AZERBAYCAN-TÜRKİYE-TÜRKMENİSTAN ÜÇLÜSÜ: ÖRNEK BİR İŞBİRLİĞİ MODELİ AZERBAIJAN-TURKEY-TURKMENISTAN TRIANGLE: AN IDEAL MODEL OF COOPERATION

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AZERBAYCAN-TÜRKİYE-TÜRKMENİSTAN ÜÇLÜSÜ: ÖRNEK BİR İŞBİRLİĞİ MODELİ AZERBAIJAN-TURKEY-TURKMENISTAN TRIANGLE: AN IDEAL MODEL OF COOPERATION"

Transkript

1 OAKA Cilt: 9, Sayı: 18, ss. 1-22, 2014 AZERBAYCAN-TÜRKİYE-TÜRKMENİSTAN ÜÇLÜSÜ: ÖRNEK BİR İŞBİRLİĞİ MODELİ AZERBAIJAN-TURKEY-TURKMENISTAN TRIANGLE: AN IDEAL MODEL OF COOPERATION Kamer KASIM* ÖZ Soğuk Savaş sonrası uluslararası sistem dış politikada farklı amaçları olan ülkelerin işbirliği yaptıkları takdirde kazançlı çıkabilecekleri bir yapı ortaya çıkardı. Bazı ülkeler bu işbirliği olanaklarını değerlendirirken bazıları bunu hayata geçiremedi. Makalede Hazar bölgesinde yer alan ve enerji zengini olan Türkmenistan ve Azerbaycan ile NATO üyesi bir bölgesel güç olan Türkiye nin işbirliği ve bunun olası etkileri analiz edilecektir. Türkmenistan, Azerbaycan ve Türkiye nin enerji alanındaki işbirliğinin yanı sıra her üç ülkenin dışişleri bakanlarının bir araya gelerek bir vizyon ortaya koymaları entegrasyon yerine çatışmanın ön planda olduğu ve bir tarafın kazancının diğer tarafın mutlak kaybı olarak anlaşıldığı bir coğrafyada örnek bir işbirliği modeli oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Türkmenistan, Azerbaycan, Türkiye, Enerji, Hazar, Boru Hatları ABSTRACT The post-cold War international system generated a structure in which cooperation among countries with different foreign policy objectives would be beneficial. While some countries have managed to take advantage of this, others have not been so successful in doing so. In this article, cooperation among the energy rich Caspian states of Turkmenistan and Azerbaijan and the NATO member and regional power of Turkey, and the possible impact of this cooperation will be analysed. Besides cooperation in the energy field among the three countries, foreign ministers of Turkmenistan, Azerbaijan and Turkey came together with a vision, which constitutes an important cooperation model, particularly, because the region is mainly dominated by conflict rather than integration and relations are conducted within the parameters of a zero-sum game in the region. Keywords: Turkmenistan, Azerbaijan, Turkey, Energy, Caspian, Pipelines * Prof. Dr., Abant İzzet Baysal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi. E-posta: 1

2 Kamer KASIM Giriş Soğuk Savaş döneminin sona ermesiyle uluslararası sistem yeniden şekillenmeye ve yeni bölgesel işbirlikleri kurulmaya başladı. Sovyetler Birliği nin dağılmasıyla bağımsızlığını kazanan ülkeler uluslararası alanda kendilerine bir yer edinmeye çalışırken, bu ülkelerin bulunduğu coğrafyalar ile daha önce bağ kuramayan ülkeler de dış politikalarını yeni duruma göre dizayn etmek zorunda kaldı. Hazar havzasında yer alan ülkeler zengin enerji kaynaklarıyla ilgi odağı oldu. Bölgesel güçler ve uluslararası politikada söz sahibi devletler enerji kaynaklarının işletilmesi ve uluslararası pazarlara ulaştırılması için bir rekabetin içine girdiler. Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan Hazar ülkeleri ise bir yandan bağımsızlıklarını pekiştirmek için uğraşırken diğer yandan enerji kaynaklarını en verimli şekilde değerlendirme yollarını aradılar. Türkmenistan ve Azerbaycan Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan enerji zengini iki ülke olarak bölgesel düzlemde ilişkilerini şekillendirmeye başladılar. Azerbaycan Ermeni kuvvetlerin işgali ve işgal edilen yerleşim yerlerinden gelenlerin sorunlarıyla uğraşırken, enerji kaynaklarının nasıl değerlendirileceği noktasında stratejiler üzerinde düşünmekteydi. Dağlık Karabağ sorunu 1994 teki ateşkese kadar Azerbaycan iç ve dış politikasındaki en önemli konuydu. İşgal altındaki topraklar sorunu sonrada Azerbaycan dış politikasındaki başat konumunu sürdürmüştür. Türkmenistan dış politikasında ise belirleyici unsur ülkenin tarafsızlık politikası olmuş ve 1995 teki BM kararıyla da Türkmenistan ın daimi tarafsızlık statüsü uluslararası alanda tescil edilmiştir. Türkmenistan böylece diğer bölge ülkelerinden ayrı bir çizgi izlemeye başlamıştır. Türkmenistan ın tarafsızlık politikasındaki asıl amacı, eski Sovyet coğrafyasındaki problemlerden kendisini soyutlayarak bir gelişim yakalamaktı. Enerji zengini olan ülke aynı zamanda kaynaklarını da alternatif yollardan uluslararası pazarlara ulaştırmayı istemekteydi. Enerji kaynaklarının değerlendirilmesi bakımından Hazar ın diğer yakasındaki Azerbaycan la ilişkiler Türkmenistan açısından önem taşımaktaydı. Türkiye Soğuk Savaşın sona ermesiyle birlikte daha önce ilişki içerisinde olamadığı Hazar bölgesi ülkeleriyle ilişkilerini geliştirirken hem enerji kaynaklarının taşınmasında transit ülke olmayı hem de yeni bağımsızlığını kazanan kardeş Türk Cumhuriyetleriyle ilişkileri stratejik ortaklık düzeyine çıkarmayı amaçlamıştır. Böylece Kafkasya ve Orta Asya coğrafyası Türkiye nin yeni dünya düzenindeki rolü bakımından önemli hale gelecektir. Soğuk Savaş döneminde Sovyet tehdidi Türkiye ye NATO üyeliği ve Batı ile stratejik ilişki imkanı sağlamıştı. 2

3 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli Soğuk Savaşın bitmesi ise Türkiye yi bölgesel güç konumuyla ön plana çıkardı. Batı ile Soğuk Savaş dönemindeki ilişki düzeyini sürdürmek isteyen Türkiye Hazar enerji politikalarında ve bölgesel gelişmelerde söz sahibi olmalıydı. Soğuk Savaş sonrası ortam farklı dış politika amaçları olan ancak güvenlik ve ekonomik işbirliği alanında bir araya geldikleri takdirde kazançlı çıkabilecek olan ülkelere yeni işbirliklerinin önünü açtı. Bu bazı ülkeler tarafında değerlendirilirken bazı ülkeler ise yeterince bu işbirliklerini hayata geçiremedi. Bu makalede Hazar bölgesi ülkeleri olan Türkmenistan ve Azerbaycan ile NATO üyesi bölgesel güç konumunda olan Türkiye nin geliştirdikleri ilişki modeli ve olası etkileri analiz edilecektir. Yeni Dünya Düzeninde Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan Soğuk Savaş sonrası dünya düzeni ile ilgili iki ana tartışma özellikle gündem oluşturmuştur. Bir konu yeni dünya düzeninin tek kutuplu mu yoksa çok kutuplu mu olduğu tartışmasıdır. Diğeri ise Soğuk Savaş sonrası uluslararası istikrardır. Charles Krauthammer Soğuk Savaş sonrası dünyayı tek kutuplu olarak tanımlamış ancak çok kutupluluğun geleceğini ifade etmiştir. 1 Çok kutupluluğa geçişin ise uzun zaman alacağı gelişmelerle ortaya çıkmıştır. Kutup kavramının Soğuk Savaştan farklı olduğu, her alanda değil ama belirli alanlarda büyük güç olarak adlandırılabilecek devletlerin olduğu yeni bir yapıya gidildiği vurgulandı. Soğuk Savaş sonrası düzenin istikrarı ise çeşitli açılardan sorgulandı. 2 İki kutuplu dünya düzeninde kutup liderlerinin müttefikleri üzerinde kontrolünün olması çatışmaları engeller ya da büyümesini önlerken yeni yapıda bölgesel güçler ve hatta bölgelerin küçük ülkeleri daha geniş bir hareket sahasına sahip olmaktadır. Bu durum devletlerin izleyecekleri dış politikanın tahmin edilebilir parametrelerle yürütülmesini zorlaştırdı. 3 Bölgesel çatışmalar devletlerin toprak bütünlüğünü tehdit ederken bunları engelleyecek uluslararası mekanizmaların yetersizliği önemli bir sorundu. Her ne kadar büyük güçler arasında bazı normlarda uzlaşma olsa da uluslararası sistemin anarşik ve çok kutupluluğa doğru evirilen yapısı özellikle bazı coğrafi bölgeleri istikrarsızlaştırdı. Yeni bağımsızlığını kazanan ülkelerdeki etnik temelli sorunlar ve bunlara dışarıdan yapılan müdahaleler bir türlü çözülemeyen dondurulmuş çatışmaları ortaya çıkardı. 1 Charles Krauthammer, The Unipolar Moment, Foreign Affairs, Cilt: 70, Sayı: 1, Bahar 1991, ss Stanley Hoffman, A New World and Its Troubles, Foreign Affairs, Cilt: 69, Sayı: 2, Sonbahar 1990, s Kenneth N. Waltz, The New World Order, Millenium: Journal of International Studies, Cilt: 22, Sayı: 2, 1993, ss

4 Kamer KASIM Soğuk Savaş dönemi sonrası çatışmaların en yıkıcı şekilde yaşandığı bölgelerden birisi de Kafkasya oldu. Sovyetler Birliği dönemi hatta Rusların Kafkasya yı işgaline kadar götürülebilecek nüfus hareketleri bölgede çatışma potansiyeline yol açmıştı. Bu çatışmalardan Dağlık Karabağ Ermeni kuvvetler tarafından Azerbaycan topraklarının işgal edilmesi nedeniyle Azerbaycan ın istikrarını ve toprak bütünlüğünü doğrudan tehdit etmiştir. Sovyetler Birliği döneminde başlayan, Azerbaycan ve Ermenistan ın bağımsızlıklarını kazanmalarıyla bölgesel ve uluslararası bir karaktere bürünen Dağlık Karabağ sorunu özellikle Hocalı katliamıyla birlikte dünyanın ilgi odağı olmuştur teki ateşkese kadar yaklaşık topraklarının %20 si işgal edilen Azerbaycan ın 1 milyon kadar vatandaşı da ülke içinde yer değiştirmek (Internally Displaced Person) zorunda kalmıştır. Dağlık Karabağ sorunu bölgesel güçler arasındaki ilişkileri de etkilemiştir. 4 Türkiye stratejik ortağı olan Azerbaycan topraklarının işgaline son vermek için diplomatik kanalları harekete geçirirken Ermenilerin Mayıs 1992 de Nahçivan a saldırması Türkiye ile Rusya yı karşı karşıya getirmiştir. Türkiye ye sınır olan Nahçivan ın savunulması için askeri müdahale tartışmaları yapılırken, Rus BDT Komutanı Shaposhnikov Türkiye nin müdahalesinin üçüncü dünya savaşına yol açacağını söylemekteydi. 5 Sonuçta Ermenilerin Nahçıvan a yönelik saldırılarını durdurmasıyla kriz aşılsa da bu durum Soğuk Savaş dönemi sonrasında bölgesel güçler arasında çatışma olasılığının daha fazla olduğunu ve bir takım bölgesel ittifakların kaçınılmazlığını ortaya koymaktaydı. Türkiye ile Azerbaycan ı bir araya getiren de bu gereklilik olmuştur. O kadar ki Dağlık Karabağ çatışmasında süren Ermeni kuvvetlerin ilerleyişinde Mayıs 1993 te Kelbecer in işgali sonrası, Türkiye Ermenistan ile kara sınırını kapatmıştır. Türkiye Karabağ sorununda barış sürecinde de Azerbaycan ı destekleyen ülke olarak ön plana çıkmış ve BM de Azerbaycan lehine alınan kararlarda etkin olmuştur. 6 Türkiye açısından daha önce tanımadığı bir bölgenin sorunlarıyla ilgilenmek ve üstelik NATO üyesi müttefikleriyle kararlaştırılmış ortak bir stratejinin de olmaması yeni bir durumdu. Her ne kadar Sovyetler Birliği nin dağılması, NATO konsepti içinde Türkiye nin stratejik önemini azaltır gibi görünse de Sovyet tehdidinin kalkması ve Türkiye nin görece daha zayıf komşulara sahip olması 4 Kamer Kasım, The Nagorno-Karabakh Conflict From Its Inception to the Peace Process, Armenian Studies, Sayı: 2, Haziran-Temmuz-Ağustos 2001, ss Elizabeth Fuller, Can Turkey Remain Neutral, Radio Free Europe/Radio Liberty, 3 Nisan Kamer Kasım, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK, 2011), ss

