Ağızda Dağılan Tabletler I: Hazırlama Teknolojileri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ağızda Dağılan Tabletler I: Hazırlama Teknolojileri"

Transkript

1 Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi Cilt 30 / Sayı 2 / Temmuz 2010 / ss Ağızda Dağılan Tabletler I: Hazırlama Teknolojileri Received : Revised : Accepted : Senem Sevtap Ölmez*, İmran Vural*, Selma Şahin*, Aygün Ertuğrul**, Yılmaz Çapan* GİRİŞ Ağız yolu ile ilaç uygulanması özellikle tekrarlanan veya rutin dozlama gerektiğinde ilaç uygulamasının en kolay ve rahat yoludur. Ağız yolu ile kullanılan tablet şeklindeki katı dozaj şekilleri tüm farmasötik formüller arasında en büyük ve en önemli yeri tutarlar. Bir hastalığın tedavisi amacı ile hasta için günde bir veya birkaç kez bir bardak su ile alınabilecek bir tablet en kolay ve en fazla kabul gören ilaç uygulamasıdır 1. Ağızda dağılan tabletler (orally disintegrating tablets), hızlı dağılan (rapidly disintegrating, fast disintegrating), hızlı disperse olan ( fast dispersing), hızlı çözünen (rapid dissolving, fast dissolve/dissolving), hızlı eriyen (rapid melting, fast melting), ve/veya orodispers (orodisperse) tablet olarak da bilinmektedir 2-8. Avrupa Farmakopesi orodispers tablet terimini ağza yerleştirilen ve ağızda yutmadan önce hızlı bir şekilde disperse olan kaplı olmayan tablet olarak tanımlamakta ve dağılma testinde 3 dakikadan az sürede dağılması gerektiğini bildirmektedir 9. Amerika Besin ve İlaç Yönetmeliği (United States Food and Drug Administration, FDA) tarafından onaylanan hızlı dağılan tabletler, ağızda dağılan tabletler (orally disintegrating tablets) olarak sınıflandırılmış ve dilin üzerine yerleştirildiğinde -genellikle saniyeler içinde- hızla dağılan, tıbbi madde içeren katı dozaj şekli olarak tanımlanmıştır 10. Ağızda dağılan tabletler, konvansiyonel dilaltı tabletler, pastil ve bukal tabletlerden bu dozaj * Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı, Ankara / Türkiye ** Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, Ankara / Türkiye 0 Corresponding author: Tel:

2 206 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ şekillerinin ağızda çözünmeleri için bir dakikadan daha fazla süreye ihtiyaç duymaları nedeniyle farklılık gösterir 11. Ağızda dağılan tabletler ağızda kısa sürede tükürükte dağılır/çözünür ya da disperse olur 12. Dağılmış/çözünmüş/disperse olmuş ilacı içeren tükürük daha sonra normal yolla yutulur 12. Üstünlükleri Ağızda dağılan tablet (ADT) formülasyonları konvansiyonel tablet dozaj şekillerinin üstünlüklerine sahip olmanın yanı sıra sıvı dozaj şekilleri gibi yutulmaları kolaydır ve de oral sıvı dozaj şekillerine göre dozlamanın daha doğru yapılabilmesi üstünlüğüne sahiptir 2. Katı dozaj şekli olduğu için diğer dozaj şekillerine kıyasla daha iyi stabiliteye, daha kolay üretim işlemine, küçük paket boyutuna ve hastalar tarafından kullanım kolaylığına sahiptir 2, Bu dozaj şekillerinin diğer alışılagelmiş (konvansiyonel) tablet veya kapsüllere kıyasla üstünlükleri arasında hoş tada (palatability) sahip olmaları yer almaktadır. Hasta uyuncunu artırmak için geliştirilen dozaj şekillerinden efervesan tabletlerin ve kuru toz süspansiyonların uygulamadan önce hazırlanması gerekliliği vardır, sakız veya çiğneme tabletleri ise yaşlı hastaların genellikle büyük parçaları çiğneyememeleri nedeniyle dezavantaja sahiptir ve ağızda daha uzun süre kaldıklarından acı tat bırakan ilaçlar için bazen hoş olmayan tat sunabilmektedirler 8. Ağızda hızla dağılan tabletler tükürükle temas ettiğinde hemen dağılacak ya da çözünecek şekilde tasarlandığı için tabletin çiğnenmesi ya da bütün tabletin yutulması için su içilmesi gerekmez. Yaşlı, felçli, yatalak hasta gibi yutamayan hastalar ve pediyatrik, geriyatrik ve psikiyatrik hastalar gibi yutmayı reddeden hastalara ağızda dağılan tabletlerin uygulanması ile rahatlık ve hasta uyuncunda artma gibi üstünlükler elde edilebilir 5, 7. Çoğu hasta tablet ve sert jelatin kapsülleri yutmayı zor bulmakta ve bunun sonucu olarak ilaçlarını tarif edildiği şekilde almamaktadırlar. Tümör, nöromuskuler hastalıklar, metabolik hastalıklar, enfeksiyöz hastalıklar, iatrojenik nedenler, anatomik bozukluklar, otoimmün hastalıklar ve stres/anksiyete gibi nedenlerle görülebilen yutma zorluğunun (disfaji) bütün yaş gruplarında yaygın olarak görüldüğü, genel popülasyonun % 35 inin etkilendiği bildirilmiştir 15.

3 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 207 Psikiyatride tedaviye uyunç göstermeme ve özellikle şizofreni hastalarının konvansiyonel tableti dilaltında gizleyerek ilacı yutmamaları sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Ağızda hızla dağılan tablet teknolojisi ile psikiyatride hastanın rahatının ve yaşam kalitesinin artacağı açıktır 16. Tedaviye uyunç göstermeme ve etkin olmayan tedavi ile sonuçlanan bu problemden popülasyonun % 50 sinin etkilendiğinin tahmin edildiği bildirilmiştir 8, 12. Ağızda dağılan tabletler özellikle çocuklar ve yaşlılar ve de ilacını herhangi bir zamanda rahatça almak isteyen hastalar tarafından tercih edilmektedir. Tabletlerin hızlı dağılması, çabuk çözünme ve çabuk absorpsiyona ve ilacın hızlı tesir etmesine neden olabilir 17. Bazı ağızda dağılan tablet formülasyonlarının geliştirilmesinde asıl amacın konvansiyonel tabletlere göre biyoyararlanımı artırmak olduğu belirtilmektedir 18. Oral kavitede iken tükürük içerisinde disperse olduğu için çabuk çözünen etkin maddeleri içeren bazı formülasyonların mide-öncesi (ağız, yutak, yemek borusu) absorpsiyona uğrayabileceği bildirilmiştir. Bukal, yutağa ve mideye ait bölgeler çoğu formülasyon için absorpsiyon bölgeleridir 12. Mide-öncesi absorpsiyona uğrayan ilaçların ağızda dağılan tabletler olarak formülasyonu hazırlandığında artan biyoyararlanım gösterebildiği bildirilmiştir 19. Mide-öncesi absorpsiyon karaciğer ilk geçiş etkisini de önler ve hepatik metabolizmaya uğrayan ilaçlar için önemli bir üstünlük sağlar. Parkinson hastalığında kullanılmak üzere geliştirilen Selegilin içeren ağızda dağılan tablet formülasyonları ile yapılan çalışmalarda bu tabletlerin ağızda saniyeler içinde çözündüğü, transbukal absorpsiyon yolu ile direkt olarak sistemik dolaşıma geçtiği, böylelikle metabolizasyondan korunduğu ve konvansiyonel tabletine göre biyoyararlanımının arttığı bildirilmiştir 20. Ağızda dağılan tablet formülasyonları endüstriyel alanda aynı zamanda ürün farklılığı, patent süresini uzatma gibi avantajlar sunar 6. Kısıtlamaları Ağızda dağılan tabletler sıcaklık ve neme karşı hassastırlar 2. Antibiyotik gibi yüksek dozlu etkin maddelerin ağızda dağılan tabletinin hazırlanması zordur 21. Antikolinerjik ilaç kullanmakta olan hastalar veya azalmış tükürük üretimi nedeniyle ağız kuruluğu olan hastalar da ADT kullanımı için uygun olmayabilir 21.

4 208 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ Formülasyon Geliştirilmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Parametreler Ağızda dağılan tablet formülasyonları geliştirilmesinde dikkat edilmesi gereken parametreler şöyledir 4, 7 : Tabletin ağızda kısa sürede dağılması/çözünmesi/disperse olması gerekir Tablet büyüklüğünü arttırmadan kaçınmak gerekir Yeterli mekanik dayanıklılığa sahip olmalıdır Ağızda en az veya hiç kalıntı bırakmamalıdır Nem, sıcaklık gibi çevre şartlarından etkilenmemelidir Dokunma ve taşıma mekaniklerine dayanacak özel paketleme gerekir Ağızda güzel bir tat bırakmalıdır Tat maskeleme teknolojisi ile geçimli olmalıdır Etkin madde özelliklerinden etkilenmemelidir Etkin maddenin ağızda çözünmesi ve mide-öncesi absorpsiyonu için tasarlanan ADT lerde etkin maddenin sahip olması gereken ideal özellikleri şunlardır 11 : Acı tadı olmamalı Dozu 20 mg ın altında olmalı Düşük-orta molekül ağırlığına sahip olmalı Su ve tükürükte çözünürlüğü iyi olmalı Oral kavite ph sında kısmi non-iyonize olmalı Mide-barsak sisteminin üst kısımlarındaki epitel içine difüze ve partisyon yeteneği olmalı (log P > 1 veya tercihen > 2) Oral mukozal dokulara permeasyon yeteneği olmalı Ağızda dağılan tabletlerin formülasyonunda dikkat edilmesi gereken anahtar parametreler tadı ve ağızda dağılma zamanı olup bunların ikisi de direkt veya indirekt olarak oral kaviteyle ilişkilidir 4. Oral kavitedeki mukoza yaklaşık 100 cm 2 yüzey alanı sunmaktadır. Tükürük ağızda dağılan tabletlerin dağılmasında önemli rol oynar.

