BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI. AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI. AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme"

Transkript

1 BÖLÜM ELEKTRİK MOTORLARI AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma alanında kullanılan temel motor tiplerini ayırt edebilme ve bağlantılarını uygun şekilde yapabilme. Elektrik Motorları 105

2 BÖLÜM-8 ELEKTRİK MOTORLARI 8.1 ASENKRON MOTORLARIN YAPISI Asenkron motorlar (endüksiyon motorları) endüstride en fazla kullanılan motorlardır. Asenkron motorların devir sayıları yükle çok az değişir, bu motorlar sabit devirli motorlar sınıfına girerler. Doğru akım motorlarında devir sayısı büyük sınırlar içinde değiştirilebilir. Hâlbuki endüksiyon motorunun devir sayısı sınırlı olarak bir veya birkaç kademeli değiştirilebilir. Bu yönden doğru akım motoru asenkron motordan üstündür. Bununla birlikte Asenkron motorlar daha ucuz olmaları Az bakıma ihtiyaç duymaları Çalışmaları sırasında elektrik arkı meydana gelmemesi (D.A. motorları çalışırken kollektör dilimleri ile fırçalar arasında kıvılcımlar çıkar). Momentlerinin yüksek olması Elektronik sürücülerle frekansının değiştirilerek hız veya devrinin ayarlanabilmesi Bir fazlı, üç fazlı, özel olarakta çok fazlı üretilebilmeleri Alçak gerilim ve orta gerilimde de çalışabilmeleri Özellikleri, asenkron motorların endüstride en çok kullanılan motorlar olmalarına sebep olmuştur. Asenkron motorları rotor yapılarına göre, kısa devre rotorlu (sincap kafesli) ve sargılı rotorlu (bilezikli) olmak üzere ikiye ayrılırlar Kısa Devreli Rotor (Sincap kafesli rotor) Stator gibi silisyumlu saclar kalıpla preste kesilerek paket edildikten sonra rotor kanalları içerisine alüminyum eritilerek pres dökümle kısa devre kafes sargıları meydana getirilir. Rotorun iki tarafında rotor çubuklarını kısa devre eden halkalarda, alüminyum döküm yapılırken küçük kanatçıklar meydana getirilir. Şekil 8,1 de sincap kafesli rotor görülmektedir. Şekil 8,1 Sincap kafesli rotor 106 Elektrik Motorları

3 8.1.2 Sargılı Rotor (Bilezikli Rotor) Rotor sacları da endüvileri gibi kanallı olarak preslenir. Kanallara 120 şer derece faz farklı üç fazlı alternatif akım sargıları yerleştirilir. Sargılar yıldız veya üçgen bağlandıktan sonra çıkarılan üç uç, rotor miline sabitlenmiş olan bileziklere tutturulur. Her bilezik, milden ve diğer bileziklerden yalıtılmıştır. Bu bilezikler, rotor sargılarına üç faz enerji taşıyan fırçalara basar. Şekil 8.2 de sargılı rotor görülmektedir. Şekil 8.2 Sargılı rotor Şekil 8,3 de ise tipik bir asenkron motorun (endüksiyon motoru) bütün parçaları detaylı olarak görülmektedir. Şekil 8.3 Sincap kafesli asenkron motor yapısı 1 - Mil 9 - Montaj Ayağı 2 - Motor Kapağı 10 - Taşıma Halkası 3 - Rulmanlar 11 - Klemens Kutusu ve Bağlantı Yeri 4 - İç Kapak Yatağı 12 - Klemens Kapağı 5 - Rotor 13 - Motor Kapağı Yatak Burcu 6 - Stator Sargıları 14 - Dış Yatak Kapağı 7 - Gövde 15 - Fan 8 - Stator 16 - Fan Kapağı Elektrik Motorları 107

4 8.2 ASENKRON MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİBİ Alternatif akım adından da anlaşılacağı gibi yönü ve şiddeti sürekli değişen bir akım tipidir. Bu akım tam bir sinüs eğrisi oluşturur. 1 periyot eden tam bir sinüs eğrisinin 1 saniyedeki tekrar sayısını frekans olarak adlandırıyoruz. Yani 50 Hz lik şebekemizde kullandığımız gerilim saniyede 50 defa sinüs hareketi yapmaktadır. Şekil 8,4 Tek fazlı sistem Üç fazlı asenkron motorlara uygulanan gerilimler birbirlerinden 120 şer derece açı farkına sahiptir. Motorun stator bloğu içerisinde manyetik alanı oluşturan kutup sargıları bulunur. Bu sargılar birbirlerine 120 lik açılarla yerleştirilmiştir. Sargılara enerji verildiğinde oluşan manyetik alan sürekli dönmeyi gerçekleştirecek bir manyetik alan olacaktır. Hareketli bir manyetik alan içerisinde kalan iletkende gerilim oluşur. Üzerinde gerilim oluşan iletkende manyetik alan oluşturur. Şekil 8,5 Üç fazlı sistem Bu cihazlarda: 1. İlk hareket için herhangi bir yol verme cihazına ihtiyaç yoktur. 2. Her bir faz ayrı stator kutuplarına bağlanır ve motor hızı kutup sayısına göre frekansla değişir. 3. Ağır yüklerde kalkış yapabilir. 108 Elektrik Motorları

5 Şekil 8.6 İki kutuplu AC motor Statorun oluşturduğu döner manyetik alan ve döner manyetik alan içerisinde kalan rotor dönme hareketi yapacaktır. Rotor demir çubuklar ile donatılmış bir kafes şeklindedir. Tüm çubuklar kısa devre durumunda olduğu için üzerinde tek yönlü küçük bir akım dolaşır. Manyetik alanın dönüş yönü ve hızıyla aynı şekilde dönmeye çalışır. Manyetik alanın dönüş hızı ile rotorun dönüş hızı aynı olmaz. Yani rotor ile manyetik alan eşzaman(aynı hızda) değildir. Asenkron adını bu özelliğinden alan motorlarda iki hız arasındaki fark, kayma faktörü ile açıklanır. Kayma faktörü yani manyetik alanın hızı ile rotorun hızı arasındaki fark, rotorun üzerinde az miktarda gerilim indüklenmesine yol açar. Bu gerilimin rotorda oluşturduğu manyetik alan statorda oluşan manyetik alana etkileşim içinde olduğundan (İtme veya çekme şeklinde) birbirini kovalayarak dönme hareketini sürekli hale getirir. Ancak kayma faktörü ne kadar büyürse rotorda indüklenen gerilimde o kadar artar. Rotor kısa devre olduğunda, üzerinden geçen akım artar. Rotorun ve statorun aşırı ısınması ise sargıların yanmasına yol açacaktır. Rotor dönmediğinde stator sargılarında oluşan manyetik alan rotorun üzerinde maksimum miktarda gerilim oluşturacağından rotoru sıkışık olan bir motor kısa devre edilmişçesine hemen bağlı olduğu hattaki sigortaların atmasına neden olur. Şekil 8,7 de sökülmüş bir motorun parçaları gösterilmiştir. Şekil 8,7 Sökülmüş bir motorun parçaları Elektrik Motorları 109

