istanbul TicARET ODAsı YAYıN NO :

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "istanbul TicARET ODAsı YAYıN NO : 1999-71"

Transkript

1 istanbul TicARET ODAsı YAYıN NO :

2 istanbul TicARET ODASı YAYıN NO: KOBİ'LERDE KALİTE GELİşTİRME süreci ve UYGUlAMA ORNEKLERI Doç. Dr. Coşkun ÖZKAN Ekim 1999

3 Bu eserin tüm telif hakları istanbul Ticaret Odası'na (ito) aittir. ito'nun ve yazarının ismi kaydedilmek koşuluyla yayından alıntı yapmak mümkündür. Ancak, ito'nun yazılı izni olmadan yayının tamamı veya bir bölümü, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, ticari amaçlarla kullanılamaz. Kasım 1999 ISBN ito yayınları için ayrıntılı bilgi ito Ticari Dokümantasyon Şubesi'nden edinilebilir. TeL. : (0212) /303 Faks: (0212) E.posta : BASKı LEBiB YALKIN YAYıMLARı VE BASıM işleri A.Ş. TeL.: (0212) (Pbx) Faks: (0212)

4 ıçindekiler o ıçindekiler..."'... IıI1 i ONSOZ KALiTE GELişTiRME ADıMLARı VE ilgili ARAÇLAR MATRisi... 1 BÖLÜM 1. GiRiş VE ÖNEMLi KAVRAMLAR Değişkenliği Anlamak... o Süreç Nedir? Tedarikçi Müşteri Zinciri GÜnÜmÜzde Kalite Anlayışı ve Müşteri... 8 BÖLÜM 2. DEGişKENLiK FAKTÖRLERi VE NEDENLERi Sürecin Unsurları ve Değişkenlik Değişkenlik Nedenleri BÖLÜM 3. KALiTE GELişTiRME SÜRECi Sürekli Gelişme Anlayışı KOBi'ler için Kalite Geliştirme Strateisi Kalite Geliştirme Adımları BÖLÜM 4. KALiTE GELişTiRME ARAÇLARı VE UYGULAMA ÖRNEKLERi Kalite Geliştirme Araç Ve Teknikleri Süreç Akış Diyagramı Kontrol Listesi Kontrol Formu Kontrol Resmi Beyin Fırtınası Çetele Tablosu Histogram Çizgi Grafikleri Sütun Grafikleri... 46

5 içindekiler Serpme Diyagramı Pareto Analizi Neden Sonuç Analizi Niçin Hata Türü ve Etkileri Analizi (FM EA) istatistiksel Süreç Kontrolu SONSOZ KAYNAKLAR... 58

6 ÖNSÖZ Günümüzde, yaşanmakta olan pek çok sosyo-ekonomik olayı açıklamakta başvurulan genel bir tabir haline gelen "globalleşme" KOBi'leri de yakından ve derinden etkilemektedir. Globalleşmenin KOBi'ler de dahil olmak üzere işletmeler üzerindeki en önemli etkisi de, giderek artan, keskinleşen ve hatta yokedici hale geten "rekabet" olarak kendini hissettirmektedir. Bir işletmenin yeni pazarlara nüfuz edebilmesi bir yana, mevcut pazarını koruması bile giderek zorlaşmaktadır. Bu zoru aşmak ise, ancak, birbiri ile yakından ilişkili iki kavram olan "kalite" ve "verimlilik" alanlarındaki sürekli gelişme ile mümkündür. Bu yayınımız, kalite-verimlilik geliştirme çabalarının işletmelerdeki tüm çalışanların katkı ve katılımları ile mümkün olacağı gerçeğine değinmekte ve kalite geliştirme sürecinde kullanılacak teknikleri basit örneklerle desteklenmiş şekilde ve anlaşılır bir dille açıklamaya çalışmaktadır. Anılan tekniklerin özellikle "KOBi"lerde uygulanması halinde mevcut sorunların tesbiti ve çözümü kolaylık kazanacaktır. Yayınımızın, ilgililere sağlıklı bir kaynak olacağına inanıyor ve bu çalışmayı Odamız adına gerçekleştiren Doç. Dr. Coşkun ÖZKAN'a teşekkür ediyorum. Prof. Dr. ismail ÖZASLAN Genel Sekreter

7

8 _.~ KOBI' lerde.f(alite Gelıştirme Jurecı 1 i KALİTE GELİşTİRME ADıMLARı i N":;ıo:: t:ı:ı:;ıo:: ~~ ~E:: ö3~ t:ı:ıe:: -o a >:4i o' ~ o o S!-e -o ::ı >(i) C::~... S- _ c i";" o ::l. "aa:... ::r ::r ~ [ (;0 o ::ı.- ~ e [ '< t-g... [O 8 S' :3 S' g 9 <!3 s!- ı;; ~ ~ o o ~ s!- ::ı~ ~... e. f!: ;' ~.(') ;!l.!3. o ;!l.z tn ~. o; ::l. ::ro ı;; ı::, S.... ::ı ~: o -... ::ı... "'" CIL ~ - ' o ci> 0.0 ::l. o ~: ::ı S' ~ Süreç Akış Diyagramı ~ ~ Kontrol Listesi ~ ~ Kontrol Fonnu ~ ~ ~ ~ Kontrol Resmi ~ ~ ~ Beyin Fırtınası ~ ~ Çetele Tablosu ııoıiıt. t""4 cl ııoıiıt. ~ ~ Histogram t""4 ııoıiıt. ~ ~ Çizgi Grafiği > ~ ~ ~ Sütun Grafiği > ı.( t""4 ~ ~ Serpme Diyagramı > ~ ~ Pareto Analizİ ~ Neden-Sonuç Analizi ~ ~ ~ 5 Niçin ~ ~ ~ ~ FMEA ~ ~ İst. Süreç Kontrolu ~

9

10 BOLUM 1 GIRIŞ VE ONEMLI KAVRAMLAR Değişkenliği Anlamak Süreç Nedir? Tedarikçi-Müşteri Zinciri Günümüzde Kalite Anlayışı ve Müşteri

11

12 KOBI' lerde Kalite Geli.tirme Süreci 1.1. DEGiŞKENLiGi ANLAMAK Değişkenlik... Farklılıkları açıklayan bir kavram.. iş hayatında ya da günlük hayatımızda birbirinin tamamen aynı olan iki şey bulmak imkansız. Görünüşlerindeki benzerlikleri ile şaşırtan ikizler bile, yakından incelendiğinde farklı yanlarını sergileyiveriyor. Aynı tesiste, aynı şartlarda, aynı özellikte üretilen ürünler birbirine göre farklı. Beşli ambalaında birbirinin tıpatıp aynı duran, hassas bir imalatın ürünü pinpon toplarının, aslında ağırlık, çap veya bir başka kalite özelliği (spesifikasyon) itibarıyla birbirinden -küçük de olsa- farklı olduğunu rahatlıkla saptayabiliriz. Teknoloik düzeyi, üretim hacmi, işkolu veya büyüklüğü ne olursa olsun, bu gerçek, yani değişkenlik tüm işletmeler için geçerli: işletmenin ürettiği sonuncu ürün (hizmet) bir öncekinden farklı; bir önceki de kendinden önce gelenden farklıydı. Oysa işletmeler müşterilerine daima planlanan özellikteki ürünlerini sunmak için çabalıyor. );>o- );>o- Bu farklılıklar nereden kaynaklanıyor? Nasıl giderilebilir? Bu iki soru kalıcı başarıyı arzulayan, rekabette gerçek anahtarın kalite olduğunu kavrayan tüm KOBi' ler açısından yaşamsal öneme sahip. Bu kitap yukarıdaki iki soruyu sistematik olarak sormak ve cevaplarını aramak için gerekli yöntem, teknik ve araçları ele almaktadır. Ürün ve hizmetlerdeki bu farklılığa onları ürettiğimiz süreçlerdeki (proses) değişkenliğin neden olduğu. ispat gerektirmeyen bir gerçek. Öyle ise ürün ve hizmetlerindeki değişkenliği azaltmak isteyen bir işletme, öncelikle süreçlerini ve süreçlerindeki değişkenliği anlamak, farklılıkları kontrol altında tutmak üzere süreci takip etmek ve nihayet süreç değişkenliğini azaltmak için mücadele etmek zorundadır.

13 6 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci 1.2. SÜREÇ NEDiR? Süreç (veya proses) denildiğinde aklımıza genellikle imalat ve imalat hatları gelir. Bu düşünce yanlış olmamakla beraber eksiktir. Örneğin, PVC ve gerekli diğer hammaddelerin adım adım işlenerek terliğe dönüştüğü imalat aşaması, sıralı bir dizi faaliyetten oluşan bir süreçtir. Benzer mantıkla ele alındığında maliyet muhasebesi çalışması da, satın alma işi de, satış faturası düzenleme faaliyeti de birer süreçtir. Süreç; hammadde, eneri, bilgi vb girdileri ürün veya hizmet gibi çıktılara dönüştüren faaliyet dizisine verilen isimdir. Şekil l' de süreç kavramı basitçe tasvir edilmektedir. Buna göre her süreç teslim aldığı girdiye değer katarak, yani girdiyi planlanan hali almasına katkı yapacak şekilde bir dizi işlemden geçirerek, çıktıya dönüştürür. KATMA DEGER ::> ÇıKTı) TIDADİııÇi Jiz Şekil 1. Süreç Bir süreci anlamak için onu oluşturan faaliyet zincirini ortaya koymak, onu parçalarına ayrıştırmak gerekir. Bu amaçla çoğu zaman inceleme konusu süreç (ana süreç) Şekil 2'deki gibi bir dizi daha küçük süreç (alt süreç) halinde parçalanır. Böylece sürecin detaylarına ulaşmak, süreç içindeki doğru ve yanlış adımları daha yakından görmek mümkün olur.

14 1.3. TEDARiKÇi-MÜŞTERi ZiNCiRi Ana süreç gibi her alt süreç de kendi içinde tedarikçisinden temin ettiği girdiye değer katarak çıktıya dönüştürür ve müşterisine sunar. Burada sözedilen tedarikçi ve müşteri kimdir? Tedarikçi denildiğinde üretimi gerçekleştirmekiçin ihtiyaç duyduğumuz hammadde vb girdileri bize temin eden, müşteri denildiğinde ürettiklerimizi alan, işletme dışından kişi veya kuruluşlar gelir akla. Oysa Şekil 2'de görüldüğü gibi bir işletmede birbirini izleyen alt süreçlerden öncekinin çıktısı sonraki sürecin girdisini oluşturmaktadır. Yani işletme içinde herkes hem tedarikçi hem de müşteri rolünü sırayla oynamaktadır. Ve bu böylece zincirleme olarak işletme içinde sürüp gitmektedir. > GiROi>!; -~--:~::-;- ;-ı! GıRDı DEGER ÇıKTı. un : L ı ALTSÜREÇ ~J > > > GiRD~ i'... DEGER KATMA ÇıKTı!--"'""I ~ ;... ~J 'U"HU'H n.. u.u.. n.~ unh.nun"'~hu.. nu.n... n.. unnuuu"~'nn~,\! )GiRD~ ~~ )ÇIKTI) ı >GiRD~ L ALT SÜREÇ ~m..j Şekil 2. Süreç- Alt Süreç ilişkisi

15 8 KOBi'lerde Kalite Geliştirme Süreci Tedarikçi8 müşteri zincirinin işletme içindeki halkalarını dışarıdakilerden ayırmaküzere iç müşteri kavramı işletme hayatına girmiştir. Her çalışan, süreç içinde kendinden önce gelenin iç müşterisi konumundadır. Nasıl ki, müşteriler ana sürecin ortaya koyduğu nihai ürünü/hizmeti değerlendiren ve ondan etkilenen son merci ise; iç müşteriler de süreçte bir önceki alt sürecin üretti8 ğini değerlendiren ve ondan etkilenen ilk nokta olmaktadır. Müşteriler (gerek iç gerekse dış) tedarikçilerinden kendilerinin ihtiyaç duyduğu özelliklere sahip ürünü/hizmeti temin etmesini beklemektedir GÜNÜMÜZDE KALiTE ANLAYıŞı VE MÜŞTERi Müşteri merkezli bu anlayış doğrultusunda kalite tanımı da yeniden şekillenmiştir. Günümüzde kalitenin en geçerli tanımlarından iki tanesi şöyledir:» Kalite, müşterinin gerçek ihtiyaç ve beklentilerine cevap vermektir.» Kalite, müşteri memnuniyeti sağlamaktır. Bir başka ifadeyle işletmelerin varlık nedeni, müşterilerini memnun etmektir. Bu ifadenin tersi de çok anlamlıdır: Ancak müşterilerini memnun edebilen işletmeler varlığını sürdürebilir. Tanımlara göre, bir işletmenin müşterisini memnun edebilmesi için, öncelikle müşterisinin ihtiyaçlarını doğru olarak saptaması gerekmektedir. Müşterisinin ne istediğini tanımlayan işletmeye, istekleri üreteceği süreci ona uygun hale getirmek kalır: Sürecin değişkenliğini azaltmak için, sürecin adımlarını anlamak, revize etmek ve birbiri ile uyumlu hale getirmek. Ve bu çabaları sürekli kılmak. Bir başka ifade ile, süreci daima daha iyiye taşıyacak Sürekli Gelişme Çevrimini uygulamak. Sürekli Gelişme Çevrimini başlatmak için aşağıdaki üç altın soru özenle cevap8 Ianmalıdır:» Müşterimiz kimdir?» ihtiyaçları nelerdir?» Bu ihtiyaçları nasıl karşılayabiliriz?

