REJYONEL İNTRAVENÖZ ANESTEZİDE PRİLOKAİNE DEKSMEDETOMİDİN İLAVESİNİN ETKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "REJYONEL İNTRAVENÖZ ANESTEZİDE PRİLOKAİNE DEKSMEDETOMİDİN İLAVESİNİN ETKİLERİ"

Transkript

1 T.C. Sağlık Bakanlığı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi I. Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği Klinik Şefi: Uz. Dr. Zuhal ARIKAN REJYONEL İNTRAVENÖZ ANESTEZİDE PRİLOKAİNE DEKSMEDETOMİDİN İLAVESİNİN ETKİLERİ ( Uzmanlık Tezi ) Dr. Hacer Yeter İstanbul 2007

2 ÖNSÖZ Uzmanlık eğitimim süresince, bilgi ve deneyimlerinden yararlandığım, desteğini ve şefkatini hep hissettiğim değerli hocam I. Anesteziyoloji ve Reanimasyon Klinik Şefi Dr. Zuhal ARIKAN a, Bilgi ve tecrubelerinden faydalandığım II. Anesteziyoloji ve Reanimasyon Klinik Şefi Dr. Serhan ÇOLAKOĞLU na, Tezimin her aşamasında ve ihtisasım süresince sabrı ve hoşgörüsüyle her zaman yanımda olan Dr. Hüsnü SÜSLÜ ye, Uzmanlık eğitimime katkılarından dolayı klinik şef yardımcımız Dr. Tamer KUZUCUOĞLU na, Eğitimimin her aşamasında bilgi ve deneyimlerinden faydalandığım Dr. Yaman ÖZYURT, Dr.Gülten ARSLAN, Dr. Hakan ERKAL, Dr. Feriha TEMİZEL e İhtisasım süresince bilgilerini bizimle paylaşan ve destek olan II. Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği şef yardımcıları, başasistanları ve uzmanlarına, Yoğun çalışma temposunda beraber zevkle çalıştığım, dostluk ve yardımlarını esirgemeyen tüm asistan arkadaşlarıma, Anestezi teknisyenlerine ve yoğun bakım ekibine, Beni bugünlere getiren ve hep yanımda hissettiğim, varlıklarıyla bana sonsuz destek veren canım aileme, Sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Dr. Hacer YETER İstanbul- 2007

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ.. 1 GENEL BİLGİLER.. 2 MATERYAL ve METOD. 24 BULGULAR TARTIŞMA 53 SONUÇ ÖZET.. 64 KAYNAKLAR... 65

4 GİRİŞ ve AMAÇ Çeşitli cerrahi girişimler esnasında uygulanan rejyonel anestezi yöntemleri her geçen gün daha güncel hale gelmektedir. Rejyonel anestezi peroperatif ve özellikle postoperatif dönemde analjezi sağlaması, peroperatif morbiditeyi ve postoperatif hastanede kalış süresini azaltması ve maliyeti düşürmesi açısından da uygun vakalarda genel anesteziye göre tercih sebebi olmaktadır (1). Rejyonel anestezi yöntemlerinden biri olan, Rejyonel İntravenöz Anestezi (RİVA), ilk olarak 1908 yılında Karl Agust Bier tarafından tanımlanmış, 1931 de Morrison, 1963 de Holmes tarafından modifiye edilerek güncellik kazandırılmıştır. Özellikle üst ekstremitede olmak üzere ekstremite cerrahisinde gerek güvenilirliği, gerekse tekniğin kolaylığı nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır (1-4). Ancak RİVA da kullanılan lokal anestezik hacminin yüksek olması, turnike açıldıktan sonra analjezinin kısa sürmesi gibi dezavantajları nedeniyle; bu tekniği geliştirmek amacıyla son yıllarda lokal anesteziklere adjuvan ilaçlar ilave edilmektedir. Bu amaçla morfin, meperidin, fentanil, ketamin, antihistaminikler, kas gevşeticiler, nonsteroid antienflamatuar ajanlar, deksametazon ve klonidin ilavesi ile yapılan çalışmalar mevcuttur (5-16). Çalışmamızda, RIVA yöntemi kullanımında % 0.5 prilokaine deksmedetomidin ekleyerek perioperatif anestezi ve analjezi kalitesinin artırılması üzerine etkilerinin araştırılmasını amaçladık. 1

5 GENEL BİLGİLER 150 yılı aşkın bir geçmişe sahip olan anesteziyoloji bilimi özellikle son yıllarda büyük bir aşama göstermiştir. Bu tarihçe içinde genel ve rejyonel anestezi gelişmelerini sürdürmüş, genel anestezi tekniklerindeki hızlı ilerlemenin olduğu dönemlerde genel anestezi tercihi ağırlık kazanmıştır. Daha sonraki yıllarda genel anestezinin yan etki ve komplikasyonları daha geniş olarak araştırılıp kanıtlanınca, rejyonel anestezi teknikleri 1970 li yıllarla birlikte tekrar güncelleşmiş ve Anesteziyoloji içinde hak ettiği yeri almıştır. Rejyonel anestezi ve genel anestezinin birbirinin alternatifi değil, bütünün ayrılmaz parçaları olduğu sonucuna varılmıştır (4). Rejyonel anestezi vücudun anatomik bir bölgesinin sinir dokusunda iletimi bloke edebilecek özellikte bir kimyasal ajan ile sinir iletisinin ve ağrı duyusunun ortadan kaldırılması olarak tarif edilebilir (1). REJYONEL ANESTEZİNİN SINIFLAMASI Rejyonel Anestezi aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir: a-topikal anestezi: Etki etmesi beklenen ajanın cilt veya müköz membran yüzeyine uygulanmasıdır. b-infiltrasyon bloğu: Anestezik ajanın kesi yapılacak doku içine enjekte edilerek uygulanmasıdır. c-alan bloğu: Cerrahın opere edeceği sahanın çevresindeki doku içine lokal anesteziklerin enjekte edilmesi tekniğidir. d-iletim (Conduction) Anestezisi: Sıklıkla rejyonel anestezi şeklinde kullanılır. Anestezik solüsyonun sinir boyunca veya belli sinirlerce innerve edilen vücut bölgesi içine motor ve duysal innervasyonu kesecek tarz ve miktarda uygulanmasıdır. Bunlar içinde: 1- Sinir Blokları (minör, majör sinir blokları ve pleksus blokları) 2- Santronöroaksis Blokları (spinal anestezi, epidural anestezi, kaudal anestezi) 3- İntravasküler lokal anesteziklerle rejyonel blok (rejyonel intravenöz ve rejyonel intraarteriyel anestezi (1, 4) 2

6 REJYONEL İNTRAVENÖZ ANESTEZİ (RİVA) İskemik turnike uygulanmış bir ekstremitenin venöz sistemi içine anestezik madde verilerek sinir iletisi ve ağrı duyusunun ortadan kaldırılmasına RİVA (Rejyonel İntravenöz Anestezi) denir. Kullanılan ajan dokuda kalıcı hasar oluşturmadan, geçici fonksiyonel bozulma yapmalıdır. Yöntem; basit ve hızlı etkilidir. Teknik başarısızlık oranı düşüktür ve yüksek güvenilirlik derecesine sahiptir (1). RİVA nın üst ve alt ekstremitelerin cerrahisinde kısa süreli ameliyat için uygun bir teknik olduğu bilinmektedir (17). Tarihçesi İlk kez 1908 yılında Berlin Üniversitesinde cerrahi Profesörü olan Karl Agust Bier tarafından tanımlanmıştır. Fakat tekniğin uygulamasının zor olması nedeniyle çok ilgi görmemiştir. Bier tekniğinde üst ekstremitenin proksimalinden ve cerrahi bölgenin distalinden lastik bir turnike sarılmış ve sonrasında iki turnike arasındaki bölgeden infiltrasyon anestezisi ile superfisiyal bir ven açığa çıkartılarak ve buraya yönü perifere doğru olacak şekilde kanül yerleştirilmiştir (2). Daha sonra %0,25 veya %0,5 lik prokainden üst ekstremite için 100 ml, alt ekstremite için 150 ml enjekte edilmiş ve bazı olgularda turnikenin açılması sonrasında toksik sonuçlar izlenmiştir. Bu raporunda Bier, iki turnike arasındaki bölgede cerrahiyi hemen başlatacak kadar hızla gelişen ve turnikenin distalindeki bölgede ise 15 dk. sonra oluşan anestezik etki tanımlanmıştır. Aynı yıl Ransohoff bu metodu intraarteriyel ajan kullanılarak uygulanmıştır (18) yılında perkutan brakial pleksus bloğunun gelişmesi ve Bier in tekniğinden daha kolay ve emniyetli olması bu tekniğe gölge düşürmüştür (2) yılında Morrison, Bier bloğunu modifiye ederek tekrar gündeme getirmiştir. Bu metodda tek bir turnike ve vene takılmış bir perkutan kanüle ihtiyaç duyulmuş; RİVA nın etkisinin lokal anesteziklerin majör sinir gövdeleri ve sinir flamentlerinin uç kısımlarına direkt etkisi ile oluştuğunu bildirilmiştir (2) 3

7 1935 yılında Leriche, intravenöz lokal anestezikleri çeşitli vasküler bozuklukların tedavisinde, ilerleyen arteritlerde, Reynaud Sendromuna bağlı ağrıların giderilmesinde kullanmıştır (1). Bu teknik 1963 yılında Holmes in %0,5 lidokain kullanımına kadar sessiz kalmıştır. Holmes yayınladığı çeşitli makalelerle bu tekniği tekrar güncel hale getirmiştir. Holmes modifikasyonunda kan basıncı değişiklikleri, kolun kaldırılarak veya Esmarch bandajla kanının dikkatlice nasıl boşaltılacağı ve pnömotik turnikenin kullanımı hakkında bilgi vermiştir. Ayrıca subkutan bant tarzında lokal anestezik enjeksiyonu ile veya çiftli pnömotik turnike ağrısının önlenileceğini yayınlamıştır (2). Kullanım Alanları ve Endikasyonları RİVA üst ekstremitede dirsek altı ve el bileği, alt ekstremitede diz altı bölgede 60 dakikayı geçmeyecek uygulamalar için uygundur (19). Özellikle turnike uygulanması gereken üst ekstremitedeki el ve ön kol cerrahisinde tercih edilmektedir. El ve önkolda % 95 den fazla olguda yeterli bir analjezi ve kas gevşemesi oluşturmaktadır. Özellikle dirseğin distalindeki açık ve kapalı işlemler için uygundur (20). Tendon operasyonları, el apseleri, yabancı cisimler, cilt yaralanmaları, Colles kırığı, ayak amputasyonu gibi vakalarda kullanılabilir. Yaşlı hastalar, uyumlu çocuklar, ASA değerlendirmesi I-III olan hastalarda güvenle kullanılabilir (1). Kontrendikasyonları ASA değerlendirmesi IV olan hastalar, şuuru kapalı veya kooperasyon kurulamayan hastalar, malnütrisyonlu ve debil hastalar, karaciğer yetmezliği olan hastalar, Periferik vasküler hastalığı (Reynaud sendromu, skleroderma ) orak hücreli anemi gibi iskemi ile tetiklenebilecek hastalıklar, nöromüsküler hastalıklar (Miyastenia Gravis), dekompanse kalp yetmezliği olanlar ile lokal anesteziklere duyarlılığı olan hastalarda RİVA uygulanmamalıdır (1, 19). 4