6 Manyetik alanın hızı, kutup sayısı ve frekansa bağımlı olarak değiştirilebilir. İmalatı bitmiş bir motorda kutup sayısını değiştirme şansınız olmadığı için motor devrini ayarlamak yalnızca elektronik sürücülerle frekans modülasyonu yapılarak gerçekleştirilebilir. Modülasyondan kasıt frekansın değerinin arttırılması veya azaltılmasıdır. Frekans modülasyonu için önce bir fazın sinüzoidal olan yapısı, elektronik olarak doğrultularak doğru akıma yakın bir değer elde edilir. Daha sonra önce kare dalgalarla sonrasında sinüzoidale yakın üç fazlı alternatif akım yaratılır. Bu işlem esnasında genlik ve frekans değerlerini istediğimiz gibi ayarlamak mümkündür. Üç fazlı motorlarda devir yönünü değiştirmek için üç fazdan herhangi ikisinin yerleri değiştirilmesi gerekir. Bu tip motorlar düşük kalkış akımına sahip olup momenti bir fazlıya göre daha yüksektir. Şalteri açmanızla beraber derhal döner alan oluşturur ve tam devrine ulaşma süresi kısadır. Yük altında kalkınması gereken yerlerde rotoru sargılı asenkron motorlarda kullanılabilir ancak soğutma sistemlerinde başlangıç esnasında yük düşük olduğu için özel motorlara ihtiyaç duyulmamaktadır. Özellikle ev içi buzdolaplarında uygulamalarda tek fazlı asenkron kompresör motorları kullanılmaktadır. Bir fazlı asenkron motorlar üç fazlılara çok benzerdir. Rotor kısa devre edilmiş çubuklardan oluşur (sincap kafesli). Statorundaki ana sargı N ve S kutuplarını oluşturur. Kolay anlaşılabilmesi için N ve S kutup sargılarını iki ayrı bobin olarak düşündüğümüzde başlangıç anında iki bobinde birbirine zıt yönde dönen iki manyetik alanın varlığı ortaya çıkmaktadır. Her bir alan birbirine zıt yönde moment üretirler. Eğer motor duruyorsa, ileri-moment, ters-momente eşit ve zıt yöndedir. Bu momentlerin toplamı olarak elde edilen momentte sıfırdır. Moment yani döndürme kuvveti sıfır olduğu için bir fazlı asenkron motorlar kendi kendine yol alamaz kalkınamaz. Yol alma işlevini yerine getirebilmek için statorun üzerinde ana sargı dışında birde yardımcı sargı vardır. Bu sargı, motorun yol alma süreci boyunca ya da sürekli devrede kalır(daimi kondansatörlü motorlar). Bir fazlı motorlarda ana sargı kalın kesitli, yardımcı sargı ise ince kesitli ve birbirlerine 90 açı farkı ile yerleştirilirler. İki sargı birbirlerine paralel olarak bağlanmıştır. Yardımcı sargılar manyetik veya merkezkaç anahtarlar vasıtası ile rotor hızı senkron hızın % 75 ine ulaştığında devreden çıkarılır. İlk kalkışta çektikleri akım normal çalışma akımından 6-7 kat fazladır. Daimi devre kondansatörlü motorlarda yardımcı sargı ile ana sargı arasında 90 civarında faz farkı oluşturan bir kondansatör bağlıdır. Yardımcı sargının sarım sayısı daha fazla olup ana sargı sarım sayısına kadar çıkabilir. Aynı şartlardaki bu iki tip motorda daimi kondansatörlünün sargı akımı diğerinden 2 kat düşüktür; yani yarısıdır. Bundan dolayı ısınması daha yavaştır. Kalkınma akımı da normal yük akımının 4-5 katıdır. Kalkınma momentinin yüksek tutulması gereken yerlerde daimi kondansatöre paralel bir ilk hareket kondansatörü daha kullanılabilir. Motorun devrini almasıyla bu kondansatör devre dışı bırakılacak ve devrede sadece daimi devre kondansatörü kalacaktır. Bu tip motorlara da çift kondansatörlü motorlar denir. Motorlar hareket verecekleri sistemlere çeşitli şekillerde monte edilebilirler. Şekil 8,8 de çok kullanılan motor temel bağlantıları gösterilmiştir. 110 Elektrik Motorları

7 Şekil 8.8 Çok kullanılan motor temel bağlantıları 8.3 DOĞRU AKIM (DC) MOTORLARI Doğru akım yönü ve büyüklüğü sabit olan akımdır. Pil, akü gibi kaynaklardan elde edildiği gibi alternatif akımın doğrultulması ile de elde edilebilir. Herhangi bir iletkene, doğru akım tatbik edildiğinde iletken sabit bir manyetik alan oluşturur. N ve S kutuplarından oluşan bu sabit manyetik alan, etki alanının içerisindeki iletken cisimlere veya farklı manyetik alanlara sabit mıknatısın gösterdiği etkiyi gösterir. Yani iletken cisimleri kendisine çeker, aynı kutuplu manyetik alanları iter; farklı kutuplu manyetik alanları çeker. N kutbundan S kutbuna doğru oluşan bu kuvveti manyetik akı olarak adlandırıyoruz. DC motorlar statorda oluşturulan sabit manyetik alanın rotorda oluşturulan sabit manyetik alanı itmesi ve çekmesi prensibine göre çalışır. Statorda kuzey güney ekseninde oluşan sabit manyetik alana karşı, rotorda bu eksenden belli bir açıda kayık olarak yerleştirilen sargıda ikinci bir sabit manyetik alan oluşturulur. Rotorun hareketi ile rotor sargısının stator sargısıyla ayni eksene gelmesi ve hareketin sona ermesini engellemek için rotor üzerinde birden fazla sargı oluşturulmuştur. Bu sargılar gene rotorun üzerindeki bir kolektörde toplanır. Kolektöre uygulanan gerilim kömür veya fırçalar vasıtasıyla aktarılır. Kömür veya fırçalar sabit eksende olduğu için rotor döndükçe gerilim uygulanan sargılarda değişecektir. Her defasında stator eksenine belli açıda manyetik alan oluşturan sargıya gerilim tatbik edildiğinden dönme sürekli devam eder. Bu durum şekil 8,9 da gösterilmiştir. Elektrik Motorları 111

8 Şekil 8.9 Doğru akım (DC) motoru DC motorların yol alma momentleri yüksektir ve devir sayıları geniş bir saha boyunca ayarlanabilir. Dönüş yönü değiştirilmek istendiğinde rotora uygulanan gerilimin polaritesi değiştirilir. Yani + ve uçları ters bağlanır. Rotor (endüvi) akımı azaltılıp çoğaltıldığında motorun devri de değişecektir. Bu tip motorların klima sistemlerinde kullanılamamasının en büyük nedeni, hermetik(tamamen kapalı) yapı içerisindeki kompresörlerin yağ ve soğutucu akışkanın kömürlere yapacağı negatif etki ve aşındığında kömürlere ulaşılamamasıdır. Kömürlerin zaman içerisinde değiştirilmeleri gerekmektedir. Tam kapalı (hermetik) kompresörlerde bu işlem ancak kompresör tasının kaynakla açılması ile gerçekleştirilebilir. Bu durum oldukça zor ve maliyetlidir. Bu nedenden dolayı klima sistemlerinde sabit mıknatıslı DC motorlar kullanılmaktadır. Bu tip motorlarda statoru sargılı endüvisi sabit mıknatıstan oluşan veya endüvisi sargılı statoru sabit mıknatıstan oluşan yapılar kullanılabilir. Ancak bu belirleyici değildir. Statoru sabit mıknatıslardan oluşan fırçasız (brushless) DC motorlarda rotor oyukları içerisindeki sargıların oluşturduğu manyetik alan sayısı ile stator üzerindeki sabit mıknatıs sayısı aynı değildir. Şekilde anlaşılma rahatlığı açısından rotordaki tek bir sargı sembolize edilmiştir. Gerçek motorda diğer oluklarda da sargılar bulunmaktadır. Şekil 8.10 Fırçasız DC motorda kutup ve statorlar 112 Elektrik Motorları