16 BOLUM 2 DEGişKENLiK FAKTÖRLERi VE NEDENLERI Sürecin Unsurları ve Değişkenlik Değişkenlik Nedenleri

17

18 KUl)! {ere/e K.atıte uelıştırme ;)UreCl 2.1. SÜRECiN UNSURLARı VE OEGişKENLiK Her süreç, tedarikçiden temin ettiği hammadde, yan mamul, veri, fikir vb girdiyi işlemden geçirerek müşterisine sunacağı ürün veya hizmeti yaratır. Alanı ve kapsamı ne olursa olsun tüm süreçler beş ana unsurdan meydana gelmektedir: >- malzeme >- yöntem >- makina >- insan >- çevre YÖNTEM ÇEVRE i~ i~ /1 /1 /1 İNSAN MAKİNA MALZEME ÜRÜN veya HİZMET Şekil 3. Ürün veya Hizmetin Oluşumunda Rol Alan Faktörler Şekil3'de görülen bu unsurların karşılıklı etkileşimi sonucunda katma değer oluşur, çıktı elde edilir. Ürün bu 5 unsurun eseri olduğu gibi üründeki değişkenlik de sürecin yapı taşlarının eseridir. Zira, bu unsurların herbirinde değiş-

19 12 KOBI' lerde Kalite Geliştirme Süreci keniik sözkonusudur. Süreci oluşturan malzeme, yöntem, makina, insan ve çevrede yaşanan değişkenlikler biraraya gelerek, süreç çıktısındaki değişkenliği doğurur. Unsur değişkenliklerinin süreç değişkenliği içindeki payları birbirine yakın olabileceği gibi, etkileri açısından çok farklı da olabilir. içinde bulunulan sürece göre etki ağırlıkları ortaya çıkar. Nitekim, yüksek derecede otomasyana sahip, nerede ise insansız çalışan bir petrol rafinerisinde, süreç değişkenliğini ağırlıklı olarak ham petroldeki spesifikasyon dalgalanmaları belirleyecektir; insanın etkisi son derece önemsizdir. Emek yoğun üretim yapan bir monta hattında ise değişkenlik makinadan daha çok yöntemden kaynaklanacaktı r. Şekil 4'de görüldüğü gibi ürettiğimiz mal ya da hizmetteki değişkenlik, onu üreten sistemin elemanları olan malzeme, yöntem, makina, insan ve çevredeki değişkenliklerin bileşkesi şeklinde olacaktır. Ölçme sisteminin kendisi bile bu değişkenlikte rol oynayabilir. Unsurlardaki değişkenlik ne kadar fazla ise ürün/hizmetteki değişkenlik o kadar büyük olacaktır. Dolayısıyla, ürünümüzün veya hizmetimizin değişkenliğini azaltmak için, üretimi gerçekleştiren tüm değişkenlik kaynaklarının değişkenliğini düşürmek gereklidir. İNSAN DEÖİşKENLİöİ MAKİNA DEÖİşKENLİöİ ÇEVRE DEÖİşKENLİöİ ÜRÜNlHİZMET DEÖİşKENLİöİ Şekil 4. Süreç Değişkenliğinin Ortaya Çıkışı

20 AU/H ıerae l\.<ııı!e o"eıışurme ;}uren 1.) 2.2. DEGişKENıiK NEDENLERi Süreçlerde ve dolayısıyla çıktılarda oluşan değişkenlikler incelendiğinde, bunların iki ana neden grubundan kaynaklandığını görmekteyiz: )o>- )o>- Özel Nedenler Genel Nedenler Özel Nedenler, beklenmedik anlık bir etki sonucunda oluşur ve değişkenliğe neden olur. Ne zaman ve ne şekilde ortaya çıkacakları kestirilemez. Sürecin normal işleyişi içinde özel nedenlerin yeri yoktur. Oluşan bir özel neden, sürecin doğasını bozar, beklenmedik bir değişkenlik doğurur. Her bir özel neden, sonuç üzerinde belirlenebilir büyüklükte etki yapar. )o>- )o>- )o>- )o>- )o>- Hammaddenin değişmesi, Makina ayarlarının bozulması, Takımın kırılması, Ekipmanın iyice temizlenmemiş olması, Yanlış veri alınması birer özel nedendir. Özel nedenler öncelikle hızla teşhis edilmeli ve düzeltilmelidir. Uzun dönemde ise, geliştirme çalışmaları ile ele alınarak tekrar oluşmaması için önlem alınmalıdır. Genel Nedenler, sürecin mevcut yapısının doğal sonucudur. Sürecin doğal değişkenliği genel nedenlerin eseridir. Genel nedenler tesadüfi olarak ortaya çıkar ve sürecin doğal değişkenliğini oluşturur. Özel nedenlere oranla sayıları çok fazladır. Ancak tek bir genel nedenin değişkenlik üzerindeki etkisi son derece küçüktür. Bu sebeple teşhis edilmeleri son derece güçtür. Özel nedenlerden arındırılmış ve sadece genel nedenlerin etkisi altında olan bir sürecin davranışı tahmin edilebilir.

21 14 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci Bazı genel neden örnekleri aşağıda verilmektedir: :> Bakımlı olmayan makinalar :> Yetersiz aydınlatma :> Çalışma yeri tasarımının yetersiz olması :> Gözetim eksikliği :> Uygun olmayan malzeme ve ekipman Kalite geliştirme çabası açısından değişkenlik kaynaklarının özel-genel nedenler olarak ayrımlanması son derece önemlidir. Çünkü farklı yapıdaki nedenlerin yokedilmesi farklı kaynaklar ve farklı eylemler gerektirir. Özel nedenlerin giderilmesi için genellikle operatörün veya birinci kademe yöneticisinin (usta, formen vb) inisiyatifi ve yetkisi yeterli olmaktadır. Sürecin genel davranışını yansıtan genel nedenlerin düzeltilmesi ise, ancak yönetimin müdahalesi ile mümkün olabilir. Nedenleri teşhis ve tesbit etmek kalite geliştirmenin ilk adımıdır. ikinci adım değişkenlik nedenlerini azaltmak olmalıdır. Özel nedenleri saptayıp, ortadan kaldırmak bir tür yangın söndürme çabasıdır. Bu çaba ile birlikte, yangının tekrar çıkmasını önleyecek ve kronikleşmiş hata kaynaklarını yokedecek çalışmaları yürütmek kalıcı fayda getirecektir. Bu kitabın ilerleyen bölümlerinde ele alınan Kalite Geliştirme Araçları, gerek özel ve gerekse genel değişkenlik nedenlerinin tesbitini ve giderilmesini sağlamaya yöneliktir.

22 BOLUM 3 KALiTE GELişTiRME SÜRECi Sürekli Gelişme Anlayışı KOBi'ler için Kalite Geliştirme Strateisi Kalite Geliştirme Adımları

23

24 KOBi' lerde Kalite Geliştirme SÜreci SÜREKLi GELişME ANLAYıŞı olarak ulaşmayı sağlayacaktır. Özel hayatımızda veya iş hayatında pekçoğumuz oldukça sabırsızdır. Bir anda büyümek, yüksek bir sıçrama yapmak, birden zengin olmak, başarıyı bir çırpıda yakalamak, mevcut sorunlarımızı aniden ve tümüyle yoketmek eğilimini taşırız. Bunun için de ekstra özelliklere, büyük kaynaklara, önemli çabalara, ciddi yatırımlara, kısacası büyük ölçekli ve kapsamlı değişime ihtiyaç duyarız. Küçük adımlarla ama sürekli değişimin gücünü ise ya unuturuz ya da görmezden geliriz. Oysa zamana yayılmış ve süreklilik kazanmış bir değişim hareketi sonuçlara daha kolay ve kalıcı Sürekli Gelişme olarak adlandıracağımız kalite alanındaki bu değişim hareketini, ani sıçramalar sağlayan yatırımlar ile birleştirdiklerinde, KOBi'lerimizin Şekil 5'de görülen başarı grafiğini yakalamaları mümkün hale gelecektir. günümüzde KOBi yöne Kalitenin çok önemli bir işletme gerçeği olduğunu timlerinin büyük çoğunluğu kabul ediyor. herkes görü Kaliteyi geliştirmenin strateik bir avanta sağladığını da artık yor ve biliyor. Gelişme ----' 11_1 ~ ~~Zaman Ama gözden kaçabilecek bir noktanın altını çizmek gerekir: Bir ürünün i hizmetin kalitesi (ya da kalitesizliği), onun üretimine doğrudan veya dolaylı katkı yapan bütün çalışanların ve yöneticilerin eseridir. Dolayısıyla, kaliteyi geliştirmek bir işlet Şekil 5. Kalite Alanında Sürekli Gelişme medeki herkesin katılımını gerektiren bir topyekün çaba olmalıdır. Kalite geliştirme bir ya da birkaç kişinin değil, tüm işletme personelinin işi haline gelmelidir. Sürekli gelişme, sürekli olarak süreçlere odaklaşmayı şart koşar. Tüm personel aynı kalite bilinci ile ve aynı araçları kullanarak süreç değişkenliğini azaltma sorumluluğu taşı malıdı r.

25 3.2. Kosi'LER için KALiTE GELişTiRME STRATEJiSi Kalite geliştirme sonsuz bir yolda adım adım ilerleyen, sistematik, planlı, herkesin katılımını gerektiren ve sürekli bir süreçtir. Bu süreçte başarının sırrı Planla-Uygula-Kontrol Et-Harekete Geç komutlarından oluşan döngüyü uygulamakta yatmaktadır. P-U-K-H çevrimi ile ulaşılan her yeni düzlük, yeni bir geliştirmenin başlangıç noktası olacaktır. Şekil 6'daki bu tekerlek dôndükçe gelişme sürecektir. P-U-K-H çevrimi işletmenin her noktasında, her sürecinde kararlılık ve sabırla uygulandıkça, her işletmenin içinde gizli olan verimli işletme ortaya çıkacaktır. HARE6~E /GEÇ '-"" KO~OL ET Şekil 6. P-U-K-H çevrimi Gelişmenin itici gücü olan P-U-K-H çevriminin KOBi'lerde nasıl gerektiği Şekil Tde yakından görülmektedir. kullanılması

26 KOBI' lerde Kalite Geliştirme SÜreci»- Sonuçlan değerlendir»- Olumlu ise: uygulamayı yaygınlaştır»- Olumsuz ise: düzeltici önlemleri al, yeniden planla»- Gelişmesi gereken bir alan, kalite sorunu belirle»- ilgili verileri topla»- Verileri incele»- Değişim için eylem planı hazırla»- Uygulama sonuçlannı izle,»- Kontrol et,»-teşhis et,»-raporla»- Hazırlanan eylem planını uygula K Şekil 7. P-U-K-H Çevriminin Kalite Geliştirme Alanında Uygulanışı Müşteri ihtiyaçlarına daha iyi cevap vermek üzere süreçlerini sürekli geliştirme yaklaşımını benimseyen ve bu amaçla yatırımlar ile P-U-K-H çevrimini birleştiren KOBi yönetimleri hiç tükenmeyen bir rekabet avantaı elde edecektir. işletme yönetimlerinin son derecede çetin mücadele alanlarından birisi olan kalite geliştirme, işletmenin hayatiyetini sürdürmesinin sigortası sayılabilir.

