Yükseklikler: En yüksek yeri. Kilimancaro dağı, m.; en alçak yeri. Assal gölü, deniz düzeyinin 155 m altında.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yükseklikler: En yüksek yeri. Kilimancaro dağı, 5 895 m.; en alçak yeri. Assal gölü, deniz düzeyinin 155 m altında."

Transkript

1 Afrika Kıtası Afrika Kıtası, Yüzölçümü: km2; dünya karalarının % 22'si. Nüfusu: (1990 tah.); dünya nüfusunun % 12'si. Nüfus yoğunluğu. km2'ye 22 kişi. Yıllık nüfus artış oranı (1990): % 2,9. Kıyıları: km. Yükseklikler: En yüksek yeri. Kilimancaro dağı, m.; en alçak yeri. Assal gölü, deniz düzeyinin 155 m altında. En kuzey noktası: Ben Sakka burnu, Tunus, 77"46'K. En güney noktası: Agulhas burnu, Güney Afrika Cumhuriyet 34 52'G. En doğu noktası: Hafun burnu, Somali, 51 26'D. En batı noktası: Almadies burnu, Senegal, 17 32'B. Başlıca ırmakları: Nil, Kongo (Zaire), Nijer, Zambezi, Oran), Volta. Başlıca gölleri: Victoria, Tanganyika, Nyasa (Malavi), Nasır, Kariba, Çad, Turkana (Rudolf). Başlıca sıradağları: Atlas, Ruvenzori, Drakensberg, Kamerun. Başlıca çölleri: Sahra, Kalahari, Namib. Siyasal bölümlenme: 53 bağımsız ülke; Batı Sahra'nın (eski İspanyol Sahrası) durumu tartışmalıdır; Güney Afrika Cumhuriyeti 4 "homeland"i bağımsız ilan etmiştir; 2 İspanyol denizaşırı toprağı; çok sayıda bağımlı ada. En büyük kenti: Kahire ( nüf.; 1992 tah.). En işlek limanları: Durban, Lagos, İskenderiye, Darüsselam. En kalabalık ülkesi: Nijerya ( nüf.; 1990 tah.). Asya'dan sonra dünyanın ikinci büyük kıtası. Afrika kıtası Asya'dan Süveyş kanalı, Süveyş körfezi ve Kızıldeniz'le, Avrupa'dan Cebelitarık boğazı ve Akdeniz'le ayrılır. Batıda Atlas okyanusuyla, doğuda Hint okyanusuyla sınırlıdır. Ayrıca, kıyılardan oldukça uzaktaki adalar da Afrika'nın parçası sayılır: Hint okyanusunda Madagaskar, Mauritius, Réunion, Zanzibar, Pemba adaları ve Komor adaları; Atlas okyanusunun kuzey kesiminde Kanarya adaları, Cabo Verde adaları ve Madeira adaları; Atlas okyanusunun güney kesiminde Ascension adaları ve Saint Helena adası; Gine körfezinde Annobon ve Bioko adaları ile Sao Tome ve Principe adaları. Afrika kıtası İnsanlığın ilk dönemleriyle ilgili bilinen en eski fosiller Afrika'da, özellikle de Tanzanya'da bulunmuştur. Ayrıca, kıtada dünyanın en eski uygarlıklarından biri olan eski Mısır uygarlığı gelişmiştir. Fenikelilerin Akdeniz kıyısında, Atlas dağlarının kuzeyinde Kartaca'yı ve öteki kent-devletlerini kurmalarıyla aynı dönemde, yani İ.Ö. I. binyılda, Mısır'ın etkisi de Nil'in güneyine, günümüzdeki Sudan'a yayılmıştır. Roma egemenliği döneminde (İ.Ö. 1. yy. - İ.S. 7. yy.) Kuzey Afrika, Avrupa'nın etkisi altına girmiştir. VI. yy'dan başlayarak Arap kültürü ve İslam dini, Afrika'nın kuzey kıyısı ile Büyük Sahra'nın güney kenarındaki bölgenin kentleri arasındaki ticaret yollarını izleyerek Büyük Sahra'nın ötesine yayılmış ve bu bölgede Ortaçağ'da, aralarında Gana, Mali, Kanem-Bornu ve Songhay krallıklarının da bulunduğu bir dizi güçlü Afrika krallığı önemli ölçüde gelişmiştir. Daha güneydeki yağmur ormanlarındaysa, XIV. yy'dan sonra Aşanti, Benin, Kongo, Oyo ve Dahomey krallıkları kurulmuş ve Afrika'nın sömürgeci devletler arasında paylaşılmasına kadar varlıklarını sürdürmüşlerdir. Orta Afrika'nın doğusundaysa Ankole, Buganda, Bunyoro, Luba ve Lunda krallıkları kurulmuştur. Yeniçağ'da Afrika'nın Avrupalılar tarafından sömürgeleştirilmesini Portekizliler başlatarak, XV. ve XVI. yy'larda ticaret merkezleri kurmuşlardır; ama AvrupalIlar "karanlık kıta" diye adlandırdıkları kıtanın iç kesimlerine XIX.

2 yy'a kadar ulaşamamışlardır. XX. yy'ın başlarında aşağı yukarı bütünüyle Avrupa'nın egemenliğine giren kıtada, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra 48 ulus bağımsızlığını elde etmiş, ne var ki sömürgecilik döneminden sonra kurulan bu sınırları gelişigüzel belirlenmiş, birbirinden farklı siyasal sistemlerle yönetilen, çeşitli sorunlarla dolu ülkelerin ekonomileri, sanayileşmiş dünyaya bağımlı kalmıştır. Afrika halkları, ırkları, dilleri, dinleri ve siyasal sistemleri, kültürleri ve gelenekleri çok farklı, karmaşık bir mozaik oluşturmaktadırlar. AFRİKA'NIN YÜZEY ŞEKİLLERİ VE DOĞAL KAYNAKLARI Afrika'nın temel doğal özellikleri, tarihini ve gelişmesini de etkilemiştir. Kuzeydeki kıyı bölgesi, kıtanın geri kalan kesiminden dünyanın en büyük çölü olan Büyük Sahra'yla ayrılır. Kıyı çizgisi oldukça düzdür; az sayıda büyük koy, haliç ve liman olarak kullanılabilecek girinti içerir. Irmakların çoğunda, kıyı yakınında çağlayanlar ve çavlanlar vardır; bunlar geçmişte sömürgecilerin iç kesimlere ulaşmalarını engelledikleri gibi, günümüzde de ırmak ulaşımı olanaklarını sınırlamaktadırlar. Büyük Sahra'nın güneyinde kalan Afrika'da, kıyılar boyunca uzanan dar kıyı ovası, Gine körfezi boyunca çoğunlukla bataklıklarla kaplıdır; Angola'dan Kap'a kadar çoraktır; Kızıldeniz kıyısı boyunca kuzeye doğru da bataklık, ormanlık ya da çoraktır. Arkasında, Afrika yüksek yaylasının ucunu oluşturan dik sarplıklar ve sıradağlar yükselir. Afrika'da, Güney Amerika'daki And dağları ya da Asya'daki Himalayalar gibi önemli bir sıradağ sistemi yoktur. Bununla birlikte, çok sayıda küçük sıradağ, Afrika kalkanını kaplayan düzlüklerin ve hafif dalgalı yapıların tekdüze görünümünü çeşitlendirir. Kuzeybatı Afrika'daki Atlas dağları batıdan doğuya doğru Tunus, Cezayir ve Fas'ı aşarlar; Fas'ta Cebel Tubkal'da en yüksek noktalarına (4 166 m) ulaşırlar. Güney Afrika Cumhuriyeti'nin doğu kesiminde ve Lesotho'da, yükseltileri m'yi aşan Drakensberg dağları yükselir. Afrika yüksek yaylası Etyopya'dan güneybatıya doğru Angola'ya ve Namibya'ya kadar uzanır, Etyopya kütlesi, Doğu Afrika yaylasını, Ruvenzori dağlarını (Ay dağları), Zambiya'daki Munchinga dağlarını ve Angola'daki Bihe yaylasını içerir. Yarı etkin bir yanardağ, aynı zamanda da Afrika'nın en yüksek doruğu olan Kilimancaro dağı (5 895 m) ve gene yanardağ kökenli Kenya dağı (5 199 m) ile Elgon dağı (4 321 m) da bu yaylalarda yükselirler. Büyük Sahra'da Tibesti dağ kütlesi ile Ahaggar ve Air dağları yer alır. Kamerun dağları, Batı Afrika'nın en yüksek dağlarıdır. Gine ve Liberya'daki Futa Calon dağında, Nijer ırmağının ve Batı Afrika'nın en uzun ırmağı olan Senegal ırmağının yukarı kolları doğar. Bütün bu yüksek bölgelerin arasında bir dizi basık tortul havza yer alır; bunların başlıcaları arasında Büyük Sahra'nın güney kenarındaki Nijer, Çad ve Sudd ırmaklarının havzaları, ekvator Orta Afrikası'ndaki Zaire (Kongo) ırmağının havzası ve Güney Afrika'daki Kalahari çölü sayılabilir. Afrika'nın en ilgi çekici topografya özelliklerinden biri, Büyük Rift Vadisi'dir. Ortadoğu'daki Lut gölünden güneyde Mozambik'e ve Svaziland'a kadar yaklaşık km boyunca uzanan, yüksek yaylaları yararak geçen bu dev çöküntünün kuzey kesimini, Afrika ile Arabistan yarımadası arasında yer alan Kızıldeniz doldurmuştur. Orta kesimi, Etyopya'yı ikiye bölerek Turkana (Rudolf) gölü yakınında ikiye ayrılır: Batı kolu Uganda'da bir yay çizerek Nyasa (Malavi) gölüne kadar uzanır; tabanında MobutoSese Seko (Albert), Edward, Kivu ve Tanganyika gölleri yer alır; doğu kolu Kenya'dan ve Tanzanya'dan geçip, Nyasa gölü yakınında yeniden batı koluyla birleşir. Büyük Rift Vadisi'nin yamaçlarının yükseltisi yer yer m'yi aşar; yer yer de vadinin tabanıyla aynı düzeyde kalır. Yer bilim: Afrika eski granitler, şistler ve gnaystan oluşan büyük bir billursu platformdur. En eskileri 3,2 milyar yıl önceden kalmış olan granit, şist ve gnays tabakaları bakır, çinko, kurşun, uranyum, elmas ve pek çok ender metal gibi zengin ve çeşitli madenler içerir. Çok eski dönemlerde Afrika, günümüzdeki Avustralya, Antarktika, Güney Amerika, Madagaskar ve Hindistan yarı-kıtasını da içeren ve Gondvana kıtası diye adlandırılan dev boyutlu kıtanın bir bölümünü oluşturmuştur. Jura çağının son dönemlerinde ve Tebeşir devrinin ilk dönemlerinde, söz konusu toprak kütleleri birbirlerinden ayrılmışlardır. Ama öteki kıtalara oranla Afrika yerbilim açısından daha istikrarlı olmuş, Güney Amerika, kıtadan yaklaşık 80 milyon yıl önce, Arabistan yarımadasıysa yaklaşık 20 milyon yıl önce kopmuştur. Gondvana kıtasının çatlayıp parçalanmasıyla Afrika'nın sarp kıyı çizgisi ve pek derin olmayan iç denizlerin doldurduğu çöküntüler oluşmuş, akarsular derin boğazlar açarak kendilerine yeni yataklar açmıştır. Doğu Afrika'da ve Güney Afrika'daki geniş alanlar yanardağ akıntılarıyla örtülmüştür. Tebeşir devri sona erince, Kuzeybatı Afrika'daki tortul kayaçlar büyük ölçüde kıvrılmış ve bir dizi dağoluş evresinde yükselerek Atlas dağlarını (bu dağlar, yerbilim açısından Avrupa'daki Alpler sisteminin parçasıdırlar) oluşturmuştur. Kuzey Afrika'nın yanında, günümüzdeki Akdeniz'i Gine körfezine bağlayan bir dizi kıta üstü deniz oluşmuş, bunlar arkalarında yaygın kalker ve kumtaşı alanları bırakmışlardır. Afrika kalkanındaki kırılmalar, Büyük Rift Vadi-si'ni oluştururken, bazı toprak parçalarının çökmesi, buna karşılık başkalarının üste çıkıp yükselmesi, yanardağ gereçlerinin yeryüzüne çıkmasına yolaçmış, böylece Kilimancaro ve Kamerun dağları oluşmuştur. Gondvana kıtasının varlığının son 100 milyon yılında, Güney Afrika'yı Dvvyka buzul alanı kaplayarak, billursu yüzeyi temizlemiş ve sürüklediği gereçlerle yüzlerce metre kalınlığında tabakalarla oluşturmuştur. Bu buzul döneminden sonra, Güney Afrika yavaş yavaş ısınmış, Kalahari ve Karroo havzalarında uzun bir tortul birikmesi dönemi başlamış, daha sonra da bu tortullar, kalınlığı m'yi aşan bazalt akıntısı tabakalarıyla örtülmüştür. AFRİKA'NIN İKLİMİ