9 Rotordaki sargılar birbirleriyle ilişkilendirildikten sonra kare dalgalar halinde akım tatbik edilmektedir. Tatbik edilen akım, doğru akım olup tatbik edilme sıklığı, devir sayısını belirler. Yapı bileşenleri basit ve maliyeti düşük bir tetikleme (komütasyon) modülü ile bu işlem gerçekleştirildiğinden motorun imalat maliyeti de düşüktür. Şekil 8.11 de küçük kapasiteli bir fırçasız motor ve hız modülü gösterilmiştir. Şekil 8.11 Küçük kapasiteli bir fırçasız motor ve hız modülü Bu tip motorlarda tetikleme hızını ayarlamak için rotorun konumunun bilinmesi gerekir. Bu nedenle motor, rotorun konumunu sürekli olarak algılayan ve bildiren bir rotor konum sensörü ile donatılmıştır. Tetikleme modülündeki yarı iletken invertörün ve rotor konum sensörünün kombinasyonu sonucunda, klasik DC makinelerindeki gibi doğrusal hızmoment karakteristiğine sahip bir elektronik sürücü sistemi meydana getirilir. Otomatik senkron çalışması, tetikleme sinyallerine göre çıkış üreten yari illetken inverter ile sıralı olarak sargılara akım yönlendirilerek gerçekleştirilir. Doğru akım motorlarında endüvinin dönmesiyle beraber endüvideki sargıların kutup sargılarının yarattığı sabit manyetik alanı kesmesi sonucunda üzerinde bir indükleme gerilimi oluşur. Motorun çektiği akımın düşmesine neden olan bu gerilime, zıt elektromotor kuvveti denir(zıt EMK). Zıt EMK nın dalga şekli yamuk (trapeziodal) olan otomatik-senkron motorlar için fırçasız DA motoru (FSDAM) terimi, zıt EMK dalga şekli sinüzoidal olan otomatiksenkron motorlar için Kalıcı Mıknatıslı Senkron Motor (KMSM) terimi kullanılması genel kabul görmüştür. Yamuk zıt EMK li motor için rotor konum sensörü olarak basit konum detektörleri kullanılır. Örneğin Hall etkili sensörler rotor manyetik alanını algılar ve böylece faz anahtarlama noktalarını tespit edebilirler. Sinüzoidal zıt EMK li motor ise daha hassas konum bilgisi gerektirir. Çünkü sargılara uygulanan akımın dalga şeklinin hassas olarak izlenmesi gerekir. FSDA motorda moment fonksiyonu yamuk iken KMS motorda moment fonksiyonu sinüzoidaldir Fırçasız DC Motorların Avantajları 1. Yüksek verim 2. Doğrusal moment-hız ilişkisi 3. Yüksek moment-hacim oranı (az bakir gerektirir) 4. Fırçaların ve kolektörün olmayışı (daha az bakım, tehlikeli ortamlarda kullanılabilme) Elektrik Motorları 113

10 8.3.2 Fırçasız DC Motorların Dezavantajları 1. Harici güç elektroniği gerektirir. 2. Uygun çalışma için rotor konum bilgisi gerektirir. 3. Hall etkili sensörlere gerek vardır. 4. Algılayıcısız yöntemlerin kullanımı ilave algoritmalar gerektirir. 5. AC şebekelerde DC dönüşümü yapılarak kullanılabilir. 6. Harici güç sürücüsü elektronik devresi dışında harekete geçirilemezler. 8.4 ELEKTRONİK KONTROLLÜ DC MOTORLAR (EC MOTORLAR) Eski DC motorlarındaki karbon fırça ve kolektörden farklı olarak elektronik tetiklemeli bir sürücü ünitesi mevcuttur. Aşınan bu elemanlar yerine arıza yapmayan elektronik tetiklemeli motor geliştirilmiştir. EC motor, motor üzerine konan tek devre olarak üretilir ve sadece değişen akım etkisiyle elektronik yönlendirme birimi ile kontrol edilen tek sargıya sahiptir. Elektrik akımı, rotor üzerinde bulunan, mıknatıs tarafından etkilenerek bir manyetik alan oluşturur. Bu etki motor üzerinde dönme momenti oluşturur. Rotor üzerinde döner daimi mıknatıs alanının bağıl dönme etkisini sürekli hale getirmek için elektrik akımının anahtarlanması(aç-kapa) gerekir. Daimi mıknatısın bu konumu bir Hall etki sensörü yardımıyla kaydedilir ve sonuçta bu sinyal elektronik kontrole yönlendirme için taşınır. Bir EC motorun çalışma prensibi basitleştirilmiş ve aşağıdaki şekilde açık şekilde gösterilmiştir. Şekil 8.12 saat ibresi yönünde tek fazlı iki kutuplu bir motoru göstermektedir. Şekilde iki rotor konumu yan yana gösterilmiştir. Şekil 8.12a En büyük dönme momenti konumunu, Şekil 8.12b bobin karşı yönde beslendiğinde yönlendirmeden kısa süre sonraki konumunu göstermektedir. Şekil-8.12a) Maksimum dönme momenti konumu Şekil 8.12b) Yönlendirmeden kısa süre sonraki konum Dikkat: EC motorlar elektronik yönlendirme ünitesi olmadan asla çalıştırılmamalıdır. Elektrik hattına doğrudan bağlama motora hasar verecektir. Geleneksel DC motorların bir dezavantajı da fırça teması sırasında kıvılcım çıkarmalarıdır. Bu fırça temasındaki kıvılcımın ana nedeni yüksek frekanstaki girişlerdir. Bu motorlar güç şebekelerinde çalışmaları esnasında elektrikle çalışan elektronik devreli elemanlar üzerinde parazit yapabilmektedir. Aynı zamanda maksimum hız limitlerinde yüksek hızdaki fırçalamalarda ısı yükselmektedir. 114 Elektrik Motorları

11 Bu problem fırçasız doğru akım motorları ile ortadan kaldırılmıştır. Rotor kalıcı bir mıknatıs kapsamakta ve stator aynı şekilde benzer elektromıknatısları kapsamaktadır. Rotorun pozisyonu sürekli olarak dönüş indüksiyon akımı, bileşke akım veya hall etkisi sensörleri v.b ile ölçülmektedir. Stator içersindeki elektromıknatıslar bir köprü devresi mosfet transistörü veya IGBT ile değiştirilebilir. Bu nedenle elektronik olarak kontrol edilen motorlardan söz edebiliriz. Rotorun çeşidi, statorun sargısına bağlı olarak kalıcı mıknatısların pozisyonları ile belirlenir, biz böylelikle içten rotorlu veya dıştan rotorlu şeklinde ayrıma girebiliriz. Bu motorların ilave elektronik devrelerden dolayı ilk yatırım maliyetleri fazladır. Buna karşın geleneksel DC elektrik motorları ile karşılaştırıldıklarında birçok avantaj sağlayabilmektedirler; örneğin uzun servis ömürleri ve değişken gerilimde benzer motor voltajlarında sabit dönüş hızları (Pratikte özdeş torklarda). Şekil 8.13 İndüksiyon motorları ile daimi mıknatıslı DC motorların verimlerinin karşılaştırılması 8.5 TEK FAZLI MOTORLAR Çok geniş kullanma sahası olan küçük motorlar tek fazlı olarak yapılırlar. Tek fazlı motorlar genellikle bir beygir ve daha küçük güçte olurlar. Klimalarda, buzdolaplarında, küçük kapasiteli sirkülasyon pompalarında, kat kaloriferlerinde, kombilerde v.b. kullanılan elektrikli cihazların motorları bir fazlıdır. Tek fazlı motor çeşitleri şunlardır: Üniversal motor (Seri Motor) Yardımcı Sargılı (Ayrık fazlı) Motor (RSIR) Yardımcı Kutuplu (gölge kutuplu) Motor Kapasitör kalkışlı, indüksiyon çalıştırmalı (C.S.I.R.) Kapasitör kalkışlı, kapasitör çalıştırmalı (C.S.R.) Daimî devre kapasitörlü (P.S.C.) Repülsiyon-indüksiyon (tepkili-etkili) Elektrik Motorları 115

