylı

SAF MADDELER SAFİYE TUT

SAF MADDELER SAFİYE TUT SAF MADDELER Tek çeşit maddeden oluşan varlıklara saf madde adı verilir. Bakır tel daha küçük parçalara ayrıldığında hep bakır özelliği gösterir. Demir bir kütle ufalanıp demir tozu haline getirildiğinde

Detaylı

Maddenin Isı Etkisi İle Değişimi a)isınma-soğuma

Maddenin Isı Etkisi İle Değişimi a)isınma-soğuma MADDE VE ISI Maddenin Isı Etkisi İle Değişimi a)isınma-soğuma Isı enerjisi alan maddenin sıcaklığı artar. Maddenin sıcaklığının artması ısınma sonucunda gerçekleşir. Örneğin;Yanmakta olan ocağın üzerinde

Detaylı

KARIŞIM NEDİR? YANDAKİ RESİMDE GÖRÜLEN SALATA KARIŞIM MIDIR?

KARIŞIM NEDİR? YANDAKİ RESİMDE GÖRÜLEN SALATA KARIŞIM MIDIR? KARIŞIMLAR KARIŞIM NEDİR? YANDAKİ RESİMDE GÖRÜLEN SALATA KARIŞIM MIDIR? Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Karışımlar görünümlerine

Detaylı

MADDENİN ISI ETKİSİ İLE DEĞİŞİMİ

MADDENİN ISI ETKİSİ İLE DEĞİŞİMİ MADDENİN ISI ETKİSİ İLE DEĞİŞİMİ ISINMA-SOĞUMA Isı enerjisi alan maddenin sıcaklığı artar. Maddenin sıcaklığının artması ısınma sonucunda gerçekleşir Özel karışımlı toprakların pişmesi ile seramik,porselen,kiremit,tuğla

Detaylı

Isı Cisimleri Hareket Ettirir

Isı Cisimleri Hareket Ettirir Isı Cisimleri Hareket Ettirir Yakıtların oksijenle birleşerek yanması sonucunda oluşan ısı enerjisi harekete dönüşebilir. Yediğimiz besinler enerji verir. Besinlerden sağladığımız bu enerji ısı enerjisidir.

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

SU, HALDEN HALE GİRER

SU, HALDEN HALE GİRER Atmosferde yükselen buhar soğuk hava tabakasıyla karşılaştığında yoğuşur. Gaz halindeki bir madde dışarıya ısı verdiğinde sıvı hale geçiriyorsa bu olaya yoğuşma denir. Sıcak Hava Yükselir ve Soğuyup Yağış

Detaylı

ISI,MADDELERİ ETKİLER

ISI,MADDELERİ ETKİLER ISI,MADDELERİ ETKİLER Isı Alır Genleşir, Isı Verir Büzülür Maddelere verilen ısı,sıcaklığı artırırken maddelerin boyutlarında da değişime neden olur.isının etkisiyle maddelerin boyutlarındaki bu değişime

Detaylı

Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir.

Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Anahtar Kavramlar Çözelti çözücü çözünen homojen hetorojen derişik seyreltik Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Solduğumuz hava;

Detaylı

Suyun aşağıdaki özellikleri de çok önemli ve benzersizdir.

Suyun aşağıdaki özellikleri de çok önemli ve benzersizdir. SU VE HAYAT Su yaşamın ana kaynağıdır. Yaşadığımız gezegenin yüzde 70 i suyla kaplıdır. Su fiziksel larak üç halde bulunur, katı, sıvı ve gaz hali. Mlekül yapısı aşağıdaki gibidir, iki hidrjen ve bir ksijen

Detaylı

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j ISI VE SICAKLIK ISI Isı ve sıcaklık farklı şeylerdir. Bir maddeyi oluşturan bütün taneciklerin sahip olduğu kinetik enerjilerin toplamına ISI denir. Isı bir enerji türüdür. Isı birimleri joule ( j ) ve

Detaylı

SAF MADDE VE KARIŞIMLAR

SAF MADDE VE KARIŞIMLAR Bahri Yılmaz SAF MADDE VE KARIŞIMLAR Saf Madde Bazı maddeler tek çeşit maddeden oluşur, yapısında kendinden başka içermez. Bu tür maddelere saf madde denir. Örneğin, tuzun yapısında sadece tuz maddesi

Detaylı

KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ? Nazife ALTIN Bayburt Üniversitesi, Eğitim Fakültesi

KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ? Nazife ALTIN Bayburt Üniversitesi, Eğitim Fakültesi KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ? Bayburt Üniversitesi, Eğitim Fakültesi www.wordpress.com KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ? Bir karışımı oluşturan maddeler, kendi özelliklerini kaybetmezler. Bu nedenle karışımdaki

Detaylı

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler MADDEDEKİ DEĞİŞMELER: 1. Fiziksel Değişme (Olay): Maddenin dış yapısını (renk, tat, koku, saydamlık, iletkenlik, çözünürlük ) ilgilendiren özelliklerine fiziksel özellikler

Detaylı

4.SINIF KİMYA KONULARI

4.SINIF KİMYA KONULARI K A İ M Y 4.SINIF KİMYA KONULARI MADDEYİ TANIYALIM MADDE NEDİR? Çevremizde dokunduğumuz,kokladığımız,gördü ğümüz birbirinden farklı birçok varlık vardır.az veya çok yer kaplayan her varlık madde olarak

Detaylı

c harfi ile gösterilir. Birimi J/g C dir. 1 g suyun sıcaklığını 1 C arttırmak için 4,18J ısı vermek gerekir

c harfi ile gösterilir. Birimi J/g C dir. 1 g suyun sıcaklığını 1 C arttırmak için 4,18J ısı vermek gerekir Saf bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 C değiştirmek için alınması gereken ya da verilmesi gereken ısı miktarına ÖZ ISI denir. Öz ısı saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Birimi J/g C dir.

Detaylı

MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI

MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI YAĞMURUN OLUŞUMU VE SUYUN UĞRADIĞI DEĞİŞİKLİKLER GÜNEŞ ENERJİSİ VE YERYÜZÜNE ETKİSİ ISI VE SICAKLIK KAVRAMLARI ISINMAK İÇİN KULLANILAN YAKITLAR ISININ MADDE ÜERİNDEKİ ETKİSİ

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI F- HAL DEĞĐŞĐM ISILARI (ERĐME DONMA VE BUHARLAŞMA YOĞUŞMA ISISI) 1- Hal Değişim Sıcaklıkları (Noktaları) 2- Hal Değişim Isısı 3- Hal Değişim

Detaylı

Maddenin Fiziksel Özellikleri

Maddenin Fiziksel Özellikleri ÜNİTE 5 Maddenin Fiziksel Özellikleri Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, maddeyi yakından tanıyacak, maddenin hallerini bilecek, maddenin fiziksel özelliklerini öğrenecek, fiziksel değişmeleri kavrayacaksınız.

Detaylı

MADDENİN HALLERİ VE TANECİKLİ YAPI

MADDENİN HALLERİ VE TANECİKLİ YAPI MADDENİN HALLERİ VE TANECİKLİ YAPI MADDE BİLGİSİ Kütlesi hacmi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddenin şekil almış haline cisim denir. Cam bir madde iken cam bardak bir cisimdir. Maddeler doğada

Detaylı

Su, yaşam kaynağıdır. Bütün canlıların ağırlıklarının önemli bir kısmını su oluşturur.yeryüzündeki su miktarının yaklaşık % 5 i tatlı sulardır.

Su, yaşam kaynağıdır. Bütün canlıların ağırlıklarının önemli bir kısmını su oluşturur.yeryüzündeki su miktarının yaklaşık % 5 i tatlı sulardır. DOĞADA SU DÖNGÜSÜ Yaşama birliklerinde ve onun büyütülmüşü olan tabiatta canlılığın aksamadan devam edebilmesi için bazı önemli maddelerin kullanılan kadar da üretilmesi gerekmektedir.doğada ekolojik önemi

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ SU SU HALDEN HALDEN HALE HALE GİRER GİRER 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ KİMYA KONULARI SUYUN SERÜVENİ Su; katı, sıvı, gaz olmak üzere üç halde bulunur. Bulutta suyun gaz hali olan su buharı bulunmaktadır.