3 Afrika'nın büyük bölümünde, tropikal iklim egemendir. Kıtanın yalnızca kuzey ve güney uçları ile Etyopya'daki ve Doğu Afrika'daki yüksek kesimlerde, dar sınırlı astropikal ve ılıman iklim bölgeleri gözlenir. Batı Sahra'ya (Kanarya akıntısı) ve Namibya'ya (Benguela akıntısı) paralel akan soğuk deniz akıntıları, bu kıyılardaki ovaların sıcaklığını biraz düşürür. Uzun ve yüksek dağ dizileri ya da havanın önünü kesecek başka engeller bulunmaması nedeniyle, tropikal hava bütün kıta boyunca serbestçe dolaşır; dolayısıyla iklim değişiklikleri çok yavaş gerçekleşir. Gine körfezi kıyıları Atlas okyanusuna bakan ekvator ovaları, sarp dağlar ve Madagaskar'ın doğu kesimi, en çok yağmur alan yerlerdir: Ortalama yıllık yağış mm'yi aşar. Afrika'nın en çok yağış alan yeri Kamerun'un batı kesimidir: mm. Ekvatordan kuzeye ve güneye doğru ilerlendikçe Büyük Sahra, Kalahari ve Namib çöllerinde, yağışlar iyice azalır: Bu bölgelerde yıllık ortalama yağış 150 mm'nin altındadır. İklimdeki en değişken öğe, sıcaklık değil, yağıştır; dolayısıyla verimli toprakların, bitki örtüsünün ve nüfusun dağılımı da yağışlara bağlıdır. Afrika'nın büyük kesimi, gün geçtikçe kuraklaşmaktadır. Afrika'da başlıca altı iklim çeşidi ayırdedilir; bunlar, ekvatorun çevresinde kuşaklar halinde yayılırlar. Yağışlı tropikal iklimde, sıcaklık sürekli yüksektir. Bu iklim kuşağından hemen sonra yağışlı-kurak tropikal iklim ya da savana iklimi gelir; niteleyici özelliği, uzun bir kurak mevsimi (güneşin alçak olduğu dönem), kısa ve yağışlı biryaz mevsiminin izlemesidir. Savanaları tropikal bozkır iklimi izler; bu kesimlerde yağışlar azdır ve yıldan yıla büyük ölçüde değişir; sık sık uzun kuraklıklar olur. Batı Afrika'daki bozkır alanları Sahil (Sahel) diye adlandırılır; bu sözcüğün anlamı çölün "kıyı"sıdır. Afrika iklimleri arasında en az yağış alan ve sıcaklığın en yüksek olduğu iklim tipi, tropikal çöl iklimidir; günlük sıcaklık farkları 10 C'ı aşabilir. Afrika'daki en yüksek sıcaklık 57,8 C'la Libya çölünde kaydedilmiştir. Fas, Cezayir ve Tunus'un kıyı bölgelerinde, Güney Afrika'da Ümit burnu kıyısında, küçük Akdeniz iklimi bölgeleri yer alır. Güney Afrika'daki Natal kıyısı boyunca da, dar bir yağışlı astropikal iklim kuşağı bulunur. Akaçlama: Afrika'nın başlıca ırmakları kıtanın yukarı bölgelerinde, okyanuslara dökülmeden önce de kıyılardaki yüksek bölgelerde, derin boğazlar açarlar. Çavlanlar, çağlayanlar ve yağışların mevsimden mevsime değişmesinden ötürü akışlarının düzensiz olması, ırmak ulaşımını büyük ölçüde engeller. Kıtanın büyük hidrolik potansiyelinin (Kongo ırmağı tek başına, dünyanın hidroelektrik enerji potansiyelinin % 13'ünü temsil eder) yalnızca çok küçük bir bölümünden elektrik elde etmede yararlanılır. Dünyanın en uzun ırmağı Nil (6 650 km), ekvator Doğu Afrikası'nda, Burundi ve Uganda'da doğar. Victoria gölünden geçerek, Sudan'daki bataklık Sudd (ırmak ulaşımını engelleyen, Beyaz Nil'e özgü bitki) bölgesini aşar. Altı çağlayan oluşturduktan sonra, km2'lik bir deltayla Akdeniz'e dökülür. Nil'in en büyük kolu Mavi Nil, Etyopya'daki Tana gölünü besleyen akarsularla birlikte doğar ve Hartum'da Beyaz Nil'le birleşir. Günümüzde Asuan barajı ve Nasır gölü, aşağı Mısır'da nüfusun yoğun olduğu tarım alanlarına su verilmesini düzenlemektedir. Afrika'nın ikinci büyük ırmağı Zaire ya da Kongo (4 670 km), Nil'den daha büyük bir alanı akaçlar. Ubangi, Kasai, Kvango, vb. birçok kolla beslenir. Kongo havzasının çevresini dolanıp, Billur dağlarını yararak Atlas okyanusuna dökülür. Afrika'nın üçüncü büyük ırmağı Nijer (4 185 km), Batı Afrika'da Futa Calon kütlesinde doğar; Mali'de Cof havzasını geçerek, kuzeydoğuya doğru akar, Zimbabve ile Zambiya arasındaki dar boğazdan geçerek, Mozambik'in orta kesiminde Hint okyanusuna ulaşır. Oranj ırmağı (2 100 km) Drakensber'den doğar; batıya doğru akarak Güney Afrika Cumhuriyeti'ni boydan boya aşıp, Atlas okyanusuna dökülür. Afrika'nın en büyük ve en derin gölleri Doğu Afrika'da Büyük Rift Vadisi üstünde yer alırlar: Kuzeyden güneye doğru, vadinin batı kolunda Mobuto Sese Seko (Albert), Edward, Kivu ve Tanganyika gölleri; doğu kolunda Turkana (Rudolf), Natron ve Eyasi gölleri. Tanganyika gölü, dünyanın ikinci derin gölüdür (1 436 m). Büyük Rift Vadisi'nin iki kolu arasında da, Afrika'nın en büyük gölü olan Victoria gölü yer alır ( km2). Çad gölü, Nijerya ile Çad arasında yer alan son derece sığ bir göldür; yüzölçümü yağışlara bağlı olarak çok büyük ölçüde değişir. Toprak yapısı: Afrika'nın pek az yerinde verimli topraklara rastlanır. Yağışlı tropikal bölgelerde, toprağın üst tabakalarındaki kireç, potasyum, fosfor ve hümüs, sellerle sürüklenip götürülür; yüksek sıcaklıklar da bakterilerin etkinliğini artırır. Sonuçta geriye demiri ve aliminyumu çok, verimsiz, sert birtoprak kalır; bu toprakta bitkilerin kolay kolay kök salmamaları, yüzey suyunun hızla derinlere akıp gitmesine yol açar. Kurak bölgelerde toprak ince, taşlı, çok kireçli ve az hümüslüdür. Afrika'da en zengin topraklarsa, akarsuların kenarındadır. En zengin, en yaygın ve en verimli alüvyon toprakları Senegal'de, Nijer'in orta bölgelerinde ve aşağı Cuba'da, Orta Sudan'da, Mavi Nil ve Beyaz Nil'in kolları ile Nil deltasında bulunur. Bu bölgelerde geniş kapsamlı sulama projeleri geliştirilmiştir. Güney Afrika Cumhuriyeti'nde, Kenya ve Kamerun'un bazı kesimlerinde, alüvyon kökenli olmayan, çoğunlukla yanardağ gereçleriyle karışık verimli topraklara rastlanır. Ayrıca, kıtanın iklim bölgelerinin çoğunda, ağır tarım gereçlerinin kullanılması gibi teknoloji aşırılıkları ve aşırı işletme sonucunda, milyarlarca hektar verimli toprak yozlaşmıştır. AFRİKA'NIN BİTKİ ÖRTÜSÜ Bitki Örtüsü: Afrika'daki doğal bitki örtüsünün çok büyük bölümü insanlar ve yetiştirdikleri hayvanlar tarafından

