SiMİTSONİT CEVHERİNİN BORİK ASİT ÇÖZELTİLERİNDEKİ ÇÖZÜNME KİNETİĞİ. / /

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SiMİTSONİT CEVHERİNİN BORİK ASİT ÇÖZELTİLERİNDEKİ ÇÖZÜNME KİNETİĞİ. yabali@yahoo.com / ramazangumus47@yahoo.com.tr / salihbayca@gmail."

Transkript

1 SiMİTSONİT CEVHERİNİN BORİK ASİT ÇÖZELTİLERİNDEKİ ÇÖZÜNME KİNETİĞİ *Yüksel ABALI, *Ramazan GÜMÜŞ, **Salih Uğur BAYÇA * Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü, MANİSA ** Celal Bayar Üniversitesi Soma Meslek Yüksek Okulu Maden Programı, Soma - MANİSA / / ÖZET Bu çalışmada, simitsonit (ZnCO 3 ) cevherinin borik asit çözeltisi içerisindeki çözünme kinetiği; sıcaklık, katı/sıvı oranı, asit konsantrasyonu, partikül boyutu ve karıştırma hızı parametreleri kullanılarak incelenmiştir. Çözünme oranı üzerine en etkili parametrenin katı/sıvı oranı, sıcaklık ve asit konsantrasyonu olduğu, karıştırma hızının etkili olmadığı görülmüştür. Çözünme reaksiyonunun yalancı 2. derece mertebeye uyduğu ve reaksiyonun kinetik denkleminin X(1-X) -1 = 2,6x1 9-8,6/T şeklinde olduğu düşünülmüştür. 1/1 katı-sıvı oranı, 6 C sıcaklık, 2 µm tanecik boyutu, 7 rpm karıştırma hızı ve.9 M lık borik asit konsantrasyonu parametreleri kullanılarak en yüksek dönüşümde çinko borat elde edildiği tespit edilmiş olup reaksiyona ait aktivasyon enerjisi 67 kj/mol olarak hesaplanmıştır. Anahtar Kelimeler: Çinko borat, Simitsonit, Borik asit, Çözünme kinetiği, 1.GİRİŞ Çinko, yerkabuğunda oldukça bol bulunan elementlerden biri olup yerkabuğunun %,13 ünü oluşturduğu tahmin edilmektedir. Genel olarak sülfürlü, ender olarak da oksitli ve silikatlı olarak bulunur. Doğada çinko metalinin üretildiği en önemli mineral sfalerittir. Sülfürlü cevherler, çinko ve bileşiklerinin elde edildiği temel kaynaklardan olmasına rağmen, bu cevherlerin tükenmesinin yanısıra işlenmeleri esnasında kükürt emisyonları oluşturmaları nedeniyle diğer çinko içeren cevherlerde cazip hale gelmiştir. Smithsonite (ZnCO 3 ), willemiyte (Zn 2 SiO 4 ), hydrozincite (2ZnCO 3 3Zn(OH) 2 ), zincite (ZnO) ve hemimorphite (Zn 2 SiO 3 H 2 O) gibi oksitli cevherler sülfürlü cevherlere alternatif olan diğer önemli çinko içeren cevherlerdir. Türkiye de Kayseri, Niğde, Adana, Konya ve Malatya yörelerinde önemli miktarlarda oksitli cevherlere rastlanmaktadır (Anonim 2; Kirk ve Othmer 1952; Zhao ve Stanforth 2). Simitsonit, ZnCO 3 kimyasal formülünde olup, hegzagonal hemiedri sistemde kristalleşmektedir. Genellikle yumrulu, böbreğimsi veya damlataşlarını andıran agregalar şeklinde bulunmaktadır. Önemli çinko minerali olan simitsonit, kalamin, hidrozinkit, kalsit, dolomit gibi minerallerle birlikte bulunmaktadır. Renksiz, beyaz sarımsı kahverengi, yeşilimsi, mavimsi renklerde bulunmakta olup, sertliği 5, özgül ağırlığı ise 4,3 tür. Dilinimli, gevrek cam cilalı ve yarı saydam görünüştedir. Bileşiminde % 52 çinko ile önemli miktarda demir ve mangan bulunmaktadır. Üfleçle ergimez, sıcak asitte çözünür, kömür üzerinde ısıtıldığında beyaz bir iz bırakmaktadır. Simitsonit, sfaleritin bozuşmasından ileri gelen çinko sülfat eriyiğinin, kalker veya dolomiti ornatması yolu ile oluşmaktadır. Kuzey İspanya, İngiltere, ABD ve Türkiye de önemli simitsonit yataklarına rastlanmaktadır. Simitsonitin borik asit çözeltilerinde çözündürülmesi sonucu elde edilen çinko borat başta alev geciktiriciler olmak üzere birçok alanda kullanılmaktadır. Simitsonit (çinkokarbonat) cevheri ve bazı diğer cevherlerin çözündürülmesi üzerine yapılmış çalışmalar aşağıdaki gibi verilebilir:

2 Ju et. all, amonyum klorür çözeltisinde simitsonit (çinko karbonat) cevherinin çözünme kinetiğini incelemiştir. Çinkonun çözünme hızı üzerine amonyum klorür konsantrasyonunun, reaksiyon sıcaklığının, cevher partikül boyutunun ve karıştırma hızının etkisini araştırmıştır. Elde edilen sonuçlar yaklaşık olarak % 91,2 çinko liçinginin 9 o C reaksiyon sıcaklığı, 24 dakikalık reaksiyon süresi, 5 mol/l amonyum klorür konsantrasyonu, 1:1 g/ml sabit katı/sıvı oranı ve µm lik partikül boyutu ile başarıldığını göstermiştir. Çözünme prosesinin yüzey kimyasal reaksiyon kontrollu olduğu ve aktivasyon enerjisinin 21,3 kj/mol olarak hesaplandığı belirlenmiştir (Ju et al. 25). Simitsonit cevheri kullanılarak yapılan başka bir çalışmada ise, alkali işlemle çinko tozu üretim prosesi incelenmiştir. Liçing işlemi ile liçing reaktifi olarak 5M NaOH kullanılarak 95 o C nin üzerindeki bir sıcaklıkta cevherden alüminyumun %1 dan daha az bir kısmının, çinko ve kurşunun %85 den fazlasının liç edilebileceği bulunmuştur. Fe, Ca gibi safsızlıkların çözünmesi ihmal edilebilecek düzeyde kalmıştır. Kurşunun liçingi ise liçing sistemine NaCl ilavesi ile önemli düzeyde artırılmıştır. Liç çözeltisinde bulunan kurşun sodyum sülfürün ilavesi ile ayrılmıştır. Kurşunsuz çözelti daha sonra paslanmaz çelik elektrotlar kullanılarak metalik çinkonun elektrolizi için kullanılmıştır. Çalışmada %99,5 den daha yüksek bir saflıkta Zn tozu elde edilmiştir (Zhao ve Stanforth 2). Başka bir çalışmada yüksek saflıktaki çinko karbonat hidroksit ve çinko karbonat konsantresinin kalsinasyon kinetiği incelenmiştir. Her iki materyalin kalsinasyon davranışının büzülen çekirdek modeline uyduğu belirlenmiştir. Aktivasyon enerjisi çinko karbonat hidroksitin kalsinasyonu için 88,7kJ/mol, çinko karbonatın kalsinasyonu için 97,3 kj/mol olarak bulunmuştur (Nobari ve Halali 26). Liu et al. (24), azot atmosferinde bazik çinko karbonatın termal bozunmasını incelemiştir. Bozunma işlemi yaklaşık olarak 22 o C de başlamaktadır. Örneğin boyutundaki artışın reaksiyon sıcaklığını artırdığı ve aktivasyon enerjisini azalttığı belirlenmiştir. 5,1 ve 3 mg lık örneklerin aktivasyon enerjileri sırasıyla 319,17± 22,75, 241,86 ±21,6 ve 238,66 ± 19,86 kj/mol olarak bulunmuştur. Lee vd., atıksu ile işlem görmüş çamurdan çinko, bakır, kadmiyum ve kromu uzaklaştırmak ve geri kazanmak için ağır metal ekstraksiyon kinetiklerini iki farklı reaktif nitrik asit ve sitrik asit kullanarak, sabit bir karıştırma hızında (15 d/dak) ve sabit bir katı/sıvı oranı (1g/L) ile, (,2-,1 N) asit konsantrasyonlarını değiştirerek, nitrik asitte o C sitrik asitte o C sıcaklıklarında ve değişik çamur partikül boyutlarında incelenmiştir. Deneysel ve modelleme sonuçları metal ekstraksiyon hızının asit konsantrasyonu ve sıcaklık ile arttığını ancak artan partikül boyutu ile azaldığını ve nitrik asitin çamurdan ağır metalleri ekstrakte etmek için sitrik asite göre çok daha etkili olduğu bulunmuştur (Lee et al. 25). Abdel-Aal (2), tarafından düşük kalitedeki çinko silikat cevherinin sülfürik asitle çözünme kinetiği üzerine partikül boyutu, reaksiyon sıcaklığı, ve asit konsantrasyonunun etkisi incelenmiştir. %94 lük çinko liçingi mesh tane boyutu, 7 o C reaksiyon sıcaklığı, %1 luk sülfürik asit konsantrasyonu, 18 dakikalık reaksiyon süresi ve 1:2 g/ml lik sabit katı/sıvı oranı ile elde edilmiştir. Liçing kinetiğinin ürün tabakası içinden difüzyon kontrollü ve aktivasyon enerjisinin de 3,2 kcal/mol olduğu bulunmuştur. Başka bir çalışmada iki farklı çinko karbonat hidroksit örneğinin 4 o C ye kadar termal bozunması incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar çinko karbonat hidroksitin bozunmasının yaklaşık olarak 15 o C de başladığını ve bozunma hızının 2 o C den daha yüksek sıcaklıklarda önemli olduğunu göstermiştir o C sıcaklık aralığında bu iki örnek için aktivasyon enerjileri 132 ve 153 kj/mol olarak bulunmuştur (Kanari et al. 24). Benzer bir çalışmada karbonatlı bir başka mineral olan mağnezitin sitrik asit çözeltilerinde çözündürülmesi incelenmiş, reaksiyon modelinin kimyasal reaksiyon kontrollü olduğu tespit edilmiştir. Bu reaksiyon için aktivasyon enerjisi ise, 59,79 kjmol -1 olarak bulunmuştur (Demir 23). Karbonatlı bir diğer mineral olan kalsitin organik bir asit olan asetik asit çözeltilerinde ki çözünürlüğü, geniş bir ph aralığında döner bir disk kullanılarak incelenmiş ve çözünmenin reaktanların yüzeye taşınımı, oluşan ürünlerin yüzeyden taşınımı ve yüzeyde kimyasal reaksiyon kontrolü ile gerçekleştiği tespit edilmiştir. 2,9 un altındaki ph değerlerinde, çözünme hem reaktanların hem de ürünlerin taşınımından etkilenirken, 3,7 nin üzerindeki ph değerlerinde ise yüzey reaksiyon kinetiği ile kontrol edildiği bulunmuştur (Fredd et al.1998). Abalı vd., (2) Ürdün fosfat kayasının nitrik asit çözeltilerindeki çözünme kinetiğini incelemiştir. Reaksiyonun akışkan filminden difüzyonla kontrol edildiği ve çözünme reaksiyonuna ait aktivasyon enerjisi - 1 dk için 9.96 kj/mol, 1-4 dk için 4.4 kj/mol olarak bulunmuştur. Bu çalışmanın amacı; ZnCO 3 bileşimindeki simitsonit cevherinden çinkoborat üretimi dikkate alınarak, simitsonitin borik asit çözeltilerindeki çözünme kinetiğini incelemektir.

3 2. DENEYSEL Çalışmada, Hakkari yöresinden elde edilen simitsonit cevheri kullanılmıştır. Cevher, çeneli bir kırıcıda kırıldıktan sonra öğütücüde öğütülerek, sallantılı eleklerde 2 µm, 355 µm, 5 µm, 1 µm ve 125 µm tane boyutlarında fraksiyonlara ayrılmıştır. Cevherden alınan numunenin bileşimi Manisa Tarım İl Müdürlüğünde kullanılan ICP cihazı ile tayin edilmiştir. Kullanılan simitsonit cevherinin kimyasal analiz sonuçları Çizelge 1 de verilmektedir. Cevhere ait X-ray difraktoğramı Şekil.1 de verilmiştir Çizelge 1. Simitsonit cevherinin kimyasal bileşimi Bileşen Bileşim,% Bileşen Bileşim,% Na 2 O,11 ZnO 37,74 MgO,2 ZrO 2,7 Al 2 O 3,9 Cd,3 SiO 2,7 Ba,5 P 2 O 5,9 Ta 2 O 5,31 SO 3,12 WO 3,38 CaO,32 PbO 19,46 MnO,43 Bi,2 Fe 2 O 3 2,5 Diğer 2,37 Kızdırma kaybı (85 ºC de) 35,5 Çözündürme işlemleri, atmosfer basıncında SELECTA Digiterm 2 marka sabit sıcaklık sirkülatörü ve Heidolph RZR 251 marka mekanik karıştırıcı ile donatılmış iki boyunlu 25 ml lik bir cam reaktörde gerçekleştirilmiştir. Reaksiyon esnasında meydana gelebilecek buharlaşmaları önlemek için geri soğutucu kullanılmıştır. İçerisinde borik asit çözeltisi bulunan reaksiyon ortamının sıcaklığı termal dengeye geldikten sonra önceden belirlenmiş miktardaki simitsonit cevheri, reaktöre beslenerek reaksiyon başlatılmıştır. Reaksiyon sonunda karışım mavi bant süzgeç kağıdından hızlı bir şekilde süzülmüş ve süzüntüde Zn +2 tayini yapılmıştır. Çizelge 2. Çözme işlemlerinde seçilen parametre ve değerleri Tane boyutu(µm) 2 ; 5; 1; Reaksiyon süresi (dk) 1, 2, 3, 45, 6 Karıştırma hızı(rpm) 1, 3, 5, 7, 9 Sıcaklık( o C) 26, 3, 35, 4, 6 Asit konsantrasyonu (M),1,,3,,5,,7,,9 Katı-sıvı oranı (gml -1 ),25/5,,5/5, 1,/5, 5,/5

4 C ounts Zn 4 Si 2 O 7 ( O H ) 2 (H 2 O ) Fe 2 O 3 Zn 5 ( O H ) 6 ( C O 3 PbCO 3 Zn ( C O) 3 Zn 5 ( O H ) 6 ( C O 3 ) 2 Zn 5 ( O H ) 6 ( C O 3 ) Position [ 2Theta] (Copper (Cu)) 3.SONUÇ VE TARTIŞMA Simitsonitin sulu ortamda borik asit ile çözünmesi aşağıdaki genel reaksiyona göre meydana gelmektedir: xznco 3 + yh 3 B 3 zznoyb 2 O 3.tH 2 O + xco 2 dır Bu çalışmada ham simitsonit ile borik asit arasında aşağıdaki reaksiyona göre çinko borat oluştuğu tahmin edilmektedir: 2ZnCO H 3 B 3 2ZnO3B 2 O 3.9H 2 O + 2CO 2 Tane Boyutunun Etkisi Simitsonit cevherinin çözünme hızı üzerine tane boyutunun etkisi, 2 µm, 5 µm ve 1 µm lik parçacık boyutlarında incelenmiştir. Çözünme hızı üzerine tane boyutunun etkisi Şekil 2 de verilmiştir. Bu verilere göre; tane boyutu küçüldükçe dönüşüm yüzdesi artmaktadır. Tane boyutunun küçülmesi ile toplam yüzey alanı artmaktadır. Yüzey alanı arttıkça buna bağlı olarak birim çözücü başına düşen çözünme yüzeyi de artmaktadır. Dolayısıyla tane boyutunun küçülmesi ile dönüşüm yüzdesinin artması beklenen bir sonuçtur. Sabit parametreler: Karıştırma hızı: 7 Rpm Katı-sıvı oranı:,5 /5 g.ml -1 Asit Konsantrasyonu:,9 M Sıcaklık: 4 o C 1 8 Xzn(%) µm 5µm 1µm Süre (Dk) Şekil 2. Çözünme hızı üzerine tane boyutunun etkisi

