Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı"

Transkript

1 Uluslararası Hukuk ve Politika Cilt 2, No: 5 ss.75-89, 2006 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı Fatma TAŞDEMİR Özet Uluslararası Hukukta meşru müdafaa hakkı uluslararası örf ve adet hukuku ve BM Antlaşması md. 51 den doğan bir haktır. BM Antlaşması öncesi dönemde geçerli olan uluslararası örf ve adet hukuku önleyici meşru müdafaa hakkını da kapsayan geniş bir haktır. BM Antlaşması md. 51 in düzenlediği şekliyle meşru müdafaa hakkının kapsamı tartışmalıdır. 11 Eylül 2001 trajik olayları ve Irak tan algılanan tehdidin bir sonucu olarak 20 Eylül 2002 tarihinde yayınlanan ve Bush Doktrini olarak isimlendirilen ABD nin Yeni Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi söz konusu tartışmalara ivme kazandırmıştır. Terörizm ve kitle imha silahlarının doğurduğu yeni tehditler karşısında Uluslararası Hukukun yeniden yorumlanması gerektiğini savunan Bush Doktrini, kuvvet kullanma hukukunun şekillenmesinde rol oynamaması gereken Uluslararası Hukuka aykırı siyasal bir doktrindir. Anahtar Kelimeler: Kuvvet kullanma yasağı, jus cogens, meşru müdafaa hakkı, önleyici meşru müdafaa hakkı, Caroline olayı, terörizm, kitle imha silahları, Bush Doktrini. GİRİŞ 11 Eylül 2001 günü ABD de birbirleri ile koordineli olarak 4 farklı yolcu uçağı kaçırılarak 2795 kişinin öldüğü terörist eylemler meydana gelmiştir. 1 Müteakiben ABD Başkanı George W. BUSH tarafından Dünyanın artık eskisi gibi olmayacağı ve olayın sorumluları ile onlara destek olanların cezalandırılacağı belirtilmiştir. Ardından 7 Ekim 2001 de, ABD tarafından BM Güvenlik Konseyi kararlarına da dayanılarak bir Koalisyon oluşturulmuş ve geniş çaplı askeri müdahalede bulunulmuştur. Askeri müdahalenin başarı ile sonuçlanmasının ardından Afganistan da rejim değişikliği gerçekleşmiştir. Daha sonra ABD dikkatini, mevcut yönetimi ile bir diktatörlük olan, halkını 1 Ayrıntılı bilgi için bkz., Franck, Justin N.B. ve Javaid Rehman, Assesing the Legality of the Attacks By the International Coalition Against Terrorism Against Al-Qaeda and the Taleban in Afghanistan: An Inquiry into the Self-Defence Argument under Article 51 of the UN Charter, Journal of Criminal Law, 2004, s

2 F. Taşdemir baskı altında yaşatan, İran ile yapmış olduğu savaş sırasında İran kuvvetlerine ve Halep çe gibi yerlerde kendi halkına karşı kitle imha silahları kullanmış olan ve halen çevresi için büyük bir tehdit teşkil ettiğini düşündüğü Irak a yöneltmiştir. İngiltere ile birlikte Irak ın kitle imha silahlarından temizlenmesi ve Iraklıların daha iyi yaşam koşullarına kavuşturulması amacı ile 20 Mart 2003 günü hava bombardımanı ile desteklenen bir kara harekatı başlatmıştır. Irak a yönelik kapsamlı askeri müdahale kısa bir süre içinde başarıyla sonuçlanmıştır. ABD, II. Irak Savaşını resmen terörizm ve kitle imha silahlarının doğurduğu tehdit argümanı esasında meşrulaştırmamıştır. 2 Bununla birlikte, ABD nin 11 Eylül 2001 de meydana gelen olaylardan başlayarak gerek Afganistan a karşı gerekse Irak a karşı izlediği milli stratejisi önleyici-sezgisel/ pre-emptive self defence meşru müdafaa hakkı kavramına dayanmaktadır. Bu strateji, ABD nin kuvvet kullanma yasağını esnetme çabalarının en son ve en radikal aşamasını temsil etmektedir. Söz konusu strateji, BM ortak güvenlik sisteminin işlememesi üzerine kuvvet kullanma yasağı ve istisnaları üzerinde doktrinde açılmış bulunan tartışmalara ivme kazandırmıştır. Gerçekten, Soğuk Savaş döneminde tehdidin kaynağı ve niteliği bugünkü güvenlik ortamından farklıklar göstermekteydi. Zira tehdidin kaynağı devletler ve niteliği ise konvansiyonel ve nükleer silahlardı. Ancak Soğuk Savaş ın sona ermesi ile birlikte uluslararası güvenlik ortamı hızla farklılaşmıştır. Bu ortamda bilinen devlet kaynaklı tehdit yerini gittikçe artan küreselleşmenin etkisiyle güç kazanan devlet dışı terör örgütlerine bırakmıştır. Diğer taraftan, kitle imha silahlarının yayılması ve bunların teröristler tarafından ya da haydut devletler tarafından kullanılması olasılığı, uluslararası toplum için 21.y.y.ın en önemli güvenlik sorunları haline gelmiştir. Terörizmin değişen niteliğinin ve kitle imha silahlarının karakterize ettiği bu yeni güvenlik ortamı, kuvvet kullanma hukuku (Jus ad bellum) açısından da üzerinde durulması gereken önemli sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Jus ad bellum açısından üzerinde durulması gereken temel mesele, bir devletin yalnızca kitle imha silahlarına sahip olması, bunları kullanma kapasite ve isteğinde olması ya da bu silahları sürpriz bir saldırı gerçekleştirmek amacıyla terörist gruplara verme riski, diğer devlete, önleyici meşru müdafaa hakkı esasında kuvvet kullanma hakkı verir mi? Bir başka ifade ile, bir devlet; terör örgütlerinden, sponsor devletlerden ya da kitle imha silahlarına sahip haydut devletlerden kaynaklanan ve fiili bir silahlı saldırı teşkil etmeyen potansiyel tehditleri ortadan kaldırmak için önleyici ilk darbeyi yapma hakkına sahip midir? Bu makalede bu sorulara yanıt vermeye çalışılacaktır. Bu bağlamda BM Antlaşması ve uluslararası örf ve adet hukuku çerçevesinde önleyici meşru müdafaa hakkı kavramı detaylı bir şekilde incelenecektir. GENEL OLARAK BM ANTLAŞMASI NIN KUVVET KULLANMAYA İLİŞKİN SİSTEMİ 1933 te yargıç Hersch Lauterpact The Function of Law in the International Communtiy adlı eserinde Uluslararası Hukuk sisteminin devletler tarafından hiçbir şekilde şiddet eylemlerinin gerçekleştirilmemesini öngören mutlak bir kurala dayan- 2 ABD nin II. Irak Savaşı nı meşrulaştırmak için ileri sürdüğü resmi argümanı, kuvvet kullanılmasına önceki BM Güvenlik Konseyi kararlarının izin verdiği şeklindedir. Ayrıntılı bilgi için bkz. UN Doc S/2003/351(Letter dated 20 March 2003 from the Permanent Representative of the United States of America to the United Nations addressed to the President of the Security Council). 76

3 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı ması gerektiğini savunmuştur. 3 Bu Lauterpactian grand norm, zaferini, altmış milyondan fazla insanın öldüğü ve tüm kültürel değerlerin zarar gördüğü iki yıkıcı dünya savaşı sonrasında, 1945 te, San Francisco Konferansı nda BM Antlaşması nın imzalanmasıyla elde etmiştir de San Francisco da tasarlandığı zaman amaçlardan bir tanesi Kellogg- Briand Paktı nın eksikliklerini tamamlamak olan BM Antlaşması 5 sadece kurum yaratan bir belge değildir bu ayrıca norm yaratan bir belgedir. 6 Kuvvet kullanma konusundaki temel norm da BM Antlaşması md. 2/4 te somutlaşan kuvvet kullanma yasağıdır. Uluslararası ilişkilerde kuvvet kullanılmasını ve kuvvet kullanma tehdidinde bulunulmasını açıkça yasaklayan söz konusu hüküm: Teşkilatın üyeleri, milletlerarası münasebetlerinde gerek bir başka devletin toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı, gerekse Birleşmiş Milletlerin amaçları ile telif edilemeyecek herhangi bir surette, tehdide veya kuvvet kullanılmasına başvurmaktan kaçınırlar. Şekildedir. Uluslararası ilişkilerde kuvvet kullanılmasını ve kuvvet kullanma tehdidinde bulunulmasını yasaklayan md. 2/4 de savaş terimi kullanılmaktan kaçınılmıştır. Böylece, savaş hali doktrini dışlanıp, barış zamanı askeri zararla karşılık gibi savaşa varmayan kuvvete dayalı tedbirler dahil her türlü ulus-ötesi/transnasyonel silahlı çatışmalar yasağın kapsamına girmiştir. 7 BM Antlaşması nın mimarlarının amacı daha mükemmel ve etkin bir kolektif güvenlik sistemi kurmaktı. Bu amaçla, uluslararası barış ve güvenliğin muhafazasında başlıca sorumluk sahibi olan Güvenlik Konseyi, 8 sadece BM Antlaşması nın VI. Bölümünde düzenlenen barışçıl çözüm yollarını tavsiye etmek için değil aynı zamanda VII. Bölüm altında barışın tehdit edildiği, bozulduğu ya da bir saldırı fiilinin meydana geldiğini saptadıktan sonra uluslararası barış ve güvenliğin korunması ya da yeniden kurulması için gerekli tavsiyelerde bulunma ya da 41. ve 42. maddeler gereğince alınacak zorlama tedbirlerine karar vermek için kapsamlı yetkilerle donatılmıştır. 9 Güvenlik Konseyi nin md. 42 uyarınca silahlı kuvvet kullanılmasını gerektiren tedbirlere başvurması, md. 43 de öngörülen şartların yerine getirilmesine ve md. 47 de öngörülen Askeri Kurmay Komitesi nin etkin çalışmasına bağlanmıştır. 10 Ne var ki, Thomas M., Franck, Recours to Force, State Action Against Threats and Armed Attacks, (Cambridge University Press, Cambridge, 2003,) s. 1 den naklen; Hersch Lauterpacht, The Function of Law in the International Communtiy, 1933, s Thomas M., Franck, a.g.e., s Yoram, Dinstein, War, Aggression And Self-Defence, (Grotius Publications Limited, Cambridge, 1988,) s Bkz., Arend, Anthony Clark ve Robert J. Beck, International Law and the Use of Force, (Routledge, New York, 1993,) s. 29; Yoram, Dinstein, War, Aggression And Self-Defence, (Grotius Publications Limited, Cambridge, 1988,) s Sean D., Murphy, Terrorism and the Concept of Armed Attack in Article 51 of the U.N. Charter, Harvard International Law Journal, Cilt 43, Sayı 1, 2002, s. 42; Arend, Anthony Clark ve Robert J. Beck, a.g.e., s BM Antlaşması md. 24/1 şu şekildedir: Birleşmiş Milletlerin çabuk ve etkin biçimde hareketini sağlamak için, örgüt üyeleri, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında başlıca sorumluluğu Güvenlik Konseyi ne bırakırlar ve bu sorumlulukla görevlerini yerine getirirken, Güvenlik Konseyi nin kendi adlarına davrandığını kabul ederler. 9 McCoubrey, Hilaire ve Nigel D. White, International Law and Armed Conflict, (Darthmouth Publishing Company, 1992,) s Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. Canan, Ateş, Birleşmiş Milletlerin Uluslararası Barış ve Güvenliğin Korunmasındaki Rolü, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Ankara, 1997,) s

