SAĞLIKLI YENİDOĞANLARDA VE ANNELERİNDE VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNİN SIKLIĞI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SAĞLIKLI YENİDOĞANLARDA VE ANNELERİNDE VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNİN SIKLIĞI"

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY KADIN DOĞUM VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTAHANESİ Şef: Uz. Dr. S. Erdal Adal SAĞLIKLI YENİDOĞANLARDA VE ANNELERİNDE VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNİN SIKLIĞI Dr. TALİHA ÖNER (Uzmanlık Tezi) İSTANBUL, 2008

2 TEŞEKKÜR Çalışmalarımızda bizi daima destekleyen değerli hocam, hastahanemiz başhekimi Klinik Şefi Sayın Dr. Rengin ŞİRANECİ ye, Eğitim sürem boyunca, klinik yaklaşımlarından çok şey kazanmamın ötesinde, insani yaklaşımı ve hoşgörüsü ile desteğini hep yanımda hissettiğim değerli hocam Klinik Şefi Sayın Dr. S. Erdal ADAL a, Bilgi ve deneyimlerinden yararlandığım Klinik Şefleri: Sayın Dr. Sultan KAVUNCUOĞLU, Sayın Dr. Gönül AYDOĞAN; Klinik Şef Yardımcıları: Sayın Dr. Aysel KIYAK, Sayın Dr. Sibel ÖZBEK ve tüm değerli uzman doktorlara, Her zaman örnek bir insan ve doktor olarak hatırlayacağım, bilgi ve tecrübelerini hep bizimle paylaşan, tez danışmanım Uzman Dr. Sayın Hasan ÖNAL a, Birlikte çalışmaktan mutluluk duyduğum tüm asistan arkadaşlarıma, Yardımlarından dolayı hastahanemizin tüm hemşire ve personeline, Tüm tıp eğitimim ve asistanlığım boyunca hep yanımda olan, desteklerini esirgemeyen ve daima yanımda olacak olan aileme, Saygı ve teşekkürlerimi sunarım. Dr. Taliha Öner 2

3 İÇİNDEKİLER ÖZET 1. GİRİŞ VE AMAÇ 2.GENEL BİLGİLER 2.1.B12 VİTAMİNİ (KOBALAMİNLER) B12 vitamini tanımı ve tarihçesi B12 vitamini molekül yapısı ve genel özellikleri Besinsel kaynaklar B12 vitamini gereksinimi B12 vitamininin biyokimyasal özellikleri B12 nin fizyolojik önemi ve fonksiyonları Kobalamin bağlayıcı proteinler Kobalaminlerin emilimi Kobalaminlerin dokuya taşınması Çocuklarda B12 vitamin eksikliği nedenleri Annelerde B12 vitamin eksikliği Büyük çocuk ve adölesanlarda B12 vitamin eksikliği Yenidoğan ve süt çocukluğunda B12 vitamin eksikliği B12 vitamininin konjenital bozuklukları B12 vitamini eksiklik bulguları B12 vitamini eksiklik tanısı B12 vitamini eksikliğinin tedavisi 3.MATERYAL VE METOD 4.BULGULAR 5.TARTIŞMA VE SONUÇ 6.KAYNAKLAR 3

4 TABLO LİSTESİ Tablo 1. Homosistein düzeyine göre ayırıcı tanı. Tablo 2. Homosistein döngüsü. Tablo 3. B12 vitamini için önerilen günlük alım. Tablo 4. Olguların vitamin B12 ve homosistein düzeyleri. Tablo 5. Ortalama değerler. Tablo 6. Bebek vitamin B12 düzeyinin anne yaşı, kaçıncı çocuk olduğu, bebek yaşı, annenin ilaç kullanımı ve kronik hastalığı ile ilişkisi. Tablo 7. Anne vitamin B12 düzeyinin anne yaşı, kaçıncı çocuk olduğu, bebek yaşı, annenin ilaç kullanımı ve kronik hastalığı ile ilişkisi. Tablo 8. Bebek homosistein düzeyinin anne yaşı, kaçıncı çocuk olduğu, bebek yaşı, annenin ilaç kullanımı ve kronik hastalığı ile ilişkisi. Tablo 9. Çocuk homosisteini ile anne ve çocuk vitamin B12 si arasındaki ilişki. Tablo 10. Çocuk vitamin B12 si ile anne vitamin B12 si arasındaki ilişki. Tablo 11. Anne vitamin B12 si çocuk vitamin B12 si ve çocuk homosisteini ile annenin yaşı, kaçıncı çocuk olduğu ve çocuk yaşı arasındaki ilişki. Tablo 12. Anne yaşı ile çocuk homosisteini, anne vitamin B12 si ve çocuk vitamin B12 si arasındaki ilişki. Tablo 13. Kaçıncı çocuk olması ile anne vitamin B12 si, çocuk vitamin B12 si ve çocuk homosisteini arasındaki ilişki. Tablo 14. Bebek günü ile anne-çocuk vitamin B12 si ve çocuk homosisteini arasındaki ilişki. Tablo 15. Gebelikte ilaç kullanımı ile anne-çocuk vitamin B12 si ve çocuk homosisteini arasındaki ilişki. Tablo 16. Annenin kronik hastalığı olup olmaması ile anne-çocuk vitamin B12 si ve çocuk homosisteini arasındaki ilişki. 4

5 KISALTMALAR Hb Hct MCV MCH TDBK DNA THF TCII TCI IF CbI AdoCbI MeCbI OHCbI CNCbI SAMe CbIA CbIB CbIC CbIE CbIF MMA SCDSC = Hemoglobin = Hematokrit = Ortalama eritrosit hacmi = Ortalama eritrosit hemoglobini = Total demir bağlama kapasitesi = Deoksiribonükleikasit = Tetrahidrofolat = Transkobalamin-II = Transkobalamin-I = İntrensek faktör =Kobalamin = Adenosilkobalamin = Metilkobalamin = Hidroksikobalamin = Siyanokobalamin = S-Adenosilkobalamin = Kobalamin A hastalığı = Kobalamin B hastalığı = Kobalamin C hastalığı = Kobalamin E hastalığı = Kobalamin F hastalığı = Metilmalonik asit = Spinal kordun subakut kombine dejenerasyonu 5

6 ÖZET Eksikliğinde santral ve periferik sinir sistemi, gastrointestinal sistem, kardiyovasküler sistem, kas-iskelet sistemi, hematolojik ve immünolojik sistem üzerinde olumsuz etkileri olan B12 vitamini, vücutta sentezlenmez. Gebelikte anneden bebeğe aktif olarak geçer. Bebek mcg B12 vitamini deposu ile doğar. Büyüme için gerekli olan miktar 0.1 mcg/gün dür. Yenidoğanın sahip olduğu depo ona 6 ay-1yıl yeter. Klasik bilgimiz yukarıdaki gibi olmakla birlikte, son 1 yıldır Süt Çocuğu Servisimize 1) Myoklonik nöbet 2) Hipotonik infant 3) Mikroanjiyopatik hemolitik anemi 4) Pansitopeni 5) İntrakraniyal tromboz 6) Nöromotor gerilik tablosunda başvurup B12 vitamin eksikliği tanısı alan ve tedavi olan hasta sayısında önemli bir artış dikkatimizi çekmiştir. B12 vitamini DNA sentezi, metillenme, nörotrasmitter sentezi gibi görevlere sahip olan, homosistein/metyonin döngüsünde de görev alan bir kofaktördür (Tablo 2). Bu nedenle, yenidoğan ve süt çocukluğu gibi büyümenin hızlı olduğu dönemlerde B12 vitamin eksikliği, diğer dönemlerde görülen anemi semptomundan çok daha önemli semptomlara yol açmaktadır. Karşılaştığımız bu sorunun, sosyoekonomik seviyesi düşük olan hasta grubumuzun annelerindeki B12 vitamini deposunun eksikliğine bağlı olduğunu düşünmekteyiz. Bilindiği gibi, B12 vitamini için en iyi kaynak et, süt, balık, yumurta gibi hayvansal proteinlerdir. Bunların anne tarafından tüketilmemesi, B12 vitamin eksikliği için önemli bir nedendir. Gebelik sonrası dönemde de anne sütü, bu açıdan iyi bir kaynak olamamaktadır. Diğer nedenler ise annenin mide ilacı kullanması, vejeteryan olması ve karbonhidrat ağırlıklı beslenmesidir. 6

7 Çalışmamızda, Yenidoğan Polikliniğimize başvuran, 48 saatini doldurmuş, term, 250 yenidoğan bebekten, B12 vitamini, homosistein düzeyi ve annelerinden vitamin B12 düzeyi baktık. Bebekte vitamin B12 için alt sınırı 200 pg/ml, annede ise 300 pg/ml olarak aldık. Homosistein için 20 umol/l nin üzerindeki değerleri patolojik kabul edip, bu bebeklerden kan aminoasit analizi istedik ve tedaviye başladıktan 1ay sonra kontrol homosistein düzeyi gönderdik. Annelerden yaş, çocuk sayısı, ilaç anamnezi, vejeteryan olup olmadığı, başka hastalığı olup olmadığı konusunda bilgi aldık. Çalışmamızın sonucunda; 1) Klasik bilginin aksine, ülkemizde, yenidoğan döneminde, B12 vitamin eksikliğinin önemli bir oranda görüldüğünü gösterdik. (Eksiklik olduğu halde klinik bulgu olmamakta, çocuk büyüyüp, eksiklik derinleştikçe klinik bulgular ortaya çıkmaktadır.) 2) Yeni doğum yapmış annelerdeki vitamin B12 seviyesinin, önemli oranda düşük olduğunu gösterdik. 3) Homosistein düzeyinin vitamin B12 eksikliği olan çocuklarda ciddi düzeylere kadar artabildiğini gösterdik. 7

8 Homosistein > < 10 Metionin çok yüksek Sistatyon normal veya yüksek Sistatyon çok yüksek B12 ölçümü Döngü normal B12 < 200 B12 > 200 Formula alımı Metionin adenozil transferaz eksikliği B12 eksikliği B12 dengesi normal B6 eksikliği Sistatyon liyaz eksikliği Sistatyon çok düşük Metionin yüksek CBS eksikliği (Sistatyonin B Sentaz eksikliği) Sistatyon yüksek Metionin düşük veya normal Remetilasyon defekti Tablo.1. Homosistein düzeyine göre ayırıcı tanı 8