4 değişikliğe uğratılmıştır. Sahil bölgesinde aşırı otlatma, kısa çayırların çevre dengesini bozmuş ve çölün yayılmasını hızlandırmıştır. Yapı gereçleri, tarım alanı ve otlak elde etmek için ormanlar ve çayırlar kesilmiş ve yakılmıştır. Batı ekvator kuşağındaki tropikal ormanda maun, tek, abanoz, kauçuk, yağ palmiyesi gibi değerli keresteli ağaçlar yetişir. Pek çok halicin kıyısı, mangrov bataklıklarıyla kaplıdır. Yağmur ormanlarının güneyinde ve kuzeyinde, tropikal çayırlar ya da savanalar uzanır; bu bitki örtüsünün niteleyici türleri akasya ve baobab ağaçlarıdır. Yağış alma oranı azaldıkça, savanlar da cılız çayırlara, dikenli çalılığa, hatta çöle dönüşür. Çöllerde, geniş alanlarda sağa sola serpilmiş gibi duran, hurma ağacı, çeşitli dikenler, vb. kurakçıl bitkiler dışında hiçbir bitki yetişmez. Akdeniz iklimi bölgesinde çam, ardıç ağacı, mantar meşesi, sedir ve zeytin ağaçları yaygındır. Hayvan Topluluğu: Afrika'daki hayvan topluluğu kalabalık, tür bakımından son derece çeşitlidir ve ilkel hayvanlar ile daha gelişmiş hayvanların birarada yaşadıkları gözlenir. Fil gibi hayvanlar Afrika'da geliştikten sonra, günümüzde Süveyş kanalının bulunduğu yerden Asya'ya geçip dağılmışlardır. Asya'daki filler, maymunlar, bazı tropikal kuş türleri, tropikal Afrika'da yaşayanlarla büyük benzerlikler gösterir. Gerçekten Afrika'nın yerlisi olan hayvanlar arasında yerdomuzu, sekreterkuşu, Nil bataklıklarında yaşayan balinabaşlı leylek sayılabilir. Afrika'daki yağmur ormanlarında goriller, şempanzeler, maymunlar, yaban domuzları ve bongolar, bataklıklarda timsahlar, suaygırları, kertenkeleler, yılanlar ve aralarında flamingolar, pelikanlar, balıkçıllar, leylekler de bulunan çok sayıda kuş yaşar. Doğudaki ve güneydeki çayırlar, dünyanın en büyük fil, gergedan, vahşi hayvan, zürafa, zebra, manda ve antilop sürüleri ile çevrelerinde dolaşan arslan, leopar, panter, sırtlan, çakal gibi yırtıcı etçillerle doludur. Çayırlarda büyük sayıda kuş türüne rastlanır: Toy kuşu, doğan, devekuşu, vb. Ne var ki, denetimsiz avlanma hayvan nüfusunu, özellikle de, dişleri için öldürülen fillerin ve gergedanların sayısını, önemli ölçüde azaltmıştır. Afrika'daki böcekler ve öteki omurgasızlarda da, büyük hayvanlar kadar büyük bir çeşitlilik gözlenir. Uyku hastalığının taşıyıcısı olan ceçe sineği ve sıtma taşıyıcısı olan sivrisinekler, insanların ve besledikleri hayvanların yerleşebilecekleri toprak alanını büyük ölçüde sınırlar. Kıtada en sık rastlanan yılanlar arasında kobra, piton ve mamba sayılabilir. Afrika'da günümüzdeki büyük hayvan rezervleri Tanzanya'da Serengeti Ulusal Parkı, Kenya'da Tsavo Parkı ve Amboseli Rezervi, Güney Afrika Cumhuriyeti'nde Kruger Ulusal Parkı'dır. Su Kaynakları: Dünyanın hidroelektrik potansiyelinin yaklaşık % 40'ı Afrika'da, bunun da aşağı yukarı yarısı Zaire'dedir. Pek çok Afrika ülkesi, az sayıda ve büyük baraj kurmayı, çok sayıda küçük baraj kurmaya yeğlemişlerdir. Afrika'nın en büyük hidroelektrik tesisleri Mısır'daki Asuan barajı.(yılda 10 milyar kws üretir), Mozambik'teki Cabora Bassa barajı (18 milyar kws), Zaire'deki İnga barajı, Gana'daki Akosombo Barajı, Nijerya'daki Kainci ve Jos barajları ve Kamerun'daki Edea barajıdır. Asuan barajı, Kariba barajı (ürettiği elektirik Zambiya ile Zimbabve arasında bölüşülür) ve Güney Afrika'daki Oranj barajı gibi az sayıda baraj ve hidroelektrik tesis, eletrik üretiminin yanı sıra sulama, balıkçılık ve toprağı koruma amaçları için de su sağlamaktadır. Yeraltı Gelir Kaynakları: Afrika, yeraltı gelirkaynaklarıt bakımından çok zengindir; ne var ki, maden yataklarının, çok küçük bir bölümü işletilmektedir. Sömürgecilik döneminde madencilik önemli ve yüksek kazanç sağlayan bir etkinlik olmuştur; günümüzde de planlama ve işletmenin büyük bölümü uluslararası şirketlerin elindedir. Az sayıda istisna dışında, Afrika'da çıkarılan madenler ve petrol, işlenmeden yurt dışına gönderilir ve gerek yerel sanayinin gelişmesine, gerek genel ekonomik reformların artmasına katkıda bulunmazlar. Aralarında petrol konusunda Liberya ve Moritanya'nın, bakırda da Zambiya'nın yer aldığı pek çok ülkenin dış gelirlerinin büyük bölümü madencilikten sağlanır. Afrika'da maden yatakları bakımından en zengin, üstelik bu yatakların modern yöntemlerle işletildiği ülke, Güney Afrika Cumhuriyeti'dir: Dünyada bilinen en büyük manganez, platin, krom, vanadyum, altın ve alüminyum filizi rezervlerinin bulunduğu Güney Afrika Cumhuriyeti, dünyanın en büyük krom, antimuan ve manganez üreticileri sıralamasında da birinci sırada yer almaktadır. Başlıca petrol ve doğal gaz rezervleri Cezayir, Libya, Mısır'da, Nijerya, Gabon ve Angola'nın kıyı bölgelerin-dedir. Afrika'nın kömür, özellikle de çelik üretiminde kullanılan maden kömürü rezervleri sınırlıdır: Bilinen en büyük rezervler. Güney Afrika Cumhuriyeti, Zimbabve, Mozambik ve Nijerya'dadır. Uranyum çok yaygın olmakla birlikte, önemli yataklar Güney Afrika Cumhuriyeti, Nijer, Namibya ve Gabon'dadır. En büyük demir filizi yatakları, Güney Afrika Cumhuriyeti, Liberya, Moritanya, Angola ve Cezayir'de bulunmuştur. Dünyanın en önemli bakır üreticileri Zambiya, Zaire ve Güney Afrika Cumhuriyeti'dir. Dünyada bulunan en büyük krom, antimuan ve manganez rezervlerinin yanı sıra, Afrika'da çok büyük boksit (Gine), elmas (Güney Afrika Cumhuriyeti, Botsvana), kobalt ve çinko yatakları da vardır. Toplum Yapısı: Afrika'da karmaşık bir halklar, diller ve kültürler mozaiği gözlenir. Kıtadaki devletlerin pek azı, etnik açıdan türdeştir ve pek azında güçlü bir ulusal birlik duygusu gelişmiştir. Yüzyıllar boyunca geleneksel değerler ağır basmış, Afrikalılar kendilerini öncelikle ve özellikle kendi kabilelerinden ya da halklarından olanlarla özdeşleştirmiş, farklı bir dil konuşanlardan ya da farklı bir kültürden olanlardan uzak durmuş ya da onlarla savaşa tutuşmuşlardır. Yerli kültür mozaiği göz önüne alınmadan sömürgeciler tarafından çizilen keyfi sınırlar