8 Teknik Tüm diğer rejyonel anestezi metodlarında olduğu gibi, hastanın genel anestezi öncesinde olduğu şekilde açlık süresini tamamlamış olması gerekir. Premedikasyon uygulamasında, kullanılacak ilaç hastanın anksiyetesini gidermek için olabileceği gibi sedasyon amacıyla kullanılabilir (1, 4). Operasyon uygulanacak ekstremitede venöz kanülasyon gerçekleştirilir. Bunun için seçilecek ven distalde ve operasyon bölgesine yakın olmalıdır. Bulunamadığı taktirde ön kolda, hatta antekubital fossadaki venler de kullanılabilir ancak bu durumda anestezinin yer yer tutmadığı görülebilmektedir (4). Venöz kanülasyon, gerçekleştirilip, tespiti yapılır. Diğer bir ekstremiteden de başka bir venöz kanülasyon, intravenöz ilaç uygulamaları için hazır bulundurulur. Turnike humerus veya femur üzerine yerleştirilir (21). Ekstremitenin kanının boşaltılması ile daha etkin blok sağlanabileceğinden; turnikenin şişirilmesinden önce geleneksel olarak bir Esmarch bandaj, ekstremitenin distalinden proksimaline doğru sıkıca sarılır. Esmarch bandajın sarılmasının ağrılı olabileceği durumlarda ise basitçe ekstremite yukarı kaldırılır ve bu dönemde sn. brakial veya femoral arterin üzerine bası yapılabilir.bu şekilde venöz sistemden kan direne olurken arteriyel dolum da kısmen önlenmiş olur. Yerleştirilmiş olan turnike sistolik arter basıncının üzerinde bir basınca (oklüzyon basıncı) kadar şişirilir (1, 22). Bu basınç değeri geleneksel olarak sistolik arter basıncının 100 mmhg üzeri veya üst ekstremitede en az 250 mmhg ve alt ekstremitede 300 mmhg veya sistolik arter basıncının iki katı olacak şekilde seçilmektedir (4, 21). Turnike şişirildikten sonra Esmarch bandaj çıkarılıp, turnike şişirilmiş halde iken hazır bulunan venöz kanül vasıtasıyla lokal anestezik ajan üst ekstremitede ml. ve alt ekstremitede ml. hacimde, yavaş olarak, boşaltılmış venöz sistem içine enjekte edilir. Analjezi lokal anesteziğin etki süresiyle bağlantılı olarak genelde 10 dakika içinde oluşur. Cerrahi analjezi ve anestezi sağlandıktan sonra operasyon gerçekleştirilir. Cerrahinin bitimini takiben turnikenin açılıp dolaşımın tekrar sağlanması aşamasına gelinir (1). Turnike, tekniğine uygun metotla, lokal anesteziğin ani dolaşıma karışıp toksik etki oluşturmamasına dikkat edilerek indirilir. Bier orijinal makalesinde lokal 5

9 anesteziğin toksik sistemik düzeylere ulaşmasını engellemek amacıyla aralıklı turnike indirilmesini önermektedir (23). Turnikenin daha planlı siklik aralıklı teknikle aşağıdaki gibi indirilmesi de önerilmektedir (24, 25): 1. Turnike basıncının sıfıra kadar indirilmesi ve tekrar hızlı şişirilmesi dk. sonra, ikinci kez 10 saniyelik bir süre için, basınç sıfır olacak şekilde indirilmesi ve tekrar şişirilmesi dk.sonra, 30 saniyelik süre için turnike basıncı sıfır olacak şekilde kafın indirilmesi ve tekrar şişrilmesi dk.sonra, turnike basıncı sıfır olacak şekilde turnikenin indirilmesi. Turnikenin indirilmesini takiben normal duyular hızla geri döner. Lokal anesteziğin sistemik dolaşıma karışmasına bağlı olarak gelişebilecek yan etkilerinin gözlenmesinin ardından işlem tamamlanmış olur (4). Arteryel Turnike 1873 te Esmarch, Esmarch bandajını ve 1904 te Cushing pnömotik turnikeyi kullanmışlardır. RİVA için olduğu kadar cerrahide kansız ameliyat sahası sağlamak amacıyla da turnike kullanılır. Bu şekilde kan kaybı önlenmiş ayrıca anatomik yapıların daha rahat görülmesi sağlanmış olur (4) Esmarch kullanılan ilk turnikedir. Lastik bant şeklindeki turnike ekstremite üzerine bir çok kereler dolandırılarak distalden proksimale doğru sarılır. Esmarch turnikenin birincil dezavantajı oluşturulan yüksek basınçlardır mmhg üzerine çıkabilen yüksek basınçlar gözlenmiştir (4). Ayrıca, cilt üzerinde bandajın döndürülerek sarılması sırasında cilt travmaya maruz kalabilir. Genelde Esmarch bandajın bu dezavantajları göz önüne alınarak, tek başına turnike amaçlı kullanılması terk edilmiş olup sadece ekstremiteyi boşaltmak amacıyla kullanıma devam edilmektedir (4, 26). Pnömotik turnike ile ekstremiteye uygulanan basınç manometre vasıtasıyla görülebilmekte ve çok yüksek basınçlara çıkılması bu şekilde önlenebilmektedir (4). Çift kaflı pnömotik turnike kullanımı, turnike ağrısı açısından EMLA krem veya turnike altına halka şeklinde uygulanan subkutan sinir bloğundan daha etkilidir (24). 6

10 Turnike Basıncı Turnike kullanılmasındaki amaç, kansız bir cerrahi saha sağlamak veya lokal anesteziğin sistemik dolaşıma katılımını engellemek olduğundan kaf basıncının arteryel ve venöz kan kaçağını önleyecek kadar yüksek olması gerekir. Uygulanacak basınç, arteryel kan geçişini önleyecek ve hemostasisi bozmayacak en düşük değerde olmalıdır. Bu basınç değerine oklüzyon basıncı denilmektedir. Oklüzyon basıncının ölçümünde kan akımının durması, arteriyel nabzın palpe edilememesi, pulse oksimetre veya Doppler kullanımı ile teyit edilebilir (24-26). Hemostasisi sağlayacak minimum turnike basıncı çeşitli faktörlere dayanır: 1- Ekstremite boyutu: Uyluk üzerinde koldakinden daha yüksek basınçlara ihtiyaç duyulur. Çünkü, alttan geçen arterleri komprese edecek cilt dokusu daha fazladır (1, 4). 2- Kaf tipi ve kaf genişliği: Kafın genişliği arttıkça kanın akımını engellemek için gerekli olan kaf basıncı azalır.geniş kaf ile doku kompresyonunun iletilmesi daha iyi sağlanır. Özellikle alt ekstremite için 7 cm lik kaflar tercih edilmelidir (4, 27). 3- Periferik vasküler durum: Yüksek kaf basınçları özellikle hipertansif ve elastikiyeti bozulmuş kalsifiye damarları olan hastalarda gerekli olabilir (26). 4- İntraoperatif sistolik kan basınç aralığı: Labil kan basıncına sahip hastalarda sistolik kan basıncının yükseldiği dönemler için daha yüksek kaf basınçları gerekebilir. Kol için bazal sistolik basıncının üzerine ilave mmhg, bacakta mmhg lık turnike basıncının arttırılması yeterli olabilmektedir (26-28). Turnike Zamanı Bir ekstremiteye RİVA uygulanabilmesi için gerekli olan iskemik turnikenin minimum ve maksimum kullanım sürelerinden söz edilir. Minimum süre: Riva da turnike kullanımında dakikalık minimum süre önerilmektedir (24). Burada amaç sistemik toksisiteyi engellemektir. İskemik kolda 7

11 %0.5 lik lidokainden mg/kg kullanımını takiben 5.dakikada turnike açıldıktan sonra 4-6 µgr/ml venöz lidokain düzeyleri elde edilmiştir (25). Halbuki, 3 mg/kg dozda lidokain uygulamasını takiben 45 dk. sonra turnike açıldığında "peak" plazma lidokain düzeyleri 1.5 µg/ml düzeylerinde bulunmuştur (1). Maksimum süre: Turnike iskemisi ve sinir kompresyonu açısından henüz anlaşmaya varılmış kesin değer yoktur. Literatürde uygulanan maksimum güvenli turnike süresi 1-3 saat arasında olmakla beraber, genelde üst ekstremitede saat arasında uygulanır (17, 29). İskemik bölgede histolojik değişiklikler 1 saatin üzerinde turnike uygulanması sonrasında oluşmakta ancak kas dejenerasyonu ve hücre nekrozu 2-3 saatten sonra başlamaktadır (18). Turnike kullanımında en güvenli zaman uygulamanın en kısa tutulduğu zamandır. Turnike uygulamasının kontraendike olduğu durumlar (1, 26): Periferik vasküler hastalıklar (Reynoud hastalığı) Ciddi yaralanmış / travmatize ekstremite Periferik nöropati veya santral sinir sistemi bozukluğu İlgili ekstremitede ciddi enfeksiyon İlgili ekstremitede derin ven trombozu İlgili ekstremitede enfeksiyon, artroz/ aktif artrit bulunması İlgili ekstremitede cilt problemleri A-V fistül Yeterli ekipmanın bulunmaması Orak hücreli anemi Turnike kullanımıyla oluşabilen problemler ve komplikasyonlar: 1- Volüm yüklenmesi: Ekstremitedeki kanın boşaltılması sırasında periferik sirkülasyondan santral dolaşıma kanın ototransfüzyonu ile gerçekleşir (26). Bradford 1969 yılında yaptığı çalışmasında tek bir bacağın kanının boşaltılmasını takiben turnike uygulandığında; santral venöz basınç da (SVP) 9,7 cm H 2 O luk,artış görülürken, 2 bacağa turnike uygulandığında SVP deki ortalama artış 14,5 H 2 O ya 8

12 ulaşmakta olduğu, yine aynı çalışmada her iki bacakta kanın boşaltılmasını takiben santral sirkülasyonda ml. artış olduğunu saptamışlardır (30). 2- Pulmoner emboli: Özellikle immobilize hastalarda gelişebilir. Postoperatif dönemde yeni oluşan kalp blokları ve kardiovasküler kollaps ile pulmoner emboli tanısı akla gelir. Transözofajiyel ekokardiografi ile tanı konulabilir (31). 3- Cilt travması: Turnikenin düzgün yerleştirilmemesine veya turnike altındaki desteğin yeterli olmamasına bağlı ciltte basınç travması ile abrasyon, ekimoz ve ödem gelişebilir (26). 4- Turnike başarısızlığı: Yetersiz turnike basıncı, kalsifiye sıkıştırılamayan arterler; kanın yetersiz boşaltılması ve turnikenin sızdırması nedeniyle turnike yeterli hemostaz yapamaz (26). 5- Metabolik - Kan gazı değişiklikleri: İskemik turnike altındaki bölgede hipoksi, hiperkapni, asidoz, hiperkalemi ve laktikasidemi izlenmektedir. Bu değişiklikler hafiftir ve tolere edilebilir (26, 32) (Tablo I). Tablo I. Turnike süreleri ve kan gazı değişiklikleri (Wilgis EFS) Turnike süresi n ph değerleri po 2 değerleri pco 2 değerleri Turnike öncesi mmHg mmhg 1 / 2 saat mmhg mmhg 1saat 40 7: mmhg mmhg 1 1 / 2 saat mmhg mmhg 2 saat mmhg mmhg 6- Turnike ağrısı: Turnike kullanılmasının sık karşılaşılan bir komplikasyonudur ve nedeni halen anlaşılamamıştır. Şiddetli, künt, sızı tarzında, turnike bölgesinde veya kafın hemen distalinde, ekstremitede yeterli anestezi düzeyine rağmen gelişebilen ağrıdır. Birçok teoriler mevcut olmasına rağmen etiyolojisi ve ağrı duyusunun nöronal iletimi belirsizdir. Turnike ağrısının; turnike genişliği, şişme basıncı ve turnikenin sağ veya sol ekstremitede olması veya turnike süresinin ağrının yoğunluğu ile bağlantısı gösterilememiştir. Turnikenin indirilmesinden sonra ekstremitenin reperfüzyonu ile bağlantılı olarak farklı bir ağrı da görülür. Bu duyu hastalar tarafından yoğun, vibratuar karakterde, karıncalanma 9