9 GİRİŞ VE AMAÇ B12 vitamini suda eriyen, başlıca mikroorganizmalar tarafından sentezlenen ve çeşitli türevleri bulunan, kırmızı renkli bir vitamindir. İnsan ihtiyacı olan B12 vitaminini sentez edemez. B 12 vitamini besinlerdeki, özellikle hayvansal gıdalardaki kobalaminden elde edilir. En fazla sığır karaciğeri ve böbreğinde bulunur. B12 vitamini hayvansal gıdaların çoğunda yeterli miktarda bulunduğundan, normal beslenenlerde diyetsel eksiklik nadirdir. Ancak diyetle yeterli alım olmaması halinde B12 vitamini eksikliği görülür (8, 37, 87). B12 vitamininin en önemli fonksiyonu, hücrelerin bölünmesi ve çoğalması için gerekli olan DNA sentezini sağlamaktır. Eksikliğinde özellikle, hızlı büyüyen ve hücre yenilenmesi hızlı olan dokular etkilenir. Bu nedenle insan organizmasının büyüme ve gelişmesinin en hızlı olduğu çocukluk çağında, özellikle ilk 2 yaşta, bu eksikliğe bağlı sorunların daha ciddi olacağı da aşikardır. B12 vitamin eksikliği çocuklarda, halsizlik, yorgunluk, stomatit, ishal, irritabilite gibi spesifik olmayan klinik bulgular ile seyredebildiği gibi; geç tanı konulmuş vakalarda ağır anemi ile birlikte gelişme geriliği, mental motor gerilik, ataksi, paresteziler, hiporeflexi, klonus, kazanılmış motor ve mental fonksiyonların (oturma, yürüme, konuşma, gülme vs ) kaybı, konvülziyon, ileri dönemde koma görülebilir. Birçok hastada da sekonder enfeksiyona neden olabilmektedir (27, 54, 87). B12 vitamin eksikliği olan hastaların % 25 inden daha fazlasında, hematolojik bulgu olmadan nörolojik bulgular ortaya çıkabilir (28). B12 vitamin eksikliğinin iyi bilinen hematolojik ve nörolojik (demiyelinizasyon ) etkilerinin yanında, DNA zedelenmesi ve kanser, koroner arter hastalığı, Alzheimer hastalığı, miyelodisplastik sendrom, nöral tüp defekti, spina bifida, hipertansiyon gibi bir çok hastalığın etyolojisinde de suçlanması, konunun önemini daha da arttırmaktadır. Bebeklik dönemindeki megaloblastik aneminin en önemli nedeni, annelerdeki B12 vitamin eksikliğidir. B12 vitamin eksikliği olan annelerden doğan bebeklerde, özellikle yalnız anne sütü ile besleniyorsa, hem doğum öncesinde plasenta yolu ile hem de doğum 9

10 sonrası anne sütü ile alım az olduğundan ağır derecede B12 vitamin eksikliği görülebilir (13, 60, 87). Vitamin B12; metil tetrahidrofolatın, tetrahidrofolata ve homosisteinin metiyonine dönüştüğü ve metiyonin sentaz enziminin rol oynadığı reaksiyonda (metilasyon reaksiyonlarında) ve timidilat (nükleik asit sentezi) oluşumu gibi kritik bir görevde kofaktör olarak rol alır. Bu kritik görevine rağmen vitamin B12 eksikliğinin DNA üzerine etkileri, bunların oluşturabileceği klinik sorunlar hakkında, sınırlı sayıda çalışma vardır. Ayrıca B12 vitamininin kendisinin oksidan veya antioksidan özelliği konusunda güçlü deliller bulunmakla birlikte, indirekt olarak homosistein düzeyini düşürerek antioksidan etki göstermektedir. Bu konu üzerine de çocukluk çağında yapılan çalışmalarda kısıtlıdır. Ön planda anemisi olan çocuklarda B12 vitamin eksikliğinin mental ve motor gelişim üzerine etkileri, literatürde daha çok vaka sunumları şeklinde yayınlanmıştır. B12 vitamin eksikliği tanısıyla, literatürde farklı zamanlarda yayınlanan, toplam 26 vakayı tek seride toplayan Schneck ve arkadaşları, vitamin B12 eksikliği olan 24 vakada fiziksel, mental ve motor gelişme geriliği olduğunu, tedavi sonrası 16 vakada tam düzelme olduğunu, 6 vakada ise fiziksel gelişimleri normal olmasına rağmen geç tanı konulduğundan dolayı nörolojik düzelmenin tam olmadığını saptamışlardır (78). Demir ve arkadaşlarının Şanlıurfa bölgesinde yaptıkları çalışmada, yaşları 6-24 ay arasında olan çocuklarda, B12 vitamin eksikliğinin, çocukların motor ve mental gelişiminde geriliğe yol açtığı ve geç tanı konulduğunda tedavi ile 3 ayda tam iyileşme olmadığı gösterilmiştir (14). B12 vitamin eksikliği ile ilgili literatürde daha önce rapor edilen çalışmalar daha çok anemisi olan hasta çocuklarda yapılmıştır. Bir yakınması olmayan ve yenidoğan döneminde aileleri tarafından sağlıklı kabul edilen çocuklarda, B12 vitamin eksikliğinin sıklığı ile ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda hiçbir yakınması olmayan, sağlıklı çocuk muayenesi için getirilen yenidoğanlarda ve annelerinde, vitamin B12 eksikliği sıklığının saptanması ve erken tedavi edilmesi; eksiklik olan yenidoğanlarda kan homosistein düzeyine bakarak bu eksikliğin oksidan-antioksidan sistemler üzerine etkilerinin araştırılması ve erken dönemde vitamin B12 tedavisi ile oksidan hasardan korumak hedeflenmiştir. 10

11 GENEL BİLGİLER 2.1.B12 VİTAMİNİ (KOBALAMİNLER) B12 vitamini Tanımı ve Tarihçesi B12 vitamini suda eriyen, dalton molekül ağırlığında olan, başlıca mikroorganizmalar tarafından, farklı yirmi enzimatik basamak sonunda sentezlenebilen, kırmızı renkli ve çeşitli türevleri bulunan bir vitamindir. Yapısında karmaşık korrin halkası ve merkezinde kobalt iyonu vardır. Tüm vitaminler içerisinde en büyük ve kompleks yapıya sahip olan ve ufak miktarları ile bile güçlü etki yapması yönünden, en güçlü etkinlik gösteren vitamin olarak kabul edilir (10, 37). İlk olarak T.Addison, 1855 yılında, pernisyöz anemiyi tanımlamıştır. Daha sonra, çok ağır anemisi olan kimselerin, karaciğer yemekle tedavi olduğu, 1926 yılında, Minot ve Murphy nin dikkatini çekmiştir. Bu etkili faktörün karaciğerden izolasyonu uzun yıllar başarılamamıştır. Nihayet 1948 yılında E.Lester Smith, E.Rickes ve Karlfolkers kobalamini kristal halde elde etmeyi başarmışlar ve bu maddeyi B12 vitamini olarak adlandırmışlardır (58, 68) B12 vitamini Molekül Yapısı ve Genel Özellikleri B12 vitamini 3 bölümden oluşur 1) Korrin Halka Yapısı= Bir adet kobalt (Co) atomu ve onu çevreleyen indirgenmiş 4 adet pirol halkasından oluşan çekirdek kısmıdır. Korrin adı verilen bu yapı, hemoglobinin porfirin halka yapısına benzemektedir. Beşgen halka yapısına sahip olan buradaki pirol halkasından ikisi, hemoglobinden farklı olarak metan köprüsü olmadan direkt olarak birbirine bağlanmıştır. Pirol halkalarının tepe noktasında bulunan 4 azot atomu, 90 derecelik bağlarla ortadaki kobalta bağlanmıştır. Pirol halkaları aynı düzlem üzerindedir. Korrin halkasının merkezindeki kobalt, +1 değerlikli ise koenzim yeşil renkli, kobalt +2 değerlikli ise koenzim portakal renkli ve kobalt +3 değerli ise koenzim kırmızı renklidir. Korrin kısmı 5-aminolevulinik asitten, hemoglobindeki porfirin sentezine benzer şekilde 11

12 sentezlenmektedir. Simetrik ve karmaşık yapısı ile hemoglobini andırır. Hemoglobinde merkezde yer alan demir yerine, B12 vitamininde kobalt vardır (37). 2. İkinci kısım, düzlemin altında kalan, hem kobalt atomuna hem de fosfatlı bir zincir aracılığı ile pirol halkalarından birine bağlı olan, nükleotid grubudur. Bu grup tipik bir nükleotid değildir ve a-n-glikozidik bağı ile riboza bağlanmış bazik bir madde olarak 5,6- dimetilbenzimidazol içerir (37). 3. Düzlemin üstünde ise koordinasyon tipi bağlarla bağlanmış olan, ufak ek (R) grubu bulunmaktadır. Ancak vitamin etkisi için, bu son grup şart olmamakla beraber, B12 vitamininin isimlendirilmesi bu gruba göre yapılmaktadır. Bu gruptan yoksun olan kısma, kobalaminler adı verilir. Bu sözcük giderek artan bir şekilde B12 vitamini ile eşanlamlı kullanılmaktadır (37). Bu son ek kısmına göre B12 vitamini dört gruba ayrılır (37). a) Siyanokobalamin (CNCbI)= R grubu olarak siyanür (CN) grubu içerir. İlk bulunan B12 vitamin türevidir. Vücut sıvılarında ve hücrelerde çok az bulunur. Stabil bir bileşik olduğundan ilaç olarak kullanılır ve B12 vitamininin ticari preparatıdır. b) Hidroksikobalamin (OHCbI)= R grubu olarak hidroksil grubu (OH) içerir. Vücutta en fazla bulunan B12 vitamin türevidir. Fakat ilaç olarak kulanıldığında, transkobalamin-hidroksikobalamin (TC-OHCbI) kompleksine karşı antikor geliştiği gösterilmiştir. Aktif koenzim türlerinin prekürsörüdür. c) Adenozilkobalamin (AdoCbI)= R grubu olarak 5 deoksiadenozil grubu içerir. Hücrelerde aktif koenzim fonksiyonu görür. d) Metilkobalamin (MeCbI)= R grubu olarak metil grubu (CH3) içerir. İnsan plazmasındaki B12 vitamininin %70 i MeCbI şeklindedir. AdoCbI gibi vücutta aktif koenzim fonksiyonu görür. Siyanokobalamin en stabil form olduğundan, ilaç olarak en sık kullanılan kobalamindir. OHCbI ise gıdalarda bulunur. CNCbI ve OHCbI, dokulardaki hücre sitoplazmasında MeCbI e ve mitokondrilerde AdoCbI ne kolaylıkla dönüştürülür. 12