5 Karıştırma Hızının Etkisi Simitsonit cevherinin çözünme hızı üzerine karıştırma hızının etkisi 1 rpm, 3 rpm, 5 rpm 7 rpm ve 9 rpm lik hızlarda incelenmiştir. Çözünme hızı üzerine karıştırma hızının etkisi elde edilen sonuçlar Şekil 3 de verilmiştir. Karıştırma ile tanecik etrafında reaksiyon esnasında oluşabilecek film tabakası kırılabilir veya birim zamanda katının reaktif ile temasının artması sonucu çözünme hızında artış beklenebilir. Ancak, elde edilen sonuçlardan görüldüğü gibi, tam süspansiyonun sağlandığı karıştırma hızlarında karıştırma hızının artması dönüşüm yüzdesini ihmal edilebilecek kadar az artırmıştır. Ayrıca, hiç karıştırmanın olmadığı durumda da belli bir düzeyde çözünme olduğu tespit edilmiştir. Sabit parametreler: Tane boyutu: 2 µm Katı-sıvı oranı:,5/5 g.ml -1 Asit Konsantrasyonu:,9 M Sıcaklık: 4 o C Xzn ( %) Rpm 3 Rpm 5 Rpm 7 Rpm 9 Rpm Süre (dk) Şekil 3. Simitsonitin çözünme hızı üzerine karıştırma hızının etkisi Asit Konsantrasyonunun Etkisi Simitsonit cevherinin çözünme hızı üzerine asit konsantrasyonunun etkisi,,1 M,,3 M,,5 M,,7 M ve,9 M lık konsantrasyon değerlerinde incelenmiştir. Çözünme hızı üzerine asit konsantrasyonunun etkisi elde edilen sonuçlar Şekil 4 de verilmiştir. Elde edilen sonuçlardan görüleceği gibi,,9 M değerine kadar asit konsantrasyonu arttıkça çözünme artmakta ancak bu değerden sonra borikasit reaksiyon şartlarında kristallenme meydana getirdiğinden daha derişik bir konsantrasyonda çalışılamamıştır. Fakat sıcaklığı arttırdığımızda çözünmede bir azalma görülmüştür. Bu azalma şuna bağlanabilir. Konsantrasyon arttıkça, çözmede etkin olan H+ iyonu konsantrasyonu artmakta ve dolayısıyla çözünme de artmaktadır. Belli bir konsantrasyon değerinden sonra çözeltideki H+ iyonlarının hareket kabiliyeti azalmakta ve tanecik çevresinde çok hızlı reaksiyon vererek doygunluk değerine ulaşılmaktadır. Bu durum katı çevresinde zor çözünen bir film tabakası meydana getirmekte ve dolayısıyla çözünme hızı azalmaktadır (Imamutdinova 1967; Demir 23). Ayrıca, asit konsantrasyonunun artması, ortamda çözücü olarak bulunan su miktarının azalması anlamına gelmektedir ki, bu durumda çözünürlüğe olumsuz etki yapabilmektedir. Sabit parametreler: Karıştırma hızı:7 rpm Katı-sıvı oranı:,5/5 g.ml - 1 Tane boyutu:2 µm Sıcaklık: 4 o C 1 8 X zn (%) 6 4 2,2,4,6,8 1 Borik Asit Konsantrasyonu (M) Şekil.4.Simitsonitin çözünme hızı üzerine asit konsantrasyonunun etkisi (,1-1 M)

6 Katı Sıvı oranın çözünürlük üzerine etkisi Simitsonit cevherinin çözünme hızı üzerine katı sıvı oaranın etkisi,,25/5, (g/ml),5/5 (g/ml), 1,/5 (g/ml) ve 5,/5 (g/ml) lik oranların katı- sıvı oranları incelenmiştir. Çözünme hızı üzerine katı- sıvı oranın etkisi ve elde edilen sonuçlar Şekil 5 de verilmiştir. Sonuçlarda az olan miktarın yani,25/5 g/ml. nin çözünürlüğü daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu amaçla etkin parametreler seçilerek sıcaklık üzerine katı sıvı oranın etkisi incelenmiştir. Sabit parametreler: Karıştırma hızı: 7 rpm Tane boyutu:2 µm Sıcaklık: 4 o C Asit Konsantrasyonu:,9 M X zn (% ) Süre (dakika ),25/5 (g/ml),5/5 (g/ml) 1,/5 (g/ml) 5,/5 (g/ml) Reaksiyon Sıcaklığının Etkisi Şekil 5.Simitsonitin çözünme hızı üzerine katı- sıvı oranın etkisi Simitsonit cevherinin çözünme hızı üzerine sıcaklığın etkisi 26 o C, 3 o C, 35 o C, 4 o C, ve 6 o C lik sıcaklık değerlerinde incelenmiştir. Çözünme hızı üzerine sıcaklığın etkisi Ek 1. kısmında verilmiştir. Reaksiyon ortamında sıcaklığın artması, taneciklerin kinetik enerjisini ve dolayısıyla çarpışma hızlarını ve böylece çözücü ile olan etkileşimini artıracağından çözünmede artacaktır. Sabit parametreler: Karıştırma hızı: 7 rpm Katı-sıvı oranı:,5/5 g.ml -1 Tane boyutu: 2 µm Asit Konsantrasyonu:,9 M X Zn (%) Simitsonit cevherinin Borikasit içerisnde Çinkoborat oluşumunun sıcaklığa göre değişim grafiği Süre (dakika) 26 C 3 C 35 C 4 C 6 C Şekil 6. Simitsonitin çözünme hızı üzerine sıcaklığın etkisi Kinetik çalışmanın incelenmesi sırasında, ürün olarak çinko borat oluşmuştur. Elde edilen ürüne ait XRD Grafiği şekil 7 de verilmiştir. Burada görülmüştür ki ürün olarak 9 moleküllü değil 7 moleküllü su oluşmuştur. Bunun sebebi kurutma işleminin açık ve direkt ısıtması sonucu yapıdaki su moleküllerinin uzaklaşmasıdır.

7 Counts 3 15 ZnB4O7 1 5 ZnB 4 O Position [ 2Theta] (Copper (Cu)) Sekil 7. ürün olarak elde edilen çinkoboratın XRD grafiği Bunun yanında aşağıdaki SEM analizleri görüntülenmiştir Şekil 8. Ürün olark elde edilen çinkoboratın SEM fotoğrafı (2 µm ) (Tane boyutu: 2 µm, Sıcaklık:4 o C, Asit konsantrasyonu:,9 M, Karıştırma Hızı:7 rpm ).