5 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli bölgesel etkisini artırmıştır. 7 Burada tek sorun bölgesel güç olarak Türkiye nin aktif rol oynayabileceği coğrafyaları tanıyıp uygun stratejiler geliştirmesinin zaman almasıydı. Sovyetler Birliği nin dağılması enerji politikaları bakımından da Türkiye nin önüne yeni fırsatlar çıkarmıştı. Bu fırsatları değerlendirmek için bölgesel işbirliklerine yönelen Türkiye nin çabaları bazıları tarafından Batı dan kopuş olarak da görüldü. Örneğin, Samuel Huntington, Mekke yi reddeden, Brüksel tarafından reddedilen Türkiye nereye bakacak? Cevap belki de Taşkent demiştir. 8 Huntington Türkiye nin Kafkasya ve Orta Asya ya yönelik ilgisi ve bölgesel işbirliği politikasını Batıya alternatif bir girişim olarak değerlendirmiştir. Oysa Türkiye yeni dünya düzeninde bölgesel işbirlikleriyle rekabette elini güçlendirmek istemiştir. Türkiye nin AB üyeliği dâhil Batı ile bütünleşme politikasının da temel parametrelerle devam ettiği ifade edilebilir. Türkiye açısından enerji alanında rekabet Soğuk Savaş dönemi sonrası ortaya çıkan yeni bir durumdu. Açık denizlere çıkışı olmayan enerji zengini Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan ın kaynaklarının uluslararası pazarlara ulaştırılması için boru hatlarına ihtiyaç duyulmaktaydı. Türkiye Hazar enerji kaynaklarının topraklarından geçmesini hem kendi enerji ihtiyacı hem de bunun getireceği stratejik avantajlar nedeniyle istemiştir. Bu alanda Türkiye nin en önemli rakibi ise bölge politikası konusunda tecrübeli olan Rusya olmuştur. Buna rağmen Türkiye aşağıda ele alınacağı gibi, enerji rekabetinde Azerbaycan ın ana petrolünün güzergâhı olarak doğu-batı seçeneği şeklinde ifade edilen Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının seçilmesi ve hattın tamamlanmasıyla önemli bir başarı elde etmiştir. Doğalgazda rekabet ise devam etmektedir. Azerbaycan uluslararası sisteme, toprak bütünlüğü tehdit altında olan ve vatandaşları ülke içerisinde yer değiştirmek zorunda kalmış bir ülke olarak adım atmıştır. Dağlık Karabağ ve çevresindeki Azerbaycan topraklarının işgali iç politikada da ateşkese kadar olan süreçte karmaşaya ve ani iktidar değişimlerine yol açmıştır te ateşkes sonrası istikrarı yakalayan Azerbaycan gelişimine hız verdi. Sahip olduğu petrol ve doğalgaz yataklarıyla uluslararası alanda ön plana çıkan Azerbaycan, bu kaynakların taşınması konusunda bölgesel rekabetin bir parçası olmuştur. Azerbaycan bu rekabet içinde doğu-batı enerji koridorundan yana tercihini kullanırken, Rusya daki iç yapısal çelişkiler de değerlendirerek 7 Graham E. Fuller & J. Arquilla, The Intractable Problem of Regional Power, Orbis, Sonbahar 1996, ss Samuel P. Huntington, The Clash of Civilisation?, Foreign Affairs, Cilt: 72, Sayı: 3, Yaz 1993, s

6 Kamer KASIM Rusya nın doğu-batı enerji koridoru ve Hazar daki kaynakların değerlendirilmesi konusundaki muhalefeti azaltılmıştır. Örneğin Rusya Dışişleri Bakanlığı Hazar ın statü sorununun çözülmediği gerekçesiyle Azerbaycan petrollerinin işletilmesine ilişkin girişimlere karşı çıkarken, Azerbaycan petrol konsorsiyumuna % 10 ile katılan Lukoil in orada yer almasına Rusya Enerji Bakanlığı karşı çıkmamıştı. 9 Sonuçta Azerbaycan petrol ve doğalgazını uluslararası pazarlara ulaştırma konusunda başarılı bir politika izlemiş, Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ve Bakü-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hatları gibi tamamlananların yanında TANAP gibi anlaşması tamamlanmış projeler Azerbaycan ın enerji kaynaklarının değerlendirilmesinde temel olmuştur. Azerbaycan en önemli sorunu olan işgal altındaki topraklarıyla ilgili olarak da çok sayıda BM kararı çıkartmayı başarmıştır. Bunlardan en çarpıcı olanlarından biri 14 Mart 2008 de BM Genel Kurulunda alınan işgal altındaki Azerbaycan topraklarının durumu başlıklı karardır. Kararda Azerbaycan ın uluslararası hukuk tarafından tanınan sınırlarında toprak bütünlüğü teyit edilmiş ve Ermeni kuvvetlerin işgali sonlandırması istenmiştir. AGİT Minsk Grubu eşbaşkanlarının karara olumsuz oy vermeleri Azerbaycan da hayal kırıklığına yol açmıştır. Buna rağmen kararın kendisi işgalin kalıcı olamayacağının teyididir. 10 Dağlık Karabağ sorunuyla ilgili olarak daha önce de BM Güvenlik Konseyinde alınmış işgalci güçlerin Azerbaycan topraklarından çekilmesini isteyen kararlar bulunmaktaydı. 11 Azerbaycan güçlendikçe Hocalı soykırımı gibi acı olaylara yönelik sesini daha gür çıkarabilmekte ve etkili olabilmektedir. 12 Türkmenistan ise Hazar ın enerji zengini ülkelerinden birisi olarak uluslararası sistemde oynayacağı rolü tarafsızlık politikasıyla şekillendirmeyi seçmiştir. BM tarafından da teyit edilen sürekli tarafsızlık statüsü Türkmenistan ı bölgesel 9 Vladimir Socor, Russian Foreign Ministry Attacks Energy Ministry Over Azerbaijan Oil Deal, Radio Free Europe/Radio Liberty Daily Report, Sayı: 191, 7 Ekim Fuad Axundov, Co-Chairs Against Azerbaijan, the UN General Assembly Against Co- Chairs, Region Plus, Sayı: 7, 1 Nisan Bakınız, (http//www.azerbaijan.az/_news/_ news_e.html?long=en&did= ); Kamer Kasım, The Origins and Consequences of the Nagorno-Karabakh Conflict, Basic Principles for the Settlement of the Conflicts on the Territories of the GUAM States, Bakü, Nisan 2008, ss Bunlara örnek olarak BM Güvenlik Konseyi nin 30 Nisan 1993 tarihli 822 sayılı kararı, 29 Temmuz 1993 tarihli 853 sayılı kararı, 14 Ekim 1993 tarihli 874 saylı kararları verilebilir. Bakınız, Kamer Kasım, The Nagorno-Karabakh Conflict From its Inception to the Peace Process, Armenian Studies, Sayı: 2, Haziran-Temmuz-Ağustos 2001, ss Konu ile ilgili ABD de bazı eyalet meclislerinde, Çek Cumhuriyeti, Meksika, Honduras, Sudan gibi ülkelerde ve İslam İşbirliği Teşkilatında kararlar çıkarılması buna örnek gösterilebilir. 6

7 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli krizlerden büyük ölçüde izole etmiştir. Ancak yine de Ekonomik İşbirliği Örgütü, IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası örgütlere üye olan Türkmenistan bu örgütlerdeki faaliyetlerini en alt düzeyde tutmuş, BDT üyeliğini ise 2005 de Ortak Üye statüsü haline getirmiştir. 13 NATO nun Barış için Ortaklık Programına katılan Türkmenistan askeri işbirliğini ise alt düzeyde tutmuştur. 14 Türkmenistan ın tarafsızlık politikası ülkenin uluslararası ilişkilerde pozitif ve yapıcı bir rol oynaması olarak değerlendirilmektedir. Türkmenistan dış politikasında uluslararası hukuk ve BM Şartıyla tam olarak uyumlu olmayı temel amaç olarak ortaya koymuştur. 15 Türkmenistan Niyazov döneminde tarafsızlık politikasını katı bir şekilde uygulayıp ilişkilerini minimumda tutmuştur. Berdimuhammedov dönemi ile birlikte daha dışa dönük bir politika izleyen Türkmenistan enerji projelerine hız vermiştir. Rusya, Çin ve Kazakistan la artan enerji işbirliği ve Azerbaycan la ilişkilerin düzeltilmesi Berdimuhammedov döneminde olmuştur. 16 Azerbaycan ile elçiliklerin kapatılmasına varan gerginliğin ardından 2008 de diplomatik ilişkilerin yeniden tesisi önemli bir adım olmuştur. Afganistan a komşu ülke olma konumu, 11 Eylül 2001 terör saldırıları sonrası koalisyon güçlerinin Afganistan a müdahalesi ile lojistik bakımından Türkmenistan a stratejik bir önem kazandırmıştır. Türkmenistan Afganistan a yardım ederken buradaki uyuşturucu probleminin ülkede etkisinin en az düzeyde olması için çaba sarf etmektedir. Türkmenistan Aşkabat ta önleyici diplomasi merkezi açıp sınır kontrolü konusunda uluslararası kurumlarla işbirliği içerisine girdi. Türkmenistan ın Türkiye ile ilişkileri ise özellikle Türkmenistan ın ulus inşa süreci bakımından çok özel bir yere sahip olmuştur. Türkiye nin Türkmenistan da yaptığı yatırımlar, Türkiye den gidenlerin Türkmen Türkçesi kullanmaları ve Türkiye nin teşvikiyle Türkmenistan ın Latin Alfabesine geçmesi iki ülke ilişkilerini daha özel kılmıştır. 13 Richard Pomfret, Turkmenistan s Foreign Policy, China and Eurasia Forum Quarterly, Cilt: 6, Sayı: 4, 2008, ss Sebastien Peyrouse, Turkmenistan, Strategies of Power, Dilemmas of Development, (New York, Londra: M.E. Sharpe, 2012), s Bakınız, (http://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=9356). 16 Jean-Christophe Peuch, Turkmenistan: New President Modifying Niyazov s Neutrality Policy, Radio Free Europe/Radio Liberty, 11 Mayıs