13 Sitoplazmik redüktaz enzimi CbI-Co+3 ün CbI-Co+2 ye ve mitokondriyal kobalamin redüktaz enzimi CbI-Co+2 nin CbI Co +1 e indirgenmesini sağlar (31, 37, 47).. Şekil.1. B12 Vitamini molekül şekli Besinsel Kaynaklar İnsan kalın barsağında, bakteriler tarafından B12 vitamini sentez edilir; fakat kolonik kobalaminler absorbe olamaz. İnsan ince bağırsağında da bakteriler tarafından bir miktar B12 vitamini sentez edilir ve bu emilebilir. Buna rağmen sentez edilen ve emilen miktar, değişen intestinal floraya bağlı olarak ya çok az veya yetersizdir (31, 37, 47). B12 vitamininin en önemli kaynağı karaciğer, glandüler dokular, kırmızı et, yumurta, peynir ve süt gibi hayvansal gıdalardır (37, 47). Gıdalardan B12 vitamin konsantrasyonu en fazla olan karaciğer ve böbrektir. Her birinin 100 gramı, 100 mcg B12 vitamini ihtiva eder (47). Ayrıca deniz ürünlerinde de B12 vitamini bulunmaktadır. Baklagil türleri hariç, bitkisel besinlerde normal olarak B12 vitamini bulunmaz. Baklagil türü besinlerde ise kök kısmında, simbiyotik yaşayan bazı mikroorganizmalar tarafından, B12 vitamini sentez edilir; daha sonra baklagiller tarafından asimile edilerek tanelerin içine alınır. Su içinde 13

14 bulunan saprofit bakteriler az miktarda B12 vitamini sentez edebilirler. Bu nedenle B12 vitamini bakımından minör bir kaynak sayılabilirler (37). Gıdaların çoğunda B12 vitamini peptid bağları aracılığı ile proteinlere bağlı olup, nötral ve asidik ortamda ısıya dayanıklıdır ve besinin ısıtılması sonucu fazla kaybolmaz. İlaç olarak kullanılan B12 vitamini Streptomyces griseus türü mantar türlerinden izolasyon yoluyla elde edilir (21, 37). Anne serumu ile anne sütündeki B12 vitamin düzeyleri arasında güçlü bir korelasyon vardır. Anne sütünde ortalama 0,2-1.0 mcg/l B12 vitamini bulunur (19). MeCbI anne serumunda olduğu gibi benzer oranda anne sütünde de en fazla bulunan kobalamindir. İnek sütünde en çok AdoCbI bulunur; fakat kurutulduktan sonra geriye sadece OHCbI kalır (73). İnsan için gerekli olan B12 vitamininin hepsi, diyetle hayvansal gıdalardan sağlandığından, diyetle yetersiz B12 vitamin alımı, kobalamin eksikliğinin önemli bir sebebidir. Farklı toplumlarda hem diyete bağlı normal kobalamin gereksinimi miktarı hem de diyete bağlı kobalamin eksikliğinin sıklığı çok iyi tespit edilememiştir. Hindistanda serum ve doku B12 vitamini konsantrasyonu hem et tüketmeyen fakat mandıra ürünleri tüketen vejeteryanlarda, hem de hiçbir hayvansal ürünü tüketmeyen katı vejeteryanlarda düşük tespit edilmiştir (7, 8, 69) B12 Vitamin Gereksinimi Dünya Sağlık Örgütü; normal yetişkinler için 1mcg/gün, emziren kadınlar için 1.3 mcg/gün, hamile kadınlar için 1.4 mcg/gün ve süt çocukları için 0.1 mcg/gün miktarında oral kobalamin alımını tavsiye ederken, birçok ülkede, yetişkinlerde, ortalama kobalamin alımının 1mcg/günden daha az olduğu tahmin edilmektedir (87). Komplike pernisyöz anemisi olmayan hastalara, B12 vitamininin 0.1 mcg/gün kadar çok az miktarı bile paranteral verildiğinde, minimal hematopoetik cevap oluşacaktır. Bu miktar eksikliğin bütün bulgu ve semptomlarını önler ve normal sınırlar içinde B12 vitamini serum seviyelerinin devamını sağlar. Fakat 0.1 mcg ın emilimini garanti altına almak için ağız yoluyla daha fazla B12 vitamini alımı gereklidir (29). İnsan vücudundaki kobalaminin toplam miktarı, günlük gereksinimi ile çok yakından ilişkilidir. Vücutta toplam B12 vitamini deposu, bireylerin çoğunda ortalama 1-4 mg dır (47). Karaciğer tek 14

15 başına yaklaşık 1600 mcg B12 vitamini ihtiva eder ve daha az oranda diğer dokularda depolanır. Vücuttaki kobalaminin günlük kaybı % 0.1 dir (29). Tablo 3. B12 vitamini için önerilen günlük alım miktarları Yaş Grupları Yaş mcg/gün Süt çocuğu ay 0, ay 0,5 Çocuk yaş 0, yaş 1, yaş 1,8 Adolesan yaş 2,4 Yetişkin yaş 2,4 >50yaş 2,4 Hamilelerde tüm yaşlarda 2,6 Emzirenlerde tüm yaşlarda 2, B12 vitamininin Biyokimyasal Özellikleri Koenzim olarak fonksiyon gösteren kobalamin bileşiklerinin, hücre içinde sentezi için birkaç enzimatik reaksiyon gereklidir. Plazmadaki kobalamin bileşiklerinde kobalt atomu +3 değerlik durumunda ve stabildir. Kobalaminler aktif koenzim haline gelmeden önce labil olan +1 veya +2 değerlik durumuna indirgenmelidir. Bu intrasellüler değişimin konjenital defektleri homosisteinüri ve metilmalonik asidüri ye yol açar (47). B12 vitamini insanlarda 2 reaksiyonda koenzim görevi görür. Birinci Reaksiyon = Metiyonin sentaz enzimi aracılığıyla, homosisteinden metiyonin aminoasiti sentez edilir. Sitoplazmada gerçekleşen bu reaksiyon için koenzim olarak MeCbI gereklidir. Bu reaksiyonda aynı zamanda folat koenzimi (N5- metiltetrahidrofolat) (5-metil-THF) da gerekli olduğundan özel ilgi çekmektedir. 15

16 DNA dump dtmp DHF folat MAT S-adenosil-metiyonin (SAM) Metil vericisi -DNA -fosfolipid -nörotransmitter gls 5,10-MTHF ser THF vitamin B 6 MTHFR 5-MTHF metiyonin metiyonin sentaz MeCbl (B12) homosi sisteinstein S-adenosil-homosisteinstein (SAH) sistatyonin β-sentetaz vitamin B vitamin B 6 folat sistatyonin Sistein glutatyon Tablo.2. Homosistein döngüsü d TMP= Deoksitimidin monofosfat d UMP= Deoksiüridin monofosfat gls= glisin ser= serin DHF= Dihidrofolat THF= Tetrahidrofolat MTHFR= Metilentetrahidrofolat redüktaz 5-MTHF= 5-Metil tetrahidrofolat 5,10-MTHF= 5,10-Metilen tetrahidrofolat MAT= Metiyonin Adenozil Transferaz 16

17 Metiyonin sentaz Homosistein + N5-metil-THF =================== Metiyonin + THF Metilkobalamin Bu reaksiyon insanlarda metiyoninin tekrar sentezi için ana yoldur. Bu reaksiyon bozulduğu zaman metiyoninin plazma seviyeleri düşer ve buna bağlı olarak gelişme geriliği olur. Hem folat hem de kobalamin eksikliğinde bu reaksiyon kesintiye uğradığından megaloblastik anemi ile sonuçlanabilecek ciddi bozukluklar ortaya çıkar (44, 47, 87). İkinci Reaksiyon= Propiyonat katabolizmasında bir basamaktır. Burada metilmalonil CoA nın süksinil CoA ya dönüşümü gerçekleşir. Bu reaksiyonu Metil malonil CoA mutaz enzimi katalize eder ve 5-deoksi AdoCbI koenzim olarak fonksiyon görür (53, 67). Metil-Malonil CoA mutaz MetilMalonil CoA ========================= Süksinil CoA Adenozilkobalamin düşürür. Kobalamin bağımlı her iki reaksiyon, iki tane toksik materyalin plazma seviyelerini 1) Vasküler endotel hasarı ile ilişkili olan homosistein 2) Metabolik asidoza sebep olabilen metilmalonil CoA dır. Metiyonin sentezi ve Kullanımı= Metiyonin diyetle alınır ve emilir. Plazmadaki metiyonin transport sistemi aracılığı ile hücre içine ve serebrospinal sıvıya geçer. Hücresel metiyonin ATP-L-Metiyonin S-Adenoziltransferaz enzimi aracılığı ile adenozinleşir ve S- Adenozil metiyonin (SAMe) meydana gelir (87). ATP-L-metiyonin S-Adenoziltransferaz Metiyonin + Adenozin ============================= S-Adenozilmetiyonin 17

18 S-Adenozilmetyonin= Birçok reaksiyonda metil grup vericisidir. Fosfotidilkolin, miyelin, melatonin, katekolaminler, DNA ve RNA sentezinde fonksiyon görür. Metil grubu bırakıldıktan sonra S-Adenozilhomosistein (AHCy) oluşur (87). SAMe + R ======================= AHCy + CH3-R Adenozilhomosistein= S-adenozilhomosistein hidrolaz enzimi tarafından homosistein ve adenozine hidrolize edilir (87). S-adenozil homosistein hidrolaz AHCy ============================ homosistein + adenozin Daha sonra homosistein, metiyonin sentaz enzimi tarafından tekrar metiyonine dönüştürülebilir (remetilasyon ). Metyonin sentaz enzimi aktivitesi için bir koenzim olarak enzime bağlanan, MeCbI gereklidir (87). Metil-malonil CoA Mutaz= Bu enzimin rol aldığı reaksiyon mitokondri içinde meydana gelir. Reaksiyonun gerçekleşmesi için AdoCbI sentezlenmelidir. Koenzim sentetaz ATP + Kob(I)alamin ========================== AdoCbI + Trifosfat Oluşan AdoCbI daha sonra Metil-malonil CoA mutaza bağlanır ve enzim aktifleşir. Kobalamin eksikliğine bağlı bu yolun hasarlanması ile birlikte, istenmeyen biyokimyasal etkiler oluşur. Plazmada ve idrarda artmış metilmalonikasit (MMA) seviyeleri görülür. MMA birikimine sekonder yan etkiler oluşur. Bunlar asidoz, hiperglisemi, olasılıkla diğer enzimlerin inhibe edilmesi ve kemikiliğinde kök hücre proliferasyonunun inhibe edilmesidir (11, 38, 61, 70) B12 Vitamininin Fizyolojik Önemi ve Fonksiyonu B12 vitamininin en önemli fonksiyonu, hücrelerin bölünmesi ve çoğalması için gerekli olan DNA yapımını sağlamaktır. B12 vitamin eksikliğine en duyarlı olan sistemler 18