12 8.6 ÜNİVERSAL (SERİ) MOTOR a) Yapısı: Üniversal motor doğru akım seri motoruna benzer. Statoru saç paketlerinden çıkıntılı kutuplu olarak yapılmış kutuplara kutup bobinleri yerleştirilmiştir. Rotor doğru akım makinesi endüvisi gibidir, silisli saç parçalarından yapılmıştır. Rotor oluklarına yerleştirilen sargılar D.A endüvi sargıları ile aynıdır. Yapısı nedeniyle hem D.A. hem de A.A. da kullanılır. Her iki akımda da kullanıldığı için bu motorlara üniversal motor denilmektedir. b) Çalışma prensibi: Üniversal motora bir fazlı alternatif gerilim uyguladığımızda statordaki kutup bobinlerinden ve endüvi sargılarından alternatif akım geçer. Kutup bobinlerinden geçen akım manyetik alan meydana getirir. Endüvi sargılarından akım geçirilince bir EMK oluşur ve iletken manyetik alanın dışına doğru itilir. Oluşan bu kuvvet, endüvinin dönmesini sağlar. Alternatif akımın pozitif periyodunda kutup bobinlerinden ve endüviden bir yönde akım geçer; negatif periyotta ise her ikisinden de tersi yönde bir akım geçer. Endüvide N kutbunun altındaki iletkenler bir yönde itilirken, S kutbunun altındaki iletkenlerde ters yönde itilirler. Endüvinin iki tarafındaki bu kuvvet çiftinin meydana getirdiği döndürme momenti endüviyi döndürür. Alternatif akımın negatif yarım periyodunda ise kutuplardan geçen akımın yönü değiştiği için kutuplar değişir. Aynı anda endüviden geçen akımın da yönü değiştiği için kutupların altındaki akım yönleri aynıdır. Manyetik alan tarafından endüvi iletkenlerinin itilme yönleri değişmediği için endüvi aynı yönde dönmeye devam eder. Endüvide meydana gelen döndürme momenti, endüviden geçen akıma ve kutupların manyetik akısına bağlıdır. Endüvi ve kutup sargıları seri bağlı olduğu için manyetik akının ve endüvi akımının arştı aynı anda olur. Bu yüzden üniversal motorların kalkınma ve döndürme momentleri yüksektir. c) Özellikleri: Üniversal motorların devirleri D.A seri motorlarında olduğu gibi yükle değişir. Boştaki devir sayıları çok yüksektir. Devirleri d/d ya kadar çıkar. Boşta devir sayısını sınırlayan sürtünme ve havalandırma kayıplarıdır. Üniversal motor D.A la çalıştığında devir sayısı yük karakteristik eğrisi, A.A da çalıştığındaki karakteristik eğrisinden biraz düşük olur. Bazı motorlarda A. A ve D.A devir yük eğrileri birbirini keser. Üniversal motor A.A ile çalışırken motor yüklendikçe devir sayısını etkileyen bir başka etken de endüvi ve kutup sargılarının reaktif dirençleridir. Endüvinin ve kutup sargılarının reaktif dirençlerinin sebep olduğu reaktif gerilim düşümleri endüviye uygulanan gerilimi düşürür. Böylece A.A da çalışan motorun devir sayısı D.A da çalışırken oluşan devir sayısından düşük olur. Yük altında çalışan bir seri motorun devir sayısı, motora uygulanan gerilimi değiştirerek ayarlanır. Bir üniversal motorun endüvi uçlarını veya kutup sargısı uçlarını değiştirerek devir yönü değiştirilebilir. d) Kullanıldığı yerler: Üniversal motorlar çok çeşitli yerlerde kullanılırlar. Yüksek devirleri sebebiyle ev aletlerinde tercih edilirler; dikiş makineleri, saç kurutma makineleri, elektrikli matkaplar, vb. 8.7 YARDIMCI SARGILI MOTORLAR (R.S.I.R.) Evsel ve hafif ticari uygulamalarda üç fazlı motorlar kullanılamadığı için tek fazlı yardımcı sargılı motorlar tercih edilir. Bu motorlara ayrık fazlı motorlar da denir. Gölge kutuplu motorlara göre daha yüksek güç üretirler. Üzerlerinde kapasitör bulunmaz. Güç Aralıkları 1/20 BG - 3/4 BG arasında değişir. 116 Elektrik Motorları

13 Hem kapalı (hermetik) hem de açık, hem de yarı kapalı tiplerde olabilirler (Şekil 8.14) Şekil 8.14 Yardımcı sargılı motor tipleri Motorun ilk hareketi esnasında yardımcı sargı devreye girer, daha sonra devreden çıkar. Şekil8.15 te yardımcı sargılı motorlarda ilk hareket esnasında hız-moment değişimi verilmiştir. Şekil incelendiğinde motor harekete başlarken moment seviyesi %350 iken hız değişimiyle moment seviyesi artmakta, yardımcı sargının devreden çıkmasıyla hız %100 iken momentte %100 de sabitlenmektedir. Şekil-8.15 Yardımcı sargılı motorlarda ilk hareket esnasında hız-moment değişimi Yardımcı Sargılı Motorların Yapısı Elektrik Motorları 117

14 Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar; Stator, Rotor, Gövde ve Kapaklar ve Santrifüj Anahtar olmak üzere dört kısımdan oluşur. Stator: Üç fazlı asenkron motorlarda olduğu gibi bir fazlı motorlarda stator ince silisli (içerisine belirli oranlarda silisyum elementinin katıldığı) sacların oyuklar açılarak presle paketlenmesiyle meydana gelmiştir. Oyuklar içerisine, hem birbirine karşı hem de statora karşı yalıtılmış ana sargı ve yardımcı sargı sarılır. Motorun çalışmaya başladığı ilk anda ana ve yardımcı sargı devreye sokulur. Motor normal devrinin %75 80 ine ulaştığında yardımcı sargı, santrifüj (merkezkaç) anahtar ile devreden çıkartılır. Daha sonra motor ana sargı ile çalışmasına devam eder. Rotor: Silisli saçların dış yüzüne presle oyuklar açılmış ve birleştirilerek saç paket oluşturulmuştur. Rotor oyuklarına, iki ucundan kısa devre edilmiş alüminyum rotor çubukları enjeksiyon yöntemi ile yerleştirilip daha sonra bu saç paket, bir mil üzerine sıkıca takılarak rotor meydana getirilmiştir. Gövde ve Kapaklar: Küçük ev aletlerinde kullanılan motorlarda gövde düz yüzeyli olarak; orta güçlü motorlarda ise gövde çıkıntılı yüzeyli olarak yapılır. Genellikle gövdeye saplamalarla tespit edilen kapakların içerisine açılan yataklara rotor mili üzerine geçirilmiş rulmanlar yerleştirilir. Santrifüj Anahtar (Merkezkaç Anahtar): Motorun ilk hareketinden, normal devrinin % ine ulaştığında yardımcı sargıyı devreden çıkartan elemana santrifüj anahtar denir. Santrifüj anahtar motorun içerisine yerleştirilir. İki kısımdan meydana gelen santrifüj anahtarın duran kısmı, kapak içerisine; hareketli kısmı ise rotor miline monte edilir. Duran kısımda bulunan iki kontak, motor çalışmaz durumda iken kapalı durumdadır ve yardımcı sargıyı devreye sokar. Motor normal devrinin %75 ine ulaştığında ise hareketli kısım merkezkaç kuvvetin etkisi ile dışarı doğru çekilerek kontak üzerindeki basıncı kaldırır. Bu sırada kontak açılarak yardımcı sargı devreden çıkar. Motor durduğunda ise bir yay vasıtası ile tekrar eski konumuna gelerek kontağı kapatır. Yardımcı sargının görevi: Bir fazlı asenkron motorlarda yalnız bir sargı ile döner alan elde edilmez. Bu nedenle ana sargının dışında yardımcı sargıya ihtiyaç vardır. Ana sargı ile yardımcı sargı, birbirine paralel bağlanır. 90 açı farklı oluklara yerleştirilirler. Bu sargılara bir fazlı gerilim uygulandığında sargılara uygulanan gerilim, aynı fazlı olduğundan oluşan manyetik alanlar da aynı fazlıdır. Bu nedenle iki sargı, döner alan meydana getirmez. Motorun kendiliğinden yol alabilmesi için motorun ana sargısına dik olan ikinci bir yardımcı sargı statora yerleştirilir. Yardımcı sargı akımı ile ana sargı akımı arasında suni bir faz farkı oluşturulur. Böylece iki fazlı bir sistem oluşturularak bir döner alan oluşturulur Yardımcı Sargılı Motorların Kullanım Alanları 1. Vantilatörler ve aspiratörler. 2. Fanlar 3. Brülörler 4. Pompalar 5. Su pompaları 6. Ev tipi soğutucu kompresörleri Yardımcı Sargılı Motor Sargı Tipleri 118 Elektrik Motorları