5 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 209 Ağızda Dağılan Tablet Formülasyonlarının Üretim Teknolojileri Genel olarak, dondurarak kurutma (liyofilizasyon), şekillendirme (moulding) ve direkt basım teknolojileri, ağızda dağılan tabletlerin hazırlanmasında yaygın olarak kullanılmaktadır 6,8. Süblimasyon, püskürterek kurutma, kristal lif, faz geçişi, üç boyutlu baskılama, kütle ekstrüzyon ADT hazırlama yöntemleri arasındadır Liyofilizasyon ve şekillendirme teknikleriyle hazırlanan tabletlerin 30 saniye içinde dağıldığı fakat fiziksel dayanıklılıklarının düşük olduğu bildirilmiştir. Diğer taraftan direkt basım ile hazırlanan tabletlerin ufalanma aşınmaya karşı daha dayanıklı olduğu fakat ağızda dağılma zamanlarının daha uzun olduğu belirtilmiştir Dondurarak Kurutma (Liyofilizasyon) Liyofilizasyon dondurma işleminden sonra suyun üründen süblimasyonla düşük basınçta buhar halinde uzaklaştırılması işlemidir 24. Liyofilize formların diğer katı dozaj şekillerine göre daha hızlı çözünme gösterdikleri bildirilmiştir 8. Liyofilizasyon preparatın çok fazla spesifik yüzey alanı ile oldukça poröz, hızla çözünen ve düzelmiş absorpsiyon ve biyoyararlanım gösteren yapıya sahip olmasını sağlar. Bu yöntemde etkin madde bir taşıyıcı/polimerin sulu çözeltisinde çözülür veya disperse edilir Blister ceplerine doldurulduktan sonra sıvı azot altında dondurulur 25. Dondurarak kurutulduktan sonra blister kapatılır. Liyofilizasyonun kısıtlamaları arasında işlemin süre alması, her bir seride kısıtlı miktarda üretim yapılabilmesi, ekipman ve işlemin maliyetinin yüksek olması yer almaktadır 8. Diğer en önemli dezavantajları, final dozaj şeklinin standart blister paketlerde fiziksel dayanıklılığının olmaması ve yeterli miktarda etkin maddenin kısıtlı olarak konulabilmesidir 8. Zydis teknolojisi, liyofilizasyon tekniğinin kullanıldığı patent almış ADT hazırlama teknolojilerinden birisidir. Hazırlanan tablet dil üzerine yerleştirildiğinde saniyeler içerisinde tükürükte çözünür/disperse olur 12. Genellikle jelatin içeren bir matriksteki ilacın liyofilizasyonu ile hazırlanır. Oluşan ürün oldukça kırılgan ve düşük ağırlıktadır ve özel ambalajlama gerektirir. Zydis formülasyonu neme hassastır ve % 65 in üzerindeki nemde degrade olabilir.

6 210 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ Zydis teknololojisi ile formülasyonu hazırlanacak etkin maddenin sahip olması gereken özellikler şunlardır 12 : Suda çözünmeyen etkin maddenin dozu 400 mg ın altında olmalıdır. Bu poröz yapının sağlanması, ürünün ağızda çabuk çözünür olması ve ilaç ağızda çözündüğünde etkin maddenin hissedilmemesi için gereklidir. Suda çözünür etkin maddeler için doz en fazla 60 mg ile sınırlıdır. Üretim işlemi sırasında sedimentasyonu önlemek için etkin maddenin partikül büyüklüğü 50 µm nin altında olmalıdır. Etkin madde 24 saat boyunca oda sıcaklığında kimyasal olarak stabil olmalıdır. Etkin maddenin tadı kabul edilebilir olmalıdır. Bu teknolojide kullanılan yardımcı maddeler 12, 19 : Jelatin, dekstran veya aljinatlar gibi polimerler işlem sırasında dayanıklılık ve esneklik veren camsı amorf yapı için gereklidir. Mannitol veya sorbitol gibi sakkaridler kristallik, sertlik ve zariflik verir. Poröz yapının oluşması ve dozaj şeklinin ağızda 2-3 saniye içinde dağılmasının sağlanması için üretim işleminde su kullanılır. Üretim işlemi sırasında mikrobiyal gelişimi önlemek için bakteriyostatik konsantrasyonlarda para-benzoik asitler gibi koruyucular kullanılır. Zydis formülasyonu liyofilize olduğunda koruyucunun fonksiyonu yoktur çünkü, dondurarak kurutulmuş üründe mikrobiyal gelişime izin verecek su içeriği çok düşüktür. Süspande veya floküle edici ajanlar veya her ikisi disperse olan etkin madde partiküllerinin çökmesini engellemek için kullanılır. Sitrik asit ve sodyum hidroksit gibi ph ayarlayan yardımcı maddeler etkin maddenin kimyasal stabilitesini optimize etmek, suda çözünmeyen bileşenlerin çözünürlüğünü minimize etmek veya pregastrik membranlardan kan dolaşımına absorbe olan ilaçların iyonizasyon derecesini optimize etmek için kullanılır. Sodyum lauril sülfat gibi permeasyon arttırıcılar pregastrik dokulardan absorbe olan ilaçların transmukozal taşınmasını optimize etmek için; glisin gibi çökmeyi önleyiciler Zydis biriminin dondurarak kurutma ve uzun süreli saklama sırasında büzüşmesinin önlenmesinde kullanılır. Koku ve tat verici maddeler tadı optimize etmek için kullanılır. Çeşitli selülozlar gibi mikroenkapsülasyon polimerleri veya iyon değiştirici reçineler etkin maddenin acı tadını maskelemek için kullanılabilir.

7 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 211 Dondurarak kurutma teknolojisi ile hazırlanan diğer bir patent almış teknoloji olan Lyoc teknolojisinde yağ/su emülsiyonu hazırlanır ve direkt olarak blister boşluğuna yerleştirilir ve ardından dondurarak kurutulur 7, 27. Oluşan ürün hızlı dağılır fakat mekanik dayanıklılığı zayıftır. Dondurarak kurutma sırasındaki nonhomojenite inert doldurucu ekleyerek viskozitenin ve dolayısıyla yoğunluğun arttırılmasıyla önlenir. Yüksek miktarda doldurucu konulursa porözite azalacağından dağılma da azalır. Quick solv teknolojisinde, etkin maddeyi içeren matriks bileşenleri suda çözülür ve çözelti veya dispersiyon dondurulur 7, 28. Daha sonra solvan ekstraksiyon yöntemi ile su uzaklaştırılarak matriksin kurutulması sağlanır. Böylece tekdüze porözitede, eşit büyüklükte ürün elde edilir. Oluşan final dozaj şekli çok hızlı dağılır fakat düşük ilaç miktarı ile limitlidir ve sadece ekstraksiyon çözücüsünde çözünmeyen etkin maddeler ile hazırlanabilir. Nanokristal teknolojisi, etkin maddenin ve suda çözünür yardımcı maddelerin blister ceplerine doldurulan koloidal dispersiyonlarının liyofilizasyonunu içerir 7. Bu yöntem, granülasyon, karıştırma ve tablet haline getirme gibi üretim basamağı içermediğinden yüksek oranda potent olan ve tehlikeli ilaçlar için avantajlıdır. Üretim kayıpları ihmal edilebilir, bu işlem az miktarda ilaçlar için yararlıdır. Nanokristal ADT teknolojisi ile hızlı dağılan tablet matriksinde nanopartiküllerin (< 2 µ) oral uygulanması farmakokinetik açıdan yarar sağlar 29. Liyofilizasyonla ADT hazırlanmasında formülasyon ve işlem parametrelerinin etkisinin incelenmesinin amaçlandığı bir çalışmada süspande madde varlığının liyofilize tabletin yapısına etkisini görmek için model ilaç olarak suda çözünürlüğü düşük olan hidroklorotiyazid kullanıldığı bildirilmiştir 30. Çalışmada, dondurarak kurutulunca amorf poröz yapı oluştuğu ve suda saniyeler içinde çözündüğünden seyrelticidoldurucu olarak az hidrolize edilmiş nişasta ürünü olan maltodekstrin çözeltisi ve bağlayıcı olarak jelatin, ksantan zamkı, hidroksietil selüloz kullanılarak liyofilize ADTlerin hazırlandığı belirtilmiştir. 2. Şekillendirme (Moulding) Şekillendirilmiş tabletler genellikle ıslak bir kütle oluşturmak için öncelikle çözücü (genellikle etanol veya su) ile nemlendirilmiş toz karışımının şekillendirilmiş tabakaların içinde konvansiyonel tabletlerden

8 212 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ daha düşük basım kuvveti ile basılması yoluyla çözünür maddelerden hazırlanır (compression moulding) 8, 25. Çözücü daha sonra doğal kurutma (air-drying) ile uzaklaştırılır. Sertliği arttırmak ve tablet kenarlarındaki erozyonu azaltmak için glukoz, sükroz, akasya, povidon gibi bağlayıcılar çözücü karışımına genellikle eklenir. Kullanılan eksipiyanların suda çözünür olması, tablet hazırlama sırasında degrade olmaması gerekir. Etkin madde şekerle kimyasal olarak etkileşiyorsa çöktürülmüş kalsiyum karbonat, kalsiyum fosfat, kaolin, bentonit kullanılır. Kullanılan alkol (% 50-80) sıvının uçmasını kolaylaştırır, su ise şekerleri çözerek bağlayıcı görevi görmelerini sağlar. Son zamanlarda şekillendirilmiş formlar etkin maddenin çözündüğü veya disperse olduğu eritilmiş matriksten (heat moulding) veya standart basınçta etkin madde çözeltisi veya süspansiyonundan çözücünün buharlaştırılmasıyla (no-vacuum lyophilization) direkt olarak da hazırlanmaktadır 8. Şekillendirme yoluyla hazırlanan tabletler katı dispersiyonlardır 8. Etkin madde matrikste disperse olmuş partiküller veya mikropartiküller şeklinde bulunabilir. Etkin madde, erimiş taşıyıcıda katı çözelti oluşturmak için tamamen çözünmüş halde veya kısmen çözünmüş (kalan partiküller çözünmemiş ve matrikste disperse olmuş halde bulunuyorken) olabilir 8. Tabletin özellikleri (dağılma zamanı, çözünme hızı vb) çözelti veya dispersiyon olmasına dayanır. Suda çözünür maddeler (genellikle sakkaridler) içerdiği için tamamen ve hızlı çözünür. Şekillendirilmiş tabletler konvansiyonel tabletlerden daha az kompakt olduğundan oluşan poröz yapı dağılmayı ve çözünmeyi arttırır. Bununla beraber şekillendirilmiş tabletlerin mekanik dayanıklılığı düşüktür, bu durum kullanım sırasında erozyon ve kırılmaya neden olabilir 7-8, 31. Bu yöntemle iyi mekanik dayanıklılığa sahip ve aynı zamanda dağılması iyi olan ADTler konvansiyonel olmayan ekipman ve/ veya çok basamaklı işlem ile hazırlanmıştır. Bu konvansiyonel olmayan işlemler maliyeti de arttırmaktadır. Dondurarak kurutma ile karşılaştırıldığında endüstriyel boyutta daha kolay ve etkin bir şekilde hazırlanabilmekte fakat dağılma zamanları liyofilize formlar kadar iyi olamamaktadır. Bir çalışmada, hızla dağılan tablet hazırlamak amacıyla farklı partikül büyüklüğüne sahip laktoz ve bağlayıcı olarak distile su kullanılarak yaş basım (wet compression) metodu ile ADTlerin hazırlandığı bildirilmiştir 32. Bu yöntemde, elde edilen nemli kütlenin düşük basım