19 çoğalma hızının en yüksek olduğu hematopoetik ve gastrointestinal sistemlerdir. B12 vitamini hematopoetik hücrelerin ve bağırsak epitelyum hücrelerinin normal şekilde çoğalması, gelişmesi ve bölünmesi için gereklidir. B12 vitamini tetrahidrofolat (THF) üretimi için de gereklidir. THF ve türevleri ise DNA sentezi için gereklidir. İkinci önemli etkisi santral sinir sistemi ve periferik sinir sistemindeki bazı nöronların normal yapı ve fonksiyonlarını sürdürmelerini sağlamasıdır. Hematolojik ve nörolojik etkilerin birbirinden bağımsız olduğu düşünülmektedir. Bunu destekleyen başlıca bulgular: 1) Pernisyöz anemi ve B12 vitamini eksikliğine bağlı megaloblastik anemi olgularında anemi ile birlikte her zaman nörolojik bozukluk bulunmaz. Nörolojik sendrom bazen belirgin hematolojik bozukluk olmadan da meydana gelebilir. 2) İki tür bozukluğun birlikte bulunduğu olgularda bunların şiddeti arasında genellikle bir paralellik yoktur. 3) Folik asit verildiğinde B12 vitamin eksikliğine bağlı anemilerde hematolojik bozukluk düzeldiği halde nörolojik bozukluk genelde düzelmez, hatta bazen daha da kötüleşir. Folik asitin etkin şekli olan tetrahidrafolattan (THF) hücre içinde sentez edilen THF türevleri DNA sentezi, pürin ve pirimidin bazları sentezi için gerekli olan tek karbon ekleme reaksiyonlarını gerçekleştirirler. Bu türevlerin sentezi B12 vitamininin aktif koenzim şekli olan MCbI aracılığı ile yapılır. Metiltetrahidrofolatın tek karbon dönörü olan diğer türevlere, diğer adıyla folat kofaktörlerine (5,10 metilentetrahidrofolat ve benzeri gibi) dönüşebilmesi için önce metil grubunu kaybederek tetrahidrofolat haline getirilmesi gerekir. Bu olay homosisteininin metiyonine dönüştürülmesi olayına kenetli olarak 19

20 gerçekleşir. Bu reaksiyona metiyonin sentaz reaksiyonu adı verilir. Folat kofaktörleri belirli bir düzene göre (folat kofaktörleri siklüsü) birbirlerine ve sonunda THF a dönüşürler. Bu siklüs DNA yapımı için gerekli timidilatın sentezi, DNA pürin ve pirimidin bazlarının sentezi ve serinden glisin oluşumu reaksiyonlarına kenetlenmiş bir şekilde sürdürülür (tablo-2) (26, 37, 79). B12 vitamin eksikliğinde, folatın etkin formu olan THF hücre içinde azalırken, tetrahidrafolatın metilkobalamin tarafından metillenmesi ile oluşan ve yaşamsal önemi olan, folat kofaktörlerine dönüşmeyen metiltetrahidrofolat formu ise hücre içinde birikir. Bu olaya metilfolat tuzağı adı verilir. DNA nın aksine RNA sentezi için timidilat sentezi gerekli değildir. Bunun sonucu folat kofaktörleri siklüsü ve ona kenetli DNA sentezine yönelik reaksiyonlar yavaşlar veya durur. Bu durum kemikiliğindeki megaloblastik değişikliğin temelini teşkil eder. Eritrosit prekürsörü ana hücrelerde çekirdeklerin bölünmesi yavaşlasa da sitoplazmanın olgunlaşma hızı bozulmaz. Sonuçta anormal yapılı büyük hücreler oluşur ve normoblastların yerini alır (megaloblastik eritropoez) Bu arada bazı hücreler parçalanır ve ölür (inefektif eritropoez) (37, 62) Kobalamin Bağlayıcı Proteinler 1) İntrensek faktör= İntrensek faktör (İF), insan mide fundus mukozasının parietal hücrelerinde sentez edilen, ısıya dayanıksız ve alkali ortamda stabil olan bir glikoproteindir. Özellikle kobalamine bağlanmadığı zaman asit ph da peptik sindirime hassastır. Kobalamin varlığında monomer formundan dimer formuna geçer ve hızlı bir şekilde kobalamini bağlar. İF ün her 1 mg ı yaklaşık 30 mcg kobalamin bağlar. Günlük sekrete edilen miktar mcg kobalamin bağlamak için yeterlidir. CbI-IF kompleksi ince bağırsak lümeninden emilir. IF geni 11.kromozom üzerinde lokalizedir (47, 87). 20

21 2) Transkobalamin II= Transkobalamin II (TCII); ince bağırsak hücrelerinden veya depolardan B12 vitaminini alıp, kullanan dokulara taşımada hizmet eder. TCII; fibroblastlar, makrofajlar, enterositler, hepatositler, dalak, kalp, böbrek hücreleri, mide mukozası ve endotelyum gibi farklı hücrelerde sentez edilen ve glikolize olmamış bir proteindir. TCII, plazmada, serebrospinal ve seminal sıvılarda bulunur. Kobalamine bağlandığı zaman kendi kendine veya diğer proteinler ile polimerize olur. Plazma turnoveri çok hızlıdır. B12 vitamini aktivitesi olmayan korrin analogları için afinitesi çok düşüktür. Plazmada TCII ye hem MeCbI hem de AdCbI bağlanırken, TCI ye sadece MeCbI bağlanır (52, 63, 64, 87). 3) Haptocorrinler= Haptocorrinler, TCO, TCI, TCIII, R- bağlayıcı protein ve kabalofilin olarak da adlandırılırlar. Haptocorrinler farklı derecelerde glikozile olmuş, benzer yapılı glikoproteinlerdir. Bunlar miyeloid hücreler ve olası diğer birçok hücre tarafından sentez edilir. En önemli kaynağı granülositlerdir. Haptocorrinler; plazma, safra, tükürük, gözyaşı, anne sütü, amniyon sıvısı, seminal sıvı gibi bir çok sekresyonda ve granülositler, trombositler, tükürük bezleri ve hepatoma hücrelerinde mevcutturlar (45, 47). Plazma kobalaminlerinin % ı haptocorrinlere bağlanır. Haptocorrinler kobalamin bağlayıcı proteinlerin tamamı arasında kobalamine en büyük afiniteyi gösterir. Ek olarak haptocorrinler B12 vitamin aktivitesinden yoksun diğer korrinlere bağlanmak için daha yüksek afiniteye sahiptirler. Gastrik sıvı, tükürük kaynaklı haptocorrinleri ve muhtemelen gastrik pariyetal hücrelerden üretilen haptocorrinleri ihtiva eder (45). TCI çoğunlukla MeCbI olmak üzere kobalaminler ile % doygunluk durumundadır. Plazmadaki B12 vitamininin çoğundan kobalamin bağlayan TCI sorumludur (87). 21

22 Besin ile alınan aktif kobalaminler ve kobalamin analogları haptocorrinler tarafından sıkıca bağlanır ve en sonunda karaciğere taşınırlar. Bunların bir kısmı safra ile sekrete edilir. Gerçek kobalaminler İF e bağlanır, bağırsakta tekrar emilir, analogları ise atılır (35). Haptocorrinler aynı zamanda B12 vitamininin üriner atılımını azaltarak depolama ve koruma fonksiyonuna hizmet eder. Ayrıca B12 vitaminini koruyarak ve B12 vitamininin mikroorganizmalar tarafından kullanımını engelleyerek konakçı savunmasında önemli rol oynarlar. Bu fonsiyonlarına rağmen vücutta haptocorrinlerin önemi açık değildir. Konjenital haptocorrin yokluğu olan hastaların bir kısmında B12 vitaminine cevap vermeyen atipik nörolojik bulgular gelişir (47) Kobalaminlerin Emilimi Gıdalardaki B12 vitamininin emilimi ve sindirimi oldukça kompleks bir süreç sonunda gerçekleşir. Proteine bağlı olmayan kobalamin, ağızda dilaltında emilebilir. Asıl besin kaynağı olan, hayvansal gıdalarla alındığı zaman B12 vitamini proteine bağlıdır ve dilaltında emilemez. Hayvansal gıdalardaki kobalaminlerin emilimi beş basamakta tamamlanır (30, 47, 83, 87). 1) Gıdalardaki proteine bağlı kobalaminler midede gastrik asit, pepsin ve proteazlar aracılığı ile serbestleşir. Bu süreç B12 vitamini emilimi için esastır. Atrofik gastritte vitamin serbestleşemez. 2) Mide ve tükürük sekresyonunda mevcut R-bağlayıcı protein, serbest kobalamin ve analoglarını bağlar. Midede kobalamin-r-bağlayıcı protein kompleksi oluşur. 22

23 3) Kobalamin R-bağlayıcı protein kompleksi duedonuma ulaştığında duedonumun alkali ortamında pankreatik enzimler aracılığı ile R-bağlayıcı protein sindirime uğratılır ve serbestleşen kobalamin (aktif kobalamin), gastrik glikoprotein olan İF e bağlanır. İnaktif kobalamin analogları İF e bağlanamaz. 4) B12 vitamini-if kompleksi terminal ileumda, mukozal hücrelerin mikrovillüs membranlarının üzerindeki spesifik İF-B12 reseptörlerine bağlanır. Bu reseptörlere bağlanma sürecinde 6,4-8,4 arasında ph ve divalent katyonlar (kalsiyum) gereklidir. 5) B12 vitamini İF kompleksi endositoz ile hücre içine alınır. Kobalamin bazal memrandan portal kan dolaşımına geçer ve B12 vitamini TCII proteinine bağlanır. Kısmen bozulan İF ise salınır. İleal İF-CbI reseptörü dağılımı bireylerde değişiklik gösterir. İnce bağırsakta bir seferde reseptöre bağlanabilen İF-CbI kompleksinin maksimum miktarı, yaklaşık 1.5 mcg dır. Kobalamin beslenmeden 8-12 saat sonra İF e bağlanır. Kobalaminlerin fizyolojik emilimi için İF e bağlanmaları gerekir. İF e bağlandığı zaman diyetle alınan kobalaminlerin % 70 i emilir. IF yokluğunda hastalara fazla miktarda kobalamin ( mcg) ağız yolundan verildiği zaman basit difüzyon gibi olası spesifik olmayan mekanizma aracılığı ile düşük oranda (% 0,1-% 1) ince bağırsaktan emilir (4, 15, 47, 87) Kobalaminlerin Dokuya Taşınması Plazmaya geçen kobalamin, 2 farklı proteine bağlanır. Bu taşıyıcı proteinlerden biri TCII dır. TCII ince bağırsak hücrelerinden veya vücuttaki depolardan, B12 vitamin gereksinimi olan dokulara, kobalamini taşır. Böylesi fizyolojik önemine rağmen TCII, plazmada total B12 vitamininin yalnızca yaklaşık % unu bağlar. Geriye kalan kobalaminler, haptocorrinlere özellikle TCI e bağlıdır. TCII insan plazmasında unsatüre 23