13 şeklinde tarif edilmekte ve kimi zaman turnike indirilmeden hemen önceki ağrıdan daha yoğun olabilmektedir (33, 34). Crews, ağrının oluşmasında sinir gövdesine olan doğrudan iskemik etkiyi veya anaerobik metabolizmanın lokal ürünlerine bağlı major arterlerin duysal innervasyonunu etkilemesini suçlamıştır (35). 7- Turnike hipertansiyonu: Genelde olguların %11-66 sında görülür. Turnike ağrısı ile analog olarak aşağı yukarı dk.da görülür. Etiyolojisi bilinmemektedir. Genel anestezi altında daha sık görülür (24, 26). 8- Kas hasarlanması: Kas iskemik hasara sinirden daha yatkındır. Turnike süresi arttıkça sellüler hipoksi, asidoz ve ekstremitede soğuma oluşur. Kastaki histopatolojik hadise dakikalık turnike sürelerinde açıkça izlenir. Selluler nekroz ve endotelial kapiller kaçış 2-3 saatlik iskemi sonrasında oluşur. Bu değişiklikler turnikenin indirilmesinden sonraki 24 saatte gelişir ve "peak" yapar (24). 9- Doku hasarı: Turnike uygulanan ekstremitede ödem, kompartman sendromu, post-turnike sendromu görülebilir. Turnike süresi ve basıncından bağımsız olarak turnike indirilmesini takiben ortaya çıkar. Ekstremitede ödem en sık görülen hasarlanmadır. Bu etkinin yarısı boşaltılmış kanın geri dönmesine, kalan yarısı ise post-iskemik reaktif hiperemiye sekonderdir. Kompartman sendromu nadirdir (24). 10- Post-turnike sendromu: Turnike açılmasını takiben, şişmiş, katı, soluk ekstremitede aynı zamanda güçsüzlük olması ancak paralizi görülmemesi ile karakterizedir. Turnike sonrasında oluşan ödemin etiyolojide rolü esastır. 1-6 haftada normale döner (26). 11- Hematom, kanama: Turnike indirilmesine bağlı hemodinamik değişiklikler akut kan kaybını potansiyalize eder (26). 12- Nörolojik hasar: Paresteziden tam paraliziye kadar geniş bir spektrumda görülebilir. Üst ekstremitede radial sinir en çok hasar gören sinirdir. Anatomik pozisyonun kemiğe yakın oluşu, aradaki yastık dokunun zayıf olmasına bağlı olarak sıklıkla etkilenir. Turnike süresinin 3 saatten az olduğu durumlarda iskemiden ziyade sinir kompresyonu suçlanmaktadır. Kompresyona bağlı hasarlarda, kaf basıncının 500 mmhg altında olduğu ve sinir iletiminin 30 dk. süre ile kesildiği durumlarda sinir hasarı histolojik olarak gösterilebilir (26, 27). 13- RİVA uygulamasında lokal anesteziklerin toksisitesi: Kullanılan ilaç ve doza bağlı olmak üzere sistemik yan etkiler esas olarak nörolojiktir ve % 2,1 ile % 67,3 insidansa sahiptir. Kardivasküler etkiler (hipotansiyon, bradikardi ) nadirdir. Prilokain kullanımı ile methemoglobinemi görülebilir (26) 10

14 RİVA da Sinir Bloğunun Mekanizması Bier in 1908 yılında yayınladığı orijinal makalesinde; RİVA nın (Bier Block) etki mekanizmasının esası, ilk olarak enjeksiyon bölgesine yakın olan bölgedeki sinir uçlarında doğrudan blok oluşması, daha sonra; ana sinir gövdelerinde derin blok oluşması şeklinde tanımlanmıştır (23). Son 30 yılda yapılan çalışmalar Bier in teorilerini ispatlamak için yapılmıştır ve araştırıcıları gerekli teknik yönlere dayanan diğer blok komponentleri üzerinde fikir yürütmeye yönlendirmiştir. Bu amaçla radiografik, radioizotop ve nörofizyolojik olmak üzere 3 grupta çalışmalar yapılmıştır (18). RİVA sırasında oluşan cerrahi anestezi multipl ve tamamlayıcı mekanizmalar ile oluşmaktadır (18): - Periferik küçük sinirlerin ve sinir uçlarının blokajı (ilk etki) - Proksimal bölgede sinir gövdelerinin blokajı (esas anestezik komponent) - İskemi (sinir iletimini ve motor son plak fonksiyonunu bloke eder) - Sinir gövdeleri üzerine kompresyon (yavaş komponent) Enjekte edilen lokal anesteziğin dağılımı ve RİVA nın sinir blokajı ile olan ilişkisini anlamak için ekstremitelerde venöz anatomi ve bu venlerin derin venler ile bağlantısına ve sinir gövdeleri içindeki venlerle olan bağlantısına da değinmek gerekir (18). Her ne kadar, geniş süperfisial venlerin valvleri bulunsa da, bu venler rölatif olarak yavaş periferal lokal anestezik enjeksiyonu ile retrograd olarak doldurulabilir. El dorsumundaki bir venden 20 ml/dakika lık enjeksiyon yapılırken geniş antekubital venlerdeki intraluminal basınç 90 mmhg seviyelerine kadar yükselir. Küçük venlerde valv yoktur ve sinir gövdelerinin venülleri ile bağlantılı olarak geniş bir ağ oluştururlar ve gövdenin periferinden çok merkezine ulaşırlar (18). Ekstremitedeki sinir gövdesi pek çok sinir fasikülünün epinörium olarak adlandırılan bağ dokusu tarafından bir araya getirilmesi ile oluşur. Sinirleri besleyen kan damarları epinörium içindedir. Endonörium bir zarf gibi her sinir lifini ve intranöral uzanan vasa nervorum denen kapiller pleksusu sarar. Kapillerler doğrudan küçük venlere direne olur. Fasikülün ortasındaki sinir lifleri lipoproteinden zengin epinöriumdan uzaktır ve damarlar ve sinir aksonu arasındaki diffüzyon bariyer 11

15 tarafından engellenemezler. Bu nedenle lokal anesteziğin sinir merkezinden perifere doğru diffüzyonu genelde RİVA daki anestezinin santrapedal ilerlemesine işaret eder (18). Vasküler olarak zengin bazı bölgelerin çevresinde, bir aradaki sinir gövdelerinden çıkan sinir lifleri tarafından innerve edilmeyen bazı bölgeler vardır. İnterkostabrakial sinir gibi bu sinirler damar ağına yakın değildir ve bu nedenle spesifik olarak bloke edilmedikçe RİVA ile hızlı bir şekilde bloke olmaz. Ciltteki sinir uçlarına lokal anestezik valvsiz venler yoluyla ulaşmaktadır (18). Radyografik çalışmalar RİVA nın 2 türlü etkisi olduğunu düşündürtmektedir. Fleming ve arkadaşları çalışmalarında analjezinin dağılımının beraberinde kullanılan kontrast maddenin dağılımını takip ettiğini göstermişler ve RİVA daki ilk analjeziden küçük sinir ve sinir uçlarını sorumlu tutmuşlardır (36). Ancak Sorbie ve Chacha (37) ile Raj ve arkadaşlarının (38) yaptığı çalışmalar, lokal anesteziğin majör sinir gövdeleri üzerindeki etkisinin muhtemelen sinir merkezi çevresindeki küçük venüller yoluyla olduğunu gösterilmiştir. Radyoizotop çalışmalarla da sinir gövdesinde kaslara ve cilde göre çok daha yoğun radyoaktivite saptanmıştır. Aynı durum yapılan nörofizyolojik çalışmalarla da desteklenmiş ve lokal anesteziğin etkisinin proksimalde (dirsek hizasında) başlayıp santrafugal olarak yayıldığını desteklemiştir (18). Aynı zamanda yapılan diğer çalışmalarda kolda uygulanan 20 dakikalık turnike zamanı sonrasında ciltte "pinprick" ile komple analjezi ve anestezi oluştuğu da gösterilmiştir. Bu nedenle RİVA nın iskemik komponenti sinir blokajında majör determinant olarak kabul edilir. İskemi ve beraberindeki asfiksi RİVA tekniğinde gerekli sonuçlardır. Turnikeye bağlı metabolik değişikliklerle birlikte sinir üzerine olan direkt kompresyon, RİVA nın sinir blokajındaki major komponentleri olmasa da, muhtemelen turnike ağrısının majör komponentidir (18). İlk olarak lokal anesteziğin (LA) esas dağılım alanında anestezi oluşurken, bunu LA nın majör sinir gövdelerine difüzyonu ile tüm innervasyon alanında oluşan anestezi izler. İskemi ve sinir kompresyonu sinir iletiminin ve motor fonksiyonun kaybını belli bir dereceye kadar güçlendirir (18). 12

16 LOKAL ANESTEZİKLER Periferik sinirlerde impulsların doğmasına ve sinir lifi boyunca ilerlemesine veya sinir uçlarında uyarımların doğmasına geçici olarak engel olan maddelere lokal anestezikler denir (39). Lokal anestezikler, lokal ve sistemik olarak etkirler. Lokal etkileri; sadece etkiledikleri sinirlerin yayılım alanında görülürken, sistemik etkileri; ilacın enjekte edildiği yerden absorbsiyonu veya sistemik olarak verilmesi ile ortaya çıkar ve doza bağımlıdır (40). Etki Mekanizması: Sinir membranını stabilize ederek, depolarizasyonuna engel olur. Başlangıçta elektriki uyarılma eşiği yükselir, aksiyon potansiyeli oluşumu yavaşlayarak önce iletim yavaşlar, sonra tamamen durur. Bundan sonra permeabilite artışı olmayacağından anestezi sağlanmış olur. Belli çaptaki her sinirde iletimi durduracak, minimum bir ilaç yoğunluğu (Cm) mevcuttur ve sinir lifinin çapı, ortamın ph sı, kalsiyum konsantrasyonu ve sinir uyarı hızı gibi faktörlerden etkilenir (1). PRİLOKAİN Prilokain Löfren ve Tegner tarafından 1959 yılında hazırlanmış, 1960 yılında, Wiedling tarafından klinik olarak kullanılmıştır. Kimyasal adı; N-(2metilfenil)-2- propilamino-proponomide dir (Şekil 1). Şekil 1. Prilokain in Kimyasal Yapısı Amid yapısında, propiyonik asid ve amonyum içeren bir bileşik olan ksilenin reaksiyonu sonucu oluşan bir anilindir. Stabil ve suda eriyen hidroklorür tuzu olarak 13

17 piyasada bulunmaktadır. Molekül ağırlığı, 220,311 g/mol dür. Plazmada, özellikle alfa1-asid-glikoprotein olmak üzere, % 40 - % 55 oranında proteinlere bağlanır. pka sı 7,9 dur. Lipit partisyon katsayısı 0,9 dur. Plazma yarı ömrü 1,6 saattir. Prilokain, kandan hızla dağılır ve dağılım hacmi litre arasındadır (1). Prilokain amid grubu lokal anestezik ajan olup, orta etkili, ısı, asit ve alkalilerden etkilenmeyen stabil bir ilaçtır. İnfiltrasyon anestezisinde, ekstremite bloklarında kaudal, epidural, spinal bloklarda topikal ve RİVA da tercih edilen bir ajandır (1). Farmakokinetiği: Prilokainin atılımının çoğu, biyotransformasyon yoluyladır. Karaciğerde, amid hidrolizler tarafından o-toluidine ve N-propilamine metabolize olur. O-toluidin, sonradan 2-amino-3-hidroksitoluen ve 2-amino-5-hidroksitoluene hidroksillenir. Bu metabolitlerin, methemoglobinemiden sorumlu oldukları düşünülmektedir (41). Prilokainin sadece küçük bir kısmı (< % 5) idrarla değişmeden atılır. İnvitro ve hayvan çalışmalarında, prilokainin akciğer ve böbrek dokularında metabolize olduğu çalışmalarda görülmüştür (41). Prilokain uygulanmasından sonra en yüksek plazma konsantrasyonuna ulaşma süresi, doza, uygulama yoluna, uygulama bölgesinin damarsal açıdan zenginliğine ve vazokonstriktör madde eklenip eklenmemesine bağlı olarak değişir mg dozları arasında uygulanan prilokain miktarı ile en yüksek plazma konsantrasyonu arasında doğrusal bir bağlantı vardır. En yüksek plazma konsantrasyonları interkostal sinir bloklarında görülür. Uygulama bölgesine göre interkostal > lomber, epidural > brakial pleksus > subkutanöz enjeksiyonu ile plazma konsantrasyonu gözlenir. Organ Sistemlerine Etkisi: A- Kardiyovasküler Sistem: Miyokardiyal otomatisiteyi baskılar ve refraktör periyodun süresini azaltır. Miyokardiyal kontraktilite ve iletim hızı yüksek konsantrasyonda baskılanır. Bu etkiler, direkt kalp kası membranı değişikliklerinden ve otonomik sinir sistemi inhibisyonundan kaynaklanmaktadır. Düz kas gevşemesi ve arteriyel dilatasyona neden olmaktadır. Bradikardi, kalp bloğu ve hipotansiyonun sonucu olarak kardiyak arrest gelişebilir. 14