5 AFRİKADA EĞİTİM da, Afrika halkının bölünmüşlüğünü daha da artırmıştır. Afrika'da nüfus eşitsiz bir biçimde dağılmıştır. En yüksek nüfus yoğunlukları Gine körfezi kıyılarında, Nil'in aşağı kıyılarında, Doğu Afrika'daki yüksek alanlarda ve Madagaskar'ın kuzey kıyısında, ayrıca Güney Afrika Cumhuriyeti, Zimbabve ve Zaire'deki kentler ile madencilik bölgelerinde görülür. Nüfus yoğunluğunun en düşük olduğu yerlerse çöller, yüksek dağlar ve ekonomik olanakların çok sınırlı olduğu sık ormanlardır. Büyük Sahra devletlerinde ağır basan topluluklar Araplar, Berberiler ve Tuaregler'dir. Kentlerin dışında yaşayan Berberiler geçimlerini tarımla, Tuareglerse göçebe hayvancılıkla sağlarlar. Büyük Sahra, bu halklar ile çoğunluğu siyah olan güneydeki halklar arasında etkili bir engel oluşturur. Sahil bölgesinde, yerleşik çiftçiler ile hayvancılıkla uğraşmış olanlar bir arada yer alır. Bunlar arasında en önemli topluluklar Hausalar, Fulaniler, Bambaralarve Voloflardır. Afrika Boynuzu'nda (Somali ve Doğu Etyopya) çobanlıkla geçinen Somalililer, Gallalar, yukarı Nil kıyılarındaysa Dinkalar ve Nuerler ağır basar. Yoğun biçimde yerleşilmiş olan Gine körfezi kıyılarında, sözcüğün gerçek anlamıyla yüzlerce etnik topluluk yaşar; her birinin kendi dili, toprakları, kültürü ve değerleri vardır. Sayıca en kalabalık olanlar arasında Nijerya'daki Yorubalar ve İbolar, Gana'daki Aşantiler, Fildişi kıyısı ve Liberya'daki Krular sayılabilir. Seyrek nüfuslu olan ekvator Afrikası ormanlarında Fanglar ve Batekeler, Pigmeler, vb. yaşar. Doğu Afrika'daki savanalarda yaşayan Masailer, Kikuyular ve Kambalar gibi hayvancılıkla geçinen halklar, geçmişte otlaklar ve hayvan sulama yerleri için sık sık savaşmışlardır. Victoria gölünün kuzey kıyısında yer alan yoğun biçimde yerleşilmiş tarım alanlarında ağır basan topluluklar, Luolar ve Bagandalardır. Güney Afrika Cumhuriyeti, Zambiya ve Zimbabve'deki kent alanları bir yana bırakılırsa, Zaire'nin güneyinde kalan bölgede, etnik çeşitliliğin azalma, nüfus yoğunluğunun da düşme eğilimi gösterdiği söylenebilir. Güney Afrika Cumhuriyeti'nde on yerli halk yaşar; bunların en kalabalıkları Natal'deki Zulular ve Kap eyaletinin doğu kesimindeki Ksosalardır: Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki Afrikanerler, HollandalIların ve Fransızların soyundan gelirler. Svaziland, Lesotho ve Bots-vana kıtada eşine ender rastlanan, etnik bakımdan son derece türdeş devletlerdir. Bu devletlerin halkını sırasıyla Svaziler, Sotholar ve Tsvanalar oluşturur. Çorak Namibya'nın halkı, avcılık ve toplayıcılıkla geçinen Sanlar (Buşmanlar) ile Hererolar, Damaralar ve Ovambolardan oluşur. Afrika'nın güney kesimindeki öbür önemli topluluklar arasında Zimbabve'deki Makonde ve Makualar, Malavi'deki Yaolar, Angola'daki Ovimbundular sayılabilir. Madagaskar'ın nüfusu Betsimisarakalar ile ataları yıl kadar önce Güneydoğu Asya'dan gelmiş olan Merinalardan ve Betsileolardan oluşur. Afrika'da yaşayan, ama Afrika asıllı olmayan halklar arasında, Güney ve Doğu Afrika'daki, özellikle de Güney Afrika Cumhuriyeti ve Kenya'daki Avrupalılar ile Güney Asyalılar, başkentlerin çoğundaki Avrupalılar ve Güney Asyalılar, ataları Gine körfezi kıyısındaki kentsel alanlara ticaret yapmak için yerleşmiş az sayıda Suriyeli ve Lübnanlı sayılabilir. Diller: Afrika'da konuşulan dillerin sayısıyla ilgili tahminler son derece çeşitlidir; arasında. Genel olarak beş temel dil öbeği bulunduğu kabul edilir. İçlerinde Berberice, Kuşice, Sami dili, Çad dili ve Koptça'nın (ya da Kıptice) da bulunduğu Afrika-Asya dilleri, Kuzey Afrika'da ve Afrika Boynuzu'nda ağır basarlar. Niteleyici "klik" sesi ağır bastığı için "Klik dilleri" diye adlandırılan dillerin başlıca örneği, Afrika'nın güney kesiminde yaşayan Hotantoların konuştukları Hoisan'dır. Nijer-Kongo dilleri, Büyük Sahra'nın güneyinde kalan Batı Afrika'da, Kongo havzasının büyük kesiminde ve Afrika'nın güneyinde yaygındırlar; başlıcaları arasında Batı Afrika'da konuşulan Svahili, Çonga ve Bemba dilleri sayılabilir. Sudan dilleri öbeği Kanun, Songhay, Tur-kana ve Masai dillerini içerir. Madagaskar'da konuşulan Malezya-Polinezya dilleri, günümüzden yıl kadar önce Güneydoğu Asya'dan gelmiştir. Bu diller mozaiğinin üstüne sömürgecilik döneminde İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Portekizce, Almanca ve Hindistan yarı-kıtası dilleri de eklenmiştir. Bütün eski İngiliz sömürgelerinde (resmî dilin Svahili olduğu Tanzanya dışında), İngilizce ya resmî dildir ya da iki resmi dilden biridir. Büyük Sahra'nın güneyindeki eski Fransız sömürgelerinin çoğunda, Fransızca resmî dildir. Büyük Sahra'daki devletlerde resmî dil Arapça'dır. Zaire'deki Lingala ve Batı Afrika'daki Mandinga gibi çok sayıdaki karma dilli bölgelerde ticarette Fransızca kullanılır. Afrika devletlerinin çoğunun çokdilli yapısı, ulusçuluğun gelişmesini engellemiş ve kabile kimlikleri ile yerel kimliklerin sürüp gitmesine yolaçmıştır. Dinler: Kuzey Afrika'da egemen din İslam'dır. VII. yy'da hıristiyanlığın yerini alan İslam, Büyük Sahra'yı aşarak batıya ve güneye, ekvator bölgelerine doğru hızla yayılmıştır. Günümüzde 155 milyon olduğu tahmin edilen inananlarıyla, Afrika'nın en hızlı büyüyen dinidir. Hıristiyan kiliseleri de Afrika'da 140 milyon dolayında hıristiyan bulunduğunu ileri sürmektedirler; bunun % 55'i protestandır; ayrıca çok sayıda tarikat ve bir dizi yerli kilise vardır. Hıristiyan sömürgecilerin Afrika'da ilk yerleştiği yerler Mısır ve Kopt (Kıpti) kilisesinin yurdu Etyopya olmuştur. XIX. yy'da Avrupalı misyonerler, kıtanın Büyük Sahra'nın güneyinde kalan kesiminde de hıristiyanlığı yaymışlardır. Afrika nüfusunun yaklaşık beşte ikisi, geleneksel dinlere ve cancılığa (animizme) inanmaktadır.

6 Eğitim: Afrika'da eğitim standartları, olanakları ve programları ülkeden ülkeye önemli farklılıklar gösterir ve sınıf, etnik grup, cinsiyet ve yerleşim farklarını yansıtır. Bütün ülkelerde, okuryazarlık oranı erkeklerde kadınlara oranla daha yüksektir. İlköğretimde kızlardan çok erkek çocuklar ağırlıktadır. Kentlerdeki öğrenim oranı da kırsal kesimlere oranla daha yüksektir. Zengin ülkeler, eğitime yoksul ülkelerden daha çok yatırım yaparlar ve devletlerin çoğunda, ortaöğrenim görenlerin sayısı, ilköğrenim görenlerin yarısından azdır. Afrika genç nüfusunun yalnızca küçük bir bölümü üniversiteye gitme olanağı bulur. Yetişkinlerdeki okuryazarlık oranı, Nijer'de %6 ve Mali'de %10'dan, Güney Afrika Cumhuriyeti ve Tanzanya'da yaklaşık % 70'e kadar geniş bir yelpazeye yayılır. Sağlık: Afrika'nın genel sağlık ve beslenme standartlarının yükseltilmesi, acil bir durum haline gelmiştir. Bütün Afrika ülkelerinde çok sayıda insan yoksulluk, cahillik ve tarım uygulamalarının yetersizliği nedeniyle sürekli biçimde yetersiz beslenmektedir. Kişi başına besin miktarı 1970 ve 1980 yıllarında sürekli düşmüştür. Afrika'daki pek çok ülkede, günümüzde halkın % 40'tan çoğu yetersiz beslenmektedir ve sıtma, dizanteri, şistozoma hastalığı, tripanosoma hastalığı, vb. asalak hastalıklarının etkisindedir 'teki ve 1980'deki ciddi kuraklıklarda, Senegal'den Somali'ye kadar uzanan Sahil ülkelerinde olağanüstü yüksek ölüm ve yetersiz beslenme oranları kaydedilmiştir. Ayrıca, yetersiz beslenmenin önemli rol oynadığı verem, vb. pek çok hastalık da, kıtayı kırıp geçirmektedir. Üstelik bütün bu hastalıklara, son yıllarda korkunç bir hızla yayılan AİDS eklenmiştir. Hekimlerin ve tam teşekkülü hastanelerin çoğu başkentlerde ve kentlerdedir. Buna karşılık, kalabalık kırsal bölgelerde sağlık tesislerinin sayısı çok az, hastalık, yetersiz beslenme ve çocuk ölümü oranları çok yüksektir. Sivrisinek, çekirge, çeçe sineği, vb. zararlıların yayılmasını denetim altında tutma konusundaki ulusal ve uluslararası çabalar İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana artmıştır ama, ulaşılan sonuçlar, yeterli olmaktan çok uzaktır. Nüfus: 1980 yıllarının ortalarında Afrika'nın nüfusu 530 milyon dolayındaydı. En yüksek nüfuslu ülkeleri de Nijerya, Mısır, Etyopya, Zaire ve Güney Afrika Cumhuriyeti'ydi. Afrika'nın nüfusu günümüzde de aynı hızla artmayı sürdürmektedir. XXI. yy'ın ilk on yılında, günümüzdekinin iki katı olacağı hesaplanmıştır. Beslenmenin ve sağlık koşullarının gelişmesi, tıbbi teknolojilerdeki ve böcek ilaçlarındaki gelişme, ölüm oranlarını 1960 yıllarından bu yana önemli ölçüde düşürmüştür; ama çocuk ölüm oranı dünyanın en yüksek oranı olmayı sürdürmektedir. Kıtada ortalama ömür 50 yıl dolaylarındadır (oysa bu sayı ABD'de ve gelişmiş Batı Avrupa ülkelerinde 70'in üstündedir). Dünyadaki en yüksek doğurganlık oranı da Afrika'dadır: Nüfusun yarısına yakını 15 yaşın altındadır. Afrika en az kentleşmiş kıtadır: Nüfusun yalnızca üçte birinden azı kentlerde yaşar. Bununla birlikte Güney Afrika Cumhuriyeti, Mısır, Nijerya, Fas, vb. birçok ülke de kentleşmiş sanayi alanları vardır. Ülkelerin çoğunda en büyük kent başkenttir ve çoğunlukla, aynı zamanda da büyük sayılabilecek tek kenttir. Gün geçtikçe daha çok Afrikalı iş, öğrenim ve güvenlik nedenleriyle kentlere göçtüğü için, kentli nüfusu kırsal nüfustan daha hızlı artmaktadır. Bunun sonucunda da, ülkelerin çoğunda, kentler gecekondu mahalleleriyle kuşatılmakta ve yaşama koşulları gün geçtikçe düşmektedir. EKONOMİ: Afrika'nın doğal kaynakları ve enerji potansiyeli en yüksek kıta olmasına karşın, sanayileşme emekleme aşamasındadır: Dünya sanayi üretiminde Afrika'nın payı yalnızca % 14'tür. Kıtadaki tek modern sanayi devleti Güney Afrika Cumhuriyeti'dir. Bununla birlikte Zimbabve, Nijerya, Mısır ve Cezayir'de, imalat sanayisi gün geçtikçe güçlenmektedir. Tarım ekonomisinin zayıflığı, taşıma olanaklarının yetersizliği, sermaye ve teknoloji yetersizliği, siyasal istikrarsızlık, nitelikli işçi sayısı azlığı, satın alma gücünün düşüklüğü, ekonomi siyaseti uygulamalarının Afrika'nın dışında belirlenmesi, sanayileşmenin hızlanmasını engelleyen etmenlerdir. Afrika ülkelerinin çoğunluğu, bağımsızlıklarını elde ettikten sonra, Avrupa'dan ve Amerika'dan gelen işlenmiş ürünlere bağımlılıklarını azaltmak amacıyla, dışalımın yerine geçecek sanayi kollarının geliştirilmesine ağırlık vermişlerdir. Bu yüzden dokuma ve hazırgiyim sanayileri, ilaç yapımı, besin ve içecek sanayisi gibi hafif sanayi dalları en çok gelişmiş dallardır ve sanayide çalışan nüfusun % 7O'i bu dallarda toplanmıştır. Petrokimya ürünleri, demir-çelik sanayisi, kauçuk sanayisi, çimento sanayisi gibi ağır sanayi dalları, yalnızca Güney Afrika Cumhuriyeti'nde gelişmiştir. Bu ülke öteki Afrika ülkelerine oranla, sanayi ürünleri gereksinmesinin çok daha yüksek bir miktarını kendi karşılamaktadır. Kıtada genel olarak, sanayi başkentlerde toplanma eğilimi göstermektedir; sanayi tesisleri küçük boyutlardadır ve işgücünün ucuzluğuna karşın emek-yoğun olmaktan çok sermaye-yoğun özelliklidir. Tarım: Tarım, kıtanın toplam ekonomik çıktısının yaklaşık üçte birini, dışsatım gelirlerinin yarısından çoğunu oluşturmaktadır. Etkin nüfusun da % 75'i tarımda çalışmaktadır. Birbirinden farklı iki tarım sistemi, yan yana görülür: Geleneksel yöntemlerle uygulanan besin tarımı ve modern yöntemlerle uygulanan ticarete yönelik tarım. Afrika kırsal nüfusunun çoğunluğu geleneksel tarım kesiminde çalışır; kesimin özelliği, küçük ve iyice parçalanmış tarım işletmelerinden oluşması, teknolojinin ve gübrenin az kullanılması, insan gücüne aşırı bağımlılık, verim düşüklüğü, artı-ürün azlığı ve ağırlığın mısır, darı, pirinç, manyok, tatlı patates, yerfıstığı, vb. unlu besinlere verilmesidir. Ayrıca, toprakta çalışma gün geçtikçe kadınlara ve çocuklara bırakılmakta, yetişkin erkekler iş bulmak umuduyla kentlere göçmektedir. Nüfus arttıkça ve toprak mülkiyeti sistemi değiştikçe, çok eski dönemlerden bu yana uygulanan ormanı yakarak tarla açma ve birkaç yıl işledikten sonra bırakma olanağı