24 kobalamin bağlayıcı kapasitesinin çoğundan sorumludur. TCII değişik dokulara kobalamin taşınmasını hızlı bir şekilde sağlar. Bu dokuların hücreleri TCII-CbI kompleksi için reseptör taşır (47). Karaciğer TCII-B12 vitamini kompleksi reseptörü, endotelyal hücrelerde bulunurken, hepatosit ve kupffer hücrelerinde bulunmaz. Bu reseptörlere bağlanma geri dönüşümlüdür, doyurulabilirdir ve kalsiyuma bağımlıdır; fakat enerji ve ısıya bağımlı değildir. Reseptöre bağlanmayı, TCII-CbI kompleksinin geri dönüşümsüz olarak endositoz yoluyla hücre içine alınması takip eder. TCII-CbI kompleksi gerekli hücreye ulaştığında lizozomlara alınır, kompleks lizozomal enzimler tarafından parçalanır ve vitamin OHCbI formunda TCII den serbestleşir. OHCbI daha sonra MeCbI ve AdoCbI formlarına dönüşür. Lizozomlarda serbest kalan kobalaminin sitoplazmaya geçişi için spesifik transport sistemi olması gerekir. Bu sistemde bir defektin olması durumunda kobalamin F (CbI-F) hastalığı meydana gelir (33, 39, 71, 80). Kobalamin bağlayan TCI, plazmadaki total B12 vitamininin çoğundan sorumludur. Serumdaki mevcut B12 vitamininin çoğu MeCbI formundadır. Deoksiadenozilkobalamin ise daha küçük miktarlarda bulunur. Aynı zamanda eser miktarda OHCbI mevcut olabilir. TCI hemen hemen yalnızca MeCbI bağlarken TCIII hem MeCbI hem de AdoCbI ni bağlar (47). Ortalama total vücut B12 vitamini miktarı 1-4 mg dır.total miktarın % 60 ı karaciğerde, % 30 u kaslarda depolanır. Günlük ortalama 1.4 mcg B12 vitamini safra aracılığı ile ince bağırsağa sekrete edilir ve normal bireylerde safraya sekrete edilenin % 50 si (0.7 mcg) tekrar emilir. Bu özel dolaşım vejeteryanlarda uzun süre vitamin eksikliğinin 24

25 oluşmamasını açıklar. B12 vitamininin enterohepatik dolaşımı vitaminin vücutta korunmasında rol oynar ve inaktive analoglarının atılımını sağlar (35). Şekil.2. B12 ve folat metabolizmasının yolu, biyokimyasal metilasyon reaksiyonları. 1= Enterositlerde absorpsiyon, internalizasyon ve transkobalaminii ye transport.( Buradaki defekt İmmerslund Grasbeck sendromuna yol açar.) 2= Transkobalamin II yetersizliği. 3= Lizozoma geçiş. (Kobalamin F mutasyonunda, lizozomdan sitoplazmaya geçiş bozulur.) 4= Metilmalonil CoA mutaz reaksiyonu. (Onun kofaktörü adenozilkobalamindir. Ya enzimlerin, ya da kofaktörün eksikliği metilmalonik asidüriye sebep olur.) 5= Metilen tetrahidrofolat redüktaz. 6= Metiyonin sentaz. (Onun kofaktörleri metiltetrahidrofolat ve metilkobalamindir. Enzimin veya kofaktörlerin eksikliği, homosisteinin artmasına ve metiyoninin yetersizliğine yol açar.) 7= Sistatyonin B sentaz. (Homosistein arttığı zaman sistatyoninüri olur; ancak bu enzim eksikliği varsa klasik homosistinüri ortaya çıkar.) 25

26 Çocuklarda B12 Vitamin Eksiklik Nedenleri Çocuklarda B12 vitamin eksikliğinin sebepleri üç grupta incelenebilir. Bunlar yetersiz alım, emilim defekti ve konjenital transport - metabolizma bozukluklarıdır (10, 83, 87). I.B12 Vitamininin Yetersiz Alınması A) Diyetsel Eksiklik= Katı vejeteryanlık, makrobiyotik diyet, yetersiz beslenme B) Annedeki Eksiklik= Bebeklik döneminde B12 vitamin eksikliğinin en önemli nedeni annedeki B12 vitamin eksikliğidir. B12 vitamini eksik anneden doğan bebekte, hem doğum öncesinde plasenta yolu ile hem de doğum sonrası anne sütü ile B12 vitamin alımı yetersiz olduğundan, bebeklerde erken dönemde B12 vitamin eksikliği görülür. C) Kötü diyet uygulamaları= İyi yönlendirilmemiş fenilketonüri diyeti, uygun olmayan diyet II.B12 Vitamini Emilim Defekti A) İntrinsek Faktör yokluğu veya fonksiyon bozukluğu 1. Konjenital Pernisyöz Anemi(doğumsal İF yokluğu ve/veya fonksiyon bozukluğu) 2. Mide rezeksiyonu (parsiyel/total) 3. Otoimmün juvenil pernisyöz anemi 4. Kostik madde alımı (koroziv gastrit) 5. Atrofik gastrit B) Azalmış mide asit salgısı = Mide asit salgısını azaltan ilaçların uzun süre kullanımı C) Pankreas yetmezliği D) İnce bağırsakta B12 vitamini için kullanım yarışması 1.Bakterilerin aşırı çoğalması a) İnce bağırsak divertikülü b) Kör bağırsak sendromu c) Anostomozlar d) Fistüller e) Aklorhidri 2.Parazit enfestasyonları a) Diphillobothrium latum b) Giardiya intestinalis E) İleumdan emilimin bozulması 1. Regionel enterit 2. Tropikal ve nontropikal sprue 26

27 3. İleumu ilgilendiren cerrahi girişimler veya bypass 4. Anormal ileal reseptörler (İmmerslund-Grasbeck hastalığı) 5. İnfiltratif hastalıklar a) Whipple sendromu b) Lenfoma c) Liposarkom 6. İleum tuberkülozu 7. Emilimi azaltan ilaçlar a)kolşisin b)pas c)neomisin d)metformin 8. Megaloblastik anemiye sekonder gelişen mukoza hasarı 9. Zollinger Ellison sendromu 10. Helikobakter pylori enfeksiyonu III. B12 Vitamini Transport Defektleri ve Metabolizma Bozuklukları A. Transport Defektleri 1. TCII eksikliği 2. R-bağlayıcı protein eksikliği B. Metabolizma Bozuklukları 1. Konjenital a) AdoCbI eksikliği= CbIA ve CbIB hastalığı b) MeCbI eksikliği = CbIE ve CbIG hastalığı c) Kombine AdoCbI ve MeCbI eksikliği = CbIC, CbID ve CbIF hastalığı d) Metilmalonil Co-Mutaz eksikliği 2.Edinsel a) Nitrik oksite maruz kalma b) Karaciğer hastalığı c) Protein enerji malnütrisyonu Annelerde B12 Vitamin Eksikliği Gelişmiş ülkelerde B12 vitamin eksikliğinin en sık sebebi pernisyöz anemidir. Çocuk doğurma döneminden sonra insidansı artar. Bununla birlikte genç bayanlarda da görülür. B12 vitamin eksikliği, tanımlandığı ve tedavi edildiği zaman süt çocukları eksiklikten etkilenmez. Fakat belirgin semptomları ve anemisi olmayan pernisyöz anemili vakalar mevcut olup, bu gibi anneler teşhis edilip tedavi edilmediği takdirde, düşük serum ve süt B12 vitamini seviyelerine sahip olurlar ve kobalamin depoları yetersiz bebekler doğururlar. Özellikle anne sütü ile beslenme süresince, çocuktaki B12 vitamini deposu 27

28 yeterli seviyeye gelemez ve erken dönemde B12 vitamin eksikliği bulguları ortaya çıkar. Ayrıca anne dolaşımında IF antikorları mevcut ise bu antikorlar plasenta yolu ile fetusa geçer ve fetusta antikor titreleri yüksek ise yaşamın ilk birkaç haftası süresince intestinal kobalamin emilimi bozulur (48, 51, 74, 87). B12 vitamininin besinsel yetersizliği, hayvansal ürünleri hiçbir şekilde almayan katı vejeteryan annelerde veya yeterli hayvansal proteini alamayacak derecede yoksulluk hallerinde görülür. Bu durum özellikle gıdaların elde edilmesi ve hazırlanmasının hijyenik koşullarda yapıldığı, batı ülkelerine göç eden, gelişmekte olan ülke vatandaşlarında görülür. Çünkü gelişmekte olan ülkelerde gıdaların hazırlanmasında hijyen koşullarına uyulmadığından, gıdaların minimal bakteri ve mantar ihtiva ettiği ve bunların B12 vitamin kaynağı olduğuna inanılır (87). Maternal B12 vitamin yetersizliğinin önemli bir diğer sebebi de özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki Diphillobothrium latum, Giardia intestinalis gibi parazitler veya ince bağırsakta fazla bakteri üremesinin mevcudiyeti ve terminal ileumdan B12 vitamini malabsorpsiyonu ile sonuçlanan diğer paraziter enfeksiyonlardır (87). IF üreten mukozanın kaybı ile sonuçlanan gastrik rezeksiyon, crohn hastalığı, ülseratif kolit, terminal ileumun tamamının rezeksiyonu gibi durumlar, yetersizliğe yol açabilen B12 vitamin malabsorpsiyonu ile sonuçlanabilir. B12 vitamininin enterohepatik dolaşımdan dolayı malabsorpsiyonu olduğunda, safradan bağırsağa geçen vitamin, tekrar emilemez ve B12 vitamin eksikliği daha hızlı gelişir (83, 87) Büyük Çocuklarda ve Adölesanlarda B12 vitamini Eksikliği Büyük çocuklarda ve adölesanlarda B12 vitamin eksikliği, yetişkinlerdekine benzer sebeblerden kaynaklanır. Pernisyöz anemi, yaş arası çocuklarda daha sık görülür. Aile tarafından B12 vitaminininden yoksun diyet hazırlanması veya adölesanlar tarafından seçilen gıdaların B12 vitamininden yoksun olması, eksiklik sebebi olabilir. Gastrik ve intestinal hastalıklar B12 vitamin malabsorpsiyonu ile sonuçlanabilir. AIDS li veya AIDS olmaksızın HIV enfeksiyonu olan hastalarda, düşük serum B12 vitamini seviyesi ve Schilling testi ile azalmış B12 vitamini emilimi saptanmıştır (2, 87). 28