4 F. Taşdemir madde de öngörülen özel anlaşmaların yapılamaması ve Askeri Kurmay Komitesi nin BM Antlaşması nda öngörüldüğü şekilde çalışamaması sonucu BM Güvenlik Konseyi uluslararası barış ve güvenliğin korunması amacıyla ad hoc çözümler arama yoluna gitmiş ve üye devletlere, BM adına veya BM izniyle, silahlı kuvvet kullanılmasını gerektiren tedbirlere başvurma yetkisi tanımıştır. 11 Bunun dışında, BM Antlaşması VIII. Bölüm md çerçevesinde, bölgesel örgütlere, BM Güvenlik Konseyi nin izni ile zorlama tedbirleri uygulama yetkisi verilmiştir. Bu çerçevede kuvvet kullanma normal usuldekinden daha az merkezileşmekle birlikte, Güvenlik Konseyi nin kuvvet kullanımını kontrol etmeye devam etmesi sonucu BM nin kuvvet kullanma tekeline bir istisna oluşturmamıştır. 12 BM sistemi, belli koşullar altında kuvvet kullanmanın meşruluğunu kabul etmektedir. Bu çerçevede BM Adlaşması ile kuvvet kullanma yasağına dört tane istisna getirildiği görülmektedir. 13 Md. 2/4 de ifadesini bulan uluslararası ilişkilerde kuvvet kullanma yasağının en önemli istisnası, kuşkusuz md. 51 de yer alan meşru müdafaa hakkıdır. 51. maddede yer alan hüküm şu şekildedir: Bu Antlaşma'nın hiçbir hükmü, Birleşmiş Milletler üyelerinden birinin silahlı bir saldırıya hedef olması halinde, Güvenlik Konseyi uluslararası barış ve güvenliğin korunması için gerekli önlemleri alıncaya dek, bu üyenin doğal olan bireysel ya da kolektif meşru müdafaa hakkına halel getirmez. Üyelerin bu meşru savunma hakkını kullanırken aldıkları önlemler hemen Güvenlik Konseyi'ne bildirilir ve Konsey'in işbu Antlaşma gereğince uluslararası barış ve güvenliğin korunması ya da yeniden kurulması için gerekli göreceği biçimde her an hareket etme yetki ve görevini hiçbir biçimde etkilemez. Sonuç olarak, jus ad bellum konusunda, San Francisco Konferansı nda formüle edilen BM Antlaşması paradigmasının parametrelerini üç unsur oluşturmuştur. Bu unsurlardan ilki, BM Adlaşması md. 2/4 de somut ifadesini bulan hukuksal bir yükümlülüktür. Bu çerçevede md. 2/4 te yer alan kuvvet kullanma yasağı, çok geniş kapsamlı ve kesin bir yasak olarak tasarlanmıştır. Bu sonuç BM Antlaşması nın hazırlık çalışmaları tarafından da teyit edilmektedir. 14 İkinci unsur, bu hukuksal yükümlülüğü uygulamak için oluşturulan uluslararası kurumlardır. Üçüncü unsur ise, bu yükümlülüğün felsefi temelini oluşturan bir değerler hiyerarşisidir. Bu değerler hiyerarşinin en üstünde uluslararası barış ve güvenliğin korunması yer almaktadır. Örgütün, self determinasyonun teşvik edilmesi, insan haklarına ve temel özgürlüklere saygı gösterilmesi, ekonomik ve sosyal ve kültürel gelişmenin sağlanması, adalet ve adil bir uluslararası düzen gibi, gerçekleştirilmesi gereken başka amaçları da vardır. Bununla be- 11 Hüseyin, Pazarcı, Uluslararası Hukuk Dersleri, III. Kitap, (Turhan Kitabevi, Ankara, 1994,) s Sertaç Başeren, H.,Uluslararası Hukukta Devletlerin Münferiden Kuvvet Kullanmalarının Sınırları, (Ankara Universitesi Basımevi, Ankara, 2003,) s Bu istisnalar şunlardır: 1) II. Dünya Savaşı nda düşman olan devletlere karşı girişilecek eylemeler. Bu istisna BM Antlaşması nın 107 ve 53. maddelerinde düzenlenmektedir. 2) Güvenlik Konseyi çalışmaya başlayıncaya kadar geçerli olan istisnalar. Bu istisna 106. maddede düzenlenmiştir. 3) BM Antlaşması nın 51. maddesine uygun olarak gerçekleştirilen meşru müdafaa hakkı. 4) Güvenlik Konseyi kararı ile uygulanan zorlama tedbirleridir. Ayrıntılı bilgi için bkz. Keskin, Funda, Uluslararası Hukukta Kuvvet Kullanma: Savaş,Karışma ve Birleşmiş Milletler, Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları Tezler Dizisi:4, (Ankara, 1998,) s Bu konuda, Ian Brownlie, BM Antlaşması nı hazırlamak için toplanan San Francisco Konferansı nda selfhelp doktrini karşıtı bir anlayışın hakim olduğunu; öyle ki, Konferans ta md. 51 çerçevesindeki meşru müdafaa hakkı kapsamındaki eylemlerin bile Güvenlik Konseyi nin denetimine tabi tutulmasına yönelik bir istekliliğin olduğuna işaret etmektedir. Bkz., Brownlie, Ian, The Use of Force in Self-Defence, British Year Book of International Law, Cilt 37, 1961, s

5 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı raber, hiyerarşik bir yapı içinde olan bu değerler arasında, uluslararası barış ve güvenliğin korunması ilk sırayı almaktadır. Adaletin sağlanması, istenilen bir şeydir fakat barışın pahasına değil. Adaleti temin etmek için kuvvet kullanmak, uluslararası sisteme, kısmi bir adaletsizlikle yaşamaktan daha büyük zarar verecektir. Sonuç olarak, barışın muhafazası; adaletin yerine getirilmesine tercih edilmiştir. Barış adaletten ve ilerlemeden daha önemli görülmüştür. 15 BM Antlaşması md. 2/4 de öngörülen kuvvet kullanma yasağı sadece BM üyesi devletleri bağlamakta üye olmayan devletlere doğrudan doğruya yükümlülük getirmemektedir. 16 BM üyesi olmayan devletlerin BM Antlaşması nda öngörülen kuvvet kullanma yasağına uymalarını sağlayacak yegane şey, md. 2/4 de yer alan kuvvet kullanma yasağının evrensel bir uluslararası örf ve adet hukuk kuralı haline gelmiş olmasıdır. Bu çerçevede örfi hukuk, sadece taraf devletler için haklar ve yükümlülükler tesis eden Antlaşma esaslı hukukdan ayrılmaktadır. 17 Uluslararası örf ve adet hukuku, hukuk olarak kabul edilen genel bir uygulamanın varlığı halinde söz konusu olmaktadır. Devletlerin bir uygulamasının örf ve adet hukuku kuralı haline gelmesi için bu uygulamayı -opinio juris sive necessitatis- hukuk kuralı olduğuna inanarak yapmış olmaları gerekmektedir. 18 Günümüzde, BM Antlaşması md. 2/4 de yeralan kuvvet kullanma yasağı, uluslararası örf ve adet hukukunun bütünleyici bir parçası haline gelmiştir. Böylece, söz konusu yasak, BM üyesi olsun ya da olmasın bütün devletleri bağlamaktadır. 19 Bu alandaki mevcut uluslararası örfi hukukun durumu, 1986 Nikaragua Davasında, UAD tarafından etkin şekilde tetkik edilmiştir. 20 Kuvvet kullanma konusunda devletlerin fiilen ne şekilde davrandıklarını araştırmaksızın bunların opinio juris ini vurgulayan UAD, 21 yasağa referans yapan çeşitli Genel Kurul kararlarına dayanarak, kuvvet kullanma yasağının örfi uluslararası hukukun bir ilkesi olarak sayılması gerektiğine karar vermiştir Louis, Henkin, Use of Force: Law and US Policy, Riht v. Might International Law and the Use of Force içinde, Henkin, Louis Stanley Hoffmann, Jeane J. Kirkpatrick & Allan Gerson, William D. Rogers, David J. Scheffer, (der.), (Council on Foreign Relations Press, New York, 1991,) s BM Antlaşması, Örgüt, BM üyesi olmayan devletlerin, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasının gerektirdiği ölçüde, bu ilkelere uygun hareket etmesini sağlayacaktır şeklindeki md. 2/6 hükmü, BM üyesi olmayan devletlere özel olarak md. 2/4 deki kuvvet kullanma yasağına uyma yükümlülüğü getirmemektedir. Md. 2/6 üye olmayan devletlerin dolaylı olarak md. 2/4 deki kuvvet kullanma yasağına uymalarını amaçlasaydı, bu, gerçekten devrimsel bir şey olurdu. Ancak, md. 2/6 yı Antlaşma yükümlülükleri ve üçüncü devletlerle ilgili temel hükümden bir istisna olarak saymaya gerek yoktur. Md. 2/6 nın metninden burada tesis edilen yükümlülüğün üye olmayan devletlere değil Örgütün kendisine havale edildiği açıktır. Bkz. Dinstein, Yoram, a.g.e., s Mayıs 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi nin 35. maddesi Bir uluslararası anlaşma üçüncü devletler bakımından rızaları olmaksızın ne yükümlülükler ne de haklar doğurur şeklindedir. 18 Uluslararası Hukukun biçimsel kaynaklarını belirten en önemli belge UAD Statüsü nün 38. maddesidir. Söz konusu maddenin (1) (b) paragrafında hukuk olarak kabul edilmiş genel bir uygulamanın beyyinesi olarak uluslararası örf ve adet hukuku yer almaktadır. Ayrıntılı bilgi için bkz. Pazarcı, Hüseyin, Uluslararası Hukuk Dersleri, I. Kitap, Turhan Kitabevi, Ankara, 1994, s ; Çelik, Edip, Milletlerarası Hukuk, Birinci Kitap, (Filiz Kitabevi, İstanbul, 1987,) s. 55, Yoram, Dinstein, a.g.e., s Millitary and Paramilitary Activities in and Against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America) Merits, Judgment, I.C.J. Reports 1986, p.14. Ayrıca bkz. (dal 1999), (24 Mart 2004); Söz konusu dava çalışmada bundan sonra kısaca Nikaragua Davası olarak isimlendirilecektir. 21 Yoram, Dinstein, a.g.e., s UAD Nikaragua Davası 188. paragrafta, özel olarak 1970 tarihli 2625 sayılı Dostça İlişkiler Bildirisini anımsatarak, Her devletin uluslararası ilişkilerinde herhangi devletin ülkesel bütünlüğüne ya da siyasi 79