7 da kısıtlanmaktadır. Modern yöntemler uygulanan ticarete yöneliktarım, Afrika'da pek çok ülkenin ekonomisinin eksenini oluşturur ve ana dışsatım kaynağıdır. Sözgelimi Burundi'nin başlıca dışsatım ürünü kahve, Gana'nınki kakao, Gambiya'nınki yerfıstığıdır. Öteki önemli ürünler arasında pamuk, şeker, muz, çay, yağ palmiyesi, tütün ve turunçgiller sayılabilir. Bu ürünler çoğunlukla yabancıların, kentlerdeki seçkin tabakanın, devletin ve çokuluslu şirketlerin malı olan büyük tarlalarda ve tarım işletmelerinde, ucuz, bol ve çoğunlukla mevsimlik işçiler kullanılarak yetiştirilir. İşletmelerde geleneksel tarım kesimine oranla daha büyük miktarda gübre, böcek ilacı, makine, vb. kullanılır. Büyükbaş hayvan, keçi ve koyun yetiştiriciliği, savana ve bozkır ülkelerinin çoğunda önemlidir. Afrikalılar sürülerinin niteliğini ancak yavaş yavaş iyileştirebilmekte, geleneksel büyük sürüleri küçültmekte, büyükbaş hayvan sahipliliğinin sağladığı toplumsal saygınlık azaldıkça da bu etkinliği ticarileştirmektedirler. Ticari amaçlı büyükbaş hayvancılığın en gelişmiş olduğu ülkeler Güney Afrika Cumhuriyeti, Kenya ve Zimbabve gibi, Avrupalı toplulukların yaşadıkları ülkelerdir. Dünyadaki toplam büyükbaş hayvanların % 14 kadarı Afrika'dadır yıllarında Afrika yerel pazarları için yapılan içe dönük besin üretimi, nüfus artışına, özellikle de kentsel alanlarda artan talebe ayak uyduramaz olmuş, ilk olarak 1972 kuraklığında Sahil bölgesinde ve Etyopya'da görülen açlık, daha sonra artarak genelleşmiştir. Tarım ürünlerinin fiyatlarının düşüklüğü, buna karşılık,gübre, yakıt ve tohum fiyatlarının artması, işletmecilerin yoksulluğu, toprağın bozulması ve toprağın temel besin maddeleri yerine dışsatım maddeleri için kullanılması gibi etmenlerin (yolaçtığı bu kıtlık sonunda, günümüzde birçok Afrika ülkesinde halkların önemli bir bölümü, gelişmiş ülkelerin yardımları olmasa açlıktan ölecek duruma gelmiştir. Ormancılık ve Balıkçılık: Ormanların Afrika'nın toplam yüzölçümünün yaklaşık % 25'ini kaplamasına karşın, orman sanayisi genel olarak gelişmemiştir. Ormanları işletme maliyetinin yüksekliği, taşımacılığın yetersizliği ve pahalılığı, işletmeye değecek ormanların miktarının sınırlılığı, karlı bir işletmeyi engellemektedir. Başlıca üreticiler Kamerun, Kongo, Gabon ve Fildişi Kıyısı, başlıca ticarete yönelik ağaçlar maun, abanoz ve okumedir. Okyanusta ticari amaçlarla yapılan balıkçılık, tatlısu balıkçılığından daha önemlidir. Başlıca balıkçılık alanları Güney Afrika Cumhuriyeti, Namibya ve Angola kıyılarının açıkları, Fas'tan Liberya'ya kadar Batı Afrika kıyıları ve Akdeniz'dir. Afrika'nın güney kesimi açıklarında tutulan balıkların büyük bir bölümü balıkyağı, balık unu ve gübre olarak dışarıya satılmaktadır. Gana'nın, Sierra Leone'nin ve Zaire'nin bazı bölgelerinde, taze ve kurutulmuş balık önemli bir besindir; ama hükümetlerin geliştirme çabalarına karşın, genel olarak balığın beslenmedeki yeri önemli değildir. Ulaşım ve İletişim: Afrika'daki ulaşım sistemleri, sömürgecilik döneminde madenlerin ve öbür değerli ürünlerin Avrupa'ya gönderilmek amacıyla limanlara taşınması için oluşturulmuştur. Avrupalılar karayollarını ve demiryollarını, yalnızca Afrika'daki mülklerinin denetimini kolaylaştırmak amacıyla kullanmışlardır. Bunun sonucu olarak da, birbirine komşu sömürgeler arasında pek az bağlantı kurulmuştur. Günümüzde de Afrika ülkeleri arasında kara, demiryolu ve hava bağlantıları son derece yetersizdir. Dünyadaki en düşük demiryolu ağı yoğunluğu Afrika'dadır ve 13 ülkede (bunların arasında denize kıyısı bulunmayan Nijer, Çad ve Burundi de vardır) hiç demiryolu yoktur. Kıtadaki demiryollarının üçte birinden çoğu ve en modern demiryolu tesisleri Güney Afrika Cumhuriyeti'ndedir. Afrika'daki madenlerin büyük bölümünün demiryoluyla taşınması sürdürülmektedir. Çin'in yardımıyla yapılan ve 1976'da tamamlanan Büyük Uhuru (ya da Tan-Zam) demiryolu hattı, Zambiya'daki bakır madenlerini Tanzanya'nın Hint okyanusundaki limanı Darüsselam'a bağlar. Benguela demiryolu, Zaire'nin Şeba (Şaba) bölgesinde çıkarılan bakırı, Angola'dan geçerek, Atlas okyanusu kıyısındaki Benguela limanına taşır. Zimbabve'deki madencilik alanları, demiryoluyla Mozambik'teki ve Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki limanlara bağlanmıştır. Dünyanın en az gelişmiş kara yolu sistemi Afrika'dadır km'lik yolun yalnızca km'sinden azı stabilizedir. İyi bakılan yolların büyük bölümü, Güney Afrika Cumhuriyeti'nde ve Akdeniz kıyısı ülkelerindedir. Bütün ülkelerin, kırsal nüfusun ve tarım projelerinin kentlere, kasabalara bağlanması için karayolları ve demiryolları yapımına gereksinmesi vardır. Özellikle yağmur mevsiminde, stabilize edilmemiş yolların geçilmez duruma gelmesiyle, kırsal kesimierin kentlerle bağlantısının kopması, gelişmeyi engelleyen etmenlerden biridir. Çağlayanlar ve çavlanlar, birçok bölgede de yağmurların yalnızca belirli mevsimlerde yağması nedeniyle su düzeyinin düzensizliği, akarsu taşımacılığını güçleştirir. Karayollarına ve demiryolu sistemlerine ek olarak akarsulardan da yararlanan ülkeler arasında Zaire, Kongo, Nijerya ve Sudan sayılabilir. Kongo ırmağındaki ulaşıma elverişsiz uzun kesimlerde, ara bağlantı, kıyıya bakır, vb. dışsatım ürünlerini taşıyan demiryollarıyla sağlanır. Afrika'da hava taşımacılığının önemi artmaktadır. Bağımsızlıklarını elde ettikten sonra pek çok ülke kendi ulusal havayollarını kurmuş ve uluslararası bağlantılarını genişletmiştir. İçte de, uzak bölgelere hava taşımacılığı, çoğu

8 zaman tek kullanılabilir ulaşım yoludur. Afrika'nın iletişim sistemleri az gelişmiş, ama yaygındır. Radyo, televizyon ve telefon sistemleri, kentsel alanlarda yoğunlaşmış, kırsal bölgelere pek az ulaşmıştır. Ticaret: Afrika'nın başlıca ticareti Avrupa ve Kuzey Amerika'yla yapılır. Çoğunlukla bir Afrika ülkesinin en çok ticaret yaptığı ülke, eskiden sömürge olarak bağımlı olduğu Avrupa ülkesidir. Bununla birlikte bağımsızlıktan sonra, özellikle ABD ve eski SSCB'yle ticaret anlaşmaları çeşitlenmiş ve çoğalmıştır. 1975'te Lomé Konvansiyonu'yla 63 Afrika, Antil denizi ve Büyük Okyanus ülkesi, Avrupa Topluluğu'yla ekonomik yardımlaşma ve ticaret anlaşmaları yapmışlardır. Bunlar arasında Afrika ülkelerinin çoğu, dışsatımlarının (tarım ve madencilik ürünleri) yaklaşık yarısını AET ülkelerine göndermekte ve büyük bölümünü işlenmiş ürünlerin oluşturduğu dışalımlarının yaklaşık yarısını bu ülkelerden yapmaktadırlar. Afrika ülkeleri arasındaki ticaret çok sınırlıdır; ama bunu geliştirecek mekanizmalar kurulmuştur. Batı Afrika'da iki bölgesel ticaret grubu vardır: 16 ülkenin katıldığı Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (BADET); daha küçük olan, Fransızca konuşulan ülkeleri içeren Batı Afrika Ekonomik Topluluğu (üyelerinden altısı, aynı zamanda BADET üyesidir). Afrika'nın güney kesiminde, Güney Afrika Cumhuriyeti, Botsvana, Lesotho ve Svaziland, Güney Afrika Gümrük Birliği'ni oluşturmuşlardır. SON GELİŞMELER: Afrika ülkelerinin bağımsızlığına kavuşmasından bu yana, ekonomik gelişmeleri birçoğunun denetimi elinde olmayan bir dizi engelle karşı karşıya kalmıştır. Bütün Afrika ülkelerinin yaklaşık dörtte üçünün, dış ticaret gelirlerinin büyük bölümü bir ya da iki dışsatım ürününe bağımlı durumdadır. Üstelik bu ürünlerin çoğunun dünya pazarlarında fiyatlarının düşmesi, bunun yanı sıra, söz konusu ülkelerin dışalım ürünlerinin fiyatlarının sürekli yükselmesi, gelişme için gerekli geliri azaltmıştır. Ayrıca, hükümetlerin çoğu, gerçekten önemli, ama çoğunlukla ekonomik bakımdan ayakta durma şansı bulunmayan büyük boyutlu projelerin giderlerini karşılamak için ağır borç yükleri altına girmişlerdir ve borçlanmanın maliyeti bazı ülkeleri iflasın eşiğine getirmiştir. Sağlık hizmetlerindeki düzelmeler nüfusun hızla artmasına katkıda bulunmuş, bu da ülkelerin çoğunda, gelirlerin önemli bir bölümünün besin üretimine yatırılmasına, dolayısıyla da yaşama düzeyinde genel bir düşmeye yolaçmıştır yıllarında AİDS'in hızla yayılması da, Orta Afrika'da sağlık kurumlarına yeni yükler getirmiştir. Uzun ve tekrarlanan kuraklıklar, vb. doğal yıkıntılar, besin sıkıntısını artırmış, kıtanın en yoksul ülkelerinde yıkıcı baskılar yapmış ve mültecilerin sayısını artırmıştır (Afrika'da dünya nüfusunun % 12'si, buna karşılık dünyadaki mültecilerin üçte birinden çoğu yaşamaktadır) arasında, kentlerde ve çevrelerinde yaşayanların oranı iki kattan çok artmıştır. Hükümetlerin, toplumsal husursuzlukları kışkırtmamak için kentlerdeki besin fiyatlarını düşük tutmaları, köyden kente göçün hızlanmasına ve çiftçilerin besin tarımı ürünleri yetiştirme hevesinin kırılmasına yolaçmıştır arasında Afrika'nın besin dışalımı üç kat artarak, ticaret bilançosu açıklarını yükseltmiştir. Siyasal alanda Afrika'nın istikrarsızlığın ve yolsuzlukların pençesinde kıvranması sürmüştür. İktidardan kendi isteğiyle ayrılan Afrikalı önder sayısı çok azdır; siyasal değişmelerde başvurulan en yaygın araç, darbe olmuştur. Birçok Afrika ülkesi askerî yönetim altında, büyük çoğunluğu da bir tek parti devleti durumundadır. Kabile anlaşmazlıkları ve iç savaşlar, zaten kıt olan kaynaklara büyük zarar vermiş, ayrıca ulusal bilinci sağlama çabalarını baltalamıştır. Afrika devletleri arası ilişkilerdeki en önemli sorunlardan biri, beyazların egemenliğindeki Güney Afrika Cumhuriyeti ile öteki Afrika devletleri arasındaki uzlaşmazlıktır. 1963'te Afrika çapında bir işbirliğini sağlamak amacıyla kurulmuş olan Afrika Birliği Örgütü'nün çalışmalarını da, Afrikalılar arasındaki başka anlaşmazlıklar baltalamıştır. Afrikalı önderler bir yandan uluslararası yardım ve yabancı yatırım ararken, bir yandan da yoksulluğa, azgelişmişliğe ve siyasal istikrarsızlığa karşı savaşımda, Afrika'yı temel alan bölgesel örgütlenmelerin daha etkin bir rol oynaması gerektiğini kabul etmektedirler. Not: Afrika'nın en yüksek dağı olan Kilimancaro, Kenya'daki Amboseli Ulusal Parkı'ndaki çayırların (ya da savanaların) yanı başında m'ye yükselir. Büyük Sahra'nın güneyindeki, çok çeşitli yaban hayvanının yaşadığı savanaların, Afrika topraklarının % 40'ını kapladığı tahmin edilmektedir. Batı Etyopya'daki dağlık bölgede, Nil'in en büyük kolu olan Mavi Nil'in oluşturduğu, kıyıları gür bitki örtüsüyle kaplı görkemli bir çağlayan. Yarı çorak, dağlık Kuzey Afrika ile yağışlı, tropikal orta Afrika arasındaki karşıtlık çarpıcıdır. Marakeş'e giden yol Fas'taki Yukarı Atlas dağlarında, m yükseltideki Tizi n'test geçidinden geçer. Ekvator Afrikası'ndaki yağmur ormanları toprağın üstünde canlı bir tavan oluşturur. Mevsimler arasındaki hafif değişiklikler dışında, yağmur ormanlarında iklim sıcak ve yağışlıdır. Kamerun'daki Bonny körfezi kıyısında yer alan Duala'nm iklimi, yağışlı tropikal cm Tunus kenti, Tunus

9 iklimdir; kuzeybatı Nijerya'da bir ticaret merkezi olan Sokoto, bozkır iklimi etkisindedir; Zambiya'nın orta kesiminde yer alan başkent Lusaka'da, yağışlı-kurak tropikal iklim egemendir; Kuzey Afrika'daki, Tunus'un başkenti ve başlıca limanı olan Tunus, Akdeniz iklimi etkisindedir. Güney Afrika Cumhuriyeti'nde, Hint okyanusu kıyısında yer alan Durban kentinin iklimi, yağışlı astropikal iklimdir; Büyük Sahra'da bir vahada kurulmuş el-kufra'da, çöl iklimi egemendir. Hızlı akışlı Zambezi ırmağını Victoria çağlayanlarından sonra kesen Kariba barajı. Barajın arkasında oluşan göl (Kariba gölü) dünyanın en büyük yapay göllerinden biridir. Üretilen hidroelektrik enerji, Zimbabve ile Zambiya arasında bölüşülmektedir. Afrika kıtasında yaşayan halklar arasında (soldan sağa), Fas'ta ve öteki Kuzey Afrika ülkelerinde yaşayan, farklı kültürlerini titizlikle koruyan Berberiler, XVII. yy. ortalarında Ümit burnuna yerleşmiş Avrupa kökenli Afrikanerler, atalarının Afrika'nın güney kesimine yerleşen ilk halk oldukları sanılan Sanlar ya da Buşmanlar gibi birbirinden çok farklı topluluklar vardır. Arapça "barış limanı" anlamına gelen Darüsselam, Hint okyanusu kıyısında yer alır. Tanzanya'nın başkenti ve başlıca limanı olmasının yanı sıra, birçok Afrika örgütünün de merkezidir. Mısır'ın güney kesimindeki Kom Ombo'da, bir kooperatif çiftliğinde elle toprağı işlemek gibi çetin bir işle uğraşan fellahlar (siyah tarım işçileri). Sulama için gerekli suyu Nil'den sağlayan Kom Ombo, 1960 yıllarının sonlarına doğru Asuan barajının yapımı nedeniyle sular altında kalacak bölgelerden göçen Mısırlıların yerleştirilmesiyle, hızla gelişmiştir. Eski adı Katanga olan Şeba ilindeki bakır madenleri, gelişmekte olan Zaire'nin halkına sürekli iş ve gelir sağlamaktadır. Afrika 'nın maden yatakları bakımından en zengin bölgelerinden biri olan Şeba, dünyanın en büyük kobalt rezervlerini içermektedir. Kaynak Linki: Afrika Kıtası - Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Bilgisiz Adam

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır.

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır. Büyük İklim Tipleri Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi Hisar Okulları İçindekiler Büyük İklim Tipleri... 3 Ekvatoral İklim... 3 Görüldüğü Bölgeler... 3 Endonezya:... 4 Kongo:... 4 Tropikal İklim:...

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır.

Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır. 1 CEM TOPBAŞ SUNUM- Giriş Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır. 2000 yılında Komşu ve Çevre Ülkeler

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

Ümmet Çeşmesi Projesi Hayratı Togo 2011 PROJE HAKKINDA GENEL RAPOR

Ümmet Çeşmesi Projesi Hayratı Togo 2011 PROJE HAKKINDA GENEL RAPOR SU HAYATTIR IHH INTERNATIONALE HUMANITAIRE HULPORGANISATIE NEDERLAND Lodewıjk van Deysselstraat 45 1064 HL Amsterdam Tel: 020 337 41 20 www.ihhnederland.nl info@ihha.nl Ümmet Çeşmesi Projesi Hayratı Togo

Detaylı

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 392 4. Ünite KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 1. Bölge Kavramı... 146 2. Bölge Sınırları... 148 Konu Değerlendirme Testi-1... 151 145 Bölge Kavramı 393 394 BÖLGE NEDİR? Yeryüzünde doğal, beşeri ve ekonomik

Detaylı

1. Coğrafi Verileri. 1.1.Konumu. 1.2.Yüzölçümü

1. Coğrafi Verileri. 1.1.Konumu. 1.2.Yüzölçümü q MOZAMBİK 1. Coğrafi Verileri 1.1.Konumu Mozambik veya resmi adıyla Mozambik Cumhuriyeti Afrika nın güneydoğusunda, Hint Okyanusuna'na kıyısı olan ülke. Ülke; Tanzanya nın güneyinde, Malavi ve Zambia

Detaylı

Türk Eximbank ve Sahra Altı Afrika

Türk Eximbank ve Sahra Altı Afrika Türk Eximbank ve Sahra Altı Afrika Alaaddin METİN Genel Müdür Yardımcısı 15 Kasım, Ankara 1 Türk Eximbank ın İhracata Desteği Kuruluşundan bu yana 106 milyar ABD Doları kredi ve 86 milyar ABD Doları sigorta

Detaylı

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan daki Yatırım Ortamı ve İş Olanakları 1- Temel Bilgiler: Hazırlayan: Abdelgader ABDALLA* Sunan: Dr. Mutrif SIDDIG** Çeviren: Ufuk TEPEBAŞ Konum: Afrika bölgesinin

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur)

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Sudan ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Resmi Dil : Arapça (resmi

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı

DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI

DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI Dünya tarımındaki başlıca sorunlar Nüfus artışı ve kişi başına tüketim miktarındaki artış. Tarımsal üretimin dengesiz dağılımı. Az gelişmiş ülkelerde kullanılan tarımsal

Detaylı

Yüz ölçümü: 301 225 km² Nüfusu : 61.261.254 (2012) Önemli Şehirleri: Napoli, Milano, Torino, Venedik, Cenova

Yüz ölçümü: 301 225 km² Nüfusu : 61.261.254 (2012) Önemli Şehirleri: Napoli, Milano, Torino, Venedik, Cenova Yüz ölçümü: 301 225 km² Nüfusu : 61.261.254 (2012) Önemli Şehirleri: Napoli, Milano, Torino, Venedik, Cenova Başkenti: Roma Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500dolar

Detaylı

FRANSA. Turizm,Ulaşım,Sanayi. www.sosyal-bilgiler.com

FRANSA. Turizm,Ulaşım,Sanayi. www.sosyal-bilgiler.com FRANSA FİZİKİ ÖZELLİKLERİ Coğrafi konum Yer şekilleri İklimi BEŞERİ ÖZELLİKLER Nüfusu Tarım,Maden Turizm,Ulaşım,Sanayi www.sosyal-bilgiler.com FRANSANIN KİMLİK KARTI Başkenti: Paris Dili: Fransızca Dini:

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYA FİZİKİ ÖZELLİKLERİ Coğrafi konum Yer şekilleri İklimi BEŞERİ ÖZELLİKLERİ Nüfusu Tarım ve hayvancılık Madencilik Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYANIN KİMLİK KARTI BAŞKENTİ:Roma DİLİ:İtalyanca DİNİ:Hıristiyanlık

Detaylı

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ İklim Tipleri Dünya da İklim ve Doğal Bitki Örtüsü Dünya da Görülen İklim Tipleri Bir yerde benzer sıcaklık, basınç, rüzgar, nemlilik

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU KPSS 2009 GK-(31) 31. Bir Türkiye fiziki haritasında kahverengi tonlarının fazla olduğu yerlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Karın yerde kalma süresinin uzun olduğu B) Yıllık sıcaklık

Detaylı

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136 352 2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER 1. Beşeri Yapı... 130 Konu Değerlendirme Testi-1... 136 129 Beşeri Yapı 353 354 Yeryüzünde yaşamın başlamasıyla birlikte insanoğlu doğadan faydalanmaya başlamış, yaşamını

Detaylı

AFRİKA ÜLKELERİ BİLGİ NOTU BENİN

AFRİKA ÜLKELERİ BİLGİ NOTU BENİN AFRİKA ÜLKELERİ BİLGİ NOTU BENİN Coğrafi Konum : Togo ve Nijerya nın arasında, kuzeyde Nijer nehrinden güneyde Atlantik Okyanusu na kadar uzanan uzun ve dar bir coğrafi alanda yer almaktadır. Başkent :

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

AFRİKA ÜLKELERİYLE TİCARİ İLİŞKİLERİMİZ. Can ALTAN ( )

AFRİKA ÜLKELERİYLE TİCARİ İLİŞKİLERİMİZ. Can ALTAN ( ) AFRİKA ÜLKELERİYLE TİCARİ İLİŞKİLERİMİZ Can ALTAN ( ) Afrika ülkeleriyle ticari ilişkilerimiz büyümektedir. Büyüme geçici bir gelişme olmayıp, son on yıl içinde artış süreklilik arz etmiştir. Artan ticarette,

Detaylı

AFRİKA ANALİZİ Türkiye nin un ihracatı 100 den fazla ülkeye yapılırken, bu ülkelerin 44 tanesi Afrika kıtasında bulunmaktadır.

AFRİKA ANALİZİ Türkiye nin un ihracatı 100 den fazla ülkeye yapılırken, bu ülkelerin 44 tanesi Afrika kıtasında bulunmaktadır. 1 AFRİKA ANALİZİ Türkiye nin un ihracatı 100 den fazla ülkeye yapılırken, bu ülkelerin 44 tanesi Afrika kıtasında bulunmaktadır. 2006 2010 dönemi Trademap istatistikleri dikkate alınarak yaptığımız pazar

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

Konu: Bölgeler Coğrafyası Özet-2

Konu: Bölgeler Coğrafyası Özet-2 AKDENİZ BÖLGESİ Tarımsal ürün çeşitliliği fazladır. Yüksek sıcaklık isteyen ürünler yetiştirilebilir. Yıl içinde aynı yerden birden fazla ürün alınabilir. Tarım ürünlerinin en erken olgunlaştığı Yer şekilleri:

Detaylı

BURUNDİ. Demokratik Kongo Cumhuriyeti (Zaire) ile komşudur. Tanganika Gölü ile kıyısı vardır. Ülkede Ekvator

BURUNDİ. Demokratik Kongo Cumhuriyeti (Zaire) ile komşudur. Tanganika Gölü ile kıyısı vardır. Ülkede Ekvator BURUNDİ Burundi, Orta Afrika'da, Büyük Göller bölgesinde yer alan küçük bir ülkedir. Tanzanya, Ruanda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti (Zaire) ile komşudur. Tanganika Gölü ile kıyısı vardır. Ülkede Ekvator

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

TEMEL GÖSTERGELER Coğrafi yapı

TEMEL GÖSTERGELER Coğrafi yapı RAMAZAN 2013 KENYA TEMEL GÖSTERGELER Coğrafi yapı Güneyinde Tanzanya, batısında Uganda, kuzeybatısında Sudan, kuzeyinde Etiyopya ve doğusunda Somali olan bir doğu Afrika ülkesidir. Hint Okyanusu na kıyısı

Detaylı

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Sudan bir Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkesi olup kuzeyinde Mısır, doğusunda

Detaylı

Afrika da Sektörel ve Finansal Dönüşüm: Fırsatlar ve Riskler 5. Oturum: Türkiye nin Afrika Politikası. 25 Nisan 2014 Saat 13:00-15:00

Afrika da Sektörel ve Finansal Dönüşüm: Fırsatlar ve Riskler 5. Oturum: Türkiye nin Afrika Politikası. 25 Nisan 2014 Saat 13:00-15:00 Afrika da Sektörel ve Finansal Dönüşüm: Fırsatlar ve Riskler 5. Oturum: Türkiye nin Afrika Politikası 25 Nisan 2014 Saat 13:00-15:00 İsmail BELEN Orman Yüksek Mühendisi-Kamu Yönetimi Uzmanı Orman ve Su

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü 2005 KONGO CUMHURİYETİ

T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü 2005 KONGO CUMHURİYETİ T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI Anlaşmalar Genel Müdürlüğü 2005 KONGO CUMHURİYETİ I. KONGO ÜLKE PROFİLİ TEMEL BİLGİLER (2003): RESMİ ADI Kongo Cumhuriyeti BAŞKENTİ Brazavil YÜZÖLÇÜMÜ 342.000

Detaylı

Büyük baş hayvancılık

Büyük baş hayvancılık Büyük baş hayvancılık hayvancılık faaliyetleri özellikle dağlık bir araziye sahip kırsal kesimlerde ön plana geçerek, birinci derecede etkili ekonomik Yakın yıllara kadar bir tarım ülkesi olarak kabul

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır.

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır. AFRİKA ÜLKELERİNDE MÜCEVHER SEKTÖRÜ İstikrarlı ve sürekli gelişimiyle büyümeye devam eden Türk Mücevherat Sektörü, son yıllarda gösterdiği ivmeyle altın ve mücevher sektörünün dünya genelinde önde gelen

Detaylı

TÜRKİYE DE HAYVANCILIK

TÜRKİYE DE HAYVANCILIK TÜRKİYE DE HAYVANCILIK Geniş anlamda hayvancılık tarımsal etkinlerin bir koludur. Tarımla uğraşan nüfus bir yandan toprağı işleyip çeşitli ürünler elde ederken, diğer yandan da hayvan besler. Tarımın

Detaylı

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA GÜNÜMÜZDE ve GAP KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA Türkiye nüfusunun yaklaşık %48.4

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

KENYA ÜLKE RAPORU Temmuz 2013 A.Ç.

KENYA ÜLKE RAPORU Temmuz 2013 A.Ç. KENYA ÜLKE RAPORU Temmuz 2013 A.Ç. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kenya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Kenya ekvator enlemi üzerinde yer alan bir doğu Afrika ülkesidir. Ülkenin

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Resmi Dil : Swahili, İngilizce Başkenti : Resmi başkent Dodoma(1 699 000) (de facto olarak Darüsselam); Dar es Selam; ticari başkent (2.498.000)

Detaylı

AFRİKA ÜLKELERİNİN KÂĞIT PARALARINDAKİ COĞRAFİ UNSURLAR (Geographical Elements in the Bank Notes of African Countries)

AFRİKA ÜLKELERİNİN KÂĞIT PARALARINDAKİ COĞRAFİ UNSURLAR (Geographical Elements in the Bank Notes of African Countries) MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 29, OCAK - 2014, S. 1-33 İSTANBUL ISSN:1303-2429 E-ISSN 2147-7825 copyright 2014 http://www.marmaracografya.com AFRİKA ÜLKELERİNİN KÂĞIT PARALARINDAKİ COĞRAFİ UNSURLAR (Geographical

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

BÖLÜM B EŞ ERİ DOKULAR

BÖLÜM B EŞ ERİ DOKULAR BÖLÜM 6 Rİ DOKU L A ŞE R BE BÖLÜM 7 COĞRAFYA Coğrafya nın iki ana bölümü vardır: Yer şekillerini, iklim, toprak, bitkiler, hayvanlar ve benzeri elemanlardan oluşan fiziki (doğal) çevreyle ilgilenen fizik

Detaylı

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI 1. 2. Kalker gibi tortul kayaçların metamorfik kayaçlarına dönüşmesinde etkili olan faktörler aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir (5 puan)? A. Soğuma - Buzullaşma B. Ayrışma - Erime C. Sıcaklık - Basınç

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Başak Karakuş 9A COĞRAFYA PERFORMANS ÖDEVİ HİSAR OKULLARI

Büyük İklim Tipleri. Başak Karakuş 9A COĞRAFYA PERFORMANS ÖDEVİ HİSAR OKULLARI Büyük İklim Tipleri Başak Karakuş 9A COĞRAFYA PERFORMANS ÖDEVİ HİSAR OKULLARI İçindekiler BÜYÜK İKLİM TİPLERİ... 3 SICAK İKLİMLER... 4 1) Ekvatoral İklim... 4 Görüldüğü Yerler Bölgeler... 4 Endonezya...

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MYANMAR ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Myanmar Birliği Cumhuriyeti : Cumhuriyet : Güneydoğu Asya ülkesi olan

Detaylı

2013-Haziran Un İhracat Rakamları

2013-Haziran Un İhracat Rakamları 2 Ağustos 2013 2013-Haziran Un İhracat Rakamları ÜLKE İHRACAT MİKTARI (KG) İHRACAT TUTARI ($) İngiltere 10.147 4.410 Arnavutluk 360.000 126.000 Rusya Federasyonu 200.000 83.000 Azerbaycan 176.000 82.754

Detaylı

BLAGOYA MARKOSKİ COĞRAFYA. Sekizyıllık İlköğretimin VIII. Sınıfları İçin MAKEDONYA CUMHURIYETI BİLİM VE EĞİTİM BAKANLIĞI

BLAGOYA MARKOSKİ COĞRAFYA. Sekizyıllık İlköğretimin VIII. Sınıfları İçin MAKEDONYA CUMHURIYETI BİLİM VE EĞİTİM BAKANLIĞI BLAGOYA MARKOSKİ COĞRAFYA Sekizyıllık İlköğretimin VIII. Sınıfları İçin MAKEDONYA CUMHURIYETI BİLİM VE EĞİTİM BAKANLIĞI Üsküp, 2010 Yazar: Prof. d-r Blagoya Markoski Düzenleyen: Bilyana Apostolovska-Toşevska

Detaylı

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 MARMARA BÖLGESi IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 COĞRAFİ KONUMU Marmara Bölgesi ülkemizin kuzeybatı köşesinde yer alır. Ülke yüz ölçümünün %8,5'i ile altıncı büyük bölgemizdir. Yaklaşık olarak

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MALTA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Malta Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

(1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

(1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda bulunur. ÜNİTE: ÜLKEMİZ VE DÜNYA ÖĞRENME ALANI: Küresel Bağlantılar Kazanımlar: (1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kamerun Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Orta Afrika nın batısında yer alan ülkenin güneybatısında Atlantik Okyanusu,

Detaylı

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var VİZE TABLOSU Pasaport Vize Tablosu MAVİ YEŞİL GRİ KIRMIZI ÜLKE UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK MAHSUS DAMGALI A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var ALMANYA

Detaylı

DERS 3 YERYÜZÜNDEKİ DEVLETLER, KITA VE İSİM OLARAK. 1-Afrika kıtası ve devletleri

DERS 3 YERYÜZÜNDEKİ DEVLETLER, KITA VE İSİM OLARAK. 1-Afrika kıtası ve devletleri DERS 3 YERYÜZÜNDEKİ DEVLETLER, KITA VE İSİM OLARAK 1-Afrika kıtası ve devletleri Bu kıta yaklaşık 30 milyon km2 dir. Nüfusu 1 milyarı bulmuştur. Afrika nüfus artış oranı en yüksek olan kıtaların başında

Detaylı

AFRİKA ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ. Kıta Profili

AFRİKA ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ. Kıta Profili AFRİKA ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ Kıta Profili BM tarafından tanınan Afrika Kıtası Ülkeleri ; Angola, Benin, Botsvana, Burkina Faso, Burundi, Cezayir, Cibuti, Çad, Demokratik Kongo Cumhuriyeti,

Detaylı

TÜRK-AFRİKA İŞ KONSEYLERİ ÇATISI ALTINDA KURULMASI PLANLANAN YENİ İŞ KONSEYLERİ İÇİN İLGİ TESPİT ANKET FORMU

TÜRK-AFRİKA İŞ KONSEYLERİ ÇATISI ALTINDA KURULMASI PLANLANAN YENİ İŞ KONSEYLERİ İÇİN İLGİ TESPİT ANKET FORMU TÜRK-AFRİKA İŞ KONSEYLERİ ÇATISI ALTINDA KURULMASI PLANLANAN YENİ İŞ KONSEYLERİ İÇİN İLGİ TESPİT ANKET FORMU Firma Ünvanı : Temsilci İsim ve Ünvanı : Tel : Faks : E-mail : Faaliyet Alanı : ANKET SORULARI

Detaylı

Ekosistem İKLİME ETKİ EDEN FAKTÖRLER -25- Bu bölümde iklime etki eden faktörleri öğreneceksiniz.

Ekosistem İKLİME ETKİ EDEN FAKTÖRLER -25- Bu bölümde iklime etki eden faktörleri öğreneceksiniz. EKOSİSTEM Bu bölümde iklime etki eden faktörleri öğreneceksiniz. İKLİME ETKİ EDEN FAKTÖRLER Enlem Yeryüzünde sıcaklığın, güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak ekvatordan kutuplara doğru azalmasına

Detaylı

K O N G O C U M H U R İ Y E T İ N D E T A R I M V E H A Y V A N C I L I K S E K T Ö R Ü

K O N G O C U M H U R İ Y E T İ N D E T A R I M V E H A Y V A N C I L I K S E K T Ö R Ü Mart 2015 K O N G O C U M H U R İ Y E T İ N D E T A R I M V E H A Y V A N C I L I K S E K T Ö R Ü İÇİNDEKİLER Kongo Temel Verileri... 1 Tarım Sektörünün Durumu... 2 Kongo Makamlarının Argümanları... 2

Detaylı

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün)

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Rejim Tablosu ÜLKE ÇİPLİ (UMUMA MAHSUS) PASAPORT YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT GRİ (HİZMET) PASAPORT LACİVERT (DİPLOMATİK) PASAPORT A.B.D AFGANİSTAN ALMANYA ANDORRA ANGOLA ANTİGUA-BARBUDA ANTİLLER ARJANTİN

Detaylı

Doðal Unsurlar I - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar II - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý

Doðal Unsurlar I - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar II - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý Ödev Tarihi :... Ödev Kontrol Tarihi :... Kontrol Eden :... LYS COĞRAFYA Ödev Kitapçığı 1 (TM-TS) Doðal Unsurlar - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý Adý

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri

Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri Hedefimiz Arizona, Phoenix te yaşayan sizleri büyük Phoneix bölgesindeki musonların olası riskleri hakkında bilgilendirmek. Bir

Detaylı

KAMERUN CUMHURİYETİ ÜLKE PROFİLİ : 19.522.000 (2009 BM)

KAMERUN CUMHURİYETİ ÜLKE PROFİLİ : 19.522.000 (2009 BM) ÜLKE PROFİLİ Yönetim Tarzı : Cumhuriyet Nüfus : 19.522.000 (2009 BM) Yüzölçümü : 475.000 km2 Başkent : Yaounde Diğer Şehirler : Douala, Garoua Resmi Dil : Fransızca, İngilizce Komşular : Çad, Nijerya,

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını,. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK İnsani yoksulluk (human poverty), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde bulunan canlılar (biyotik) ile bunların cansız çevrelerinin (abiyotik) oluşturduğu bütüne EKOSİSTEM denir. EKOSİSTEM

Detaylı

İdari Durum. İklim ve Bitki Örtüsü. Ulaşım

İdari Durum. İklim ve Bitki Örtüsü. Ulaşım . İdari Durum İlçemizde belediye teşkilatı 1884 yılında kurulmuştur. İlçeye bağlı 16 mahalle muhtarlığı bulunmaktadır. Mezra ve oba mevcut değildir. İklim ve Bitki Örtüsü İnönü Marmara, Ege ve İç Anadolu

Detaylı

TANZANYA BİRLEŞİK CUMHURİYETİ ÜLKE PROFİLİ

TANZANYA BİRLEŞİK CUMHURİYETİ ÜLKE PROFİLİ T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI ANLAŞMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Afrika Ülkeleri Dairesi 2005 TANZANYA BİRLEŞİK CUMHURİYETİ ÜLKE PROFİLİ TEMEL BİLGİLER RESMİ ADI Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti BAŞKENTİ

Detaylı

KPSS 2008 GK (31) G.K. SORU BANK. / 408. SAYFA / 10. SORU KONU ANLATIM SAYFA 19 / 3. SORU

KPSS 2008 GK (31) G.K. SORU BANK. / 408. SAYFA / 10. SORU KONU ANLATIM SAYFA 19 / 3. SORU KPSS 2008 GK (31) G.K. SORU BANK. / 408. SAYFA / 10. SORU 31. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye nin Kuzey Yarım Küre de yer aldığının bir göstergesi olamaz? A) Akdeniz Bölgesi ndeki akarsuların kuzeyden

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ ETİYOPYA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi 03.04. 2007 Ülke No: 334-Ş.O. - 48 I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ FİLDİŞİ SAHİLİ ÜLKE ETÜDÜ Güncelleme Tarihi : Haziran 2005 Etüd No: 272 Y.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Fildişi Sahili Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

BEŞERİ SİSTEMLER. 4. BÖLÜM NÜFUSUN GELİŞİM, DAĞILIŞI VE NİTELİKLERİ

BEŞERİ SİSTEMLER. 4. BÖLÜM NÜFUSUN GELİŞİM, DAĞILIŞI VE NİTELİKLERİ BEŞERİ SİSTEMLER. 4. BÖLÜM NÜFUSUN GELİŞİM, DAĞILIŞI VE NİTELİKLERİ KONULAR: NÜFUS VE NÜFUS SAYIMLARI NÜFUS SAYIMLARI NEDEN YAPILIR? DÜNYA NÜFUSUNUN TARİHSEL ARTIŞI VE DEĞİŞİMİ? DÜNYA NÜFUSU SÜREKLİ ARTACAK

Detaylı

Fatma Arıcan Su Projesi Hayratı Nijer 2010 PROJE HAKKINDA GENEL RAPOR

Fatma Arıcan Su Projesi Hayratı Nijer 2010 PROJE HAKKINDA GENEL RAPOR SU HAYATTIR IHH INTERNATIONALE HUMANITAIRE HULPORGANISATIE NEDERLAND Lodewıjk van Deysselstraat 45 1064 HL Amsterdam Tel: 020 337 41 20 www.ihhnederland.nl info@ihha.nl Fatma Arıcan Su Projesi Hayratı

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Nijerya Federal Cumhuriyeti Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Abuja Yüzölçümü : 923.773 km 2 Nüfus : 155,2 milyon (2011) Önemli Şehirler : Lagos, Kano, Ibadan, Port Harcourt,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSPANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İspanya Krallığı Yönetim Şekli : Parlamenter Monarşi Coğrafi Konumu

Detaylı

KATARAKT HASTANESİ PROJESİ NİJER

KATARAKT HASTANESİ PROJESİ NİJER KATARAKT HASTANESİ PROJESİ NİJER İHH Projeler Birimi Mart 2013 PROJE ÖZETİ Bu proje, Nijer in Niamey bölgesinde 5 yıl içinde 30.000 katarakt ameliyatının yapılmasını kapsamaktadır. En az 150.000 göz hastasının

Detaylı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı Sera Etkisi Bir miktarda ısı arz dan kaçmakta Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte CO2 tarafından tutulan Isının bir kısmı tekrar atmosfere kaçabilir. Cam tarafından tutulan

Detaylı

GÜNCELLEME TARİHİ 11/02/2008

GÜNCELLEME TARİHİ 11/02/2008 3593 İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ GÜNEY AFRİKA ÜLKE RAPORU GÜNCELLEME TARİHİ 11/02/2008 Ülke no :388 Ş.O - 07 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Güney Afrika Cumhuriyeti Yönetim

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ALMANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Almanya Federal Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

COĞRAFYA BÖLGELER COĞRAFYASI AKDENİZ BÖLGESİ AKDENİZ BÖLGESİNİN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ

COĞRAFYA BÖLGELER COĞRAFYASI AKDENİZ BÖLGESİ AKDENİZ BÖLGESİNİN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ COĞRAFYA 2010 BÖLGELER COĞRAFYASI AKDENİZ BÖLGESİ AKDENİZ BÖLGESİNİN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ Toros dağları 3.jeolojik zamanda Alp Orojenezinin etkisiyle oluşmuştur. Toros dağları kıyı boyunca denize paralel

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 - E.B. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İrlanda Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ PERU ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Nisan 2005 Ülke No: 504 C.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Peru Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu

Detaylı