29 Yenidoğanlarda ve Süt Çocuklarında B12 vitamin Eksikliği Yetişkinlerde normalde 2-3 mg B12 vitamini deposu vardır. Normal B12 vitamini deposuna sahip annelerin yenidoğan bebeği, sadece 25 mcg B12 vitamini deposuna sahipken, B12 vitamin eksikliği olan annelerin bebeğinde B12 vitamin deposu yaklaşık 3-5 mcg dır. Kolostrum ve/veya yaşamın ilk hafta sütü, daha sonraki sütlerden çok daha fazla miktarda B12 vitamini ihtiva eder (1,72). Anne sütündeki B12 vitamini miktarı, annedeki B12 vitamini depolarından daha çok B12 vitamininin diyetle alım miktarı ile ilişkilidir. Doğumda yenidoğan bebeğin B12 vitamin deposu eksik olsa da, yaşamın en az birkaç haftası için yeterlidir (56, 59). Yeterli B12 vitamini deposu ile doğan sağlıklı süt çocuklarında, serum B12 vitamini seviyeleri 6.aya doğru azalır ve ek gıda almaya başladıktan sonra, serum B12 vitamin seviyeleri tekrar artar. Fakat ek gıda alımı gecikirse veya başlanmaz ise 6.aydan sonra B12 vitamin eksikliği oluşma riski artar (22, 55). Beyin gelişiminin ve myelinizasyonun en hızlı olduğu dönem, doğumdan önceki son 3 ay ve doğumdan sonraki ilk 3-6 aydır. Eğer annede B12 vitamini yetersiz ise bebekte B12 vitamini eksikliği daha erken gelişir (55). Kobalamin eksikliği olan anne bebeğinin, son trimesterdeki miyelinizasyonu yavaş olacağından, doğumda serebral atrofi ve hipoplazi olabilir. Doğumu takip eden ilk bir yıl, miyelinizasyon oldukça hızlıdır. B12 vitamin deposu eksik olarak doğanlarda, bu miyelinizasyon yavaşlamıştır (14). B12 vitamin eksikliği erken dönemde teşhis edilip tedavi edilmez ise süt çocuklarında kalıcı nörolojik hasara neden olabilir (16, 43, 88). B12 vitamini deposu yetersiz olan çocukların, doğumu takip eden ilk 1 aydaki gelişimleri normaldir. Bunların % 70 inde klinik bulgular 3-6 ay arasında ortaya çıkar. En sık semptomları letarji, hipotoni ve konvülziyondur. Bazen koma tablosu görülebilir. Tedaviyi takip eden ilk 3-4 ayda nörolojik bulgular düzelebilir, devam edebilir veya önceki nörolojik bulgular kötüleşebilir. Hastalarda beyin atrofisi, veya hipoplazisi görülebilir. Vakaların bir çoğunda miyelinizasyon tedaviden ay sonra tamamlanmaktadır; fakat kraniyal MRI ile demiyelinizasyon bulgularının 3 yıla kadar devam edebildiği gösterilmiştir. Erken tanı ve tedavi önemlidir (3, 14). 29

30 Süt çocuklarında bazen anemi ve makrositoz olmayabilir veya değişebilir derecede pansitopeni mevcut olabilir. Kemik iliğinde belirgin megaloblastik değişiklikler görülmeyebilir. Tanı; düşük serum B12 vitamini seviyesi, diğer destekleyici testler, tedaviye cevap, annenin B12 vitamin durumu ve diyetin araştırılması ile konabilir (87) B12 Vitamini Konjenital Bozuklukları I. B12 Vitamini Emilim vetransport Bozuklukları 1. İntrinsek faktör eksikliği= Çocukların az bir kısmında gastrik İF in yetersiz üretim ve sekresyonu veya immünolojik olarak İF üretimi ve salınışı normal olmasına rağmen fizyolojik olarak inaktif olan anormal İF in mevcudiyeti sonucu kongenital pernisyöz anemi gelişir. Yetişkinlerdeki tipik pernisyöz anemiden farklıdır. Bunlarda mide asit sekresyonu yeterlidir ve mide mukozası histolojik olarak normaldir. Parietal hücrelere karşı antikor bulunmaz ve endokrin hastalıklar ile birlikte olmaz. B12 vitamini eksikliği bulguları genellikle 1 yaş civarında belirgin bir şekilde ortaya çıkar. Bu 1 yıllık süre, intrauterin dönemde plasenta yolu ile geçen B12 vitamini ile oluşan, B12 vitamini depolarının tüketilmesi ile uygundur. Halsizlik, huzursuzluk, iştahsızlık, güçsüzlük ve şiddetli anemi gelişir. Dil düz, kırmızı ve ağrılıdır. Ataksi, parestezi, hiporefleksi, babinski cevabı ve klonus gibi nörolojik bulgular meydana gelir (9, 19, 87). 2. Enterositler Tarafından B12 Vitamininin Transport Defekti (İmmerslund- Grasbeck sendromu)= Genellikle 1-15 yaş arasındaki çocuklarda, B12 vitamin eksikliğinin klinik bulguları mevcuttur. Hastalar normal IF ve intestinal morfolojiye sahiptirler. IF e karşı antikor yoktur. IF tedavisi ile düzelmeyen selektif B12 vitamin emilim defekti vardır. Hastaların bir kısmında tübüler tipte proteinüri mevcuttur. İleumdaki B12-İF kompleksi reseptörünün yokluğu veya defekti ile karakterize otozomal resesif geçişli bir hastalıktır. Anemi sistemik B12 vitamini tedavisi ile düzelir, proteinüri düzelmez (23, 87). 3. R-bağlayıcı protein (Haptocorrin, TCI eksikliği)= Plazma, tükürük, lökositlerde R-bağlayıcı protein yetersizliği veya tam yokluğu tespit edilmiştir. Serum kobalamin seviyeleri düşüktür. TCII-B12 vitamini seviyeleri normaldir. Bundan dolayı hastalarda B12 vitamini eksikliğinin klinik bulguları görülmez (87). 30

31 4. Transkobalamin II Eksikliği= Fetus ve kord kanında tespit edilen TCII nin tamamı fetal orjinlidir. TCII, B12 vitamini için başlıca hücrelere taşıma aracıdır. Klinik bulgular genellikle yaşamın ilk haftalarında ortaya çıkar. Büyüme geriliği, halsizlik, glossit, kusma ve ishal gibi semptomlar görülür. Belirgin megaloblastik anemi vardır. Ancak hastaların bir kısmında pansitopeni hatta izole eritroid hipoplazi mevcuttur. Aynı şekilde hiposellüler olan kemikiliğinde, immatür olan beyaz hücre öncüllerinin mevcudiyeti ile yanlışlıkla lösemi tanısı konulabilir. Nörolojik bulgular, semptomların başlangıcını takiben ilk 6-30 ay kadar olan zaman aralığında ortaya çıkar. Hücresel ve hümoral bağışıklık defektine bağlı şiddetli immün yetersizlik görülür. Hastaların bir kısmında metilmalonikasidüri vardır. TCII yetersizlikli hastalarda, genellikle anormal Schilling test sonucu bulunur. Ailede spesifik mutasyon olduğu zaman prenatal tanı olasıdır. Bu hastaların serum B12 vitaminini kullanmaları için serum kobalamin seviyeleri yüksek ( pg/ml) tutulmalıdır. Hidroksikobalamin veya siyanokobalaminin haftada 2 kez mcg dozunda oral veya haftada bir veya daha sık olarak 1000 mcg dozunda intramuskuler verilmesi ile B12 vitamini yüksek serum düzeyleri korunur (46, 64, 87). II. B12 Vitamini Kullanım Bozuklukları Dışarıdan alınan kobalamin, hücre içinde aktif olan AdoCbI ve MeCbI kofaktörlerine dönüşür ve her iki kofaktör farklı iki reaksiyonda koenzim görevi görür. Kobalt molekülünün stabil olduğu +3 değerlikli oksidasyon durumunda, hücre içine giren kobalamin, aktif enzim kofaktörlerine dönüşmek için labil olan +2 veya +1 değerlikli durumuna indirgenmelidir. Herhangi bir basamağın defektinde, B12 vitamini kullanımı bozulur (46). 1. Metilmalonik Asidüri (Mutaz eksikliği)= Şiddetli metabolik asidoz ve kanda, idrarda ve serebrospinal sıvıda fazla miktarda MMA ın birikmesi ile karakterizedir. Mutaz yetersizliği olan hastalar doğumda çok iyi olmalarına rağmen, proteinli besin ile beslenmeyi takiben, klinik bulguları çok hızlı bir şekilde ortaya çıkar. Genellikle letarji, gelişmede gecikme, kusma, muskuler hipotoni, respiratuar distres, tekrarlayan kusma ve dehidratasyondan dolayı fark edilirler (46, 72, 87). 31

32 2. Adenozilkobalamin Eksikliği (CbIA, CbIB hastalığı)= Bu iki hastalık metilmalonik asidüri ve adenozilkobalaminin hücre içinde yetersizliği ile karakterizedir. CbIA hastalığında defekt, muhtemelen kobalamin III ün kobalamin I e dönüşümünü sağlayan, mitokondriyal indirgeyici sistemdedir. CbIB hastalığında ise defekt, AdoCbI sentezi için son basamakta bulunan adenoziltransferaz enziminde bulunur. Her iki basamakta semptomlar mutaz yetersizliğinde görülenlere benzerdir (46, 72, 87). 3. Adenozilkobalamin ve Metilkobalamin Kombine Eksikliği (CbIC, CbID, CbIF hastalığı) Her 3 hastalıkta, hücre içinde MeCbI ve AdoCbI sentez yetersizliği vardır. Her 3 bozukluk TCII-CbI kompleksinin endositozu ve takip eden sonraki aşamalarda oluşur. CbIF hastalığında, lizozomdan sitoplazmaya serbest B12 vitamininin taşınmasında defekt vardır. CbI C ve CbI D hastalığında defekt, kobalaminiii redüktaz enzimi veya redüktanlardadır. CbI C hastalarının çoğunda yaşamın ilk yılında kötü beslenme, büyüme geriliği ve letarji ortaya çıkar. Çoğunda megaloblastik anemi ve daha geç çocukluk döneminde veya adölesan döneminde başlayan spastisite, deliryum, psikoz ve perimaküler dejenerasyonlu pigmenter retinopati görülür. CbID hastalığında hafif mental retardasyon, davranış problemleri ve tromboemboliye bağlı serebrovasküler hastalık bildirilmiştir. CbIF hastalığında düşük doğum ağırlığı, kötü beslenme, büyüme geriliği, persistan stomatit olur (46, 72, 87). 4. Metilkobalamin Eksikliği (CbI E,CbI G hastalığı)= Fonksiyonel metiyonin sentaz enzimi eksikliği, metilmalonikasidüri olmaksızın, homosistinüri ve hipometiyoninemi ile karakterizedir. Genelde yaşamın ilk 2 yılında ortaya çıkar. Her 2 hastalığın en sık bulguları, megaloblastik anemi, gelişimsel gecikme ve serebral atrofiye bağlı gelişen nörolojik problemlerdir. Diğer bulgular EEG anormallikleri, nistagmus, hipotoni, inme, körlük ve ataksi dir (72, 87) B12 Vitamini Eksikliğinin Bulguları Çocuklarda B12 vitamin eksikliği halsizlik, yorgunluk, stomatit, gelişme geriliği veya irritabilite gibi spesifik olmayan klinik bulgular ile ortaya çıkar. B12 vitamini eksikliği genelde hızlı prolifere olan hematolojik ve intestinal sistemlerin bulguları ile birliktedir. Ayrıca nörolojik semptomlar da görülür (87). 32

33 Hematolojik Bulgular= Genellikle nötropeni ve trombositopeninin eşlik ettiği şiddetli makrositik anemi oluşur. Ortalama eritrosit hacmi (MCV) ve ortalama eritrosit hemoglobini (MCH) artmıştır. Periferik yaymada hipersegmente nötrofiller ve oval makrositler mevcut olup, kemik iliği hipersellülerdir. Aneminin başlangıcı gizli ve yavaştır. Çoğunlukla halsizlik, zayıflama ve iştahsızlık dışında asemptomatikdirler. Anemiye bağlı kalp yetmezliği ortaya çıkabilir. Aynı zamanda pozisyona ve aktiviteye bağlı solunum yetersizliği oluşabilir (44, 87). Gastrointestinal Bulgular= Bazı hastalarda anemi ve nörolojik semptomlar oldukça hafiftir ve ana semptomlar gastrointestinal bulgulardır. Bu semptomlar iştahsızlık (% 14-65), hafif kilo kaybı (% 5-10), bulantı, kabızlık, periyodik ishal (% 7-50), glossit ve pamukçuktan oluşur. Değişik yayınlarda pernisyöz anemili hastaların yaklaşık % 50 sinde kırmızı, ağrılı anormal dil olduğu ve anemi olmasa da bu semptomların oluşabildiği bildirilmiştir (48, 87). Nörolojik Bulgular= Sinir sistemi tutulum derecesi ile aneminin şiddeti arasında bir ilişki yoktur. Anemi olmadan kobalamin eksikliği tespit edilen hastaların % 25 inden daha fazlasında, nörolojik bulgular saptanmıştır (48). Nörolojik semptom ve bulguların ana nedeni sinir hücrelerindeki ilerleyici demiyelinizasyondur (10). B12 vitamini eksikliğine bağlı nörolojik hasar üç ana teoriyle açıklanmıştır. 1. B12 vitamin eksikliğinde SAM e dönüşecek metiyoninin sentez edilememektedir. SAM, myelinin bir parçası olan fosfotidilkolinin (birçok sinirden izole edilebilen yağ asidi materyali) üretimi için gereklidir (24, 25). 2. MetilmalonilCoA nın (üç karbonlu molekül) süksinil CoA ya (dört karbonlu molekül) dönüşümünde eksiklik, propiyonil CoA (üç karbonlu molekül) ve metilmalonilcoa nın (üç karbonlu molekül) birikmesi ile sonuçlanır. MetilmalonilCoA, yağ asidi sentezinde malonil CoA nın kompetitif inhibitörüdür. Yağ asitleri, normal olarak numaralandırılmış karbon molekülüne ikişer karbon eklenerek meydana gelir. Yağ asiti sentezinde malonil CoA yerine, metilmalonilcoa geçtiğinde yani üç karbonlu moleküllerin eklenmesi ile olağan olmayan 15 veya 17 karbonlu aşırı miktarda anormal dallı zincirli yağ asitleri sentezlenir ve bu anormal yağ asitleri sinir hücrelerinin zarında yapısal değişikliklere neden olur (10, 78). 33

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Folik asit(vitamin-b9)

Folik asit(vitamin-b9) Folik asit(vitamin-b9) Emilimi metabolizması ve fonksiyonları Emilimi,metabolizması,fonksiyonları Homosistein metabolizması Eksikliğinde trombotik ve artriel hastalıklar Emilim için folik asit besinlerde

Detaylı

Dr. Erol Erduran K.T.Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı Trabzon

Dr. Erol Erduran K.T.Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı Trabzon Dr. Erol Erduran K.T.Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı Trabzon Vit-B12 nin günlük ihtiyacı; 0.4 ug/g 0-6 ay 0.5 ug/g 7-12 ay 0.9 ug/g 1-3 yaş 1.2 ug/g 4-8 yaş 1.8 ug/g 9-13 yaş 2.4 ug/g 14 yaş

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNDE KLİNİK BULGULAR. Prof Dr Adalet Meral Güneş Uludağ Üniversitesi Tıp Fak. Çocuk Hematoloji Bilimdalı

VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNDE KLİNİK BULGULAR. Prof Dr Adalet Meral Güneş Uludağ Üniversitesi Tıp Fak. Çocuk Hematoloji Bilimdalı VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNDE KLİNİK BULGULAR Prof Dr Adalet Meral Güneş Uludağ Üniversitesi Tıp Fak. Çocuk Hematoloji Bilimdalı Kanada ABD Avrupa Vejeteryanlıkoranı %8 37 B 12 eksikliği %3 12 Dünyada Sıklık

Detaylı

B12(KOBALAMĐN) B12 ye bağımlı iki önemli enzim vardır.

B12(KOBALAMĐN) B12 ye bağımlı iki önemli enzim vardır. B12(KBALAMĐ) BİYKİMYASAL FKSİYLARI B12 VİTAMİİ EKSİKLİĞİ BESLEME VE B12 BU KUDA ÇIKA S YAYILARDA 5 örnek azırlayan: Salih GÜLBEZER Vitamin B12 korrin halkasına sahiptir ve merkezinde bir kobalt iyonu bulunur.

Detaylı

NUTRİSYONEL VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNDE TEDAVİ

NUTRİSYONEL VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNDE TEDAVİ NUTRİSYONEL VİTAMİN B12 EKSİKLİĞİNDE TEDAVİ Prof. Dr. Aziz Polat Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji B.D. Denizli VİTAMİN B12 TEDAVİSİ Tedavi oldukça kolay ve yüz güldürücüdür. Çoğunlukla

Detaylı

Genetik Bozukluklarla İlişkili B12 Vitamini Eksiklikleri. Dr. Ahmet Koç. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi BD

Genetik Bozukluklarla İlişkili B12 Vitamini Eksiklikleri. Dr. Ahmet Koç. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi BD Genetik Bozukluklarla İlişkili B12 Vitamini Eksiklikleri Dr. Ahmet Koç Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi BD 9. Ulusal Pediatrik Hematoloji Kongresi 24-28 Mayıs 2013, VAN

Detaylı

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ 2009-2010,Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı Eritrositlerin yapısal özellikleri Fonksiyonları Eritrosit yapımı ve gerekli maddeler Demir metabolizması Hemoliz Eritrosit

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

KOBALAMİN ( B12 VİTAMİNİ)

KOBALAMİN ( B12 VİTAMİNİ) KOBALAMİN ( B12 VİTAMİNİ) Vitamin B12, ilk olarak 1948 yılında izole edildi ve pernisiyöz anemiyi durduran vitamin olarak tanımlandı. B12 vitamini kobalt içerdiği için parlak kırmızı kristal yapısındadır.

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI Nükleotidlerin vücuda alınımı Nükleotidler, nükleik asitlerin yapı taşları olarak besinlerde bulunur. Hücre içeren besinlerle alınan nükleik asitler, mide enzimlerinden

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

MERSİN BÖLGESİNDE VİTAMİN B12 VE FOLİK ASİT DÜZEYLERİNE AİT REFERANS ARALIKLARININ BELİRLENMESİ

MERSİN BÖLGESİNDE VİTAMİN B12 VE FOLİK ASİT DÜZEYLERİNE AİT REFERANS ARALIKLARININ BELİRLENMESİ T.C. MERSİN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI MERSİN BÖLGESİNDE VİTAMİN B12 VE FOLİK ASİT DÜZEYLERİNE AİT REFERANS ARALIKLARININ BELİRLENMESİ Dr. Mete Sabri GÜNGÖREN UZMANLIK TEZİ

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitaminler Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda

Detaylı

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI 1. GÜN 08.15-09.00 Pediatri stajı hakkında bilgilendirme R. ÖRS 09.15-10.00 Hasta dosyası hazırlama H.YAVUZ 10.15-11.00 Hikaye alma H.YAVUZ 11.15-12.00 Fizik muayene H.TOKGÖZ

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

YENİDOĞAN VE SÜT ÇOCUKLUĞU DÖNEMİNDE B 12 VİTAMİNİ, DEMİR, FOLİK ASİT EKSİKLİĞİNİN SIKLIĞI VE MATERNAL DÜZEYLERLE OLAN İLİŞKİSİ

YENİDOĞAN VE SÜT ÇOCUKLUĞU DÖNEMİNDE B 12 VİTAMİNİ, DEMİR, FOLİK ASİT EKSİKLİĞİNİN SIKLIĞI VE MATERNAL DÜZEYLERLE OLAN İLİŞKİSİ T.C TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI Tez Yöneticisi Prof. Dr. Betül ORHANER YENİDOĞAN VE SÜT ÇOCUKLUĞU DÖNEMİNDE B 12 VİTAMİNİ, DEMİR, FOLİK ASİT EKSİKLİĞİNİN

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Sayı : B100AÇS0120000/2600-9216/3238 Konu : Gebelerde Demir Destek Programı Uygulaması 29.09.2005 GENELGE 2005/147 Gebelikte meydana

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Demir Eksikliği Nedenleri Klinik Bulgular. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi

Demir Eksikliği Nedenleri Klinik Bulgular. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Demir Eksikliği Nedenleri Klinik Bulgular Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Demir eksikliğinin nedenleri Demir depolarının yetersiz olması Prematürelik,

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Doğuştan var olan protein metabolizması bozuklukları nelerdir?