27 20 RDBf' lerde Kalite Geliştirme Süreci 3.3. KALiTE GELişTiRME ADıMLARı Gelişen kalite maliyeti azaltır, hurda, atık vb önler, verimliliği artırır, sevk tarihlerinde isabeti geliştirir, pazardaki ima ve güveni yükseltir ve nihayet müşteri nezdindeki kabulu iyileştirir. Öyle ise kaliteyi geliştirmeliyiz. Peki ama nasıl? Hiç şüphesiz doğru, etkin ve ekonomik bir metodoloi ile: Doğru araçları, doğru şekilde kullanarak.. Eğer, bir işletmede kalite bilinci ve hataya kar Şı duyarlılık, yönetimce, bir strateik üstünlük aracı olarak benimsenmiş ve bu anlayış tüm işletme personeline yaygınlaştırılabilmiş ise, aşağıda sıralanan adımlar ve izleyen bölümde aktarılan araçlar kullanılarak kalitenin sürekli geliştirilmesi sağlanır. Herhangi bir imalat veya hizmet sürecinde varolan problemin teşhisi ve tesbiti, giderilmesi ve tekrarının önlenmesi Şekil 8'de görülen akış içerisinde gerçekleştirilir. Adım 1 Adım 2 Adım 3 Adım 4 Adım 5 Adım 6 Adım? Adım 8 ProbleminIGeliştirme Alanının Tesbiti Muhtemel Nedenlerin Belirlenmesi Verilerin Toplanması Verilerin incelenmesi Kök Nedenlerin Bulunması Muhtemel Çözümlerin Geliştirilmesi En iyi Çözümün Seçimi ve Uygulanması Kontrol ve izleme Şekil 8. Kalite Geliştirme Süreci Adımları Kalite geliştirme süreci işletme içindeki yönetici, ustabaşı, işçi, sekreter veya muhasebe elemanı kısacası tüm personel tarafından öğrenilmeli ve uygulanmalıdır. Amaç, herkesin kendi işini müşteriyi memnun etmek üzere ilk seferde ve her defasında doğru (hatasız) yapmasını sağlamaktır. Kalite geliştirme sürecinde izlenecek adımlar aşağıda sırayla ele alınmaktadır.

28 KOBİ' lerde.kaliu! Geliştirme Süreci 21 Adım 1. ProbleminIGeliştirme Alamnln Tesbiti: Bu adımda problemi veya geliştirme alanını teşhis etmek ve tanımlamak amaçlanmaktadır. Kusurlar, geri iadeler, düzeltme çabaları, müşteri şikayetleri, garanti kapsamındaki faaliyetler ve sürecin durumundaki uygunsuzlukları yansıtan tüm diğer verilere ulaşılır. Bitmiş ürün veya hizmette varolan sorunlar incelenerek çoğu zaman süreçle ilgili problemli alanları saptamak ve problemi net olarak tarif etmek mümkündür. Problemi tanımlarken 'neredeyiz' sorusuna cevap arar, bir yandan da 'nereye varmak istiyoruz' sorusunun cevabını yani amacımızı ortaya koyarız. Bu aşamada kullanılabilecek kalite geliştirme araçları olarak kontrollistesi, kontrol formları, kontrol resimleri, FMEA ve süreç akış diyagramlarını sayabiliriz. Adım 2. Muhtemel Nedenlerin Belirlenmesi: ilk adımda belirlenen problemi doğurması muhtemel tüm nedenler listelenir, kaydedilir. Problemin ana etkeni olan Kök Nedenleri ortaya Çıkarmayı kolaylaştıracak biçimde düzenlenir. FMEA, beyin fırtınası, neden-sonuç analizi, 5 niçin gibi araçlar bu adımda fayda sağlar. Adım 3. Verilerin Toplanması: Ölçemediğimiz bir şeyi kontrol edemeyiz ve geliştiremeyiz. Bu nedenle kalite geliştirme açısından ölçme vazgeçilemez bir öneme sahiptir. Ancak ölçme ile elde edilen veriler sayesinde muhtemel nedenlerin etkisini tayin etmek ve etkilerin derecesini doğrulamak mümkün olur. Birinci adımda belirlenen hedef doğrultusunda seçilen süreçler ve bunlara ilişkin özelliklere ait veriler :> Farklı ürünler, prosedürler :> Farklı vardiyalar, gruplar veya ekipler :> Farklı departmanlar, birimler, makinalar veya operatörler :> Farklı dönemler, günler veya saatler :> Farklı ölçüm cihazları veya ölçüm personeli

29 22 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci gibi alternatifleri içerecek şekilde toplanmalıdır. Veri toplamada istatistiksel soreç kontrolü, kontrollistesi, kontrol formlan, çetele tablosu, kontrol resimleri kullanılabilir. Adım 4. Verilerin incelenmesi: Toplanan ham veriler uygun biçimde düzenlenerek ne anlattıkları kolayca algılanabilir. Genellikle grafikler aracılığıyla görsel hale getirdiğimiz veriler anlama ve yorumlama açısından sayılara oranla büyük kolaylık ve üstünlük sağlar. istatistiksel süreç kontrolü, kontrol resimleri, histogram, çizgi grafikleri, sütun grafikleri, serpme diyagramları, 5 niçin, pareto analizi gibi araçlar verilerin incelenmesi aşamasında kullanılır. Adım 5. Kök Nedenlerinin Bulunması: incelemeler derinleştikçe toplanan veriler muhtemel nedenlerden bir kısmının başka nedenlerin yansıması olduğunu, gerçekten sonucu etkileyen kök nedenler arasında bulunmadığını ortaya koyar. Bu türden nedenler elendikçe problemi doğuran kök nedenler resmi giderek daha da netleşir. Bu aşamada FMEA, kontrol resimleri, histogram, çizgi grafikleri, sütun grafikleri, serpme diyagramı, pareto analizi, 5 niçin gibi araçlar katkı sağlar. Adım 6. Muhtemel Çözümlerin Geliştirilmesi: Önerilen tüm çözüm alternatifleri listelenir, kaydedilir ve ideal çözomün seçimine olanak verecek biçimde düzenlenir. Bu aşamada beyin fırtınasından yararlanılabilinir. Adım 7. En iyi Çözümün Seçimi ve Uygulanması: Önerilen çözümlerin bir kısmı uygulanabilirlik ve fayda-maliyet dengesi açısından elenecektir. Bu amaçla beyin fırtınası yapılabilir. Geri kalan çözümler test edilerek başka sorunlara yol açmaları önlenmelidir. Testi geçen, kabul edilebilir ve olurlu çözüm seçeneği uygulamaya konulur.

30 Adım 8. Kontrol ve izleme: FMEA, istatistiksel süreç kontrolü gibi araçlar kullanılarak uygulama sürecinin periyodik olarak gözden geçirilmesi gerekir. Böylece oluşabilecek sorunlar anında belirlenip, giderilerek çözümün geçerliliği sağlanır. Birinci adıma geri dönüp süreci tekrarlamak sistem ve prosedürlerin sürekli gelişmesini garanti altına alacaktır.

31

32 OLUM 4 KALITE GELIŞTIRME ARAÇLARı VE UYGULAMA ORNEKLERI Süreç Akış Diyagramı Kontrol Listesi Kontrol Formu Kontrol Resmi Kontrolu Sütun Grafikleri Serpme Diyagramı Pareto Analizi Neden-Sonuç Analizi 5 Niçin Hata Türü ve Etkileri Analizi (FMEA) istatistiksel Süreç Beyin Fırtınası Çetele Tablosu Histogram Çizgi Grafikleri

33

34 AV1H leme.i\.auıe behşımne JUreCI 4.1. KALiTE GELişTiRME ARAÇ VE TEKNiKLERi Kalite geliştirme çalışmaları sırasında pekçok araç kullanım bulmaktadır. Geliştirme süreci içerisinde bu araçlar farklı görevleri yerine getirmektedir. Bu görevler arasında,... Veri toplama,... Verileri tasnif etme,... Verileri görselleştirme,... Problemleri teşhis etme,... Problemi kavrama,... Potansiyel nedenleri bulma ve ortadan kaldırma,... Öncelikleri tayin etme,... Geliştirme alanlarını seçme» Süreç içindeki ilişkileri tanıma,... Fikir üretme,... Performans ölçme,... Planlama yer almaktadır. Kullanıcı araçları doğru yerde ve doğru biçimde kullanmalıdır. izleyen bölümde kalite geliştirme araç ve teknikleri sırayla ele alınarak açı klanmaktadı r.

35 28 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci. SÜREÇ AKIŞ OiVAGRAMI Kullamm Amacı Kullanım Yeri Akış diyagramı herhangi bir süreci (ister imalat isterse hizmet) oluşturan adımları bazı se m boller yardımıyla görselolarak sunar. Akış diyagramı inceleme konusu sürecin mevcut yapısını girdileri, çıktıları ve katma değer oluşturan adımları itibariyle tarif eder. Hazırlanan akış diyagramının incelenmesi sonucunda sürecin nasıl işlediği kolayca anlaşılır ve süreçteki düzgünsüzlükler, muhtemel problem noktaları saptanır. Problemin i Geliştirme Alanının Tesbiti Akış diyagramının uygulanmasında izlenen yol şöyledir. Uygulanışı inceleme konusu sürece i faaliyete ait tüm girdiler listelenir. Her girdi için aşağıdaki sorular cevaplanır:» Bu girdi nereden tedarik ediliyor?» Bu girdiyi kim teslim alıyor?» Girdiye uygulanan ilk işlem nedir? Sürecin i faaliyetin çıktıları Her çıktı listelenir. için aşağıdaki sorular cevaplanır:» Çıktıları kim teslim alıyor?» izleyen adım nedir? Girdilerin çıktılara dönüşmesini sağlayan tüm faaliyet ve kararlar uygun süreç akış diyagramı sembolleri ile gösterilir.

36 AU1H terae nmtre u'eu,}'ıtrme Jun:GI SÜREÇ AKIŞ DiVAGRAMI D işlem i Faaliyet Doküman Akış Diyagramı Sembolleri ( genel) Karar D Başlangıç i Bitiş Sayfa Dışı Bağlayıcı Yön Bağlayıcı o işlem D Kontrol Akış Diyagramı Sembolleri (imalat süreçleri) V q D Depolama Taşıma Gecikme

37 30 KOBI' lerde Kalite Geliştirme Süreci. ÖRNEK SÜREÇ AKIŞ OiVAGRAMI PERSONEL TEMiN SÜRECi Başla Bölümler yıllık ihtiyaç bildirir Bölümler acil ihtiyaç bildirir Personel Komisyonu değerlendirir Personel Komisyonu değerlendirir Yıllık personel ihtiyaç planı yapılır Son ihtiyaç duyulan pozisyonlara ait nitelikler belirlenir Nakil süreci Görüşme süreci ilan süreci

38 KOBİ' lerde Kalite Geliştirme SÜreci 31 KONTROL LisTESi Kullanım Amacı Kontrollistesi bir süreç, ekipman, sistem veya ürünl hizmete ait yapılması gerekli işleri, dikkat edilmesi gerekli önemli özellikleri öne çıkararak, hatalı veya eksik uygulamayı i kullanımı önler. Önemli bir hafıza desteğidir. Günlük hayatta hazırladığımız alış veriş listesi, bakım personelinin bakım sırasında herhangi bir adımı atlamaması için kullandığı liste birer kontrol listesidir. Kullanım Yeri» Problemin i Geliştirme Alanının Tesbiti» Verilerin Toplanması Bir kontrollistesi hazırlamada aşağıdaki yol takip edilir. Uygulama, kullanım, işletim gibi nedenlere dayalı değişkenliği azaltılmak istenen süreç, ekipman, sistem, ürün veya hizmete seçilir. Uygu/anlşı Seçilen süreç, ekipman, sistem, ürün veya hizmete ait yapılması gerekli işleri, işlerin sırası, yöntem, gerekli ekipman gibi dikkat edilmesi gerekli önemli özellikler ortaya konur Bu özellikleri öne çıkaran, hatalı veya eksik uygulamayı. kullanımı, unutma ve atlama gibi iki önemli hata sebebini önlemek üzere kontrollistesi tasarlanır.