8 Kamer KASIM Türkmenistan, Azerbaycan, Türkiye İlişkilerindeki Temel Konular Türkiye-Azerbaycan Hazar a kıyısı bulunan Türkmenistan ve Azerbaycan ile bölge politikasına Soğuk Savaşın bitimiyle giren Türkiye arasındaki ilişkilerde ortak nokta enerji olmuştur. Türkiye ile Azerbaycan arasında stratejik ortaklık ve daha yakın siyasi ilişkilerden kaynaklanan yoğun iletişim bölgede iki ülkenin işbirliği anlamında örnek teşkil etmektedir. Türkiye açısından bölgede ilişkilerinin en üst düzeyde olduğu Azerbaycan ın toprak bütünlüğünün tehdit altında olması Türkiye nin Kafkasya ve Orta Asya politikasını ve düşündüğü projeleri olumsuz etkilemiştir. İktidarda olanlardan bağımsız olarak sürekli yakın işbirliği şeklinde devam eden Türkiye- Azerbaycan ilişkileri 11 Eylül 2001 sonrasında güvenlik boyutuyla daha da ilerlemiştir. 17 Asıl iki ülkeyi birbirine bağlayan ise Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının açılması ve Bakü-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hattı olmuştur. Türkiye Hazar petrollerinin Rusya nın istediği gibi kuzey hattından taşınması halinde zaten çok yoğun olan Boğaz trafiğinin bunu kaldıramayacağı ve olası tanker kazalarının ciddi bir çevresel risk ve can kayıplarına yol açacağını ileri sürmüştür. Çünkü Rusya nın Novorosis Limanına ulaşacak petrol buradan tankerlerle Boğazlar yoluyla taşınacaktı. Bu da Boğazların mevcut trafiğine ek yük demekti. 18 Doğu-batı enerji koridorunun hayata geçirilmesi için uzun uğraşlar sonucunda önce 1994 te bir petrol konsorsiyumu oluşturulmuştur. Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı projesini teyit eden Ankara Deklarasyonu 1998 de imzalanmıştır. 19 Ayrıca 1999 AGİT İstanbul Zirvesi sırasında da Azerbaycan, Türkiye, Gürcistan, Türkmenistan ve Kazakistan Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattına olan desteklerini teyit etmişlerdir. 20 Ancak Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattından ilk petrolün pompalanması 2005 yılını bulmuştur dan itibaren normal petrol akışı başlamıştır. Doğalgazda da 2007 de Bakü-Tiflis-Erzurum hattının açılmasıyla Türkiye Azerbaycan dan doğalgaz almaya başlamıştır. Doğalgazda mega proje ise TANAP olmuştur. 26 Haziran 2012 de Hükümetlerarası Antlaşmanın imzalandığı projede öngörülen ilk aşama 2018 de tamamlanıp gaz akışı başlayacaktır. 17 Kamer Kasım, 11 Eylül Sürecinde Kafkasya da Güvenlik Politikaları, Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları, Cilt: 1, Sayı: 1, 2006, ss Joylon Naegele, Caspian Oil Represents Challenge to the Straits, Radio Free Europe/Radio Liberty, 23 Haziran 1998; Paul A. Goble, Ankara Resists Russian Pressure, Radio Free Europe/Radio Liberty, 15 Mayıs Baku-Ceyhan and World Politics, Turkish Daily News, 31 Ekim Kamer Kasım, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK, 2011), ss

9 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli 2020 de yıllık 16 milyar metreküp olacak kapasitenin 2023 te 23 milyar metreküp ve 2026 da 31 milyar metreküpe çıkarılması düşünülmektedir. 21 TANAP projesi ana boru hattı alım sözleşmesi imza töreni 14 Ekim 2014 de yapıldı. 22 Türkiye nin Azerbaycan la ilişkilerinde enerji alanındaki hızlı ilerlemeye rağmen Türkiye ile Ermenistan arasında 2009 da imzalanan protokollerden kaynaklanan kısa süreli bir dalgalanma olmuştur. Türkiye Ermenistan ın soykırım iddialarını uluslararası alanda gündeme taşıması, Türkiye nin toprak bütünlüğünü açıkça tanımayıp sınırların dokunulmazlığı ve iyi komşuluk ilişkilerini içeren bir deklarasyon imzalamayı reddetmesi gibi nedenlerle Ermenistan la normal diplomatik ilişkilere sahip değildir. Dağlık Karabağ`ın ve son olarak Kelbecer`in işgali ile Türkiye 1993 de Ermenistan la kara sınırını kapatmıştır. ABD ve AB ise Ermenistan ın Rusya ya aşırı bağımlılığının azaltılması için Türkiye ile ilişkilerinin normalleşmesi ve sınırın açılmasının gerekli olduğu düşüncesiyle bu konuda çaba sarf ettiler. Türkiye ile Ermenistan arasında Futbol diplomasisi olarak adlandırılan bir süreç sonunda protokoller imzalandı. Protokollerde Dağlık Karabağ sorununun açıkça yer almaması ve yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde sınırın açılmasını öngörmesi Azerbaycan da rahatsızlığa yol açtı. Aslında daha protokoller imzalanmadan önce Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan Azerbaycan ziyareti sırasında Dağlık Karabağ sorunu çözülmeden kara sınırının açılmayacağını ifade etmişti. 23 Ermenistan Anayasa Mahkemesi nin protokollerin Ermenistan Anayasasına uygun olduğunu ifade etmesine rağmen yaptığı açıklama ile protokollerin içini boşaltması ve özellikle hiç bir Ermenistan yönetiminin soykırımın gerçekliğini sorgulayamayacağı açıklaması Türkiye de rahatsızlığa yol açtı. Ermenistan Devlet Başkanı Sarkisyan da protokollerde yer alan tarih alt komisyonunun kurulması maddesi nedeniyle diasporanın hedefi oldu. Sonuçta protokollerle ilgili süreç Ermenistan tarafından durduruldu Bakınız, (http://www.tanap.com/tanap-nedir). 22 Aynur Jafarova, Turkey and Azerbaijan Sign Agreements for Supply of Pipes for TANAP, AZERNEWS, (http://www.azernews.az/oil_and_gas/71925.html). 23 Kamer Kasım, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK Yayınları, 2011), ss Protokollerin metni için bakınız, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, (http://www.mfa. gov.tr/data/dispolitika/t%c3%bcrkiye-ermenistan-ingilizce.pdf); Ömer Engin Lütem, Protokollerin, İmzalandığı Gün İçi Boşaltıldı, USAK, 2 Aralık 2010, (http://www.usak.org. tr/myazdir.asp?id=1885). Ara Papian, Papian: On the Decision of the Constitutional Court of the Republic of Armenia, Armenian Weekly 13 Ocak 2010, (http://www.armenianweekly. com/2010/01/13/papian-on-the-decision-of-the-constitutional-court-of-the-republic-ofarmenia/). 9

10 Kamer KASIM Türkiye Ermenistan ile olan kara sınırını Dağlık Karabağ ve onu çevreleyen diğer Azerbaycan topraklarında süren işgaller nedeniyle kapatmıştı. Dolayısıyla işgal sona ermeden sınırın açılması zaten çelişki olacaktı. Ayrıca Türkiye-Azerbaycan arasındaki bağların zayıflaması da iki ülkenin de bölgesel pozisyonu açısından sorunlu bir durum ortaya çıkaracaktır. Nitekim Ermenistan Ulusal Güvenlik Strateji belgesi de Türkiye den Azerbaycan ın stratejik ortağı olarak bahsetmekte ve bu durumu Ermenistan a tehdit olarak değerlendirmektedir. Ermenistan ın önemli amaçlarından birisi bu ittifakın bozulmasının sağlanmasıdır. 25 Sonuçta Türkiye-Azerbaycan ilişkileri yeniden protokoller öncesi döneme dönmüş ve ilerlemesini sürdürmüştür. Azerbaycan 5 milyar dolarlık Star rafineri yatırımıyla Türkiye de tek bir projeye en fazla para yatıran ülke olmuştur. Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev de 9 Ekim 2013 tarihindeki Başkanlık seçimleri sonrası ilk yurt dışı gezisini Türkiye ye yapmış ve 3.Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği toplantısı düzenlenmiştir. 26 Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da seçilmesi sonrası KKTC den sonra 2-3 Eylül 2014 te Azerbaycan ı ziyaret etmiştir. Ziyaret ilişkileri daha da geliştirmiştir. 27 Türkmenistan-Azerbaycan Hazar Denizi ne kıyıdaş Türkmenistan ve Azerbaycan tarihi yakınlığın ötesinde, Soğuk Savaş sonrası yeni uluslararası ortamda iki egemen devlet arasında olması gereken ilişki biçimini geliştirmişlerdir. İki ülkenin de zengin enerji kaynaklarının olması işbirliğinin hem Türkmenistan hem de Azerbaycan için kazançlı olacağı bir ortam doğurmuştur. Ancak enerji kaynaklarının taşınması konusundaki rekabet Hazar la ilgili tartışmalarla birleşince Türkmenistan-Azerbaycan ilişkileri bu ülkelerin bağımsızlıklarının ilk yıllarında sorunlu oldu. Hazar Denizi nde bulunan üç saha Türkmenistan ve Azerbaycan arasında tartışma konusu oldu. Azerbaycan ın Azeri, Türkmenistan ın Ömer, Azerbaycan ın Şırak, Türkmenistan ın Osman ve Azerbaycan ın Kepez, Türkmenistan ın Serdar adını verdiği sahalardan özellikle Kepez/Serdar üzerinde anlaşmazlık Azerbaycan- Türkmenistan ilişkilerini aralıklarla olumsuz etkiledi. Sahada 50 milyon tonun üzerinde petrol ve 32 milyar metreküp civarında doğalgaz olduğu düşünülmektedir. 25 Ermenistan Ulusal Güvenlik Strateji belgesi için bakınız, (http://www.mil.am/eng/index. php?page=49); Kamer Kasım, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, ( Ankara: USAK Yayınları, 2011), s Kamer Kasım, İlham Aliyev in Ziyareti Seçimden Sonra İlk Durak Türkiye, USAK, 11 Kasım 2013, (http://www.usak.org.tr/kose_yazilari_det.php?id=2161&cat=323#.velz-_mueso). 27 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Web Sitesi, (http://www.tccb.gov.tr/yurt-disi-ziyaretler /1049/90920/azerbaycan.html). 10