9 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 213 kuvvetinde basıldığı ve 60 C de kurutularak ADTlerin elde edildiği belirtilmiştir. Kurutma zamanı, basım kuvveti, laktozun partikül büyüklüğü ve nemli kütlenin nem içeriğinin tablet özellikleri üzerine etkisinin, laktoz partikülleri arasında köprü oluşumu ile tabletin oluşumu ve dağılma zamanı arasında ilişki olduğunu gösterdiği bildirilmiştir. WOWtab Teknolojisinde (WOW= without water) yüksek ve düşük şekil alabilir sakkaridler kullanılarak konvansiyonel granülasyon ve tablet haline getirme yöntemleri uygulanır 33. Buradaki şekil alabilir (mouldability) ifadesi bileşenin basılabilirlik ve çözünme kapasitesini ifade etmektedir. Düşük şekil alabilirlik sakkaridin basılabilirliğinin düşük, genel olarak çözünmesinin hızlı olduğunu, yüksek şekil alabilir sakkarid basılabilirliğinin çok iyi, çözünmesinin ise yavaş olduğunu ifade eder. Mannitol, laktoz, glukoz, sükroz, eritrol düşük şekil alabilir şekerler; maltoz, sorbitol, trehaloz, maltitol yüksek şekil alabilir şekerlerdir. Bu teknoloji, düşük şekil alabilir sakkaridlerin yüksek şekil alabilir sakkaridlerle bağlayıcı olarak granülasyonu ve nem uygulamasını takiben tablet haline getirilmesini kapsar. Elde edilen tabletlerin uygun sertlikte olduğu ve hızlı dağılma gösterdikleri bildirilmiştir. 3. Faz Geçiş İşlemiyle Düşük ve yüksek erime derecesine sahip şeker alkollerinin birleşimi ve üretim sırasında faz geçişi sağlanması ile ADT hazırlanabildiği bildirilmiştir 34. ADTler eritritol (erime derecesi: 122 C) ve ksilitol (erime derecesi: C) içeren toz karışımının basılması ve 93 C de 15 dakika ısıtılması ile hazırlanmış olup, ısıtma işleminden sonra tabletlerin ortalama por büyüklüğünün ve sertliğinin arttığı bildirilmiştir. Yapılan diğer bir çalışmada, erime derecesi yüksek olan şeker alkolü olarak eritritol ve erime derecesi düşük olan şeker alkolü olarak trehaloz veya ksilitol kullanılarak ADTlerin hazırlandığı bildirilmiştir 35. ADTler direkt basım veya yaş granülasyon yapılarak tablet haline getirildikten sonra ısıtma sonucu faz geçişi ile hazırlanmıştır. Kullanılan şeker alkolünün ve hazırlama yönteminin tabletin dağılması ve sertliği üzerine etkili olduğu bildirilmiştir. Sugimoto ve diğ kristal geçiş yöntemiyle ağızda hızla dağılan ve yeterli sertliğe sahip tabletlerin elde edildiğini bildirmişlerdir. Yaptıkları bir çalışmada, mannitol ile dondurarak kurutulmuş sükroz çözeltisi (amorf sükroz) karışımı düşük basınçta tablet haline getirildikten sonra

10 214 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ tabletler 25 C de % 34 bağıl nemde 5 gün desikatörde bekletilerek ADTlerin hazırlandığı bildirilmiştir 36. Tabletlerin belirli koşulda bekletilmesi ile sükrozun kristal hale geçmesi sağlanmıştır. Kristal geçiş yönteminin suda çözünürlüğü düşük olan etkin maddelere kıyasla suda çözünürlüğü yüksek olan etkin maddeler için daha uygun olduğu bildirilmiştir Kristal Lif (Cotton-candy) Yöntemi Hızlı eritme ve döndürme ile polisakkarit veya sakkaritler iplik ( floss) denilen matriks oluşturur. Oluşan matriks, akış özellikleri ve basılabilirliğinin iyileştirilmesi için kısmen yeniden kristallendirilir. İpliksi matriks daha sonra öğütülür. Etkin madde ve eksipiyanlarla karıştırılır ve basılır. Bu işlemle hazırlanan tabletler yüksek oranda porözdürler ve tükürükle şekerlerin hızla çözünmesinden dolayı ağızda hoş bir tat bırakırlar 25. Flasdose, bu yöntem kullanılarak üretilen ağızda hızla dağılan tablettir 7-8, Matriks, hızla eritme ve dönme gücünün simultane etkisiyle amorf iplik haline dönüşen sakkarid veya polisakkaridlerden oluşur. Flasdose tabletler hızlı dağılır, mekanik dayanıklılıkları iyidir ve yüksek doz etkin madde ile hazırlanabilir. Matriksin eritilmesinde yüksek sıcaklık uygulandığından ısıya hassas etkin maddeler için uygun bir yöntem değildir. 5. Süblimasyon Yoluyla Süblimasyon yöntemiyle ADT hazırlanmasında, hızla süblime olan inert katı maddeler (örneğin; üre, amonyum karbonat, amonyum bikarbonat, hekzametilen tetramin, kafur gibi) diğer tablet eksipiyanları ile karıştırılarak karışım tablet olarak basılır (Şekil 1) 21, 41. Süblime olan madde süblimasyon yolu ile uzaklaştırılarak poröz yapılı tablet elde edilir (Şekil 1). Suda çok çözünen maddeler içeren tabletlerin yavaş çözünmesi düşük porözitesine bağlıdır 6, 21. Bir çalışmada, mannitol kullanılarak hazırlanan ADT in porözitesinin düşük olmasından dolayı suyun penetrasyonunun zor olduğu, bu nedenle hızla çözünemediği, tabletin porözitesinin arttırılması için mannitol-kafur karışımının kullanıldığı belirtilmiştir 42. Tablet hazırlandıktan sonra kafurun, vakum altında 80 C de 30 dakikada süblime edildiği, yüksek poröziteye sahip (~ %30) hazırlanan bu tabletlerin 15 s. de ağızda tükürükte çözündüğü bildirilmiştir.

11 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 215 Şekil 1 Süblimasyon yöntemiyle ADT hazırlanması basamakları İndometazinin pediyatrik ADTnin hazırlandığı bir çalışmada, kafur, amonyum bikarbonat gibi süblime olan maddeler, polyplasdone XL gibi süperdağıtıcı ve bunların kombinasyonu ile formülasyonlar yaş granülasyon ile hazırlanıp basıldıktan sonra süblime edici maddelerin uzaklaştırılması için 50 C de 8 saat tutularak ADTlerin hazırlandığı bildirilmiştir 43. Amlodipin besilatın hızla çözünen tabletinin hazırlandığı bir çalışmada, patates nişastası, sodyum nişasta glikolat ve kafur farklı oranlarda kullanılarak süblimasyon yöntemi ile tabletler hazırlanmıştır. 8 saniye civarında kısa sürede dağılan, uygun sertlik ve friyabilitede ADTlerin elde edildiği bildirilmiştir 44. Nimesulid, kafur, krospovidon ve laktoz kullanılarak süblimasyon yöntemiyle ADT hazırlanan bir çalışmada yaş granülasyon ile granüller hazırlandıktan sonra kafur vakum ile uzaklaştırılarak ADT elde edildiği bildirilmiştir Püskürterek Kurutma Bu yöntemde eksipiyanları içeren sulu karışım püskürterek kurutularak yüksek oranda poröz yapı elde edilir. Bu poröz toz karışımına etkin

12 216 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ madde eklenerek tablet basılır. Jelatin destekleyici madde ve matriks olarak, mannitol seyreltici doldurucu olarak ve sodyum nişasta glikolat veya kroskarmeloz veya krospovidon süper dağıtıcı olarak kullanılabilir 25, 46. Mishra ve diğ. nin yaptıkları bir çalışmada 47 ADT hazırlanmasında püskürterek kurutma yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada, mannitolün sudaki çözeltisi, %5 süper dağıtıcı (akdisol veya sodyum nişasta glikolat veya kollidon CL), aspartam %0.2, mikrokristalin selüloz %10 karıştırılarak elde edilen süspansiyonun püskürterek kurutulduğu bildirilmiştir. Suda çözünürlüğü yüksek etkin madde olarak metoklopramid HCl ve suda çözünürlüğü düşük etkin madde olarak valdekoxib ve %0.1 magnezyum stearat eklenerek tabletler hazırlanmıştır. Kollidon CL kullanılarak püskürterek kurutma ile hazırlanan formülasyonun, direkt basımla karşılaştırıldığında, akış özelliklerinin daha iyi ve dissolüsyonun arttığı bildirilmiştir. Püskürterek kurutma yönteminin hem suda çözünürlüğü düşük hem de suda çözünürlüğü yüksek etkin maddeler için ADT hazırlamada uygun bir yöntem olduğu belirtilmiştir Granülasyon Yöntemleri Eritme granülasyon (melt granulation) tekniği farmasötik tozların eriyebilen bağlayıcı ile granülasyonunun yapıldığı bir yöntemdir 25. Bu yöntemde diğer konvansiyonel granülasyon yöntemlerine kıyasla su veya organik çözücü gereksinimi yoktur. Kurutma basamağı içermediğinden yaş granülasyona göre daha kısa süre ve enerji gerektirir. Griseofulvin gibi suda çözünürlüğü az olan etkin maddelerin çözünme hızını arttırmak için faydalı bir teknik olduğu gösterilmiştir 48. Abdelbary ve diğ. nin bir çalışmasında, bağlayıcı olarak Superpolistat ın (PEG-6 stearat) (erime derecesi: C, HLB: 9) emülsiyonu kullanılarak yaş granülasyon ve eritilmiş hali kullanılarak eritme granülasyon yöntemleri ile ADTler hazırlanmıştır 49. Çalışmada, kristal parasetamol model ilaç olarak, mannitol suda çözünür eksipiyan olarak ve kroskarmeloz sodyum dağıtıcı olarak kullanılmıştır. Superpolistat bağlayıcı özelliğinin yanı sıra tabletlerin fiziksel dayanıklılığını arttırmak ve ağızda eridiği ve kalıntı bırakmadan çözündüğü için tabletin dağılmasını kolaylaştırmak amacıyla kullanılmıştır. Abdelbary ve diğ. nin diğer bir çalışmasında, yaş granülasyon ve emülsiyon granülasyon yöntemleri ile ADT formülasyonları

