ÖmerŞayli*, Ahu Akdemir**, Yağız Ataklı**, Uzay E. Emir*, Pınar Ö. Çıtlak**, L. Sevil Cengiz**, Ata Akın* I. GIRIŞ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖmerŞayli*, Ahu Akdemir**, Yağız Ataklı**, Uzay E. Emir*, Pınar Ö. Çıtlak**, L. Sevil Cengiz**, Ata Akın* I. GIRIŞ"

Transkript

1 KASLARDAKĐ OKSĐDATĐF METABOLĐZMA FARKININĐŞLEVSEL YAKIN- KIZILÖTESĐ SPEKTROSKOPĐ ĐLE ĐNCELENMESĐ Investigation of Oxidative Metabolism Difference in Muscles Using Functional Near-Infrared Imaging ÖmerŞayli*, Ahu Akdemir**, Yağız Ataklı**, Uzay E. Emir*, Pınar Ö. Çıtlak**, L. Sevil Cengiz**, Ata Akın* *Boğaziçi Üniversitesi, Biyo-Medikal Müh. Enstitüsü, Bebek-Đstanbul. ** Nişantaşı Anadolu Lisesi, Nişantaşı-Đstanbul. Đletişim için: Dr. Ata Akın, tel.: , e-posta: Özetçe - Vücudumuzun %40 lık gibi önemli bir kütlesini oluşturan kaslar ayrıca en önemli oksijen tüketicisi dokularımızdandır. Kasların enerji metabolizmalarının incelenmesi hem kas fizyolojisi hem de solunum ve kalpdamar sistemi gibi diğer vücut sistemlerimiz hakkında önemli bilgiler vermektedir. Son 15 yılda popülerliği artan işlevsel yakın kızıl-ötesi spektroskopi (iykös) kas enerji metabolizmasının ölçülmesine yönelik ekonomik ve pratik çözümler sunmaktadır. Bu çalışmada 2 si sporcu 4 erkek ve 3 bayan denek üzerinde ön koldaki kasları çalıştıran egzersizler yaptırıldı ve B.Ü. Biophotonics Lab. da geliştirilen iykös aleti (NIROXCOPE 201) ile ön koldan sürekli ölçümler alındı. Elde edilen deoksi-hemoglobin ve oksi-hemoglobin derişim değişimlerinden deneklerdeki egzersiz öncesi ve sonrası oksijen tüketimleri bulundu. Bulunan oksijen tüketimleri denekler arasında ve egzersiz öncesi/sonrasında incelendi. Düşük ve orta güçlerde erkeklerin bayanlara, sporcu erkeklerin ise sporcu olmayan bayanlara oranla daha az oksijen tükettikleri ancak yüksek güçte durumun tersine döndüğü gözlendi. Bu durumun sebebi olarak düşük oksijenli solunuma ve/veya kas kütlesine sahip olmalarından dolayı bayanların ve sporcu olmayan erkeklerin düşük güçlerde kas kapasitelerine ulaşmaları öne sürülebilir. Anahtar Sözcükler: Yakın kızıl-ötesi spektroskopi, kas metabolizması, oksidatif metabolizma, metabolizma farkı Abstract - Compromising meaningful proportion as 40% of the total our body mass, muscles are also one of the main oxygen consumer tissues. Investigation of the energy metabolism of the muscles can give us important information for muscle physiology and also for other body systems such as respiratory and cardiovascular system. Near-infrared spectroscopy which has became popular last 15 years provides economical and practical solutions for the measurement of muscle energy metabolism. Using 4 males 2 of which are sportsmen and 3 females, measurement were taken from the fore arm using the NIROXCOPE 201 which is developed in the Boğaziçi University, Biophotonics Lab. while exercise is done which contracts fore arm. From the deoxy-haemoglobin Hb and oxy-haemoglobin concentration changes, oxygen consumption before and after the exercise is found. This is compared between males and females and between sportsmen and non-sportsmen. At low and medium powers, males and sportsmen have lower oxygen consumption than females and non-sportsman, respectively. At high loads, the situation becomes reverse. As an explanation, it can be proposed that having lower aerobic consumption and/or muscle mass females and non-sportsmen reach their muscle capacity at lower levels than males and sportsmen. Keywords: Near-infrared spectroscopy (NIR), muscle metabolism, oxidative metabolism, metabolism difference I. GIRIŞ Đnsan vücudunun kütlesinin %40 ını iskelet kasları oluşturmaktadır. Ayrıca insan vücudundaki oksijenli enerji üretimi işleminde, kas hücreleri başlıca oksijen tüketicileridir. Kaslardaki oksijen kullanım oranını kas hücreleri tarafından kandan oksijen çekilmesi ve kan akış hızı belirler. Dinlenme sırasında bile oksijen tüketiminin büyük bir kısmı iskelet kaslarında olmaktadır ve toplam kardiyak (kalp-damar sistemi) çıktısının büyük bir yüzdesi iskelet kaslarına gitmektedir. Çalışma (egzersiz) esnasında ise kaslardaki kan akış hızı, kardiyak çıkışın %80-85 ine, oksijen tüketimi ise dinlenme anına göre 50 katına çıkabilmektedir [4, 10]. Bu sebepler kasları vücudumuzdaki en önemli oksijen tüketicisi haline getirmektedir. Kasların egzersiz anında gereksinim duydukları yüksek miktardaki glikoz ve oksijen, kasların civarındaki damarların genişlemesi ile yerel noktalara gelen kan hacmini arttırmalarıyla karşılanır. Dinlenme ve egzersiz sırasındaki kaslardaki enerji metabolizmasının incelenmesi, insan iskelet kaslarının fonksiyonel durumu hakkında çek değerli bilgiler verebilmektedir [2, 4]. Bu inceleme bir çok sahada önemli olmaktadır. Örneğin kollardaki ve bacaklardaki kan akış hızının ve oksijen tüketiminin incelenmesi, kalp-damar sistemindeki sorunların incelenmesinde büyük bir öneme sahiptir. Farklı türden sporlar yapanların oksijen tüketim hızlarında farklılıkların yanında, gerek kas gerekse metabolik hastalıklara yakalanmış kişilerin de oksidatif metabolizmalarında önemli farklar olmaktadır. Kaslardaki oksidatif metabolizmanın incelemesinde klasik olarak kan ölçümleri, solunum dinamiği incelemesi ve Manyetik Rezonans Spektroskopi (MRS) ölçümleri kullanılmıştır. Ancak bu yöntemlerin, sürekli ve egzersiz sırasında ölçüm almayı engelleyici özellikleri bulunmaktadır. Bunlar; Kan ölçümlerinde insandan ölçüm almak için katederle damara girme, hem rahatsız edici hem de yapılabilecek çalışmaları klinik çalışmalarla kısıtlayıcıdır. Solunum dinamiğiyle oksijen tüketiminin incelenmeye çalışılması, dolaylı bir metoddur. Ayrıca akciğerden

2 kaynaklanan önyargı-sapma, kaslardaki oksijen metabolizmasının doğrulukla incelenmesini zorlaştırmaktadır. MRS yöntemi, oksijensiz solunumla ilgili özellikleri bulmada oldukça güçlü bir metot olmasına rağmen, doğrudan oksijen metabolizmasını ölçememektedir [5]. Ayrıca MRS aleti içerisinde deneklere ancak sınırlı egzersizler yaptırmak mümkündür. Ekonomik olarak da MRS aletinde ölçüm almak oldukça pahalıdır. Bahsedilen yöntemlerde kan akış hızının, oksijen tüketiminin, oksihemoglobin (HbO2) ve deoksi-hemoglobinin (Hb) aynı anda ölçülmesi mümkün değildir. Son 15 yılda popülerliği artan işlevsel yakın kızıl-ötesi spektroskopi (iykös) kas enerji metabolizmasının ölçülmesine yönelik ekonomik ve pratik çözümler sunmaktadır. iykös ile dokulardaki oksi-hemoglobin (HbO2) ve deoksi-hemoglobin (Hb) moleküllerinin derişimlerindeki anlık değişimler ölçülebilmektedir. Đşlevsel yakın kızılötesi spektroskopi (iykös) adı verilen bu sistem, cilt üzerine konan ve içinde ışık kaynakları ile algılayıcıları içeren bir probdan oluşmaktadır. Bu probdaki kaynaklar, HbO 2 ve Hb ye duyarlı yakın kızılötesi ( nm arası) dalga boylarında ışınım yapmaktadırlar. Dokudan çıkan ışığın şiddetindeki değişim incelenerek dokudaki deoksi-hemoglobin ve oksi-hemoglobin maddelerinin konsantrasyon değişimleri bulunabilmektedir. Bu çalışmada, iykös aleti kullanılarak insan ön kolundaki oksidatif metabolizması hakkında bilgi edinilmeye ve farklı gruplar arasındaki farklar bulunmaya çalışılmıştır. III. DENEY DÜZENEĞI VE PROTOKOLÜ Deneyde 3 ü bayan, 4 ü erkek 7 denek (yaşları 17±1) kullanıldı. Deneyler için deneklerden ve yaşlarından dolayı ailelerinden izin alındı. Sol üst kola, atardamarı kapayabilecek şiddette basınç uygulayabilmek için turnike mekanizması yerleştirildi. Ön kolun iç kısmına ise iykös aletinin (NIROXCOPE 201, Boğaziçi Üniversitesi, [6]) probu (üstünde ışık alıcıları ve vericileri olan kısım) kondu ve deney sırasında sabit kalması için sarıldı. Elin serçe parmaktan itibaren son üç parmağına dinamometre aletine bağlı halat geçirildi. Düzenek şekil 1 de gösterilmektedir. Deney düzeneği oluşturulduktan sonra deneklere uygulanan protokol 6 kısımdan oluşmaktadır; 1. Đlk iki dakika, kola hiçbir basınç uygulanmadı, hareket ettirilmedi ve egzersiz yaptırılmadı 2. Đkinci dakikanın sonunda, 5-10 saniye içerisinde üst koldaki turnikede basınç 250 mmhg ye yükseltilerek atardamarlar kapatıldı. Basıncın bu değerde kalması sağlanarak yaklaşık 1 dakika beklenildi 3. Üçüncü dakikanın sonunda turnike basıncı düşürülmeye başlanılarak 0 mmhg ye indirildi. 4 dakika boyunca (7. dakikaya kadar) kola herhangi bir basınç uygulamadı ve egzersiz yaptırılmadı dakikanın sonundan itibaren 5 dakika, ön koldaki üç parmağa bağlı halatla dinamometre çekildi. Halatın çekilme sıklığı 4 saniyede bir olarak ayarlandı ve her çekişte denekten belli bir kuvvete kadar dinamometreyi çekip bırakması istendi (her deneyde aynı kuvvete kadar) 5. 5 dakikalık egzersizin sonunda, egzersiz bitirildi ve bu bitimi takiben üst koldaki basınç 4-6 saniye içerisinde 250 mmhg ye çıkarıldı. 4 dakika boyunca üst koldaki basınç 250 mmhg de tutuldu dakikanın sonunda üst koldaki turnike basıncı 0 mmhg ye düşürüldü ve 2 dakika beklenildi. Belirtilen bu protokolle 5 denekten 5 ayrı ölçüm alındı. Her ölçümde, deneğin egzersiz boyunca dinamometreden çektiği miktarı değiştirmesi istendi (1. ölçümde 2 kg), ikinci ölçümde 4 kg, üçüncü ölçümde 6 kg, dördüncü ölçümde 8 kg, beşinci ölçümde 10 kg). Şekil 1. Deney düzeneği: 1. NIROXCOPE 201 iykös probu ve sargı bezi, 2. NIROXCOPE 201 aleti ve güç kaynağı, 3. NIROXCOPE 201 aletinin kontrolü için geliştirilen BRAININFO programı, 4. Dinamometre ve ip, 5, Tansiyon turnike aleti

3 Şekil 2. Ön kola yerleştirilen yakın kızıl ötesi ışık alıcı ve vericilerinin gösterimi Şekil 3. Verilen ışığın kol dokusunda aldığı muz şeklindeki hacmin gösterimi. Işık kol içinde derinlemesine ve yanlamasında yaklaşık olarak ışık alıcısı ve vericisi arasındaki uzaklığın yarısı kadar yayılır (A) (B) (C) Şekil 4. Bir denekten elde edilen oksjenlenme ( HbO 2 Hb) (A), Hb (B), HbO 2 (C) derişim değişimlerinin gösterimi (4kg luk güç deneyi için). Ölçümdeki anlar: 1. Turnike basıncının artırılması, 2. turnike basıncı 250 mmhg, 3. turnike basıncını düşürmeye başlatma, 4. turnike basıncı 0 mmhg, 5. egzersize başlama anı, 6. egzersiz sonu ve takiben hemen turnike basıncının artırılması, 7. turnike basıncının 250 mmhg, 8. turnike basıncının düşürülmeye başlanması, 9. turnike basıncı 0 mmhg.