11 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli Türkmenistan ve Azerbaycan arasındaki diyalog eksikliği 2001 de tarafların büyükelçilerini çekmelerine yol açtı. Sorun Hazar Denizi ndeki sahaların bölüşümü ve Hazar ın statüsü tartışmalarıyla ilgili olduğu gibi Hazar geçişli boru hattını istemeyenlerin Azerbaycan ile Türkmenistan arasında anlaşmazlık çıkması yolunda çabalarıyla da ilgilidir. Türkmenistan da Berdimuhammedov un Devlet Başkanı olmasıyla birlikte Azerbaycan la ilişkilerde belirgin bir iyileşme görülmüş ve Mayıs 2008 de Berdimuhammedov un Azerbaycan ve Aliyev in Kasım 2008 de Türkmenistan ziyaretleri iki ülke ilişkilerinde tarihi bir sayfa açmıştır. Türkmenistan da 2009 da Azerbaycan kültürü günleri düzenlenirken, Kasım 2010 da da Azerbaycan da Türkmen kültürü günleri yapılmıştır. 28 Türkmenistan-Azerbaycan ilişkilerinde önemli bir gelişme ise iki ülkenin 2008 de Azerbaycan ın 1990 larda Türkmenistan dan aldığı gazdan kaynaklanan borçlarının kapanması ve Kepez/Serdar sahasında mutabakata varılıncaya kadar faaliyette bulunmamak konularında anlaşmalarıdır. Azerbaycan ile Türkmenistan ilişkilerindeki ilerleme Hazar geçişli boru hattı projesinin önünü açacaktır. Azerbaycan devlet şirketi SOCAR, ABD firması KBR ye Hazar geçişli boru hattı projesinde fizibilite çalışması için 1,7 milyar dolar verdi. İlginç olan Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Andrei Densilov un Hazar geçişli boru hattının ekonomik açıdan mantıklı olmadığı şeklinde açıklamalar yapmasıdır. Bu açıklamaların amacı özellikle Türkmenistan ı Hazar geçişli boru hattı projesinden ve Batı ile işbirliğinden vazgeçirmekti. 29 Türkmenistan-Azerbaycan ilişkilerinde 2008 le birlikte başlayan süreç ilişkileri geliştirirken, saha ile ilgili net bir çözüm olmaması 2012 de iki ülke arasında soruna neden oldu. Türkmenistan ın sismik araştırma yaptığını ifade ettiği bir geminin Azerbaycan gemileri tarafından durdurulması Türkmenistan tarafından illegal hareket olarak tanımlarken, Azerbaycan a göre Türkmenistan gemisinin faaliyeti Kepez sahasında tüm araştırmaların durdurulmasını içeren 2008 anlaşmasına aykırıydı. Türkmenistan ile Azerbaycan ın Kepez/Serdar sahası ile ilgili anlaşmamaları Türkmenistan ın Hazar kıyısından başlayıp Azerbaycan a uzanacak 300 km uzunluğundaki Hazar geçişli boru hattının önünü açacaktır. Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhammedov un 2012 deki küçük anlaşmazlıktan sonra da Hazar Denizi geçişli boru hattının Türkmenistan için temel bir konu 28 Ambassador: Fruitful Dialogue with Azerbaijan is One of Vectors of Turkmen Foreign Policy, Trend, 30 Ağustos 2012, (http://en.trend.az/casia/turkmenistan/ html). 29 Baku and Ashgabat Solved Long-Lasted Problem While US is Pushing for Trans-Caspian Deal, Eurasianet, 12 Mart 2008, (http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/ eav shtml). 11

12 Kamer KASIM olduğunu ifade etmesi bir kararlılık ifadesi olarak düşünülmelidir. 30 Türkmenistan saha anlaşmazlığını uluslararası yargıya taşınmak istediğini açıklamıştır. Azerbaycan sorunun uluslararası hakeme götürülmesi halinde Abşeron Yarımadasının konumundan dolayı lehine karar çıkacağını düşünürken, Türkmenistan ortay hattın tespitinde yarımadanın dikkate alınmaması gerektiği görüşündedir. 31 Azerbaycan tarafından ortak kullanıma sıcak bakılabileceği de ifade edilmiştir. 32 Hazar la ilgili tartışmalarda statünün tespiti konusu önemli bir yer tutmaktadır. Hazar ın deniz olarak mı yoksa göl olarak mı tanımlanacağı tartışmaları etkilemektedir. Hazar ın Deniz olarak tanımlanması halinde kıyıdaş ülkelerin 12 millik karasuyu ve 200 millik münhasır ekonomik bölgesi olacaktır. Hazar ın göl olarak tanımlanması halinde ise sahaların bölüştürülmesi bir anlaşmayı gerekli kılmaktadır. Sovyetler Birliği dağılmadan önce Sovyetler Birliği ve İran ın kıyıdaş olduğu durum, Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan ın bağımsızlığını kazanmasıyla değişmiştir. Rusya ve İran ortak egemenlik ilkesini 1921 ve 1940 anlaşmalarını gerekçe göstererek ileri sürerken, Azerbaycan açık şekilde bu anlaşmaların madencilik hakları konusunda geçerli olmadığını ileri sürmüştür. Zaman zaman bazı farklı açıklamalar olsa da Türkmenistan 12 millik karasularına ve 200 millik münhasır ekonomik bölgeye sahip olması gerektiğini ileri sürmüştür. Aslında Azerbaycan ve Türkmenistan arasında ortay hat yöntemine ilişkin belirli oranda anlaşma olsa da hattın geçeceği yer konusunda ortak bir noktada iki ülke buluşamamaktadır. 33 Türkmenistan ın kıyı şeritlerinin uç noktaları ve adaların dikkate alınmadan ortay hattın tespit edilmesi önerisi Azerbaycan dan kabul görmedi. 34 Türkmenistan-Azerbaycan ilişkileri 2008 yılından itibaren hızla gelişiyor. Bu gelişimde kritik noktalar iki ülkenin Azerbaycan ın Türkmenistan a olan doğalgaz borcu konusunda anlaşmaları, Kepez/Serdar sahasında anlaşma sağlanıncaya 30 Mina Muradova, Azerbaijani-Turkmen Disagreement Endangers Trans-Caspian Pipeline, CACI, 27 Haziran 2012; Shahin Abbasov, Azerbaijan&Turkmenistan: Renewing Caspian Sea Energy Dispute, Eurasianet, 11 Temmuz 2012, (www.eurasianet.org/print/65646). 31 Alexander Jackson, The Implications of the Turkmenistan-Azerbaijan Dispute, Caucasian Review of International Affairs, Sayı: 42, 10 Ağustos Keith Weber, Azerbaijan&Turkmenistan Disputes and the Tragedy of the Commons, Center for Strategic and International Studies, 15 Kasım 2012, (https://csis.org/print/40549). 33 Shamkhal Abilov, Hazar ın Hukuki Statüsü, Hazar Raporu, Yaz 2013, ss Süleyman Sırrı Terzioğlu, Hazar ın Statüsü Hakkında Kıyıdaş Devletlerin Hukuksal Görüşleri, Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 3, 2008, ss Bakınız, Sinan Oğan, Yeni Global Oyun ve Hazar ın Statüsü, Turksam, 14 Şubat 2005, (http://www.turksam. org/tr/a153.html). 12

13 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli kadar çalışmaların durdurulması ile ilgili vardıkları mutabakat ve tabii 7 yıl aradan sonra Mart 2008 de Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhammedov un Azerbaycan a büyükelçi atamasıdır. 35 Türkmenistan ın Dağlık Karabağ sorununda Azerbaycan a olan desteği de iki ülke ilişkilerinin ilerlemesini sağlayan önemli bir faktör olmuştur. Türkmenistan-Türkiye Türkiye nin Azerbaycan ile stratejik ortaklığa varan ilişkileri yanında Türkmenistan la kurduğu çok özel ilişkiler Türkiye den Türkmenistan a yatırımların akışı noktasında etkili olmuştur. İlişkiler o boyuta gelmiştir ki Niyazov Türkiye den Türkmenistan a gelenlere vatandaşlık verileceğini ifade etmişti. Kültürel ve sosyal alandaki yakınlığa rağmen enerji alanında işbirliği hızlı bir ilerleme gösterememiştir. Bunun nedeni Hazar geçişli boru hattının yapılamaması ve o yolla Türkiye ye Türkmenistan gazının ulaşamamasıdır. Türkmenistan bu konuda Türkiye nin Mavi Akım projesine öncelik verip Rus doğalgazını alması dolayısıyla Türkiye nin sorumluluğuna işaret etmiştir. Niyazov Türkiye nin Rusya dan aldığı gazın metreküpüne 114 dolar ödediğini, Türkmenistan gazının ise 70 dolara mal olacağını ifade etmiştir. Türkmenistan Devlet Başkanı ayrıca Türkmenistan ın Türkiye nin 500 yıllık gaz ihtiyacını karşılayabilecek rezervleri olduğunu da vurgulamaktaydı AGİT Zirvesi nde Türkmenistan gazını Türkiye ye taşıyacak boru hattı anlaşması imzalanmıştır. Anlaşma sonrası Niyazov 2002 yılından itibaren 30 milyar metreküp doğalgazın Türkiye ye taşınacağını ve gelecekte Türkiye yoluyla Avrupa ya 40 milyar metreküp gaz satılacağını açıklamıştı. 37 Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan arasındaki işbirliği doğalgazın Avrupa ya ulaştırılmasını içeren projeler için temeldir. Türkiye-Türkmenistan ilişkilerinde Berdimuhammedov dönemi karşılıklı geliş gidişlerin arttığı bir dönemi başlattı. Burada Berdimuhammedov ile birlikte Türkmenistan ın daha dışa dönük bir politika izlemesinin de etkisi vardır. Türkmenistan ın Asya-Pasifik bölgesine açılımı ve Çin Halk Cumhuriyetiyle gelişen ilişkileri enerji kaynaklarının taşınmasında da yeni alternatifler arayışının sonucuydu. Türkmenistan-Kazakistan-Çin doğalgaz boru hattı 8800 km uzunlu- 35 Turkmenistan s New Ambassador Submit Credentials to Azerbaijani Foreign Ministry, Trend, 8 Nisan 2008, (http://en.trend.az/azerbaijan/politics/ html). 36 Hakan Gürek, Moskova da Ne İşiniz Var?, Milliyet, 7 Ekim 1999: Güngör Mengi, Gaz Kokusu, Sabah, 7 Ekim 1999; Ferai Tinç, Türkmenbaşi Firçasının Perde Arkası, Hürriyet, 8 Ekim Hürriyet, 6 Milyar Dolarlık İmza, 19 Kasım

14 Kamer KASIM ğunda olup 2009 yılından itibaren faaliyete geçmiştir. 38 Ancak Türkmenistan ın tarafsızlık politikasında bir değişme olmadı. 39 Berdimuhammedov 2012 yılında Türkiye ye yaptığı iki ziyaretin yanında Türkiye Cumhurbaşkanı Gül ün 2013 yılındaki ziyareti ve 2014 de Türkmenistan daki atçılık bayramına onur konuğu olarak katılması ilişkilerdeki yakınlığın göstergesiydi. 40 Türkiye-Türkmenistan ilişkileri 2014 yılında Devlet Başkanı düzeyinde temaslarla ilerlemeye devam etti. Berdimuhammedov un Haziran 2014 te yaptığı ziyaret sırasında Türkiye yi Bakü den Kars a uzanan demiryoluyla Orta Asya ve Çin e bağlayacak Orta Koridora Türkmenistan ın dâhil edilmesini içeren bir anlaşma imzalandı. 41 Cumhurbaşkanı seçilen Recep Tayyip Erdoğan da Kasım 2014 de Türkmenistan a ziyarette bulunmuştur. 42 Ziyarette Cumhurbaşkanı Erdoğan Türkmenistan ın Türkiye den gelip faaliyette bulunan firmalara olan güveninden dolayı teşekkür etmiştir. Özellikle inşaat sektöründe Türkmenistan da yapılan yatırımlarda Türkiye den firmalar başı çekmekte ve uluslararası Türkmenbaşı Limanı projesi gibi önemli projelerde yer almaktadırlar. 43 Türkmenistan da Türkiye menşeli firmaların sayısı 600 kadardır ve bunların yaptıkları işler 34 milyar doların üzerindedir. İki ülke arasındaki ticaret hacmi de 4 milyar doları geçmiştir. 44 Türkmenistan-Azerbaycan-Türkiye Türkmenistan-Azerbaycan Türkiye nin işbirliği her üç ülke içinde verimli sonuçlar doğuracak nitelikte olduğu gibi Avrupa açısından da önem taşımaktadır. Avrupa nın doğalgazda Rusya ya olan bağımlılığının azaltılması için Hazar Bölgesinden doğalgaz alımı büyük önem taşımaktadır. Bu noktada Azerbaycan ve Türkmenistan doğalgazının Avrupa pazarına taşınması gereklidir. Rusya ile Batı 38 Selçuk Çolakoğlu, The New Concept of Turkmenistan s Foreign Policy, Journal of Turkish Weekly, 22 Mart Luca Anceschi, Turkmenistan s Foreign Policy, Positive Neutrality and the Consolidation of the Turkmen Regime, (New York: Routledge, 2009), ss Cumhurbaşkanı Gül Türkmenistan a Gitti, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Web Sitesi, 26 Nisan 2014, (http://www.tccb.gov.tr/haberler/170/89286/cumhurbaskani-gul-turkmenistanagitti.html). 41 Selin Şen Saltaş, Berdimuhammedov dan Ankara ya Stratejik Ziyaret, Hazar World, Sayı: 20, Temmuz 2014, ss Cumhurbaşkanı Erdoğan Türkmenistan da, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Web Sitesi, 6 Kasım 2014, (http://www.tccb.gov.tr/habe rler/170/91469/cumhurbaskani-erdoganturkmenistanda.html). 43 Bakınız, (http://www.turkiye-turkmenistan.com/?p=8807). 44 Türkiye Türkmenistan Siyasi İlişkileri, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Web Sitesi, (http://www.mfa.gov.tr/turkiye-turkmenistan-siyasi-iliskileri.tr.mfa). 14

15 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli arasında esas itibarıyla Ağustos 2008 de Rusya nın Gürcistan topraklarını işgaliyle başlayan gerginlik, bir süre sonra yatışır gibi olsa da Rusya nın Kırım ı ilhakı ve Doğu Ukrayna daki ayrılıkçı hareketlere olan desteğiyle doruğa çıkmıştır. Ağustos 2008 de Rusya kuvvetleri Gürcistan topraklarına girdiğinde dönemin ABD Dışişleri Bakanı Condelezza Rice Rusya nın hareketini Sovyet ordusunun Çekoslavakya yı işgaline benzetmişti. 45 Rusya nın Kırım ı ilhakı ve Doğu Ukrayna ya yönelik hareketleriyle Ukrayna nın toprak bütünlüğüne yönelik saldırısı ise başta Doğu Avrupa olmak üzere tüm Avrupa ve ABD de alarma neden oldu. Doğu Avrupa ülkeleri NATO şemsiyesinin ne kadar önemli olduğunu çok net bir şekilde gördüler. Avrupa ise enerjide Rusya ya olan bağımlılığın azaltılması üzerinde daha fazla durmaya başladı. Avrupa nın çeşitli kaynaklardan gaz alımı ile ilgili ortaya atılan Nabucco projesi 3300 kilometrelik bir boru hattıyla Azerbaycan doğalgazının yanı sıra Türkmenistan ve hatta Kazakistan gazının Türkiye üzerinden diğer Avrupa ülkelerine ulaştırılmasını içermekteydi. Tamamlandıktan sonra yılda 31 milyar metreküp gaz Avrupa ya ulaşacaktır. Doğalgazın miktarı nedeniyle Azerbaycan gazı yanında Türkmenistan gazının da projeye eklemlenmesi sıkça gündeme getirilmişti. Nabucco 7,9 milyar Avroya mal olacaktır. Projeye ilişkin 27 Ocak 2009 da Budapeşte de bir zirve yapılmış ve 13 Temmuz 2009 da Nabucco Hükümetlerarası Konferansı İstanbul da toplanmış ve hükümetlerarası anlaşma imzalanmıştır. Ancak Avrupa Birliği ülkelerinin proje konusunda yeterince girişimde bulunmamaları Nabucco nun ilerlememesine ve geleceğine ilişkin soru işaretlerine yol açmıştır. Nabucco projesinde ilerlemenin sağlanamadığı ve projenin durduğu izlenimi veren bir durum söz konusudur. 46 Türkiye ile Azerbaycan ise hem iki ülkeyi birbirine yakınlaştıracak hem de dünya piyasalarına Azerbaycan gazını önemli miktarlarda sunacak olan TANAP projesini ileri sürmüşlerdir. Yukarıda ifade edildiği gibi projenin ana boru hat- 45 Peace Plan Signed, But Russian Forces Appear to Advance, Eurasia Insight, 15 Ağustos 2008, (http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav081508_pr.shtml). Rusya-Gürcistan çatışması için bakınız, Kamer Kasım, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK Yayınları, 2011), ss Shahin Abbasov, Russia-Ukraine Gas Conflict Helps Azerbaijan, Nabucco, Eurasianet, 20 Ocak 2009, (http://www.erasianet.org/departments/insightb/articles/eav012009_pr.shtml). Rovshan İbrahimov, Nabucco Pipeline: Increased Actuality, but Inertie in Realization I, The Journal of Turkish Weekly, 17 Şubat 2009, (http://www.turkishweekly.net/columnist/3101/ nabucco-pipeline-increased-actuality-but-inertie-in-realization-i-html); Rovshan İbrahimov, Nabucco Pipeline: Increased Actuality, but Inertie in Realization II, The Journal of Turkish Weekly, 3 Mart 2009, (http://www.turkishweekly.net/columnist/3101/nabucco-pipelineincreased-actuality-but-inertie-in-realization-ii-html); Kamer Kasım, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK Yayınları, 2011), ss

16 Kamer KASIM tı sözleşmesi 14 Ekim 2014 te imzalanmıştır ve kapasitenin 2026 da 31 milyar metreküpe çıkarılması planlanmaktadır. Azerbaycan 3,2 trilyon metreküp ispatlanmış doğalgaz rezerviyle bu projede doğalgaz tedarikçisi konumundadır. Ancak 17,5 trilyon metreküp ile dünyada 4. Büyük doğalgaz rezervlerine sahip olan Türkmenistan ın Türkiye üzerinden Avrupa ya doğalgaz tedariki sürecine girmesi Hazar bölgesini Avrupa açısından ileride ana enerji kaynaklarından birisi haline getirebilecektir. Bunun için Hazar geçişli boru hattı büyük önem taşımaktadır. Türkiye ve AB nin bu boru hattı için kararlılık göstermeleri hattın yapılmasının önündeki engelleri kaldıracaktır. Türkiye ile Türkmenistan arasında 30 Mart 2013 de Türkiye nin Türkmenistan dan doğalgaz alımına ilişkin bir çerçeve anlaşma imzalandı. Aslında Türkiye nin Türkmenistan dan doğalgaz alımına ilişkin anlaşma 1999 da yapılmıştı. Ancak Türkmenistan dan Türkiye ye doğalgazı taşıyacak olan boru hattının yapılamaması nedeniyle hayata geçirilemedi. 47 Türkiye-Azerbaycan-Türkmenistan ilişkilerindeki gelişmelerin yanında Rusya nın Batı ile olan ilişkileri Ağustos 2008 sonrası süreçte çok değişti ve Avrupa nın Hazar enerji kaynaklarına yönelik bakışı ve ilgisi son yıllarda arttı. Bunun yanında Rusya nın Çin ile doğalgaz satışına ilişkin anlaşma yapması da Türkmenistan ın Avrupa pazarını ilerisi için daha fazla düşünmesine yol açmıştır. 48 Hazar geçişli boru hattının yapılması bu açıdan önemlidir. Hazar geçişli boru hattının dışında Türkmenistan gazını Avrupa ya ulaştırmada tartışılan bir diğer yol ise sıvılaştırılmış doğalgaza yatırım yapıp bu şekilde büyük miktarlarda Türkmenistan gazını Hazar ın diğer yakasına taşımaktır. 49 Ancak Hazar geçişli boru hattının yapılması hem Türkmenistan ın Batıya gaz akışının sürekli ve ekonomik şekilde yapılması hem de Hazar enerji kaynaklarının en verimli şekilde, sınırlamalar olmadan değerlendirilebileceğinin gösterilmesi bakımından önemlidir. Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan ın ilişkilerinin siyasi düzlemde de üçlü mekanizmalarla geliştirilmesi önemlidir. Her üç ülkenin dışişleri bakanlarının görüşmeleri bu bakımdan anlamlı olmuştur. Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan dışişleri bakanları üçlü toplantısının ilki Bakü de 26 Mayıs 2014 de 47 Bkz., Emin Emrah Danış, The Future of the Azerbaijan-Turkmenistan-Turkey Energy Cooperation, Hazar Strateji Enstitüsü, 25 Haziran Bakınız, Turkmenistan, Azerbaijan and Turkey Bond, Vestnik Kavkaza, 3 Kasım 2014, (http:// vestnikkavkaza.net/articles/politics/55761.html),. 49 Jon Boonstra, The EU-Turkmenistan Energy Relationship: Difficulty or Opprtunity?, EDC2020 Policy Brief, Sayı: 5, Ekim

17 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli yapılmıştır. Toplantı sonunda Bakü Bildirisi imzalanmıştır. Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan ı ilgilendiren enerji ve ulaştırma başta olmak üzere konular üzerinde işbirliğinin geliştirilmesi ele alındı. Üç ülke ayrıca uluslararası ve bölgesel örgütler çerçevesinde görüş alış verişi ve birbirlerinin uluslararası örgütler nezdindeki adaylıklarını destekleme konusunda görüş beyan ettiler. Görüşmede Türkiye Dışişleri Bakanı nın her üç ülkeyi de Avrasya nın merkezindeki ülkeler olarak tanımlaması ve Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan ın uluslararası barışa katkıda bulunmaya hazır olduklarını ifade edip, bu çerçevede bütün çevre ülkelerinin de istifade edeceği bir dönem başladığını ifade etmesi dikkat çekiciydi. 50 Sonuç Soğuk Savaş sonrası dünya sisteminde Hazar enerji kaynaklarının uluslararası alana taşınması ve yeni bağımsızlıklarını kazanan ülkelerin güvenliklerinin sağlanması ikili ve bölgesel düzeyde işbirliklerini zorunlu kılmıştır. Türkiye bölgesel güç konumuyla yeni dünya düzeninde stratejik açıdan önemini devam ettirme ve artan enerji ihtiyacını karşılama gibi gerekçelerle Hazar ile ilgilenmiştir. Burada enerji zengini olan Azerbaycan ve Türkmenistan ın kaynaklarının uluslararası pazarlara Türkiye üzerinden taşınması hem Türkiye ye stratejik avantajlar sağlayacak hem de Türkiye nin doğalgazda kaynak çeşitliliğini sağlayacak bir adım olarak görüldü. Türkiye ile Azerbaycan enerji işbirliğinde tam bir uyum sağlarken, Türkmenistan ın bu yapıya dahil olma süreci zaman almış ve Hazar geçişli boru hattının yapılamaması nedeniyle Türkmenistan, Azerbaycan ve Türkiye enerji yoluyla bağlanamamıştır. Türkmenistan ın sürekli tarafsızlık politikasını daha katı şekilde uyguladığı Niyazov döneminde uluslararası ilişkilerini de sınırlı tuttuğu görülüyor. Türkmenistan ın tarafsızlık statüsü tamamen ülkenin iradesiyle gerçekleşmiştir. Bir savaş sonrası durum ya da büyük güçlerin dayatmasıyla olmadığından çok değerli bir statüdür ve aslında izolasyon anlamına da gelmemektedir. Nitekim Berdihammedov ile birlikte ilişkilerini çeşitlendiren Türkmenistan, Azerbaycan la olan sorunların çözümünde de 2008 den itibaren mesafe almaktadır. Bu durum Hazar geçişli boru hattının yapılmasını kolaylaştırıcı bir faktördür. Türkmenistan ın doğalgazının bu hat ile batıya ulaştırılması Türkmenistan-Azerbaycan-Türkiye üçlüsünü enerji hattıyla bağlayacaktır. Türkmenistan ın Türkiye den Orta Asya ya uzanan demiryolu hattına entegre 50 Bakınız, (http://www.mfa.gov.tr/turkiye_-azerbaycan-ve-turkmenistan-disisleri-bakanlari-uclutoplantisi_nin-ilki-baku_de-gerceklestirildi.tr.mfa). 17

18 Kamer KASIM edilmesi de İpek Yolu nun demirağlarla örülmesi yanında Türkmenistan-Azerbaycan-Türkiye ulaşımını kolaylaştıracaktır. Türkiye-Azerbaycan-Türkmenistan üçlüsünün enerji alanındaki birlikteliği her üç ülkeye de avantaj sağlayacağı gibi dünya enerji piyasası için ve özellikle de doğalgaz da Avrupa nın enerji güvenliği için önemlidir. Ancak bunun mümkün olması her üç ülkenin çabasını gerektirir ve ekonomik alanda olduğu kadar siyasi alanda da Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan ın işbirliği zorunludur. Üç ülkenin dışişleri bakanlarının bir araya gelmesi ve bir vizyon ortaya koymaları bu açıdan ilk ve önemli bir adım olmuştur. Entegrasyon yerine çatışmanın ön planda olduğu ve bir tarafın kazancının diğer tarafın mutlak kaybı olarak anlaşıldığı bir coğrafyada üç ülkenin örnek işbirliğinden sürdürülebilir ve verimli sonuçlar ortaya çıkarsa, bu Türkmenistan, Azerbaycan ve Türkiye dış politikalarının bir başarısı olacaktır. Bunun yanında üç ülkenin ortaya koyacağı sinerji bölgesel entegrasyonun önünü açabilir. Buna engel olmak isteyecek ve ilişkilerini sıfır toplamlı oyun çerçevesinde götüren ülkelere karşı ise üç ülkenin dikkatli olması ve doğru adımlar atması gereklidir. 18

19 Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan Üçlüsü: Örnek Bir İşbirliği Modeli KAYNAKÇA Abbasov, Shahin, Russia-Ukraine Gas Conflict Helps Azerbaijan, Nabucco, Eurasianet, 20 Ocak 2009, (http://www.erasianet.org/departments/insightb/ articles/eav012009_pr.shtml). Abilov, Shamkhal, Hazar ın Hukuki Statüsü, Hazar Raporu, Yaz Afarova, J. Aynur, Turkey and Azerbaijan Sign Agreements for Supply of Pipes for TANAP, AZERNEWS, 14 Ekim 2014, (http://www.azernews.az/ oil_and_gas/71925.html). Anceschi, Luca, Turkmenistan s Foreign Policy, Positive Neutrality and the Consolidation of the Turkmen Regime, (New York: Routledge, 2009). Axundov, Fuad, Co-Chairs Against Azerbaijan, the UN General Assembly Against Co-Chairs, Region Plus, Sayı: 7, 1 Nisan Boonstra, Jon, The EU-Turkmenistan Energy Relationship: Difficulty or Opprtunity?, EDC2020 Policy Brief, Sayı: 5, Ekim Çolakoğlu, Selçuk, The New Concept of Turkmenistan s Foreign Policy, Journal of Turkish Weekly, 22 Mart Danış, Emin Emrah, The Future of the Azerbaijan-Turkmenistan-Turkey Energy Cooperation, Hazar Strateji Enstitüsü, 25 Haziran Fuller, Elizabeth, Can Turkey Remain Neutral, Radio Free Europe/Radio Liberty, 3 Nisan Fuller, E. Graham & J. Arquilla, The Intractable Problem of Regional Power, Orbis, Sonbahar Goble, A. Paul, Ankara Resists Russian Pressure, Radio Free Europe/Radio Liberty, 15 Mayıs Gürek, Hakan, Moskova da Ne İşiniz Var?, Milliyet, 7 Ekim Hoffman, Stanley, A New World and Its Troubles, Foreign Affairs, Cilt: 69, Sayı: 2, Sonbahar İbrahimov, Rovshan, Nabucco Pipeline: Increased Actuality, but Inertie in Realization I, The Journal of Turkish Weekly, 17 Şubat 2009, (http://www. turkishweekly.net/columnist/3101/nabucco-pipeline-increased-actuality-butinertie-in-realization-i-html). İbrahimov, Rovshan, Nabucco Pipeline: Increased Actuality, but Inertie in Realization II, The Journal of Turkish Weekly, 3 Mart 2009, (http://www. turkishweekly.net/columnist/3101/nabucco-pipeline-increased-actuality-butinertie-in-realization-ii-html). 19

20 Kamer KASIM Jackson, Alexander, The Implications of the Turkmenistan-Azerbaijan Dispute, Caucasian Review of International Affairs, Sayı: 42, 10 Ağustos Kasım, Kamer, The Nagorno-Karabakh Conflict From Its Inception to the Peace Process, Armenian Studies, Sayı: 2, Haziran-Temmuz-Ağustos Kasım, Kamer, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK, 2011). Kasım, Kamer, The Origins and Consequences of the Nagorno-Karabakh Conflict, Basic Principles for the Settlement of the Conflicts on the Territories of the GUAM States, Bakü, Nisan Kasım, Kamer, The Nagorno-Karabakh Conflict From its Inception to the Peace Process, Armenian Studies, Cilt: 1, Sayı: 2, Haziran-Temmuz-Ağustos Kasım, Kamer, 11 Eylül Sürecinde Kafkasya da Güvenlik Politikaları, Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları, Cilt: 1, Sayı: 1, Kasım, Kamer, İlham Aliyev in Ziyareti Seçimden Sonra İlk Durak Türkiye, USAK, 11 Kasım 2013, (http://www.usak.org.tr/kose_yazilari_det. php?id=2161&cat=323#.velz-_mueso). Kavkaza Vestnik, Turkmenistan, Azerbaijan and Turkey Bond, 3 Kasım 2014, (http://vestnikkavkaza.net/articles/politics/55761.html). Krauthammer, Charles, The Unipolar Moment, Foreign Affairs, Cilt: 70, Sayı: 1, Bahar Lütem, Ömer Engin, Protokollerin, İmzalandığı Gün İçi Boşaltıldı, USAK, 2 Aralık 2010, (http://www.usak.org.tr/myazdir.asp?id=1885). Mengi, Güngör, Gaz Kokusu, Sabah, 7 Ekim Muradova, Mina, Azerbaijani-Turkmen Disagreement Endangers Trans- Caspian Pipeline, CACI Analyst, 27 Haziran Naegele, Joylon, Caspian Oil Represents Challenge to the Straits, Radio Free Europe/Radio Liberty, 23 Haziran Oğan, Sinan, Yeni Global Oyun ve Hazar ın Statüsü, Turksam, 14 Şubat 2005,I (http://www.turksam.org/tr/a153.html). Papian, Ara, Papian: On the decision of the Constitutional Court of the Republic of Armenia, Armenian Weekly, 13 Ocak 2010, (http://www.armenianweekly. com/2010/01/13/papian-on-the-decision-of-the-constitutional-court-of-therepublic-of-armenia/). Peyrouse, Sebastien, Turkmenistan, Strategies of Power, Dilemmas of Development, (New York: M.E. Sharpe, 2011). 20

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ ÇELİK BORU İMALATÇILARI DERNEĞİ 2012 AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ 1. Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP)

Detaylı

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU DAĞLIK KARABAĞ SORUNU DAR ALANDA BÜYÜK OYUN ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Avrasya Araştırmaları Merkezi USAK RAPOR NO: 11-07 Yrd. Doç. Dr. Dilek M. Turgut Karal Demirtepe Editör Eylül 2011

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 27.12.2012 Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 000 Sinem KARADAĞ Gözde TOP Babasının denge siyasetini başarıyla yürüten İlham Aliyev, Azerbaycan ın bölgesel nitelikli

Detaylı

Kitap İncelemeleri / Book Reviews SOĞUK SAVAŞ SONRASI KAFKASYA

Kitap İncelemeleri / Book Reviews SOĞUK SAVAŞ SONRASI KAFKASYA OAKA Kitap İncelemeleri / Book Reviews SOĞUK SAVAŞ SONRASI KAFKASYA Kamer KASIM, Soğuk Savaş Sonrası Kafkasya, (Ankara: USAK Yayınları, 2009), 292 Sf., 16 TL, ISBN: 978-605-4030-21-7 Dr. M. Turgut DEMİRTEPE

Detaylı

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Ekonomik İşbirliği Teşkilat (EİT), üye ülkeler arasında yoğun ekonomik işbirliğinin tesis edilmesini amaçlayan bölgesel düzeyde bir uluslararası teşkilattır. Teşkilat, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

SIRA SAYISI: 643 TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ

SIRA SAYISI: 643 TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ YASAMA DÖNEMİ YASAMA YILI 24 4 SIRA SAYISI: 643 Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Sistemine İlişkin

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI (KARS, ARDAHAN, IĞDIR, AĞRI) T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 14-15 MAYıS 2012 2 1. Azerbaycan Cumhuriyeti SUNUM PLANı Ekonomik ve Sosyal Göstergeler Enerji Kaynakları

Detaylı

Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU 2 İPEK YOLU

Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU 2 İPEK YOLU Avrasya için Yeni Bir Fırsat: Tarihi İpek Yolu nun Yeniden Canlandırılması Hüseyin Erdem Avrasya Ticaret ve Sanayi Odaları 2. Zirve Toplantısı 28 Mayıs 2006 Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı Ocak 2008 TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Türkiye, başta Orta Doğu ve Hazar Havzası

Detaylı

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU Gökhan GÖMCÜ Kırşehir Yatırım Destek Ofisi 15.04.2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 1. Karayolu Taşımacılığı Karayolu taşımacılığı, başlangıç ve varış noktaları arasında aktarmasız

Detaylı

TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI EKİM 2007

TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI EKİM 2007 EKONOMİ TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI EKİM 2007 SARIKONAKLAR İŞ MERKEZİ C. BLOK D.16 AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE 02123528795-02123528796 www.turksae.com TÜRKİYE NİN ENERJİ SATRANCI Yirmi birinci yüzyılda ekonomik

Detaylı

Bağımsızlık Sonrası Dönemde Azerbaycan

Bağımsızlık Sonrası Dönemde Azerbaycan Azerbaycan ın bağımsızlığını kazandığı sırada yönetimde Sovyet yanlısı Muttalibov vardı ve Rusya dış politikada en önemli aktördü. Dolayısıyla da Karabağ sorunun çözümü için Rusya dan yardım beklenmekteydi

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

GİRİŞ. Anahtar kavramlar: Lojistik merkez, Kars, demir ipek yolu, kombine taşımacılık, enerji kaynakları, Avrupa, Çin, Orta Asya ve Kafkasya dır.