6 F. Taşdemir Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşme tasarısının 1966 tarihli şerhinde, BM Antlaşması nda yer alan devletler arasındaki kuvvet kullanma yasağını, önemli bir jus cogens örneği olarak tanımlayarak 23 daha ileri bir adım atmıştır. Daha sonra UAD da Nikaragua Davasında UHK nun bu değerlendirmesine yer vermişir. 24 Günümüzde devletlerin ve yazarların çoğunluğu uluslararası ilişkilerde kuvvet kullanma yasağını sadece bir Antlaşma ve uluslararası örfi hukuk kuralı olarak değil aynı zamanda aksine bir düzenlemeye izin vermeyen bir jus cogens kural olarak kabul etmektedirler. 25 ÖNLEYİCİ MEŞRU MÜDAFAA HAKKININ MEŞRULUĞU: BM ANTLAŞMASI MD.51 VE ÖRF VE ADET HUKUKUNDA ÖNLEYİCİ MEŞRU MÜDAFAA HAKKI Meşru müdafaa hakkı iki ayrı kaynaktan çıkmaktadır: Uluslararası örf ve adet hukuku ve BM Antlaşması md. 51. Ancak bu hakkın kapsamı oldukça tartışmalıdır. BM Antlaşması kabul edilmeden çok önce gelişen uluslararası örf ve adet hukukundaki meşru müdafaanın, önleyici meşru müdafaayı da kapsadığı açıktır. Bir başka ifade ile, önceden önleyci meşru müdafaaya ilişkin kabul edilmiş bir doktrin vardır. Bu doktrini açıkça telaffuz eden klasik hadise, sık sık anılan Caroline Olayı dır. 26 Bu olaya ilişkin olarak o zamanki ABD Dışişleri Bakanı Daniel Webster tarafından ortaya konan ve ani, karşı konulmaz, başka bir araç seçimine ve düşünmeye imkan bırakmayan bir meşru müdafaa zaruretinin olduğunun kanıtlanması ve meşru müdafaa zarureti ile haklı görülebilecek bir eylem, bu zarure t(necessity) ile sınırlı olmalı ve kesinlikle bu kapsam dahilinde kalmalıdır sözleri ile ifade edilen formülde, önleyici meşru müdafaa dahil olmak üzere, hukuki bir meşru müdafaa hakkı gereklilik, orantılılık ve acillik kriterlerine uygun olmalıdır. BM Antlaşması md. 51 Birleşmiş Milletler üyelerinden birinin silahlı bir saldırıya hedef olması halinde, doğal olan bireysel ya da kolektif meşru müdafaa hakkına halel getirmez... şeklindedir. BM Antlaşması md. 51 in düzenlendiği şekliyle meşru müdafaa kavramı problemlidir. Bu maddenin meşru müdafaa hakkını sınırlandırıp sınırlandırmadığı devletler ve akademisyenler açısından tartışmalıdır. Dolayısıyla meseleyi doktrinde ileri sürülen görüşler ve devlet uygulamaları açısından değerlendirmek yerinde olacaktır. bağımsızlığına karşı ya da BM amaçlarıyla bağdaşmaz şekilde kuvvet kullanmaktan ya da tehdidinden kaçınma görevi vardır. Böyle kuvvet kullanma ya da tehdidi Uluslararası Hukukun ve BM Antlaşması nın bir ihlalini teşkil eder demektedir. Bkz. I.C.J. Reports 1986, s. 100, parag Report of the International Law Commission, 18th, Session, 1966 Yearbook of I.L.C. II, s. 247, Sertaç H., Başeren, a.g.e., s. 75 den iktibas edilmiştir. 24 Bkz. I.C.J. Reports 1986, s. 100, parag Bu görüşü paylaşan yazarların bir kısmı için bkz. Schmitt, Michael N., Preemptive Strategies in International Law, Michigan Journal of International Law, Cilt 24, Sayı 513, 2003, s. 525; Gray, Christine, International Law and the Use of Force, (Oxford University Press, Oxford, 2000,) s. 24; McCoubrey, Hilaire ve Nigel D. White, a.g.e., s. 27; Denk, Erdem, Uluslararası Antlaşmalar Hukukunda Jus Cogens Kurallar, Ankara Üniversitesi S.B.F. Dergisi, Cilt 56, No 2, 2001, s Olay, ABD ile İngiltere nin barış halinde olduğu bir dönemde meydana gelmiştir de Kanada da İngiltere ye karşı bir isyan sürerken, Caroline isimli bir geminin isyancılara yardım etmesi ve hükümet kuvvetlerine zayiat verdirmesi nedeniyle İngilizler gemiye saldırmış ve gemiyi ateşe vererek Niagara Şelalesinden aşağı atmışlardır.iki Amerikan vatandaşının öldüğü ve bazılarının da yaralanmış olduğu olay, ABD ile İngiltere arasında bir uyuşmazlığa ve diplomatik yazışmalara yol açmıştır. Ayrıntılı bilgi için bkz., Anthony Clark, Arend, International Law and the Preemptive Use of Military Force, The Washington Quarterly, Cilt 26, No.2, 2003, s

7 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı Doktrinde İleri Sürülen Görüşler Klasik öğretinin görüşleri doğrultusunda BM Antlaşması md. 51 de öngörülen meşru müdafaa hakkı doktrinde iki farklı şekilde yorumlanmaktadır. 51. maddeyi dar yorumlayanlar açısından 27 meşru müdafaa hakkının doğabilmesi için, hedef devletin bir silahlı saldırıya maruz kalması gerekir. Zira, md. 51 hükmündeki meşru müdafaa istisnası, eğer silahlı saldırı olursa kaydıyla tanınmıştır. Antlaşmaları yorumlama konusundaki geleneksel yöntem, Antlaşmanın terimlerinin olağan anlamına uygun olarak anlaşılmasını öngörmektedir. 28 Bu perspektiften, cümlenin olağan anlamı, önleyici meşru müdafaaya izin vermemektedir. Dolayısıyla, devletlerin, silahlı saldırı gerçekleşmeden önce kuvvet kullanma yetkisi yoktur. Düşman silahlı kuvvetlerinin sınırı geçip bir silahlı saldırıya geçmesini beklemek gerekir. 29 Bu mantık çerçevesinde, 51. maddede yer alan bu hüküm, bugün Uluslararası Hukukta geçerli olan meşru müdafaaya ilişkin tek hükümdür. Daha önce mevcut bulunan ve daha geniş olan meşru müdafaa hakkının bu yeni madde karşısında uygulanma imkanı kalmamıştır. Md. 51 i dar yorumlayanlar için önleyici meşru müdafaa hakkı itirazlara açıktır. Bu bağlamda, Başeren, Böyle bir hakkın varlığı, muhtemel saldırganın bu konudaki niyetlerinin kesin bir şekilde ortaya çıkarılmasını gerektirir. Belki de hiçbir zaman kesin olarak ortaya çıkarılması mümkün olmayan saldırı niyetinin varlığına karar verilirken yapılacak bir hata, uluslararası barış ve güvenliğin korunması bakımından kabulü imkansız tehlikeler doğurur. Örfi meşru müdafaa hakkı, kullanılan kuvvetin tehdide oranlı olması gerektiği ilkesine dayanır. Önleyici faaliyetlerin genel olarak oranlılık ilkesine ters olduğu söylenebilir diyerek 51. maddenin neden dar yorumlanması gerektiğini oldukça yerinde bir şekilde izah etmektedir. 30 Bu görüşe karşılık, md. 51 i geniş yorumlayanlar (counter-restrictionist) için, BM Antlaşması md. 51 de yer alan hüküm, doğal olan 31 meşru müdafaa hakkına halel getirmeyerek, BM Antlaşması öncesi dönemde mevcut olan örf ve adet hukukundaki meşru müdafaa hakkını aynen saklı tutmaktadır. 32 Bu görüş çerçevesinde, meşru 27 Md. 51 i dar yorumlayan yazarların bir kısmı için bkz. Brownlie, Ian, a.g.m., s. 242; Mary O Connell, Ellen, The Myth of Preemptive Self-Defense, 2002, pdf, (12 Şubat 2003); Stanimir A., Alexandrov, Self -Defense Against the Use of Force in International Law, Kluwer Law International, (La Haye, 1996,) s. 165; Louis, Henkin, How Nations Behave, (New York, 1979,) s Hüseyin, Pazarcı, I. Kitap, a.g.e., s Sertaç H., Başeren, a.g.e., s Sertaç H., Başeren, a.g.e., s Nikaragua Davasında UAD, doğal bir hak olarak meşru müdafaaya farklı bir anlam vermiştir. Divan, 176. paragrafta, ifadeyi, uluslararası örf ve adet hukukuna referansta bulunarak yorumlamıştır. Divan a göre, böylece BM Antlaşması nı hazırlayanlar, meşru müdafaanın hiç değilse esasen saklı tutmayı arzu ettikleri daha önceden mevcut örfi nitelikte bir hak olduğunu kabul etmiştir. Divan ın söz konusu görüşü, doğal hak sıfatının kullanılmasını rasyonalize eden ve 51. maddeye desteklenemez sonuçlar yüklemeyen hassas bir yorumdur. Bu görüş için bkz. Sertaç H., Başeren, a.g.e., s. 118 ve Yoram, Dinstein, a.g.e., s Divan, BM Antlaşması nın kuvvet kullanmaya ilişkin hükümlerinin, örfi hukuk kurallarıyla tamamen örtüşmediğini belirtmiştir. Bu bağlamda Divan, bir yandan orantılılık ve gereklilik kıstaslarının diğer yandan da meşru müdafaa hakkının doğal bir hak olması olgusunun bir örfi kural olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, 51. maddede sözü edilen silahlı saldırı kavramının BM Antlaşması nda tanımlanmadığı dikkate alınınca, bunun ancak devletlerin sonraki uygulamalarıyla açıklığa kavuşabileceği de Divan tarafından vurgulanmıştır. Divan a göre, meşru müdafaa hakkı hususunda Uluslararası Hukukun, örf ve adet hukukundan ve BM Antlaşması ndan kaynaklanan iki temel kaynağının olması tabiidir. Bkz., I.C.J. Reports 1986, s. 95, parag Derek W., Bowett, Self-Defence in International Law, (Manchester University Press, 1958,) s. 191; Anthony Clark, Arend, ve Robert J. Beck, a.g.e., s