13 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 217 hazırlanmıştır 50. Yaş granülasyonda etkin madde olarak kristal parasetamol ile D-mannitol karıştırılarak distile su ile, emülsiyon granülasyonda ise kristal parasetamol, D-mannitol ve Acdisol karıştırılarak Superpolistat ın % 12 lik emülsiyonu ile granülasyon yapılmıştır. İki yöntemde de dış faza Vivasol, aspartam ve magnezyum stearat konularak tabletler hazırlanmıştır. Emülsiyon granülasyon yönteminde dağılma zamanının daha fazla olduğu fakat 45 s i geçmediği, bununla beraber sertlik ve friyabilitenin daha iyi olduğu bildirilmiştir. 8. Kütle- Ekstrüzyon (Mass-Extrusion) Yöntemi Bu teknoloji, aktif karışımın suda çözünür polietilen glikol ve etanol karışımı ile yumuşatılması, bu yumuşak kütlenin şırınga veya extruder dan geçirilip silindirik şekil verilmesi ve tablet şekline getirmek için parçalara bölünmesini içerir Bu işlem aynı zamanda acı tadı olan etkin maddelerin granüllerinin tat maskeleme için kaplanması amacıyla kullanılabilir. Yapılan bir çalışmada acı tadı olan Tizanidin HCl nin Eudragit E 100 ve % 10 etanol ile kütle ekstrüzyon yöntemiyle tadı maskelenmiş granülleri hazırlanarak sodyum nişasta glikolat veya kroskarmeloz sodyum veya krospovidon süper dağıtıcıları ile direkt basımla ya da kafur ile süblimasyon yöntemiyle ADTlerinin hazırlandığı bildirilmiştir 53. Çalışmada, süper dağıtıcı kullanılarak hazırlanan ADTlerin dağılma zamanlarının süblimasyon yöntemiyle hazırlananlara kıyasla daha kısa olduğu belirtilmiştir. 9. Üç Boyutlu Baskılama Yöntemi (Three-dimensional Printing (3DP)) Üç boyutlu baskılama yöntemi hızlı bir protipleme yöntemidir. Prototipleme tozun işlem görmesi ve sıvı bağlayıcı kullanılarak spesifik tabakalar oluşturulmasını içerir 54. Üretim sırasında öncelikle prototipin oluşturulacağı toz yatağına bir toz tabakası yayılır. Baskılama başlığı, X-Y düzleminde tozun üzerine bağlayıcı maddeleri püskürtür. Bu, bilgisayar temelli dizaynına dayanan baz tabakası oluşturur. Toz yatağı piston rod ile Z vertikal düzlemde ilerler ve tabakaların oluşumu için alçalır. İşlem istenilen üç boyutlu yapı oluşana kadar tekrarlanır. Üç boyutlu baskılama yöntemiyle yüksek oranda poröz yapılı ADT hazırlanabilir.

14 218 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ Bilgisayar temelli ve tabaka tabaka üretim işlemi olduğundan madde bileşenleri, mikro yapıları ve yüzey özellikleri kontrol edilerek çalışılabilir 55. Yu ve diğ. nin yaptıkları çalışmada 55, 3DP yöntemiyle hazırladıkları ADT lerin 54.5 N/cm 2 sertlikte olduğu, 21.8 s de dağıldığı ve çözünme testinde ilk 2 dakikada asetaminofenin % 97.7 sinin çözündüğü bildirilmiştir. Theriform TM işlem adlı 3DP yöntemiyle kaptopril ADT hazırlanan bir çalışmada 56, mannitole eklenen tozun kendisinin (maltitol veya maltodekstrin veya polivinil pirolidon), oranının ve bağlayıcı sıvının doygunluk seviyesinin işlem üzerinde belirgin etkisi olduğu bildirilmiştir. 10. Kaplama Yöntemleri Etkin maddenin Eudragit veya etilselüloz ile kaplı mikrokristalleri ya da kaplı veya kaplı olmayan mikrogranülleri hazırlanıp diğer eksipiyanlarla karıştırılarak ağızda 60 s. den kısa sürede dağılan ADT hazırlanabildiği bildirilmiştir 57. Bir çalışmada ADTlerin akışkanlı yatak granülatörde dağıtıcıların süspansiyonu kullanılarak trehaloz, mannitol veya laktoz gibi bir sakkaridin püskürtülerek kaplanması şeklinde hazırlandığı bildirilmiştir. Hazırlanan ADTler içinde, mannitolün mısır nişastası ve krospovidonun 2.5:1 a/a oranında süspansiyonu ile püskürterek kaplanması ile hazırlanan formülasyonların kısa in vivo dağılma zamanı ve yüksek sertlik ile en uygun özellik gösterdiği belirtilmiştir Direkt Basım Tablet üretimi için en kolay yol olan direkt basım teknolojisinin en önemli üstünlüğü maliyetinin düşük olmasıdır. Bu teknolojide konvansiyonel ekipmanlar, yaygın olarak kullanılan eksipiyanlar ve sınırlı sayıda işlem basamağı kullanılır. Bununla beraber yüksek dozda etkin madde kullanılabilir 8. Isıya ve neme hassas maddeler ile çalışılabilir 23. Direkt basımla hazırlanan ADTlerin dağılma ve çözünmesi, dağıtıcı, suda çözünen eksipiyanlar ve efervesan ajanların tek başına veya kombine etkilerine bağlıdır 8. Dağılma zamanı genel olarak iyidir, dağılma etkinliği güçlü bir şekilde tablet büyüklüğü ve sertliğinden etkilenir (ve kısıtlanır). Optimum dağılma gösteren ADTler genellikle orta-küçük boyutta (ağırlıkta) ve/veya düşük fiziksel dayanıklılığa (yüksek friyabilite

15 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 219 ve düşük sertlik) sahiptir. Özellikle dağıtıcı seçimi önemli olup süperdağıtıcı olarak adlandırılan dağıtıcılar kullanılır. Formülasyona suda çözünen eksipiyanlar, efervesan maddeler gibi bileşenlerin katılmasının dissolüsyon veya dağılma özelliklerini arttırabildiği bildirilmiştir 59. ADT hazırlamak için patent almış direkt basım teknolojilerden biri olan OraSolv teknolojisinde efervesan maddeler ve tadı maskelenmiş etkin madde kullanılmaktadır ve, ürünler ağza yerleştirildiğinde çiğnemeden hızla dağılır 60. Tablet dağıldığında ilaç mikropartikülleri salınır ve yutulur. Tam dissolüsyon ve sistemik absorpsiyon gastrointestinal kanalda gerçekleşir. Genellikle, farmakokinetiği referans ürünle örtüşür. OraSolv teknolojisi ile hazırlanan tadı maskelenmiş ilaç mikropartikülleri tabletin dağılmasını arttırır. Formülasyon ağızda tükürükle temas ettiğinde karbon dioksit salınarak hasta için ağızda hoş tat bırakır, daha fazla tükürük salgılanışını uyarır ve bu da dağılmaya yardımcı olur. Bu teknolojide 5, etkin madde uygun polimer (etil selüloz, metil selüloz, akrilat, metakrilik asit rezinleri gibi) dispersiyonuna mannitol ve magnezyum oksit gibi diğer eksipiyanlarla beraber katılarak mikropartiküller hazırlanır. Mannitol ve magnezyum oksit polimerik kaplamada etkin madde salımına yardım için formülasyona eklenir ve bu teknolojide salım öncüleri (promoter) olarak bilinirler. Kurutma işlemlerinin ardından oluşan mikropartiküller, efervesan maddeler ve diğer eksipiyanlar (tatlandırıcı, renk maddeleri, kaydırıcılar) karıştırılır ve 1-2 kp sertlikte tabletler basılır. Elde edilen tabletler kırılgan olup in vivo dağılma zamanları 1 dakikanın altındadır. Tabletler çok yumuşak olduğundan özel tasarlanmış blisterler kullanılır. Bu tabletlerin friyabilitesini düzeltmek için efervesan karışımı hazırlamada partiküler efervesan çift yöntemi geliştirilmiştir. Bu yöntemde organik asit kristalleri aside kıyasla sitokiyometrik olarak daha az miktarda baz maddesi kullanılarak kaplanır. Baz maddesinin asit kristallerinin üstüne tek düze kaplanması için organik asit kristallerinin partikül büyüklüğü baz maddesinden daha büyük olacak şekilde seçilir. Oluşan efervesan çift diğer polimer kaplı etkin madde partikülleri ve diğer eksipiyanlarla karıştırılarak tablet hazırlanmasında kullanılır. Efervesan eksipiyanların kullanımının dezavantajı nem absorpsiyonunu önleyememeleridir 8. Üretimi kontrollü düşük relatif nem içeren ortam gerektirir ve son ürün tabletlerin nem geçirmeyen blisterlerde korunması gerekir. Bu nedenle maliyetleri direkt basım teknolojisiyle hazırlanan standart tabletlerden daha fazladır.

16 220 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ Feksofenadin HCl nin hızlı çözünen tabletlerinin efervesan yöntemiyle hazırlandığı bir çalışmada, krospovidon, kroskarmeloz sodyum ve sodyum nişasta glikolat ile sodyum bikarbonat ve sitrik asitin kullanıldığı, yapılan testler sonucu % 8 krospovidon ve % 24 a/a sodyum bikarbonat ve % 18 a/a anhidr sitrik asit karışımı ile hazırlanan formülasyonun optimum özellik gösterdiği bildirilmiştir 59. Diğer bir patent almış teknoloji olan DuraSolv teknolojisi Orasolv teknolojisine benzemekle birlikte tablet haline getirme sırasında yüksek basım kuvveti uygulandığından daha fazla mekanik dayanıklılığa sahiptir 23. Bu nedenle geleneksel blister ambalajlama veya flakonlar kullanılabilir. Durasolv teknolojisi düşük dozda etkin maddeler içeren formülasyonlar için uygundur. Ayrıca, tat maskeleme için etkin madde kaplanmış ise bu kaplama tablet basımında sıkıştırma sırasında kırılabilir. Flashtab teknolojisi, kaplı kristaller ve kaplı veya kaplı olmayan mikrogranüller içerir. Bu teknoloji, tadı maskelenmiş çoklu partiküler etkin maddeler, dağıtıcı ajan (örn: sodyum karboksi metil selüloz), şişme ajanı (örn: modifiye nişasta) ve diğer eksipiyanların birleşiminden oluşur 29, 57. Battu ve diğ. nin yaptıkları çalışmada, antispazmotik bir etkin madde olan fenoverinin direkt basım ile ADT formülasyonları hazırlanmış ve süper dağıtıcı olarak krospovidon, sodyum nişasta glikolat ve kroskarmeloz sodyumun farklı konsantrasyonda formülasyon üzerindeki etkileri incelenmiştir 4. Süper dağıtıcı konsantrasyonu arttıkça su absorpsiyon kapasitesinin arttığı, dağılma zamanının azaldığı bildirilmiştir. İnsanlarda in vivo ön çalışma ile kullanılan tatlandırıcı ve aromatizan için ideal konsantrasyonun % 1 olarak tespit edildiği bildirilmiştir. Hazırlanan tüm formülasyonların friyabilitesinin % 1 in altında olduğu, ıslanma zamanı ile dağıtıcı konsantrasyonu arasında korelasyonun belirgin olmadığı, krospovidonun aynı konsantrasyonda çalışmada kullanılan diğer süper dağıtıcılara göre ıslanma zamanının daha kısa olduğu bildirilmiştir. Geliştirilen formülasyonlar fenoverinin kapsül şeklindeki piyasa preparatı ile karşılaştılırak % 6 krospovidon içeren formülasyonun en iyi özellik gösterdiği belirtilmiştir. Karbamazepin içeren % 2-10 krospovidon, % 0-30 mikrokristalin selüloz ve direkt basılabilir mannitol kullanılarak direkt basımla ADT hazırlanan bir çalışmada, in vitro dispersiyon zamanına dayanarak seçilen % 2 krospovidon ve % 30 mikrokristalin selüloz içeren tablet formülasyonunun konvansiyonel tablete göre çözünmesinin daha yüksek olduğu bildirilmiştir 61.