39 32 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci ÖRNEK KONTROL LisTESi Bir otomobilin periyodik bakımında yapılacaklar bir kontrollitesi halinde verilebilir. Periyodik Bakımda (her km 'de) Yapılacaklar Araç içi,... Emniyet Kemerleri Hasar Kontrolü,... Koltuk Ayarları Fonksiyon Kontrolü D Araç Dışı,... Lastikler Basınç ve Durum Kontrolü,... Bionlar Sıkııık Kontrolü (araç yerde iken),... Dış Işıklandırma Fonksiyon Kontrolü,... Kapı Menteşeleri Yağlanması Ön Kaput içi,... Ön Kaput Kilidi Kontrol ve Yağlama,... SOğutma Suyu Kontrol ve ilave,... Motor Yağı Kontrol ve ilave,... Fren Sıvısı Kontrol ve ilave,... Silecek Suyu Kontrol ve ilave,... Akü Suyu Kontrol ve ilave,... Hortumların Kontrolü,... Kayışlar Durum ve Gerginlik Kontrolü D D D D D D D D D D D D

40 KOBI' lerde Kalite Geliştirme SÜreci KONTROLFORMU Kullanım Amacı Son derece basit ve etkin grafik araçlardan biridir. Kolayca veri toplamak, bir bakışta verileri incelemek ve sonuçları görmek imkanını verir. Genellikle işi yapan çalışanlar ve problemden etkilenen yöneticiler tarafından hazırlanır. Kontrol formu ile toplanan veriler analiz edilerek düzeltici önlemler alınır. Kullanım Yeri > Problemin i Geliştirme Alanının Tesbiti > Verilerin Toplanması Kontrol formu şöyle hazırlanır: Toplanacak veriler kararlaştırılır. Bunlar kusurlu sayısı, kusurlu yüzdesi, kusurlu maliyeti, kusur türü, vardiya veya operatör ile ilgili olabilir. Uygu/anlşı Hangi özelliklerin kontrol edileceği belirlenir. Kontrol formu tasarlanır. (Mevcut bir form da veri toplama amaçlı kullanılabilir) Veri toplama süresi saptanır. Veri toplama yöntemi belirlenir.

41 34 >'1. I' "'i J". KOBlcvae Ka Uc (Jôıştıl'me Sunıcı ÖRNEK KONTROLFORMU Faks mesalarında ön sayfa olarak gönderilmekte olan aşağıdaki form, haberleşme görevlisinin bu formu doldurmakla ilgili hatalarını kaydetmek amacıyla bir kontrol formu olarak kullanılabilir. Tarih: Gönderen: Tel: (212) Faks: (212) FAKS MESA.J FORMU Doç. Dr. Coşkun ÖZKAN İ.T.O. İşletme Fakültesi Dekan Yard. Alıcı: Ahmet ŞENKAL İTO SanayiŞubesi~üdürü Faks: (212) Konu: Kalite Geliştirme konulu kitap hakkında Toplam 3 say/adır. Tarih:.Ht1111 Gönderen: III FAKS MESAJ FORMU A lı c i: mı mı iii Konu: Jt11 Jt11 Mı iii Toplam Jffi ii say/adır.

42 KOBI' lerde Kalite Geliştirme SÜreci ;) KONTROL RESMi Bir resim ya da çizim üzerinde kusurların, hataların bulunduğu yerler basitçe işaretlenerek kaydedilir. Çizimde işaretlerin yoğunlaştığı bölgeler Kullanım Amacı sorunun yattığı yeri gösterir. Sayısal veya yazılı herhangi bir tanımlama gerektirmediği için problemlerin hızla tespitine imkan sağlar. Kusurların kümelenmesi belirli bir süreçte probleme işaret ederken, dağınık görüntü bakım veya aşınmayla ilgili bir sorundan kaynaklanabilir. Kullanım Yeri :> Problemin i Geliştirme Alanının Tesbiti :> Verilerin Toplanması :> Verilerin incelenmesi :> Kök Nedenlerin Bulunması Kontrol resmi aşağıdaki gibi hazırlanır: incelenecek problem alanı belirlenir. Ne tür veri toplanacağı saptanır. Uygulanışı Problem konusunu oluşturan ürün, hizmet, süreç vs.'ye ait resim, çizim gibi görsel bir araç hazırlanır. Elde edilen veriler resim üzerine işaretlenir. işaretlerin resim üzerindeki dağılımı incelenerek yorumlanır.

43 36 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci ÖRNEK KONTROL RESMi

44 KOBİ' lerde Kalite Geliş,tirme SÜreci 37 BEViN FıRTıNASı Kullamm Amacı Beyin fırtınası yaratıcı karmaşık bir sorun konusunda, fikirlere gerek olan durumlarda bir grup kişinin kendilerini serbestçe ifade etmelerine dayanan, olabildiğince fazla sayıda yeni fikir üretmeye amaçlayan bir yöntemdir. Bir kişinin ortaya attığı bir fikir gruptaki diğer kişilerde yeni düşüncelerin ortaya çıkmasını sağlar. Böylece sineri etkisinin açığa çıktığı yaratıcı bir atmosfer oluşur. Kullamm Yeri :> Muhtemel Nedenlerin Belirlenmesi :> Muhtemel Çözümlerin Geliştirilmesi :> En iyi Çözümün Seçimi Beyin fırtınasının oturumunun düzenlenmesinde izlenecek yol aşağıdaki gibidir: Uygulamşı Problem net şekilde tanımlanır. Oturuma katılacak grup oluşturulur. Bir oturum yöneticisi belirlenir. Fikirleri büyük boy kağıtlara kaydedecek üye belirlenir. Beyin fırtınası sürecinde uygulanacak aşağıda belirtilen kurallar hatırlatılır: :> Her üye sırayla fikrini belirtir. :> Üye bir turda sadece bir fikir öne sürebilir. :> Fikirler olabildiğince kısa ve öz ifade edilir.

45 38 KOBi'lerde Kalite Geliştirme Süreci BEViN FıRTıNASı» Fikri olmayan üye pas geçer.» Diğer üyelerin fikirleri dinlenir ve dikkate alınır.» Tüm fikirler beyan edildiği gibi kabul edilip, kaydedilir.» Eleştiri, tartışma, yorum, yargı içerikli beyanlara oturumda yer verilmez.» Fikir üretimini körüklemek için doğal, samimi ve neşeli bir atmosfer yaratılır. Beyin fırtınası oturumu sırasında ortaya çıkabilecek aşağıdaki gibi sorunları dikkatle izlemek ve önlemek gerekir:» Öne sürülen fikirleri değerlendirmek Uygulamşı» Kişileri eleştirrnek» Uzman rolü oynamak» Nedenler yerine çözüme yönelmek» Mazeretler aramak» Karşılıklı konuşmak» Sıra başka üyelerde iken ilgilenmemek» Oturum yöneticisinin baskıcı olması Önerilen fikirler tüm üyelerin görebileceği şekilde ve aynen kaydedilir. Bütün üyeler pas geçene kadar oturuma devam edilir. Fikir üretimi bittiğinde önerilen fikirlerin kişilerce sindirilmesi için bir süre tanınır. Uzlaşma yoluyla en iyi fikirler belirlenir. Bu amaçla oylarna, puanlama vb yöntemler ku/- lanılabilir.

46 huı)ı ıerae J\.mm: ueuşurme ;)urcn ÇETELE TABLOSU Kullamm Amacı Çetele tablosu ile veriler doğru, tam, hızlı ve kolayca kaydedilir; yoruma imkan tanıyan görsel bir hale dönüştürülür. Kullamm Yeri >- Verilerin Toplanması >- Verilerin incelenmesi Çetele tablosu hazırlamada izlenen yol şöyledir: incelenecek büyüklük belirlenir. Veri toplamak için uygun yöntem belirlenir. Verilerin bölüneceği grup aralıkları belirlenir. Örnekte benzeri görülen bir form hazırlanır. Veriler toplanarak forma kaydedilir. Dağılma Uygu/amşı aralığı sütun sayısına bölünerek sütun genişliği bulunur. Böylece aynı taban genişliğine sahip 7-9 sütun (sınıf) elde edilir. Her bir sınıfa düşen veriler sayılır.

47 40 KOBI' lerde Kalite Geliştirme Süreci ÖRNEK ÇETELE TABLOSU Bir işletmede üretimden alınan örneklerden elde edilen ph değerleri aşağıda görülmekte olan çetele tablosu üzerine işlenmiştir. ph değeri frekans toplam 5,75-6,25 O 6,25-6,75 )H1 5 6,75-7,25 JH1 iii 8 7,25-7,75 JH1)H1 11 7,75-8,25,m1;n ,25-8,75,mimı 10 8,75-9,25 )Hi III 8 9,25-9,75 III 3 9,75-10,25 O

48 HiSTOGRAM Histogram, toplanan verilerin dağılımını kolay ve hızlı şekilde gözler önüne serer. Çetele tablosu n daki veriler kolaylıkla histograma dönüştürülebilir. Histogramın yatayekseninde ölçülen değer düşey Kullanım Amacı eksende ise frekans (sıklık) veya oran yer alır. Histogram toplanan verilerin tasnif edilerek, belirli sayıda gruba (sınıfa) ayrılması esasına dayanır. Her gruba isabet eden veri sayısı tespit edilerek, grafiğe aktarılır. Oluşan histogram süreçteki değişkenlik hakkında görselolarak bilgi verir. Kullanım Yeri Uygu/anlşı }> Verilerin incelenmesi }> Kök Nedenlerin Bulunması Histogram hazırlamada izlenen yol şöyledir: incelenecek büyüklük belirlenir. (Sürekli değişken olmalıdır: Örneğin, insanların ağırlığı, yüzey sertliği ) Yeterince (en az 50 adet) veri toplanır. Veriler küçükten büyüğe sıralanır. En küçük değer en büyük olandan çıkarılarak dağılma aralığı bulunur. Histogramdaki sütun sayısı 79) seçilir. (genellikle Dağılma aralığı sütun sayısına bölünerek sütun genişliği bulunur. Böylece aynı taban genişliğine sahip 7-9 sütun (sınıf) elde edilir. Her bir sınıfa düşen veriler sayılır. Histogramı oluşturan sütunlar birbirine yapışık olarak çizilir. i

49 42 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci ÖRNEK HiSTOGRAM ph Değerlerinin Dağılımı 15~ ~ vi 10 C ca.:ııı::! 5... O ph değerleri Bir işletmede üretimden alınan örneklerden elde edilen ph değerleri gruplanmış olarak aşağıda verilmektedir. Bu verilerden yukarıdaki histogram oluşmaktadır. ph değeri frekans 5,75-6,25 O 6,25-6,75 5 6,75-7,25 8 7,25-7, ,75-8, ,25-8, ,75-9,25 8 9,25-9,75 3 9,75-10,25 O

50 KUHJ {ertte Kalıte (Jetıştırme ;)urecı GRAFiKLER Kullamm Amacı Kullamm Yeri Uygulamşı Grafikler ister sunum amaçla ister matematiksel amaçla hazırlansın toplanan verilerin anlaşılmasını ve incelenmesini hızlandırmaktadır. Verilerin aralarındaki ilişkiyi ortaya koyarken dikkat çekici hale getirmektedir. Trendleri öne çıkaran grafikler, verilerin akılda kalmasını temin etmektedir. Grafikler yardımıyla veriler basit ve kolay anlaşılabilir bir şekilde gösterilirler. Böylelikle incelenen olayın değerinin, bünyesinin ve değişmelerinin kavranması kolaylaşır. Diğer taraftan birden çok değişkenin bir arada incelenmesi, karşılaştırılması ve aralarındaki ilişkilerin gösterilmesi imkanı ortaya çıkar. >- Verilerin incelenmesi >- Kök Nedenlerin Bulunması Uygulamada çok çeşitli Grafik hazırlanış amacı ile uyumlu olmalıdır. Grafikte gösterilen verileri yansıtan bir başlık olmalıdır. tipte grafiklere rastlanmaktadır. Ancak her tür grafiğin hazırlanmasında aşağıda belirtilen ortak noktalara dikkat edilmelidir: Verilerin ne zaman ve nasıl toplandığı belirtilmelidir. Ölçekler açık, anlaşılır ve verileri tam yansıtacak şekilde seçilmelidir. istatistiksel verilerin göze hitap eden grafikler yardımıyla sunulması için çeşitli teknikler mevcuttur. izleyen kısımda çizgi, sütun VE) serpme grafikleri aktarılmaktadır. Grafikleri çizerken ve yorumlarken çok dikkatli olmak gerekir. Aksi halde önemli yanılgılar ortaya çıkabilir.