8 F. Taşdemir müdafaa hakkı sadece silahlı saldırının gerçekleşmesi halinde değil, saldırının henüz gerçekleşmediği fakat gerçekleşmesi ihtimalinin yüksek olduğu hallerde de vardır. Yani, önleyici meşru müdafaayı da kapsar. Md. 51 in önleyici meşru müdafaaya izin vermeyecek şekilde dar yorumu; saldırgan devletin ilk vuruş hakkını korur. Dolayısıyla, md. 51 in, önleyici meşru müdafaaya izin veren örf ve adet hukukundaki meşru müdafaa hakkını muhafaza etmediğini iddia etmek, reductio ad absurdum olacaktır. 33 Md. 51 i geniş yorumlayan yazarların görüşleri de kendi içinde farklılıklar arz etmektedir. Geniş yorumculardan yargıç Stephen Schwebel, Nikaragua Davası nda Divan kararına ekli Muhalefet Mütalaası nda, 51. madde hükmünün, metinde eğer ve sadece eğer silahlı bir saldırının vukuunda kelimeleri varmışçasına yorumlanmaması gerektiğini; bu hükmü hazırlayanların uluslararası örf ve adetten kaynaklanan kendini koruma hakkını bertaraf etme veya 51. maddeyi sınırlama niyetinde oldukları görüşünün kabul edilemez olduğunu ileri sürmektedir. 34 Geniş yorumculardan Yoram Dinstein ise, md. 51 çerçevesinde izin verilmediğine inandığı önleyici/anticipatory meşru müdafaa ile izin verildiğine inandığı başlangıç halinde olan /incipient meşru müdafaa arasında ilginç bir ayırım yapmaktadır. Dinstein, meşru müdafaa hakkının kullanılması için yalnızca tehditin ve potansiyel tehlikenin yeterli olmayacağını, fakat bir saldırının fiili olarak başlatılmakta olduğuna ilişkin ikna edici kanıtların olması halinde, saldırı sınırı geçmese de meşru müdafaa hakkının kullanılması için gerekli koşulların yerine gelmiş olacağını ileri sürmektedir. 35 Dinstein, bu koşullardaki savunmayı önleyici/anticipatory meşru müdafaa olarak değil fakat başlangıç halinde/ incipient meşru müdafaa olarak isimlendirmektedir. 36 Dinstein tarafından öngörülen standart, diğer tarafın geri dönülmez bir yolla silahlı saldırıya angaje olmasından sonra meşru müdafaa hakkına başvurulabilecek olmasıdır. 37 Dinstein in bir silahlı saldırının ne zaman başlayabileceğini öngören ölçüsünü destekleyecek pozitif bir devlet uygulaması yoktur. Buna karşın, Dinstein in görüşleri Caroline doktrinine uygunluk arz etmektedir. Bu çerçevede, Dinstein, kısaca vukuu muhakkak bir saldırı tehdidine karşı savunmacı kuvvet kullanılmasının md. 51 e uygun olacağını ileri sürmektedir. 38 Benzer şekilde, Oscar Schachter da vukuu muhakkak bir saldırı durumunda örfi hukukun önleyici meşru müdafaa hakkına izin verdiğini iddia etmektedir. 39 Bu durum, doktrinde önleyici meşru müdafaa hakkını kabul eden yazarlar arasında pre-emptive ve preventive kuvvet kullanma arasında bir ayırım yapıldığına işaret etmektedir. 40 Bu çerçevede pre-emptive kuvvet kullanma, tahrik edilmemiş vukuu muhakkak bir tehdide karşı kuvvet kullanılmasını öngörmekte olup meşru kabul edilmektedir. 41 Preventive kuvvet kullanma ise, vukuu muhakkak bir tehditten ziyade, vukuu muhtemel yani varsayılan potansiyel tehditlere ve risklere karşı kuvvet kullanmayı ifade etmekte olup meşru kabul edilmemektedir. Bu görüşe göre, 33 Thomas M., Franck, a.g.e., s Divan Kararına ekli söz konusu mütalaa için bkz., I.C.J Reports 1986, s. 347, parag Yoram, Dinstein, a.g.e., s Yoram, Dinstein, a.g.e., s Yoram, Dinstein, a.g.e., s Alexandrov, Stanimir A., a.g.e., s Oscar, Schachter, Self-Defence and the Rule of Law, AJIL, Cilt 83, Sayı 1-2, 1989, s Bu kavramlar için ayrıntılı bilgi için bkz., ileride s Chris, Brown, Self-defence in an Imperfect World, Ethics and International Affairs, Cilt 17, Sayı 1, 2003, s

9 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı devletler, potansiyel tehditlere; kuvvet kullanma yanında, kuvvet kullanmasını gerektirmeyen alternatif tedbirlerle de yanıt verme imkanına sahiptirler. 42 BM Antlaşması sonrası dönemde, önleyici meşru müdafaa hakkı konusuyla ilgili olarak uluslararası yargı kararları incelendiğinde UAD tarafından karara bağlanan iki dava önem arz etmektedir. Bunlar, 1949 Korfu Boğazı Davası ve 1986 Nikaragua Davası dır. Korfu Boğazı Davası 43 kararında UAD, Amaç, yalnızca Arnavutluk un tutumunu denemek değil fakat aynı zamanda geçen gemilere tekrar ateş açmaktan kaçınmasını sağlayacak ölçüde bir kuvvet gösterisi yapmaktır. Bununla beraber, yukarıda açıklanan olayla ilgili bütün durumlar göz önünde tutulduğunda, Divan, Birleşik Krallık makamları tarafından alınan bu tedbirleri Arnavutluk egemenliğinin ihlali olarak nitelendirmeyecektir 44 hükmüne varmıştır. Divan kararında yer alan bu hüküm doktrinde farklı şekillerde yorumlanmıştır. Yazarların bir kısmı bu kararı, UAD ın önleyici meşru müdafaa hakkının hukuka uygunluğunu kabul ettiği şeklinde yorumlamaktadır. 45 Görüşlerini paylaştığım bir başka grup yazara göre ise, Divan kararında yer alan bu hüküm, önleyici meşru müdafaa hakkını onaylamamaktadır. Divan İngiltere nin geçiş hakkını kullanmak için güç göstermesinden bahsetmektedir; bu geçiş, hakkının kullanılması için kuvvet kullanılmasından tümüyle farklı bir husustur. 46. Nikaragua Davası nda UAD, taraflar vaki olmuş bir silahlı saldırı durumundaki meşru müdafaa hakkına dayandıkları için ve çok yakında gerçekleşecek bir silahlı saldırı tehdidine mukabelenin hukuka uygunluğu meselesi ortaya atılmadığı için demek suretiyle bu konuda hiçbir görüş serdetmemiştir. 47 Md. 51 in kapsamının tartışmalı olduğu ve önleyici meşru müdafaaya izin veren geçmişte mevcut bir uluslararası örfi kuralın olduğu göz önünde bulundurulursa, BM Antlaşması sonrası dönemde devletler arasında önleyici meşru müdafaa hakkına izin veren ya da bunu açıkça yasaklayan yeni bir uluslararası örf ve adet kuralının oluşup oluşmadığını araştırmak gerekmektedir. Bu bağlamda, BM Güvenlik Konseyi önünde önleyici meşru müdafaa hakkına ilişkin sorunların gündeme geldiği örnek olayları ve bu olaylara ilişkin olarak devletlerin tutumlarını değerlendirmek faydalı olacaktır. Bu çerçevede ilk olarak, 11 Eylül öncesi dönemde meydana gelen örnek olaylar incelenecek, ardından Bush Doktrini ele alınarak, önleyici meşru müdafaa hakkının günümüzdeki statüsü değerlendirilecektir. 42 Chris, Brown, a.g.m., s Mayıs 1946 da Korfu Boğazı nda İngiliz mayın gemilerine Arnavutluk sahillerinden ateş açılmıştır. İngilizler aynı yılın Ekim ayında geçiş hakkını kullanmak için Korfu Boğazı na dört savaş gemisi gönderdiler. Gemiler, önleyici bir tasarrufla sahildeki bataryaları vurmamıştır fakat sahilden ateş açılması tehlikesine karşı hazırlıklı bulunmuşlardır. 44 Corfu Channel (Albania v.uk) Case, judgement on Merits, I.C.J. Reports 1949, s Bu görüşü benimseyen yazarların bir kısmı için bkz. Waldock, C. H. M., 'The Regulation of the Use of Force by Individual States in International Law, 81 Recueil de Cours (1952, II), s. 500, Sertaç H., Başeren, a.g.e., s. 127 den iktibas edilmiştir; Sevin, Toluner, Milletlerarası Hukuk Dersleri (Devletin Yetkisi), (Beta Basım-Yayım, İstanbul,) 1989, s Bu görüşü paylaşan yazarların bir kısmı için bkz. Sertaç H., Başeren, a.g.e., s. 127; Hilaire McCoubrey, ve Nigel D. White, a.g.e., s. 93; Gowers, Andrew Garwood, Pre-Emptive Self-Defence: A Necessary Development or the Road to International Anarchy, Australian Year Book of International Law,Cilt 23, Sayı 51, 2004, s I.C.J. Reports 1986, s. 103, parag

10 F. Taşdemir Devlet Uygulamaları Işığında Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı Devletler, uygulamada, açıkça önleyici meşru müdafaa hakkını da kapsayan uluslararası örf ve adet hukukundaki daha geniş bir meşru müdafaa hakkına dayanmaktan imtina etmektedirler. Daha ziyade, eylemlerini, md. 51 çerçevesindeki silahlı saldırı kavramını geniş bir şekilde yorumlayarak meşrulaştırmaya çalışmaktadırlar. Devletlerin önleyici meşru müdafaa hakkına başvurmadaki söz konusu çekingenlikleri aslında önleyici meşru müdafaa hakkının şüpheli statüsüne işaret etmektedir. 48 Bu bağlamda, BM Antlaşması sonrası dönemde, önleyici meşru müdafaa hakkının gündeme geldiği üç önemli olayı incelemek yararlı olacaktır. Bu olaylar 1962 Küba Füze Krizi, 1967 Altı Gün Savaşları ve İsrail in 1981 de Osirak Nükleer Reaktörü nü bombalamasıdır. 11 Eylül Öncesi Dönemde Önleyici Meşru Müdafaa Hakkına İlişkin Devlet Uygulamaları Küba Füze Krizi ( ) 1961 yılında Sovyetler Birliği nin Küba ya orta menzilli balistik füze rampalarını yerleştirdiğinin duyulması üzerine, 2 Ekim 1962 de ABD Küba yı abluka altına alarak buraya giriş ve çıkışı yasaklamıştır. ABD, askeri eylemini meşrulaştırmak için açıkça önleyici meşru müdafaa hakkına dayanmak istememiş ve eylemini, savunmacı karantina/defensive quarantine, BM Antlaşması md. 52 ve Rio Anlaşması gibi esaslarda legalize etmiştir. 49 Güvenlik Konseyi nde yapılan tartışmalarda Sovyetler Birliği ve yandaşları olayı kınarken, Batılı devletler grubu ABD yi desteklemişlerdir. 50 Bu olayda ilginç olan husus, Gana temsilcisinin, Caroline olayını hatırlatarak, önleyici meşru müdafaa hakkını reddetmeyen bir görüş benimsemiş olmasıdır. Bununla birlikte, Gana temsilcisi, söz konusu olayda gereklilik kriterinin yerine getirilmediğini belirterek olaya tepki göstermiştir Arap-İsrail Savaşı 18 Mayıs 1967 de Mısır, BM Genel Sekreteri U Thant a, UNEF in geri çekilmesini isteyen bir mesaj yollamıştır. UNEF in geri çekilmesinin ardından Birleşik Arap Cumhuriyeti Sina da askeri yığınak yapmaya başlamış ve Mısır, Akabe Körfezi ni ve Tiran Boğazı nı İsrail gemilerine kapatmıştır. Bütün bu gelişmeleri yakın bir silahlı saldırının delili olarak gören İsrail, 5 Haziran 1967 de Birleşik Arap Cumhuriyeti ne karşı bir askeri eylem başlatarak Altı Gün Savaşları olarak isimlendirilen savaşı çabucak kazanmıştır. İsrail, Güvenlik Konseyi nde yapılan tartışmalarda, eylemini, vukuu 52 muhakkak bir Arap saldırısına karşı önleyici meşru müdafaa hakkının kullanılması olarak meşrulaştırmıştır. İsrail, UNEF in Mısır ın ısrarı üzerine Sina dan çekilmek zorunda kalmasının İsrail in hayati çıkarlarına ağır zarar verdiğini ve kendisine önleyici meşru müdafaa hakkını kullanmaktan başka bir çıkar yol bırakmadığını iddia etmiştir. 53 Sovyetler Birliği, Suriye ve Fas, İsrail i ilk kuvvet kullanan taraf olması nedeniyle saldırgan olarak görmüşlerdir. Diğer taraftan, ABD ve İngiltere gibi İsrail e sempati du- 48 Christine, Gray, a.g.e., s. 112, Stanimir A., Alexandrov, a.g.e., s Thomas Franck, M., a.g.e., s Anthony Clark, Arend, a.g.m., s Thomas M., Franck, a.g.e., s Thomas M., Franck, a.g.e., s

11 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı yan devletler de önleyici meşru müdafaa hakkına izin veren bir doktrini öne sürmekten kaçınmışlardır. 54 Sonuç olarak, Güvenlik Konseyi nde yapılan tartışmalar, önleyici meşru müdafaa hakkının kabul edilmediğini göstermekle birlikte, doktrinin özel olarak kınanmadığını da ortaya koymaktadır. Önleyici meşru müdafaa doktrinin BM Güvenlik Konseyi tarafından açıkça kınanmamış olması olgusunu kimi yazarlar, gereklilik kriterinin yerine getirilmesi halinde, Güvenlik Konseyi nin, önleyici meşru müdafaa hakkını, bir devletin bekasını koruma hakkının, hukuksal bir uygulaması olduğunu kabul ettiği şeklinde yorumlamaktadır. 55 Osirak Reaktörünün Bombalanması (1981) 7 Haziran 1981 de İsrail hava kuvvetleri, nükleer silahlar geliştireceği gerekçesiyle Irak ın Bağdat taki Osirak nükleer reaktörünü bombalamıştır. BM Güvenlik Konseyi nin derhal toplanmasını isteyen Irak, 1968 tarihli Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesine İlişkin Sözleşme ye taraf olduğunu ve Osirak Reaktörünün Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı na kayıtlı olduğunu ve bu Ajans ın denetimi altında bulunduğunu belirterek, İsrail eylemini, ağır bir saldırı fiili olarak nitelendirmiştir. 56 İsrail ise, BM Güvenlik Konseyi önünde eylemini, tıpkı 1967 de olduğu gibi, BM Antlaşması md. 51 çerçevesinde önleyici meşru müdafaa hakkına dayandırmıştır. 57 Ancak, İsrail in önleyci meşru müdafaa argümanı diğer devletler tarafından reddedilmiştir. Mısır, Meksika, Suriye, Pakistan, İspanya ve Yugoslavya; açıkça önleyici meşru müdafaa kavramını reddetmişlerdir. İngiltere, Malezya, Nijer, Uganda ve Sierra Leone ise vukuu muhakkak bir tehdit durumunda önleyici meşru müdafaanın hukukiliğini savunmakla birlikte, İsrail in bu olayda ani, karşı konulamaz, başka bir araç seçimine ve düşünmeye imkan bırakmayan bir meşru müdafaa zaruretinin varlığı kriterlerini karşılamadığını ileri sürmüşlerdir. 58 ABD dahil diğer devletler ise, önleyici meşru müdafaa hakkının savunulabilir olup olmadığına ilişkin tartışmalara girmeksizin İsrail i takbih etmişlerdir. 59 Sonuç olarak, BM Güvenlik Konseyi İsrail i oybirliği ile kınamış ve Irak ın uygun bir tazminat talep etme hakkını da hüküm altına almıştır. 60 Bununla birlikte, Güvenlik Konseyi önünde yapılan tartışmaların dikkat çeken yönü, BM uygulamasında önleyici meşru müdafaa hakkına ilişkin görüşlerin bölünmüş olduğunu, önleyici meşru müdafaa hakkı lehinde olanlar olduğu gibi bu hakka karşı çıkanların da olduğunu göstermesidir. 61 BM Antlaşması sonrası dönemde meydana gelen söz konusu devlet uygulamalarının gözden geçirilmesi neticesinde, BM Antlaşması sonrası dönemde, önleyici meşru müdafaa hakkına izin veren bir uluslararası örf ve adet kuralının doğmuş olduğunu iddia etmek mümkün görünmemektedir. Zira, hiçbir uluslararası otorite, günümüze ka- 54 Franck, Thomas M., a.g.e., s Bu şekilde yorum yapan yazarların bir kısmı için bkz., Anthony Clark, Arend, a.g.m., s. 95; Thomas M., Franck, a.g.e., s. 105; Anthony Arend, Clark ve Robert J. Beck, a.g.e., s Franck, Thomas M., a.g.e., s Stanimir Alexandrov, A., a.g.e., s Stanimir Alexandrov, A., a.g.e., s Anthony Clark Arend,, a.g.m., s U.N. Doc. S /RES/487 ( 1981). 61 Stanimir Alexandrov, A., a.g.e., s

12 F. Taşdemir dar, önleyici meşru müdafaa hakkını bir jus cogens ilke olarak nitelendirmemiştir. UAD, Nikaragua Davasında, meşru müdafaa hakkını değil, md. 2/4 de yer alan kuvvet kullanma yasağını jus cogens bir ilke olarak nitelendirmiştir. 62 Bu değerlendirmemizin haklılığını ortaya çıkarmak için konuyu 11 Eylül sonrası dönemde yaşanan gelişmeler ışığında incelemek yararlı olacaktır. 11 Eylül Sonrası Dönemde Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı 11 Eylül 2001 terörist saldırılarından hemen sonra küresel terörizme karşı savaş başlatan ABD, Soğuk Savaş döneminde benimsemiş olduğu çevreleme stratejisinden vazgeçtiğini açıklayarak, teröristler ve haydut devletlere karşı bir önleyici savaş/preemptive war doktrinini kabul etmiştir. Bu gelişmeler, Mart 2003 de Irak ın işgaliyle sonuçlanmıştır. Uluslararası Hukuk Açısından Amerika Birleşik Devletleri nin Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi (Bush Doktrini) 11 Eylül 2001 de meydana gelen trajik olayların ve Irak tan algılanan tehdidin sonucu olarak, 20 Eylül 2002 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri nin Ulusal Güvenlik Stratejisi başlıklı yeni ulusal güvenlik stratejisi yayınlanmıştır. 63 Bush yönetiminin 20. ayında ve 11 Eylül saldırılarından bir yıl sonra kaleme alınan stratejinin amacı, dünyayı sadece daha güvenli değil, aynı zamanda daha iyi yapmaktır. 64 Ne var ki, Bush doktrini olarak isimlendirilen yeni Amerikan ulusal güvenlik stratejisi uluslararası ilişkileri hem teorik hem de pratik olarak değiştirecek radikal unsurlar içermektedir. 65 Doktrinin en çarpıcı yönü, Soğuk Savaş döneminde güvenlik amacına hizmet eden caydırıcılık ve çevreleme politikalarının, uluslar ötesi teröristler ve kitle imha silahları tarafından karakterize edilen 21.y.y.ın yeni tehdit ortamında yetersiz kaldığına işaret edilerek 66 ; bu politikaların yetersizliğini gidermek için Uluslararası Hukukta ihtilaflı bir doktrin olan preemptive/sezgisel meşru müdafaa hakkına dayanmış olmasıdır. Nitekim, Başkan Bush; 14 Eylül 2001 de The National Cathedral da yaptığı konuşmada, ABD nin, küresel uzantıları olan teröristlere karşı savaş yaptığı ve bu savaştaki düşmanın, masum kişilere karşı yürütülen önceden tasarlanmış siyasi amaçlı şiddet anlamında, terörizm olduğu belirtildikten sonra, teröristler ve bilerek bunları barındıranlar veya yardım edenler arasında bir ayırım yapılmayacağı ve bunlar arasından da özellikle kitle imha silahlarını edinmeye veya kullanmaya çalışanların hedef alınacağı; ABD nin, vatandaşlarını, nerede olursa olsun çıkarlarını korumak için tehdit sınırlarına ulaşmadan teşhis ve imha yoluna gidileceği ve bu konuda gerekli olduğunda tek başına hareket etmekte tereddüt etmeksizin kendini koruma hakkını kullanarak bu teröristlere karşı önceden davranıp (by acting preemptively) ülke ve halka zarar vermelerinin önleneceğini açıklamıştır. 67 Başkan Bush un, 1 Haziran 2002 de West Point te yaptığı konuşmada aynı siyaseti, bu kez Saddam rejimi hedef alarak şu sözlerle tekrarladığı görülmektedir: Hay- 62 I.C.J. Reports 1986, parag The National Security Strategy of the United States of America, September, Marcus, Corbin, Bush un Ulusal Güvenlik Stratejisi: İlk Adım, 2023 Dergisi, 2002, s Hasan, Kösebalaban, Yeni Amerikan Güvenlik Doktrini ve Uluslararası İlişkiler, 2023 Dergisi, 2002, s The National Security Strategy of the United States of America, a.g.b., s. 9, 10, The National Security Strategy of the United States of America, a.g.b., s

13 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı dut devletlerin ve teröristlerin amaçları göz önüne alındığında, ABD artık geçmişte olduğu gibi tepkisel (reaktive) bir tutuma güvenemez. Muhtemel saldırganı caydırmadaki iktidarsızlık, günümüz tehditlerinin aciliyeti ve muhtemel hasımlarımızın seçtikleri silahların vereceği zararın büyüklüğü ; düşman saldırısının vukuunun beklenmesi seçeneğini ortadan kaldırmaktadır. Uluslararası Hukukun öteden beri vukuu muhakkak bir saldırı tehdidine (imminent threat) karşı önleyici meşru müdafaa hakkını tanıdığına değinen Bush, burada yapılması gerekenin, vukuu muhakkak tehdit kavramını, günümüz hasımlarının imkanları ve amaçları, bir başka deyişle terör eylemlerine ve potansiyel olarak kolayca saklanan, gizlice ulaştırılan ve uyarı olmaksızın kullanılan silahlardan olan kitle yok edici silahlara güvenen haydut devletler ve teröristler göz önünde bulundurularak, yeniden yorumlamaktan ibaret olduğu anlayışında olduğunu belirtmiştir. 68 Önleyici kuvvet kullanılmasına izin veren bu strateji küresel bir hiper gücün Uluslararası Hukuk normlarını kendi çıkarları doğrultusunda çarpıtmasından başka bir şey değildir. Önleyici Savaş/Preventive War ve Önleyici Vuruş/Preemptive Strike Kavramları Arasındaki Fark Uluslararası Hukuk açısından önleyici meşru müdafaa hakkına ilişkin tartışmaların yeni bir şey olmadığı göz önünde bulundurulduğunda; önleyici meşru müdafaa hakkına ya da ileri caydırıcılık stratejisine izin veren Bush Doktrini nin olağanüstü bir şey olmadığı aşikardır. Ancak, Doktrini farklı kılan husus; geleneksel gereklilik kriterini esnetmek istemiş olmasıdır. 69 Bir başka ifade ile, Bush yönetimi, kitle imha silahları ve terörizmin ortaya çıkardığı yeni tehditler karşısında vukuu muhakkak tehdit kriterinin anlam ifade etmeyeceğini iddia etmektedir. Doktrin de, öncelikle önleme/preventive ve önleyici vuruş/ pre-emptive strike terminolojilerinin dönüşümlü olarak birbirlerinin yerine kullanılmış olması dikkate değerdir. Zira, tarihsel olarak bu iki kavram arasındaki ayırım vukuu muhakkak-yakın tehdit/imminent threat kavramına referansla yapılmakta olup; pre-emption kavramı, tahrik edilmemiş ve yakın bir tehdidi önceden yapılacak bir harekatla ortadan kaldırmayı amaçlamakta olup, yazarların bir kısmı tarafından hukuka uygun kabul edilmektedir. 70 Bu çerçevede, 1967 Altı Gün Savaşları; yakın bir tehditten kaynaklanan bir önleyici/preemptive eyleme örnek olarak gösterilmektedir. Diğer taraftan, önleyici savaş / preventive war kavramı ise bir silahlı çatışma içinde, vukuu muhakkak değil fakat vukuu muhtemel potansiyel bir tehdidi ortadan kaldırmak için önleyici bir saldırıyı ifade etmekte olup hukuka aykırı bulunmaktadır. Bu konuda emsal gösterilen örnek olay ise Irak tan kaynaklanan vukuu muhtemel bir tehdide karşı İsrail in 1981 de Osirak Nükleer Reaktörü ne yönelik saldırısıdır. 71 BM Antlaşması na hiçbir göndermede bulunmayan ve 1842 lerdeki örf ve adet hukukunda yeralan daha geniş bir meşru müdafaa hakkını uygulanabilir hukuk olarak tanıtan Bush Doktrini eleştirilere açıktır. Bu çerçevede, Bush Doktrini nde çok yönlü etkileri bulunan, caydırılması mümkün olmayan, çok kısa zamanda vukuu bulabilecek ve gerçekleştiğinde felaket ölçüsünde sonuçlara yol açabilecek bir tehdit ile karşı kar- 68 The National Security Strategy of the United States of America, a.g.b., s Garwood, Gowers,Andrew a.g.m., s Bu görüş için bkz. Chris, Brown, a.g.m., s Chris, Brown, a.g.m., s

14 F. Taşdemir şıya bulunulduğu farz edilerek, önleyiciliğin/pre-emption stratejik bir politika olarak savunulmasına karşın, Doktrin bu stratejinin çok ötesine geçmekte ve önleyici savaş/preventive düzeyine ulaşmaktadır. Yani, Doktrin BM Antlaşması öncesi dönemde mevcut olan örfi hukuktaki vukuu muhakkak tehdit koşulunun aranmayacağının fakat vukuu muhtemel tehditlere münferiden kuvvet kullanılarak yanıt verileceğinin sinyallerini vermiştir. 72 Böylece, Doktrin gelecekteki potansiyel tehditlere karşı eylem yapma hakkını dahil ederek önleyici meşru müdafaa hakkını daha da genişletmek istemiştir. 73 Gerçekten, pre-emption ve preventive kavramları arasındaki çizgi oldukça belirsizdir. Niyetleri kapasiteden ayırt etmek nasıl mümkün olacaktır? Bu belirsizlik ortamı, silahlanmanın arttıkça güvenliğin azalacağını öngören ve güvenlik ikilemi olarak isimlendirilen bir durumu davet edecektir. 74 Bush yönetimini Ulusal Güvenlik Strateji Belgesinde belirtilen pre-emptive eylem politikası cevaplandırdığından daha fazla soru doğurmaktadır. Bir an için preemptive/sezgisel ya da preventive/önleyici savaş doktrinlerinin meşru olduğu bir uluslararası ortamın oluştuğunu varsayarsak, böyle bir ortamda ABD nin ya da dünyanın daha güvenilir ve daha güvenlikte olacağını kim iddia edebilir? Başkan Bush 1 Haziran 2002 de West Point te yaptığı konuşmada, ABD bütün durumlarda ortaya çıkmakta olan tehditleri önlemek için kuvvet kullanmayacaktır, ne de milletler önlemeyi saldırı için bir bahane olarak kullanmalıdırlar 75 diyerek, diğer ülkelerin kuvvet kullanmasına müsaade edilmeyeceğinin altı çizilmiş olmasına rağmen, bu prensipleri geliştirmek her ulusa kendi güvenlik anlayışına göre tespit ettiği tehditlere karşı önleyici kuvvet kullanma hakkını verecektir. Zira BM Antlaşması md. 2/1 çerçevesinde Uluslararası Hukuk karşısında bütün devletler eşittirler. Bush un önleyici meşru müdafaa doktrinine dayanarak, Hindistan ın Pakistan a; Rusya nın Gürcistan a, Kuzey Kore nin Güney Kore ye, İsrail in komşu Arap devletlerine ya da Çin in Tayvan a saldırması halinde uluslararası barış ve güvenlikten söz edilebilir mi? Söz konusu doktrin, ABD açısından da riskler taşımaktadır. Doktrin, Japonya nın Pearl Harbour a saldırısını, ex post facto meşrulaştırmak için bile hizmet edecektir. 76 Bu durum, Bush yönetiminin önleyici savaş doktrinin gelecekteki olası tüm sonuçlarını tam olarak düşünmediğini göstermektedir. SONUÇ Faraziyesindeki tehdidi ortadan kaldırmak için gerekirse tek başına harekete geçmeyi esasları arasına koyan Bush Doktrini esas itibariyle hukuksal bir doktrin değildir; BM Antlaşması nın ruhuna ve lafzına aykırı siyasal bir doktrindir. 77 BM Güvenlik Konseyi sistemi siyasi bir mekanizma olmasına karşın devlet destekli ve devlet destekli olmayan terörizmle ve kitle imha silahlarının doğurduğu tehditle et- 72 Charles W., Kegley Jr., Preemptive War: A Prelude to Global Peril?, USA Today Magazine, Cilt 131, Sayı 2696, Mayıs 2003, s Michael, Byers, Letting the Exception Prove The Rule, Ethics and International Affairs, Cilt 17, Sayı 1, 2003, s Kegley Jr., Charles W., Preemptive War: A Prelude to Global Peril?, a.g.m., s The National Security Strategy of the United States of America, s Richard N., Gardner, Neither Bush Nor the Jurisprudence, Agora: Future Implications of The Iraq Conflict, AJIL, Cilt 97, Sayı, 3, 2003, s Richard, Falk, Why International Law Matters: Pre-Emptive War Flagrantly Contradicts the UN s Legal Framework, Nation, Cilt 276, Sayı 9,

15 Uluslararası Anarşiye Giden Yol: Uluslararası Hukuk Açısından Önleyici Meşru Müdafaa Hakkı kin bir biçimde mücadele etme kapasite ve yetkisine sahiptir. Burada temel mesele bunu yapmakta istekli olup olmadığıdır. Dolayısıyla, mevcut mekanizmalar dışına çıkmaya ve geniş ve potansiyel olarak istikrarsızlaştırıcı bir önleyici meşru müdafaa hakkı yaratmaya gereksinim yoktur. Zira, BM Güvenlik Konseyi önleyici nitelikte askeri eylemlere izin verme ve onaylama yetkisine sahiptir. Üstelik, Güvenlik Konseyi nin bu konudaki yetkisi bir devletin Caroline formülüne uygun olarak gerçekleştireceği önleyici bir meşru müdafaa hakkından daha geniştir. Sonuç olarak, önleyici meşru müdafaa hakkı uluslararası sistemin istikrarını temelden sarsacak, tehlikeli sonuçlar doğurabilecek bir haktır. Böyle bir hakkın tanınması evrensel nitelikteki kuvvet kullanma yasağına zarar verecektir ve askeri çatışmaları daha da arttıracaktır. 78 Uluslararası toplum önleyici meşru müdafaa hakkına karşıt olmaya devam etmelidir. Aksi taktirde, uluslararası ilişkileri hukuk kurallarının değil gücün düzenlediği yani anarşinin hüküm sürdüğü 19.y.y. self-help doktrinine geri dönülmüş olacaktır Bu konuda Sevin Toluner meşru müdafaa hakkının geniş yorumlanmasının, Türkiye nin karşı karşıya bulunduğu PKK terörü, Türk boğazlarında terör, Ege de hak ve çıkarlarımızın korunması gibi kimi hayati çıkarlarımızı ilgilendiren sorunların çözülmesinde Türkiye nin lehine olan sonuçlar doğuracağını ileri sürmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. Toluner, Sevin, Hukuksal Alanda Türkiye nin Güvenlik İhtiyaçları Ne Şekilde Karşılanabilir?, Dünya da Yeni Güvenlik Anlayışları, Türkiye nin Durumu ve İhtiyaçları içinde, (Harp Akademileri Basımevi, İstanbul, 2003,) s Andrew Garwood, Gowers, a.g.m.,

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Konu sayfa Pratik - 1 2-10 1 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM)

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM) KURULUŞ RAPORLARI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM) Kuruluş adı Birleşmiş Milletler (BM) Kuruluş Tarihi 1945 Merkezi New York (ABD) Üye ülke sayısı 192 Genel Sekreter Ban Ki-mun Genel Bilgiler Dünya barışı ve sosyal

Detaylı

ABD NİN ULUSLARARASI HUKUK ÇIKMAZI: AFGANİSTAN MÜDAHALESİ

ABD NİN ULUSLARARASI HUKUK ÇIKMAZI: AFGANİSTAN MÜDAHALESİ 68 68 Afganistan müdahalesinin uluslararası hukuk açısından açık yönleri bulunuyor. Mehmet SAYDAM Abant İzzet Baysal Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü ABD NİN ULUSLARARASI HUKUK ÇIKMAZI: AFGANİSTAN

Detaylı

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Eski adıyla İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) günümüzde nüfusunun çoğunluğu veya bir kısmı Müslüman olan ülkelerin üye olduğu ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel,

Detaylı

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 ILO Kabul Tarihi: 15 Haziran 2006 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 20 Şubat 2009 Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı, Uluslararası

Detaylı

Uluslararası Hukukta Terörizme Karşı Kuvvet Kullanımı Sorunu

Uluslararası Hukukta Terörizme Karşı Kuvvet Kullanımı Sorunu Uluslararası Hukuk ve Politika Cilt 2, No: 7 ss.21-40, 2006 Uluslararası Hukukta Terörizme Karşı Kuvvet Kullanımı Sorunu Utku YAPICI * Özet Birleşmiş Milletler sistemi dâhilinde kuvvet kullanma istisnai

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

11 Eylül Terörist Saldırıları Ve Afganistan Operasyonu nun Bir Değerlendirmesi

11 Eylül Terörist Saldırıları Ve Afganistan Operasyonu nun Bir Değerlendirmesi Uluslararası Hukuk ve Politika Cilt 2, No: 7 ss.80-98, 2006 11 Eylül Terörist Saldırıları Ve Afganistan Operasyonu nun Bir Değerlendirmesi Ülkü HALATÇI Özet Bu makale, 11 Eylül saldırıları sonrasında gerçekleştirilen

Detaylı

Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ

Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ Yay n No : 3075 Hukuk Dizisi : 1512 1. Baskı Şubat 2014 İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-102 - 5 Copyright Bu kitab n bu

Detaylı

AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ KONFERANSI SONUÇ BİLDİRGESİ (HELSİNKİ BELGESİ)

AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ KONFERANSI SONUÇ BİLDİRGESİ (HELSİNKİ BELGESİ) 439 AGİK Sonuç Bildirgesi AVRUPA GÜVENLİK VE İŞBİRLİĞİ KONFERANSI SONUÇ BİLDİRGESİ (HELSİNKİ BELGESİ) 3 Temmuz 1973'te Helsinki'de açılan ve 18 Eylül 1973'ten 21 Temmuz 1985'e kadar Cenevre'de süregelen

Detaylı

Ad Soyad Umut KEDİKLİ İş Telefonu 0 370 4333198/2793 E-mail(ler) kedikliumut@hotmail.com umutkedikli@karabuk.edu.tr

Ad Soyad Umut KEDİKLİ İş Telefonu 0 370 4333198/2793 E-mail(ler) kedikliumut@hotmail.com umutkedikli@karabuk.edu.tr Ad Soyad Umut KEDİKLİ İş Telefonu 0 370 4333198/2793 E-mail(ler) kedikliumut@hotmail.com umutkedikli@karabuk.edu.tr İş Adresi Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler

Detaylı

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer)

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer) 25 Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkının Korunmasına ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine İlişkin 151 Sayılı Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmî Gazete ile yayımı:

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun Dallara Ayrılması (Kamu Hukuku-Özel Hukuk) Kamu Hukuku Özel Hukuk Ayrımı Hukuk kuralları için yapılan eski ayrımlardan biri, hukukun kamu

Detaylı

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı

ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN SORUMLULUĞU

ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN SORUMLULUĞU Yrd. Doç. Dr. SELMAN ÖĞÜT İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi BM Uluslararası Hukuk Komisyonunun 2011 Yılında Yayınladığı Taslak Maddeler Çerçevesinde ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN SORUMLULUĞU

Detaylı

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KARAARSLAN TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 4027/05) KARAR STRAZBURG 27 Temmuz 2010 İşbu karar AİHS

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER. Genel Kurul GENEL KURUL KARARI. [Üçüncü Komite raporu üzerine (A/53/625/Add.2)]

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER. Genel Kurul GENEL KURUL KARARI. [Üçüncü Komite raporu üzerine (A/53/625/Add.2)] BİRLEŞMİŞ MİLLETLER A Genel Kurul Dağıtım GENEL A/RES/53/144 8 Mart 1999 Elli üçüncü oturum Gündem maddesi 110 (b) GENEL KURUL KARARI [Üçüncü Komite raporu üzerine (A/53/625/Add.2)] 53/144. Evrensel Olarak

Detaylı

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı nı sona erdiren antlaşmadır. Bu antlaşma ile Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir. Şekil 1. Kasım 1922 de Lozan Konferansı

Detaylı

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Sina Baydur UTMK Başkan Vekili Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Sina BAYDUR UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi,

Detaylı

İran'ın Irak'ın Kuzeyi'ndeki Oluşum ve Gelişmelere Yaklaşımı Kuzey Irak taki sözde yönetimin(!) Parlamentosu Kürtçü gruplar İran tarafından değil, ABD ve çıkar ortakları tarafından yardım görmektedirler.

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE HIRVATİSTAN CUMHURİYETİ ARASİNDA DOSTLUK VE İŞBİRLİĞİ ANTLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE HIRVATİSTAN CUMHURİYETİ ARASİNDA DOSTLUK VE İŞBİRLİĞİ ANTLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN - 820 - * TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE HIRVATİSTAN CUMHURİYETİ ARASİNDA DOSTLUK VE İŞBİRLİĞİ ANTLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (Resmi Gazete ile yayımı: 14.6.1997 Sayı: 23019) Kanun

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, TPQ yla gerçekleştirdiği özel söyleşide Rusya ile yaşanan gerginlikten Ukrayna nın

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmaları: Yatırım Kavramı ve En Çok Gözetilen Ulus Kayıtları

Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmaları: Yatırım Kavramı ve En Çok Gözetilen Ulus Kayıtları Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmaları: Yatırım Kavramı ve En Çok Gözetilen Ulus Kayıtları Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması (YKTK) Anlaşmaları veya dünyada bilinen diğer adıyla

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

KABUL EDİLMEZLİK KARARI

KABUL EDİLMEZLİK KARARI Priştine, 21 Ekim 2013 Nr. ref.: RK484/13 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru No: 135 /12 Svetozar Nikolić Kosova Yüksek Mahkemesi nin Rev. No: 36/2010 sayı ve 12 Eylül 20 12 tarihli kararı hakkında anayasal

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

İNSANCIL MÜDAHALE VE KORUMA SORUMLULUĞU. Dr. Sercan REÇBER

İNSANCIL MÜDAHALE VE KORUMA SORUMLULUĞU. Dr. Sercan REÇBER İNSANCIL MÜDAHALE VE KORUMA SORUMLULUĞU Dr. Sercan REÇBER YAYIN NO: 563 İNSANCIL MÜDAHALE VE KORUMA SORUMLULUĞU Dr. Sercan Reçber ISBN 978-605-152-320-0 1. BASKI - İSTANBUL, OCAK 2016 ON İKİ LEVHA YAYINCILIK

Detaylı

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ :

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE : Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü ŞİKAYETİN KONUSU : Özel büro ve turizm tesisleri

Detaylı

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları

Detaylı

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Kanun No: 4620 Kabul Tarihi : 31/1/2001

Detaylı

Salvador, Guatemala, Kamboçya ve Namibya gibi yerlerde 1990 ların barış anlaşmaları ile ortaya çıkan fırsatları en iyi şekilde kullanabilmek için

Salvador, Guatemala, Kamboçya ve Namibya gibi yerlerde 1990 ların barış anlaşmaları ile ortaya çıkan fırsatları en iyi şekilde kullanabilmek için ÖN SÖZ Barış inşası, Birleşmiş Milletler eski Genel Sekreteri Boutros Boutros-Ghali tarafından tekrar çatışmaya dönmeyi önlemek amacıyla barışı sağlamlaştırıp, sürdürülebilir hale getirebilecek çalışmalar

Detaylı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE. ZEYTİNLİ/TÜRKİYE (Başvuru no. 42952/04) KARAR STRAZBURG. 26 Ocak 2010

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE. ZEYTİNLİ/TÜRKİYE (Başvuru no. 42952/04) KARAR STRAZBURG. 26 Ocak 2010 COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE ZEYTİNLİ/TÜRKİYE (Başvuru no. 42952/04) KARAR STRAZBURG 26 Ocak 2010 İşbu karar AİHS nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar

Detaylı

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU DAĞLIK KARABAĞ SORUNU DAR ALANDA BÜYÜK OYUN ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Avrasya Araştırmaları Merkezi USAK RAPOR NO: 11-07 Yrd. Doç. Dr. Dilek M. Turgut Karal Demirtepe Editör Eylül 2011

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

(1) ATRG L 268, 3.10.1998, s. 1.

(1) ATRG L 268, 3.10.1998, s. 1. 2119/98/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Kararı çerçevesinde bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve kontrolü için erken uyarı ve yanıt sistemi hakkında 22 Aralık 1999 tarihli KOMİSYON KARARI [C(1999)

Detaylı

YARGI TİPİ SAYIŞTAYLAR FORUMU 1. TOPLANTISI

YARGI TİPİ SAYIŞTAYLAR FORUMU 1. TOPLANTISI YARGI TİPİ SAYIŞTAYLAR FORUMU 1. TOPLANTISI Yusuf SÜNBÜL* ARKA PLAN Uluslararası Yüksek Denetim Kurumları Teşkilatı (INTOSAI), iki farklı Sayıştay tipini bünyesinde barındırmaktadır: - Anglo-Sakson ülkelerde

Detaylı

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 Bu Sözleşmeye taraf devletler, Birleşmiş Milletler Yasasının

Detaylı

A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30

A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30 A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30 1. Aşağıdaki cümlelerden YANLIŞ olanı işaretleyiniz. a) 2. Dünya Savaşı ndan sonra deniz hukuku alanında birincisi

Detaylı

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xv GİRİŞ...1 Birinci

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA

TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA Amerika Birleşik Devletleri (ABD), kendi yasalarına göre vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışı banka hesapları üzerinden vergilendirmeden

Detaylı

İKİNCİ DAİRE KABUL EDĠLEBĠLĠRLĠK HAKKINDA KARAR

İKİNCİ DAİRE KABUL EDĠLEBĠLĠRLĠK HAKKINDA KARAR İKİNCİ DAİRE KABUL EDĠLEBĠLĠRLĠK HAKKINDA KARAR Başvuru no. 40851/08 Ġlhan FIRAT / Türkiye T.C. Adalet Bakanlığı, 2013. Bu gayri resmi çeviri, Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel

Detaylı

KOŞULLAR VE SÜRELER Koşullar ve Süreler 1. Tanımlar Bu koşul ve süreler bağlamında, aşağıdaki kelimeler, karşılarında yazan anlamlara geleceklerdir. DataSafe Storage Limited, Ticaret Sicilinde 02674267