GİRİŞ. Anahtar kavramlar: Lojistik merkez, Kars, demir ipek yolu, kombine taşımacılık, enerji kaynakları, Avrupa, Çin, Orta Asya ve Kafkasya dır. LOJİSTİK MERKEZİNİN KARS TA KURULABİLİRLİĞİNE İLİŞKİN RAPOR GİRİŞ İki kutuplu sistem üzerine inşa edilen uluslararası ilişkiler teorileri, Soğuk Savaş sonrası dönemle birlikte yeni dünya düzenini açıklamakta

Detaylı

ULUDAĞ ÜNĠVERSĠTESĠ Ġ.Ġ.B.F. ULUSLARARASI ĠLĠġKĠLER BÖLÜMÜ HAYDAR ALĠYEV VAKFI TÜRKĠYE TEMSĠLCĠLĠĞĠ. BĠRĠNCĠ ULUDAĞ ULUSLARARASI ĠLĠġKĠLER KONFERANSI

ULUDAĞ ÜNĠVERSĠTESĠ Ġ.Ġ.B.F. ULUSLARARASI ĠLĠġKĠLER BÖLÜMÜ HAYDAR ALĠYEV VAKFI TÜRKĠYE TEMSĠLCĠLĠĞĠ. BĠRĠNCĠ ULUDAĞ ULUSLARARASI ĠLĠġKĠLER KONFERANSI ULUDAĞ ÜNĠVERSĠTESĠ Ġ.Ġ.B.F. ULUSLARARASI ĠLĠġKĠLER BÖLÜMÜ HAYDAR ALĠYEV VAKFI TÜRKĠYE TEMSĠLCĠLĠĞĠ BĠRĠNCĠ ULUDAĞ ULUSLARARASI ĠLĠġKĠLER KONFERANSI Güney Kafkasya da Güvenliğin Yeniden Değerlendirilmesi

Detaylı

TASAM TARAFINDAN DÜZENLENEN 6. ULUSLARARASI TÜRK-ASYA KONGRESİNDE SUNULAN TEBLİĞ: TÜRK DÜNYASININ ENTEGRASYONU (İstanbul, 7-8 Haziran 2012)

TASAM TARAFINDAN DÜZENLENEN 6. ULUSLARARASI TÜRK-ASYA KONGRESİNDE SUNULAN TEBLİĞ: TÜRK DÜNYASININ ENTEGRASYONU (İstanbul, 7-8 Haziran 2012) TASAM TARAFINDAN DÜZENLENEN 6. ULUSLARARASI TÜRK-ASYA KONGRESİNDE SUNULAN TEBLİĞ: TÜRK DÜNYASININ ENTEGRASYONU (İstanbul, 7-8 Haziran 2012) Protokolümüzün saygıdeğer mensupları, Sayın Başkan, Değerli katılımcılar,

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ömer Faruk Baykal* Türkiye, Pakistan, İran tarafından 1985 yılında kurulan Iktisadi İşbirliği Teşkilatı (EİT), üye ülkeler arasında

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı Ocak 2009 TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Türkiye, başta Orta Doğu ve Hazar Havzası

Detaylı

TÜRKMENİSTAN: HIZLA YÜKSELEN ÜLKE Günümüzde ülkede başarılı bir şekilde yürütülen ekonomi stratejisi ve uygulanan iç ve dış siyaset neticesinde

TÜRKMENİSTAN: HIZLA YÜKSELEN ÜLKE Günümüzde ülkede başarılı bir şekilde yürütülen ekonomi stratejisi ve uygulanan iç ve dış siyaset neticesinde TÜRKMENİSTAN: HIZLA YÜKSELEN ÜLKE Günümüzde ülkede başarılı bir şekilde yürütülen ekonomi stratejisi ve uygulanan iç ve dış siyaset neticesinde Türkmenistan Asya nın parlayan yıldızı olarak anılmaktadır.

Detaylı

ENERJİ POLİTİKALARI BAĞLAMINDA TÜRKİYE VE KAZAKİSTAN EKONOMİK İLİŞKİLERİ. Prof. Dr. Ersan ÖZ S.M.M.M. Selçuk GÜLTEN

ENERJİ POLİTİKALARI BAĞLAMINDA TÜRKİYE VE KAZAKİSTAN EKONOMİK İLİŞKİLERİ. Prof. Dr. Ersan ÖZ S.M.M.M. Selçuk GÜLTEN ENERJİ POLİTİKALARI BAĞLAMINDA TÜRKİYE VE KAZAKİSTAN EKONOMİK İLİŞKİLERİ Prof. Dr. Ersan ÖZ S.M.M.M. Selçuk GÜLTEN TÜRKİYENİN ENERJİ POLİTİKALARI Türkiye hem doğalgaz hem de petrol açısından dışarıya bağımlı

Detaylı

Türkiye ve Avrupa Birliği

Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkisi Avrupa Birliği 25 Mart 1957 tarihinde imzalanan Roma Antlaşması'yla Avrupa Ekonomik Topluluğu adı altında doğdu. Türkiye 1959 yılında bu topluluğun

Detaylı

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ 3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ Cumhuriyetin 1950 yılına kadar olan döneminde, doğru bir ulusal politika ile demiryolu ve denizyoluna ağırlık verilmiştir. leştirilen atılım sonunda, ülkenin

Detaylı

11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi, Ankara ve Atina nın Ortaklık başvurularını kabul etti.

11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi, Ankara ve Atina nın Ortaklık başvurularını kabul etti. ARAŞTIRMA RAPORU ÖZEL ARAŞTIRMA--AVRUPA BİRLİĞİ TÜRKİYE KRONOLOJİSİ 20/06/2005 1959 1963 1964 1966 1968 1970 1971 1972 1973 31 Temmuz: Türkiye, AET ye ortaklık için başvurdu. 11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi,

Detaylı

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Konu sayfa Pratik - 1 2-10 1 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

İKV DEĞERLENDİRME NOTU

İKV DEĞERLENDİRME NOTU 44 Aralık 2011 İKV DEĞERLENDİRME NOTU Dünden Bugüne Nabucco Projesi Çisel İLERİ İKTİSADİ KALKINMA VAKFI [Metni yazın] www.ikv.org.tr AB ve Türkiye nin Gözde Projesi Nabucco 2000 li yılların başında Baden-Wüttemberg

Detaylı

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri ĠSTANBUL ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ 10 Mayıs 2010 Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri Osman Z. Göksel BOTAġ BTC Proje Direktörü Nabucco

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 28 Nisan 2014 MALEZYA-TÜRKİYE STA VE VİZE ANLAŞMASI MALEZYA-TÜRKİYE İHRACAT KOMPOZİSYONU TÜRKİYE İHRACATI (2013) % MALEZYA İTHALATI (2013) 1 Motorlu

Detaylı

Kafkaslarda Barýþa Giden Yol Savaþtan mý Geçmeli?

Kafkaslarda Barýþa Giden Yol Savaþtan mý Geçmeli? Kafkaslarda Barýþa Giden Yol Savaþtan mý Geçmeli? Dr. Ali Asker (*) AGÝT Minsk Grubu = AGÝT Turizmi Son birkaç aydan beri Azerbaycan siyasi terminolojisine yeni bir terim dahil edilmiþtir: AGÝT Turizmi.

Detaylı

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Leyla Tavflano lu Çok sıklıkla Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan a gittiğim için olsa gerek beni bu oturuma konuşmacı koydular. Oraların koşullarını

Detaylı

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye 1944 Şikago/ICAO Sivil Havacılık Rejimi Avrupa Birliği Sivil Havacılık Düzenlemeleri - Tek Avrupa Hava Sahası I

Detaylı

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ AYLAR İTİBARIYLA TAŞINAN HAM PETROL MİKTARLARI (BİN VARİL) "Son 12 Ay" YIL AY IRAK- TÜRKİYE CEYHAN- KIRIKKALE BATMAN- DÖRTYOL 2011 Aralık 12.653 1.739 1.232 17.743 2011

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU 2015 ARALIK AYI SİYASİ GELİŞMELER GÜNCESİ. Hazırlayan: Yavuz Selim HAKYEMEZ

RUSYA FEDERASYONU 2015 ARALIK AYI SİYASİ GELİŞMELER GÜNCESİ. Hazırlayan: Yavuz Selim HAKYEMEZ RUSYA FEDERASYONU 2015 ARALIK AYI SİYASİ GELİŞMELER GÜNCESİ Hazırlayan: Yavuz Selim HAKYEMEZ 1 Aralık Rusya'da 44 üniversite ve yüksek eğitim kurumu, Türkiye ile akademik ilişkileri dondurdu. ülkenin Dışişleri

Detaylı

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Siyasi İşler Başkanlığı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 - Reform İzleme Grubu nun (RİG) 20. Toplantısı, Devlet Bakanı ve Başmüzakerecimiz

Detaylı

GÜRCİSTAN ULUSAL GÜVENLİK KONSEPTİ

GÜRCİSTAN ULUSAL GÜVENLİK KONSEPTİ GÜRCİSTAN ULUSAL GÜVENLİK KONSEPTİ 1. Gürcistan Parlamentosu nca 23 Aralık 2011 tarihinde 3 ret oyuna karşılık 111 kabul oyuyla yeni Ulusal Güvenlik Konsepti Belgesi onaylanmıştır. Onaylanan yeni belge

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

Rusya Federasyonu nun Azerbaycan İle İlişkileri

Rusya Federasyonu nun Azerbaycan İle İlişkileri B. Canar, Cilt: 2, Sayı: 1, ss. 21-38, Bahar 2012 Rusya Federasyonu nun Azerbaycan İle İlişkileri Burçin CANAR Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü burcincanar@yahoo.com Özet Bu çalışma, ikinci

Detaylı

Uluslararası Demiryolu Taşımacılığında Türkiye nin Yeri Hacer Uyarlar UTİKAD

Uluslararası Demiryolu Taşımacılığında Türkiye nin Yeri Hacer Uyarlar UTİKAD Uluslararası Demiryolu Taşımacılığında Türkiye nin Yeri Hacer Uyarlar UTİKAD 10.09.2015 UTİKAD Türk Taşımacılık ve Lojistik Sektörünün Çatı Kuruluşu Temsil ve Organizasyonlar Eğitim ve Yayınlar Projeler

Detaylı

Ayşegül DEDE / Etüd Araştırma Servisi / Uzman 2009 YILI TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ GENEL DEĞERLENDİRME

Ayşegül DEDE / Etüd Araştırma Servisi / Uzman 2009 YILI TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ GENEL DEĞERLENDİRME Ayşegül DEDE / Etüd Araştırma Servisi / Uzman 2009 YILI TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ GENEL DEĞERLENDİRME 2009 yılı, Türkiye-AB ilişkileri için son derece önemli bir dönüm noktasıdır. 2008 yılı AB açısından verimli

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER Türkmenistan da Siyasal Rejimin Geleceği: İç ve Dış Dinamikler Açısından Bir Değerlendirme Yazar: Haluk ALKAN Özet: Türkmenistan, çok yönlü özelliklere sahip bir ülkedir. Sahip

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, TPQ yla gerçekleştirdiği özel söyleşide Rusya ile yaşanan gerginlikten Ukrayna nın

Detaylı

Türkiye, Afganistan ve Pakistan arasında Ekonomik İşbirliği için İSTANBUL FORUMU

Türkiye, Afganistan ve Pakistan arasında Ekonomik İşbirliği için İSTANBUL FORUMU Kuruluşu: Türkiye, Afganistan ve Pakistan arasında Ekonomik İşbirliği için İSTANBUL FORUMU - 2007 yılı Nisan ayında, Türkiye-Afganistan ve Pakistan Devlet Başkanları Zirvesi esnasında TOBB a yapılan çağrı

Detaylı

Suriye nin Kaderi Dünya nın Kaderini Belirleyecek - 1

Suriye nin Kaderi Dünya nın Kaderini Belirleyecek - 1 12 Kasım 2015 Suriye nin Kaderi Dünya nın Kaderini Belirleyecek - 1 Devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı G20 Zirvesi, 15-16 Kasım tarihleri arasında Antalya da toplanacak. Asıl gündem maddesi küresel

Detaylı

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI KAPAK DOSYASI Rusya nın Enerji İbresi Çin i Gösteriyor Altay ATLI Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi üye ülkeler arasında imzalanan çok sayıda ikili anlaşmaya

Detaylı

Avrasya İncelemeleri Dergisi (AVİD), II/1 (2013), 65-84. BORU HATTI PROJELERİNİN HAZAR HAVZASI JEOPOLİTİK VE JEOEKONOMİSİNDEKİ ROLÜ Faysal KÖTEN *

Avrasya İncelemeleri Dergisi (AVİD), II/1 (2013), 65-84. BORU HATTI PROJELERİNİN HAZAR HAVZASI JEOPOLİTİK VE JEOEKONOMİSİNDEKİ ROLÜ Faysal KÖTEN * Avrasya İncelemeleri Dergisi (AVİD), II/1 (2013), 65-84 BORU HATTI PROJELERİNİN HAZAR HAVZASI JEOPOLİTİK VE JEOEKONOMİSİNDEKİ ROLÜ Faysal KÖTEN * Özet Sovyetler Birliği nin yıkılmasından sonra Hazar bölgesinde

Detaylı

SIRA SAYISI: 679 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

SIRA SAYISI: 679 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ YASAMA DÖNEMİ YASAMA YILI 24 5 SIRA SAYISI: 679 Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Arasında Üçüncü Taraf Maliyet Paylaşımı Anlaşmasının

Detaylı

25 Mayıs 2007. Türkiye-ABD Ekonomik Ortaklık Komisyonu III. Toplantısı Eylem Planı

25 Mayıs 2007. Türkiye-ABD Ekonomik Ortaklık Komisyonu III. Toplantısı Eylem Planı 25 Mayıs 2007 Türkiye-ABD Ekonomik Ortaklık Komisyonu III. Toplantısı Eylem Planı Türkiye-ABD Ekonomik Ortaklık Komisyonu (EOK) Üçüncü Toplantısı, 8-9 Şubat 2007 tarihlerinde İstanbul ve Ankara da gerçekleştirilmiştir.