17 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 221 Ishikawa ve diğ. nin yaptıkları çalışmada, küresel mikrokristalin selüloz (Avicel PH-M 06, Avicel PH-M 15, Avicel PH-M 25), düşük sübstitüye hidroksipropil selüloz (L-HPC 11) veya küresel şeker granülleri (Nonpareil, NP-101, NP-103, NP-107, NP-108) kullanılarak direkt basılabilen ADT formülasyonları hazırlanmıştır 62. Avicel PH-M 06 : L-HPC 11 (9:1) oranında kullanıldığında sertliği uygun (~8 kg) ve 15 s içerisinde dağılan ADT elde edildiği bildirilmiştir. Direkt basım yöntemiyle suda ve ağızda dağılan tabletlerin hazırlandığı bir çalışmada 63, ADTlerde mannitol ve krospovidon miktarının basım kuvveti, ıslanma zamanı ve sertlik üzerine etkisinin incelendiği ve optimum tablet formülasyonunun % 34 mannitol ve % 13 krospovidon içeren ADT olduğu belirtilmiştir. Rizatriptan benzoatın direkt basımla ADTlerinin hazırlandığı bir çalışmada 64, tabletlerin in vitro ve in vivo dağılma zamanlarının sırasıyla 4-7 s ve 6-19 s olduğu, bütün formülasyonlarda 20 dakika içerisinde etkin maddenin yaklaşık % 90 ının çözündüğü, krospovidon ve Indion 234 kombinasyonunun optimum formülasyon olduğu bildirilmiştir. Ağızda Dağılan Tablet Formülasyonlarında Kullanılan Süper Dağıtıcılar Süper dağıtıcılar, düşük konsantrasyonda etkili, dağıtma etkinliği çok yüksek ve intragranüler olarak daha etkin olan dağıtıcılardır 65. Bu maddelerin çok fazla miktarda su absorplamaları değil, çok hızla şişmeleri istenir , Süper Dağıtıcıların Etki Mekanizmaları 1. Kapiller Hareket (Wicking) Kapiller hareket ile dağılma her zaman ilk basamaktır. Tablet uygun sulu ortama konulduğunda ortam tabletin içine penetre olur ve partiküllerin üzerinde adsorbe olmuş hava ile yer değiştirir. Böylece moleküller arası bağlar zayıflar ve tablet parçacıklara ayrılır. Tablet tarafından su alımı ilaç/eksipiyanların hidrofilikliğine ve tabletin özelliklerine bağlıdır. Bu tip dağıtıcılar için ilaç partikülleri etrafında hidrofilik yapı oluşturarak dağılmaya yardımcı olmak için poröz yapı olması ve sulu sıvıya karşı yüzeyler-arası gerilimin düşük olması gereklidir. Dağıtıcı suyu

18 222 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ porların içine doğru iter ve partiküller şişerek matriks iç basınçla içten parçalanır. Konsolidasyon derecesi (packing fraction) düşükse sıvı, tablet içine penetre olamaz ve dağılma azalır. 2. Şişme Yoluyla Partiküller şişerek matriks iç basınçla içten parçalanır. Yeterli şişme gücü olmadığı için yüksek poröziteye sahip tabletler düşük dağılma gösterir. Diğer taraftan, düşük poröziteye sahip tabletlerde yeterli şişme gücü görülür. 3. Deformasyon Tablet basımı sırasında dağıtıcı partikülleri deforme olur ve bu deforme partiküller sulu ortamla temas edince basım öncesi büyüklüğüne geri dönerler. Deforme partiküllerin hacim artışı tabletin parçalanmasına neden olur. 4. Dağılan Partiküller /Partiküllerin İtme Kuvvetine (Repulsiyon) Bağlı Olarak Şişmeyen dağıtıcılarla tabletin dağılmasını açıklar. Partiküller arası elektrik itici güçler dağılma mekanizmasıdır. Porların içine su girer ve oluşan elektrik güç nedeniyle partiküller birbirini iter. 5. Gazların Salımı Tablet ıslandığında bikarbonat ve karbonat ile sitrik asit veya tartarik asitin etkileşmesi ile karbondioksit açığa çıkar. Tabletin içinde basınç oluşmasıyla tablet dağılır. Bu dağıtıcılar nem ve sıcaklığa hassastır, üretim sırasında kontrollü koşullar gerekir. Şekil 2 de süper dağıtıcıların şişme yoluyla 66, kapiler hareket ile, deformasyon yoluyla ve partiküllerin itme kuvveti yoluyla dağılma mekanizmaları gösterilmiştir 68. ADTlerde kullanılan süper dağıtıcılar, yapı ve etki mekanizmaları Tablo 1 de verilmiştir. ADTlerde Tat Maskeleme Ağızda dağılan tabletler oral kavitede dağılacak ya da çözünecek şekilde tasarlandıklarından ağızda bıraktıkları his, dolayısıyla tat maske-

19 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 223 Şekil 1 Süper dağıtıcıların etki mekanizmaları 66, 68, a) Şişm e yoluyla; b) Kapiler hareket ile; c) Deformasyon yoluyla; d) Partiküllerin itme kuvveti yoluyla leme önemli bir faktördür 7, 29. En yaygın tat maskeleme yöntemi tatlandırıcı veya aromatizan maddelerin formülasyona ilave edilmesidir. Diğer bir yaklaşım etkin maddenin kaplanması veya enkapsülasyonudur. Bir çalışmada model ilaç olan famotidin tozu Aquacoat ECD30 (etilselüloz sulu dispersiyonu), Eudragit NE30D (etil akrilat metil metakrilat kopolimer dispersiyonu) veya triasetin içinde değişik oranlarda süspande edilip püskürterek kurutulması ile etkin maddenin acı tadının maskelenerek ADT hazırlandığı bildirilmiştir 84. Anand ve diğ. nin yaptıkları çalışmada ADT hazırlanmasında prednizolon etkin maddesinin mikroenkapsülasyonu ile tadının maskelendiği bildirilmiştir 72.

20 224 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ TABLO I ADTlerde kullanılan süper dağıtıcılar Süperdağıtıcı Yapısı Etki Mekanizması Referans Krospovidon Krospovidon A1 (Polyplasdone XL) Çapraz bağlı homopolimer N-vinil-2-pirolidon Çok az şişer ve kompresyondan sonra orijinal büyüklüğüne döner fakat kapiler hareket ile etki eder 4, 64, Krospovidon A2 (Polyplasdone XL-10) 73-74, 76 Krospovidon B (Kollidon CL) Kroskarmeloz sodyum Çapraz bağlı sodyum karboksi metil selüloz < 10 sn.de 4-8 kat şişer 47, 73, 77 4, Ac-Di-Sol 3, 47, 49, 73-75, 78 Vivasol 49, 72 Sodyum nişasta glikolat Nişastanın karboksimetil eterinin sodyum tuzu veya Nişastanın çapraz bağlı karboksimetil eteri < 30 sn.de 7-12 kat şişer 4, 47, 70 Explotab 73, 77 Vivastar P5 72 Primojel Akrilik asit türevleri Poli (akrilik asit) süper poröz hidrojel Kapiler etki 79 Efervesan karışım Sitrik asit, sodyum bikarbonat Gazların salımı 59, 80 Karmeloz (NS-300) Karboksimetil selüloz 76, 81 Karmeloz kalsiyum (ECG-505) L-HPC Karboksimetil selülozun kalsiyum tuzu Düşük sübstitüye hidroksipropil selüloz 64, 76, 81 3, 62, 72, LH-11 3, 62, 72, 83 LH PH-M serisi Küresel mikrokristalin selüloz 62 Indion 414 Indion 412 Çapraz bağlı poliakrilik asit İyon değiştirici reçine (COO- fonksiyonel grup ve K+ Yüksek su çekme iyonik form içerir) özelliği 21, 64 Kütle ekstrüzyon ile de tadı maskelenmiş etkin madde granülleri hazırlanabilir 53, 70, 85. Jadon ve diğ. nin çalışmalarında, non steroidal antienflamatuvar bir ilaç olan lornoksikam ın acı tadını maskelemek için

21 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ 225 aminoalkil metakrilat kopolimeri (Eudragit EPO) ile değişik oranlarda komplekslerinin hazırlandığı bildirilmiştir 70. Tat maskelemek için başka bir yaklaşım ise ağız ph sından farklı ph ya ayarlanarak etkin maddenin çözünürlüğünün azaltılıp tadının maskelenmesidir 6-7. Indion 234, Indion 204 ve Indion 414 gibi zayıf katyon değiştirici reçinelerle etkin maddenin acı tadının maskelenebileceği bildirilmiştir Özet Oral yolla uygulama en yüksek hasta uyuncu ile ilaç uygulamasının en güvenli, en rahat ve en ekonomik yöntemi olarak görüldüğü farmasötik endüstride hala altın standarttır. Ağızda dağılan tabletler (ADT) konvansiyonel tablet ve kapsül formülasyonlarına kıyasla tercih edilen alternatifler olarak büyük ilgi çekmektedirler. ADTler özellikle yutma zorluğu olan, pediyatrik, geriyatrik, psişik ve yatalak hastalar için yaygın bir şekilde kabul edilmiş dozaj formlarıdır. ADTler tükürükle temas ettiğinde hemen dağılacak ya da çözünecek şekilde tasarlandığı için tabletin çiğnenmesi, bütün tabletin yutulması ya da tabletin sıvılarla alınması gerekmez. ADTlerin geliştirilmesi için dondurarak kurutma, şekillendirme, püskürterek kurutma, süblimasyon, direkt basım, kristal lif, kütle ekstrüzyon, eritme granülasyon, üç-boyutlu baskılama gibi çeşitli bilimsel teknikler uygulanmaktadır. Bu derleme ideal karakteristikleri, belirgin özellikleri, hazırlama teknolojileri, süperdağıtıcıların kullanımı ve tat maskeleme teknolojileri gibi formülasyon şekilleri üzerine odaklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ağızda dağılan tabletler, direkt basım, liyofilizasyon, süperdağıtıcılar, tat maskeleme Summary Orally Disintegrating Tablets I: Preparation Technologies Oral delivery is currently the gold standard in the pharmaceutical industry where it is regarded as the safest, most convenient and most economical method of drug delivery having the highest patient compliance. Orally disintegrating tablets (ODTs) have gained considerable attention as preferred alternatives to conventional tablet and capsule formulations.