15 Şekil 8.16 da santrifüj anahtarın yardımcı sargıya seri bağlantısı gösterilmiştir. Şekil 8.17 de statordaki sargıların arasında 90 0 faz farkı yaratacak şekilde sarıldığı görülmektedir. Bu faz farkı kalkış ve devamında yüksek torkla dönüş içindir. Şekil 8.16 Yardımcı sargılı motor Şekil 8.17 Yardımcı sargılı motor sargıları Motor Sargılarının Özellikleri Şekil 8.18 de ana sargının omik direncinin yardımcı sargıya göre daha düşük olduğu, ana sargının yardımcı sargıya göre daha kalın, ana sargının sarım sayısının az ve sarım oyuklarının alt yuvalarında ana sargıların, üst kısımlarında yardımcı sargıların olduğu tablo şeklinde verilmiştir. Şekil 8.18 Ana ve yardımcı sargı özellikleri Elektrik Motorları 119

16 8.7.5 Motor Kalkış Mekanizmaları 1. Kalkış röleleri 2. Santrifüj anahtarlar Röleler motorun ilk hareketinde gereken yüksek kalkış momentini sağlamak için yardımcı sargıyı devreye sokan, kalkış sonrasında yüksek moment gerekmediği için yardımcı sargıyı devreden çıkartan elektrik devre elemanlarıdır. Şekil 8.19 İlk hareket (kalkış) röleleri Şekil 8.20 de gösterilen santrifüj anahtar motorun ilk hareketinden sonra normal devrinin % ine ulaştığında yardımcı sargıyı devreden çıkartan elemandır. Kontakları normalde kapalıdır. Şekil 8.20 Santrifüj anahtarın önemli parçaları Yardımcı Sargılı Motor Elemanları Şekil8.21 de yardımcı sargılı motorun çalışması gösterilmiştir. Şebekeden gelen 220 V, termik ve dirençten geçer. Santrifüj anahtarın kontaklarının normalde kapalı olması nedeniyle ana ve yardımcı sargıyı birlikte enerjilendirir. Santrifüj anahtar, motor devri normal devrinin % ine ulaşınca, normalde kapalı kontaklarını açık hale getirerek yardımcı sargıyı devreden çıkartır. Motor duruncaya kadar ana sargı üzerinden çalışmasına devam eder. Şekil 8.21 Yardımcı sargılı motor elemanları RSIR Motor Dönme Yönlerinin Değiştirilmesi 120 Elektrik Motorları

17 Şekil 8.22 de yardımcı sargılı motorun, yardımcı sargı uçları yer değiştirilerek motor dönüş yönü ters çevrilmiştir. Şekil 8.22 Motor dönme yönünün değiştirilmesi 8.8 GÖLGE KUTUPLU MOTORLAR En basit ve en ucuz tek fazlı motor tipi gölge kutuplu motordur. Kalkış momentleri düşük olduğundan kullanım alanları ¾ BG den düşük uygulamalarla sınırlı olup kullanım kademesi 1/20 ila 1/6 BG arasındadır. Gölge kutuplu motorlar başlatma anahtarına sahip değildir. Stator kutupları her sargının köşesinde gölge sargı adı verilen ilave bir sargı ile donatılmıştır. Bu sargılar ilk hareket için herhangi bir elektriksel bağlantıya sahip değildir; fakat bir döner manyetik alan oluşturmak için kullanılır. Gölge kutuplu motorun kutup yapısı, manyetik alanda bir gecikme meydana getirerek döner, manyetik alan geliştirilmesine olanak sağlar. Bir bakır iletken kutbun gölge kısmını izole ederek tamamen onun etrafında dönmesini sağlar. Gölgeli kısımda manyetik alan artar; fakat bakır kalkanında akım etkisi gecikir. Gölgesiz kısımda sargı akımının döner alan oluşturmasıyla manyetik alan artar. Rotor dönme momenti, manyetik yüzey gölgeli ve gölgesiz kısımları süpürürken oluşturulur. Rotor momentin maksimum değere ulaşmasına yüksek seviyede direnç gösterir. Gölge kutuplu motorların işlevi en iyi şekilde özellikle 1/10 BG gibi düşük moment uygulamalarında verimli olur. Bu motorlar asla tek faz motorları ile yer değiştirilmemelidir. Şekil 8.23 der gölge kutuplu motorun çalışması gösterilmiştir. Elektrik Motorları 121

18 Şekil 8.23 Gölge kutuplu motor Gölge Kutuplu Motorların Kullanım Alanları 1.Aspiratörler ve vantilatörler 2. Kondenser fanları 3. Buzdolabı iç gövde fanları 4. Elektronik cihaz soğutma fanları 6. Zamanlayıcılar (timer) Gölge Kutuplu Motorların Stator Tasarımları 1. Kutuplar levhalı (yapraklı) saçlardan yapılmıştır. 2. Kutuplar yarıklıdır. 3. Kalkış sargısı yarık örtüsü içindedir. 4. Her gölge bobin bir kapalı sarım oluşturur. Şekil 8.24 Stator üzerinde kutup yarıkları 122 Elektrik Motorları

19 8.8.3 Kutup Sayıları ve Devir Sayısı İki kutuplu: 3000 d/d Dört kutuplu: 1500 d/d Altı kutuplu: d/d NOT: Bu devir sayıları eşzaman hız olup rotorun hızı stator ile arasındaki kaymaya bağlıdır. Şekil8.25 te iki ve dört gölge kutuplu motor içyapısı gösterilmiştir. Şekil 8.25 İki ve dört gölge kutuplu motor Gölge Kutuplu Motorların Olumsuz Yönleri 1. Momentleri düşüktür. Güç istenen yerlerde tercih edilmezler. 2. Hızları değişkendir (Bu motorların devirleri yüke ve voltaja bağlı olarak değişir.) 3. Verimleri düşüktür.( % 5 35) 4. Yön değişimleri rotorun ters çevrilmesiyle gerçekleştirilebilir Gölge Kutuplu Motorların Dönme Yönünü Değiştirme A) MEKANİK OLARAK: 1. Rotor ters çevrilir. 2. Gölge yarıklarındaki sargılar diğer taraftaki yarıklara geçirilir. B) ELEKTRİKSEL OLARAK: 1. Her gölge bobinde iki alan ayarı yapılır. 2. Gövde içinde iki ayrı gölge kutup statoru kullanılır. Elektrik Motorları 123

20 Şekil 8.26 İki ayrı gölge kutup statorlu motorda dönme yönünün değiştirilmesi Gölge Kutuplu Motorların Hız Değiştirme Yöntemleri Şekil 8.27 de hız değiştirme yöntemleri gösterilmiştir. İlk olarak Bobin sargılarının bir bölümünü devreden çıkartacak şekilde bir uç alınarak yüksek hızda çalışmada indiktüf direnç düşürülmüştür. Böylece motorun yüksek hızda çalışması sağlanmıştır. Düşük hızda çalışmada bobin sargılarının tamamı devreye alınarak indiktüf direnç artırılmıştır. Bu da hızın düşmesine yol açmaktadır. Diğer devrede ise araya indiktüf direnç elemanı(seri bobin) yerleştirilerek düşük hız elde edilmiştir. Şekil 8.27 Hız değiştirme yöntemleri 8.9 KAPASİTÖR MOTORLARI hariç). 1. Temel olarak tasarımları bir ayrık motora benzer. 2. Kalkış kapasitörü, kalkış sargısı ile seri bağlanmıştır (potansiyel röle bağlantısı 3. Yüksek kalkış momentine sahiptirler. 4. Düşük akım çeker, yüksek verimlidir. 5. Daimi (çalışma) kapasitörü ana sargıya paralel bağlanır. 124 Elektrik Motorları