Detaylı

ABD İLE İLİŞKİLERDE YENİ DÖNEM: MODEL ORTAKLIK

ABD İLE İLİŞKİLERDE YENİ DÖNEM: MODEL ORTAKLIK DIŞ POLİTİKA ABD İLE İLİŞKİLERDE YENİ DÖNEM: MODEL ORTAKLIK NİSAN 2009 SARIKONAKLAR İŞ MERKEZİ C. BLOK D.16 AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE 02123528795-02123528796 www.turksae.com ABD İLE İLİŞKİLERDE YENİ DÖNEM:

Detaylı

HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN)

HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN) TESPAM AYLIK ÜLKE / BÖLGE RAPORLARI MAYIS 2016 HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN) OĞUZHAN AKYENER GİRİŞ Hazar Coğrafyasında düşen petrol fiyatları sektörü ve yeni

Detaylı

Enerji Politikalar aç s ndan Karadeniz Bölgesi

Enerji Politikalar aç s ndan Karadeniz Bölgesi Enerji Politikalar aç s ndan Karadeniz Bölgesi Prof. Dr. Werner Gumpel Avrupa Birliği ülkelerinin enerji politikasındaki durumları bilinmektedir: Bu ülkelerin enerji rezervleri kömür ve hidrokarbon ihtiyacını

Detaylı

ROMANYA İLE KARADENİZ DE DENİZCİLİK ALANINDA İŞBİRLİĞİ

ROMANYA İLE KARADENİZ DE DENİZCİLİK ALANINDA İŞBİRLİĞİ ROMANYA İLE KARADENİZ DE DENİZCİLİK ALANINDA İŞBİRLİĞİ ROMANYA İLE KARADENİZ DE DENİZCİLİK ALANINDA İŞBİRLİĞİ Bilindiği gibi Romanya ülkemiz ticaretinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır.bununla birlikte

Detaylı

ENDONEZYA ÜLKE RAPORU 23.03.2016

ENDONEZYA ÜLKE RAPORU 23.03.2016 ENDONEZYA ÜLKE RAPORU 23.03.2016 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Endonezya ya ihracat yapan 45 firma bulunmaktadır. 31.12.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP)

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Kurtuluş Aykan* Küresel mali krizin ortaya çıkardığı en önemli gerçek, ekonomik sorunların bundan böyle artık tek tek ülkelerin

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış Politika Forumu Orta Asya Güvenliği, Bölgesel Örgütler ve Türkiye nin Rolü başlıklı konferans düzenleyecek

TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış Politika Forumu Orta Asya Güvenliği, Bölgesel Örgütler ve Türkiye nin Rolü başlıklı konferans düzenleyecek 08 Mayıs2006 TS/BAS-BÜL/06-31 TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış Politika Forumu Orta Asya Güvenliği, Bölgesel Örgütler ve Türkiye nin Rolü başlıklı konferans düzenleyecek TÜSİAD-Boğaziçi Üniversitesi Dış

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Sina Baydur UTMK Başkan Vekili Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Sina BAYDUR UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi,

Detaylı

TÜRKSOY ÜYESİ ÜLKELER UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLARI İKİNCİ TOPLANTISI ÇALIŞMA RAPORU

TÜRKSOY ÜYESİ ÜLKELER UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLARI İKİNCİ TOPLANTISI ÇALIŞMA RAPORU TÜRKSOY ÜYESİ ÜLKELER UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLARI İKİNCİ TOPLANTISI ÇALIŞMA RAPORU (16 17 Eylül 2011, Kazan, Tataristan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu) Tataristan Cumhuriyeti (RF) Kültür Bakanlığı ve Uluslararası

Detaylı

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM Türk Dünyası, Türk milletine mensup bireylerin yaşamlarını sürdürdüğü ve kültürlerini yaşattığı coğrafi mekânın tümünü ifade eder. Bu coğrafi mekân içerisinde Türkiye, Malkar Özerk,

Detaylı

S rat Köprüsünden Geçen Stratejik Müttefiklik: Azerbaycan-Türkiye liflkileri

S rat Köprüsünden Geçen Stratejik Müttefiklik: Azerbaycan-Türkiye liflkileri S rat Köprüsünden Geçen Stratejik Müttefiklik: Azerbaycan-Türkiye liflkileri Prof. Dr. Elhan NURİYEV* Cumhurbaşkanı İlham Aliyev in 6 Haziran 2008 de Bakü de büyükelçiler toplantısında açıklamış olduğu

Detaylı

Türkiye-Azerbaycan Ekonomik liflkilerinde Güncel Geliflmeler

Türkiye-Azerbaycan Ekonomik liflkilerinde Güncel Geliflmeler Türkiye-Azerbaycan Ekonomik liflkilerinde Güncel Geliflmeler Elhan ŞAHİNOĞLU* Azerbaycan bağımsızlığını kazandığı 1990 lı yılların başında ağır bir ekonomik kriz sürecinden geçmiştir. SSCB nin dağılması

Detaylı

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - III. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - III. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş Ders - III Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ Giriş Taşıma, taşınacak eşyanın bir başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki fiziksel hareketi

Detaylı

HAZAR HAVZASI NDA ENERJİ DİPLOMASİSİ Energy Diplomacy in the Caspian Basin

HAZAR HAVZASI NDA ENERJİ DİPLOMASİSİ Energy Diplomacy in the Caspian Basin HAZAR HAVZASI NDA ENERJİ DİPLOMASİSİ Energy Diplomacy in the Caspian Basin Aslıhan P. TURAN Özet: Enerji devletlerin dış politikalarında belirleyici faktörlerden biridir. Orta Doğu nun istikrarsız yapısı,

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 6 Kitabın Adı Türkiye de Dış Politika Editör İbrahim KALIN Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-27-3 BBaskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık

Detaylı

Тurkic Weekly (27) (11-17 Nisan)

Тurkic Weekly (27) (11-17 Nisan) Тurkic Weekly 2016 15 (27) (11-17 Nisan) Turkic Weekly, Sizi Türk dünyasındaki son gelişmelerin nabzını tutmanıza yardımcı olacak haber kaynağıdır. Turkic Weekly, Türk dili konuşan ülkelerde cereyan eden

Detaylı

KAZAKİSTAN - AZERBAYCAN ELEKTRİK-ELEKTRONİK SEKTÖREL TİCARET HEYETİ DEĞERLENDİRME RAPORU

KAZAKİSTAN - AZERBAYCAN ELEKTRİK-ELEKTRONİK SEKTÖREL TİCARET HEYETİ DEĞERLENDİRME RAPORU KAZAKİSTAN - AZERBAYCAN ELEKTRİK-ELEKTRONİK SEKTÖREL TİCARET HEYETİ DEĞERLENDİRME RAPORU Ülkemiz ile Kazakistan ve Azerbaycan arasındaki ticari ilişkilerin gelişmesi amacıyla 25 Ekim - 31 Ekim 2014 tarihleri

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Oğuzhan KAYA TKHK Kaynak Geliştirme Daire Başkanlığı khk.kaynakgelistirme@saglik.gov.tr www.tkhk.gov.tr Slayt1/28 Bakanlığımızın 2013-2017

Detaylı

10 Ağustos. Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Yazılı Medya Araştırması. 18 Ağustos 2014. 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması

10 Ağustos. Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Yazılı Medya Araştırması. 18 Ağustos 2014. 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması 10 Ağustos Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Yazılı Medya Araştırması 18 Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER 1. SUNUŞ... 3 2. ADAYLAR HAKKINDA ÇIKAN HABERLER NASIL SUNULDU?... 3-4 2.1 HABERLERİN ADAYLARA GÖRE DAĞILIMI...

Detaylı

ANKARA FORUM (Bilgi Notu)

ANKARA FORUM (Bilgi Notu) ANKARA FORUM (Bilgi Notu) 21 Aralık 2010 Kronoloji (1) 19-20 Kasım 2003 M. Rifat Hisarcıklıoğlu, İsrail Başbakan Yardımcısı Ehud Olmert ve Filistin Başbakanı Ahmet Kurey ile Filistin Odalar Birliği Başkanıyla

Detaylı

ULUSLARARASI SEMPOZYUM 100. YILINDA TÜRK ERMENİ İLİŞKİLERİNİN YARINI, ADİL HAFIZA VE NORMALLEŞME

ULUSLARARASI SEMPOZYUM 100. YILINDA TÜRK ERMENİ İLİŞKİLERİNİN YARINI, ADİL HAFIZA VE NORMALLEŞME ULUSLARARASI SEMPOZYUM 100. YILINDA TÜRK ERMENİ İLİŞKİLERİNİN YARINI, ADİL HAFIZA VE NORMALLEŞME 14-15 Mayıs 2015, Marmara Üniversitesi, Haydarpaşa Yerleşkesi Bilimsel Komite Prof. Dr. Süleyman Beyoğlu

Detaylı

TANAP Hazar Gazını Avrupa ya Taşıyan Atılım Projesi

TANAP Hazar Gazını Avrupa ya Taşıyan Atılım Projesi TANAP Hazar Gazını Avrupa ya Taşıyan Atılım Projesi Gulmira Rzayeva Enerji Uzmanı Giriş Petrol stratejisinin başarıyla hayata geçirilmesinin ardından Azerbaycan, gaz ihracat politikası ile ilgili stratejik

Detaylı

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor!

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Çin ABD savaşı kızışıyor. AB ile TTIP görüşmelerini sürdüren ABD`nin, TPP`yi olumlu sonuçlandırarak, Çin`in bölgede artan etkinliğini dengelemek açısından

Detaylı

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Hollanda İlişkileri; Fırsatlar ve Riskler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

AZERBAYCAN-GÜRCİSTAN-TÜRKİYE Bölgesel İşbirliğinin Başarı Örneği

AZERBAYCAN-GÜRCİSTAN-TÜRKİYE Bölgesel İşbirliğinin Başarı Örneği March 2015 03 AZERBAYCAN-GÜRCİSTAN-TÜRKİYE Bölgesel İşbirliğinin Başarı Örneği Kafkasya, Sovyetler Birliği nin çöküşü sonrasında uluslararası politikanın gündeminde sürekli olarak çatışma ve rekabetle

Detaylı

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Prof. Dr. Ýlter TURAN

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Prof. Dr. Ýlter TURAN TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR Prof. Dr. Ýlter TURAN 63 TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR GÝRÝÞ Prof. Dr. Ýlter TURAN Türk-Rus iliþkileri tarih boyunca rekabetçi bir zeminde geliþmiþ,

Detaylı