18 B- Solunum Sistemi: Apne, frenik ve interkostal sinirlerin paralizisi ya da direkt maruz kalmayı takiben medüller solunum merkezinin depresyonu sonucu gelişebilir (Postretrobulber apne sendromu). C- Santral Sinir Sistemi: Santral sinir sistemi lokal anesteziklerin toksisitesine özellikle duyarlıdır ve uyanık hastada doz aşımının ilk belirtilerinin görüldüğü bölgedir. D- Kas İskelet Sistemi: İskelet kasının içine doğrudan olarak enjekte edildiğinde miyotoksiktir (1). Toksisitesi Lokal anesteziklerin toksisiteleri santral sinir sistemi, kardiyovasküler sistem, lokalize reaksiyonlar olmak üzere bölümlere ayrılır (42). Santral sinir sistemi; Lokal anesteziklerin plazma konsantrasyonları ile toksisitelerinin belirti ve semptomları arasında belirgin bir ilişki vardır. Lokal anesteziklere bağlı merkezi sinir sistemi toksisitesi başlangıç semptomları hafif baş ağrısı, baş dönmesi ve ağız içinde uyuşmayı takiben gözde odaklanma güçlüğüne bağlı bulanık görme ve kulak çınlamasıdır. Eğer lokal anesteziğin konsantrasyonu artarsa kas seğirmeleri, bilinç bulanıklığı, konvülziyon ve respiratuar arrest, devamında kardiyak arrest görülür. Konvülziyonlar korteksteki inhibitör yolların blokajı sonucu fasiküler nöronların zıt etkisi ile oluşur. Plazma seviyesi arttıkça fasiküler nöronlar da bloke olarak komaya doğru ilerler (42). Kardiyovasküler sistem: Lokal anesteziklerin hem kalp kasına hem vasküler düz kaslara doğrudan etkisi vardır. Lokal anestezikler miyozin memranındaki Na kanallarını inhibe ettiklerinden dolayı hem ventriküler düz kas depolarizasyon hızını, hem de aksiyon potansiyelini azaltır. Kardiyovasküler semptomlar progresif hipertansiyon ve taşikardi ile başlayıp, miyokardial depresyon ve belirgin hipotansiyon ile devam eder. Bunu periferal vazodilatasyon, derin hipotansiyon ve sinüs bradikardisi takip eder. Bu gelişimin son safhası olarak da ventriküler disritmi ve kardiyak kollaps ile sonuçlanan ileti defektleri gelişir (42). Methemoglobinemi: Prilokain verilmesinden sonra methemoglobine bağlı siyanoz meydana gelebilir. Prilokainin o-toluidin, 4- ve 6-hidroksitoluidine dönüşümüyle ortaya çıkan metabolitleri hemoglobinin methemoglobine dönüşümüne neden olur. Yüksek doz (> 10 mg/kg, total > 900 mg) prilokain verilmesiyle 15

19 methemoglobin seviyesi yükselir. Siyanoz methemoglobin konsantrasyonunun kanda 10 ila 20 g/l olduğunda ortaya çıkar. Metabolitleri okside edici bir ajandır ve methemoglobin redüktaz enzimini inhibe ederek hemoglobini (Hb+2) methemoglobine (Hb+3) dönüştürür. Methemoglobinemi seviyesi sağlıklı hastalarda önemli değildir, ancak; kardiyak veya pulmoner hastalığı olan hastalarda oksijen taşınmasında hafif bir bozukluğun olması halinde, infantlarda hemen tedavi edilmelidir. (İnfantların eritrositlerinde methemoglobin redüktaz enzimi eksiktir). Tedavide redükte edici ajanlar metilen mavisi (1 5 mg/kg), askorbik asit (2 mg/kg) i.v. olarak kullanılarak methemoglobinin hemoglobine hızlı dönüşümü sağlanır (1). Allerjik reaksiyonlar: Karakteristik olarak kutanöz lezyonlar, ürtiker, ödem veya anaflaktik şok görülebilir. Allerjik reaksiyonlar nadirdir ve diğer lokal anestezik ajanlara duyarlılığı olan hastalarda ortaya çıkabilir. İlaç Etkileşimleri: Sülfonamidler, sıtma ilaçları ve bazı nitrik bileşikleri gibi methemoglobinemiye yol açabilecek ilaçlar, prilokainin bu yan etkisini güçlendirir. 16

20 Tablo II. Prilokain Doz Şeması Blok türü Lokal infiltrasyon 5 10 Konsantrasyon Doz mg/ml % ml mg Etkinin başlama süresi (dk) Etki süresi (st) Dijital blok Interkostal (her sinir için) Paraservikal (her yan için) Pudental (her yan için) IV Bölgesel (Bier s blok) Üst ekstremiteler Turnike çözülene kadar Alt ekstremiteler a. Uyluk turnikesi b. Baldır turnikesi 5 5 Intra-artikülar blok 5 Retrobulbar Peribulbar Brakiyal pleksus Axiller Supraklavikülar, interskalen ve subklavian perivasküler Yıkamadan sonra dk Siyatik lü blok (Femoral, obturator ve laternal kütanöz) Lomber epidural Thorasik epidural Kaudal epidural Kaudal epidural (çocuklar) ml/kg 5 mg/kg

21 Deksmedetomidin Deksmedetomidin hidrokloridin kimyasal yapısı, (+)-4-(S)-[1-(2,3- dimetilfenil)etil]-1h-imidazol monohidroklorid şeklindedir. Moleküler ağırlığı 236.7'dir; ampirik formülü C13H16N2 HCl dir. Yapısal formül şekil 2'de gösterilmiştir. Deksmedetomidin hidroklorid beyaz veya beyazımsı bir tozdur, suda tamamen çözünür ve 7.1'lik bir iyonizasyon sabitine (pka) sahiptir (43). N CH 3 CH 3 CH3 H NH.HCI Şekil 2. Deksmedetomidin hidroklorid in kimyasal yapısı Farmakolojik Özellikler Adrenerjik reseptörler norepinefrin, epinefrin ve birkaç sentetik adrenerjik agonistin aktivitelerini kontrol ederler (44). Adrenerjik reseptörlerin farmakolojik tipleri arasında α 1 ve α 2 -adrenoseptörler bulunur (Tablo 2). α 2 -adrenoseptörler bütün vücutta yerleşmiştir. Sempatik sinir uçlarındaki α 2 -adrenoseptörlerin presinaptik aktivasyonu katekolamin noradrenalinin salınımını engeller. Santral sinir sistemindeki α 2 -adrenoseptörlerin postsinaptik aktivasyonu sempatik aktivitenin inhibisyonuna, kan basıncı ve kalp hızında azalmaya neden olur. Sedasyon ve anksiyoliz de oluşabilir. Ek olarak, spinal korddaki α 2 -adrenoseptörlere agonistlerin bağlanması aracılığı ile analjezi sağlanır (44, 45). Radyoligand bağlama teknikleri ve moleküler biyoloji kullanılarak, insanlarda, farelerde ve sıçanlarda 3 tip α 2 -adrenoseptör alt tipi olduğu gösterilmiştir; bunlar α 2A, α 2B, α 2C dir (46, 47). Bu 3 subtip reseptör, proteinlerinde 7 tane hücre membran segmenti olan tipik G-protein-bağımlı reseptörlerdir (48). Hücresel seviyede bu 3 subtip G1/G0 sinyal sistemi ile çiftleşebilir ve c-amp sentezi ve adenilat siklaz aktivitesini, voltaj bağımlı kalsiyum kanallarını inhibe eder ve hiperpolarize olan potasyum kanallarını aktive eder (49, 50). Bu 3 subtip arasındaki 18

22 en önemli fonksiyonel fark, değişik dokulardaki özel dağılım paternleriyle ilişkilidir. Deksmedetomidin, fare beyninde doz bağımlı bir şekilde cgmp üretimini azaltır (51). Son zamanlarda yapılan pek çok çalışma, norepinefrin salınımını düzenleyen otoreseptörlerin α 2A subtipi olduğunu göstermektedir (48). α 2B reseptörleri sadece talamusta bulunurken, α 2A ve α 2C subtipleri bütün beyine dağılmıştır. "Locus ceroeleus" taki α 2A subtip seviyesi oldukça yüksektir. Beynin bu bölgesindeki noradrenerjik hücrelerin aktivitesini inhibe etmekte bu reseptörlerin rolünü destekler. α 2A subtipinin mrna sı serebral korteks ve hipokampus gibi noradrenerjik innervasyonu olan beynin bazı bölgelerinde de bulunur. α 2A reseptörleri pre ve postsinaptik olarak bulunurlar ve norepinefrin salınımı ile nöronal eksitabilitede rol alırlar (52, 53). Deksmedetomidinin farmakolojik ve terapotik etkilerinin düzenlenmesinde α 2A adrenoseptörünün kesin rolü α 2A mutant farelerden elde edilen verilerde gösterilmiştir. Örneğin; deksmedetomidinin sedatif, analjezik ve anestetik etkileri, α 2B ve α 2C reseptörlerinin inaktivasyonu olan mutasyonlu hayvanlarda gözlenirken, α 2A nın fonksiyon kaybı olan farelerde gözlenmemiştir (54, 55). Ayrıca, gen hedefleme teknolojileri, rodentlerin locus ceroeleus unda deksmedetomidinin hipnotik yanıtın düzenlenmesinin α 2A reseptörleriyle olduğunu göstermişlerdir (56, 57). İlginç olarak, ratlarda deksmedetomidinin hipnotik etkisine kronik kullanımında tolerans gelişebildiği gösterilmiştir. Bu etki L-tipi kalsiyum kanal blokeri olan nifedipin ile ters çevrilebilir (57). Deksmedetomidinin anestetik kullanımını azalttığı da gösterilmiştir. Örneğin, deksmedetomidinin hedef plazma konsantrasyonu 0.6 ng/ml iken, isofluran MAC ını % 47 azaltır (44). Bu noradrenerjik sistemin aktivitesinin depresyonu aracılı MAC taki azalma hipoteziyle tutarlıdır. Daha önceki veriler, geçici global iskemiye tabi tutulmuş gerbillerdeki iskemik hasarı önlediğini göstermektedir (58). Kan damarlarındaki periferal α 2B reseptörler vasküler düz kas kontraksiyonuna neden olur. Böylece, deksmedetomidin gibi nonselektif α 2A/2B agonistinin hızlı enjeksiyonu, bradikardi ile sistemik vasküler rezistanstaki artış sonucu kan basıncında başlangıçta bir artış yapar. Bu etki, agonist kan-beyin bariyerini geçince sempatik aktivitenin inhibe olmasıyla gerçekleşir. Intestinal motilite, GİS sıvılarının salivasyon ve sekresyonu, kısmen α 2 resptörlerle düzenlenir. Bu reseptörlerin aktivasyonu, sodyum ve su ekskresyonunu uyarır (45, 49). Sıvı dengesi ve homeostasisi sağlayan sistemlerde α 2 adrenerjik 19

23 agonist etkisi diürez ile sonuçlanır. Bu etkiler içinde renin ve antidiüretik hormon salgılanmasının inhibisyonu, atrial natriüretik salınımının uyarılması, adrenal steroidogenezin blokajı sayılabilir (49). Farmakokinetik Deksmedetomidin, infüzyonu takiben hızlı bir dağılım fazı gösterir. Dağılım yarı ömrü 6 dakikadır. Sabit durum dağılım hacmi yaklaşık olarak 118 L dir. Deksmedetomidinin proteine bağlanma oranı % 93.7 dir. Cinsiyet ve renal bozukluğun proteine bağlanmada etkisi yoktur. Bununla birlikte, karaciğer bozukluğu olan hastalarda proteine bağlanmada değişiklikler olabilir; bu, daha düşük klirens değerleriyle sonuçlanır. Yoğun bakımda tipik olarak kullanılan birkaç ajanın (örneğin, fentanil, ketorolak, teofilin, digoksin ve lidokain) varlığında deksmedetomidinin proteine bağlanmasında ihmal edilebilecek kadar az değişiklik olmaktadır. Ek olarak, deksmedetomidin ile birlikte uygulanan ilaç ürünlerinin (fenitoin, ibuprofen, varfarin, propranolol, teofilin ve digoksin gibi) plazma proteinlerine bağlanmalarında belirgin bir değişiklik olmamaktadır (59). Eliminasyon Deksmedetomidin karaciğerde yoğun biyotransformasyona uğrar. İdrarla (%95) ve feçesle (%4) atılır. Atılan temel metabolitler N-glukuronitler (G-DEX-1 ve G- DEX-2) ve N-metil-O-glukuronittir. Terminal eliminasyon yarı ömrü (t1/2) yaklaşık olarak 2 saattir. Toplam vücut klirensi tahminen 39 L/sa tir (0.54 L/sa/kg). Deksmedetomidinin bilinen aktif metaboliti yoktur (59). Deksmedetomidinin preklinik profili, nonselektif α 2 -adrenoseptör agonisti olduğunu göstermektedir. Klonidin ile karşılaştırıldığında, deksmedetomidin α 2 - adrenoseptörlere, α 1 -adrenoseptörlerden 1300 kez daha seçicidir ve klonidin birçok test modelinde yalnızca kısmi agonist aktivite gösterirken, deksmedetomidin tam agonist etki yapar (44). Kardiyovasküler Sistem Etkileri Deksmedetomidinin sempatolitik etkisi, periferal sempatik sinir uçlarından transmitter salınımını indirekt olarak gösteren plazma norepinefrin konsantrasyonlarının ölçülmesiyle değerlendirilmiştir (60). Deksmedetomidin, plazma 20

24 norepinefrin konsantrasyonlarında doza bağımlı azalma yapar (61) ve kalp hızı ve kan basıncını doz-bağımlı bir şekilde azaltır (62). Buna karşın, deksmedetomidinin hızlı enjeksiyonu, damar düz kaslarındaki periferik α 2 -adrenoseptörlerin aktivasyonu ile tetiklenen vazokonstriksiyona bağlı olarak, kan basıncında geçici bir yükselmeye yol açar. Kan basıncındaki bu yükselme, kalp hızında % 25 azalmayla birliktedir (63). Deksmedetomidin, endotrakeal entübasyon, cerrahi stres, anesteziden erken derlenmeye bağlı hemodinamik ve katekolamin deşarjına yanıtları, etkili bir şekilde azaltarak, hemodinamik stabilite sağlamıştır (64, 65). Bilinen koroner hastalığı veya koroner arter hastalığı riski olan damar cerrahisi hastaları ile yapılan bir çalışmada, 24 hasta anestezi indüksiyonundan bir saat önce başlayarak, postoperatif 48 saate kadar plasebo yada 0.15, 0.30 veya 0.45 ng/ml lik plazma konsantrasyonlarına ulaşacak şekilde deksmedetomidin verilmiştir. Plasebo grubuyla karşılaştırıldığında; deksmedetomidin verilen hastalarda daha düşük preoperatif kalp hızları ve sistolik kan basıncı ile postoperatif dönemde daha az taşikardi gözlenmiştir. Fakat intraoperatif dönemde, kan basıncını önceden belirlenmiş sınırlarda tutabilmek için daha fazla vazoaktif ilaç kullanımı gerekmiştir (60). Sürekli holter monitorizasyonu sonuçlarına göre, deksmedetomidin verilen hastalarda perioperatif iskemi şiddetinde, doza bağımlı bir azalma olmaktadır (60). Bir başka çalışmada, deksmedetomidin koroner arter bypass cerrahisi geçiren hastalarda, perioperatif adrenerjik stabilteyi daha iyi sağlanmasına karşın, deksmedetomidin grubunda perioperatif miyokard infarktüsü insidansında bir azalma görülmemiştir (66). Sedatif ve Anestezik ihtiyaca etkileri Deksmedetomidin, sakinleştirici etki yaparken, hastaların kolay uyandırılabilmesini de sağlar. Bu da kritik hastaların hem fizyoljik hem de psikolojik ihtiyaçlarını karşılayan, benzersiz bir kombinasyondur (45, 49). Deksmedetomidin aynı zamanda, anestezi indüksiyonu için ihtiyaç duyulan tiyopental miktarında da belirgin bir azalma sağlamıştır (44). Abdominal histerektomi, kolesistektomi ya da intraoküler katarakt cerrahisi geçirecek hastalarda deksmedetomidinin intraoperatif verilmesi (25 µg/kg), preoperatif midazolam premedikasyonu (0.08 mg/kg) ile karşılaştırılabilir bir sedasyon sağlamıştır (65). Deksmedetomidinin 0.6 ng/ml hedeflenen plazma konsantrasyonunda izofluran MAK ında % 47 azalma sağlamıştır (44). 21

25 Analjezik etkiler α 2 reseptörlerinin stimülasyonunun spinal kord seviyesinde analjezi oluşturduğuna dair güçlü bir kanıt olsa da (67, 68), deksmedetomidinin klinik analjezik etkileri öncelikle opioid ihtiyacını azaltıcı etkileriyle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Perioperatif deksmedetomidin verilmesi hem intraoperatif hem de postoperatif olarak opioid ve non-opioid analjezik ihtiyaçlarını azaltmıştır (64, 65). Opioid ve benzodiazepinler gibi diğer sedatiflerle karşılaştırıldığında, minimal solunum depresyonu yapması, deksmedetomidinin ilginç bir özelliğidir (61,69, 70). Ek olarak deksmedetomidinin anksiyolitik etkisinin olduğu da belirlenmiştir. Genel anestezi alan hastalarda yapılan duygu durum profili veya görsel analog skalalarında anksiyete de azalma saptanmıştır (71). Erkek gönüllülerde deksmedetomidin transkraniyal dopler ile ölçülen serebral kan akımını doz bağımlı ve geri dönüşümlü bir şekilde düşürmüştür (72). Serebral perfüzyon basıncının korunduğu durumlarda bu etki iskemik zedelenmeye karşı koruyucu olabilir. Ancak deneysel modellerde sinir koruyucu etkileri olduğu gösterilmişse de deksmedetomidin geçici global iskemiden sonra eksitatuar aminoasitlerdeki artışı önlememiştir (58,73). Deksmedetomidin alan elektif cerrahi hastalarında postoperatif titreme insidansında azalma gözlenmiştir (64,74). Dahası, cerrahiden 45 dk önce verilen deksmedetomidin (2 µg/kg i.m) rejyonel perioküler anestezi altında katarak cerrahisi geçiren hastalarda intraoküler basınçta % 32 lik bir azalma sağlamıştır ve sadece kısa etkili sedasyon ve minimal kardiyovasküler değişikliler gözlenmiştir (75,76). Deksmedetomidin, tükrük salgılanmasını da azaltır. Dolayısı ile klinik çalışmalarda deksmedetomidinin subjektif etkisi ağız kuruluğu olarak bildirilmiştir (76, 65). İstirahattaki gönüllülerde deksmedetomidin doza bağımlı olarak plazma renin aktivitesini ya da prolaktin sekresyonunu etkilemeden büyüme hormon salınmasını artırmıştır. Teorik olarak α 2 -agonistler trombositlere bağlanabildiğinden, trombosit hiperagregasyonu görülebilir. Ama henüz bu fenomenin klinik önemi ile ilgili bir kanıt yoktur (77). Yan Etkileri Deksmedetomidin ile tedavi edilen hastalarda en sık karşılaşılan tedavi kaynaklı advers olaylar içerisinde hipotansiyon, hipertansiyon (bolus infüzyon esnasında), bulantı, bradikardi, ateş, kusma, hipoksi, ağız kuruluğu, taşikardi ve anemi bulunmaktadır. 22

26 Tablo III. Adrenerjik Reseptörlerin Sınıflandırılması Reseptör Sinaps Yeri Anatomik Yerleşim Etki α 1 Postsinaptik Periferik vasküler düz kas Konstriksiyon Renal vasküler düz kas Konstriksiyon Epikardiyal koroner arterler Konstriksiyon Miyokard Pozitif inotropi Renal tübüller Antidiürez α 2 Presinaptik Periferik vasküler düz kas Norepinefrin salınımı inhibisyonu Santral sinir sistemi Sedasyon Azalmış MAC Postsinaptik Endokardiyal koroner arterler Konstriksiyon Santral sinir sistemi İnsulin salınımı inhibisyonu Analjezi Natriürez Diürez β 1 Postsinaptik Miyokard Pozitif inotropi Pozitif kronotropi Koroner arterler Dilatasyon Böbrekler Renin serbestleşmesi β 2 Presinaptik Miyokard Norepinefrin salınımı hızlanması Postsinaptik Periferik vasküler düz kas Dilatasyon Miyokard Pozitif inotropi Pozitif kronotropi Bronşiyal düz kas Dilatasyon Renal damarlar Dilatasyon Dopamin 1 Postsinaptik Kan damarları (renal,koroner) Dilatasyon Renal tübüller Natriürez Diürez Jukstaglomerüler hücreler Renin serbestleşmesi Dopamin 2 Presinaptik Postgang. sempatik sinirler Norepinefrin salınımı inhibisyonu Postsinaptik Renal ve mezenterik damarlar? Konstriksiyon 23

27 MATERYAL - METOD Bu çalışma; 2005 ocak mayıs tarihleri arasında Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ameliyathanesinde Ortopedi, Nöroşürirji ve Plastik Cerrahi Klinikleri nce operasyonu planlanan, ASA I ve II sınıfı, yaşları arasındaki 40 el cerrahisi hastasında uygulandı. Aşağıda belirtilmiş durumu olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi: yaş altı ve 65 yaş üstü olanlar, 2. Periferik damar hastalığı olanlar, 3. Kontrol altında olmayan hipertansiyonu olanlar, 4. Orak hücreli anemisi olanlar, 5. Kardiovasküler ve nörolojik hastalığı olanlar, 6. Daha önce geçirilmiş tromboemboli hikayesi olanlar, 7. Gebeler, 8. Antikoagülan tedavi alanlar, 9. Kullanılacak ilaçlara karşı alerjisi olanlar, 10. Opere edilecek ekstremitede lokal enfeksiyonu olanlar, 11. Operasyon süresi 120 dakika üzerinde olanlar. Bu çalışmaya dahil edilecek hastalar operasyon öncesinde uygulanacak işlem hakkında bilgilendirildi ve yazılı onamları alındı. Tüm hastalar gerekli açlık süresini tamamladıktan sonra opere edilmeyen koldan 20 G branül ile i.v damar yolu açılarak preop 0.07mg/kg midazolam kullanılarak i.v pemedikasyon yapıldıktan sonra operasyon odasına alındı. EKG, noninvaziv kan basıncı ve puls oksimetre ile monitörizasyonları yapıldı. Opere edilecek üst ekstremitede 22 G branül ile el sırtından venöz damar yolu açılarak tespit edildi. Çalışmaya alınan 40 hasta rasgele olarak iki eşit gruba ayrıldı. Grup I deki hastalara %0.5 lik prilokain 3 mg/kg olacak şekilde hazırlandı (% 2 lik 400 mg prilokain hidroklorür / 20 ml içeren flakon Cıtanest - AstraZeneca) % 0.9 NaCl ile 40 cc ye tamamlandı. 24

28 Grup II deki hastalara %.0.5 lik prilokain 3 mg/kg ek olarak 0.5 µg/kg dexmedetomidin (100 µg/ml deksmedetomidin içeren 2 ml flakon Precedex - Abbot) eklendi ve % 0.9 NaCl ile 40 cc ye tamamlandı. Operasyonun gerçekleştirileceği eksteremite 3 dakika boyunca baş seviyesinden yukarıda tutulduktan sonra distalden başlanarak proksimale doğru Esmarch bandaj sarıldı. Pnömatik turnike üst kol bölgesinden altına pamuk sarıldıktan sonra yerleştirildi. Proksimal turnike sistolik arter basıncının değerinin 100 mmhg üzeri veya 250 mmhg olacak şekilde şişirildi. Esmarch bandajının çözülmesinden sonra radial nabız ve tırnak altı kapiller dolumlarının olmadığı görüldü. Ardından hazırlanan solüsyon 90 saniyeden uzun sürede uygulandı. İlaç uygulamasının bitiminde süre başlatıldı. Oluşan analjezi ve anestezi, sensorial ve motor blok kontrol edildi. Sensorial blok gelişmesi ön kolda ve eldeki median, radial ve ulnar sinirlerin innerve ettiği bölgelere 6 ayrı noktadan saniyelik aralıklarla iğne batırılarak (pinprick testi) değerlendirildi. Cerrahi analjezinin ortaya çıkış süresi; turnike altında iken enjeksiyonun sonlanmasından itibaren her 3 majör sinir dağılım bölgesinde iğne batma duyusunun algılanmasının kaybolmasına kadar geçen süre olarak belirlendi ve bulunan değerler kaydedildi. Motor blok için ise komple motor blok mevcudiyeti (var/yok) ve motor blok oluştuğunda motor blok başlangıç zamanı değerlendirilip kaydedildi. Turnike süresi: Turnikenin şişirilmesinden ameliyatın sonunda turnikenin gevşetilmesine kadar olan süre dakika olarak belirlendi. Operasyon süresi: Operasyonun başlangıç zamanı ve sonlanma zamanı kaydedildi. Aradaki geçen süre dakika olarak belirlendi. Çalışma boyunca 1., 5., 10., 15., 20., 30., 45. ve 60. dakikalarda hemodinamik ölçümlerle eş zamanlı olarak, Görsel Analog Skala (Visual Analogue Scale - VAS), Sözel Ağrı Skalası (Verbal Pain Scale - VPS) ve Sedasyon Skorları (SDS) değerlendirildi. Görsel Analog Skala (VAS): 10 cm lik çizgi skala üzerinde 0=hiç ağrı olmaması, 10=dayanılmaz şiddette ağrı olacak şekilde görsel olarak değerlendirildi. Sözel Ağrı Skalası (VPS): Sözel olarak çeşitli sıfatlara rakamsal değerler verilerek 4 puanlık skala ile (1=ağrı yok; 2=hafif ağrı; 3=orta şiddette ağrı; 4=şiddetli ağrı) değerlendirildi. 25

29 Sedasyon Skoru (SDS): İntraoperatif ve postoperatif turnikenin açılması sonucunda oluşabilecek komplikasyonları ve uygulanan deksmedetomidinin oluşturabileceği sedasyonu izlemek amacıyla 5 puanlı skorlama kullanıldı. (Tablo.IV) Tablo IV. Ramsey Sedasyon Skoru Tablosu Puanlar Sedasyon durumu 1 Uyanık,huzursuz ve/veya ağlıyor 2 Uyanık, sakin, çevresini izliyor 3 Uykulu fakat sözlü uyaranlara cevap verir 4 Uykulu fakat glabellar taktil uyaranlara cevap verir 5 Anestezi Solunum sayısı: Dakikadaki solunum sayısının < 9 olmasını solunum depresyonu olarak kabul edildi. Turnike açılması: Enjeksiyondan sonraki 30 dakika içerisinde operasyon sonlanmış olsa da bu süreden önce turnike indirilmedi. Operasyon sonunda turnike, dönüşümlü indirme-şişirme periodları ile siklik olarak indirildi. Operasyon tamamlanmadan cerrah tarafından kanama kontrolü istendiğinde 5 sn. süren bir turnike indirilmesi ile kanama kontrolü yaptırıldı. Daha uzun süreli kanama kontrolü gereken hasta popülasyonu çalışma dışı bırakıldı. Turnike ilk olarak indirildikten sonra 10 sn. beklendi ve sonra tekrar şişirildi ve 1 dk lık sabit bir süre beklendikten sonra yeniden indirildi. Aynı süreler kullanılılarak bu işlem 3 kez tekrarlandıktan sonra turnike tekrar şişirilmemek üzere indirildi ve bu an, T=0 kabul edilip, turnike indirilmesinden sonraki veri toplama işlemine bu andan sonra başlandı. Turnike indirilmesini takiben, sensorial blok geri dönüşü iğne batışının algılanması ile, motor blok elin hareket etmeye başladığı süre olarak değerlendirildi. Postoperatif ağrı başlangıcı cerrahi bölgesinde yanma hissinin tanımlanması olarak kabul edildi. Hastalar turnike açılmasını takiben 60 dakika postoperatif derlenme odasında gözlendi. Turnikenin açılmasından sonraki 1., 5., 10., 15., 20., 30., 45., 60. dakikalarda ve bunun dışında hasta ne zaman ağrıdan şikayet ederse VAS, VPS, Sedasyon skorları ve kalp hızı, solunum sayısı, kan basıncı ve SpO 2 açısından değerlendirildi. VAS>4 değerine ulaşınca veya VPS "orta" olunca analjezik uygulandı ve ilk analjezik verilme zamanı kaydedildi. İlk analjezik verilme zamanı postoperatif analjezinin bittiğinin göstergesi kabul edildi ve hastaların çalışma kriterleri açısından takibine son verildi. 26

Lokal anestetik preparatları

Lokal anestetik preparatları Lokal anestetikler Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Lokal anestetik preparatları 2 2/30 1 3 3/30

Detaylı

Çalışmaya dahil edilme kriterleri

Çalışmaya dahil edilme kriterleri Dr.TUĞBA YİĞİT Amaç Bu çalışmada; koroner arter baypas cerrahisi geçirecek hastalarda genel anesteziyle kombine yüksek torakal epidural analjezinin, genel anesteziyle karşılaştırıldığında hemodinamik parametreler

Detaylı

OFF-PUMP KORONER ARTER BYPASS GREFT CERRAHİSİ İÇİN YÜKSEK FEMORAL BLOK YÖNTEMİ

OFF-PUMP KORONER ARTER BYPASS GREFT CERRAHİSİ İÇİN YÜKSEK FEMORAL BLOK YÖNTEMİ OFF-PUMP KORONER ARTER BYPASS GREFT CERRAHİSİ İÇİN YÜKSEK TORAKAL EPİDURAL ANESTEZİ VE FEMORAL BLOK YÖNTEMİ A.DOSTBİL*, H.BAŞEL**, Ö.TEKİN***, M.ÇELİK*, A.AHISKALIOĞLU*, AF.ERDEM* *ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü. Prof.Dr.Mitat KOZ

Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü. Prof.Dr.Mitat KOZ Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü Prof.Dr.Mitat KOZ DOLAŞIMIN SİNİRSEL KONTROLÜ Doku kan akımının her dokuda ayrı ayrı ayarlanmasında lokal doku kan akımı kontrol mekanizmaları

Detaylı

Levosimendanın farmakolojisi

Levosimendanın farmakolojisi Levosimendanın farmakolojisi Prof. Dr. Öner SÜZER Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AbD 1 Konjestif kalp yetmezliği ve mortalite 2 Kaynak: BM Massie et al, Curr Opin Cardiol 1996

Detaylı

Serap Kalaycı, Halide Oğuş, Elif Demirel, Füsun Güzelmeriç, Tuncer Koçak

Serap Kalaycı, Halide Oğuş, Elif Demirel, Füsun Güzelmeriç, Tuncer Koçak Koroner Arter Bypass Greftleme Operasyonlarında Esmolol Hidroklörür ve Magnezyum Sülfatın Laringoskopi ve Trakeal Entubasyona Bağlı Hemodinamik Yanıta Etkileri Serap Kalaycı, Halide Oğuş, Elif Demirel,

Detaylı

İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA ETKİSİ

İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA ETKİSİ İNTRATEKAL MORFİN UYGULAMASININ KORONER ARTER BYPASS GREFT OPERASYONLARINDA STRES YANIT VE AĞRI KONTROLÜ ÜZERİNE ETKİSİ KARTAl KOŞUYOLU YÜKSEK İHTİSAS EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ANESTEZİ VE REANİMASYON

Detaylı

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Güçlü Aydın, Ümit Kaldırım Opioidler Analjezi bilinç değişikliği yaratmadan ağrının azaltılmasıdır. Akut

Detaylı

Hazırlayan Oya SAĞIR Bahçelievler Aile Hastanesi Eğitim Gelişim Hemşiresi 2014

Hazırlayan Oya SAĞIR Bahçelievler Aile Hastanesi Eğitim Gelişim Hemşiresi 2014 Hazırlayan Oya SAĞIR Bahçelievler Aile Hastanesi Eğitim Gelişim Hemşiresi 2014 Sedasyon Uygulamaları Günübirlik Anestezi Sonrası Derlenme Safhaları Modifiye Aldrete Skoru Nedir ve Nerede Kullanılır? Modifiye

Detaylı

Lokal Anestetikler ve Lokal Anestezi

Lokal Anestetikler ve Lokal Anestezi Plan Lokal Anestetikler ve Lokal Anestezi Dr. Cenker EKEN AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Farmakoloji ve patofizyoloji Endikasyonlar Lokal anestezik ajanlar Lokal anestezi Giriş Halstead WS: Practical comments

Detaylı

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Anestezi Teknikerlği Ders Programı. Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Anestezi Teknikerlği Ders Programı. Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma 1. YIL ilk yarıyıl (güz dönemi) BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Anestezi Teknikerlği Ders Programı Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma 09.00-09.50 SHMY101 ANES-101 ANES-101

Detaylı

SEDASYON MONİTÖRİZASYONU. Dr. Murat SARITEMUR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı ERZURUM

SEDASYON MONİTÖRİZASYONU. Dr. Murat SARITEMUR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı ERZURUM SEDASYON MONİTÖRİZASYONU Dr. Murat SARITEMUR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı ERZURUM Giriş Sedasyon Hastanın çevreye ilgisinin ve dış uyaranlara karşı yanıtının azaltılmasıdır.

Detaylı

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ Kan, kalp, dolaşım ve solunum sistemine ait normal yapı ve fonksiyonların öğrenilmesi 1. Kanın bileşenlerini, fiziksel ve fonksiyonel özelliklerini sayar, plazmanın

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Sunu planı. Solunum yetmezliği NON-İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON NIMV

Sunu planı. Solunum yetmezliği NON-İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON NIMV Sunu planı NON-İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON DOÇ. DR. HAKAN TOPAÇOĞLU İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Neden Endikasyonlar Kontrendikasyonlar Hasta seçilmesi Komplikasyonlar Solunum yetmezliği IMV

Detaylı

Kan Gazı. Dr.Kenan Ahmet TÜRKDOĞAN Isparta Devlet Hastanesi. II. Isparta Acil Günleri Solunum Acilleri, 19 Ocak 2013 Isparta

Kan Gazı. Dr.Kenan Ahmet TÜRKDOĞAN Isparta Devlet Hastanesi. II. Isparta Acil Günleri Solunum Acilleri, 19 Ocak 2013 Isparta Kan Gazı Dr.Kenan Ahmet TÜRKDOĞAN Isparta Devlet Hastanesi II. Isparta Acil Günleri Solunum Acilleri, 19 Ocak 2013 Isparta Normal Değerler ph 7.35-7.45 (ort. 7.40) ph 7.35 ise Asidoz 7.45 ise Alkaloz ph

Detaylı

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin Propiverin HCL Etki Mekanizması Bedreddin Seçkin 24.10.2015 Propiverin Çift Yönlü Etki Mekanizmasına Sahiptir Propiverin nervus pelvicus un eferent nörotransmisyonunu baskılayarak antikolinerjik etki gösterir.

Detaylı

HİBRİD VASKULER CERRAHİDE ANESTEZİ DENEYİMLERİMİZ

HİBRİD VASKULER CERRAHİDE ANESTEZİ DENEYİMLERİMİZ HİBRİD VASKULER CERRAHİDE ANESTEZİ DENEYİMLERİMİZ Nagihan KARAHAN*, Murat AKSUN*, Senem GİRGİN*, Tevfik GÜNEŞ**, Levent YILIK**, Ali GÜRBÜZ** * İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi II. Anesteziyoloji

Detaylı

KOMPARTMAN SENDROMU. Patofizyoloji. KS Nedenleri. Ödem

KOMPARTMAN SENDROMU. Patofizyoloji. KS Nedenleri. Ödem KOMPARTMAN SENDROMU 10.08.2010 Dr.Günay YILDIZ Kompartman Sendromu (KS),damar ve sinir içeren kapalı boşluklarda doku basıncının, perfüzyonu engelleyecek kadar artması sonucu ortaya çıkan hipoksiyle birlikte

Detaylı

YETİŞKİN VE ÇOCUK HASTADA SEDASYON

YETİŞKİN VE ÇOCUK HASTADA SEDASYON YETİŞKİN VE ÇOCUK HASTADA SEDASYON Sedasyon Hastanın korku ve endişe kaynaklı rahatsızlığını azaltmak için santral sinir sistemi ve reflekslerinin farmakolojik ve nonfarmakolojik (psikolojik) yollarla

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı Çalışan açısından, yüksekte güvenle çalışabilirliği belirleyen etkenler:

Detaylı

Kan Kaybı Sonrası Volüm Replasmanı

Kan Kaybı Sonrası Volüm Replasmanı Kan Kaybı Sonrası Volüm Replasmanı Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Volüm replasmanı solüsyonu endikasyonları Hipovolemi ve

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ RESİRKÜLASYON NEDİR? Diyaliz esnasında, diyaliz olmuş kanın periferik kapiller dolaşıma ulaşmadan arter iğnesinden geçen

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Yrd. Doç. Dr Ayhan ÖZHASENEKLER

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

PEDİYATRİK KALP CERRAHİSİNDE REKTAL YOLLA VERİLEN KETAMİN, MİDAZOLAM VE KLORALHİDRAT PREMEDİKASYONLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

PEDİYATRİK KALP CERRAHİSİNDE REKTAL YOLLA VERİLEN KETAMİN, MİDAZOLAM VE KLORALHİDRAT PREMEDİKASYONLARININ KARŞILAŞTIRILMASI PEDİYATRİK KALP CERRAHİSİNDE REKTAL YOLLA VERİLEN KETAMİN, MİDAZOLAM VE KLORALHİDRAT PREMEDİKASYONLARININ KARŞILAŞTIRILMASI Dr. Mehmet ÇİMEN, Dr. Halide Oğuş,Dr Banu Şebnem Saraç, Dr. Füsun GÜZELMERİÇ,Dr.

Detaylı

* Kemoreseptör *** KEMORESEPTÖR REFLEKS

* Kemoreseptör *** KEMORESEPTÖR REFLEKS KEMORESEPTÖR REFLEKS DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VI Dr. Nevzat KAHVECİ Kemoreseptörler, kimyasal duyarlılığı olan hücrelerdir. Kan basıncı 80 mmhg nin altına düştüğünde uyarılırlar. 1- Oksijen yokluğu

Detaylı

Yoğun Bakımda Nörolojik Resüsitasyon

Yoğun Bakımda Nörolojik Resüsitasyon Yoğun Bakımda Nörolojik Resüsitasyon Dr.Canan Aykut Bingöl Yeditepe Üniversite Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Kardiak Arrest 200 000-375 000 kardiak arrest/yıl (ABD) %20 spontan dolaşım sağlanıyor

Detaylı

Hasar Kontrol Cerrahisi yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır.

Hasar Kontrol Cerrahisi yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır. Doç. Dr. Onur POLAT Hasar Kontrol Cerrahisi 1992 yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır. Hasar Kontrol Cerrahisi İlk aşama; Kanama ve kirlenmenin

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ ANEURYSM (ANEVRİZMA) Arteriyel sistemindeki lokalize bir bölgeye kan birikmesi sonucu şişmesine Anevrizma denir Gerçek Anevrizma : Anevrizma kesesinde Arteriyel duvarların üç katmanını kapsayan Anevrizma

Detaylı

PROSPEKTÜS PRĐLOC %2 Enjeksiyonluk Solüsyon Đçeren Flakon FORMÜLÜ: 1 ml de 20 ml de (bir flakon) 400 mg 20 mg 120 mg y.m y.m

PROSPEKTÜS PRĐLOC %2 Enjeksiyonluk Solüsyon Đçeren Flakon FORMÜLÜ: 1 ml de 20 ml de (bir flakon) 400 mg 20 mg 120 mg y.m y.m PROSPEKTÜS PRĐLOC %2 Enjeksiyonluk Solüsyon Đçeren Flakon FORMÜLÜ: 1 ml de 20 ml de (bir flakon) Prilokain hidroklorür Metilparahidroksibenzoat (koruyucu) Sodyum klorür Enjeksiyonluk su Sodyum hidroksit

Detaylı

Lidokain, Lidokain+Deksmedetomidin ve. Lidokain+Neostigminin Karşılaştırlması

Lidokain, Lidokain+Deksmedetomidin ve. Lidokain+Neostigminin Karşılaştırlması A T.C. SB GÖZTEPE EĞİTİM HASTANESİ ANESTEZİYOLOJİ ve REANİMASYON KLİNİĞİ DOÇ.DR.MELEK ÇELİK Rejyonal İntravenöz Anestezi (RİVA) Tekniğinde Lidokain, Lidokain+Deksmedetomidin ve Lidokain+Neostigminin Karşılaştırlması

Detaylı

Bu Ünitede; Şokun Tanımı Fizyopatoloji Şokta sınıflandırma Klinik Özellikler Tedavi anlatılacaktır

Bu Ünitede; Şokun Tanımı Fizyopatoloji Şokta sınıflandırma Klinik Özellikler Tedavi anlatılacaktır Doç. Dr. Onur POLAT Bu Ünitede; Şokun Tanımı Fizyopatoloji Şokta sınıflandırma Klinik Özellikler Tedavi anlatılacaktır Öğrenim Hedefleri; Şokun genel tanımını Şoktaki genel fizyopatoloji ve kompanzasyon

Detaylı

PERİOPERATİF ANEMİ. Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD

PERİOPERATİF ANEMİ. Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD PERİOPERATİF ANEMİ Dr. Hüseyin İlksen TOPRAK İnönü Ün. Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Rean AD 1 SORU? Anemi Neden Önemli? 2 SORU? 3 İnsidans Önemi ANEMİ Tanı Tedavi 4 Anemi Nedir? WHO Hb < 13 g/dl Hb

Detaylı

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün;

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün; Epilepsi bir kişinin tekrar tekrar epileptik nöbetler geçirmesi ile niteli bir klinik durum yada sendromdur. Epileptik nöbet beyinde zaman zaman ortaya çıkan anormal elektriksel boşalımların sonucu olarak

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık

BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) Kafa yaralanmaları (S00-S09) Yüzeysel kafa yaralanması Başın açık S00 S01 S02 S03 S04 S05 S06 S07 S08 S09 S10 S11 S12 S13 S14 S15 S16 S17 S18 S19 S20 S21 S22 S23 S24 S25 S26 S27 S28 S29 S30 S31 S32 S33 S34 S35 S36 S37 S38 S39 BÖLÜM 19 Yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin kan akımı Kalp debisinin %15 i 750-900 ml/dk Akımı regüle eden ve etkileyen üç temel faktör; Hipoksi Hiperkapni

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

Kasık Komplikasyonları ve Yönetimi. Doç.Dr.Gültekin F. Hobikoğlu Medicana Bahçelievler

Kasık Komplikasyonları ve Yönetimi. Doç.Dr.Gültekin F. Hobikoğlu Medicana Bahçelievler Kasık Komplikasyonları ve Yönetimi Doç.Dr.Gültekin F. Hobikoğlu Medicana Bahçelievler Femoral Komplikasyonlar External kanama ve hematom (%2-15) Psödoanevrizma (%1-5) Retroperitoneal hematom (

Detaylı

TÜRK ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON DERNEĞİ (TARD) ANESTEZİ UYGULAMA KILAVUZLARI POSTANESTEZİK BAKIM

TÜRK ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON DERNEĞİ (TARD) ANESTEZİ UYGULAMA KILAVUZLARI POSTANESTEZİK BAKIM TÜRK ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON DERNEĞİ (TARD) ANESTEZİ UYGULAMA KILAVUZLARI POSTANESTEZİK BAKIM Kasım 2005 Sayın Meslektaşlarımız, Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği, anestezi uygulamalarında

Detaylı

LOKAL ANESTETİKLER VE BÖLGESEL ANESTEZİ

LOKAL ANESTETİKLER VE BÖLGESEL ANESTEZİ PLAN LOKAL ANESTETİKLER VE BÖLGESEL ANESTEZİ DR. SONER IŞIK AKDENİZ ACİL TIP AD 30.11.2010 1 Giriş Farmakoloji Toksisite Uygulama yöntemleri Bölgesel anestezi 2 GİRİŞ Lokal anestetiklerden önce ağrıyı

Detaylı

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas MYOLOGIA CRUSH SENDROMU Dr. Nüket Göçmen Mas Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi AD Kas hücresi ve kas dokusu Kısalma özelliğini taşıyan hücreye kas hücresi denir. Bunların oluşturduğu dokuya

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

İnvaziv Girişimler. Sunum Planı. SANTRAL VENÖZ KATETER Endikasyonlar. SANTRAL VENÖZ KATETER İşlem öncesinde

İnvaziv Girişimler. Sunum Planı. SANTRAL VENÖZ KATETER Endikasyonlar. SANTRAL VENÖZ KATETER İşlem öncesinde Sunum Planı İnvaziv Girişimler Santral Venöz Kateter Uygulamaları Kardiyak Pacemaker Arteriyel Kanülasyon SANTRAL VENÖZ KATETER Endikasyonlar iv yol Uzun süreli iv yol ihtiyacı Hemodinamik monitorizasyon

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

U.Topuz, T.Akbulak, T.Altunok, G.Uçar, K.Erkanlı, İ.Bakır İstanbul Mehmet Akif Ersoy GKDC Eğ. Ar. Hastanesi

U.Topuz, T.Akbulak, T.Altunok, G.Uçar, K.Erkanlı, İ.Bakır İstanbul Mehmet Akif Ersoy GKDC Eğ. Ar. Hastanesi U.Topuz, T.Akbulak, T.Altunok, G.Uçar, K.Erkanlı, İ.Bakır İstanbul Mehmet Akif Ersoy GKDC Eğ. Ar. Hastanesi Tarihçe Tarihsel olarak ilk extrakorporeal dolaşım ve kardiyopulmoner bypas(kbp)larda prime volumu

Detaylı

Toksikolojide Hemodiyaliz, Hemoperfüzyon, Hemofiltrasyon. Dr. Evvah Karakılıç Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği

Toksikolojide Hemodiyaliz, Hemoperfüzyon, Hemofiltrasyon. Dr. Evvah Karakılıç Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Toksikolojide Hemodiyaliz, Hemoperfüzyon, Hemofiltrasyon Dr. Evvah Karakılıç Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Zehirlenmelerde vücuda alınan toksinin uzaklaştırılmasında birçok

Detaylı

TANIM ANİ KARDİYAK ÖLÜM ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? ŞU ANKİ RESÜTASYONDAKİ TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA

TANIM ANİ KARDİYAK ÖLÜM ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? ŞU ANKİ RESÜTASYONDAKİ TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA ANİ KARDİYAK ÖLÜM DR.FERDA CELEBCİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ACİL TIP A.D. 01/09/2009 ANİ KARDİYAK ÖLÜM (AKÖ) NEDİR? TANIM TANI ALMIŞ KARDİYAK HASTALIĞI OLAN VEYA OLMAYAN KİŞİLERDE KISA SÜREDE GELİŞEN (GENELLİKLE

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Postanestezik ajitasyon

Postanestezik ajitasyon Postanestezik ajitasyon Doç.Dr.Serbülent Gökhan BEYAZ Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Sunum planı Tanım Etyoloji Mekanizma Skalalar İlaç ve yöntemler Sonuç Ajitasyon Stres durumunun davranış olarak

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

MEKANİK VENTİLASYON - 2

MEKANİK VENTİLASYON - 2 MEKANİK VENTİLASYON - 2 DR. M. ŞÜKRÜ PAKSU ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ ÇOCUK YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ Endotrakeal entübasyon endikasyonları Tüp seçimi Başlangıç ayarları Mod seçimi Özele durumlarda mekanik

Detaylı

AĞRI YÖNETİMİ PROSEDÜRÜ

AĞRI YÖNETİMİ PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 08.04.2013 Madde 4.6 daki Algoloji Konseyi tanımlaması çıkarıldı. 01 Madde 5.6.4 teki Algoloji Konseyi konsültasyonu yerine Anesteziyoloji uzman hekimi

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Prof. Dr. A. Necati GÖKMEN DEÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji

Detaylı

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Akut Mezenter İskemi Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Anatomi Etyoloji/Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Giriş Tüm akut mezenter iskemi

Detaylı

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dokuların oksijen ve besin ihtiyacını karşılayan, kanın vücutta dolaşmasını temin eden, kalp ve kan damarlarının meydana getirdiği sisteme dolaşım

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

PULS-OKSİMETRİ. Dr. Necmiye HADİMİOĞLU. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı

PULS-OKSİMETRİ. Dr. Necmiye HADİMİOĞLU. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı PULS-OKSİMETRİ Dr. Necmiye HADİMİOĞLU Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Puls oksimetre, Pulsatil atımı olan arterlerdeki farklı hemoglobinlerin ışık emilimlerini

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem IV Anesteziyoloji ve Reanimasyon Staj Eğitim Programı Genel Bilgiler: Staj süresi: 2 hafta ÇOMÜ kredisi: AKTS kredisi: 4 kredi 3 kredi Eğitim Başkoordinatörü: Dönem 4 Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı:

Detaylı

Hazırlayan: Hatice Şentürk Acıbadem Bursa Hastanesi Klinik Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 01/08/2016

Hazırlayan: Hatice Şentürk Acıbadem Bursa Hastanesi Klinik Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 01/08/2016 http://mahsunprenses.com/uploads/images/kahve-fal%c4%b1nda-ters-kalp%5b1%5d.jpg Hazırlayan: Hatice Şentürk Acıbadem Bursa Hastanesi Klinik Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 01/08/2016 1.Kardiyak Arrest

Detaylı

Myastenia Gravis Olgularında Deksmedetomidin-Propofol ile Kas Gevşetici Kullanılmaksızın Anestezik Yaklaşım (Olgu Serisi)

Myastenia Gravis Olgularında Deksmedetomidin-Propofol ile Kas Gevşetici Kullanılmaksızın Anestezik Yaklaşım (Olgu Serisi) Myastenia Gravis Olgularında Deksmedetomidin-Propofol ile Kas Gevşetici Kullanılmaksızın Anestezik Yaklaşım (Olgu Serisi) Volkan Hancı*, Serhat Bilir**, Serhan Yurtlu**, Mertol Gökçe***, Özkan Saydam***,

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 1/5 1. AMAÇ: Bu talimatın amacı kan gazı alımında standart bir yöntem belirlemektir. 2. KAPSAM: Bu talimatın amacı kan gazı almaya yönelik tüm faaliyetleri

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. CİTANEST % 2 enjeksiyonluk solüsyon içeren flakon 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. CİTANEST % 2 enjeksiyonluk solüsyon içeren flakon 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI CİTANEST % 2 enjeksiyonluk solüsyon içeren flakon 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 20 ml lik her flakonda; Etkin madde: Prilokain hidroklorür 400 mg (20 mg/ml)

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

¹GÜTF İç Hastalıkları ABD, ²GÜTF Endokrinoloji Bilim Dalı, ³HÜTF Geriatri Bilim Dalı ⁴GÜTF Biyokimya Bilim Dalı

¹GÜTF İç Hastalıkları ABD, ²GÜTF Endokrinoloji Bilim Dalı, ³HÜTF Geriatri Bilim Dalı ⁴GÜTF Biyokimya Bilim Dalı Dr. Derda GÖKÇE¹, Prof. Dr. İlhan YETKİN², Prof. Dr. Mustafa CANKURTARAN³, Doç. Dr. Özlem GÜLBAHAR⁴, Uzm. Dr. Rana Tuna DOĞRUL³, Uzm. Dr. Cemal KIZILARSLANOĞLU³, Uzm. Dr. Muhittin YALÇIN² ¹GÜTF İç Hastalıkları

Detaylı

N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ. Uzm.Dr. Canan ÜNLÜ Dr. Fatma UKİL

N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ. Uzm.Dr. Canan ÜNLÜ Dr. Fatma UKİL N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ Uzm.Dr. Canan ÜNLÜ Dr. Fatma UKİL N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ Anestezi

Detaylı

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği SUNU PLANI Tanım ve Epidemiyoloji Adrenal bez anatomi Etiyoloji Tanı Klinik Tedavi TANIM-EPİDEMİYOLOJİ Adrenal

Detaylı

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR: NÜTRİSYONEL VE METABOLİK DESTEK: Malnütrisyon: Gıda tüketiminin metabolik hızı karşılamayamaması durumunda endojen enerji kaynaklarının yıkımı ile ortaya çıkan bir klinik durumdur ve iki şekilde olabilir.

Detaylı

KAN AKIMININ KONTROLÜ. 1- Otoregülasyon veya Miyojenik Regülasyon 2- Metabolik Regülasyon KAN AKIMININ LOKAL KONTROLÜ DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV

KAN AKIMININ KONTROLÜ. 1- Otoregülasyon veya Miyojenik Regülasyon 2- Metabolik Regülasyon KAN AKIMININ LOKAL KONTROLÜ DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV KAN AKIMININ KONTROLÜ Nöronal Humoral Lokal Otonom Sinir Sistemi Plazma Epinefrin, Anjiyotensin II, Vazopressin, İyonlar Akut Kontrol DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV Uzun Süreli Kontrol Dr. Nevzat KAHVECİ

Detaylı

GEBELİK VE PULSATİL AKIM EŞLİĞİNDE KARDİYOPULMONER BAYPAS

GEBELİK VE PULSATİL AKIM EŞLİĞİNDE KARDİYOPULMONER BAYPAS GEBELİK VE PULSATİL AKIM EŞLİĞİNDE KARDİYOPULMONER BAYPAS Gamze SARKILAR, *Cüneyt NARİN, Elmas KARTAL, *Erdal EGE Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD *Selçuk Üniversitesi

Detaylı

Bradikardili Hastaya Yaklaşım. Doç. Dr. Mustafa KARACA ĠKÇÜ KARDĠYOLOJĠ KLĠNĠĞĠ

Bradikardili Hastaya Yaklaşım. Doç. Dr. Mustafa KARACA ĠKÇÜ KARDĠYOLOJĠ KLĠNĠĞĠ Bradikardili Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Mustafa KARACA ĠKÇÜ KARDĠYOLOJĠ KLĠNĠĞĠ İleti Sistemi 2 SENKOP Sempatik ve Parasempatik uyarım 5 R P T Q S 6 Kalp debisi = KALP HIZI x Atım hacmi Çok düşük hızlarda

Detaylı

Hipersensitivite, Alevlenme Reaksiyonları ve Anaflaksi. Hem. Okan Duran Medikana internatinational. Ankara Hastanesi 19 Nisan 2014

Hipersensitivite, Alevlenme Reaksiyonları ve Anaflaksi. Hem. Okan Duran Medikana internatinational. Ankara Hastanesi 19 Nisan 2014 Hipersensitivite, Alevlenme Reaksiyonları ve Anaflaksi Hem. Okan Duran Medikana internatinational. Ankara Hastanesi 19 Nisan 2014 Hipersensitivite Fizyopatolojisi İmmün sistem kemoterapötik ya da biyoterapötik

Detaylı

ERKEN MOBİLİZASYON 27/04/16 YATAK İSTİRAHATİ/HAREKETSİZLİK EPİDEMİYOLOJİ

ERKEN MOBİLİZASYON 27/04/16 YATAK İSTİRAHATİ/HAREKETSİZLİK EPİDEMİYOLOJİ ERKEN MOBİLİZASYON Prof.Dr. Necati GÖKMEN DOKUZ EYLÜL ÜÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON AD YOĞUN BAKIM BİLİM DALI İZMİR Dinlenme Doğal tedavi mekanizması Yatak istirahati Uyku ile

Detaylı

M. Cavidan ARAR, Alkin ÇOLAK, Turan EGE*, Sevtap Hekimoğlu Şahin, Bülent Yıldız, İlker Yıldırım, Nesrin Turan** Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi

M. Cavidan ARAR, Alkin ÇOLAK, Turan EGE*, Sevtap Hekimoğlu Şahin, Bülent Yıldız, İlker Yıldırım, Nesrin Turan** Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi M. Cavidan ARAR, Alkin ÇOLAK, Turan EGE*, Sevtap Hekimoğlu Şahin, Bülent Yıldız, İlker Yıldırım, Nesrin Turan** Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Kalp Damar

Detaylı

Hipoglisemi-Hiperglisemi. Dr.SEMA YILDIZ TÜDOV Özel Diabet Hastanesi İstanbul

Hipoglisemi-Hiperglisemi. Dr.SEMA YILDIZ TÜDOV Özel Diabet Hastanesi İstanbul Hipoglisemi-Hiperglisemi Dr.SEMA YILDIZ TÜDOV Özel Diabet Hastanesi İstanbul Diabetin Acil Sorunları Hipoglisemi Diabetik Ketoz ( veya Ketoasidoz) Hiperosmolar Nonketotik Durum Laktik Asidoz Hipoglisemi

Detaylı

ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN

ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN Biyomarkırlar (Tanı) Sınıf 1: Faydalı (Kanıt seviyesi:a) Kardiak spesifik troponin (troponin I veya T hangisi kullanılıyorsa) ACS semptomları

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

Anestezide Sıvı Tedavisi, Hesaplamalar ve Temel İlkeler

Anestezide Sıvı Tedavisi, Hesaplamalar ve Temel İlkeler Anestezide Sıvı Tedavisi, Hesaplamalar ve Temel İlkeler Anestezi yönetiminde hemodinamik anlamda stabilizasyonun en iyi şekilde sağlanmasının yolu, doğru sıvı tedavisinin uygulanmasından geçer. Hangi aşamada

Detaylı

Baş ağrısı, başta ve bâzen de boyun veya sırtın üst kısmında gerçekleşen ağrılara verilen ortak isimdir. Yaygın ağrı şikâyetlerinden biridir ve hemen

Baş ağrısı, başta ve bâzen de boyun veya sırtın üst kısmında gerçekleşen ağrılara verilen ortak isimdir. Yaygın ağrı şikâyetlerinden biridir ve hemen Baş ağrısı, başta ve bâzen de boyun veya sırtın üst kısmında gerçekleşen ağrılara verilen ortak isimdir. Yaygın ağrı şikâyetlerinden biridir ve hemen hemen tüm insanlar değişik nedenlerle baş ağrısından

Detaylı

Oksijen tedavisi. Prof Dr Mert ŞENTÜRK. İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı

Oksijen tedavisi. Prof Dr Mert ŞENTÜRK. İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı Oksijen tedavisi Prof Dr Mert ŞENTÜRK İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı OKSİJEN TEDAVİSİ Kime uygulanmalı? Endikasyonlar? Kaç litre? Ne şekilde? Kime uygulanmalı? Gereksinimi

Detaylı

BRADİARİTMİLER. Dr. Özlem M. Bostan Uludağ Üni.Tıp Fak. Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı

BRADİARİTMİLER. Dr. Özlem M. Bostan Uludağ Üni.Tıp Fak. Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı BRADİARİTMİLER Dr. Özlem M. Bostan Uludağ Üni.Tıp Fak. Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı BRADİARİTMİLERİN SINIFLANDIRILMASI Sinüs Düğümü İle İlgili Atrioventriküler Düğüm İle İlgili Dal Blokları Sinus Düğümü

Detaylı

Elektrik ve Yıldırım Çarpmaları

Elektrik ve Yıldırım Çarpmaları Elektrik çarpması yetişkinlerde daha fazla Elektrik ve Yıldırım Çarpmaları Yetişkinlerde, iş ortamında Ev kazalarında daha çok (5 yaş altı çocuklarda) Ev kazalarına bağlı ölüm %1 YÜKSEK VOLTAJLI ELEKTRİK

Detaylı

β Bloker ve Kalsiyum Kanal Bloker Zehirlenmeleri Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad

β Bloker ve Kalsiyum Kanal Bloker Zehirlenmeleri Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad β Bloker ve Kalsiyum Kanal Bloker Zehirlenmeleri Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad Sunu planı Sunu hedefleri Olgu örneği Genel yaklaşım Spesifik tedavi yöntemleri Yatış taburculuk

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

AĞRI TEDAVĠSĠNDE NÖROSTĠMULASYON

AĞRI TEDAVĠSĠNDE NÖROSTĠMULASYON AĞRI TEDAVĠSĠNDE NÖROSTĠMULASYON E Z G I T U N A E R D O Ğ A N Tarihteki yeri Teoriler Ağrı fizyolojisi Tedavi yöntemleri Ağrı tedavisinde elektriksel stimulasyonun yeri (tarihçesi ve güncel yaklaşımlar)

Detaylı

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI

DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DİYABETİK AYAK ENFEKSİYONLARININ KLİNİK SINIFLANDIRMASI DR. GÜLİZ UYAR GÜLEÇ ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TıP FAKÜLTESİ ENFEKSİYON H. VE KLİNİK MİK. AD- AYDIN UDAİS 2014 Giriş Diyabetin en sık ve ciddi

Detaylı

Travmatik Beyin Yaralanması Doç Dr Özlem GÜNEYSEL Dr Lütfi Kırdar Kartal EAH Acil Tıp Kliniği

Travmatik Beyin Yaralanması Doç Dr Özlem GÜNEYSEL Dr Lütfi Kırdar Kartal EAH Acil Tıp Kliniği Travmatik Beyin Yaralanması Doç Dr Özlem GÜNEYSEL Dr Lütfi Kırdar Kartal EAH Acil Tıp Kliniği 2 3 4 5 6 7 8 9 Tanım Mekanik güçler sonucu beyin fonksiyonlarında bozulma. Geçici / Kalıcı Klinik Sersemlik

Detaylı