Doğuştan var olan protein metabolizması bozuklukları nelerdir? FENİLKETONURİ VE PROTEİN KISITLAMASYLA TEDAVİ EDİLEN DİĞER METABOLİZMASI BOZUKLUKLARI İSVİÇRE HASTA BİRLİĞİ Doğuştan var olan protein metabolizması bozuklukları nelerdir? Proteinler doğal besinlerimizin

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI : VEGAFERON FORT Film Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI : VEGAFERON FORT Film Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI : VEGAFERON FORT Film Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ Etkin madde: 1 Film tablette 100 mg Elementer demir e eşdeğer miktar demir III hidroksit polimaltoz

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Bilim Dalı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Bilim Dalı DÜNYADA VE TÜRKİYE DE DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Bilim Dalı Demir Yerkabuğunda en çok bulunan minerallerden biri Demir

Detaylı

Genetik Bozukluklarla İlişkili B12 Vitamini Eksiklikleri

Genetik Bozukluklarla İlişkili B12 Vitamini Eksiklikleri Prof. Dr. Ahmet Koç Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi BD Genetik Bozukluklarla İlişkili B12 Vitamini Eksiklikleri B12 vitamini (kobalamin) insanlar için hayati önemi olan

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik VİTAMİNLER Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik bileşiklerdir. Vitaminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Etkin madde: 1 ml de 1 mg Siyanokobalamin-tannin kompleks bulunur.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Etkin madde: 1 ml de 1 mg Siyanokobalamin-tannin kompleks bulunur. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI BETOLVEX 1 mg/ml Ampul KISA ÜRÜN BİLGİSİ 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: 1 ml de 1 mg Siyanokobalamin-tannin kompleks bulunur. Yardımcı maddeler: Susam yağı..

Detaylı

Gerçek şilöz asit: yüksek trigliserid oranlarına sahip sıvı.

Gerçek şilöz asit: yüksek trigliserid oranlarına sahip sıvı. GİRİŞ Süt rengi Şilus un peritoneal kaviyete ekstravazasyonudur. Oldukça nadir görülen bir durumdur. Asit sıvısındaki trigliserid seviyesi 110 mg/dl nin üzerindedir. Lenfatik sistemin devamlılığında sorun

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi SAĞLIKLI BESLENME Yrd. Doç. Dr. Omca DEMİRKOL Beslenme Bilim Dalı Beslenme, besinlerin üretiminden hücrede kullanımına değin geçen tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır. Beslenme

Detaylı

δ-aminolevulinik ASİT

δ-aminolevulinik ASİT δ-aminolevulinik ASİT Diğer adı ve kısaltmalar: Delta aminolevulinik asit, δ-ala, DALA, ALA. Kullanım amacı: Porfiria olasılığını değerlendirmek, çeşitli pofiria türleri arasında ayırıcı tanı yapmak ve

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

YENİDOĞANDA KALITSAL METABOLİK HASTALIK TARAMASI (TANDEM MASS SPEKTROMETRE İLE)

YENİDOĞANDA KALITSAL METABOLİK HASTALIK TARAMASI (TANDEM MASS SPEKTROMETRE İLE) Klinik Laboratuvar Testleri YENİDOĞANDA KALITSAL METABOLİK HASTALIK TARAMASI (TANDEM MASS SPEKTROMETRE İLE) Diğer adları: Yeni doğanda metabolik tarama, Tandem mass ile metabolik tarama. Kullanım amacı:

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

2) Kolekalsiferol (D 3)

2) Kolekalsiferol (D 3) Sunum İçeriği Öğretim Görevlisi :Yrd.Doç.Dr.Bekir ÇÖL Hazırlayan ve Sunan : Fulya ÇELEBİ Konu : D Vitamini 31/10/2008 D vitamini formları kaynaklarına genel bakış Deride ve vücutta D vitamini sentezi İnce

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

FOLİK ASİT EKSİKLİĞİNDE TANI, KLİNİK ve TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

FOLİK ASİT EKSİKLİĞİNDE TANI, KLİNİK ve TEDAVİ YAKLAŞIMLARI FOLİK ASİT EKSİKLİĞİNDE TANI, KLİNİK ve TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Prof. Dr. Selma Ünal Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji BD. Folat-Folik asit Adını yaprak anlamına gelen folium dan alan folik

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

Raşitizm D Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur? Anne Sütünde Yeterince D Vitamini Var mıdır?

Raşitizm D Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur? Anne Sütünde Yeterince D Vitamini Var mıdır? Raşitizm, kemiklerde kalsiyum depolanmasının yetersiz olmasına bağlı olarak ortaya çıkan şekil bozukluklarına verilen genel addır. Nedenleri çeşitlidir. Her yaşta görülebilir. En sık olarak görülen, dolayısıyla

Detaylı

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1.BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI. SANTAFER Fort Film Tablet 2.KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐMĐ

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1.BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI. SANTAFER Fort Film Tablet 2.KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐMĐ 1.BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI SANTAFER Fort Film Tablet KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 2.KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐMĐ Etkin maddeler: 1 tablette, 100 mg Elementer Demir e eşdeğer Demir III Hidroksit Polimaltoz Kompleksi

Detaylı

I. BÖLÜM B 12 VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

I. BÖLÜM B 12 VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 B VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ I. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU B VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU B VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ B vitamini (kobalamin),

Detaylı

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ KLİNİK Bağışıklık sistemi sağlam kişilerde akut infeksiyon Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde akut infeksiyon veya

Detaylı

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Nihal Özkayar 2,Bayram İnan 1, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2, Nisbet Yılmaz 1 1 Ankara Numune

Detaylı

Beslenme hikayesinde; kırmızı et, süt, deniz ürünleri tüketimi ve vejeteryan beslenme olup olmadığı araştırılır.

Beslenme hikayesinde; kırmızı et, süt, deniz ürünleri tüketimi ve vejeteryan beslenme olup olmadığı araştırılır. B12 Vitamin Eksikliği Tanı ve Tedavi Kılavuzu B12 vitamini (kobalamin), hayvansal gıdalardan özellikle kırmızı ette bulunur. Yiyecekle alınan kobalamin proteine bağlıdır, midede asit ve pepsin ile proteinden

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri Buzağılar Sürünün Geleceğidir. Buzağı yetiştiriciliğinde anahtar noktalar! Doğum Kolostrum (Ağız Sütü) Besleme Sistemi Sindirim Sağlık Doğum ile ilgili anahtar noktalar

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Prenatal tarama testleri kavramları Tarama testi: Normal vakalarda anormal sonuçlar, hasta vakalarda normal sonuçlar elde edilebilir.

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

SAĞLIKLI VE FENİLKETONÜRİLİ ÇOCUKLARDA FONKSİYONEL B12 VİTAMİN EKSİKLİĞİNİN PLAZMA METİLMALONİK ASİT VE HOMOSİSTEİN DÜZEYLERİ İLE ARAŞTIRILMASI

SAĞLIKLI VE FENİLKETONÜRİLİ ÇOCUKLARDA FONKSİYONEL B12 VİTAMİN EKSİKLİĞİNİN PLAZMA METİLMALONİK ASİT VE HOMOSİSTEİN DÜZEYLERİ İLE ARAŞTIRILMASI T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIKLI VE FENİLKETONÜRİLİ ÇOCUKLARDA FONKSİYONEL B12 VİTAMİN EKSİKLİĞİNİN PLAZMA METİLMALONİK ASİT VE HOMOSİSTEİN DÜZEYLERİ İLE ARAŞTIRILMASI

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 300 mg pankreatin (en az 8000 FIP ünitesi lipaz; en az 9000 FIP ünitesi amilaz; en az 500 FIP ünitesi proteaz) ve 50 mg safra disperti (%

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ETACİD % 0,05 Nazal Sprey 2. BİLEŞİM Etkin madde: Mometazon furoat 50 mikrogram/püskürtme 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ETACİD erişkinler, adolesanlar ve 6-11 yaş arasındaki çocuklarda

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Dr. Sıtkı Sarper SAĞLAM DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU 04.10.2011 1 Netter in Yeri: DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU

Detaylı

DECAVİT Pronatal Film tablet

DECAVİT Pronatal Film tablet DECAVİT Pronatal Film tablet FORMÜL: Bir DECAVİT Pronatal Film tablet: Vitamin olarak: A vitamini (retinol) B1 vitamini (tiamin) B2 vitamini (riboflavin) B6 vitamini (piridoksin) B12 vitamini (siyanokobalamin)

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri

Detaylı

Vitamin B12 Eksikliği Olan Anne Bebeği. Dr.Birol BAYTAN Uludağ Üniversitesi

Vitamin B12 Eksikliği Olan Anne Bebeği. Dr.Birol BAYTAN Uludağ Üniversitesi Vitamin B12 Eksikliği Olan Anne Bebeği Dr.Birol BAYTAN Uludağ Üniversitesi Esansiyel bir vitamin Hayvansal gıdalarda daha çok bulunur B 12 nin Fizyolojik Önemi Folik asit ile birlikte hücre bölünmesi ve

Detaylı

BESLENME. Doç. Dr. Emel ĐRGĐL

BESLENME. Doç. Dr. Emel ĐRGĐL BESLENME Doç. Dr. Emel ĐRGĐL Oktay ın Yemek Duası Beslenme Fetal gelişimin en başından itibaren, bebeklik, çocukluk, adölesan dönemlerden erişkin döneme kadar yaşamın her döneminde; Yeterli gıda, Đyi beslenme,

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010 IV. Kurul Gastrointestinal Sistem ve Metabolizma IV. Kurul Süresi: 5 hafta IV. Kurul Başlangıç Tarihi: 17 Şubat 2010 IV. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 22 23 Mart 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Vitamin B12 Doğuştan Hücre içi Metabolizma Bozuklukları. Dr. Elif İnce Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji

Vitamin B12 Doğuştan Hücre içi Metabolizma Bozuklukları. Dr. Elif İnce Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Vitamin B12 Doğuştan Hücre içi Metabolizma Bozuklukları Dr. Elif İnce Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Vitamin B12 Emilimi Vitamin B12 Hücre İçi Metabolizması Metil malonil CoA mutaz

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

FOLĠK ASĠT BESĠN KAYNAKLARI

FOLĠK ASĠT BESĠN KAYNAKLARI FOLĠK ASĠT Folik asit birçok yerde B12 vitamini ile birlikte görev görür. DNA sentezinde gerekli olduğu için hücre bölünmesinde önemli rol oynar. Folik asit eksikliğinde hücreler yeterli şekilde bölünemezler.

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri

Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri Biberon Mamaları Annesütünün ikamesidir. Annesütü alamayan bebekler için Annesütü yetersizliğinde Annesütü ve inek sütünde enerji ve ana besin maddeleri Anne Sütü (100ml)

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 500 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 25 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.4 mg 127 B2 Vitamini 1.75 mg 125 Niasinamid 20 mg 125

Detaylı