21 8.9.1 Kapasitör Motorlarının Tipleri 1. Açık tip 2. Hermetik tip 8.10 KAPASİTÖR BAŞLATMALI, İNDÜKSİYON ÇALIŞTIRMALI (C.S.I.R.) MOTORLAR Şekil 8.28 de faz ana sargıya ve ilk hareket kapasitörüne gelir. Ana sargıdan geçerek Mp(nötr) üzerinden devresini tamamlar. Aynı zamanda ilk hareket kapasitöründen geçen gaz santrifüj anahtarının normalde kapalı kontağından geçerek yardımcı sargıyı enerjilendirir. Motor devri normal devrinin % ine ulaştığında santrifüj anahtar normalde kapalı kontaklarını açarak yardımcı sargıyı devreden çıkartır. Motor ana sargı üzerinden çalışmasına devam eder. Şekil 8.28 Kapasitör kalkışlı, indüksiyon çalıştırmalı (CSIR) motor (C.S.I.R.) Motorların Özellikleri 1. Ayrık fazlı motorlardan daha ağır yükler için tasarlanmıştır. 2. Kalkıştan sonra bir röle veya anahtar kapasitörü devre dışı bırakır. 3. Tek veya iki fazlı olarak kullanılabilir KAPASİTÖR BAŞLATMALI VE ÇALIŞTIRMALI (C.S.R.) MOTORLAR Şekil 8.29 de faz ana sargıya, yardımcı sargıya ve ilk hareket kapasitörüne ve daimi devre kapasitörüne gelir. Motorun ilk hareketinden sonra kalkış kapasitörü devreden çıkar. Yardımcı sargı daimi devre kapasitörü üzerinden çalışmasına devam eder. Şekil 8.29 Kapasitör kalkışlı-çalıştırmalı (CSR) motoru Elektrik Motorları 125

22 CSR Motorların Özellikleri 1. Kalkış momentleri yüksektir. 2. Kapasitör motorları yüksek verimli olduğundan daha düşük akım çeker. 3. Yüksek güç katsayısına sahiptirler. 4. Ani kalkışta kapasitansı arttırırlar. 5. Ana sargıya geçtiğinde kalkış sargısı devrede kalır. (Not: Bu yardımcı sargı, ana sargıya gerektiğinde yardımcı olur.) 8.12 DAİMİ AYRIK KAPASİTÖRLÜ (P.S.C.) MOTORLAR Şekil 8.30 da PSC motor tipleri gösterilmiştir. Şekil 8.30 PSC motor tipleri P.S.C. Motorların Özellikleri 1. Bu tip motorlarda santrifüj anahtar veya kalkış rölesi yoktur. 2. Kalkış momenti düşüktür. 3. Dönme yönü ters çevrilebilir. 4. Potansiyel röle ve kalkış kapasitörü (güçlü kalkış devresi) ile kalkış momenti arttırılabilir. Şekil8.31 de PSC tipi motor bağlantısı ve daimi devre kapasitörün devreye bağlanması gösterilmiştir. 126 Elektrik Motorları

23 Şekil 8.31 PSC tipi motor bağlantısı 8.13 ÜÇ FAZLI MOTOR TİPLERİ 1. Senkron 2. Sincap kafesli 3. Sargılı rotorlu Üç Fazlı Motorların Elektriksel Özellikleri 1. Üç faz besleme voltajı 2. Tek veya iki farklı voltajda çalışabilir Tek voltajlı olanlar altı motor ucuna sahiptir. İki voltajlılarda dokuz motor ucu bulunur. 3. Rotor (Sargılı veya sargısız olabilir.) 4. Stator Üç tekli faz sargıları Her sargı elektrik faz açısı ile birbirine bağlıdır YILDIZ-ÜÇGEN BAĞLANTILI MOTOR SARGILARI Yıldız Bağlı Motorlar Yıldız bağlı olarak çalıştırılan motor, kalkınma anında şebekeden daha düşük akım çeker. Devir sayısı aynı olmasına rağmen çalışma gücü üçgen bağlı motora göre zayıftır. AC üç fazlı motorlar doğrudan yıldız çalıştırılabilir. Elektrik Motorları 127

24 Şekil 8.32 Yıldız motor bağlantıları Üçgen Bağlı Motorlar Üçgen bağlı motor, kalkınma anında şebekeden yüksek akım çeker. Üçgen bağlı motorların çalışma güçleri yıldız bağlantıya göre daha yüksektir. 4KW tan büyük güçlü motorların doğrudan üçgen çalıştırılmaları sakıncalıdır. Büyük güçlü motorlar yıldız olarak kalkındırılıp ardından üçgene geçirilir. Şekil 8.33 Üçgen motor bağlantıları 128 Elektrik Motorları

25 Şekil 8.34 Yıldız-üçgen motor klemens bağlantıları 8.15 SENKRON MOTORLAR Senkron motorlar rotoru sarılı olup bağlantı uçlarının oynar bilezik fırçalarla dışarı alınmasından dolayı kalkış momentleri yüksektir. Kalkışta asenkron motor gibi yol verilir. Stator sargılarına gerilim uygulandığında, statorda bir döner alan oluşur. Bu döner alan rotordaki kafes çubuklarını keserek buradan akım geçişini sağlar. Bu manyetik alanın etkisiyle rotor dönmeye başlar. Kısa bir süre sonunda motor senkron alt hızına ulaşır. Stator döner alan hızı ile arasında bir kayma oluşur. Eğer uzun süre böyle çalıştırılırsa sargılar kavrulabilir. Rotorun hızı senkron altı hıza geldiğinde rotor sargılarından sürekli doğru akım geçirilmeli ve rotor kutuplarının stator kutuplarına yaklaşarak senkron olacak şekilde kilitlenmesi sağlanmalıdır. Normal çalışma şartlarında doğru akım sürekli sargılardan geçirilmelidir. Doğru akımın kesilmesi durumunda motor asenkron çalışır. Bu motorlar jeneratör olarakta kullanılabilir. Şekil 8.35 Senkron motor Elektrik Motorları 129

26 8.16 SİNCAP KAFESLİ MOTORLAR 1. İndüksiyon kalkışlı ve indüksiyon çalıştırmalı 2. Devir sayısı iki faktöre bağlıdır: 120 f n [d/d] P f: Frekans (50 Hz) P:Motor kutup sayısı 3. Düşük-orta kalkış momentine sahiptir. Şekil 8.36 Sincap kafesli motor 8.17 SARGILI ROTORLU MOTORLAR 1. Fırçalar bilezikle temaslıdır. 2. Motor kontrolü: Değişken direnç Oto transformatör 3. Değişebilen özellikleri: Kalkış momenti Akım Çalışma hızı Hızlanma ivmesi 4. Çoğunlukla şu özelliklere sahip ağır işlerde kullanılır: Yüksek kalkış momenti Düzgün hızlanma Değişken hızlar 130 Elektrik Motorları

27 Şekil 8.37 Sargılı rotorlu motorlar 8.18 MOTOR YÖNÜ DEĞİŞTİRME Motora bağlanan üç fazdan ikisi anahtarlanarak yer değiştirirse motor ters yönde döner. Şekil 8.38 Üç fazlı motorlarda yön değiştirme Elektrik Motorları 131

28 Şekil 8.39 da butonsal kilitleme yöntemiyle motor yönünü değiştirmek için güç ve kumanda devre şeması verilmiştir. Şebekeden gelen L1 kumanda fazı e3 kumanda devresi sigortasından geçer. Aşırı akım rölesinin normalde kapalı kumanda kontağından geçerek stop butonunun normalde kapalı kontaklarından geçer. Faz ileri kumanda butonunun normalde kapalı konyağına, normalde açık ve ileri kontaktörünün normalde açık kontağına girer. İleri butonunun normalde kapalı kontağından geçen faz, geri butonunun normalde açık kontağına ve geri kontaktörünün normalde açık yardımcı kontağına girer. Aynı zamanda ileri butonunun normalde açık kontağından ve ileri kontaktörün normalde açık kontağından çıkan faz, geri butonun normalde kapalı kontağına girer. İleri çalıştırılmak istenirse, ileri butonuna basılarak normalde kapalı kontak açılır. Açık kontak ise kapanır. Faz ileri butonun normalde açık kontağından geçip ileri kontaktörünün bobinini enerjilendirerek çektirir. İleri kontaktörü normalde açık kontağı üzerinden mühürleme yapılarak ileri çalışmaya devam eder. Geri çalışma işlemin ters uygulamasıdır. Şekil 8.39 Butonsal kilitleme yöntemiyle motor yönünü değiştirmek için güç ve kumanda devre şeması 8.19 MOTOR MARKA LEVHASI ÜZERİNDEKİ İMALAT BİLGİLERİ Şekil 8.40 Marka levhası (etiket) üzerinde yer alan bilgiler 132 Elektrik Motorları

29 A.C. MOTOR: Motorun alternatif akımla çalıştığını gösterir. MODEL: Motor modelini ifade eden bir harf ve/veya rakamlardan oluşur. TİPİ : Motor tipini ifade eden harf/sayı kodudur. FAZ : Faz sayısını ifade eder: Tek faz için 1, üç faz için 3 rakamı yazılır. BG veya GÜÇ: Motorun beygir gücü (BG) veya kw olarak gücünü ifade eder. FREKANS: Motorun besleme (enerji girişi) frekansını gösterir. Türkiye de şebeke AC gerilimi 50 hertz dir. T.Y.A.(TAM YÜK AKIMI): Motor levhada yazan gücü ürettiğinde şebekeden çekmiş olduğu tam yük akımını ifade eder. VOLT : Motor besleme gerilimini ifade eder. 120 V, 240 V, 380 V olabilir. DEVİR SAYISI: Motorun yükte iken asenkron devir sayısını gösterir. SICAKLIK YÜKSELMESİ: Motorun sağlıklı olarak çalışabilmesi için izin verilebilen sıcaklık yükselmesini gösterir. R.K.A. (ROTOR KİTLEME AKIMI): Asenkron motorlarda gerilim sürekli düşürüldüğünde rotorun dönmemeye başladığı anda sargıların çekmiş olduğu akım değeridir. HİZMET KADEMESİ: Motorun kesintili veya sürekli çalışabilme özelliğini gösterir. SERİ NO: Aynı model motorun üretim sıra numarasını gösterir. KOD: Üretim veya hizmet kodunu gösterir. S.F. (SERVİS FAKTÖRÜ): Motorun anma gücünün ne kadar üzerine çıkabileceğini gösterir MOTOR KASNAK ÇAPI SEÇİMİ Şekil 8.41 Motor-kompresör kayış-kasnak bağlantısı N1 ve N2: Motor ve kompresör devir sayıları [d/d] D1 ve D2: Motor ve kompresör kasnak çapları [mm, cm, m] Örnek: Motor devir sayısı 1400 d/d, motor kasnak çapı 10 cm, kompresör devir sayısı 750 d/d olması istenirse kompresör kasnak çapı ne olmalıdır? Çözüm: D2= D1.N1 / N2 = 10x1400/750 = cm Elektrik Motorları 133

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Genellikle üç fazlı alternatif akımın bulunmadığı yerlerde veya küçük güçlü olduklarından işyerlerinde bir fazlı kolon hattına bağlanırlar

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI 3. Bölüm: Asenkron Motorlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 3.1. Asenkron Makinelere Giriş Düşük ve orta güç aralığında günümüzde en yaygın kullanılan motor tipidir. Yapısal olarak çeşitli çalışma koşullarında

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI

9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI 9. ÜNİTE KOLLEKTÖRLÜ ALTERNATİF AKIM MOTORLARI KONULAR 1. Bir Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım Motorları 2. Repülsiyon Motorları 3. Üç Fazlı Kollektörlü Alternatif Akım Motorları 9.1. Bir Fazlı Kollektörlü

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç Fazlı Asenkron Motorlar Üç fazlı asenkron motorlar, stator sargılarına uygulanan elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirerek milinden yüke aktarırlar. Rotor ise gerekli

Detaylı

ÖZGÜR Motor & Generatör

ÖZGÜR Motor & Generatör DAHLENDER MOTOR Statora sargılarının UVW ve XYZ uçlarından başka, sargı ortalarından uçlar çıkararak ve bunların bağlantıları yapılarak çift devir sayısı elde edilir. Bu bağlantı yöntemine, Dahlender bağlantı

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6.

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME Şekil - 1 Şekilde üç fazlı asenkron motora buton ve kontaktörle yol veren devre görülmektedir. Devrede start butonuna basıldığında K 1 kontaktörünün

Detaylı

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI 1 ÜÇ FAZLI MOTOLAI Bİ FAZLI OLAAK ÇALIŞTIILMASI Üç fazlı şebekenin bulunmadığı yerlerde veya özel olarak üç fazlı motorlar bir fazlı olarak çalıştırılırlar. Bunun için motorun yıldız ve üçgen bağlı oluşuna

Detaylı

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı motorların bir fazlı motorlardan daha iyi çalışma performansı olmasına rağmen, çoğu zaman üç fazlı şebeke bulunmayabilir. Şehir merkezlerinde bir fazlı şebekenin

Detaylı

1.Endüksiyon Motorları

1.Endüksiyon Motorları 1.Endüksiyon Motorları Kaynak: John Storey, How real electric motors work, UNIVERSITY OF NEW SOUTH WALES - SYDNEY AUSTRALIA, http://www.phys.unsw.edu.au/hsc/hsc/electric_motors.html Her modern evde endüksiyon

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ASENKRO MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ASENKRO MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ASENKRO MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Giriş Asenkron motorlar, endüstride en fazla kullanılan elektrik makineleridir. Çalışma ilkesi bakımından asenkron

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı

Detaylı

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER AMAÇ: Kontaktör ve rölelerin çalışma prensiplerinin anlaşılması, çeşitlerinin yapı ve özelliklerini kavrayabilme, anlaşılır bir şekilde kullanılabilmesi. Röleler Ve Kontaktörler

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME 1 ASENKRON MOTORLARA YOL VERME Üç Fazlı Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri Kısa devre rotorlu asenkron motorlar sekonderi kısa devre edilmiş transformatöre benzediklerinden kalkış anında normal akımlarının

Detaylı

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI 5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI KONULAR 1. Asenkron Motorların Yapısı 2. Çalışma Prensibi 3. Asenkron Motorlara Yol Verme 4. Asenkron Motorlarda Kayıplar ve Verim 5. Asenkron Motor Çeşitleri GİRİŞ Sanayi tesislerinde

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı motorların bir fazlı motorlardan daha iyi çalışma performansı olmasına rağmen, çoğu zaman üç fazlı şebeke bulunmayabilir. Özellikle şehir merkezlerinde bir fazlı

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER

ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER 1 ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER 2 ASENKRON MAKİNELER Senkron ve Asenkron Kavramı Alternatif akım makinelerinin isimlendirilmesi ürettikleri döner manyetik alanın (stator manyetik alanı), döner mekanik

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR Step (Adım) Motorlar Elektrik enerjisini açısal dönme hareketine çeviren motorlardır. Elektrik motorlarının uygulama alanlarında sürekli hareketin (fırçalı

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME ELEKTRİK MOTOR BAĞLANTILARI ANKARA 2014 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02 DERS 02 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA DĐNAMOSUNUN ÇALIŞMA PRENSĐBĐ Dinamolar elektromanyetik endüksiyon prensibine göre çalışırlar. Buna göre manyetik alan içinde bir iletken manyetik kuvvet çizgilerini keserse

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Buna göre bir iletkende gerilim indüklenebilmesi için; Bir manyetik alan olmalıdır. (Sabit mıknatıs yada elektromıknatıs ile elde edilir.) İletken manyetik alan

Detaylı

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI 6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI KONULAR 1. Doğru Akım Jeneratörleri (Dinamolar) 2. Doğru Akım Jeneratörlerinin Paralel Bağlanması 3. Doğru Akım Motorları GİRİŞ Bir iletkende

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01 DERS 01 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA ELEKTRĐK MAKĐNALARI Doğru akım makineleri mekanik enerjiyi doğru akım elektrik enerjisine çeviren (dinamo) ve doğru akım elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren (motor)

Detaylı

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir.

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir. Elektrik motorlarında yol verme işlemi Motorun rotor hızının sıfırdan anma hızına hızına ulaşması için yapılan işlemdir. Durmakta olan motorun stator sargılarına gerilim uygulandığında endüklenen zıt emk

Detaylı

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...iv GİRİŞ...v BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR 1. ASENKRON MOTORLAR... 1 1.1. Üç Fazlı Asenkron Motorlar... 1 1.1.1. Üç fazlı asenkron motorda üretilen tork... 2 1.1.2. Üç fazlı asenkron motorlara

Detaylı

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur.

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. BÖLÜM-5 RÖLELER 1 RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Elektromıknatıs, demir nüve ve üzerine sarılmış

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI KONTROL KUMANDA ELEMANLARI DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 SIEMENS S7 200 UYGULAMALARI UYGULAMA _1 3 Fazlı Asenkron motorun iki yönde

Detaylı

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER 6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER Küçük güçlü motorlarda devir yönü değiştirme genellikle, buton ve kontaktör yerine paket şalterle veya kollu şalterle yapılmaktadır. Daha çok ekonomik olmaları nedeniyle tercih

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ Asenkron motorların endüstrideki önemi Turmetre ile asenkron motorun devrinin ölçülmesi ve kayma deneyi Senkron hız, Asenkron

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220 Soru 1) Aşağıdakilerden hangisi topraklama yöntemi a) nötr hattına doğrudan bağlama yapılması b) toprak altında kömür tozları içine kablolu bakır plaka yerleştirilmesi c) topraklama direnci düşük su veya

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.)

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) 1) Etiketinde 4,5 kw ve Y 380V 5A 0V 8,7A yazan üç fazlı bir asenkron motorun, fazlar arası

Detaylı

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş.

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. IP 3 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 5-315 ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. GENEL BİLGİLER A. STANDARTLAR Bu tipteki motorlarımız aşağıdaki standart ve normlara uygun olarak imal

Detaylı

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ 12. Motor Kontrolü Motorlar, elektrik enerjisini hareket enerjisine çeviren elektromekanik sistemlerdir. Motorlar temel olarak 2 kısımdan oluşur: Stator: Hareketsiz dış gövde kısmı Rotor: Stator içerisinde

Detaylı

COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti

COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti, gerçek bir otomobildeki elektrik tesisatını incelemeye, oluşturulacak arızaları gözlemlemeye uygun yapıdadır. Tüm modüller

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

Senkron Motorun Kalkınma Durumu

Senkron Motorun Kalkınma Durumu 1 SENKRON MOTORLAR Senkron Motorların Çalışma Prensipleri Senkron makine generatör olarak çalıştırılabildiği gibi, eğer kutuplar bir DC kaynaktan beslenip, endüvi (stator) sargılarına da alternatif gerilim

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM 4 OTOMATİK KUMANDA DEVRELERİ 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI Basitliği, dayanıklılığı ve ekonomik olmasından endüstride en çok kullanılan asenkron motora, gücüne, işletme

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

ED12-REGÜLATÖRLER 2013

ED12-REGÜLATÖRLER 2013 ED12-REGÜLATÖRLER 2013 Regülatörler Şebeke gerilimindeki yükselme düşme gibi dengesizlikleri önleyip gerilim regülasyonu yapan elektriksel cihazlara regülatör denir. Regülatörler elektrik enerjisini içerisindeki

Detaylı

I-D.C. SERVO MOTORLAR

I-D.C. SERVO MOTORLAR I-D.C. SERVO MOTORLAR D.C servo motorları, genel olarak bir D.C. motoru olup, motora gerekli D.C. aşağıdaki metotlardan elde edilir. 1- Bir elektrik yükselteçten. 2- A.C. akımın doyumlu reaktörden geçirilmesinden.

Detaylı

11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION )

11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION ) 11. DİĞER ELEKTRONİK SİSTEMLER 11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION ) Elektronik ateşlemenin diğerlerinden farkı, motorun her durumda ateşleme zamanlamasının hassas olarak hesaplanabilmesidir.

Detaylı

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz.

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kontaktörün Tanımı kısaca yazıp çalışma prensip şemasını çiziniz. Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kompanzasyonun

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı Doğru Akım Makinalarının Yapısı 4 kutuplu Doğru Akım Makinasının kesiti Kompanzasyon sargısı Alan (uyartım,ikaz) sargısı Yardımcı kutup Ana kutup Yardımcı kutup sargısı Rotor dişi Rotor oluğu Hava aralığı

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI KONDANSATÖR Kondansatör iki iletken plaka arasına bir yalıtkan malzeme konarak elde edilen ve elektrik enerjisini elektrostatik enerji olarak depolamaya

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ TEORİK BİLGİ: BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

4. TAM KALIP SARGILAR

4. TAM KALIP SARGILAR 4. TAM KALIP SARGILAR Tam kalıp sargılarına Tam Amerikan veya Tam gabare sarım da denir. Genellikle 3 KW ve daha büyük motor statorlarına uygulanır. Tam kalıp sarımda bobin sayısı oluk sayısına eşit olup

Detaylı

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta E sınıfı DC kıyıcılar; E sınıfı DC kıyıcılar, çift yönlü (4 bölgeli) DC kıyıcılar olarak bilinmekte olup iki adet C veya iki adet D sınıfı DC kıyıcının birleşiminden oluşmuşlardır. Bu tür kıyıcılar, iki

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Fatih BODUR Elektrik Motorları : Dönme kuvveti üreten makineler Elektrik motorunun amacı: Motor şaftına Dönme Momenti (T) ve Devir (n) sağlaması,iş

Detaylı

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir?

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi yapısı itibarı ile harmonik dalga filtresi görevi ve voltaj dengeleyici görevi yürüterek voltajı ve anlık enerji ihtiyacını optimize

Detaylı

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir.

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. TEMEL BİLGİLER İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. Yalıtkan : Elektrik yüklerinin kolayca taşınamadığı ortamlardır.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ OTOMATİK KUMANDA DEVRELERİ 523EO0045 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI HAZIRLAYAN DOÇ.DR. HÜSEYİN BULGURCU 1 Balıkesir-2015 DERS KONULARI 1. Elektriğin Temelleri 2. Elektriksel Test Cihazları 3. Elektrik Enerjisi 4. Termostatlar 5. Röleler

Detaylı

Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley

Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON Hedef Öğretiler Faraday Kanunu Lenz kanunu Hareke bağlı EMK İndüksiyon Elektrik Alan Maxwell denklemleri ve uygulamaları Giriş Pratikte Mıknatısın hareketi akım oluşmasına

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ DOĞRU AKIM MOTORLARI 522EE0123 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI DENEY 1 BİR FAZLI TRANSFORMATÖR DENEYLERİ DENEY 1 BİR FAZLI TRANSFORMATÖR DENEYLERİ I GİRİŞ

Detaylı

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz.

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz. BİR ve İKİ FAZLI İZOLASYON TRANSFORMATÖR Bir ve İki fazlı olarak üretilen emniyet izolasyon transformatör leri insan sağlığı ile sistem ve cihazlara yüksek güvenliğin istenildiği yerlerde kullanılır. İzolasyon

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ AC VE DC MAKİNELER ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası Kompakt bir yapıya sahip olan serisi frenler kontrollü veya kontrolsüz elektrik kesilmelerinde devreye giren kolay montajlı sistemlerdir. Vinç ve otomasyon sistemlerinde, asansörlerde, tekstil, tarım,

Detaylı

İLERI MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

İLERI MIKRODENETLEYICILER. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı İLERI MIKRODENETLEYICILER Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 4 Motor Denetimi Adım (Step) Motorunun Yapısı Adım Motorlar elektrik vurularını düzgün mekanik harekete dönüştüren elektromekanik

Detaylı