4 Ölçüm boyunca denekten iykös aleti ile ölçüm alındı. Egzersiz öncesi yapılan turnike deneyinde, kişinin temel metabolik oksijen tüketiminin hesaplanması amaçlanmaktadır. Kas dokularına giden damarlar kapandığı için, dokudan ölçülen Hb ve HbO2 derişim değişimleri direk olarak bize iykös aleti ile taranan hacimdeki kas dokusu ve yağ dokusundaki temel metabolik aktivite bilgisini verecektir. Egzersiz sonrasında hemen turnike yapılmasının sebebi, egzersizi takiben ilk 5-10 saniye içerisindeki kas metabolizma hızının egzersiz sırasındaki metabolizma hızına eşit sayılmasıdır. Bu yüzden egzersiz biter bitmez yapılan turnikeden sonraki ilk 3-8 saniye arasındaki Hb ve HbO2 değişimlerinin bize egzersiz sırasındaki metabolizma hızı hakkında bilgi vermesini ummaktayız. Deneyde turnike yapılmasının sebebi, kaslara giden oksijen kaynağının kesilerek net oksijen tüketiminin hesaplanabilmesini sağlamaktadır. Aksi durumda egzersizden dolayı kaslarda artan oksijen tüketiminin ve dokudaki oksijen azalmasının, artan kalp atış hızı ve/veya artan solunum hızıyla karşılanması ve Hb/HbO 2 değişiminin çok az olarak gözükmesi mümkündür. Bir çalışmada [3], yeterince kas çalıştırıldığı takdirde turnike yapılmasına gerek kalmadığı belirtilmektedir ancak bizim uyguladığımız protokolde düşük güç seviyelerinde de ölçüm alındığı için turnike yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Deneyde kullanılan iykös aleti Boğaziçi Üniv. Biophotonics Lab. nda geliştirilmiştir. Kullanılan ışık alıcısı ve vericisi arasındaki uzaklık 2.5 cm dir (şekil 2). Bu uzaklık için gönderilen ışık yanlamasına ve derinlemesine dokuda yaklaşık 1.25 cm muz şeklinde bir hacmi tarar (şekil 3). Yağ dokusu çok kalın olmayan kişiler için bu derinlik kas incelemesi için yeterlidir. Kalın yağ dokusu olanlar için daha uzun ışık alıcısı-vericisi uzaklığı kullanılabilir. Oxy (Oksijenlenme) = HbO 2 Hb (1) olarak tanımlanmaktadır. Oksijenlenme sinyali, oksijen tüketimi arttığında, Hb derişiminin artmasından ve turnike yapıldığı için ortamda belli miktarda var olan HbO 2 derişiminin azalmasından dolayı azalmaktadır. Oksijen tüketiminin hesaplanması için Oxy sinyalinin türevine bakılmıştır. Oxy sinyalinin türevi, oksijenin tüketim hızı ile orantılıdır. Egzersiz önceki turnikede türev hesaplamasında kullanılan kısmın süresi turnike süresi (1 dakika) iken, egzersiz sonrasında kullanılan kısım turnikeden sonraki ilk 3-6 saniyedir. Egzersiz sonrasındaki bölgede eğim hesaplamasında daha kısa zaman aralığının kullanılmasının sebebi metabolizmanın çok çabuk toparlanması ve metabolizma hızının yavaşlamasıdır. Egzersizden belli bir süre sonra metabolizma hızı enerji harcanmasıyla değil, dokuda azalan oksijen ve glikoz türü maddelerin yerine konmasıyla ilgili olacaktır. Bu çalışmada egzersiz sonrasındaki ilk 8 saniye içinde hesaplanan metabolizma hızının egzersiz esnasındaki enerji tüketimiyle aynı olduğunu varsaymaktayız. Şekil 4 (A) da, alınan bir ölçümden hesaplanan oksijenlenme eğrisi verilmektedir. Bu grafik üzerinde turnike basınç değerleri ile türev hesaplanan bölgeler gösterilmektedir. IV. DENEY SONUÇLARı Erkekler ve bayanlardan elde edilen egzersiz öncesi ve sonrası oksijen tüketimleri (OT) tüm denekler için on ikinci ışık alıcısından (şekil 2, alt sıra sağdan 4. alıcı) alınan verilerden bulunmuştur. Erkeklerin ve bayanların genel OT ortalamaları tablo 1 de, erkeklerin OT leri ile bayanların OT leri arasındaki farkın erkeklerin OT sine göre yüzdesi şekil 5 da verilmiştir. Sporcu olan ve olmayan erkelerin OT leri tablo 2 de, sporcu olmayan erkekler ile sporcu olan erkekler arasındaki OT farkının sporcu olmayan erkeklerin OT sine göre yüzdesişekil 6 de verilmiştir. IV. VERI ANALIZI Deneylerde uygulanan protokol boyunca iykös aleti ile ölçüm alınmaktadır. Elde edilen ham verilerden (ışık alıcısına ulaşan farklı dalga boylarındaki ışıkların şiddetlerindeki değişimlerinden) Hb ve HbO2 değişimleri ( Hb, HbO2) hesaplanmaktadır. Örnek bir deney ölçüm sonucu şekil 4 te verilmektedir. Đlk turnike esnasında (egzersizden önceki turnike), Hb beklenildiği gibi artmakta ve HbO2 ise azalmaktadır. Egzersiz sonrasında uygulanan turnike esnasında da bu örüntü vardır ancak Hb nin azalma eğilimi turnike öncesine göre daha diktir. Turnike esnasında görülen bu değişimlerin eğimlerinin metabolizma hızını yansıttığı düşünülmektedir. Bu yüzden turnikeler sırasındaki Hb ve HbO2 derişim değişimlerinin ( HbO 2 ve Hb) eğimleri hesaplanmıştır. Metabolizma hızının hesaplanması için oksijenleme sinyaline bakılmıştır. Oksijenlenme sinyali KUVVET [KG] KıZ OT (OTK) ERKEK (OTE) 100*(OTK- OTE)/OTE Tablo 1. Egzersizdeki güç oranına göre egzersiz sonunda kızların oksijen tüketimleri (OTK), erkeklerin oksijen tüketimleri (OTE) ve OTK ile OTE arasındaki farkın OTE ye göre yüzdesi

5 %OT değişimi Kuvvet [kg] Şekil 5. OTK ile OTE arasındaki farkın OTE ye göre yüzdesi KUVVET [KG] SOE (OTSOE) SE (OTSE) 100*( OTSOE- OTSE)/OTSE Tablo 2. Egzersizdeki güç oranına göre egzersiz sonunda sporcu olmayan erkeklerin oksijen tüketimleri (OTSOE), sporcu erkeklerin oksijen tüketimleri (OTSE) ve OTSOE ile OTSE arasındaki farkın OTSE ye göre yüzdesi %OT değişimi Kuvvet [kg] Şekil 6. OTSOE ve OTSE arasındaki farkın OTSE ye göre yüzdesi VIII. TARTıŞMA VE SONUÇ Deney sonuçlarından görüldüğü üzere düşük ve orta güçte (2-8 kg) erkekler bayanlara oranla ortalama %20 olarak daha az OT ye sahiptirler. Yüksek güçte (10 kg) erkekler bayanlardan %7.7 daha fazla OT ye sahiptirler. Benzer şekilde düşük ve orta güçte (2-6 kg) spor yapan erkekler, spor yapmayan erkeklere göre daha az OT ye sahip iken (%62), yüksek güçte (8-10 kg) durum tersine dönmekte ve ortalama %35.8 daha yüksek OT ye sahip olmaktadırlar. Egzersiz sonrasındaki OT, egzersiz öncesindeki OT ye göre daha yüksektir. Ayrıca, artan yükle beraber deneklerdeki OT nin arttığı gözlenmekte ancak egzersiz öncesi bulunan OT lerdeki değişimin çok daha az olduğu görülmektedir. Egzersiz öncesi OT nin değişmesi daha çok iykös aletinin yerleştirilmesine ve taranan dokunun değişmesine bağlanabilir. Ancak bu değişme, egzersiz şiddetine bağlı olarak artan egzersiz sonrası OT artışına göre düşüktür. Görüldüğü üzere erkekler bayanlara kıyasla ve spor yapan erkekler spor yapmayan erkeklere kıyasla düşük ve orta güçte daha az oksijen tüketimine sahipken yüksek güçte durum tersine dönmektedir. Bu sonuçlara göre varılabilecek sonuçlardan biri şudur; erkekler bayanlara göre, sporcu erkekler ise sporcu olmayan erkeklere göre daha fazla kas kütlesine ve/veya daha çok oksijenli solunum verimine sahiptirler. Bu yüzden düşük güç gerektiren işlerde erkekler (bayanlara kıyasla) ve sporcu erkekler (sporcu olmayan erkeklere kıyasla) daha az oksijen tüketimine sahiptirler. Yüksek güç gerektiren işlerde ise erkekler ve sporcu erkekler kas kapasitelerinin tamamını kullanmaya başlamakta ve daha çok oksijen tüketimine sahip olmaktadırlar. Bayanlar ve sporcu olmayan erkekler ise nispeten düşük olan oksijenli solunumdan dolayı yüksek güçte bile yüksek bir oksijen tüketimine ihtiyaç duymakta ve kas kapasitelerine erkekler ve sporcu erkeklere göre daha düşük güçlerde ulaşmaktadırlar. Bu yorumlardan hareketle, iykös aleti ile elde edilen Hb, HbO2 ve oksijen tüketimi bilgileriyle kişiler hakkında dayanıklılık bilgisi gibi spor sağlığı açısından çok değerli bilgilerin elde edinilebileceği söylenebilir. Bu bilgiler kullanılarak sporcuların dayanıklılığının testi ve antrenmanların dayanıklılığa etkileri gözlenebilir. Ayrıca kişinin enerji metabolizmasını etkileyen hastalıkların iykös aleti ile incelenmesi literatürde yenice yapılmaya başlanan çalışmalardır. TEŞEKKÜR Bu çalışma TÜBĐTAK BDP programı kapsamında 102E027 sayılı proje ile ve Boğaziçi Üniversitesi BURF 02S102 sayılı araştırma fonu ile desteklenmiştir. Türkçe işlevsel Yakın Kızılötesi Spektroskopi (iykös) oksijenli solunum oksijensiz solunum metabolizma kas oksidatif KAYNAKLAR SÖZLÜK Đngilizce functional Near-Infrared Spectroscopy (fnirs) aerobic respiration anaerobic respiration metabolism muscle oxidative [1] Akdemir, A., Ataklı, Y., Ne Kadar Güçlüsün?, TÜBĐTAK Liseler Arası Proje Yarışması Raporu, Mart 2004.

6 [2] Binzoni T., Colier, W., Hiltbrand, E., Hoofd, L., Cerretelli, P., Muscle O2 consumption by NIRS: a theoretical model, J Appl Physiol., Ağustos; 87(2):683-8, [3] Chance, B., Dait, M.T., Zhang, C., Hamaoka, T., Hagerman, F., Recovery from exercise induced desaturation in the quadriceps muscles of elite competitive rowers, Am. J Physiol., 262: , [4] De Blasi, R.A., Ferrari, M., Natali, A., Conti, G., Mega, A., Gasparetto, A., Noninvasive measurement of forearm blood flow and oxygen consumption by near-infrared spectroscopy, J. Appl. Physiol., 76: , [5] Duncan, A., Meek, J.H., Clemence, M., Elwell, C.E., Tyszczuk, L., Cope M., Delpy D.T., Optical pathlength measurements on adult head, calf and forearm and the head of the newborn infant using phase resolved optical spectroscopy, Phys Med Biol 40, , 1995 [11] [6] Emir, U., System characterization for a fast optical imager, Yüksek Lisans Tezi, Boğaziçi Üniversitesi, Türkiye, [7] Ferrari, M., Binzoni, T., Quaresima, V., Oxidative Metabolism in Muscle, Phil. Trans. R. Soc. Lond. Biological Sciences, cilt. 352, sayı 1354, sayfa , [8] Hamaoka, T., Iwane, H., Shimomitsu, T., Katsumura, T., Murase, N., Nishio, S., Osada, T., Kurosawa, Y., Chance, B.,"Noninvasive measures of oxidative metabolism on working human muscles by near-infrared spectroscopy", J Appl Physiol., Eylül Sep; 81(3): , [9] Homma, S., Eda, H., Ogasawara, S., Kagaya, A., Near-infrared estimation of O2 supply and consumption in forearm muscles working at varying intensity, J Appl Physiol., (1996), 80(4): [10] Özyener, F., Evaluation Of Intra-Musclar Oxygenation During Exercise In Humans, Journal of Sports Science and Medicine, 1, 15-19, 2002.

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe,. ofsport Sciences 2000, 11 (1-2-3-4), 47-55 AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ SONRASı insülin VE KAN GliKOZ DEGERlERiNiN incelenmesi Cüneyt AYDIN". Kadir GÖKDEMIR"", ıbrahim

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Performans Testleri. Antrenör Nihan DÖNMEZ

Performans Testleri. Antrenör Nihan DÖNMEZ Performans Testleri Antrenör Nihan DÖNMEZ Yetenek seçimi Vücut yapısı Reaksiyon zamanı Güç ve kuvvet testi Anaerobik kapasite Dayanıklılık Sağlık testleri gibi konu başlıkları altında farklı birçok testi

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı EGZERSİZ Fizyolojisi Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Kaslarda güç, kuvvet ve dayanıklılık Maksimum kasılma kuvveti 3-4 kg/cm2 kesit alanı

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

PULS-OKSİMETRİ. Dr. Necmiye HADİMİOĞLU. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı

PULS-OKSİMETRİ. Dr. Necmiye HADİMİOĞLU. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı PULS-OKSİMETRİ Dr. Necmiye HADİMİOĞLU Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Puls oksimetre, Pulsatil atımı olan arterlerdeki farklı hemoglobinlerin ışık emilimlerini

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ SPORCU BESLENMESİ SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ Yeterli ve dengeli beslenmenin bir sporcunun başarısını garanti etmediği, ancak yetersiz ve dengesiz beslenmenin bazı sağlık problemlerine ve performans

Detaylı

Yakın Kızılaltı Spektroskopi ve Yüzeyel Elektromiyografi Kullanarak Kas Yorgunluğu İnceleme Çalışmaları

Yakın Kızılaltı Spektroskopi ve Yüzeyel Elektromiyografi Kullanarak Kas Yorgunluğu İnceleme Çalışmaları MÜSBED 2011;1(1):17-25 Araştırma / Original Paper Yakın Kızılaltı Spektroskopi ve Yüzeyel Elektromiyografi Kullanarak Kas Yorgunluğu İnceleme Çalışmaları Ömer Şayli 1, Bilal Biçer 2, Selda Uzun 2, Orkun

Detaylı

TC ERCİYES ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİYOMEDİKAL BAKIM-ONARIM VE KALİBRASYON LABORATUVARI DENEY NO:4 HBM TESTİ

TC ERCİYES ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİYOMEDİKAL BAKIM-ONARIM VE KALİBRASYON LABORATUVARI DENEY NO:4 HBM TESTİ TC ERCİYES ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİYOMEDİKAL BAKIM-ONARIM VE KALİBRASYON LABORATUVARI DENEY NO:4 HBM TESTİ HBM lerinde şu parametreleri görüntülemek mümkündür: EKG/Solunum, iki kanal

Detaylı

Solunum Sistemi Fizyolojisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ

SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ Egzersiz sırasında çalışan kaslar, ihtiyaç duydukları enerji için oksijen (O 2 ) kullanır ve karbondioksit (CO 2 ) üretir. Akciğerler, hava ile kanın karşılaştığı ı organlardır.

Detaylı

BEDEN EĞĠTĠMĠ VE SPOR

BEDEN EĞĠTĠMĠ VE SPOR BEDEN EĞĠTĠMĠ VE SPOR YÜKSEK OKULU Müdür: Doç. Dr. ġahin Ahmedov - sahmedov@neu.edu.tr Yüksek Lisans Programları Program Yürütücüsü Telefon e-mail Beden Eğitimi ve Spor Anabilim D. Doç. Dr. Cevdet Tınazcı

Detaylı

YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ. HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1

YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ. HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1 YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1 Spor insanoğlunun var oluşundan beri onunla beraber olan, belirli kurallar içeren, rekabet ortamı olan, haz veren

Detaylı

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI SEMA TOPÇU* 1. GİRİŞ Dünya üzerindeki büyük su kütlelerinden meydana gelen buharlaşma ve canlıların terleme olayı atmosferdeki subuharının

Detaylı

ELİT SPORCULARDA YAS VE CİNSE GÖRE STATİK KUVVET ÖLÇÜMLERİNİN FİZİKSEL ÖZELLİKLER İLE İLİŞKİSİ

ELİT SPORCULARDA YAS VE CİNSE GÖRE STATİK KUVVET ÖLÇÜMLERİNİN FİZİKSEL ÖZELLİKLER İLE İLİŞKİSİ Spor Bilimleri Dergisi SBD, (3) 3,1992 3-10 ELİT SPORCULARDA YAS VE CİNSE GÖRE STATİK KUVVET ÖLÇÜMLERİNİN FİZİKSEL ÖZELLİKLER İLE İLİŞKİSİ N. Ergun* G. Baltacı* *H.Ü. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Y.O.

Detaylı

1.FİZYOTERAPİ ZİRVESİ SEMİNER GÜNLERİ

1.FİZYOTERAPİ ZİRVESİ SEMİNER GÜNLERİ 1.FİZYOTERAPİ ZİRVESİ SEMİNER GÜNLERİ DİRENÇLİ EGZERSİZ İLE VİBRASYON EGZERSİZİNİN ALT EKSTREMİTE KAS KUVVETİ ÜZERİNE ETKİSİNİN KARŞILAŞTIRILMASI DANIŞMAN: PROF.ALİ CIMBIZ FZT.ESRA BAYRAMOĞLU 1.GİRİŞ VE

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Prof. Dr. A. Necati GÖKMEN DEÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER.

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER. EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER FİZYOLOJİ BİLİM DALI NIN BİR ALT DİSİPLİNİDİR. FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN (ANTRENMAN) DÖNEMDEKİ STRES SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI

Detaylı

16.10.2015. Outline (İzlence) Fitness. Vücut geliştirme (Body Building)

16.10.2015. Outline (İzlence) Fitness. Vücut geliştirme (Body Building) Doç.Dr. M.Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Malatya/2015 Fitness Fit -ness Vücut geliştirme (Body Building) 1. Hafta Kas, Kas Çeşitleri, Kasların Yapısı 8. Hafta Orta Düzey İçin Fitness ve Beslenme 9. Hafta

Detaylı

Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri. Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve ÜNVAN BÖLÜM ÜNİVERSİTE

Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri. Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve ÜNVAN BÖLÜM ÜNİVERSİTE ÖZGEÇMİŞ 1.KİŞİSEL BİLGİLER Adı-soyadı: Gamze ERİKOĞLU ÖRER Doğum tarihi ve yeri: 13 Şubat 1983 Ankara Görevi: Öğr. Gör. Dr. Telefon: E-mail: gorer@ybu.edu.tr 2. EĞİTİM DERECE ÜNİVERSİTE - FAKÜLTE BÖLÜM

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Ergonomi ile Verimlilik Paneli Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Uludağ Üniversitesi Endüstri Müh. Böl. 13.05.2010 BURSA ERGONOMİ Çalışan ile teknik sistem arasındaki ilişkiyi inceleyen; bilimsel

Detaylı

Futbolda Dar ( Küçük) Alan Oyunları Fizyolojisi ve Antrenmana Çıkarımlar. Yusuf Köklü

Futbolda Dar ( Küçük) Alan Oyunları Fizyolojisi ve Antrenmana Çıkarımlar. Yusuf Köklü Futbolda Dar ( Küçük) Alan Oyunları Fizyolojisi ve Antrenmana Çıkarımlar Yusuf Köklü Pamukkale Üniversitesi Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu 5. Antrenman Bilimi Kongresi 2-4 Temmuz 2013 Beytepe/

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ ELEKRİK DERELERİ-2 LABORAUARI II. DENEY FÖYÜ 1-a) AA Gerilim Ölçümü Amaç: AA devrede gerilim ölçmek ve AA voltmetrenin kullanımı Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, AA oltmetre, 1kΩ direnç, 220Ω direnç,

Detaylı

Adı-soyadı: Gamze ERİKOĞLU ÖRER Doğum tarihi ve yeri: 13 Şubat 1983 Ankara E-mail: gamzeorer@gmail.com, basketball.08@hotmail.com

Adı-soyadı: Gamze ERİKOĞLU ÖRER Doğum tarihi ve yeri: 13 Şubat 1983 Ankara E-mail: gamzeorer@gmail.com, basketball.08@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1.KİŞİSEL BİLGİLER Adı-soyadı: Gamze ERİKOĞLU ÖRER Doğum tarihi ve yeri: 13 Şubat 1983 Ankara E-mail: gamzeorer@gmail.com, basketball.08@hotmail.com 2. EĞİTİM DERECE ÜNİVERSİTE - FAKÜLTE BÖLÜM

Detaylı

ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA

ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA 1 ESNEKLİK Tanımlar Esneklik Bir eklem ya da bir dizi eklemin kendi hareket genişliğinde tamamen hareket edebilmesi Ya da bir eklemin ya da eklem dizisinin hareket genişliği

Detaylı

EGZERSİZDE KALP - DOLAŞIM FİZYOLOJİSİ. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER UÜTF Fizyoloji AD

EGZERSİZDE KALP - DOLAŞIM FİZYOLOJİSİ. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER UÜTF Fizyoloji AD EGZERSİZDE KALP - DOLAŞIM FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER UÜTF Fizyoloji AD Kuvvet-Çabukluk (sprint) egzersizleri Atmalar: gülle, çekiç, vb Halter egzersizleri Atlamalar: yüksek, sırıkla, tek adım,

Detaylı

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR FİZYOLOJİ İNSAN VÜCUDUNU OLUŞTURAN SİSTEMLER NASIL ÇALIŞIYOR? ANATOMİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ BİYOFİZİK BİYOKİMYA EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ EGZERSİZ ESNASINDA SİSTEMLER NASIL

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

DAYANIKLILIK ÖLÇÜMÜ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

DAYANIKLILIK ÖLÇÜMÜ DOÇ.DR.MİTAT KOZ DAYANIKLILIK ÖLÇÜMÜ DOÇ.DR.MİTAT KOZ 1 İndirekt Kalorimetri- Oksijen Tüketim Hızı VO 2 Egzersiz yapan bireyin oksijen tüketim hızının (VO 2 ) ölçümünden enerji tüketimi hesaplanabilir. Buna indirekt kalorimetri

Detaylı

KAN BASINCI (TANSĐYON) Prof. Dr. Erdal ZORBA

KAN BASINCI (TANSĐYON) Prof. Dr. Erdal ZORBA KAN BASINCI (TANSĐYON) VE SAĞLIK Prof. Dr. Erdal ZORBA KAN BASINCI (TANSĐYON) VE SAĞLIK Kalbimiz günde 24 saat hiç durmamaksızın kan pompalama görevini yerine getirir. Kan basıncı, kalbin kanı vücudun

Detaylı

BİNALARDA AYDINLATMA ENERJİSİ PERFORMANSININ BELİRLENMESİNDE KONTROL SİSTEMLERİNİN ROLÜ

BİNALARDA AYDINLATMA ENERJİSİ PERFORMANSININ BELİRLENMESİNDE KONTROL SİSTEMLERİNİN ROLÜ BİNALARDA AYDINLATMA ENERJİSİ PERFORMANSININ BELİRLENMESİNDE KONTROL SİSTEMLERİNİN ROLÜ Sezen YILDIRIM ÜNNÜ 1 Feride ŞENER 2 Alpin KÖKNEL YENER 2 1 İTÜ Elektrik Elektronik Fakültesi Ayazağa Kampüsü, İstanbul,

Detaylı

DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI)

DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI) DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI) Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Yüksek irtifa fizyolojisi İrtifa (metre) Atm.P (mmhg) At.PO 2 (mmhg) P A CO 2 (mmhg) P A O 2 (mmhg) Art.O 2

Detaylı

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Kadir KOYUNCUOĞLU, Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu, Çanakkale, Türkiye. koyuncuoglu45@gmail.com

Detaylı

Vücut kompozisyonu genel olarak yağ, kemik, kas hücreleri, diğer organik maddeler ve hücre dışı sıvılardan oluşmuştur.

Vücut kompozisyonu genel olarak yağ, kemik, kas hücreleri, diğer organik maddeler ve hücre dışı sıvılardan oluşmuştur. Vücut kompozisyonu genel olarak yağ, kemik, kas hücreleri, diğer organik maddeler ve hücre dışı sıvılardan oluşmuştur. Vücut Kompozisyonunu Etkileyen Faktörler Yaş Cinsiyet Kas Fiziksel Aktivite Hastalıklar

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ AKTS. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 - - 2 EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ FTR

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ AKTS. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 - - 2 EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ FTR EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ FTR 203 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve Yüz yüze öğretme teknikleri Dersin

Detaylı

KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA

KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ Ergenliğe kadar boy, ağırlık ve kuvvet bir cinsiyet farkı göstermezken, ergenlikten sonra cinsiyetler arasındaki bazı değişiklikler belirginleşir.

Detaylı

PROF. DR. ERDAL ZORBA

PROF. DR. ERDAL ZORBA PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler, kemik mineral yoğunluğundaki artış, beden suyundaki değişimler,

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu Speaker: Ercan Basaran, Uwe Späth LAR Process Analysers AG 1 Genel İçerik 1. Giriş 2. Proses optimizasyonu 3. İki optimizasyon

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler; kemik

Detaylı

AKTİVİTE DÜZEYLERİ İLE DİZ ÖĞRENCİ GRUBUNUN FİZİKSEL KUVVETİNİN İZOKİNETİK OLARAK KARŞILAŞTIRILMASI

AKTİVİTE DÜZEYLERİ İLE DİZ ÖĞRENCİ GRUBUNUN FİZİKSEL KUVVETİNİN İZOKİNETİK OLARAK KARŞILAŞTIRILMASI AKTİVİTE DÜZEYLERİ FARKLI İKİ ÖĞRENCİ GRUBUNUN FİZİKSEL AKTİVİTE DÜZEYLERİ İLE DİZ KUVVETİNİN İZOKİNETİK OLARAK KARŞILAŞTIRILMASI ARAŞTIRMACI: AHMET MİÇOOĞULLARI TEZ DANIŞMANI: PROF. DR. AYŞE DİCLE TURHANOĞLU

Detaylı

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA Normale dönüş-performans ilişkisi Ne kadar hızlı? Egzersiz sonu toparlanmanın amacı... Tüm vücudu ve kasları dinlendirmek, egzersiz öncesi şartları yeniden hazırlamaktır. Kısa

Detaylı

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ RESİRKÜLASYON NEDİR? Diyaliz esnasında, diyaliz olmuş kanın periferik kapiller dolaşıma ulaşmadan arter iğnesinden geçen

Detaylı

Doppler Ultrasonografisi

Doppler Ultrasonografisi Doppler Ultrasonografisi DOPPLERİN FİZİKSEL PRENSİPLERİ D O P P L E R E T K I D O P P L E R F R E K A N S ı D O P P L E R D E N K L E M I D O P P L E R A Ç ı S ı Ultrasonografi nin Tanımı Doppler Çeşitleri

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL İŞLEMLER LABORATUVARI TEMPERATURE MEASUREMENTS 23.03.

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL İŞLEMLER LABORATUVARI TEMPERATURE MEASUREMENTS 23.03. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL İŞLEMLER LABORATUVARI TEMPERATURE MEASUREMENTS 23.03.2010 DORUKCAN ÖZKÖSE 20726675 AMAÇLAR Elimizde bulunan ve sıcaklığını bilmediğimiz

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ Serhan Küçüka*, Serkan Sunu, Anıl Akarsu, Emirhan Bayır Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü

Detaylı

SPOR EGZERSİZLERİNİN İNSAN ORGANİZMASI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

SPOR EGZERSİZLERİNİN İNSAN ORGANİZMASI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ KIRŞEHİR EĞİTİM FAKÜLTESİ, Cilt 5, Sayı 2,(2004),109-114 109 SPOR EGZERSİZLERİNİN İNSAN ORGANİZMASI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Metin DEMİR Gazi Üniversitesi, Beden Eğitim ve Spor Yüksekokulu,

Detaylı

TANIMLAR, STANDARTLAR, STEMĐ, HATALAR, BELĐRS YER DEĞĐŞ MLERĐ KUMPASLAR, MĐKROMETRELER, ÇÜMLER KOMPARATÖRLER. RLER BOYUTSAL ve ŞEK EN KÜÇÜK

TANIMLAR, STANDARTLAR, STEMĐ, HATALAR, BELĐRS YER DEĞĐŞ MLERĐ KUMPASLAR, MĐKROMETRELER, ÇÜMLER KOMPARATÖRLER. RLER BOYUTSAL ve ŞEK EN KÜÇÜK Metroloji ve SI Temel Birimleri TANIMLAR, STANDARTLAR, BOYUTLAR VE BĐRĐMLER, B GENELLEŞTĐRĐLM LMĐŞ ÖLÇME SĐSTEMS STEMĐ, HATALAR, BELĐRS RSĐZL ZLĐK K ANALĐZĐ, ĐSTAT STATĐKSEL ANALĐZ YER DEĞĐŞ ĞĐŞTĐRME ÖLÇÜ

Detaylı

Kuvvet ve Tork Ölçümü

Kuvvet ve Tork Ölçümü MAK 40 Konu 7 : Mekanik Ölçümler (Burada verilenler sadece slaytlardır. Dersleri dinleyerek gerekli yerlerde notlar almanız ve kitap destekli çalışmanız sizin açınızdan çok daha uygun olacaktır. Buradaki

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

Ev hanımlarının fiziksel kapasitelerinin ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi

Ev hanımlarının fiziksel kapasitelerinin ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi Cilt:6 Sayı:2 Yıl:2009 Ev hanımlarının fiziksel kapasitelerinin ve yaşam kalitelerinin belirlenmesi Bahar Ateş * Özcan Saygın * Erdal Zorba ** Özet Bu çalışma; Ankara Büyükşehir Belediyesi Demetevler Hanımlar

Detaylı

MÜSABAKA VEYA ANTRENMAN ÖNCESİ, SIRASI VE SONRASINDA SPORCU BESLENMESİ

MÜSABAKA VEYA ANTRENMAN ÖNCESİ, SIRASI VE SONRASINDA SPORCU BESLENMESİ MÜSABAKA VEYA ANTRENMAN ÖNCESİ, SIRASI VE SONRASINDA SPORCU BESLENMESİ Sporcuların performansını etkileyen faktörlerden genetik yapı, uygun antrenmanın yanında beslenmeleri de son derece önem taşımaktadır.

Detaylı

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER A) Normal Dağılım ile İlgili Sorular Sayfa /4 Hamileler ile ilgili bir araştırmada, bu grubun hemoglobin değerlerinin normal dağılım gösterdiği

Detaylı

Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri. Technical Properties of Some Milking Parlours in Aydın Province

Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri. Technical Properties of Some Milking Parlours in Aydın Province Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri Türker SARAÇOĞLU, Nurettin TOPUZ, Cengiz ÖZARSLAN Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Makinaları Bölümü, Aydın turksar@hotmail.com

Detaylı

Bu karşılaştırmaya göre normal yağ yakımı teknikleri ve HYPOXI süresince vücudun farklı bölgelerinde alternatif ölçümler yapıldı.

Bu karşılaştırmaya göre normal yağ yakımı teknikleri ve HYPOXI süresince vücudun farklı bölgelerinde alternatif ölçümler yapıldı. BİLİMSEL ÇALIŞMALAR İlk Çalışmalar: 1997 1997 yılında sektörde yer alan diğer yağ yakma metodlarıyla HYPOXI' nin etkinliğini karşılaştırmak amacıyla vücudun çeşitli bölgeleri baz alınarak bilimsel çalışmalar

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU HASTABAŞI MONİTÖRÜ-HİPERBARİK OKSİJEN KABİNİ

TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU HASTABAŞI MONİTÖRÜ-HİPERBARİK OKSİJEN KABİNİ MALİ HİZMETLER KURUM BAŞKAN YARDIMCILIĞI STOK TAKİP VE ANALİZ DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU HASTABAŞI MONİTÖRÜ- KABİNİ BMM. Sümeyye NALBAT Ağustos 2015 HASTABAŞI MONİTÖRÜ Yetki Grubu: Fizyolojik

Detaylı

T.C. TÜBİTAK-BİDEB. YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI

T.C. TÜBİTAK-BİDEB. YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI T.C. TÜBİTAK-BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI İKİ ELEKTROMIKNATIS ARASINDA BULUNAN BİR DEMİR PARÇACIĞIN HAREKETİ HAZIRLAYANLAR

Detaylı

PROJE RAPORU. - Prof. Dr. İrfan ŞİAP - Doç. Dr. Ünal UFUKTEPE

PROJE RAPORU. - Prof. Dr. İrfan ŞİAP - Doç. Dr. Ünal UFUKTEPE TÜBİTAK-BİDEB Y.İ.B.O. ÖĞRETMENLERİ(FEN ve TEKNOLOJİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAY PROGRAMI 2009-2 PROJE RAPORU PROJENİN ADI: Uzunluk Ölçümlerinde Farklı Bir

Detaylı

19 ve 29 cmlik PONCEBLOC HAFİF YAPI ELEMANI SES AZALMA İNDİSİ ÖLÇÜMÜ ÖN RAPORU

19 ve 29 cmlik PONCEBLOC HAFİF YAPI ELEMANI SES AZALMA İNDİSİ ÖLÇÜMÜ ÖN RAPORU 19 ve 29 cmlik PONCEBLOC HAFİF YAPI ELEMANI SES AZALMA İNDİSİ ÖLÇÜMÜ ÖN RAPORU HAZIRLAYAN : Y.DOÇ. DR. NURGÜN TAMER BAYAZIT İTÜ MİMARLIK FAKÜLTESİ YAPI BİLGİSİ ABD TAŞKIŞLA TAKSİM-34437 İST TEMMUZ, 2014

Detaylı

HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ ERROR BUDGET OF MULTIBEAM ECHOSOUNDER DATA IN HYDROGRAPHIC SURVEYING

HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ ERROR BUDGET OF MULTIBEAM ECHOSOUNDER DATA IN HYDROGRAPHIC SURVEYING HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ N.O. AYKUT Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Ölçme Tekniği Anabilim Dalı, İstanbul, oaykut@yildiz.edu.tr

Detaylı

FEYZĠ AKKAYA BĠLĠMSEL ETKĠNLĠKLERĠ DESTEKLEME FONU

FEYZĠ AKKAYA BĠLĠMSEL ETKĠNLĠKLERĠ DESTEKLEME FONU FEYZĠ AKKAYA BĠLĠMSEL ETKĠNLĠKLERĠ DESTEKLEME FONU ÜSTÜN BAġARILI GENÇ BĠLĠM ĠNSANLARINA ARAġTIRMA DESTEĞĠ FABED ARAġTIRMA PROJESĠ GELĠġME RAPORU Proje BaĢlığı: Su tutmayan yüzey üzerinde duran tek sıvı

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

10-12 YAŞ ARASI TENİSÇİLERE UYGULANAN 8 HAFTALIK KORT İÇİ KOORDİNASYON ÇALIŞMALARIN EL ÖNÜ İLE EL ARKASI VURUŞLARA ETKİSİ.

10-12 YAŞ ARASI TENİSÇİLERE UYGULANAN 8 HAFTALIK KORT İÇİ KOORDİNASYON ÇALIŞMALARIN EL ÖNÜ İLE EL ARKASI VURUŞLARA ETKİSİ. 10-12 YAŞ ARASI TENİSÇİLERE UYGULANAN 8 HAFTALIK KORT İÇİ KOORDİNASYON ÇALIŞMALARIN EL ÖNÜ İLE EL ARKASI VURUŞLARA ETKİSİ. FATİH KESKİN*, MİNE GÜL*, GAZANFER GÜL* *Kocaeli üniversitesi Beden Eğitimi Ve

Detaylı

TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI İÇİN ENFLASYON DEĞERLERİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI İÇİN ENFLASYON DEĞERLERİNİN ANALİZİ TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI İÇİN ENFLASYON DEĞERLERİNİN ANALİZİ www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa PERSPEKTİF STRATEJİ ARAŞTIRMA RAPOR 2015 TÜRKİYE DE FARKLI GELİR GRUPLARI

Detaylı

TOC Analiz Cihazı Seçme Kriterleri

TOC Analiz Cihazı Seçme Kriterleri TOC Analiz Cihazı Seçme Kriterleri Aquous conductivity prensibi; Okside olabilen karbonlar molekül ağırlığı küçük karbonlardır ve belli bir dalga boyunda UV ışığı ile okside olabilirler. İletkenlik prensibine

Detaylı

GİRİŞ. Işık ışınları bir ortamdan başka bir ortama geçerken yolunu değiştirebilir. Şekil-I

GİRİŞ. Işık ışınları bir ortamdan başka bir ortama geçerken yolunu değiştirebilir. Şekil-I TEŞEKKÜR Bu projeyi hazırlamamızda bize yardımcı olan fizik öğretmenimiz Olcay Nalbantoğlu na ve çalışmalarımızda bize tüm olanaklarını sunan okulumuza teşekkür ederiz. GİRİŞ Işık ışınları bir ortamdan

Detaylı

İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN TIBBA KATKISI: BİYOTELEMETRİ VE HAREKETLİ HASTA İZLEME

İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN TIBBA KATKISI: BİYOTELEMETRİ VE HAREKETLİ HASTA İZLEME İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN TIBBA KATKISI: BİYOTELEMETRİ VE HAREKETLİ HASTA İZLEME Bahattin Karagözoğlu Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü Konularımız Biyomedikal mühendisliği

Detaylı

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP Tüm vücut hücrelerinde enerji oluşumu adenozin trifosfat (ATP) molekülü vasıtasıyla gerçekleşir. Hücre içinde ATP depo halde bulunur ve sınırlı miktardadır. Ancak, yapılan

Detaylı

G = mg bağıntısı ile bulunur.

G = mg bağıntısı ile bulunur. ATIŞLAR Havada serbest bırakılan cisimlerin aşağı doğru düşmesi etrafımızda her zaman gördüğümüz bir olaydır. Bu düşme hareketleri, cisimleri yerin merkezine doğru çeken bir kuvvetin varlığını gösterir.

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi YDGA2005 - Yığma Yapıların Deprem Güvenliğinin Arttırılması Çalıştayı, 17 Şubat 2005, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Beslenme programı ile kombine edilen Hypoxi Çalışmalarının etkisi hakkında yapılan pilot çalışma

Beslenme programı ile kombine edilen Hypoxi Çalışmalarının etkisi hakkında yapılan pilot çalışma Beslenme programı ile kombine edilen Hypoxi Çalışmalarının etkisi hakkında yapılan pilot çalışma Spor ve Hareket Bilimleri Bölüm Başkanlığı, University Salzburg, Austria HYPOXI Produktions- und Vertriebs

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız!

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız! Monthly Magnetic Bulletin March 2014 z BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeofizik/default.htm Magnetic Results

Detaylı

BAYAN SPORCULARDA MENSTRUASYONUN SÜRAT VE DAYANIKLILIĞA ETKİSİ

BAYAN SPORCULARDA MENSTRUASYONUN SÜRAT VE DAYANIKLILIĞA ETKİSİ SBD,(4)4,1993 3-9 Spor Bilimleri BAYAN SPORCULARDA MENSTRUASYONUN SÜRAT VE DAYANIKLILIĞA ETKİSİ ÖZET Rezzan ÖZDEMİR*, Selçuk KÜÇÜKOĞLU** Bu çalışmada, bayan sporcularda, menstruasyonun sürat ve dayanıklılık

Detaylı

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Tartışma konuları: Eksternal ve internal solunum Oksijenin kanda taşınması Karbondioksidin kanda taşınması

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU B. HACIBEKİROĞLU, Y. GÖKÇE, S. ERTUNÇ, B. AKAY Ankara Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

3DLevelScanner. 3 Boyutlu Seviye Ölçümü

3DLevelScanner. 3 Boyutlu Seviye Ölçümü 3DLevelScanner 3 Boyutlu Seviye Ölçümü S E V İ Y E Ö L Ç Ü M Ü H İ Ç B U K A D A APM 3DLevelScanner - silo veya tanklarda seviye ölçümünün yanısıra aynı anda hacim ve kütle ölçümü de yapabilen yeni bir

Detaylı

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ Deneyin Amacı İklimlendirme tesisatının çalıştınlması ve çeşitli kısımlarının görevlerinin öğrenilmesi, Deney sırasında ölçülen büyüklükler yardımıyla Psikrometrik Diyagramı kullanarak,

Detaylı

FUTBOLDA DAYANIKLILIK. Atilla YÜCE

FUTBOLDA DAYANIKLILIK. Atilla YÜCE FUTBOLDA DAYANIKLILIK Atilla YÜCE DAYANIKLILIK DAYANIKLILIK, GENELDE, SPORCUNUN FİZİKİ VE FİZYOLOJİK YORGUNLUĞA DAYANMA GÜCÜ OLARAK TANIMLANABİLİR. BİR BAŞKA TANIMDA İSE, TÜM ORGANİZMANIN, UZUN SÜRE DEVAM

Detaylı

Birkaç saniye ile birkaç dakika arasında süren yüksek şiddetli kas aktiviteleri için performans göstergesi

Birkaç saniye ile birkaç dakika arasında süren yüksek şiddetli kas aktiviteleri için performans göstergesi 1 Birkaç saniye ile birkaç dakika arasında süren yüksek şiddetli kas aktiviteleri için performans göstergesi Anaerobik Güç Maksimal bir egzersiz sırasında birim zamanda oluşturulabilen maksimal enerji

Detaylı