8 Şekil 9. Ürün olark elde edilen çinkoboratın SEM fotoğrafı (5 µm ) (Tane boyutu: 2 µm, Sıcaklık:4 o C, Asit konsantrasyonu:,9 M, Karıştırma Hızı:7rpm ) Şekil 1. Ürün olark elde edilen çinkoboratın SEM fotoğrafı (2 µm ) (Tane boyutu: 2 µm, Sıcaklık:4 o C, Asit konsantrasyonu:,9 M, Karıştırma Hızı:7rpm

9 Şekil 11. Ürün olark elde edilen çinkoboratın SEM fotoğrafı (1 µm ) (Tane boyutu: 2 µm, Sıcaklık:4 o C, Asit konsantrasyonu:,9 M, Karıştırma Hızı:7rpm) Şekil 12. Ürün olark elde edilen çinkoboratın SEM fotoğrafı (1 µm ) (Tane boyutu: 2 µm, Sıcaklık:4 o C, Asit konsantrasyonu:,9 M, Karıştırma Hızı:7rpm

10 Reaksiyon sonucu elde edilen ürünün kimyasal analizi aşağıda verilmiştir: Çizelge 4. Ürüne ait kimyasal analizi Bileşen % miktar Bileşen % miktar Na,8% Na 2 O,11% Mg,5% MgO,8% Al,1% Al 2 O 3,2% Si,9% SiO 2,18% S,4% SO 3,1% Ca,1% CaO,1% Mn,3% MnO,4% Fe,1% Fe 2 O 3,1% Zn 11,95% ZnO 12,74% Pb,11% PbO,22% C 5,12% B 28,32% Diğer 1,14% Simitsonit cevherinin borik asitte çözünme kinetiğinin incelenmesi, elde edilen deneysel veriler kullanılarak yapılmıştır. Simitsonit (çinko karbonat) cevherinin yapılan deneylerin sonuçları göz önünde tutulduğunda yalancı homojen 2.derece mertebe reaksiyon modeline uyduğu görülmüştür(r=,9976). 2. mertebe reaksiyonlara ait integre hız ifadesi eşitlik (1) de verilmiştir. kt =X (1-X) -1 (1) 26 6 o C aralığında t ye karşı çizilen X/(1-X) (Şekil 13) grafiğinde, her bir grafiğin bir doğru verdiği görülmektedir. X / (1-X) C 3 C 26 C 4 C 6 C Süre (dk) Şekil 13.Değişik reaksiyon sıcaklıklarında zamana karşı X/(1-X) grafiği

11 Şekil 13 deki doğruların eğimlerinden k hız sabitleri elde edilir.arhenius denklemi.aşağıdaki gibidir: k = k -E/RT (2) ln k =ln k - RT E (3) Her bir sıcaklık değeri için lnk ya karşı (1/T) grafiği çizilmiş olup (Şekil.14), bu grafiğin eğiminden simitsonit cevherinin borik asitteki çözünme reaksiyonuna ait aktivasyon enerjisi (Ea), 67 kj/mol olarak hesaplanmıştır. 1/T (1/K),275,28,285,29,295,3,35,31,315 -,5-1 -1,5 y = -858,5x + 21,711 ln k -2-2,5-3 -3,5-4 Şekil 14. 1/T ye karşı ln k grafiği Eşitlik (1) deki k değeri yerine konduğunda aşağıdaki denklem elde edilmektedir X(1-X) -1 = k -E/RT. t (4) Hesaplanan k değeri eşitlik (4) de yerine konur ve Ea=67 kj/mol ve R=8.314 kj/mol K değerleri yerine yazılırsa aşağıdaki gibi bir denklem elde edilir: X(1-X) -1 = 2,6x /T. t (5) Simitsonit, sülfürlü cevherlere alternatif olan diğer önemli çinko içeren cevherlerdendir. Yapılan literatür araştırmalarına göre, ülkemizde önemli simitsonit (çinko karbonat) yataklarına rastlanmaktadır. Simitsonit, bileşiminde önemli miktarda çinko içermektedir. Bilindiği gibi çinko, en çok kullanılan ve her geçen gün kullanım oranı artan dayanıklı bir metaldir. İnşaat, altyapı, makine-ekipman, ulaşım, akümülatör, pil, ilaç, boya, kozmetik sanayinde kullanılan teknik ve ekonomik değere sahip olan çinko metali ve çinko bileşiklerinin yüksek oranda çinko içeriğine sahip simitsonit (çinko karbonat) cevherinden elde edilebilmesi, ayrıca son yıllarda gelişmekte olan alev geciktiriciler sektöründe başta olmak üzere tarım alanlarında gübre olarak da kullanılmakta olan çinko boratın alternatif bir yöntemle üretimine ışık tutması amacıyla, böyle bir çalışmaya ihtiyaç duyulmuş ve çözücü olarak borik asit kullanılmıştır. Çözünme prosesi sonunda ürün olarak çinko borat oluşmuştur. Elde edilen çinko borat kristalleri kurutulduktan sonra XRD ve XRF analizleri yapılmıştır. XRD analizinde 9 moleküllü değil de 7 moleküllü kristal suyu olan Çinko tetraborat oluştuğu görülmüştür. Gelişmekte olan ülkelerde, yeraltı kaynaklarının değerlendirilmesi ekonomik kalkınma açısından çok önemlidir. Özellikle Türkiye gibi zengin yeraltı kaynaklarına sahip ülkelerde bu daha da ön plana çıkmaktadır. Hammadde belli bir işleme prosesinden geçtikten sonra elde edilen ürün ve yan ürünlerin değeri hammaddeye göre çok daha yüksek olmaktadır. Dolayısıyla pasif durumda bulunan maden yataklarının değerlendirilmesi ile ülke ekonomisinin daha da güçleneceği düşünülmektedir. Aynı zamanda dünyadaki artan metal ve metalik bileşikler ihtiyacı, madenlerin değerlendirilmesi için yoğun çalışmaların yapılmasına neden olmaktadır.

12 KAYNAKLAR Anonim Türkiye Sektörü Araştırması, Magnezyum, Manyezit ve Magnezyum Bileşikleri, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası, Kimya 2, Ankara. Anonim Türkiye Manyezit Envanteri, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Yayınları, No:186,Ankara. Anonim 2., 8.Beş Yıllık Kalkınma Planı Demirdışı Metaller Sanayi Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara. Abalı Y, Ekmekçioğlu H., 2 Dissolution kinetics of jordanian phosphate rock in nitric acid solution, Selçuk üniversitesi fen-edebiyat fakültesi dergisi, 17, Abdel-Aal, E.A., 2. Kinetics of sulfuric acid leaching of low-grade zinc silicate ore. Hydrometallurgy, 55, Aydoğan, S., Aras, A., Canbazoğlu, M., 25. Dissolution kinetics of sphalerite in acidic ferric chloride leaching. Chemical Engineering Journal, 114, Aydoğan, S., 26. Dissolution kinetics of sphalerite with hydrogen peroxide in sulphuric acid medium. Chemical Engineering Journal, 123, Atabek, B., 25. Ham ve kalsine manyezit cevherinin glukonik asit çözeltilerinde çözünme kinetiği ve optimizasyonu. Doktora Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum. Demir, M., Demirci, Ş., Usanmaz, A., 21. Analitik ve Sınai Kimya Laboratuvarı, M.E.B. Devlet Kitapları Ostim Mesleki Eğitim Merkezi,Ankara. Demir, M., Demirci, Ş., Usanmaz, A., 21. Analitik ve Sınai Kimya Laboratuvarı, M.E.B. Devlet Kitapları Ostim Mesleki Eğitim Merkezi,Ankara. Dvorak, P., Jandova, J., 25. Hydrometallurgical recovery of zinc from hot dip galvanizing ash. Hydrometallurgy, 77, Elgersma, F., Kamst, G.F., Witkamp, G.J., Rosmalen G.M., Acidic dissolution of zinc ferrite. Hydrometallurgy, 29, Faid, F., Contamine, F., Wilhelm,A. M., Delmas, H., Comparasion of ultrasound effects in different reactors at 2 khz. Ultrasonic Sonochemistry, 5 (3), Faid, F., Romdhane, M., Gourdun, C., Wilhelm,A. M., Delmas, H., Acomparative study of local sensors of power ultrasound effects electrochemical, thermoelectrical and chemical probes. Ultrasonics Sonochemistry,5 (2), Fredd, C.N. and Fogler, H.S., The kinetics of calcite dissolution in acetic acid solutions. Chem.Eng.Sci., 53, Ju, S., Motang, T., Shenghai, Y., Yingnian, L., 25. Dissolution kinetics of smithsonite ore in ammonium chloride solution. Hydrometallurgy, 8, Kanari, N., Mishra, D., Gaballah, I., Dupre, B., 24. Thermal decomposition of zinc carbonate hydroxide. Thermochimica Acta, 41, Kirk Othmer, Encyclopedia of Chemical Technology, Wiley Interscience Publication, John Wiley and Sons, Third Edition, volume 4, p.16, volume 1, (1981). Kirk, E.R., and Othmer, D.F., Encylopedia of chemical technology, vol.15, Interscience, New York, p.229. Lee, H.I., Wang, Yi-J., Chern, Jia-M., 25. Extraction kinetics of heavy metal-containing sludge. Journal of Hazardous Materials, B123, Nobari, A.H and Halali, M.,26. An investigation on the calcination kinetics of zinc carbonate hydroxide and Calsimin zinc carbonate concentrate. Chemical Engineering Journal, 121, Weisener, C.G., Smart, R.St.C., Gerson, A.R., 23. Kinetics and mechanisms of the leaching of low Fe sphalerite. Geochimica et Cosmochimica Acta, 67, Weisener, Christopher.G., Smart, Roger.St.C., Gerson, Andrea.R., 24. A comparison of the kinetics and mechanism of acid leaching of sphalerite containing low and high concentrations of iron. Int.J.Miner.Process, 74, Zhao,Y., Stanforth, R.,2. Production of Zn powder by alkaline treatment of smithsonite Zn-Pb ores. Hydrometallurgy, 56,

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

MANYEZİT CEVHERİNİN LAKTİK ASİT ÇÖZELTİLERİNDEKİ ÇÖZÜNÜRLÜK KİNETİĞİ

MANYEZİT CEVHERİNİN LAKTİK ASİT ÇÖZELTİLERİNDEKİ ÇÖZÜNÜRLÜK KİNETİĞİ MANYEZİT CEVHERİNİN LAKTİK ASİT ÇÖZELTİLERİNDEKİ ÇÖZÜNÜRLÜK KİNETİĞİ F.BAKAN, O. LAÇİN, H.SARAÇ, B. BAYRAK Atatürk Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 25240, Erzurum ÖZET Manyezit cevheri. magnezyum

Detaylı

PROBERTİTİN TİTRİPLEX III ÇÖZELTİLERİNDE ÇÖZÜNÜRLÜĞÜ

PROBERTİTİN TİTRİPLEX III ÇÖZELTİLERİNDE ÇÖZÜNÜRLÜĞÜ PROBERTİTİN TİTRİPLE III ÇÖZELTİLERİNDE ÇÖZÜNÜRLÜĞÜ Hatice Dursun*, M.Muhtar Kocakerim*, Özkan Küçük*, Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü,Erzurum,2524 *Atatürk Üniversitesi

Detaylı

SÜLFÜRİK ASİT VARLIĞINDA HAVA OKSİJENİ KULLANARAK KÜRE KALKOPİRİT KONSANTRESİNDEN BAKIRIN EKSTRAKSİYONU

SÜLFÜRİK ASİT VARLIĞINDA HAVA OKSİJENİ KULLANARAK KÜRE KALKOPİRİT KONSANTRESİNDEN BAKIRIN EKSTRAKSİYONU SÜLFÜRİK ASİT VARLIĞINDA HAVA OKSİJENİ KULLANARAK KÜRE KALKOPİRİT KONSANTRESİNDEN BAKIRIN EKSTRAKSİYONU Bayram SİTİL a1, Ercan KESKİN a2, M. Deniz TURAN b,*, H. Soner ALTUNDOĞAN a3 a Fırat Üniversitesi

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ / RESEARCH ARTICLE

ARAŞTIRMA MAKALESİ / RESEARCH ARTICLE Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi A-Uygulamalı Bilimler ve Mühendislik Anadolu University Journal of Science and Technology A- Applied Sciences and Engineering Cilt: 16 Sayı: 2-2015 Sayfa:

Detaylı

KOLEMANİT CEVHERİNİN POTASYUM HİDROJEN SÜLFAT ÇÖZELTİSİNDE ÇÖZÜNÜRLÜĞÜNÜN İNCELENMESİ

KOLEMANİT CEVHERİNİN POTASYUM HİDROJEN SÜLFAT ÇÖZELTİSİNDE ÇÖZÜNÜRLÜĞÜNÜN İNCELENMESİ KOLEMANİT CEVHERİNİN POTASYUM HİDROJEN SÜLFAT ÇÖZELTİSİNDE ÇÖZÜNÜRLÜĞÜNÜN İNCELENMESİ Rövşen Guliyev Atatürk Üniversitesi,Mühendislik Fakültesi, Kimya Bölümü Erzurum,25240 e-mail : rusen1958@yahoo.com.tr

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Al Aluminium 13 Aluminyum 2 İnşaat ve Yapı Ulaşım ve Taşımacılık; Otomotiv Ulaşım ve Taşımacılık;

Detaylı

Konsantre Cevher Analizleri / Ore Grade Analysis

Konsantre Cevher Analizleri / Ore Grade Analysis Konsantre Cevher Analizleri / Ore Grade Analysis Bu analiz grupları yüksek tenörlü cevher analizleri için uygun metottur. This analysis groups is an appropriate method for high grade ore analyses. AT-11

Detaylı

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron)

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) BİRİM: LAB.: DENEY FİYAT LİSTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMY Kimya DENEY KODU DENEY ADI BİRİM FİYAT MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) 0,00 MDN.KMY.0002 Kimyasal analiz

Detaylı

TİNKALDEN BORİK ASİT ÜRETİMİNİN OPTİMİZASYONU

TİNKALDEN BORİK ASİT ÜRETİMİNİN OPTİMİZASYONU TİNKALDEN BORİK ASİT ÜRETİMİNİN OPTİMİZASYONU Özlem Karagöz *, Mehmet Çopur a, Muhtar Kocakerim b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Erzurum, 25240 b Atatürk Üniversitesi,

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

Mağnezitin Kalsinasyon Kinetiği ve Saf MgO Üretimi

Mağnezitin Kalsinasyon Kinetiği ve Saf MgO Üretimi S. Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Fen Dergisi Sayı 17[2000]159,-164,KONYA Mağnezitin Kalsinasyon Kinetiği ve Saf MgO Üretimi Yüksel ABALI 1 Özet: Bu çalışmada, % 97.35 MgCO 3 ihtiva eden mağnezit minerali 500-900

Detaylı

RM26 KOLEMANİTİN CO 2 VE SO 2 İLE DOYURULMUŞ SULU ÇÖZELTİLERDEKİ ÇÖZÜNÜRLÜĞÜNÜN OPTİMİZASYONU

RM26 KOLEMANİTİN CO 2 VE SO 2 İLE DOYURULMUŞ SULU ÇÖZELTİLERDEKİ ÇÖZÜNÜRLÜĞÜNÜN OPTİMİZASYONU Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir RM6 KOLEMANİTİN CO VE SO İLE DOYURULMUŞ SULU ÇÖZELTİLERDEKİ ÇÖZÜNÜRLÜĞÜNÜN OPTİMİZASYONU ZAFER EKİNCİ, ENES ŞAYAN,

Detaylı

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Bir çok metal (yaklaşık 60) elektroliz ile toz haline getirilebilir. Elektroliz kapalı devre çalışan ve çevre kirliliğine duyarlı bir yöntemdir. Kurulum maliyeti ve uygulama maliyeti

Detaylı

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU ÖZET HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, İbrahim H. KARAKAŞ b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

Bakır Rafinasyon Curufu Flotasyon Atıklarındaki Bakırın Geri Kazanımı

Bakır Rafinasyon Curufu Flotasyon Atıklarındaki Bakırın Geri Kazanımı 200 Bakır Rafinasyon Curufu Flotasyon Atıklarındaki Bakırın Geri Kazanımı * Murat Çakır, 1 Muhammet Kartal, 2 Harun Gül, 1 Ebru Taşkın, 1 Mehmet Uysal, 3 A.Osman Aydın, 1 Ahmet Alp 1 Sakarya Üniversitesi,

Detaylı

YMN02. ASETONİTRİL/H 2 O SİSTEMİ ve TERMAL DİSPROPORTİNASYON İLE ÇEVREL TUZUNDAN SAF BAKIR TOZU ÜRETİMİNİN OPTİMİZASYONU

YMN02. ASETONİTRİL/H 2 O SİSTEMİ ve TERMAL DİSPROPORTİNASYON İLE ÇEVREL TUZUNDAN SAF BAKIR TOZU ÜRETİMİNİN OPTİMİZASYONU Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir YMN0 ASETONİTRİL/H O SİSTEMİ ve TERMAL DİSPROPORTİNASYON İLE ÇEVREL TUZUNDAN SAF BAKIR TOZU ÜRETİMİNİN OPTİMİZASYONU

Detaylı

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ ÇEVRE KİMYASI LABORATUVARI ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ 1. GENEL BİLGİLER Doğal sular ve atıksulardaki çözünmüş oksijen (ÇO) seviyeleri su ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal aktivitelere bağımlıdır.

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : Ankara Teknoloji Geliştirme Bölgesi, 1605 Cadde, Dilek Binası BİLKENT 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 444 50 57 Faks : 0 312 265 09 06

Detaylı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı metallerin yeniden kazanımı Endüstriyel Atık Sulardan Metal Geri Kazanım Yöntemleri 2016-2017 güz yy. Prof. Dr. Gökhan Orhan MF212 Atıksularda Ağır Metal Konsantrasyonu Mekanik Temizleme Kimyasal Temizleme

Detaylı

KARBONATLI MANGAN CEVHERİNİN İZOTERMAL OLMAYAN DEKOMPOZİSYON KİNETİĞİ THE NON-ISOTHERMAL KINETICS OF DECOMPOSITION OF MANGANESE CARBONATE ORE

KARBONATLI MANGAN CEVHERİNİN İZOTERMAL OLMAYAN DEKOMPOZİSYON KİNETİĞİ THE NON-ISOTHERMAL KINETICS OF DECOMPOSITION OF MANGANESE CARBONATE ORE SAÜ. Fen Bilimleri Dergisi, 16. Cilt, 1. Sayı, s. 1-5, 2012 20.01.2011 İlk Gönderim 29.01.2012 Kabul Edildi Karbonatlı Mangan Cevherinin İzotermal Olmayan Dekompozisyon Kinetiği F. APAYDIN KARBONATLI MANGAN

Detaylı

SrSO 4 IN KARBONATLI ORTAMDA ÇÖZÜNDÜRÜLMESİ. LEACHING OF SrSO 4 IN CARBONATE MEDIA. Mert ZORAĞA a, * ve Cem KAHRUMAN a a, * Özet. Abstract. 1.

SrSO 4 IN KARBONATLI ORTAMDA ÇÖZÜNDÜRÜLMESİ. LEACHING OF SrSO 4 IN CARBONATE MEDIA. Mert ZORAĞA a, * ve Cem KAHRUMAN a a, * Özet. Abstract. 1. 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mayıs 2009, Karabük, Türkiye SrSO 4 IN KARBONATLI ORTAMDA ÇÖZÜNDÜRÜLMESİ LEACHING OF SrSO 4 IN CARBONATE MEDIA Mert ZORAĞA a, * ve Cem KAHRUMAN

Detaylı

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 4 TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra Magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum ve radyumdan

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

BASINÇLI REAKTÖRDE KARBON DİOKSİTİN ATIK ULEKSİT CEVHERİ İLE TUTULMASININ OPTİMİZASYONU

BASINÇLI REAKTÖRDE KARBON DİOKSİTİN ATIK ULEKSİT CEVHERİ İLE TUTULMASININ OPTİMİZASYONU ÖZET BASINÇLI REAKTÖRDE KARBON DİOKSİTİN ATIK ULEKSİT CEVHERİ İLE TUTULMASININ OPTİMİZASYONU Mehmet ÇOPUR a, M. Muhtar KOCAKERİM a, İ.Hakkı KARAKAŞ b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI SÜREKLİ KARIŞTIRMALI REAKTÖR DENEYİ 2012 KONYA İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii SİMGELER VE

Detaylı

EFFECT OF MECHANICAL ACTIVATION ON THE SODA ROASTING KINETICS OF CHROMITE

EFFECT OF MECHANICAL ACTIVATION ON THE SODA ROASTING KINETICS OF CHROMITE KROMİTİN SODA KAVURMASI KİNETİĞİNE MEKANİK AKTİVASYONUN ETKİSİ Güven YARKADAŞ ve Kenan YILDIZ Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği, Sakarya E-posta: kenyil@sakarya.edu.tr

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP Ek-1 Nnumunelerin Muhafazası İçin Uygun Olan Teknikler Yapılacak Tayin Kabın Tipi Muhafaza Tekniği En uzun Muhafaza Süresi Yüksek derişimde çözünmüş gaz içeren numuneler için, alındıkları yerde analiz

Detaylı

PİRİT KÜLÜNÜN BASINÇ ALTINDA AMONYAKLA ÇÖZÜNDÜRÜLMESİ

PİRİT KÜLÜNÜN BASINÇ ALTINDA AMONYAKLA ÇÖZÜNDÜRÜLMESİ PİRİT KÜLÜNÜN BASINÇ ALTINDA AMONYAKLA ÇÖZÜNDÜRÜLMESİ Turan ÇALBAN a,, Nurcan BORULU a, Soner KUŞLU a, Sabri ÇOLAK a a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 25240-Erzurum

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐSĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ÇÖZELTĐLER

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐSĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ÇÖZELTĐLER ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐSĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ÇÖZELTĐLER Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN: NAZLI KIRCI ANKARA,2008 KONU ANLATIMI ÇÖZELTĐLER Đki ya da daha fazla kimyasal maddenin herhangi

Detaylı

BACA GAZINDAKİ KARBONDİOKSİTİN KOLEMANİTLE STABİLİZASYONU

BACA GAZINDAKİ KARBONDİOKSİTİN KOLEMANİTLE STABİLİZASYONU BACA GAZINDAKİ KARBONDİOKSİTİN KOLEMANİTLE STABİLİZASYONU M.Muhtar KOCAKERİM, Mehmet ÇOPUR, Hüseyin ELÇİÇEK mkerim@atauni.edu.tr, mcopur@atauni.edu.tr, helcicek@gmail.com Atatürk Üniversitesi,Kimya Mühendisliği,25240,

Detaylı

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Genel Kimya Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü ÇÖZELTİ VE TÜRLERİ Eğer bir madde diğer bir madde içinde molekül, atom veya iyonları

Detaylı

BÖLÜM 6 GRAVİMETRİK ANALİZ YÖNTEMLERİ

BÖLÜM 6 GRAVİMETRİK ANALİZ YÖNTEMLERİ BÖLÜM 6 GRAVİMETRİK ANALİZ YÖNTEMLERİ Kütle ölçülerek yapılan analizler gravimetrik analizler olarak bilinir. Çöktürme gravimetrisi Çözeltide analizi yapılacak madde bir reaktif ile çöktürülüp elde edilen

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen. olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir.

Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen. olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir. 3. ÇÖZELTİLER VE ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI Çözelti: Homojen karışımlardır. Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir. Çözelti derişimi

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Deney Laboratuvarı Adresi : Organize Sanayi Bölgesi 1. Bulvar No: 18 İstasyon 47100 MARDİN / TÜRKİYE Tel : 0 482 215 30 01 Faks : 0 482 215 30 09 E-Posta : info@martest.com.tr

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarının Adres : Davutpaşa Kampüsü Esenler 34210 İSTANBUL / TÜRKİYE Akreditasyon No: Tel Faks E-Posta Website : 0212 383 45 51 : 0212 383 45 57 : kimfkl@yildiz.edu.tr

Detaylı

ÇANAKKALE-ÇAN LİNYİTİNİN KURUMA DAVRANIŞI

ÇANAKKALE-ÇAN LİNYİTİNİN KURUMA DAVRANIŞI ÇANAKKALE-ÇAN LİNYİTİNİN KURUMA DAVRANIŞI Duygu ÖZTAN a, Y. Mert SÖNMEZ a, Duygu UYSAL a, Özkan Murat DOĞAN a, Ufuk GÜNDÜZ ZAFER a, Mustafa ÖZDİNGİŞ b, Selahaddin ANAÇ b, Bekir Zühtü UYSAL a,* a Gazi Üniversitesi,

Detaylı

ÇD30. SENTETİK SULU CuSO 4 ÇÖZELTİLERİNDEN ÇEVREL TUZU ÇÖKTÜRMENİN İSTATİSTİKSEL OPTİMİZASYONU

ÇD30. SENTETİK SULU CuSO 4 ÇÖZELTİLERİNDEN ÇEVREL TUZU ÇÖKTÜRMENİN İSTATİSTİKSEL OPTİMİZASYONU Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir ÇD0 SENTETİK SULU CuSO ÇÖZELTİLERİNDEN ÇEVREL TUZU ÇÖKTÜRMENİN İSTATİSTİKSEL OPTİMİZASYONU T.Çalban, S.Çolak,

Detaylı

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3 DENEY 2 BİLEŞİKLERİN TEPKİMELERİ İLE TANINMASI 2.1. AMAÇ Bileşiklerin verdiği tepkimelerin incelenmesi ve bileşiklerin tanınmasında kullanılması 2.2. TEORİ Kimyasal tepkime bir ya da daha fazla saf maddenin

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

1. Ulusal Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü Sempozyumu 17-20 Kasım 2011, Tekirdağ,

1. Ulusal Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü Sempozyumu 17-20 Kasım 2011, Tekirdağ, Sempozyumu 17-20 Kasım 2011, Tekirdağ, ENDOKRİN BOZUCU DİMETİL FİTALATIN ELEKTROKOAGÜLASYON VE ELEKTROKOAGÜLASYON/FENTON PROSESLERİ İLE ARITIMI Burçin Coşkun, Tuğba ÖlmezHancı, Işık Kabdaşlı ve Olcay Tünay

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : Karaman Mah. Atıksu Arıtma Tesisi İdari Binası Adapazarı 54290 SAKARYA/TÜRKİYE Tel : 0 264 221 12 23 Faks : 0 264 277 54 29 E-Posta

Detaylı

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 Sayfa 1 /10 Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 İsminizi aşağıya yazınız. Sınavda kitaplarınız kapalı olacaktır. 6 problemi de çözmelisiniz. Bir problemin bütün şıklarını baştan sona dikkatli bir şekilde okuyunuz.

Detaylı

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir.

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 1. DENEYİN AMACI ÇÖZELTİ HAZIRLAMA Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 2. DENEYİN ANLAM VE ÖNEMİ Bir kimyasal bileşikte veya karışımda

Detaylı

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Araştırma Makalesi/Research Article BaCl 2 -Ba(H 2 PO 2 ) 2 -H 2 O Üçlü

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

ÜZÜM ÇEKİRDEĞİNDEN FENOLİK BİLEŞİKLERİN EKSTRAKSİYONU ve KÜTLE TRANSFER PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ Göksel TOSUN, Berrin BOZAN*

ÜZÜM ÇEKİRDEĞİNDEN FENOLİK BİLEŞİKLERİN EKSTRAKSİYONU ve KÜTLE TRANSFER PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ Göksel TOSUN, Berrin BOZAN* ÜZÜM ÇEKİRDEĞİNDEN FENOLİK BİLEŞİKLERİN EKSTRAKSİYONU ve KÜTLE TRANSFER PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ Göksel TOSUN, Berrin BOZAN* Anadolu Üniversitesi,Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Ç.Ü. Müh. Mim. Fak. Maden Müh. Bölümü e-posta: zenkilic@cu.edu.tr PCC (ÇKK) NEDİR? PCC (Precipitated Calcium Carbonate), çöktürülmüş

Detaylı

CEVHERLERİN LİÇİ VE LİÇ ÇÖZELTİLERİNDEN METALLERİN ELEKTRO-REDÜKSİYONLA KAZANIMI. Prof.Dr. Ahmet ALP& Yrd.Doç.Dr. Ediz ERCENK

CEVHERLERİN LİÇİ VE LİÇ ÇÖZELTİLERİNDEN METALLERİN ELEKTRO-REDÜKSİYONLA KAZANIMI. Prof.Dr. Ahmet ALP& Yrd.Doç.Dr. Ediz ERCENK DENEY NO 9 CEVHERLERİN LİÇİ VE LİÇ ÇÖZELTİLERİNDEN METALLERİN ELEKTRO-REDÜKSİYONLA KAZANIMI Prof.Dr. Ahmet ALP& Yrd.Doç.Dr. Ediz ERCENK Deney aşamaları Tahmini süre (dak) 1) Ön bilgi kısa sınavı 20 2)

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KOLEMANİT CEVHERİNDEN AMONYUM TUZU YARDIMIYLA BORİK ASİT ELDESİ BİTİRME PROJESİ Hazırlayanlar Ahmet Nuri ŞENSOY

Detaylı

BAKIR CÜRUFLARINDAN DEMİR (III) SÜLFAT LİÇİ İLE BAKIR, KOBALT VE NİKEL EKSTRAKSİYONU ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

BAKIR CÜRUFLARINDAN DEMİR (III) SÜLFAT LİÇİ İLE BAKIR, KOBALT VE NİKEL EKSTRAKSİYONU ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Onuncu Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 3-6 Eylül, Koç Üniversitesi, İstanbul BAKIR CÜRUFLARINDAN DEMİR (III) SÜLFAT LİÇİ İLE BAKIR, KOBALT VE NİKEL EKSTRAKSİYONU ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Hasan ARSLANOĞLU

Detaylı

ALUMİNYUMUN YÜZEYİNDEKİ OKSİT TABAKASININ SÜLFÜRİK ASİT ANODIZING YÖNTEMİYLE GELİŞTİRİLMESİ*

ALUMİNYUMUN YÜZEYİNDEKİ OKSİT TABAKASININ SÜLFÜRİK ASİT ANODIZING YÖNTEMİYLE GELİŞTİRİLMESİ* ALUMİNYUMUN YÜZEYİNDEKİ OKSİT TABAKASININ SÜLFÜRİK ASİT ANODIZING YÖNTEMİYLE GELİŞTİRİLMESİ* The Development of Alumina Formed on Aluminium Using Sulphuric Acid Anodizing Technique Suzan KONUKLU Kimya

Detaylı

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar 10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunları Demir (II) sülfür bileşiğinin elde edilmesi Kimyasal

Detaylı

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! ISIDAÇ 40 yapı kimyasalları Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa ISDAÇ 40 Kalsiyum Alüminat Çimentosu Yapı Kimyasalları Uygulamaları www.cimsa.com.tr ISIDAÇ 40, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından,

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir.

Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Anahtar Kavramlar Çözelti çözücü çözünen homojen hetorojen derişik seyreltik Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Solduğumuz hava;

Detaylı

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti 2 Ağaç Kesim

Detaylı

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 Çözeltiler Çözelti, iki veya daha fazla maddenin homojen bir karışımı olup, en az iki bileşenden oluşur. Bileşenlerden biri çözücü, diğeri ise çözünendir. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

ANALİZ LİSTESİ. 150*150*150 ebatlarında 7 veya 28 Günlük Kürü Tamamlanmış Küp Beton Numune

ANALİZ LİSTESİ. 150*150*150 ebatlarında 7 veya 28 Günlük Kürü Tamamlanmış Küp Beton Numune Sayfa 1 / 10 Laboratuvar Birimi : İnşaat Mühendisliği Laboratuvarı 1 Beton Basınç Dayanımı Beton Pres Test Cihazı 150*150*150 ebatlarında 7 veya 28 Günlük Kürü Tamamlanmış Küp Beton Numune TS EN 12390-3

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar Düzenli Depolama - 1. Sınıf (Tehlikeli Atık Düzenli Depolama) 01 03 04* Sülfürlü cevherlerin işlenmesinden kaynaklanan asit üretici maden atıkları 01 03 05* Tehlikeli madde içeren diğer maden atıkları

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ DENEYİN AMACI: Doymuş NaCl çözeltisinin elektroliz sonucu elementlerine ayrışmasının

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYON. Teorik Bilgi KOROZYON Korozyon, metalik malzemelerin içinde bulundukları ortamla reaksiyona girmeleri sonucu, dışardan enerji vermeye gerek olmadan, doğal olarak meydan gelen olaydır. Metallerin büyük bir kısmı su

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; NUMUNE ALMA T.C. Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/5 SU, ATIK SU 1 ph Elektrokimyasal Metot TS 3263 ISO 10523 İletkenlik Elektriksel İletkenlik Tayini TS 9748 EN 27888 Çözünmüş

Detaylı

Kırılma Noktası Klorlaması

Kırılma Noktası Klorlaması Kırılma Noktası Klorlaması AMAÇ Farklı oranlarda klor ile amonyağın reaksiyon vermesi sonucu oluşan kalıntı klor ölçümünün yapılması ve verilerin grafiğe aktarılarak kırılma noktasının belirlenmesi. ÖN

Detaylı

As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Mehmet Gumustas. Cd +2, Bi +3

As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Mehmet Gumustas. Cd +2, Bi +3 2. GRUP KATYONLARI As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Mehmet Gumustas Cd +2, Bi +3 2. Grup Katyonlar As +3, Sb +3, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Cd +2, Bi +3 Bu grupta, asitli ortamda

Detaylı

Toplamda İki yüzü aşkın analiz parametresi ve bünyesindeki dört laboratuvarımız ile, Sıvı katı yakıtta kalite kontrol ve şimdi de çevre laboratuvarı

Toplamda İki yüzü aşkın analiz parametresi ve bünyesindeki dört laboratuvarımız ile, Sıvı katı yakıtta kalite kontrol ve şimdi de çevre laboratuvarı Toplamda İki yüzü aşkın analiz parametresi ve bünyesindeki dört laboratuvarımız ile, Sıvı katı yakıtta kalite kontrol ve şimdi de çevre laboratuvarı ile size özel çözümlerimiz ile, Kalite kontrol sektöründe

Detaylı

SEMENTASYON DENEYİ 1. DENEYİN AMACI

SEMENTASYON DENEYİ 1. DENEYİN AMACI SEMENTASYON DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Sementasyonun oluşabilmesi için gerekli olan standart potansiyeller arasındaki farkların Cu 2+ -Fe iyon - metal çifti için incelenmesi, sementasyon olayının örneklenmesi

Detaylı

ANALİTİK KİMYA SORU 1

ANALİTİK KİMYA SORU 1 ANALİTİK KİMYA SORU 1 a) Kçç ve H 2 S için verilecek Ka 1 ve Ka 2 denge ifadelerini kullanarak MS için çözünürlük ifadesini çıkarınız ve metal sülfürün çözünürlüğünün hidronyum iyonunun karesi ile arttığını

Detaylı

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde yapı kimyasalları sektöründe doğan farklı ihtiyaçlar için (yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı) farklı çözümler

Detaylı

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon Azotlu bileşikler Ticari balık havuzlarında iyonize olmuş veya iyonize olmamış amonyağın konsantrasyonlarını azaltmak için pratik bir yöntem yoktur. Balık havuzlarında stoklama ve yemleme oranlarının azaltılması

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Deney Laboratuvarı Adresi : Adnan Menderes Mah. Aydın Blv. No:43 09010 AYDIN / TÜRKİYE Tel : 0 256 211 24 04 Faks : 0 256 211 22 04 E-Posta : megagidalab@gmail.com

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER YASEMĐN KONMAZ 20338575 Çalışma Yaprağı Ders Anlatımı: REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER: 1.Reaktif Maddelerin

Detaylı

Gravimetrik Analiz-II

Gravimetrik Analiz-II Gravimetrik Analiz-II Prof Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 18-GRAVİMETRİK ANALİZ-II 1 GRAVİMETRİK ANALİZLERDE İŞLEM BASAMAKLARI 1. Çözme, 2. çöktürme, 3. özümleme, 4. süzme, 5. yıkama, 6. kurutma, 7. yakma 8.

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! karo Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa Kalsiyum Alüminat Karo Uygulamaları www.cimsa.com.tr, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından, TS EN 14647 standardına uygun olarak üretilen Kalsiyum Alüminat

Detaylı

ELLINGHAM DİYAGRAMLARI

ELLINGHAM DİYAGRAMLARI 7 ELLINGHAM DİYAGRAMLARI 7.1. Giriş Ellingham, 1944 yılında oksitli bileşenlerin sıcaklığa karşı oluşum standart serbest enerji değişimlerini gösteren grafiği çizen ilk kişidir. Daha sonraları aynı diyagram

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kayseri ili, Orta Anadolu Bölgesinde gelişmiş sanayisi ile önemli bir yöremizdir. Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda çok sayıda

Detaylı

ÇAYELİ BAKIR İŞLETMELERİ ANALİZ FİYAT KİTAPÇIĞI. (01/05/2016 tarihinden itibaren geçerlidir.)

ÇAYELİ BAKIR İŞLETMELERİ ANALİZ FİYAT KİTAPÇIĞI. (01/05/2016 tarihinden itibaren geçerlidir.) ÇAYELİ BAKIR İŞLETMELERİ ANALİZ FİYAT KİTAPÇIĞI (01/05/2016 tarihinden itibaren geçerlidir.) AÇIKLAMALAR 1. Analiz Hizmet Kataloğu'ndaki ücretlere KDV (Katma Değer Vergisi) dahil değildir. Hizmet bedeli

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sol-jel Prosesleri Ders Notları

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sol-jel Prosesleri Ders Notları Alüminyum Alkoksit ve Alümina Üretimi Alüminyum metalinin alkolle reaksiyonu sonucu alkoksit oluşturulması ve bundan elde edilecek jelinde öğütülüp kalsine edildikten sonra alüminaya dönüşmesi beklenmektedir.

Detaylı

ELEKTRONİK ATIKLARDAN BAZI METALLERİN GERİ KAZANIMI

ELEKTRONİK ATIKLARDAN BAZI METALLERİN GERİ KAZANIMI ELEKTRONİK ATIKLARDAN BAZI METALLERİN GERİ KAZANIMI H.MADENOĞLU, T.GÜNGÖREN, M.SERT, S.ERDEM, L.BALLİCE, M.YÜKSEL, M.SAĞLAM Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 35100 Bornova/İzmir

Detaylı

ISIDAÇ 40. refrakter. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. refrakter. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! refrakter Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa Kalsiyum Alüminat Refrakter Uygulamaları www.cimsa.com.tr, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından, TS EN 14647 standardına uygun olarak üretilen

Detaylı

www.salina.com.tr kumaşınızdaki boyanın her zerresi,bizim için önemlidir. tekstilde de salina süper rafine tuz

www.salina.com.tr kumaşınızdaki boyanın her zerresi,bizim için önemlidir. tekstilde de salina süper rafine tuz kumaşınızdaki boyanın her zerresi,bizim için önemlidir. salina tekstilde de www.salina.com.tr süper rafine tuz TEKSTİL CILIĞINA ÖZEL SALİNA SUPER RAFİNE TUZ Salina tekstil tuzu,içerisinde bulunan alkali

Detaylı