22 226 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DERGİSİ ODTs are widely accepted dosage forms, especially for the dysphagic, pediatric, geriatric, psychic and bedridden patients. ODTs are designed to disintegrate or dissolve rapidly on contact with saliva, thus eliminating the need to chew the tablet, swallow an in intact tablet, or take the tablet with liquids. Various scientific techniques including freeze drying, moulding, spray drying, sublimation, direct compression, cotton candy process, mass extrusion, melt granulation, three-dimensional printing have been employed for the development of ODTs. The current article is focused on ideal characteristics, significant features, preparation technologies, formulation aspects including the use of superdisintegrants and taste-masking technologies. Keywords: Orally disintegrating tablets, direct compression, lyophilization, superdisintegrants, taste masking KAYNAKLAR 1. Türkoğlu, M., Tabletler, Gürsoy, A.Z. (Eds.), Farmasötik Teknoloji, Temel Konular ve Dozaj Şekilleri İstanbul, Piksel Bilişim Matbaacılık Reklamcılık ve Filmcilik Hizmetleri Ltd. Şti, (2004), Sayfa Habib, W., Khankari, R., Hontz, J.: Fast dissolve drug delivery systems, Crit Rev Ther Drug Carrier Syst, 17, (2000) 3. Sunada, H., Bi, Y.: Preparation, evaluation and optimization of rapidly disintegrating tablets, Powder Technol, 122, (2002) 4. Battu, S.K., Repka, M.A., Majumdar, S.Madhusudan, R.Y.: Formulation and evaluation of rapidly disintegrating fenoverine tablets: effect of superdisintegrants, Drug Dev Ind Pharm, 33, (2007) 5. Sastry, S.V., Nyshadham, J.R.Fix, J.A.: Recent technological advances in oral drug delivery - a review, Pharm Sci Technolo Today, 3, (2000) 6. Fu, Y., Yang, S., Jeong, S.H., Kimura, S.Park, K.: Orally fast disintegrating tablets: developments, technologies, taste-masking and clinical studies, Crit Rev Ther Drug Carrier Syst, 21, (2004) 7. Bandari, S., Mittapalli, R.K., Gannu, R., Rao, Y.M.: Orodispersible tablets: An overview, Asian Journal of Pharmaceutics, 2-11 (2008) 8. Dobetti, L.: Fast melting tablets: Developments and technologies, Pharm Technol Drug Deliv, (2001) 9. Avrupa Farmakopesi (6 th Ed), Strazburg, Fransa, (2007) 10. Guidance for Industry Orally Disintegrating Tablets, ABD Besin ve İlaç Yönetmeliği, CDER Data Standards Manual, (2008 Aralık) 11. Pfister, W.R., Ghosh, T.K.: Oral disintegrating tablets, products, technologies and development issues, Pharm Technol, Oct, (2005) 12. Seager, H.: Drug-delivery products and the Zydis fast-dissolving dosage form, J Pharm Pharmacol, 50, (1998) 13. Brown, D.: Orally disintegrating tablets- taste over speed, Drug Deliv Technol, 3, (2003)

23 AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER I: HAZIRLAMA TEKNOLOJİLERİ Shukla, D., Chakraborty, S., Singh, S.Mishra, B.: Mouth dissolving tablets I: An overview of formulation technology, Sci Pharm, 76, (2009) 15. Koch, W.M.: Swallowing disorders, diagnosis and therapy, Med Clin North Am, 77, (1993) 16. Frijlink, H.W.: Benefits of different drug formulations in psychopharmacology, Eur Neuropsychopharmacol, 13 Suppl 3, S77-84 (2003) 17. Behnke, K., Sogaard, J., Martin, S., Bauml, J., Ravindran, A.V., Agren, H., Vester- Blokland, E.D.: Mirtazapine orally disintegrating tablet versus sertraline: A prospective onset of action study, J Clin Psychopharmacol, 23, (2003) 18. Chang, R., Guo, X., Burnside, B.A.Couch, R.: Fast-dissolving tablets, Pharm Tech, 24, (2000) 19. Virely, P.Yarwood, R.: Zydis - a novel, fast dissolving dosage form, Manuf Chem, 61, (1990) 20. Lew, M.F.: Selegiline orally disintegrating tablets for the treatment of Parkinson s disease, Expert Rev Neurother, 5, (2005) 21. Bharawaj, S., Jain, V., Sharma, S., Jat, R.C.Jain, S.: Orally disintegrating tablets: A review, Drug Invention Today, 2, (2010) 22. Prajapati, B.G.Ratnakar, N.: A review on recent patents on fast dissolving drug delivery system, Int J PharmTech Res, 1, (2009) 23. Goel, H., Rai, P., Rana, V.Tiwary, A.K.: Orally disintegrating systems: Innovations in formulation and technology, Recent Patents on Drug Delivery & Formulation, 2, (2008) 24. Doğanay, T., Kurutma, (Eds.), Modern Farmasötik Teknoloji, Ankara, Fersa Matbaacılık Ltd. Şti., (2007), Sayfa Gupta, A., Mishra, A.K., Gupta, V., Bansal, P., Singh, R.Singh, A.K.: Recent Trends of Fast Dissolving Tablet - An Overview of Formulation Technology, International Journal of Pharmaceutical & Biological Archives, 1, 1-10 (2010) 26. Sznitowska, M., Placzek, M.Klunder, M.: The psysical characteristics of lyophilized tablets containing a model drug in different chemical forms and concentrations, Acta Poloniae Pharmaceutica - Drug Research, 62, (2005) 27. Laflon, L.: Galenic form for oral administration and its method of preparation by lyophilization of an oil-in-water emulsion, ABD Patent No: 4,616,047, (1986) 28. Gole, D.J.vediğ.: Preparation of pharmaceutical and other matrix systems by solidstate dissolution, ABD Patent No: 5,215,756, (1993) 29. Kaushik, D., Dureja, H., Saini, T.R.: Orally disintegrating tablets, Tablets and Capsules, 7, (2004) 30. Corveleyn, S.Remon, J.P.: Formulation and production of rapidly disintegrating tablets by lyophilisation using hydrochloorothiazide as a model drug, Int J Pharm, 152, (1997) 31. Scoik, K.G.V.: Solid pharmaceutical dosage in tablet triturate form and method of producing the same, ABD Patent No: 5,082,667, 32. Bi, Y., Yonezawa, Y.Sunada, H.: Rapidly disintegrating tablets prepared by the wet compression method: Mechanism and optimization, J Pharm Sci, 88, (1999) 33. Mizumoto, T., Masuda, Y., Fukui, M.: Intrabuccally dissolving compressed moldings and production process thereof, ABD Patent No:, 5,576,014, (1996) 34. Kuno, Y., Kojima, M., Ando, S.Nakagami, H.: Evaluating of rapidly disintegrating tablets manufactured by phase transition of sugar alcohols, J Control Release, 105, (2005)

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER. Danışman Yrd. Doç. Dr. Yeşim AKTAŞ. Hazırlayan Erdem KOÇAK.

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER. Danışman Yrd. Doç. Dr. Yeşim AKTAŞ. Hazırlayan Erdem KOÇAK. 1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ AĞIZDA DAĞILAN TABLETLER Danışman Yrd. Doç. Dr. Yeşim AKTAŞ Hazırlayan Erdem KOÇAK Bitirme Tezi MAYIS 2012 KAYSERİ 2 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK

Detaylı

Ağızda Dağılan Tabletler II: In Vitro ve In Vivo Değerlendirilmeleri

Ağızda Dağılan Tabletler II: In Vitro ve In Vivo Değerlendirilmeleri Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi Cilt 31 / Sayı 1 / Ocak 2011 / pp. 59-70 Ağızda Dağılan Tabletler II: In Vitro ve In Vivo Değerlendirilmeleri Received : 19.08.2010 Revised : 06.10.2010

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK TEKNOLOJİ

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK TEKNOLOJİ PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof.Dr. Tamer BAYKARA Assist. Prof. Dr. Yıldız ÖZALP, yozalp@neu.edu.tr Assist. Prof. Dr. Metin ÇELİK, metin.celik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

DENEY I ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI. Genel Bilgi

DENEY I ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI. Genel Bilgi DENEY I ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI Genel Bilgi 1. Çözelti İki ya da daha fazla maddenin herhangi bir oranda bir araya gelerek oluşturdukları homojen karışıma çözelti denir. Diğer bir deyişle, bir maddenin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MAYFEX 180 mg Film Tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Feksofenadin hidroklorür

KULLANMA TALİMATI. MAYFEX 180 mg Film Tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Feksofenadin hidroklorür KULLANMA TALİMATI MAYFEX 180 mg Film Tablet Ağızdan alınır Etkin madde: Feksofenadin hidroklorür Yardımcı maddeler: Prejelatinize nişasta, Mikrokristalin selüloz, Sodyum kroskarmeloz, Kolloidal silisyumdioksit,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. FEKSİNE 180 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Feksofenadin hidroklorür

KULLANMA TALİMATI. FEKSİNE 180 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Feksofenadin hidroklorür FEKSİNE 180 mg film tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Feksofenadin hidroklorür Yardımcı maddeler: Kroskarmeloz sodyum, mikrokristal selüloz, prejelatinize nişasta, kolloidal anhidr

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

AĞIZDA HIZLI DAĞILAN/ÇÖZÜNEN TABLETLER

AĞIZDA HIZLI DAĞILAN/ÇÖZÜNEN TABLETLER Ankara Ecz. Fak. Derg. J. Fac. Pharm, Ankara 39 (1) 69-90, 2010 39 (1) 69-90, 2010 AĞIZDA HIZLI DAĞILAN/ÇÖZÜNEN TABLETLER Review article FAST DISINTEGRATING/DISSOLVING TABLETS Tülin ÇULCU, Tansel ÇOMOĞLU

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir.