Detaylı

Türk Göç ve İltica Hukukunun Temelleri:

Türk Göç ve İltica Hukukunun Temelleri: Türk Göç ve İltica Hukukunun Temelleri: Yasal Statünün Belirlenmesine İlişkin Sorunlar Prof. Dr. Bülent ÇİÇEKLİ HSYK Sunum Planı 1) Terminoloji 2) Disiplin Olarak 3) Göç ve İltica Hukukunun Kaynakları

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 Birinci Ayrım: MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ... 3 I. Milletlerarası Örgütlerin Doğuş Nedenleri... 3 II. Uluslararası İlişkiler ve Milletlerarası Örgütler... 5 III. Milletlerarası

Detaylı

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Eylül 2013 Sunum Planı STA ların Yasal Çerçevesi Türkiye nin

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 506.S. SSK/ 79

İlgili Kanun / Madde 506.S. SSK/ 79 T.C YARGITAY 21. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/7417 Karar No. 2013/12193 Tarihi: 10.06.2013 İlgili Kanun / Madde 506.S. SSK/ 79 USTA ÖĞRETİCİLER KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA TAM SÜRELİ ÇALIŞMANIN KOŞULLARININ EYLEMLİ

Detaylı

İKV DEĞERLENDİRME NOTU

İKV DEĞERLENDİRME NOTU 110 Ocak 2015 İKV DEĞERLENDİRME NOTU AVRUPA TERÖRLE MÜCADELEDE SAFLARI SIKILAŞTIRIYOR: ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM Melih ÖZSÖZ İKV Genel Sekreter Yardımcısı Araştırma Müdürü 0 İKTİSADİ KALKINMA

Detaylı

İNSAN HAKLARI ve BU HAKLARIN KULLANIMI (1) Doç.Dr.Şeref ÜNAL Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı

İNSAN HAKLARI ve BU HAKLARIN KULLANIMI (1) Doç.Dr.Şeref ÜNAL Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı İNSAN HAKLARI ve BU HAKLARIN KULLANIMI (1) Doç.Dr.Şeref ÜNAL Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı 1- İnsan hakları kavramı neyi ifade etmektedir? İnsan haklarından yararlanmak için vatandaş olmak şartmıdır?

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

Dr. DERYA AYDIN OKUR. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA

Dr. DERYA AYDIN OKUR. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA Dr. DERYA AYDIN OKUR Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA LİMAN DEVLETİ YETKİSİ VE DENETİMİ GEMİ KAYNAKLI DENİZ KİRLİLİĞİNİN ÖNLENMESİNDE

Detaylı

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Başkan Rekabet Kurumu Ankara TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ İstanbul, 14 Aralık 2010 Ref: CBS/mç/2010-1891 Sayın KALDIRIMCI, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin

Detaylı

159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME. ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983. Kanun Tarih ve Sayısı (*) :

159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME. ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983. Kanun Tarih ve Sayısı (*) : 159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983 Kanun Tarih ve Sayısı (*) : Resmi Gazete Yayım Tarihi ve Sayısı: Bakanlar Kurulu Kararı

Detaylı

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ Yrd. Doç. Dr. Güray ERDÖNMEZ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... vii KISALTMALAR CETVELİ...xix GİRİŞ...1

Detaylı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE. KESHMIRI/TÜRKİYE (Başvuru no. 36370/08) KARAR STRAZBURG. 13 Nisan 2010

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE. KESHMIRI/TÜRKİYE (Başvuru no. 36370/08) KARAR STRAZBURG. 13 Nisan 2010 COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KESHMIRI/TÜRKİYE (Başvuru no. 36370/08) KARAR STRAZBURG 13 Nisan 2010 İşbu karar AİHS nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar

Detaylı

İSİPAB Dördüncü Müslüman Kadın Parlamenterler Konferansı Raporu nun Sunumu

İSİPAB Dördüncü Müslüman Kadın Parlamenterler Konferansı Raporu nun Sunumu İSİPAB Dördüncü Müslüman Kadın Parlamenterler Konferansı Raporu nun Sunumu Sayın Başkan, Değerli Meclis Başkanları, Değerli Katılımcılar, Dördüncü Müslüman Kadın Parlamenterler Konferansı Raporu nu sunmak

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. BÜLENT ŞENER

Yrd.Doç.Dr. BÜLENT ŞENER Yrd.Doç.Dr. BÜLENT ŞENER ÖZGEÇMİŞ DOSYASI KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yılı : Doğum Yeri : Sabit Telefon : Faks : E-Posta Adresi : Web Adresi : Posta Adresi : 1976 DİYARBAKIR - MERKEZ T: 46237730003227 F: bulentsener@ktu.edu.tr

Detaylı

T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Uzmanlığı Tezi

T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Uzmanlığı Tezi T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Uzmanlığı Tezi AVRUPA BİRLİĞİ MÜKTESEBATINDA VE ULUSLARARASI HUKUKÎ METİNLERDE MÜLTECİLERİN ÇALIŞMA

Detaylı

İşletmelerin Büyüme Şekilleri

İşletmelerin Büyüme Şekilleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ İşletmelerin Büyüme Nedenleri Optimum büyüklüğe ulaşma Piyasalarda etkinliği arttırarak kar elde etme olanaklarını arttırma

Detaylı

YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ

YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ Đnternete erişime ilişkin yasaklamalara sınırlama getiren ve muhtemel bir kötüye kullanma durumuna karşı hukuki kontrol güvencesi sunan katı bir yasal çerçevede alınmayan

Detaylı

Bildirge metninin geniş çapta dağıtımının arzu edilir olduğunu düşünerek,

Bildirge metninin geniş çapta dağıtımının arzu edilir olduğunu düşünerek, . BIRLEŞMIŞ MILLETLER ANTLAŞMASI DOĞRULTUSUNDA DEVLETLER ARASINDA DOSTÇA ILIŞKILER VE IŞBIRLIĞINE ILIŞKIN ULUSLARARASI HUKUK ILKELERI KONUSUNDAKI BILDIRGE VE EKI Genel Kurul, Devletler arasında dostça

Detaylı

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma Elli-dokuzuncu Oturum Üçüncü Komite Gündem maddesi 98 Kadınların Konumunun Geliştirilmesi Almanya, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Brezilya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,

Detaylı

Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU

Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU Avrupa Konseyi Strazburg, 31 Mayıs 2005 Konferans Web Sayfası: http ://www. coe. int/prosecutors Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU

Detaylı

YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ

YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz İçindekiler Kısaltmalar Giriş BİRİNCİ BÖLÜM: ULUSLARARASI TİCARİ SÖZLEŞMELERDEN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLARIN HUKUKİ

Detaylı

Neler Öğrendik? Gerald D. Cox, CIA, MIIA Yönetim Kurulu Başkanı

Neler Öğrendik? Gerald D. Cox, CIA, MIIA Yönetim Kurulu Başkanı Neler Öğrendik? Gerald D. Cox, CIA, MIIA Yönetim Kurulu Başkanı Küresel Mesleki Durum Dünyanın değişik bölgelerinde değişiklik gösteren olgunluk aşamaları Sayısal büyüme, potansiyel heryerde Doğru yolda

Detaylı

AB KANUNLARI VE SAVUNMA ALIMLARININ ENTEGRASYONU

AB KANUNLARI VE SAVUNMA ALIMLARININ ENTEGRASYONU A joint initiative of the OECD and the European Union, principally financed by the EU VI. IPA BÖLGESEL KAMU ALIMLARI KONFERANSI AB KANUNLARI VE SAVUNMA ALIMLARININ ENTEGRASYONU Dr Aris GEORGOPOULOS Strateji

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) 12-23 EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele 12. Taraflar Konferansı

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 11 Kasım 2013 tarihli Onbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan İyi İdare Yasası Anayasanın 94 üncü maddesinin (1) inci fıkrası gereğince Kuzey

Detaylı

Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA

Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR LİSTESİ... XIX GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Dolaylı Kamulaştırma Kavramı

Detaylı

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği taslağı tarafımızca incelenmiş olup, aşağıda taslağın hukuka aykırı ve eksik olduğunu düşündüğümüz yönlerine

Detaylı

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadî, ticarî ve malî sektörlerde üretim, tüketim ve hizmet

Detaylı

ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM

ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM AVRUPA TERÖRLE MÜCADELEDE SAFLARI SIKILAŞTIRIYOR: ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM 62 EKONOMİK FORUM Melih ÖZSÖZ İKV Genel Sekreter Yardımcısı Son zamanlarda AB gündeminde yaşanan terör olaylarına

Detaylı

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 - CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

SİBER SAVAŞA UYGULANACAK HUKUK HAKKINDA TALLİNN EL KİTABI

SİBER SAVAŞA UYGULANACAK HUKUK HAKKINDA TALLİNN EL KİTABI SİBER SAVAŞA UYGULANACAK HUKUK HAKKINDA TALLİNN EL KİTABI 1. Giriş: NATO Siber Savunma Mükemmeliyet Merkezi, Uluslararası Bağımsız Uzmanlar Grubu na Siber Savaşa Uygulanacak Hukuk Hakkında Tallinn El Kitabı

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

Rusya Federasyonu Hükümeti ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti (bundan sonra "Taraflar" olarak anılacaktır);

Rusya Federasyonu Hükümeti ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti (bundan sonra Taraflar olarak anılacaktır); RUSYA FEDERASYONU HÜKÜMETİ İLE TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA RUSYA FEDERASYONU İLE TÜRKİYE CUMHURİYETİ VATANDAŞLARININ KARŞILIKLI SEYAHATLERİNE İLİŞKİN USULLERE DAİR ANLAŞMA Rusya Federasyonu Hükümeti

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

10 SORUDA İÇ KONTROL

10 SORUDA İÇ KONTROL T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi AB Çevresel Bilgiye Erişim Direktifi nin Uyumlaştırılması ve Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü Semineri 18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR 1 2003/4 Çevresel

Detaylı

Proceedings/Bildiriler Kitabı. siber silah fabrikas nda ve bir ya da birden fazla devlet. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 6.

Proceedings/Bildiriler Kitabı. siber silah fabrikas nda ve bir ya da birden fazla devlet. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 6. Hakan devlet- Anahtar Kelimeler Abstract In the last decade, it has become evident that states or state-sponsored actors are involved in large scale cyber attacks and that many States have been developing

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43

İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43 T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/1967 Karar No. 2014/1792 Tarihi: 10.02.2014 İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43 TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ İŞYERİNE YENİ ALINAN İŞÇİLERİN

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi 14 Aralık 2012 İÇİNDEKİLER Ara Dönem Revizyon Notları........ 3 Derecelendirme Metodolojisi........ 5 Notların

Detaylı

EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER

EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler AB Hukuku ve Tercüman ve Çevirmenler için Metotlar

Detaylı

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, Fikri Mülkiyet Hakları Koruma Derneği

Detaylı