Detaylı

Olağanüstü adhezyon özelliklerine sahip elastik akrilik enjeksiyon reçinesi

Olağanüstü adhezyon özelliklerine sahip elastik akrilik enjeksiyon reçinesi EN 1501-5 Olağanüstü adhezyn özelliklerine sahip elastik akrilik enjeksiyn reçinesi 1. TANIMI BUMERANG 2304 Acryl çatlak ve bşlukların suya karşı yalıtımında kullanılan 4 kmpnentli bir akrilik enjeksiyn

Detaylı

MADDENiN HÂLLERi ve ISI ALISVERiSi

MADDENiN HÂLLERi ve ISI ALISVERiSi MADDENiN HÂLLERi ve ISI ALISVERiSi Maddenin en küçük yapı taşının atom olduğunu biliyoruz. Maddeler, atomlardan ya da atomların bir araya gelmesiyle oluşan moleküllerden meydana gelmiştir. Şimdiye kadar

Detaylı

KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ?

KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ? KARIŞIMLAR AYRILABİLİR Mİ? Karışımların halinde bulunan maddelerin bazılarının kullanılabilmesi için karışımların ayrılması gerekir. Örneğin; canlılar solunum için gerekli oksijeni havadan gaz halinde

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir.

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir. GENEL KİMYA 1 LABORATUARI ÇALIŞMA NOTLARI DENEY: 8 ÇÖZELTİLER Dr. Bahadır KESKİN, 2011 @ YTÜ Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir

Detaylı

Çevremizdeki Kimyasal Maddeler

Çevremizdeki Kimyasal Maddeler Çevremizdeki Kimyasal Maddeler Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Kimyasal maddeler, çevreyi ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.

Detaylı

4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi

4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi 4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi KİMYA Maddeyi tanıyalım; Maddenin özellikleri Maddenin halleri Maddenin ölçülebilir özellikleri Maddenin değişimi Isı ve sıcaklık Saf madde ve karışımlar Su ve şeker saf

Detaylı

Esnek Su İzolasyonu için 2 Komponentli Poliüretan Enjeksiyon Reçinesi

Esnek Su İzolasyonu için 2 Komponentli Poliüretan Enjeksiyon Reçinesi EN 1504-5 Esnek Su İzlasynu için 2 Kmpnentli Pliüretan Enjeksiyn Reçinesi 1. TANIMI Çk düşük vizkziteye sahip MDI esaslı, iki kmpnentli pliüretan enjeksiyn reçinesi. BUMERANG STV 2K 110 ıslak veya kuru

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ MADDE Madde kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan her şeydir. Maddenin aynı zamanda kütlesi hacmi vardır. Maddenin üç fiziksel hali vardır: Katı, sıvı, gaz. HACİM Her maddenin

Detaylı

ĠNSANLAR ĠġLEYEREK MADDEYĠ DEĞĠġTĠREBĠLĠR

ĠNSANLAR ĠġLEYEREK MADDEYĠ DEĞĠġTĠREBĠLĠR MADDENĠN DEĞĠġĠMĠ Maddenin değişimi biçim ya da yapı yönünden gerçekleşebilir. * Basınç,ısı gibi etkenler maddenin değişimine etkili olabilir. * Birbiri içine katılan maddelerle farklı özellikte yeni maddeler

Detaylı

Proses Tekniği TELAFİ DERSİ

Proses Tekniği TELAFİ DERSİ Proses Tekniği TELAFİ DERSİ Psikometrik diyagram Psikometrik diyagram İklimlendirme: Duyulur ısıtma (ω=sabit) Bu sistemlerde hava sıcak bir akışkanın bulunduğu boruların veya direnç tellerinin üzerinden

Detaylı

Maddeye dışarıdan ısı verilir yada alınırsa maddenin sıcaklığı değişir. Dışarıdan ısı alan maddenin Kinetik Enerjisi dolayısıyla taneciklerinin

Maddeye dışarıdan ısı verilir yada alınırsa maddenin sıcaklığı değişir. Dışarıdan ısı alan maddenin Kinetik Enerjisi dolayısıyla taneciklerinin Maddeye dışarıdan ısı verilir yada alınırsa maddenin sıcaklığı değişir. Dışarıdan ısı alan maddenin Kinetik Enerjisi dolayısıyla taneciklerinin titreşim hızı artar. Tanecikleri bir arada tutan kuvvetler

Detaylı

HAL DEĞİŞİMİ - YOĞUNLAŞMA GÖSTERİ

HAL DEĞİŞİMİ - YOĞUNLAŞMA GÖSTERİ İsim:. ETKİNLİK SAYFASI BÖLÜM 2, DERS 3 Tarih: HAL DEĞİŞİMİ - YOĞUNLAŞMA GÖSTERİ 1. Öğretmeniniz iki bardağa su ve buz yerleştirip, buz dolu bardağın birini plastik torbaya, ötekisini dışarıda bırakmıştır.

Detaylı

IWE 2015 FUAR SONU RAPORU. İstanbul Su ve Atıksu Arıtma Teknolojileri Fuarı ve Konferansı. www.istanbulwaterexpo.com

IWE 2015 FUAR SONU RAPORU. İstanbul Su ve Atıksu Arıtma Teknolojileri Fuarı ve Konferansı. www.istanbulwaterexpo.com IWE 2015 İstanbul Su ve Atıksu Arıtma Teknljileri Fuarı ve Knferansı FUAR SONU RAPORU www.istanbulwaterexp.cm Akıllı Su Çözümleri IWE Istanbul Water Exp 2015, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanılması,

Detaylı

Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir.

Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir. Madde Tanımı Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir. MADDENİN MADDENİN HALLERİ HALLERİ maddenin haller i MADDENİN

Detaylı

SEZEN DEMİR MADDE DOĞADA KARIŞIK HALDE BULUNUR

SEZEN DEMİR MADDE DOĞADA KARIŞIK HALDE BULUNUR Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan her şey maddedir. Buna göre kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir. Çevremizde gördüğümüz, hava, su, toprak v.s gibi her şey maddedir. Maddeler

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME DERSİ

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME DERSİ ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME DERSİ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 7.SINIF MADDENİN TANECİKLİ YAPISI ÜNİTESİ KARIŞIMLAR KONUSU İLE İLGİLİ ÇALIŞMA YAPRAĞI DERS SORUMLUSU: PROF. DR.İNCİ MORGİL HAZIRLAYAN:

Detaylı

Konular: Maddenin Tanecikli Yapısı ve Isı Isının Yayılma Yolları. Isı Yalıtımı

Konular: Maddenin Tanecikli Yapısı ve Isı Isının Yayılma Yolları. Isı Yalıtımı MADDE VE ISI FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ (VI. SINIF VI. ÜNİTE) Konular: Maddenin Tanecikli Yapısı ve Isı Isının Yayılma Yolları İletim Yoluyla Yayılma Işıma Yoluyla Yayılma Isının Tutulması Ve Yansıtılması

Detaylı

KARIŞIM: İki yada daha fazla maddenin istenilen oranda, fiziksel olarak bir araya getirilmesi sonucu oluşturduğu maddeler topluluğuna denir.

KARIŞIM: İki yada daha fazla maddenin istenilen oranda, fiziksel olarak bir araya getirilmesi sonucu oluşturduğu maddeler topluluğuna denir. KARIŞIM: İki yada daha fazla maddenin istenilen oranda, fiziksel olarak bir araya getirilmesi sonucu oluşturduğu maddeler topluluğuna denir. KARIŞIMLARIN ÖZELLİKLERİ: 1.Yapılarında iki yada daha fazla

Detaylı

4. SINIF KİMYA KONU ANLATIMI MADDE NEDİR?

4. SINIF KİMYA KONU ANLATIMI MADDE NEDİR? 4. SINIF KİMYA KONU ANLATIMI MADDE NEDİR? Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Buna göre kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir. Çevremizde gördüğümüz, hava, su, toprak

Detaylı

METEOROLOJİ. VI. Hafta: Nem

METEOROLOJİ. VI. Hafta: Nem METEOROLOJİ VI. Hafta: Nem NEM Havada bulunan su buharı nem olarak tanımlanır. Yeryüzündeki okyanuslardan, denizlerden, göllerden, akarsulardan, buz ve toprak yüzeylerinden buharlaşma ve bitkilerden terleme

Detaylı

1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir

1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir ISI VE SICAKLIK 1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir Sıcak bir bardak çay içine çay kaşığı bıraktığımızda bir süre sonra çay kaşığının sıcaklığı artar. Buna göre sıcak maddeler

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

MUTFAKLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. İbrahim KOLANCI Enerji Yöneticisi

MUTFAKLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. İbrahim KOLANCI Enerji Yöneticisi BİNALARDA ELEKTRİK TÜKETİMİ 35 30 25 20 15 10 5 0 YÜZDE % STANDBY KURUTUCULAR ISITICILAR TELEVİZYON AYDINLATMA BULAŞIK MAKİNASI ÇAMAŞIR MAKİNASI KLİMA BUZDOLABI DİĞER Soğutucu ve Dondurucular Bir soğutucu

Detaylı

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3.

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. Bir ekosistemde beslenme ilişkisini gösteren besin zinciri yukarıdaki gibidir. Buna göre 1 ve 2 numaralı canlılar aşağıdakilerden hangileri olabilir?

Detaylı

HİDROLOJİK DÖNGÜ (Su Döngüsü)

HİDROLOJİK DÖNGÜ (Su Döngüsü) HAVZA SÜREÇLERİ HİDROLOJİK DÖNGÜ (Su Döngüsü) Yer kürenin atmosfer, kara ve su olmak üzere üç ayrı bölümünde su, gaz durumdan sıvı veya katı duruma ya da katı veya sıvı durumdan gaz durumuna dönüşerek

Detaylı

1 - S u H a l d e n H a l e G i r e r Doğada su halden hale girer.yeryüzündeki sular birçok hava olayı ile yeryüzüne geri döner.

1 - S u H a l d e n H a l e G i r e r Doğada su halden hale girer.yeryüzündeki sular birçok hava olayı ile yeryüzüne geri döner. 1 - S u H a l d e n H a l e G i r e r Doğada su halden hale girer.yeryüzündeki sular birçok hava olayı ile yeryüzüne geri döner.yeryüzündeki sular Güneş in etkisiyle buharlaşır.buharlaşan su buharı havaya

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET A BASINÇ VE BASINÇ BİRİMLERİ (5 SAAT) Madde ve Özellikleri 2 Kütle 3 Eylemsizlik 4 Tanecikli Yapı 5 Hacim 6 Öz Kütle (Yoğunluk) 7 Ağırlık 8

Detaylı

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma B. Hal değişimi A. Bozunma A. ISINMA VE SOĞUMA Maddeler bulundukları ortamlara bağlı olarak sıcak yada soğuk olabilirler. Isının en önemli özelliklerinden

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji

7. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Karışımlar Birden fazla maddenin özelliklerini kaybetmeden oluşturdukları topluluğa karışım denir. İçme suyu, gazoz, limonata, meyve suyu, yemekler, salata, süt, ayran, hava, sis, çamur vb. birer

Detaylı

YouTube:Kimya Full Gülçin Hoca Serüveni KOLLİGATİF ÖZELLİKLER SORU ÇÖZÜMÜ

YouTube:Kimya Full Gülçin Hoca Serüveni KOLLİGATİF ÖZELLİKLER SORU ÇÖZÜMÜ Serüveni KOLLİGATİF ÖZELLİKLER SORU ÇÖZÜMÜ KOLLİGATİF ÖZELLİKLER Çözeltinin derişimine bağlı özelliklerine KOLİGATİF ÖZELLİK denir. Kaynama noktası Buhar basıncı Donma noktası Osmotik Basınç Çözünen Madde

Detaylı

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık Isı * Bir enerji türüdür. * Kalorimetre kabı ile ölçülür. * Birimi kalori (cal) veya Joule (J) dür. * Bir maddeyi oluşturan taneciklerin toplam hareket enerjisidir. Sıcaklık * Enerji değildir. Hissedilen

Detaylı

MADDELER DOĞADA KARIŞIK HALDEDİR

MADDELER DOĞADA KARIŞIK HALDEDİR MADDELER DOĞADA KARIŞIK HALDEDİR A)Saf Maddeler * Çevremizdeki bazı maddeler saf durumundadır. İçlerinde kendinden başka madde bulunmayan maddelere saf maddeler denir..saf maddeler 2 grupta toplanır. 1)Elementler

Detaylı

DERS ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ÇALIŞMA YAPRAĞI HAZIRLAMA (MADDELERĐN AYIRT EDĐCĐ ÖZELLĐKLERĐ)

DERS ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ÇALIŞMA YAPRAĞI HAZIRLAMA (MADDELERĐN AYIRT EDĐCĐ ÖZELLĐKLERĐ) DERS ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ÇALIŞMA YAPRAĞI HAZIRLAMA (MADDELERĐN AYIRT EDĐCĐ ÖZELLĐKLERĐ) DERS SORUMLUSU : PROF. DR. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN Mustafa HORUŞ 20040023 ANKARA/2008

Detaylı

Maarif Günlüğü FEN BİLİMLERİ ISI VE SICAKLIK-1. Eğitim ve Kültür Yayıncılığı. Öz Isı (Cal /gr C) Su 4,18 Cam 0,45 Buz 2,09 Yağ 1,96

Maarif Günlüğü FEN BİLİMLERİ ISI VE SICAKLIK-1. Eğitim ve Kültür Yayıncılığı. Öz Isı (Cal /gr C) Su 4,18 Cam 0,45 Buz 2,09 Yağ 1,96 Madde Öz Isı (Cal gr/ C) K 0,96 L 0,63 M 0,78 N 0,81 1. Tabloda öz ısıları verilen ilk sıcaklıkları eşit olan K,L,M ve N sıvılarına özdeş ısıtıcılarla eşit süre ısı verildiğinde hangi maddenin son sıcaklığı

Detaylı

ÇEVRE BİLİNCİ TARAMA LİSTESİ

ÇEVRE BİLİNCİ TARAMA LİSTESİ Hayır, hiç katılmıyorum Katılmıyorum Çok az Katılıyorum Tamamen ÇEVRE BİLİNCİ TARAMA LİSTESİ I. Aşağıda verilen ifadelerden hangisine ne derece katılıyorsanız onunla ilgili kutucukta yer alan kısma işaret

Detaylı

Home Comfort Serisi. Nem Alma Hava Temizleme Su Arıtma Merkezi Süpürge

Home Comfort Serisi. Nem Alma Hava Temizleme Su Arıtma Merkezi Süpürge Home Comfort Serisi Nem Alma Hava Temizleme Su Arıtma Merkezi Süpürge Home Comfort Serisi Home Co mfort Yeni Electrolux Home Comfort Serisi ile profesyonel standartlarda, hava kalitesi, ev temizliği, temizlenmiş

Detaylı

EVDE BİYOTEKNOLOJİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 5. DERS

EVDE BİYOTEKNOLOJİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 5. DERS EVDE BİYOTEKNOLOJİ Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 5. DERS STERİLİZASYON; BİTKİ DOKU KÜLTÜRLERİNDE KULLANILAN STERİLİZASYON YÖNTEMLERİ VE BU STERİLİZASYON

Detaylı

SIVILAR YÜZEY GERİLİMİ. Bir sıvı içindeki molekül diğer moleküller tarafından sarılmıştır. Her yöne eşit kuvvetle çekilir.daha düşük enerjilidir.

SIVILAR YÜZEY GERİLİMİ. Bir sıvı içindeki molekül diğer moleküller tarafından sarılmıştır. Her yöne eşit kuvvetle çekilir.daha düşük enerjilidir. SIVILAR YÜZEY GERİLİMİ Bir sıvı içindeki molekül diğer moleküller tarafından sarılmıştır. Her yöne eşit kuvvetle çekilir.daha düşük enerjilidir. Yüzeydeki molekül için durum farklıdır Her yönde çekilmediklerinden

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

MADDENİN HALLERİ VE ISI ALIŞ-VERİŞİ

MADDENİN HALLERİ VE ISI ALIŞ-VERİŞİ MADDENİN HALLERİ VE ISI ALIŞ-VERİŞİ Maddeler doğada katı - sıvı - gaz olmak üzere 3 halde bulunurlar. Maddenin halini tanecikleri arasındaki çekim kuvveti belirler. Tanecikler arası çekim kuvveti maddeler

Detaylı

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü HİDROLOJİ Buharlaşma Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü BUHARLAŞMA Suyun sıvı halden gaz haline (su buharı) geçmesine buharlaşma (evaporasyon) denilmektedir. Atmosferden

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI

3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI 3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI Su tasarrufu sağlamanın yolları üç grup içerisinde değerlendirilir. Birincisi; musluk suyunun yerine yağmur suyu ve arıtılmış su gibi suların kullanımın sağlanması, ikincisi;

Detaylı

HAL DEĞİŞİMLERİ. Kimya Ders Notu

HAL DEĞİŞİMLERİ. Kimya Ders Notu HAL DEĞİŞİMLERİ Kimya Ders Notu HAL DEĞİŞİMLERİ Farklı maddelerin aynı koşullarda farklı fiziksel hallerde bulunmasının nedeni, madde tanecikleri arasındaki çekim kuvvetlerinin maddeden maddeye değişmesidir.

Detaylı

ÖNEMLİ: BAŞLAMADAN ÖNCE

ÖNEMLİ: BAŞLAMADAN ÖNCE ARAY DIŞ TİC VE PAZ AŞ Bakım ve Kullanım Rehberi ÖNEMLİ: BAŞLAMADAN ÖNCE Basınçlı yıkayıcı kullanımı, sadece 1500 psi (inçkare başına düşen pound) altında basınç ve döşemenin 12 inç yukarısında olmak kaydıyla

Detaylı

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması YERALTISUYU BESLENİM SICAKLIK VE YÜKSELTİSİNİN BELİRLENMESİ Yeraltısuyu sistemlerinde beslenim kşulları, arazi gözlemleri ile tpgrafik, jeljik, hidrjeljik, meterljik bilgilerin birleştirilmesi ile belirlenebilir.

Detaylı

TÜRKİYE'DE NÜFUSUN TARİHSEL SÜREÇTEKİ GELİŞİMİ

TÜRKİYE'DE NÜFUSUN TARİHSEL SÜREÇTEKİ GELİŞİMİ TÜRKİYE'DE NÜFUSUN TARİHSEL SÜREÇTEKİ GELİŞİMİ Türkiye de Nüfusun Tarihsel Gelişimi I. Türkiye de nüfus ve nüfus sayımları II. III. IV. Türkiye de nüfus grafiği Türkiye de nüfus sayımının amaçları ve snuçları

Detaylı

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. SORULAR 1. Yukarıdaki şekilde de

Detaylı

HEDEF VE DAVRANIŞLAR:

HEDEF VE DAVRANIŞLAR: HEDEF VE DAVRANIŞLAR: 1) Çözünürlük konusuna giriş yapılır ve günlük hayattan örnekler vererek anlaşılmasının sağlanır. 2) Çözünürlüğe etki eden faktörlerin anlatılır ve örneklerle pekiştirilir. 3) Çözünürlüğe

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI ÖĞRETĐMDE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ KONU: MADDE KONU ANLATIMLI ÇALIŞMA YAPRAĞI DEĞERLENDĐRME ÇALIŞMA YAPRAĞI ÇÖZÜMLÜ ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

ELEKTRİKLENME YOLUYLA AYIRMA Saç, pul biber gibi bazı maddeler elektrik yüküyle yüklenmiş maddeler tarafından çekilirler.

ELEKTRİKLENME YOLUYLA AYIRMA Saç, pul biber gibi bazı maddeler elektrik yüküyle yüklenmiş maddeler tarafından çekilirler. LALE GÜNDOĞDU ELEKTRİKLENME YOLUYLA AYIRMA Saç, pul biber gibi bazı maddeler elektrik yüküyle yüklenmiş maddeler tarafından çekilirler. DENEYİN YAPILIŞI Şekildeki gibi bir kaba, kuru yemek tuzu ve kuru

Detaylı

KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI

KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI Birden fazla maddenin kimyasal özellikleri değişmeyecek şekilde istenilen oranda bir araya getirilmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir. KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI

Detaylı

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır.

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. GROUP A M S O Fezalar Eğitim Kurumları Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı (23 ŞUBAT 2013, CUMARTESİ) 2 0 1 3 6. SINIF AÇIKLAMALAR Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. Matematik bölümünün

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

1) Isı Alır Genleşir, Isı Verir Büzülür

1) Isı Alır Genleşir, Isı Verir Büzülür 1) Isı Alır Genleşir, Isı Verir Büzülür Bir bardak suyun içine buz parçaları koyduğumuzda suyun sıcaklığının azaldığını gözlemleriz. Sonuç olarak ısının maddeler üzerindeki en belirgin etkisi sıcaklık

Detaylı

Çözeltideki moleküller için olan kimyasal potansiyel ideal gazlarınkine çok benzeyen bir formül ile verilir

Çözeltideki moleküller için olan kimyasal potansiyel ideal gazlarınkine çok benzeyen bir formül ile verilir MI OenurseWare htt://cw.mit.edu 5.6 hermdinamik ve Kinetik ahar 8 u malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için htt://cw.mit.edu/terms sitesini ziyaret ediniz Çözeltilerde enge Çözeltideki

Detaylı

KARIŞIMLARIN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR

KARIŞIMLARIN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR IN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR IN SINIFLANDIRILMASI Karışımlar hangi özelliklerine göre sınıflandırılır? Karışımların sınıflandırılmasında belirleyici olan faktörler nelerdir? Farklı maddelerin

Detaylı

BASINCA SEBEP OLAN ETKENLER. Bu bölümü bitirdiğinde basınca sebep olan kuvvetin çeşitli etkenlerden kaynaklanabileceğini fark edeceksin.