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir. Kazan Kimyasalları FINEAMIN 06 Demineralize su kullanlan, yüksek basınçlı buhar sistemleri için korozyon ve kireçlenmeyi önleyici kimyasal Kullanıcı ve Çevre Dostu: FINEAMIN 06, doğada hemen hemen tümüyle

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 S A M S U N ASİT-BAZ EKSTRAKSİYONLARI TEORİ Ekstraksiyon, organik bileşikleri ayırmak için oldukça yaygın kullanılan bir metotdur. Ekstraksiyon, sıvı-sıvı

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

HEDEF VE DAVRANIŞLAR:

HEDEF VE DAVRANIŞLAR: HEDEF VE DAVRANIŞLAR: 1) Çözünürlük konusuna giriş yapılır ve günlük hayattan örnekler vererek anlaşılmasının sağlanır. 2) Çözünürlüğe etki eden faktörlerin anlatılır ve örneklerle pekiştirilir. 3) Çözünürlüğe

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1 LABORATUVAR KURALLARI VE ÇÖZELTİ HAZIRLAMA LABORATUVAR KURALLARI 1. Laboratuvar çalışmaları sırasında elbiselerin özellikle yakıcı ve tehlikeli maddelerden korunması için laboratuara önlükle gelinmelidir.

Detaylı

DİREKT BASIM ASPİRİN TABLET MADDE FONKSİYONLARI. Mısır Nişastası. : Kaydırıcı HESAPLAMALAR

DİREKT BASIM ASPİRİN TABLET MADDE FONKSİYONLARI. Mısır Nişastası. : Kaydırıcı HESAPLAMALAR DİREKT BASIM ASPİRİN TABLET Aspirin Mısır Nişastası Talk 500 mg 150 mg 15 mg MADDE FONKSİYONLARI Aspirin Mısır Nişastası Talk : Etken Madde : Dağıtıcı : Kaydırıcı HESAPLAMALAR Tablet formülasyonlarının

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

Doku Takibi Süreçleri

Doku Takibi Süreçleri DOKU TAKİBİ Prof.Dr.Erdener ÖZER Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı EPD Kursu, Mayıs 2010, İzmir Daha iyi bir doku takibi için gereken faktörler: Dokuya ait faktörler Doku porları

Detaylı

SÜREKLİ SALIM SAĞLAYAN TABLET

SÜREKLİ SALIM SAĞLAYAN TABLET SÜREKLİ SALIM SAĞLAYAN TABLET SÜREKLİ SALIM SAĞLAYAN KARBAMAZEPİN TABLETİ Karbamazepin HPMC Laktoz Magnezyum Stearat 200 mg 40 mg 160 mg 15 mg MADDE FONKSİYONLARI Karbamazepin : Etken Madde HPMC : Dağıtıcı

Detaylı

ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ

ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ HAZIRLAYANLAR: NAZLI KIRCI ESRA N.ÇECE SUPHĐ SEVDĐ HEDEF VE DAVRANIŞLAR. HEDEF 1 : ÇÖZELTĐ VE ÖZELLĐKLERĐNĐ KAVRAYABĐLME DAVRANIŞLAR : 1. Çözünme kavramını

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİOAK 5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet, 5 mg biotin (Vitamin H) içerir. Yardımcı madde(ler): Laktoz anhidr, mikrokristalin selüloz, krospovidon, povidon K-30 ve

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SINECOD depo tablet 50 mg Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALİMATI. SINECOD depo tablet 50 mg Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALİMATI SINECOD depo tablet 50 mg Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir depo tablet 50 mg butamirat sitrat içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz, tartarik asit, povidon K30, hidroksipropil metil

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BİOAK 5 mg tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM. Etkin madde: Biotin (Vitamin H)

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BİOAK 5 mg tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM. Etkin madde: Biotin (Vitamin H) KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI BİOAK 5 mg tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Biotin (Vitamin H) Yardımcı madde(ler): Laktoz anhidr 5,0 mg 48,5 mg Yardımcı maddeler için

Detaylı

Gıdalarda Temel İşlemler

Gıdalarda Temel İşlemler Gıdalarda Temel İşlemler Gıdaların işlenmesi; gıda endüstrisinde uygulanan işlemlerin yanı sıra evde gıdaların hazırlanması ve pişirilmesi sırasında uygulanan işlemleri de kapsar. İşlenmemiş gıdaların

Detaylı

Bugün farklı özellikte birçok diş macununa rastlamak mümkündür. Bir diş macununda kullanılan hammaddeler ve bunların etkilerini inceleyecek olursak;

Bugün farklı özellikte birçok diş macununa rastlamak mümkündür. Bir diş macununda kullanılan hammaddeler ve bunların etkilerini inceleyecek olursak; AĞIZ BAKIM ÜRÜNLERİ Diş macunu,ağız çalkalama suyu,diş ipi,diş pastaları vb. ürünler,sağlıklı ve beyaz görünen dişlere,ferah nefese,sağlıklı diş etlerine sahip olmak için kullandığımız ağız bakım ürünlerindendir.

Detaylı

GRANÜLELER 23.3.2015 FARMASÖTİK TEKNOLOJİ IV TOZ GRANÜLE TABLET FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI 2015 GRANÜLELER

GRANÜLELER 23.3.2015 FARMASÖTİK TEKNOLOJİ IV TOZ GRANÜLE TABLET FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI 2015 GRANÜLELER FARMASÖTİK TEKNOLOJİ IV GRANÜLELER FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI 2015 GRANÜLELER TABLETLER KAPLI TABLETLER TABLET KONTROLLERİ KONTROLLÜ SALIM SİSTEMLERİ VETERİNER İLAÇLAR GMP / GLP TOZ GRANÜLE TABLET

Detaylı

All from a Single Source. All from a Single Source. Products of Rotem Amfert Negev

All from a Single Source. All from a Single Source. Products of Rotem Amfert Negev Potash House P.O. Box 75 Beer-Sheva, 84100 Israel Tel: +972-8-6465731 Fax: +972-8-6465811 novapeak@iclfertilizers.com www.iclfertilizers.com All from a Single Source Products of Rotem Amfert Negev All

Detaylı

Elyaf Karışımlarının Boyanması

Elyaf Karışımlarının Boyanması Elyaf Karışımlarının Boyanması 1 Karışım Liflerin Gerekliliği Karışım terimi, iplik üreticileri tarafından, iki ya da daha fazla iplik çeşidinden komponent liflerin karışımıyla oluşmuş iplikleri, tek bir

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w)

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w) ÇÖZELTİ HAZIRLAMA İki veya daha çok maddenin çıplak gözle veya optik araçlarla yan yana fark edilememesi ve mekanik yollarla ayrılamaması sonucu oluşturdukları karışıma çözelti adı verilir. Anorganik kimyada,

Detaylı

UÇ KAĞIDI VE UÇ KAĞIDI MÜREKKEBİ (Yanmamış) Bağlayıcı Olarak Kullanılan Girdiler

UÇ KAĞIDI VE UÇ KAĞIDI MÜREKKEBİ (Yanmamış) Bağlayıcı Olarak Kullanılan Girdiler UÇ KAĞIDI VE UÇ KAĞIDI MÜREKKEBİ (Yanmamış) Bağlayıcı Olarak Kullanılan Girdiler 1 2-izononil siklohekzan 1,2 Bağlayıcı dikarboksilat (DINCH) 166412-78-8 431-890-2 2 Akrilik reçine Bağlayıcı 3 Butil akrilat-stiren

Detaylı

SÜT TOZU TEKNOLOJİSİ

SÜT TOZU TEKNOLOJİSİ SÜT TOZU TEKNOLOJİSİ SÜT TOZLARININ TANIMI VE BİLEŞİMİ Süt tozu, yağlı ve yağsız taze sütlerin suyunun mümkün olduğu kadar uçurulması suretiyle elde edilen kurutulmuş bir süt ürünüdür FAO ve WHO standartlarına

Detaylı

TGK-GIDA MADDELERĐNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLĐĞĐ Tebliğ No : 2006-45. Yayımlandığı R.Gazete 21.09.2006-26296

TGK-GIDA MADDELERĐNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLĐĞĐ Tebliğ No : 2006-45. Yayımlandığı R.Gazete 21.09.2006-26296 TGK-GIDA MADDELERĐNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLĐĞĐ Tebliğ No : 2006-45 Amaç Yayımlandığı R.Gazete 21.09.2006-26296 1-Değişiklik :03.08.2007/26602 R.G. 2-Değişiklik:07.01.2011/27808 R.G. MADDE 1 (1)

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

Nanografi Nanoteknoloji Bilişim İmalat ve Danışmanlık Ltd. Şti.

Nanografi Nanoteknoloji Bilişim İmalat ve Danışmanlık Ltd. Şti. TEKNİK BİLGİ SAYFASI EPOCYL TM NC R2HM-01- Prepreg İşlemleri için Hazırlanmış Reçine Sistemi Genel Özellikler Tanım: EPOCYL TM NC R2HM-01 epoksi tabanlı bir reçine sistemidir, erimiş sıcak prepreg ve basınçlı

Detaylı

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ Atıksu muhtevası, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olur ve bu şekilde balıklara zarar verir.

Detaylı

CYACUP SİYANÜRLÜ BAKIR KAPLAMA BANYOSU ARIZA TABLOSU

CYACUP SİYANÜRLÜ BAKIR KAPLAMA BANYOSU ARIZA TABLOSU Kadıköy Sicil Ticaret : 20707 CYACUP SİYANÜRLÜ BAKIR KAPLAMA BANYOSU ARIZA TABLOSU 1. Kaplama Pürüzlü ve Koyu Kırmızı - Kahve Renkli Kaplama a) Çözeltide Karbonat konsantrasyonunun aşırı miktarda oluşu.