51 44 KOB;'lerde Kalite Geliştirme Süreci çizgi GRAFiKLERi Çizgi grafikleri bir veya daha çok sayıdaki büyük- KullanIm Amacı lüğe ait ölçülerin zaman içindeki gidişini (trend) görme imkanı sunar. Kullanım Yeri > Verilerin incelenmesi > Kök Nedenlerin Bulunması Çizgi grafiklerinde yatay eksende zaman, düşey eksende ise zamansal değişimi izlenen büyüklük veya büyüklükler yer alır. Bir çizgi grafiği üzerindeki çizgi sayısının üçü aşmamasında yarar vardır, yani aynı grafik üzerinde üçten fazla büyüklük bulunmamalıdır. Grafikte olması gereken büyüklük sayısı fazla ise renk, ton, çizgi tipi, çizgi kalınlığı gibi ayırıcı özelliklere yer verilmelidir. Uygulanışı Çizgi grafiğini oluşturmak üzere, Zamansal değişimi incelenecek büyüklük veya büyüklükler belirlenir. (Örneğin, satış hasılatı) Zaman dilimleri seçilir. (Örneğin, ay) Veri toplanır. Çizgi grafiklerinde yatay eksende zaman, düşey eksende ise zamansal değişimi izlenen büyüklük veya büyüklükler yer alır. ilgili zamanlara karşı gelen değerler grafik üzerine işaretlenir. Birbirini takip eden işaretler çizgi ile birleştirilerek grafik tamamlanır. Oluşan grafik yorumtanır.

52 KOBI' lerde Kalite Geliştirme SÜreci 45 ÖRNEK çizgi GRAFiKLERi Aylara Göre Satışlar ve Giderler i 20 ı- :a 15 J!:a E 10 5 O+---~----~----~--~----~--~ ocak şubat mart nisan mayıs haziran aylar - i/) - >- as i/) as -as.ı:: Personel Hatalarının Zamanla Değişimi.,..- 1.hafta 2. hafta 3. hafta 4. hafta haftalar ",. * ali veli ayşe

53 46 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci SÜTUN GRAFiKLERi Kullanım Amacı Sütun grafikleri en basit grafik biçimleridir. Genellikle adetleri veya oranları göstermek amacı ile ku Ilanı Iı rlar. Kullanım Yeri };;> Verilerin incelenmesi };;> Kök Nedenlerin Bulunması Sütun grafiğini oluşturmak üzere aşağıdakiler yapılmalıdır: incelenecek büyüklük belirlenir. (Örneğin, ürüne ait kusurların dağılımı) Üründe oluşabilen tüm kusur çeşitleri saptanır. (Örneğin, kırık, çatlak, yırtık, ezik gibi.) Uygulanışı Veri toplanır. (Örneğin, ürünler muayene edilerek rastlanan kusur çeşitleri tesbit edilir, sayılır.) Sütun grafiklerinde yatay eksende incelenen büyüklüğe ait durumlar, düşey eksende durumlara karşı gelen adetler (frekans) veya oranlar (yüzdeler) yer alır. Durumlarla ilgili frekans veya oranlar birbirinden ayrı k sütunlar halinde yerleştirilerek grafik çizilir. Oluşan grafik yorumlanır.

54 KOBi' lenle Kalite Geliştirme SÜreci..1-; <I' i ÖRNEK SÜTUN GRAFiKLERi Atölyelerdeki Hata Yüzdelerinin Aylara Göre Değişimi 50~' " """""" " """" """ """"" "" "" """ """"", 40+-~~--~m--~~~~.~~ O ocak şubat mart nisan, , kesim illidikim lmülü ofinisa aylar. Atölyelerdeki Hataların TQPlam Içindeki Yüzdesinin Aylara Göre Değişimi 0/080 %60 %40 %20 D finisa ii] ütü ii dikim kesim 0/00 ocak şubat mart nisan

55 48 KOBi'lerde Kalite Geliştirme Süreci SERPME OiVAGRAMI Kullamm Amacı Kullamm Yeri iki faktör arasındaki ilişkiyi görselleştirmek üzere serpme diyagramları kullanılır. Bu grafik araç kök nedenleri diğer nedenlerden ayırmada önemli rol oynar. :> Verilerin incelenmesi :> Kök Nedenlerin Bulunması Serpme grafiğini oluşturmak üzere, Birbirlerini etkileyip etkilemedikleri ya da nasıl etkiledikleri araştırılan iki değişken (büyüklük, özellik) belirlenir.(boy uzunluğu ile vücut ağırlığı veya hava sıcaklığı ile içilen su miktarı gibi) Uygulamşı Aynı örnekte her iki büyüklük birden belirlenmek suretiyle veriler toplanır. Değişkenlerden biri yatay eksene diğeri düşey eksene yerleştirilerek grafik çizilir. Toplanan veriler grafiğe işaretlenir. işaretlerin serpilmesi ile oluşan grafik yorumianır.

56 KOBI' lerde Kalite Geliştirme SÜreci ÖRNEK SERPME DiVAGRAMI Vücut Ağırlığı ve Boy Uzunluğu ilişkisi - ~ - -! i: ->0) aı ~ 1ro 1~ 100 1~ 100 1~ boy (em) Boy Uzunluğu çay Tüketimi Arasındaki ilişki O "'" boy (em)

57 50 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci PARETO ANALizi Kullamm Amacı Kullamm Yeri Pareto analizi hangi faaliyetlerin kalite açısından önemli olduğunu bir bakışta görmemizi sağlar. Kalite, imalat, stok kontrolü, kazalar gibi her türden problemin önceliklendirilmesinde kullanılır. Karşılaştığımız bütün problemlerin ağırlıklı olarak birkaç sebepten kaynaklandığını, diğer sebeplerin ise daha az önem taşıdığını görürüz. Nedenleri oluşturan küçük bir grubun aslında problemin büyük bir kısmını doğurduğunu saptayabiliriz. Pareto analizi nedenlerin %20'lik grubunun problemin % 80'ine sebebiyet verdiği prensibine dayanmaktadır kuralı olarak da bilinen pareto analizi, nedenleri önemlerine, ağırlıklarına göre sınıflamayı ve önemli azınlığı önemsiz çoğunluktan ayırarak geliştirme çabalarını önemli olanlar üzerine yoğunlaştırmayı sağlar. >- Verilerin incelenmesi >- ~ök Nedenlerin Bulunması Pareto analizinin ana adımları şöyledir: Uygulamşı incelenecek problem belirlenir. Veri toplama süresi kararlaştı rı Iı r. Problemin ana sebepleri saptanır. Kontrol formları vb. yardımıyla veri toplanır. Sıklıklar belirlenir ve azalan sırada listelenir. Sütun diyagramı oluşturmak üzere veriler düzenlenir. Azalan sırada sıklıkları gösteren sütunlar çizilir. Yüzdelere ait kümülatif toplam alınarak, kümülatif yüzde eğrisi çizilir. Pareto diyagramı yorumlanır.

58 KOBI' lel"(le Kalite Geliştirme SÜreci 5ı ÖRNEK PARETO ANALizi Bir firma ürünlerinin geri iade nedenlerini 3 aylık bir dönem boyunca izlemiş ve kaydetmiştir. Bu dönemde meydana gelen toplam 800 adet geri iadenin nedenleri ve bunların nedenlere göre adetsel dağılımı büyükten küçüğe doğru sralanarak aşağıda listelenmektedir. Hata No Hata Türü Hatalı Adet 1 Sipariş hatası Sözleşme iptali Beklemiş ürün inceleme için 78 5 Ölçü hatası 40 6 Basit hatalar 13 Pareto analizi neticesinde oluşturulan grafiği aşağıda görülmektedir. sütun diyagram ve kümülatif yüzd Hata sayısı 400 % Hata no

59 52 KOBi'lerde Kalite Geliştirme Süreci NEDEN - SONUÇ ANALizi Kullanım Amacı Kullanım Yeri Belirli bir problemi oluşturan ana sebepleri araştırmak amacıyla uygulanır. Problem ve bu problemi oluşturması muhtemel ana nedenler ve ana nedene götüren alt nedenler balık kılçığını andıran bir şekil üzerinde bir araya getirilebilir. Nedenlerin tespitinde beyin fırtınası yöntemi kullanılır. Problemi oluşturan ana neden grupları olarak genellikle sürecin unsurları olan Malzeme. Makine, Yöntem, insan veya Malzeme, Makine, Yöntem, insan, Çevre alınır. imalat dışı alanlarda ise Politika, Prosedür, insan ve işyeri ana grupları daha uygun bulunmaktadır.» Muhtemel Nedenlerin Belirlenmesi Neden sonuç diyagramı genellikle bir grup tarafından aşağıdaki adımlar izlenerek hazırlanır: Problem net olarak tanımlanır ve bütün grup tarafından anlaşılması sağlanır. Uygulanışı Problemin ana göstergesi veya sonucu balık kılçığını andıran şeklin baş kısmındaki kutu içine yazılır. Sonucu doğurduğu varsayı lan ana neden grupları belirlenir. Bunlar diyagramın ana dallarını oluşturur. Sonucu etkileyen tüm nedenler bir beyin fırtınası oturumu ile saptanır. Ana nedenler ve alt nedenler diyagrama ilave edilir. Bir başka beyin fırtınası oturumunda hangi nedenlerinsonucu en fazla etkilediği tartışılır. Grup, etkisi fazla olan nedenleri önemlerine göre sıralar. Böylece geliştirme çalışmalarının nerelerde daha etkin olacağı belirlenmiş olur.

60 KUiJl1erde.t\atıte Üetıştmne ()UreCl ÖRNEK NEDEN-SONUÇ ANALizi Bir işletmede varolan bilgi işlem sisteminin yavaşlığı problem olarak yukarıda sözedilen neden-sonuç analizi yaklaşımıyla ele alınmış ve aşağıdaki balık kılçığı diyagramı hazırlanmıştır. ÇEVRE MALZEME YÔ'4TEM Fazla Kullanıcı aterslz Harddisk Tecrübe Eksikliği Yetersiz Mcdem ---/ Eğitim Eksikliği Disiplinsiz Yetersiz Çalışma -~ Hafıza MAKiNA insan YAVAŞ SiSTEM

61 54 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci 5 NiçiN Kullamm Amacı Bir problemi doğuran temel (kök) nedenlere ulaşılmasını sağlamak amacıyla uygulanır. Kullamm Yeri» Muhtemel Nedenlerin Belirlenmesi» Verilerin incelenmesi» Kök Nedenlerin Bulunması Uygu/amşı Kullanıcı, kök nedeni ortaya çıkarmak üzere, ardı~ şık olarak birkaç kez niçin sorusunu sorar. Tecrübeler, arka arkaya sorulan 5 Niçin sorusu ile kök nedene genellikle ulaşılabildiğini ortaya koymaktadır. Problem: Otomobilin kapısı yerine tam olarak oturmuş görünmüyor. NiçiN? Kapı ayarı düzgün değil. NiçiN? Örnek Kapı menteşesini monte eden robot çok hassas ve tutarlı çalışmasına rağmen, menteşenin oturacağı yuva yerinde kaymalar oluyor. NiçiN? Yu vay i kapsayan parça yeterince riit değil. NiçiN? imalat sırasında parçanın riitliğine yeterli dikkat gösterilmiyor.

62 KOBI' lerde Kalite (Jeliştirme :}Ürecı :n HATA TÜRÜ VE ETKiLERi ANALizi (FMEA) Kullanım Amacı Kullanım Yeri Uygulanışı FMEA, analize dayanan bir kalite planlama aracıdır. Ürün, hizmet veya süreç tasarım aşamalarında gerek imalat gerekse kullanıma dair ne gibi sorunlar doğabileceğini belirlemeye yarayan sistematik bir yöntemdir. Araç, etkin uygulanabildiği takdirde :> Kusur, fire, hurda,'vb nin :> Müşteri şikayetlerinin :> Kullanım hatalarının :> Garanti giderlerinin azalmasını :> Müşteri memnuniyetinin :> Ürün/hizmete olan güvenin artmasını sağlar, :> Problemin / Geliştirme Alanının Tesbiti :> Muhtemel Nedenlerin Belirlenmesi :> Kök Nedenlerin Bulunması :> Kontrol ve izleme Yöntem özetle aşağıdaki adımlardan oluşur: Ürün, hizmet veya sürecin gerçek fonksiyonu tarif edilir. Oluşabilecek arıza türleri belirlenir. Muhtemel arızaların doğuracağı etkiler tayin edilir. Potansiyel arızaları oluşturan nedenler incelenir. Varolan kontrol mekanizması gözden geçirilir. Risk Öncelik Sayısı olarak adlandırılan değer tayin edilir. Risk öncelik sayısının belirlenmesi için :> Nedenin ortaya çıkma ihtimali :> Doğuracağı etkinin şiddeti :> Oluşacak arızayı yakalama ihtimali tayin edilir. Risk Öncelik Sayısı uyarınca hangi hataların öncelikle ele alınacağı planlanır.

63 56 KORl' lerde Kalite Geliştirme Süreci Kullanım Amacı istatistiksel SÜREÇ KONTROLÜ istatistiksel Süreç Kontrolü, süreci gözlem altında tutarak süreçteki genel gidişi takip etmeye, süreçte olan değişmeleri (özel nedenleri) anında saptayıp yaygınlaşmadan gerekli önlemleri almayı sağlayan bir araçtır. Yöntem, ayrıca sürecin doğal yapısı içinde bulunan kronikleşmiş değişkenlik nedenlerini (tesadüfi nedenler) de teker teker ortadan kaldırmayı hedefleyen bir araçtır. Kullanım Yeri :> Verilerin Toplanması :> Verilerin incelenmesi :> Kontrol ve izleme istatistiksel Süreç Kontrolü bir sürecin veya faaliyetin ilgili çıktılarına ölçmeye dayanır. Bu amaçla Uygulanışı belirli zaman aralıkları ile üretimden örnekler alınır. Elde edilen veriler Kontrol Diyagramı adı verilen grafikler üzerine zaman ekseni boyunca kaydedilir. Kontrol altında olan, bir başka ifade ile değişkenliği sadece tesadüfi nedenlerden kaynaklanan bir sürecin ortalama değer etrafında seyretmesi gerekir. Grafik, sürecin anormal değişkenliklerini derhal görme imkanı verir. Böylece değişkenliği doğuran neden süratle belirlenir ve yok edilebilir. Zaman içinde istatistiksel Süreç Kontrolü sayesinde daha homoen (az değişken) ürünler i hizmetler elde edilirken, verimlilik artar, maliyetler düşer ve müşteri memnuniyeti çoğalır.

64 KOBI' lerde [(alite Geliştirme SÜreci SONSÖZ Globalleşme günümüzde yaşanmakta olan pekçok sosyo-ekonomik olayı açıklamakta başvurulan bir genel tabir haline gelmiştir. KOBi'ler de globalleşme olarak adlandırılan bu durumun etki alanına girmiştir. Globalleşmenin KOBi'ler de dahil olmak üzere işletmeler üzerindeki en önemli etkisi artan, keskinleşen ve hatta yokedici hale gelen rekabet olarak gözükmektedir. Bir işletmenin mevcut pazarını koruması, dahası yeni pazarlara nüfuz edebilmesi gitgide zorlaşmaktadır. Firmaların hayatiyetini sürdürmesi, başarı ya ulaşması için artık kolaycılık uygun bir stratei olamamaktadır. Kolaycılık yerini sürekli gelişme yolunda mücadeleciliğe bırakmaıldır. Firmaların sürekli gelişmesi, birbiri ile ilişkili iki kavram olan kalite ve verimlilik alanlarındaki gelişmeler ile mümkün olacaktır. Bu kitap, kalite-verimlilik geliştirme çabalarına firmalardaki tüm çalışanların katkı ve katılımını mümkün kılmayı amaçlamaktadır. Bu nedenle kalite geliştirme sürecinde kullanılacak teknikler sade örneklerle desteklenerek, yalın bir anlatımla, uygulamaya dönük olarak aktarılmaktadır. Daha ileri teorik bilgi için ekte verilen kaynaklara başvurulabilir. Verilen tekniklerin, yöntemlerin ve araçların KOBi'lerde uygulanması halinde, mevcut sorunların tesbiti ve çözümü kolaylık kazanacaktır. Personelin katılımıyla belirlenecek sorunlar ve üretilecek olan çözümler firmanın sürekli gelişmesinin lokomotifi olacak ve kalıcı bir eğitim hareketi sağlanacaktır. Bu çalışmanın KOBi'lerimizin kalite alanındaki çabalarına sürekli katkı yapması dileklerimle... Doç. Dr. Coşkun ÖZKAN

65 58 KOBi' lerde Kalite Geliştirme Süreci YARARLANıLABiLECEK KAYNAKLAR BEAUREGARD, M.R. ve diğ.; '4 Practical Guide to Statistica/ Quality /mprovement", NY, Van Nostrand Reinhold, 1992 DALE, Barrie G.; "Managing Quality", NY, Prentice Hall, 1994 HARRINGTON, H.J.. ; "The Improvement Process: How America's Leading Companies Improve Quality", NY, McGraw-HiII, 1987 JURAN, J.M. ve GRYNA, F.M., "Juran's Qua/ity Control Handbook", McGraw-Hill, 1988 KOLAR/K, w.j.; "Creating Quality: Concepts, Systems, Strategies and Tools", NY, McGraw-Hill, 1995 MENON, H.G.; "TQM in New Product Manufacturing", NY, McGraw-HiII, 1992 OAKLAND, J.S.; "Total Qua/ity Management", Oxford, Butterworth-Heinemann, 1994 WADSWORTH, H.M. ve diğ.; "Modern Methods for Quality Control and Improvement", NY, John Wiley&Sons, 1986

Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması

Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması 326 Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması 1 Prof.Dr. Yılmaz ÖZKAN and 2 Abdulkadir ALTINSOY * 1 Prof.Dr. Faculty of Political Science, Sakarya University,

Detaylı

İstatistiksel Kalite Kontrol BBY 374 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 18 NİSAN 2014

İstatistiksel Kalite Kontrol BBY 374 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 18 NİSAN 2014 İstatistiksel Kalite Kontrol BBY 374 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 18 NİSAN 2014 İstatistiksel kalite kontrol o Üretim ve hizmet süreçlerinin ölçülebilir veriler yardımıyla istatistiksel yöntemler kullanılarak

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

Kalite Geliştirmede İstatistiksel Yöntemler ve Six Sigma

Kalite Geliştirmede İstatistiksel Yöntemler ve Six Sigma Kalite Geliştirmede İstatistiksel Yöntemler ve Six Sigma - 1 Ödevler 5 er kişilik 7 grup Hayali bir şirket kurulacak Bu şirketin kalite kontrol süreçleri raporlanacak Kalite sistem dokümantasyonu oluşturulacak

Detaylı

Onaylayan: Gen. Müdür Tarih: 28/9/2009 Versiyon: 1

Onaylayan: Gen. Müdür Tarih: 28/9/2009 Versiyon: 1 Tarih: 28/9/2009 DOKÜMANTE EDİLMİŞ KALİTE PROSEDÜRLERİ Belgelerin kontrolü Bu prosedürün amacı, kalite yönetim sisteminde yer alan tüm belge ve verilerin geliştirme, inceleme, onay ve dağıtım işlemleriyle

Detaylı

RİSK ANALİZİ TALİMATI

RİSK ANALİZİ TALİMATI AĞRI İL AMBULANS SERVİSİ BAŞHEKİMLİĞİ RİSK ANALİZİ TALİMATI DÖK. KOD NO : AĞRI-112-YÖN-TL- 22 YAY. TRH: 31.02.2014 REV.TRH: REV.NO: SA YFA NO: 5 1. AMAÇ: Ağrı İl Ambulans Servisi Başhekimliğinde hizmet

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM PROSEDÜRÜ

ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM PROSEDÜRÜ Sayfa No: 1/5 A. İÇİNDEKİLER Bölüm KONU SAYFA NO REFERANS STANDART MADDESİ TS EN ISO IEC 17020:2012 A. İÇİNDEKİLER 1 B. ŞİKAYET / İTİRAZ VE GERİ BİLDİRİM 2 7.6 1. AMAÇ 2 2. KAPSAM 2 3. SORUMLULUK 2 3.1

Detaylı

KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON 7 Teknik

KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON 7 Teknik KALİTE KONTROL VE STANDARDİZASYON 7 Teknik İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONRASI, KAORU ISHIKAWA, ÜLKESİNE GELEN İKİ A.B.D.Lİ UZMAN JOSEPH JURAN VE EDWARSD DEMING İLE TANIŞIR. KAORU ISHIKAWA, KALİTEYE İLİŞKİN BU

Detaylı

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi Uygulama ve başarımın anahtarları 1 Genel Eğitim Hakkında Kalite ve Yönetim Sistemi Kavramlar ve amaçlar TKY ve Kalite Yönetim Sistemi Standart maddeleri Fayda sağlamanın

Detaylı

Doküman No Revizyon No Yayın Tarihi Sayfa No PROSES FMEA TALİMATI

Doküman No Revizyon No Yayın Tarihi Sayfa No PROSES FMEA TALİMATI 1.0 AMAÇ VE KAPSAM Bu talimatın amacı; ürün veya proseste karşılaşabilecek potansiyel hataları ve bunların neden olabileceği sonuçları önceden analiz ederek, gerekli önlemlerin alınması için kullanılan

Detaylı

ŞİKAYET VE İTİRAZLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ

ŞİKAYET VE İTİRAZLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ INSPEGO da verilen muayene hizmetinin kalitesini ve güvenilirliğini arttırmak, müşterilerinden ve diğer ilgililerden gelen şikayetlerin, itirazların ve memnuniyetlerin araştırılması, değerlendirilmesi,

Detaylı

ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır?

ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır? ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır? 1 Giriş Kurumumuz ISO 9001 Standardı na uyum sağlanması, Ülkeler arası sınırların ortadan kalkmakta olduğu günümüz dünyasında eğitimde rekabet gücümüzün artmasını

Detaylı

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi FMEA Hata Türleri ve Etkileri Analizi 2007 FMEA Tanımı FMEA (HTEA), bir ürün veya prosesin potansiyel hatalarını ve bunların sonucu olabilecek etkilerini tanımlama, değerlendirme, potansiyel hatanın ortaya

Detaylı

Otomotiv Sertifika Programı

Otomotiv Sertifika Programı Otomotiv Sertifika Programı Otomotiv ana sanayi ve yan sanayinde kabul gören, geleneksel iş modelleri artık günümüzde uluslararası standartlar olarak zorunluluklar haline gelmiştir. Bu eğitimde birçok

Detaylı

YÖNETİMİN SORUMLULUĞU PROSEDÜRÜ

YÖNETİMİN SORUMLULUĞU PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ Doküman No: P / 5.1 Revizyon No : 0 Sayfa : 1 / 5 Yayın Tarihi: 19.01.2010 Bu prosedürün amacı, İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Yönetimi nin Kalite Politikası ve hedeflerini oluşturmak, yönetim sistemini

Detaylı

GGYS TEHLİKE ANALİZİ VE RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

GGYS TEHLİKE ANALİZİ VE RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ V KAPSAM: Gıda Güvenliği Yönetim Sisteminin uygulama alanı içinde oluşması muhtemel bütün olası tehlikelerin, Gıda Güvenliği ile ilgili sonuçlarına ve oluşma olasılıklarına göre tanımlanması ve

Detaylı

Finansal (Mali) Tablolar Analizi. Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN

Finansal (Mali) Tablolar Analizi. Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN Finansal (Mali) Tablolar Analizi Genel Bilgiler Öğr. Gör. Ebubekir DOĞAN 1 Mali Tablolar Muhasebe sisteminin üretmiş olduğu muhasebe bilgileri İşletme içi ( Sahiplerine, ortaklarına, yöneticilerine ve

Detaylı

TEK NOKTA EĞİTİMLERİ

TEK NOKTA EĞİTİMLERİ Sürekli gelişim için TEK NOKTA EĞİTİMLERİ İSMAİL HAKKI KAVURMACI MAKİNA YÜKSEK MÜHENDİSİ Yönetim Danışmanı www. kavurmaci.net info@kavurmaci.net 1 Pratik ancak etkin bir yöntem olması nedeni ile tek nokta

Detaylı

HATAY SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HATAY SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

HATAY SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HATAY SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ.AMAÇ Bu prosedürün, Hatay İl Sağlık Müdürlüğü, İl Ambulans Servisi Başhekimliği, İlçe Sağlık Müdürlükleri bünyesinde faaliyetleri sırasında oluşabilecek potansiyel tehlikelerin

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ

BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖN ETÜDÜ Murat BAYRAM Binalarda Enerji Verimliliği Şubesi Şube Müd.V. bayram.bay@gmail.com Enerji Nedir? İş yapabilme kabiliyetidir. Enerji Yönetimi Nedir? Yaşam için gerekli

Detaylı

Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor!

Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor! Genel Katılıma Açık Eğitimlerimiz Başlıyor! Mavi Akademi, bünyesinde barındırdığı yetki belgeleri ve alanında uzman akademisyenler, sektör tecrübesine sahip baş denetçiler ve uzmanlardan oluşan kadrosuyla

Detaylı

Çağrı Merkezi Yöneticileri için Etkin Performans Yönetimi Platformu

Çağrı Merkezi Yöneticileri için Etkin Performans Yönetimi Platformu Çağrı Merkezi Yöneticileri için Etkin Performans Yönetimi Platformu Bizce Performans değerlendirme sistemi Organizasyonun hedeflerine ulaşması için, gerekli olan bireysel performans kriterlerinin belirlenmesi

Detaylı

ISO 9001 Kalite Terimleri

ISO 9001 Kalite Terimleri Kalite: Mevcut ve var olan karakteristiklerin şartları karşılama derecesine verilen isimdir (ISO 9000) Kalite Politikası: Kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından resmi olarak formüle edilen kuruluşun

Detaylı

2014 YILI FAALİYET RAPORU 2014 YILI FAALİYET RAPORU İNSAN. İnsan Kayanakları KAYNAKLARI

2014 YILI FAALİYET RAPORU 2014 YILI FAALİYET RAPORU İNSAN. İnsan Kayanakları KAYNAKLARI 2014 YILI FAALİYET RAPORU İNSAN KAYNAKLARI İnsan Kayanakları 29 İNSAN KAYNAKLARI İSMMMO da İnsan Kaynakları Yönetimi; kurum için en etkili iş gücünü bulmak, geliştirmek ve bunun sürekliliğini sağlamak

Detaylı

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/7 1. AMAÇ VE KAPSAM: Bu prosedürün amacı, TOTM nin faaliyetlerinin ve hizmetlerinin çevre güvenliği üzerinde gerçek veya potansiyel olarak önemli etkileri olabilecek çevresel boyutlarının (yönlerinin),

Detaylı

DOKÜMANLARIN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ Doküman No: Yürürlük Tarihi: Revizyon Tarih/No:

DOKÜMANLARIN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ Doküman No: Yürürlük Tarihi: Revizyon Tarih/No: 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, İç Kontrol Sistemi içinde bulunan tüm dokümanların hazırlanması, onaylanması, yayını, sürdürülmesi, güncelleştirilmesi ve dağıtım esasları için yöntem ve sorumlulukları belirlemektir.

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR?

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? Sefa ESEN Kurumsal Finansman Yönetmeni 1 Stratejik hedeflere ulaşmada stratejik plan çevriminin performans gözlemleme ve raporlama unsurları kurum tarafından

Detaylı

Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması

Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması Veri Madenciliği Yöntemleriyle İGDAŞ Çağrı Merkezi Veri Analizi VE Kalite Fonksiyon Yayılımı Yöntemiyle Süreç İyileştirme Çalışması Nilay Kurşunoğlu, PwC Yönetim Danışmanlığı Biz Kimiz? Orhan Cem Sorumlu

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) Bir işletmenin pazarlama ile ilgili kararlarının alınmasına yardımcı olacak bilgilerin toplanması, işlenmesi, saklanması

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi

Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi Aykut GÜRKAN Makine Mühendisi Bakım nedir? İşletmede faaliyetlerin yerine getirilebilmesi için her türlü makine, ekipman ve teçhizatın belirli kurallar çerçevesinde gözden geçirilmesi, kontrol edilmesi

Detaylı

Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi

Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. 6331 sayılı İş Sağlığı ve

Detaylı

Süreç Yönetimi. Logo

Süreç Yönetimi. Logo Süreç Yönetimi Logo Kasım 2013 SÜREÇ YÖNETİMİ Süreç belirlenen bir amaca ulaşmak için gerçekleştirilen faaliyetler bütünüdür. Örn; Sistemde kayıtlı personellerinize doğum günü kutlama maili gönderme, Deneme

Detaylı

TARİH :06/08/2007 REVİZYON NO: 3. www.marelektrik.com KALİTE EL KİTABI : YÖNETİM TEMSİLCİSİ. Sayfa 1 / 6

TARİH :06/08/2007 REVİZYON NO: 3. www.marelektrik.com KALİTE EL KİTABI : YÖNETİM TEMSİLCİSİ. Sayfa 1 / 6 TARİH :06/08/2007 REVİZYON NO: 3 KALİTE EL KİTABI HAZIRLAYAN ONAYLAYAN : YÖNETİM TEMSİLCİSİ : YÖN. KURUL BŞK. Sayfa 1 / 6 TARİH :06/08/2007 REVİZYON NO:3 İÇİNDEKİLER : 1. TANITIM, 2. KALİTE POLİTİKASI

Detaylı

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Neden Süreç Yönetimi? Örgütlerin çoğu geleneksel olarak fonksiyonel temelde yapılandırılmıştır. Tüm çalışmalar bağlı olunan fonksiyon içinde başlatılmakta,

Detaylı

Tedarikçi Yönetimi - Kurumsal Sosyal Uygunluk - 2015 Yılı Eğitim Programı

Tedarikçi Yönetimi - Kurumsal Sosyal Uygunluk - 2015 Yılı Eğitim Programı Tedarikçi Yönetimi - Kurumsal Sosyal Uygunluk - 2015 Yılı Eğitim Programı Kurumsal Sosyal Uygunluk Eğitim Hizmetleri Intertek, sağladığı eğitim hizmetleri ile kurumsal sosyal uygunluk alanında farkındalık

Detaylı

İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA

İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA İstatistiksel Süreç Kontrol KAZIM KARABOĞA KALİTENİN TARİHSEL KİMLİK DEĞİŞİMİ Muayene İstatistiksel Kalite Kontrol Toplam Kalite Kontrol Toplam Kalite Yönetimi İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL İstatistiksel

Detaylı

MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ, İTİRAZ ve ŞİKAYETLERİNİN YÖNETİMİ PROSEDÜRÜ

MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ, İTİRAZ ve ŞİKAYETLERİNİN YÖNETİMİ PROSEDÜRÜ REV. 4 TEMMUZ 2013 MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ, İTİRAZ ve ŞİKAYETLERİNİN YÖNETİMİ PROSEDÜRÜ HAZIRLAYANLAR : Ayfer KÖSE......TARİH: TEMMUZ 2013 EYS Şefi ONAYLAYANLAR : Dursun TEDİK..TARİH: TEMMUZ 2013 Kalite Müdürü

Detaylı

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No:

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: EK-5 HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: TARİH: İNCELENECEK HUSUSLAR A) GENEL 1. İşyeri teknik ve hijyenik açıdan bu yönetmelikte belirtilen koşullara sahip mi? 2. El kitabı ön

Detaylı

veriler elde edebilmek için bilgilerin toplanması, düzenlenmesi, değerlendirilmesi ve alternatif çözümler

veriler elde edebilmek için bilgilerin toplanması, düzenlenmesi, değerlendirilmesi ve alternatif çözümler 911-00-TA 004 10.12.22 1/5 1.Amaç Bu talimatin amacı; ürün tedarikinden başlayarak müşteri şikayetlerine kadar olan tüm aşamalarda sağlıklı veriler elde edebilmek için bilgilerin toplanması, düzenlenmesi,

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 2 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan

Detaylı

ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU

ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU 4.SINIF MATEMATİK DERSİ PROJESİ PROJE KONUSU : GRAFİKLER, KULLANIM ALANLARI VE GRAFİK UYGULAMALARI HAZIRLAYANLAR : Egem ERASLAN F.Sarper TEK Göktürk ERBAYSAL Mert KAHVECİ ÖNSÖZ

Detaylı

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, Fikri Mülkiyet Hakları Koruma Derneği

Detaylı

İSG RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ .0 AMAÇ : BAŞAKŞEHİR 'nin kanundan doğan, yapmakla mükellef olduğu "İş Sağlığı ve Güvenliği" risklerinin nasıl değerlendirileceğini belirlemek,.0 KAPSAM : BAŞAKŞEHİR N'de uygulanan "İş Sağlığı ve Güvenliği

Detaylı

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖNLEYİCİ FAALİYET PROSEDÜRÜ PR13/KYB

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖNLEYİCİ FAALİYET PROSEDÜRÜ PR13/KYB TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR13/KYB Sayfa No: 1/4 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı; Daire Başkanlığı tarafından verilen

Detaylı

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI KALİTE KONTROL PROSEDÜRÜ PR17/KYB

TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI KALİTE KONTROL PROSEDÜRÜ PR17/KYB TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI PR17/KYB Sayfa No: 1/6 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı, Daire Başkanlığında deney hizmetleri

Detaylı

KALİTE YÖNETİMİ SİSTEMLERİ

KALİTE YÖNETİMİ SİSTEMLERİ Kalite Yönetimi Sistemleri Posta Hizmetleri Ön Lisans Programı KALİTE YÖNETİMİ SİSTEMLERİ 1 Kalite Yönetimi Sistemleri İçindekiler 1.1. Dersin Amacı... 3 1.2. Öğrenme Çıktıları... 3 1.3. Ders kaynakları...

Detaylı

BASİT PROBLEM ÇÖZME TEKNİKLERİ. Doç. Dr. Nihal ERGİNEL

BASİT PROBLEM ÇÖZME TEKNİKLERİ. Doç. Dr. Nihal ERGİNEL BASİT PROBLEM ÇÖZME TEKNİKLERİ Doç. Dr. Nihal ERGİNEL Problemin ve nedenlerinin araştırılması, problemin doğru tanımlanması en önemli adımdır. Eğer problem doğru tanımlanmaz ise, doğru çözümlere ulaşılamaz.

Detaylı

ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI

ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI ISO 22000 PROSES YAKLAŞIMI TALİMATI DOK. NO TL-KAL-11 REV. NO 00 YAYIN TAR. REV. TAR. SAYFA 1/9 NO 1. AMAÇ-KAPSAM Bu talimatın amacı, fabrikamızda ISO 22000 proseslerinin tanımlanması, etkileşimi ve veri

Detaylı

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ÇALIŞMA ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü İŞ HİJYENİ LABORATUVARLARINDA MEVZUAT İLE KALİTE SİSTEMLERİ İLİŞKİSİ KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ŞUBAT 2015 BİLGİLENİDRME TOPLANTISI

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI. ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE

SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI. ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE Sistem Tasarım ve Analiz Aşamaları Ön İnceleme Fizibilite Sistem Analizi Sistem Tasarımı Sistem Gerçekleştirme Sistem Operasyon ve Destek ÖN İNCELEME

Detaylı

İZOCAM TİCARET VE SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ. 30 Haziran 2015 itibarı ile Operasyonel Bilgiler

İZOCAM TİCARET VE SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ. 30 Haziran 2015 itibarı ile Operasyonel Bilgiler Kurumsal Yönetim Yönetim Kurulumuz bünyesinde faaliyetlerini sürdüren Kurumsal Yönetim Komitesi, şirket üst yönetimine 2014 yılı içerisinde şirketimizin mevzuat ile belirlenmiş olan Kurumsal Yönetim İlkeleri

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08 R20.08 LABORATUVARLARDA YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRME FAALİYETİ Rev.00 03-2002 1. GİRİŞ 1.1 TS EN ISO/IEC 17025 (2000) Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardında bir

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ 2. KAPSAM Nazilli Devlet Hastanesinde bölüm bazında risk değerlendirmeleri yaparak çalışanların çalıştıkları alanlardan kaynaklı risklerini belirlemek ve gerekli önlemlerin alınmasını

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RİSK YÖNETİMİ VE DEĞERLENDİRMESİ DOÇ. DR. İBRAHİM OCAK DOÇ. DR. ALİ İSMET KANLI Konu Başlıkları 1. Temel Kavramlar ve Tanımlar 2. İlgili Mevzuat 3. Risklerden Korunma Yöntemleri

Detaylı

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI www.yalinenstitu.org.tr 1 YALIN ENSTİTÜ Yalın Düşünce AMAÇ Müşteriye mükemmel değer sunmak YÖNTEM İsraflardan arındırılmış mükemmel prosesler 2 YALIN ENSTİTÜ Değer Müşteriye

Detaylı

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 İŞLE 305 Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 Yrd. Doç. Dr. Ali COŞKUN İşletme (Türkçe) Bölümü 2007-2008 Güz Yarıyılı Muhasebe Sistemi İşletme hakkında, işletmede çıkarı bulunan taraflara bilgi sağlayan

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR Doküman Adı: GELİŞTİRME SÜREÇLERİ Doküman No.: P508 Revizyon No: 01 5 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal edildiği için 5.2 maddesinden ilgili cümle çıkartıldı. 3 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal

Detaylı

YÖNETMELİK. MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 10 uncu ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

YÖNETMELİK. MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 10 uncu ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. DAYANAK 29 Aralık 2012 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28512 YÖNETMELİK MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 10 uncu ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Risk değerlendirmesi

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Ohsas 18001 Endüstrinin değişik dallarında faaliyet gösteren kuruluşların, faaliyet konularını yerine getirirken, İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda da, faaliyet

Detaylı

Problem Çözme Rehberi. Orhan Çevik İstanbul, 19 Mayıs 2015

Problem Çözme Rehberi. Orhan Çevik İstanbul, 19 Mayıs 2015 Problem Çözme Rehberi Orhan Çevik İstanbul, 19 Mayıs 2015 Yol Haritası 1 Problemi Anla 2 Ürünü/Süreci Tanı/Anla 3 Potansiyel Sebepleri Belirle 4 Sebepleri Doğrula ve Önceliklendir 5 Çözümleri Geliştir

Detaylı

PROJE HAZIRLAMA Proje;

PROJE HAZIRLAMA Proje; PROJE HAZIRLAMA PROJE HAZIRLAMA Proje; önceden belirlenmiş bir süre içerisinde değişim yaratmayı hedefleyen, birbiriyle ilişkili amaç ve hedefleri olan, uygulanması sonucunda çeşitli ürünlerin elde edildiği

Detaylı

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından: Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU. 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu. 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla Sunumu

VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU. 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu. 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla Sunumu SAÜ 3. BÖLÜM VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU PROF. DR. MUSTAFA AKAL İÇİNDEKİLER 3.2.Grafiksel Sunumlar 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla

Detaylı

Kontrol: Gökhan BİRBİL

Kontrol: Gökhan BİRBİL Doküman Adı: YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ Doküman No.: Revizyon No: 06 Yürürlük Tarihi: 08.01.2011 Hazırlayan: Tekin ALTUĞ Kontrol: Gökhan BİRBİL Onay: H. İrfan AKSOY Sayfa 2 / 7 1. AMAÇ Bu prosedürün

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

ISO 9001 İÇ DENETÇİ EĞİTİMİ KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ İSTANBUL - 2009. Bu eğitim TQNET / IPC kriterlerine uygun bir şekilde hazırlanmıştır.

ISO 9001 İÇ DENETÇİ EĞİTİMİ KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ İSTANBUL - 2009. Bu eğitim TQNET / IPC kriterlerine uygun bir şekilde hazırlanmıştır. ISO 9001 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ İÇ DENETÇİ EĞİTİMİ İSTANBUL - 2009 Bu eğitim TQNET / IPC kriterlerine uygun bir şekilde hazırlanmıştır. İç Denetim Eğitimi Sayfa: 1 / 5 1- ISO 9001:2008 Standardına bakış

Detaylı

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu 20.12.2013 Kurumsal Bilgi Sistemleri Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemleri Muhasebe ve Finans Bilgi Sistemleri İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi Üretim

Detaylı

3/29/2011. Create PDF files without this message by purchasing novapdf printer (http://www.novapdf.com)

3/29/2011. Create PDF files without this message by purchasing novapdf printer (http://www.novapdf.com) Problem Çözme Teknikleri: Pareto Prensibi, Tabakalama Analizi, Çeteleler Prof. Dr. Burak BİRGÖREN Endüstri Mühendisliği Bölümü - Kırıkkale Üniversitesi Pareto Prensibi ve Diyagramı Wilfredo Pareto: İtalyan

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI

BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI İçindekiler ISO 9001:2008 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 14001:2004 Baş Denetçi Eğitimi... OHSAS 18001:2007 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 22000:2005 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 9001:2008

Detaylı

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Analitik Düşünme

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Analitik Düşünme Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler Analitik Düşünme İçerik Giriş Toplumsal problemler Analitik düşünme Analitik düşünme adımları 2 Giriş http://www.dersteknik.com/2012/05/cevremizdeki-sosyal-problemler-nelerdir.html

Detaylı

KOMİTELER VE ÇALIŞMA ESASLARI

KOMİTELER VE ÇALIŞMA ESASLARI KOMİTELER VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ ÜYELER VE ÇALIŞMA ESASLARI 1- AMAÇ Bu düzenlemenin amacı Lokman Hekim Engürüsağ Sağlık, Turizm, Eğitim Hizmetleri ve İnşaat A.Ş. Yönetim Kurulu tarafından

Detaylı

İŞLETMELERDE İŞ SÜREÇ YÖNETİMİ (BPM) UYGULAMASI. Hazırlayanlar Fatma Didem GÜRKAN Endüstri Mühendisi Ahmet Alper ÇALIŞKAN Endüstri Mühendisi

İŞLETMELERDE İŞ SÜREÇ YÖNETİMİ (BPM) UYGULAMASI. Hazırlayanlar Fatma Didem GÜRKAN Endüstri Mühendisi Ahmet Alper ÇALIŞKAN Endüstri Mühendisi İŞLETMELERDE İŞ SÜREÇ YÖNETİMİ (BPM) UYGULAMASI Hazırlayanlar Fatma Didem GÜRKAN Endüstri Mühendisi Ahmet Alper ÇALIŞKAN Endüstri Mühendisi 4 Haftalık Ajanda 1. Hafta: Örneklerle BPM-ERP İlişkisi 2. Hafta:

Detaylı

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Şirket Ünvanı : Mert Group İnşaat, Elektronik Ve Enerji San. Tic. Ltd. Şti. Adres : Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan

Detaylı

PEST ANALİZİ. Necmettin Oktay Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü Haziran 2006

PEST ANALİZİ. Necmettin Oktay Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü Haziran 2006 PEST ANALİZİ Necmettin Oktay Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü Haziran 2006 Makro Çevre ve PEST Analizi Kurum içi Rakipler Sektör Makro Gözlenecek Çevre 3 Çevre analizi (PEST) Planlama Takımının Gözleyeceği

Detaylı

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I ENM 5210 İSTATİSTİK VE YAZILIMLA UYGULAMALARI Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I İstatistik Nedir? İstatistik kelimesi ilk olarak Almanyada devlet anlamına gelen status kelimesine dayanılarak kullanılmaya

Detaylı

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi Sistemleri Para, insangücü, malzeme, makine, teknoloji ve bilgi gibi

Detaylı

SİGORTA ŞİRKETİ VE REASÜRANS ŞİRKETİ İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNDE KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE İLİŞKİN GENELGE (2011/8)

SİGORTA ŞİRKETİ VE REASÜRANS ŞİRKETİ İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNDE KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE İLİŞKİN GENELGE (2011/8) Hazine Müsteşarlığı ndan: 27/04/2011 SİGORTA ŞİRKETİ VE REASÜRANS ŞİRKETİ İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNDE KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE İLİŞKİN GENELGE (2011/8) Bir şirketin yönetim kurulu, yöneticileri, ortakları

Detaylı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı DENEY 0 Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı Amaç: Ölçüm metodu ve cihazına bağlı hata ve belirsizlikleri anlamak, fiziksel bir niceliği ölçüp hata ve belirsizlikleri tespit etmek, nedenlerini açıklamak. Genel

Detaylı

ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemleri

ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemleri ISO 9000:2000 Kalite Yönetim Sistemleri MÜTEF Kalite Yönetimi Koordinasyon Kurulu ISO 9000:2000 KYS Toplantısı Şubat 2008 1/56 İçerik Çalışma Planı (Durum Değerlendirmesi) Kalite Kavramı ISO 9000 Kalite

Detaylı

ISO 22000 UYGULAMA PROSEDÜRÜ

ISO 22000 UYGULAMA PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1 / 6 1. AMAÇ Firma tarafından; üretilen ürünlerin güvenliğinin sağlanmasına yönelik hijyenik faaliyetlerin sistemli bir şekilde yürütülmesini ve buna bağlı olarak iso 22000 gıda güvenliği yönetim

Detaylı

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35 İçindekiler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 Küreselleşme... 4 Fütüristlerin Görüşleri... 7 Bilgi Toplumu... 8 Kağıtsız Fabrikalar... 9 Tek Kişilik Şirketler...10 Küresel Üretici...11 Küresel

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE İÇ KONTROL STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL DAİRESİ

SÜREÇ YÖNETİMİ VE İÇ KONTROL STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL DAİRESİ SÜREÇ YÖNETİMİ VE İÇ KONTROL STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL DAİRESİ SÜREÇ NEDİR? Müşteri/Vatandaş için bir değer oluşturmak üzere, bir grup girdiyi kullanarak, bunlardan çıktılar elde etmeyi

Detaylı

ÖLÇME ANALİZ VE İYİLEŞTİRME PROSEDÜRÜ

ÖLÇME ANALİZ VE İYİLEŞTİRME PROSEDÜRÜ TİTCK/ DESTEK VE LABORATUVAR HİZMETLERİ BAŞKAN YARDIMCILIĞI/ ANALİZ VE KONTROL LABORATUVAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖLÇME ANALİZ VE İYİLEŞTİRME PR09/KYB Sayfa No: 1/7 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu prosedürün amacı; kalite

Detaylı

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/6 1. AMAÇ KAPSAM: Hastanede yeni bir bölüm açarken veya devam eden bölümlerin tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, İSG programlarının oluşturulması ve gerekli kontrol ölçümlerinin

Detaylı

İlk Yayın Tarihi 17.08.2009 MÜŞTERİYE HİZMET PROSEDÜRÜ. Balıkesir Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü içerisinde müşteri ile muhatap olan bölümler.

İlk Yayın Tarihi 17.08.2009 MÜŞTERİYE HİZMET PROSEDÜRÜ. Balıkesir Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü içerisinde müşteri ile muhatap olan bölümler. 1 / 5 1. AMAÇ Balıkesir Gıda Kontrol Laboratuvar lüğü müşterileri veya müşteri temsilcileri ile taleplerine açıklık kazandırmaları ve yapılan işle ilgili laboratuvar performansını izlemeleri için diğer

Detaylı

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA BÖLÜM15 D- VERİ TABANI PROGRAMI 1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA 1.1. Veri Tabanı Kavramları Veritabanı (DataBase) : En genel tanımıyla, kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler

Detaylı

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) İstenilen zamanda İstenilen miktarda Her türlü kaynak israfını önleyecek şekilde yapılan üretim Tam Zamanında

Detaylı

RİSK ANALİZ PROSEDÜRÜ

RİSK ANALİZ PROSEDÜRÜ 1.AMAÇ Karacabey Devlet Hastanesi faaliyetleri sırasında oluşabilecek potansiyel tehlikelerin ve bunlara ilişkin risklerin belirlenmesi, böylelikle beklenen veya olası risklerin kontrol altına alınmasına

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Amaç İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Madde 1 Bu Yönetmelik, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ Ali Kaan ÇOKTU İSG Uzman Yardımcısı Endüstri Mühendisi Giriş Genel

Detaylı

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI BIL3403 Öğ. Gör. ASLI BiROL abirol@kavram.edu.tr 01.10.2012 Dersin Amacı Bu ders ile öğrenci; edindiği mesleki bilgi birikimini kullanarak sektörde uygulanabilir bir projeyi

Detaylı

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma Algoritmalar ve Programlama Algoritma Algoritma Bir sorunu / problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için gerekli olan sıralı mantıksal adımların tümüne algoritma denir. Algoritma bir sorunun çözümü

Detaylı

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ KONTROL KAVRAMI İşletmenin belirlenen amaçlarına ulaşması için, işletme yöneticilerinin almış olduğu önlemlere, uyguladığı yöntemlere kontrol usul ve yöntemleri

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Biz Kimiz? 4 Ne Yapıyoruz? 5 Uluslararası 9

İÇİNDEKİLER. Biz Kimiz? 4 Ne Yapıyoruz? 5 Uluslararası 9 2 www.bilgener.com İÇİNDEKİLER Biz Kimiz? 4 Ne Yapıyoruz? 5 Uluslararası 9 3 Biz Kimiz? Geleneksel iş yöntemlerini en yenilikçi çözümlerle birleştiren, sağlam etik temeller üzerine inşa edilmiş takım odaklı

Detaylı

Süreklilik Göstergesi. Kavram Haritaları. Etkileşim Göstergesi. Problem/Çözüm Göstergesi Karşılaştırma Matrisi. (Anlam Çözümleme Tablosu)

Süreklilik Göstergesi. Kavram Haritaları. Etkileşim Göstergesi. Problem/Çözüm Göstergesi Karşılaştırma Matrisi. (Anlam Çözümleme Tablosu) Kavram Haritaları Hiyerarşik KH Hiyerarşik Olmayan KH ( Ağ, Örümcek Harita) Zincir KH Sınıflandırma Haritası Vee Diyagramları Neden-Sonuç Diyagramları Balık Kılçığı Döngü Göstergesi Olay Zinciri Dizileri

Detaylı

All rights of this document reserved by Yilport Holding A.S. It is prohibited to copy, duplicate, quote and referring to this document without

All rights of this document reserved by Yilport Holding A.S. It is prohibited to copy, duplicate, quote and referring to this document without All rights of this document reserved by Yilport Holding A.S. It is prohibited to copy, duplicate, quote and referring to this document without getting any approval. Müşteri Odaklılık kavramını değerlerinin

Detaylı