BASINCA SEBEP OLAN ETKENLER. Bu bölümü bitirdiğinde basınca sebep olan kuvvetin çeşitli etkenlerden kaynaklanabileceğini fark edeceksin. BASINCA SEBEP OLAN ETKENLER Bu bölümü bitirdiğinde basınca sebep olan kuvvetin çeşitli etkenlerden kaynaklanabileceğini fark edeceksin. Basınca neden olan kuvvetler çeşitli etkenlerden kaynaklanır. Balon

Detaylı

6. Kütlesi 600 g ve öz ısısı c=0,3 cal/g.c olan cismin sıcaklığı 45 C den 75 C ye çıkarmak için gerekli ısı nedir?

6. Kütlesi 600 g ve öz ısısı c=0,3 cal/g.c olan cismin sıcaklığı 45 C den 75 C ye çıkarmak için gerekli ısı nedir? ADI: SOYADI: No: Sınıfı: A) Grubu Tarih.../.../... ALDIĞI NOT:... ( ) a) Termometreler genleşme ilkesine göre çalışır. ( ) b) Isı ve sıcaklık eş anlamlı kavramlardır. ( ) c) Fahrenheit ve Celsius termometrelerinin

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü Azot döngüsü Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar Azot döngüsü 1. Azot bitkiler tarafından organik moleküllerin (A.asit,organik baz vb.)yapısına katılır. 2. Bitkiler azotu sadece NO3-

Detaylı

Diyabette başarılı bir tedavinin temel taşı diyettir.

Diyabette başarılı bir tedavinin temel taşı diyettir. Diyabette başarılı bir tedavinin temel taşı diyettir. Diyabete ait özel bir diyet yktur. Fakat her diyabetliye özel bir diyet vardır. Diyabetliye uygulanacak diyet; diyabetlinin kilsuna, byuna, yaşına,

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER YASEMĐN KONMAZ 20338575 Çalışma Yaprağı Ders Anlatımı: REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER: 1.Reaktif Maddelerin

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması KARIŞIMLAR Karışımların Ayrılması Günlük yaşamda kullandığımız eşyaların, giydiğimiz kıyafetlerin, yediğimiz yiyeceklerin, içtiğimiz suyun hepsi birer karışımdır. Nehir, göl, baraj sularını doğal haliyle

Detaylı

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM. ORTAK (MAZERET) SINAVI 11 MAYIS 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM. ORTAK (MAZERET) SINAVI 11 MAYIS 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SINIF II. DÖNEM ORTK (MZERET) SINVI 11 MYIS 2014 Saat: 09.00 F 1. Şekilde bir hidranın üremesi gösterilmiştir. 3. hmet, şekilde verilen yaşama ortamındaki canlıları gelişi güzel numaralandırıyor.

Detaylı

Serüveni 4.ÜNİTE MADDENİN HALLERİ ORTAK VE AYIRDEDİCİ ÖZELLİKLER

Serüveni 4.ÜNİTE MADDENİN HALLERİ ORTAK VE AYIRDEDİCİ ÖZELLİKLER Serüveni 4.ÜNİTE MADDENİN HALLERİ ORTAK VE AYIRDEDİCİ ÖZELLİKLER MADDENİN HALLERİ MADDE MİKTARINA BAĞLI ÖZELLİKLER:(ORTAK ÖZELLİKLER) :Madde miktarının ölçüsüdür. :Maddenin boşlukta kapladığı yerdir Eylemsizlik:Maddenin

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıvılar ve Katılar MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıcaklık düşürülürse gaz moleküllerinin kinetik enerjileri azalır. Bu nedenle, bir gaz yeteri kadar soğutulursa moleküllerarası

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008

ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008 ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008 ADIM ADIM TEMİZLİK EL YIKAMA AĞIZ VE DİŞ TEMİZLİĞİ VÜCUT TEMİZLİĞİ EL YIKAMA ELLERİMİZİ NİÇİN YIKARIZ? Ellerimizdeki mikropları uzaklaştırmak

Detaylı

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI SS MTEMTİK DENEME SINVI 8. SINIF SS MTEMTİK DENEME SINVI. 4.. Güneş ile yut gezegeni arasındaki uzaklık 80000000 km dir. una göre bu uzaklığın bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir? ),8.0 9 km

Detaylı