Detaylı

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Çok aşamalı vakum evaporasyon düzenekleri flavor kaybı ( pişmiş tat) renk bozulmaları besin öğeleri kaybı DONDURARAK KONSANTRASYON

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Türkiye İlaç Piyasasında Yer Alan Konvansiyonel ve Kontrollü Salım Yapan Karbamazepin Tabletlerin Kalite Kontrolü

Türkiye İlaç Piyasasında Yer Alan Konvansiyonel ve Kontrollü Salım Yapan Karbamazepin Tabletlerin Kalite Kontrolü Hacettepe Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi Dergisi Cilt 20/ Sayı 2/ Temmuz 2000/ ss. 45-52 Türkiye İlaç Piyasasında Yer Alan Konvansiyonel ve Kontrollü Salım Yapan Karbamazepin Tabletlerin Kalite Kontrolü

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR SAYFA NO: 1/6 AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI AK 3252 H SUNKROM sert krom kaplama banyolarında kullanılan sıvı katalist sistemidir. Klasik sülfatlı sistemlere

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKS ŞEKER TEBLİĞİ (Tebliğ No:99/10 )

TÜRK GIDA KODEKS ŞEKER TEBLİĞİ (Tebliğ No:99/10 ) Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 22.04.2002 24734 Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 28.02.2003 25034

Detaylı

İn Vitro Laboratuvar İncelemelerinin Biyoeşdeğerlik Çalışmalarındaki Yeri ve Önemi

İn Vitro Laboratuvar İncelemelerinin Biyoeşdeğerlik Çalışmalarındaki Yeri ve Önemi Prof.Dr. S.Oğuz Kayaalp Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyesi İn Vitro Laboratuvar İncelemelerinin Biyoeşdeğerlik Çalışmalarındaki Yeri ve Önemi Karadeniz Teknik Ü. Tıp Fakültesi Trabzon, 24 Ekim 2007

Detaylı

DOKU TAKĐBĐ. kesit ve yayma için i in ne yapmalıyız? ÖZER. Prof.Dr.Erdener. Patoloji Anabilim Dalı 8.5.2010 EPD KURS 2

DOKU TAKĐBĐ. kesit ve yayma için i in ne yapmalıyız? ÖZER. Prof.Dr.Erdener. Patoloji Anabilim Dalı 8.5.2010 EPD KURS 2 Patoloji laboratuvarını kurduk: (Daha) Đyi bir kesit ve yayma için i in ne yapmalıyız? 8-99 Mayıs s 2010, ĐZMĐR Bu sunumda yer alan resimler yazarın n izni olmadan kullanılamaz. lamaz. 8.5.2010 EPD KURS

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

KARIŞIMLARIN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR

KARIŞIMLARIN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR IN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR IN SINIFLANDIRILMASI Karışımlar hangi özelliklerine göre sınıflandırılır? Karışımların sınıflandırılmasında belirleyici olan faktörler nelerdir? Farklı maddelerin

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU ÖZET HYDROTERMAL YÖNTEMİYLE NİKEL FERRİT NANOPARTİKÜLLERİN SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU Zeynep KARCIOĞLU KARAKAŞ a,*, Recep BONCUKÇUOĞLU a, İbrahim H. KARAKAŞ b a Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi.

Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi. 8.DÖKÜM KUMLARININ MUKAVEMET VE NEM MİKTARI TAYİNİ 8.1. Deneyin Amacı Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi. 8.2.Deneyin

Detaylı

Ayrıştırma ve Saflaştırma

Ayrıştırma ve Saflaştırma Ayrıştırma ve Saflaştırma Ayrıştırma Saflaştırma nin Sınıflandırılması Yöntemin temeli boyut kütle ve yoğunluk kompleks durumu fiziksel durum (faz) değişimi kimyasal durum değişimi fazlar arasında dağılım

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

taze beton işlenebilirlik

taze beton işlenebilirlik 8 taze beton işlenebilirlik Paki Turgut Kaynaklar 1) Hewlett PC, Cement Admixture: uses and applications, Cement Admixture Association 2) Domone P, Illston J, Construction Materials, 4th Edition 3) Mindess

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. EKSPAZ, 30, 60 ve 90 tabletlik ambalajlarda kullanıma sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. EKSPAZ, 30, 60 ve 90 tabletlik ambalajlarda kullanıma sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI EKSPAZ 40 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablet 40 mg otilonyum bromür içerir. Yardımcı madde: Laktoz granül, krospovidon, sodyum nişasta glikolat, kolloidal

Detaylı

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar hava Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 Metal Pigment Kaplamalar Metal Pigment Kaplamalar metal yüzeylerde korozyon olarak r. Bunun ötesinde

Detaylı

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ Doğada yeterli ve dengeli beslenmenin gerektirdiği ögelerin tümünü amaca uygun biçimde içeren ve her yaştaki insanın beslenme kaynağı olarak kullanılabilecek

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

GIDA AMBALAJLAMA. Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com

GIDA AMBALAJLAMA. Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com GIDA AMBALAJLAMA Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com Aseptik ambalajlama tekniği; Ambalaj malzemesinin sterilizasyonu, Steril atmosferde ambalajın oluşturulması veya daha önceden hazırlanmış steril

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN NEDİR? Önemli fizyolojik etkileri olan alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü

Detaylı

KÜP ŞEKER MAKİNALARINDA LİDER KURULUŞ

KÜP ŞEKER MAKİNALARINDA LİDER KURULUŞ KÜP ŞEKER MAKİNALARINDA LİDER KURULUŞ Teknikeller Makina tam otomatik ve yarı otomatik küp şeker makineleri, küp şeker sarım makineleri ve tüp dolum makineleri üretmektedir. Üretim ihtiyaçlarınız doğrultusunda

Detaylı

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde yapı kimyasalları sektöründe doğan farklı ihtiyaçlar için (yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı) farklı çözümler

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz. Çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz. Çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI MAGNEZİNC Film Tablet Ağız yolu ile kullanılır. Etkin madde: Her bir film tablet 30 mg çinko (çinko sülfat monohidrat halinde) ve 300 mg magnezyum (magnezyum oksit halinde) içerir. Yardımcı

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. NEROX-B12, 30 ve 60 tabletlik blister ambalajlarda sunulan B vitamini kompleksidir.

KULLANMA TALİMATI. NEROX-B12, 30 ve 60 tabletlik blister ambalajlarda sunulan B vitamini kompleksidir. KULLANMA TALİMATI NEROX-B12 film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı maddeler: Sitrik asit monohidrat,

Detaylı

EK TATLANDIRICILAR. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz tahıl bazlı tatlılar. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz yağ bazlı tatlılar

EK TATLANDIRICILAR. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz tahıl bazlı tatlılar. Enerjisi azaltılmış veya şeker ilavesiz yağ bazlı tatlılar Ağustos 2007 CUMA Resmî Gazete Sayı : 26602 TEBLİĞ Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA MADDELERİNDE KULLANILAN TATLANDIRICILAR TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ

Detaylı

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti 2 Ağaç Kesim

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği (Tebliğ No:2002/ 56)

Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği (Tebliğ No:2002/ 56) Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 11.10.2002-24903 Resmi Gazete: 25. 8. 2002-24857 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

FLORESAN İN SİTU HİBRİDİZASYON

FLORESAN İN SİTU HİBRİDİZASYON FLORESAN İN SİTU HİBRİDİZASYON Sağlık Teknikeri Hande ÇOLAKOĞLU Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Patoloji AD SIVI ve DOKULARIN FISH UYGULAMASI ÖNCESİ HAZIRLIK İŞLEMLERİ FISH Çalışmalarında Ön Uygulama

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

BETONDA KARBONATLAŞMA. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

BETONDA KARBONATLAŞMA. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi BETONDA KARBONATLAŞMA Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Karbonatlaşma Nedir? Çimento hidratasyon ürünleri özellikle (Kalsiyum Hidroksit) zamanla havadaki ve yağmur sularındaki karbondioksit ile birleşir

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. PROTECH 20 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. PROTECH 20 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. PROTECH 20 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her enterik kaplı tablet 20 mg pantoprazole eşdeğer 22,6 mg pantoprazol sodyum seksihidrat içerir. Yardımcı maddeler: Sodyum

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

NİŞASTA ESASLI HİDROJELLERİN SU TUTMA KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ

NİŞASTA ESASLI HİDROJELLERİN SU TUTMA KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ NİŞASTA ESASLI HİDROJELLERİN SU TUTMA KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ Sibel KELEŞ, Gamze GÜÇLÜ İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320 Avcılar, İstanbul ÖZET Jelatinize

Detaylı

TECHNICAL DATASHEET. 1.) Öncelikle önerilen Antiscalantların Hedefleri: Proses fonksiyonunun korunması Ekipmanın korunması Isı transferinin korunması

TECHNICAL DATASHEET. 1.) Öncelikle önerilen Antiscalantların Hedefleri: Proses fonksiyonunun korunması Ekipmanın korunması Isı transferinin korunması 1.) Öncelikle önerilen Antiscalantların Hedefleri: Proses fonksiyonunun korunması Ekipmanın korunması Isı transferinin korunması 2.) Değerli metal üretimin de scale(kışırlar) Kalsiyum karbonat Kalsiyum

Detaylı

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması KARIŞIMLAR Karışımların Ayrılması Günlük yaşamda kullandığımız eşyaların, giydiğimiz kıyafetlerin, yediğimiz yiyeceklerin, içtiğimiz suyun hepsi birer karışımdır. Nehir, göl, baraj sularını doğal haliyle

Detaylı

KURU GRANÜLASYON SOFYUM FENOBARBİTAL TABLET. Sodyum Fenobarbital. Magnezyum Stearat 2 mg

KURU GRANÜLASYON SOFYUM FENOBARBİTAL TABLET. Sodyum Fenobarbital. Magnezyum Stearat 2 mg KURU GRANÜLASYON SOFYUM FENOBARBİTAL TABLET Sodyum Fenobarbital 65 mg Laktoz 150 mg Mısır Nişastası 20 mg Talk 20 mg Magnezyum Stearat 2 mg MADDE FONKSİYONLARI Sodyum Fenobarbital : Etken Madde Laktoz

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk değerlendirmesiyle birlikte aşağıdaki sorularla birlikte basitçe değerlendirilebilir.

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı

ÜRÜN PROSPEKTÜSÜ. ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Çok kalın kaplamalarda bile esnek kaplamlara imkan verir.

ÜRÜN PROSPEKTÜSÜ. ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Çok kalın kaplamalarda bile esnek kaplamlara imkan verir. SAYFA NO: 1/5 AtılımKimyasalları ALKALİ ÇİNKO KAPLAMA PROSESİ AK 16 HI-Z ÜRÜN TANIMI ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Düzgün çinko kaplamalar elde etmek için kullanılan, çoklu poliamid özel katkı maddeleri içeren

Detaylı

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ HADDELEME (Calendering) İLE İŞLEME TEKNİĞİ HADDELEMEYE(Calendering) GİRİŞ Bu yöntem genellikle termoplastiklere ve de özellikle ısıya karşı dayanıklılığı düşük olan

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

KEIM Soldalit. Sol-silikat boyanın yeni jenerasyonu

KEIM Soldalit. Sol-silikat boyanın yeni jenerasyonu KEIM Soldalit Sol-silikat boyanın yeni jenerasyonu KEIM Soldalit Sol-silikat boyanın yeni jenerasyonu Üstün özellikleri ile silikat ürünler Silikat kaplamanın tartışmasız avantajları son derece uzun kullanım

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES

FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Çevre Müh. Böl. Öğretim üyesi

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı