İLKYARDIM NEDİR? BAŞLIKLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İLKYARDIM NEDİR? BAŞLIKLAR"

Transkript

1 BAŞLIKLAR İLKYARDIM NEDİR? İLKYARDIM MALZEMELERİ İLKYARDIMA GİRİŞ BİLİNÇ KAYBINDA (KENDİNDEN GEÇME, BAYILMA, SARA, KOMA) İLKYARDIM YABANCI CİSİM TIKANMASINDA İLKYARDIM KANAMALARIN DURDURULMASI YARALANMALARDA İLKYARDIM KIRIK - ÇIKIK - BURKULMALARDA İLKYARDIM ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM YANIKLARDA İLKYARDIM SICAK VE SOĞUĞA MARUZ KALMALARDA İLKYARDIM DİYABET(ŞEKER HASTALIĞI), KALP KRİZİ, FELÇ VE KOMADA İLKYARDIM TEMEL YAŞAM DESTEĞİ İLKYARDIM NEDİR? İlkyardım nedir? Böyle bir soru yönelttiğimde herhalde birçoğunuz ne kadar anlamsız bir soru bu diye düşünecektir. Çünkü adı üstünde, bir sorun çıktığında yapılacak ilk yardımı ifade etmektedir. Haklısınız. Ancak bir şeyin farkında mısınız? Kaçımız bir sorun oluştuğunda bu ilk yardımı yapabiliyoruz, ya da ne kadar doğru yapabiliyoruz? Hepimiz iyi kötü bir yardım yapılması gerektiğini okuduk ya da duyduk ama yapmaya gelince orada dona kalıyoruz, neden acaba? İlkyardımın yazılışı konusunda bir fikir birliği olmasa da TDK(Türk Dil Kurumu) İLK YARDIM şeklinde yazılmasını önerirken ben buna karşı çıkıp İLKYARDIM olması gerektiğine inanıyorum. Çünkü ayrı yazıldığında birçok alanda (mesela araba yolda kaldığında yapılacak yardım gibi) ilk yardımı ifade ederken, birleşik yazıldığında sağlık alanında kullandığımız bir kavramı ifade etmesi açısından ayrı bir önemi olacaktır diye düşünüyorum. İlkyardımın genel bir tanımını yaparak konuya giriş yapmak istiyorum.

2 Ani olarak hastalanan veya yaralanan kimseye anında, olay yerinde ve çevre imkânlarından yararlanılarak yapılan, tıbbî olmayan geçici müdahaleye İLKYARDIM denir. Bu tanımı açacak olursak: Bir kişi hastalandığı (kalple ilgili sorun, bayılma, sara nöbeti gibi) veya bir kaza sonucu yaralandığı (ekmeği keserken parmağını kesmek, merdivenden inerken düşmek, futbol oynarken topun karna çarpması gibi) anda yanındaysanız hemen müdahale etmeniz gerekir. Bu müdahaleyi çevrenizdeki olanaklardan yararlanarak yapmalısınız. İlerdeki haftalarda açıklayacağım uygulamalarla ilkyardım yapabilirsiniz. İlkyardım için ihtiyacınız olan üç şey var: bilginiz, aklınız ve elleriniz (bazen de nefesiniz). Bunların dışında malzeme aramak için zaman kaybetmeyin. Aklınızı ve bilginizi birleştirdiğinizde bütün malzemelerin yanı başınızda olduğunu göreceksiniz. İlkyardımı gözünüzde büyütmeyin, korkmayın çünkü çok kolaydır; sadece ciddiye alın. Eğer ciddiye almazsanız yapacağınız hatalar siz dâhil herkesi üzebilir. İlkyardım sonrası hasta ya da yaralı genellikle hastane tedavisine ihtiyaç duyar, işte bu nedenle geçici bir müdahale denilmektedir. Bazı durumlarda (mesela küçük bir sıyrık ya da kesikte) hastaneye gitmek gerekmez ama derin bir yara, büyük bir damar kanaması söz konusuysa mutlaka hastaneye gitmelidir. İlkyardımda kesinlikle ilaç(tıbbi tedavi) kullanılmaz, Ahmet beye iyi gelen bir ilaç Ayşe hanıma iyi gelmeyip ölümüne bile neden olabilir. O nedenle özellikle hastalanmalarda ilaç vermeyin, yaralanmalarda zaten ilaca gerek yoktur. İlkyardımla ilgili bilmeniz gereken diğer bir şey: ilkyardım yapıldığı yere veya ortama göre değişmez yani trafik kazasında, depremde, sporda, dağda, bayırda, okulda ilkyardım aynıdır (eğer bir yerde afetlerde ilkyardım başlığını görürseniz ciddiye almayın). Çünkü kanama hangi şekilde oluşursa oluşsun üstüne bastırmazsanız durmaz. Ya da kişi hangi nedenle bayılırsa bayılsın ayılması için sırt üstü yatırmanız gerekir. O nedenle hastalanma ya da yaralanmanın oluş şekli ile ortamı ilkyardım uygulamasını değiştirmez. Sağlık personelinin (hekim, hemşire vs) veya ev hanımının (öğretmenin, köylünün, işçinin) yapacağı ilkyardım arasında fark yoktur; elinin altında malzemesi yoksa sağlık personeli de olsa fark etmez aynı ilkyardımı yapar. Eğer sağlık personeli ambulansla gelmişse ve malzemesi varsa ya da hastanedeyse o zaman yapılan zaten ilkyardım değil acil bakımdır. Sanılanın aksine sağlık personeli ilkyardımı bilmeyebilir; çünkü ilkyardım ayrı bir bilgi alanıdır. Aynen, bilgisayar tamircisinin program yapamaması ya da bilgisayar programcısının tamir yapamaması gibi bir şeydir. Bir örnekle açıklamaya çalışayım:

3 Sanırım1998 yılıydı, öğrencilerle İzmir in en büyük, bölge hastanesi gibi çalışan hastanesinin acil servisinde stajdaydık. Öğrencileri çeşitli birimlere yerleştirdik. Bir süre sonra cerrahi müdahaledeki öğrenci geldi ve hocam orada bir hasta kanıyor gelir misiniz dedi. Hastayı görünce kanamayı niye durdurmayıp beni çağırdığını sorduğumda öğrencinin cevabı düşündürücüydü: Hocam buranın görevli sağlık memuru var, hemşire ve doktorlar gelip gidip görüyorlar onlar bir şey yapmayınca ben çekindim onun için sizi çağırdım. Bu arada, benim dikkatimi çektiği kadarıyla, orada bir kişi görevini iyi yapmıştı. Kim dersiniz? Temizlikçi! Kan yere akmasın diye kanayan kolun tam altına bir çöp kovası yerleştirmişti. Karşımdaki müdahale masasında yaşlarında bir genç yatıyordu, vücudunun üst kısmı çıplaktı, sol kolunun dirseğe yakın kısmında kesi vardı ve damla damla kanıyordu. Kan kaybeden genç adam soğuğa yakın bir odada yarı çıplak yatıyor ve kimse farkında değil, oysa bütün şok konularında şöyle yazar: kan kaybı varsa, kişinin şoka girmesini önlemek için kişinin üstü örtülmelidir. Durumun korkunçluğunu anlayabildiniz mi? O kişi nereden getirilmişse getirilmiş ama bir Allahın kulununda o kanamaya baskı uygulamak-sargıyla kapatmak aklına gelmemiş, hadi o getiren kişiler sağlıkçı değil peki hastanedeki sağlık personeli neden yapmamış? Müdahaleyi yapacak cerrah gelene kadar kaybedilen kanın hesabını kim verecek? Çünkü kaybedilen her gram kan şoka götüren bir olgudur, onu da bırakın savunma sistemi alt üst oluyor; kan kaybı olmayan kişi o yara kapatıldıktan/dikildikten sonra ertesi gün ayağa kalkabilecekken kan kaybının arttığı durumlarda iyileşme gecikecek ve kişinin halsizliği geçene kadar belki üç gün belki de bir hafta yatacak. Aradaki farkı gördünüz mü? O hastanede çalışan sağlık personeli (hekim, hemşire, sağlık memuru) okullarından mezun olana kadar birçok kez kanama ve şok konularında sınava girmiş ve geçmişlerdir. O anda bir sözlü sınav yapsanız her birinin papağan gibi o konuları tekrarlayabileceğinden eminim. Ama tekrarlamak yani ezberlemek yetmiyor. Anlamak öğrenmek gerekiyor. Kanamayı ve şoku kalıp gibi ezberlemekle iyi uygulamacı olunmaz. Hele bir de tıbbi terim safsatasıyla yabancı kelimelerle dolu kişilerin içselleştiremediği bilgiler söz konusuysa sonuç beklemek boşuna. Kısacası bazı bilgileri ezberleyerek ilkyardım yapılamaz öncelikle neyi neden yapmanız gerektiğini iyi bilmeniz(anlamanız) gerekir ki çabalarınız boşa gitmesin. Kan kaybının önemini anlamazsanız yara kanar ve siz hastaneye yetiştirmeye çalışırsınız, ama hastaneye vardığınızda yaralıyı kaybedersiniz. Oysa kanamayı durdurup hastaneye yetiştirirseniz hastanızı kaybetmezsiniz. Unutmayın küçücük basit bir hareketiniz (kanayan damarın üzerine basınç yaparak kanamayı durdurmak) en modern, gelişmiş aletlerin ve en iyi yetişmiş hekimlerin başaramayacağını başarır; kan kaybı olmayınca şoka girmez ve kurtulur, şoka giren kansız kalmış bir kişiyi ise hiçbir alet ve hekim geri getiremez. Ne yazık ki ülkemizde kazalarda oluşan ölümlerin en önemli sebeplerinden biri kanamanın kontrol altına alınmadan yani durdurulmadan taşınmasıdır. Yine aynı acil serviste başka bir hastanenin acil servisinden nakil gelen bacağından yaralanmış genç bir adamın kanaması durdurulmadan gönderildiği için gözümüzün önünde ölmesi unutamadığım olaylardan biridir. Bunları yazmamın nedeni sizin bu konuya dikkatinizi çekmek ve hep aklınızda olmasını sağlamak içindir.

4 BİLGİYE, AKLINIZA VE ELLERİNİZE ihtiyacınız olduğundan söz ettim. Ancak ilkyardım yapabilmeniz için öncelikle soğukkanlı olmanız gerekir. Eğer soğukkanlı olmazsanız sahip olduğunuz bilgilerinizi kullanamazsınız, çünkü aklınız devreden çıkar. Hepimiz beklenmedik (hem de üzücü) bir olayla karşı karşıya kaldığımızda ne yapacağımızı şaşırırız bu normal bir tepkidir. Anormal olan bu tepkiyi sürdürmektir. Belki şöyle bir örnek ne demek istediğimi size daha iyi anlatır: sınava gireceksiniz, çok güzel çalıştınız. Sınava girdiniz sorular geldi, hepsi çalıştığınız ve bildiğiniz konulardan. Ancak ilk soruyu okudunuz, cevabı biliyorsunuz ama o an aklınıza gelmiyor, çıldıracaksınız! İşte bu dakikadan sonra karşınızda iki seçenek var ya o soruya takılıp kalıp zaman kaybı ve panikle(aklın devreden çıktığı dönem) boş kâğıt verirsiniz ya da diğer sorulara bakar hangisinin cevabını hatırlarsanız ondan başlayıp yavaş yavaş sakinleşip(aklın devreye girdiği dönem) tüm soruları cevaplarsınız. İlkyardımda da bu yol izlenir, eğer ben ne yapacağım şimdi diye telaşa kapılırsanız belki kurtarabileceğiniz bir kişiyi kaybedebilirsiniz. Oysa biran için gözünüzü kapatıp derin bir nefes alıp kişiye odaklanıp ne yapabilirim diye düşünürseniz aklınıza mutlaka bilgilerinizden biri gelir. O anda sıralama önemli değildir, ama doğru olduğundan emin olduğunuz işlemden başlayın. Bu 112 yi aramak olabileceği gibi, çevredeki insanları yardım için örgütlemek, kanamayı durdurmak, kişiden adı soyadını öğrenmek olabilir. Bir yerden başladığınızda akıl devreye girer ve diğer bilgiler çorap söküğü gibi gelmeye başlar. Doğru olduğundan emin olduğunuz işlemden başlamanız konusunu tekrar hatırlatmak isterim; yapılan araştırmalara göre ilkyardımda doğru olduğundan emin olunmayan bilgilerin uygulanması esnasında hata yapma olasılığı % 50 den yüksekmiş. Bunun anlamı emin değilseniz o bilgiyi uygulamayın çünkü hata yapma olasılığınız yüksektir, o nedenle doğruluğundan emin olduğunuz bilgiyi uygulayın. İlkyardımda bazı temel kurallar vardır (hayatımızın her anında olduğu gibi). Temel kural demek hiç atlamamanız gereken kural demektir. Bu kurallardan birincisi, belki de en önemlisi EMNİYET/GÜVENLİKTİR: bir hastalanma, kaza, yaralanma söz konusu ise kişiye ya da olay yerine müdahale etmeden önce üç emniyet tedbirini sağlamak zorundasınız: 1.KENDİ GÜVENLİĞİNİZ, 2.HASTANIN/YARALININ GÜVENLİĞİ, 3.ÇEVREDEKİ KİŞİLERİN GÜVENLİĞİ. Gazetelerde okumuşsunuzdur, yardım ederken araba çarptı öldü, suda boğulmakta olan kişiyi kurtarırken öldü vs. gibi. Demek ki kurtarmaya çalışırken ölmek kimseye yarar sağlamıyor olsa olsa gelecek yardım ekibinin işini zorlaştırıyor. O halde ölmek değil de işe yaramak istiyorsanız hemen çevreyi kolaçan edin size zarar verebilecek sorunları saptayıp, önleminizi mutlaka alın. Daha sonra yaralıya/hastaya zarar verebilecek sorunlar var mı, ya da yardım edeyim derken kullanacağınız yöntemler ona zarar verebilir mi? Bizim amacımız karşımızdakine zarar verip yaralamak, öldürmek değil; tersine hayatını kurtarıp, sakatlamadan, en kısa ve doğru

5 yoldan hastaneye ulaştırılmasını sağlamak olmalıdır. Yardım yaparken kendimizin ve hastanın/yaralının güvenliğini sağladık ama çevrede insanlar varsa onların yardımına muhtaçsak onların da güvende olmasını sağlamalıyız 1.Tedbir, 2.teşhis, 3.Tedavi, 4.Telekominikasyon, 5.Triyaj, 6.taşıma TEDBİR: Emniyet ya da güvenlik de dediğimiz bu basamak hakkında yukarıda açıklama yaptım TEŞHİS: Emniyet sağlandıktan sonra hastanın/yaralının sorunu ne ise ona odaklanırız; bayıldı, merdivenden düştü yarası var mı, top oynarken ayağını burktu, kesici bir cisimle yaralandı kanaması var vs gibi. İlkyardımcı olarak teşhis dediğimizde kastettiğimiz kişinin sorununu saptamaktır. TEDAVİ: Saptadığımız soruna yönelik yapacağımız ilkyardım uygulamalarıdır. Bayıldıysa sırt üstü yatırıp ayağını yukarı kaldırmak, yarası varsa yarasını kapatmak, burkulan kısmı desteklemek-soğuk uygulamak dinlendirmek, kanayan yere basınç uygulayarak kanamayı durdurmak vs. TELEKOMİNİKASYON: İletişim safhasıdır, ilkyardım uyguladığımız kişilerin hastaneye götürülmesi söz konusuysa ambulans çağırma işlemi aşamasıdır. TRİAJ: Özellikle kazalarda çok sayıda yaralı varsa, hangisinin öncelikle yardıma ihtiyacı olduğunu saptama aşamasıdır, bazen teşhisten sonra uygulanır bazen de tedaviden sonra naklederken hangisinin öncelikle gönderilmesi gerektiğini saptamak üzere uygulanır. TAŞIMA: hastanın/yaralının taşınması için en uygun koşullar ambulansta(cankurtaranda) mevcuttur, o nedenle ilk tercih ambulans olmalıdır(kara, hava, deniz ambulansı gibi). Ancak ambulanslar her vakaya gelmedikleri için ya da yetersiz kaldıkları durumlarda farklı araçlarda kullanılabilmektedir. Unutmayalım, hayati tehlike olan durumlarda mutlaka cankurtaranla hastaneye gönderilmelidir. İLKYARDIM MALZEMELERİ

6 İlkyardım için ihtiyacımız olan üç şeyin bilgi, akıl ve ellerimiz olduğunu daha önce belirtmiştim. Çünkü bilgimiz ve aklımız sayesinde çevremizdeki çeşitli malzemeleri ilkyardım amaçlı kullanabiliriz. Eğer bir arabamız varsa, evde ya da işyerindeysek elimizin altında bulunduracağımız birkaç malzeme ilkyardım için bize zaman kazandıracaktır. Bu malzemeleri koyacağımız yere göre ilkyardım çantası(arabada) ve ecza dolabı (evde, işyerinde) adını veriyoruz. İlkyardım çantasında veya Ecza dolabında neler bulunmalıdır derseniz çok değişik kaynaklarda çok farklı malzemeler bulabilirsiniz. Ben işinizi kolaylaştırmaya çalışacağım ECZA DOLABI nda bulundurulması gereken malzemeler 1. Üçgen sargı bezleri Üçgen sargı bezleri ilkyardımda en kullanışlı malzemelerden olup hazırlanışı da çok kolaydır. Bir metrekarelik herhangi bir kumaş parçasını verevine kestiğinizde iki adet üçgen beziniz olur. Eşarp ve masa örtüsü de katlandığında işinize çok yarayacaktır. Üçgen sargı bezinin hazırlanışı ve kullanış şekilleri için numaraların üzerine tıklayın 1, 2, 3, 4, 5, 6 2. Steril gazlı bezler (değişik boyutlarda ve tercihan steril) Kanayan yerin ya da yaranın üzerini kapatırken kullanılır. Malzeme bulamadığınız yerde(dağda, çarşıda, pazarda) kişinin kendi fanilasını, gömleğini de kullanabilirsiniz. 3. Rulo sargı bezleri (değişik boylarda) Yarayı kapatmak üzere koyduğunuz gazlı bezin(pansumanın) orada kalmasını sağlamak için kullanılır; sargı malzemesidir. Rulo sargı yerine kravat, üçgen sargı bezi de kullanılabilir. 4. Flaster Bana göre olup olmaması çok önemli değil. Eğer yeterince üçgen sargı beziniz varsa birçok sorununuz çözülür. Flaster genellikle sargı bezini deriye tutturmak için gereklidir. Kumaşı kumaşa tutturmaz, çabuk açılır. Ayrıca bazı kişilerde alerji yapması nedeniyle mümkün olduğunca az kullanılmalıdır. 5. Çengelli iğneler Kumaşı kumaşa tutturmak için gereklidir. 6. Pamuk

7 Yara ve kanayan yerin üzerine doğrudan konulmaz, yapışarak sorun yaratır. O nedenle mutlaka gazlı bez arasına yerleştirilerek kullanılır. Özellikle akıntılı/kanamalı yaralarda gereklidir. 7. Yara bandları Küçük kanama, derin olmayan küçük yara ve sıyrıklarda çok kullanışlıdır. Ancak çok uzun süre kullanılırsa cilt havasız kalacağından beyazlaşır ve özelliği bozulur. O nedenle ıslandığında çıkarın, iş yapmadığınız zaman da kanama durmuşsa biraz açık bırakın iş yaparken yenisini yapıştırın. 8. Antiseptik solüsyonlar (Batikon/Mersol 50 ml/100 ml ) Bazı sağlıkçılar bu solüsyonları önermemekle birlikte, hastaneye gitme olanağınızın olmadığı durumlarda, sıyrık benzeri bir yara oluştuğunda (geniş değilse; diz-dirsek yarası gibi) yara kirlenmişse temiz suyla yıkayıp gazlı bezle suyunu aldıktan sonra antiseptik solüsyon sürebilirsiniz. Burada dikkat etmeniz gereken sorun: bazı kişilerde her ilaçta olduğu gibi alerjiye neden olabiliyorlar. Eğer sürdüğünüz yerde kaşıntı, yanma, artan kızarıklık olursa hemen yıkayıp hastaneye götürün. 9. Makas Giysi ya da sargı bezi kesmek için gerekebilir. Kesici özelliğe sahip olmasına özen gösterin. 10. İlkyardım rehberi Hatırlamakta zorlandığınız, bilgilerinizin doğru olduğundan emin olmadığınız durumlarda göz atmak için gerekir. İşinize yaraması için en az bir kez okuyun ki ilkyardım yapmanız gerektiğinde neyi nerede bulacağınızı bilin, aksi halde siz konuyu ararken hasta için vakit geçebilir. İLKYARDIM ÇANTASInda yukarıdaki malzemelere ek olarak bulundurulacaklar: 11. Tebeşir? Kaza yerini ve yaralının konumunu çizmek için gerekiyor. Ancak şimdi herkesin cep telefonları fotoğraf çekebildiği için olay yerini birkaç değişik açıdan çekerek bu sorunu çözebilirsiniz. 12. Cep feneri, ışılak Karanlıkta görüşünüzü artırmak için gereklidir. 13. Kâğıt, kalem Özellikle yaralıya yapılan müdahaleleri, yaralı hakkındaki bilgileri, yaralının durumundaki baştan beri ortaya çıkan değişiklikleri yazmak için gereklidir. Diyelim ki yaralı/hasta ilk anda konuşuyordu sonra kendinden geçti, bu hastanede tedavi edecek hekim için önemli bir bilgi olabilir. Tanımadığınız biriyse ilk anda hem yardım edip hem de adını soyadını bir yakınının telefon numarasını sorup hemen not edin ki kendinden geçtiğinde en azından ilgililer yakınına ulaşabilsin ya da kişinin kim olduğu bilinsin.

8 14. Boyunluk (servikal kollar) Aslında işyerinizde de bulunması gereken bir malzemedir. Düşme, araba çarpışması gibi durumlarda boyun omurları zarar görmüşse daha fazla zarar görmemesi(felç olmaması) için oldukça önemli bir malzemedir. Bunun yerine havlu, kazak vs kullanılabilir ama boyunluk daha kullanışlıdır. Diğer: Turnike lastiği: Çantada ve dolapta bulunması gerekmeyen en sakıncalı malzemelerden biridir. Turnike dediğimiz şey durmayan kanamalarda her türlü yolu denedikten sonra son çaredir; sadece kol ya da bacaktaki atardamar kanamalarında kullanılır. Üçgen sargı, kravat, ya da herhangi bir kumaş parçası bu işi görür. Sakın ola ki ip, lastik vb şeyleri kullanmayın. Yarar yerine zarar verirsiniz. Amputasyon konusunda ayrıntılı bilgi vereceğim. Eldiven: Son zamanlarda her ilkyardımcı eldiveni olmazsa olmaz malzeme olarak öneriyor. Bence olması iyi olur. Ama olmadığı takdirde de sorun değil. Çünkü her yerde naylon poşet var. Kanamalı bir yaralıya müdahale ederken zaten kanamaya doğrudan elimizi değdirmemiz gerekmez yaralının kendi giysisi ile bastırabiliriz. Ancak bir konuyu aklınızdan çıkarmayın elinizde yara varsa(kabuk halen tazeyse), tırnağınızı çok dipten kesmişseniz elinize yaralının kanının değmemesi için eldiven bulamadıysanız poşet geçirin. Çünkü karşınızdaki kişinin bulaşıcı hastalığı varsa yaranıza kanı değdiğinde size geçebilir. Ancak derinizde herhangi bir yara yoksa fazla korkmanız gerekmez elinizi güzelce yıkarsanız sorun kalmaz. Tedbirli olmak her zaman iyidir. İLKYARDIMA GİRİŞ İlkyardımın önemini bildiğimizi sanıyoruz. Ancak ilkyardım kavramını ne kadar kavramış olduğumuzun farkında mıyız? Bu soruyu yanıtlayabilmek için önce vücudumuzu tanımak zorundayız. Bazı organların nasıl çalıştığını ne iş yaptığını bilmezsek ne kanamayı durdurmak için çaba harcarız ne de sara nöbeti geçirene doğru yardımı yapabiliriz. Vücudumuzu tanımak için bazı benzetmelerden yararlanmak istiyorum. Bedenimizi bir apartman gibi düşünün. Gerçi giriş çıkışları biraz farklı ama o kadarcık fark olsun

9 Bu apartmanın; Temiz su tesisatı ATARDAMAR(ARTER), kirli/atık su tesisatı TOPLARDAMAR(VEN), elektrik tesisatı SİNİR SİSTEMİ, elektrik donanımının bulunduğu oda da BEYİN olsun. Sekiz katlı bir apartmanı düşünelim: Şehir suyu apartmanın önüne kadar bir büyük boruyla gelmiştir. Bu boru apartmanın içine daha küçük borulara bölünerek, sekizinci kattaki dairelere kadar dağılmıştır. Kirli sular ise borular vasıtasıyla sekizinci kattaki dairelerden başlayarak zemine/aşağı doğru akar; birçok boru aşağı doğru birleşerek apartmandan tek bir boru olarak çıkar. Yani apartmanın girişinde bir temiz su borusu ile bir de kirli su borusu vardır. Biri temiz suyu apartmana taşırken diğeri kirli suyu apartmandan dışarı taşır. İşte bu giriş çıkış yerini kalp olarak düşünün. Aynı zamanda alt kattaki suyu üst kata göndermek için gerekli olan pompanın görevini de üstlenen kalpten, temiz su tüm apartmana pompalanmaktadır. Ve bu su apartmanın her dairesine ve daire içindeki çeşitli odalardaki(mutfak, banyo vb) musluklara daha küçük borularla (vücuttaki kılcal damarlar gibi) gitmektedir. Aynen kanın, kalpten büyük damarla çıktıktan sonra parmaklara ve iç organlara doğru küçülen damarlarla(kılcal damar) vücuda dağılması gibi. Vücuttaki atardamarlar ve toplardamarlar bütün vücudu yan yana katederler; aynen apartmanlardaki temiz ve kirli su boruları gibi. Apartmandaki su tesisatları ile vücudumuzdaki kan damarları arasındaki benzerliği anlattıktan sonra en önemli farkı hatırlatmakta yarar var. Kesinti olmadığı sürece, apartmana şehir şebekesinden sürekli su gelmektedir. Oysa dışarıdan doğrudan giriş çıkış olmadığı için vücudumuzdaki kan miktarı sabittir. Yani dışarıdan içeri kan girmez içeriden dışarı kan çıkmaz. Vücudumuz çok tasarruflu davranıp, kanı arıtarak kullanmaktadır. İki arıtma sistemi vardır, kan bu arıtma sistemlerinden geçerek temizlenir. Bu arıtmalardan biri akciğerler diğeri de böbreklerdir. Kan akciğerleri dolaşırken vücuda yaramayan karbondioksit gazını akciğerlere verir ve akciğerlerden ihtiyacı olan oksijen gazını alır. Böbreklerden geçerken de hücrelerden topladığı her türlü atığı böbreklerde bırakır (elimizi yıkadığımızda, yıkandığımızda, çamaşır-bulaşık yıkadığımızda musluktan akan temiz su kirlenerek lavabolardan pis su olarak akıp kanalizasyona karışıyor ya İşte sudaki bu kir böbrekte temizlenir; apartmanımıza böyle bir arıtma tesisi yapsak demek ki bizde suyu tekrar kullanabiliriz). Ancak vücuttaki bu kan miktarı (ortalama bir genç yetişkinde 6 litre olduğu varsayılıyor) azalmaya eğilimlidir. Terlediğimizde, nefes alıp-verdiğimizde, böbreklerdeki atıkların idrar olarak atılmasıyla bu 6 litrelik miktar azalır. Bu eksikliği fark eden vücut, susama mekanizmasını devreye sokar. İhtiyacımızı karşılamak için su içeriz ya da sulu yemekler tüketiriz. Bu arıtma sistemlerinin dışında vücudumuzda enerji sağlamak üzere oluşturulmuş sindirim sistemimiz vardır. Bu sistemi arabanın çalışma sistemine benzetmeyi tercih ediyorum. Arabanın çalışması için nasıl yakıt (benzin, mazot vs)gerekiyorsa vücut için de yiyecek içecek gerekir. Ağızdan alınan yiyecek ve içecekler, ağızdan bağırsağa gidene kadar, vücutta kullanılabilecek enerji haline dönüştürülürler. Bu dönüştürülen maddelerle ve su, bağırsaklardan kan damarlarına geçerler (emilirler); ihtiyaç fazlası işe yaramayan posalarda dışarı atılır. Eksilen su ihtiyacımız bu şekilde karşılanırken; ağızdan alınan ve parçalanarak glikoz dediğimiz vücudun kullanabileceği şekere dönüşen besin maddelerinden de enerji ihtiyacımız karşılanır. Glikoz(C 6 H 12 O 6 ) arabanın benzinine eşdeğerdir nasıl benzin olmazsa araba çalışmazsa kanda şeker belli oranın altına indiğinde de vücut çalışamaz. Glikozun azalmasından en çabuk etkilenen organımız beyindir. Enerjiye en çok ihtiyaç duyan organ beyindir. Hatırlarsanız yukarıda demiştik ki beyin sinir sisteminin kontrol merkezidir; yani apartmana dağılan elektrik kablolarının ana dağıtım

10 merkezidir, sigortaların bulunduğu kapalı alandır. Aynen arabada olduğu gibi benzin olmazsa akünüz işe yaramaz. Beynin ihtiyacı olan şeker yoksa sinir sistemi ne kadar sağlıklı olursa olsun çalışamaz. Her zaman denir ki, vücut, oksijen olmazsa birkaç (4-5)dakika içinde ölür, aynı şey şeker içinde geçerlidir. Kanda yeterince glikoz (şeker)olmazsa kişi çok kısa sürede hayatını kaybedebilir(kan şekerim düştü, gözüm karardı denir ya; eksiklik giderilmezse bunun ötesi ölüm olabilir). Vücudumuzdaki sistemlerden bahsederken iskelet sistemini de unutmayalım. Aynen apartmanda olduğu gibidir. Mutlaka inşaatlarda görmüşsünüzdür, öncelikle demir ve çimento ile apartmanın iskeleti(kolonları) oluşturulur. Apartmanın sağlam olması bu iskelete bağlıdır, dairelerde değişiklik yapılırken kesinlikle kolonlara dokunulmaz çünkü kolona gelecek bir darbe bütün apartmanın çökmesine yol açabilir. Vücudumuzdaki iskeleti oluşturan kemikleri de bu kolonlara benzetebiliriz. Üst kattaki kolon zarar gördüğünde sadece o daire etkilenirken alt kattaki kolon zarar gördüğünde bütün apartman etkilenir. Elimizdeki kemik kırıldığında elimiz etkilenirken, omurgamızın üst bölümündeki boyun omurları zarar gördüğünde bütün vücudumuz felç olabilir, ya da üst bacak kemiğimiz kırıldığında uzun süre yürüyemeyiz. Yukarıda anlattığım benzetmeli yapıyı hatırınızda tutmaya çalışın çünkü bir sonraki yazımda ilkyardım ile ilgili uygulamalara başlayacağım. Bu yapı üzerinde anlatacağım. İlkyardımda bahsetmek istediğim konuları en çok karşılaştıklarımızdan bahsederek başlatmak istiyorum. Eğer sizin öncelik verilemesini istediğiniz bir konu varsa bana bildirirseniz aşağıdaki sıralama değişebilir. 1. Bilinç kaybında(kendinden geçme, bayılma, sara) ilkyardım 2. Yabancı cisim tıkanmasında ilkyardım Kim çizdiyse eline sağlık dediğim çok güzel bir anatomi (insanın vücudunu tanıtan) karikatürü sizinle paylaşmak istiyorum 3. Kanamaların durdurulması 4. Yaralanmalarda ilkyardım 5. Yanıklarda ilkyardım

11 6. Zehirlenmelerde ilkyardım 7. Sıcak ve soğuğa maruz kalındığında ilkyardım 8. Kırık-çıkık-burkulmalarda ilkyardım 9. Bazı özel durumlarda (kalp krizi, Şeker hastalığı, felç vs)ilkyardım 10. Suni solunum ve kalp masajı BİLİNÇ KAYBINDA(KENDİNDEN GEÇME, BAYILMA, SARA, KOMA) İLKYARDIM

12 BİLİNÇ KAYBI Vikipedi( ), özgür ansiklopediden yaptığım bir alıntıya göre: BİLİNÇ: 1.Kişinin kendisinin, yaşantısının, çevresinin, diğer kişilerin, bir bütün olarak içinde yaşadığı dünyanın farkında olmasıdır. 2.Duygularına, algılarına, bilgilerine ve kavrayışlarına bağlı olarak kendini anlama, tanıma ya da bilme yetisidir. Bu durumda, bilinç kaybı dediğimizde kastettiğimiz şey yukarıdaki farkında olma ya da bilme yetilerinin kaybolması halidir. Ancak ilkyardımda bilmeniz gereken bir noktaya değinmek istiyorum. Bilinç kaybı karşınıza iki şekilde çıkabilir: 1-Bayılma, 2-beyin hasarı. 1. BAYILMA: Kendinden geçme olarak bilinir. Bayılmanın özelliği geçici olmasıdır, o nedenle çok kısa sürer. 2. BEYİN HASARI: Düşme, vurma, çarpma, yüksek kan basıncı nedeniyle beyin kanaması gibi durumlarda beyin hasarı oluşabilir. Bilinç kaybı gelişir. Burada sorun geçici değildir, çoğunlukla ilaçla ya da hastanede tedavi edilmeden düzelmez. Hastada, bayılmada olduğu gibi bilinç kaybı gelişir ve tümüyle kendinden geçebilir; yani hiçbir şekilde sizi duymaz, görmez, anlamaz, kendisine ne olduğunun farkında olmaz. Ya da bilinci bulanabilir: garip konuşabilir/ davranabilir; sizi-bulunduğu yeri-zamanı hatırlayamaz (sevdiği arkadaşı olduğunuz halde size abla/abi diyebilir, evde olduğu halde hadi evimize gidelim diyebilir vs). Aslında bilinç kaybı sağlık personelinin değerlendirmesi gereken bir durum olduğu için siz en iyisi kendinden geçti veya bayıldı diye tanımlarsanız daha doğru olur. BAYILMA DURUMUNDA İLKYARDIM

13 Açlık(kan şekerinin düşmesi), tansiyon düşmesi, havasızlık, ani sevinç-üzüntü-korku-acı-ağrı gibi nedenlerle beyne kısa süreli kan(oksijen ve/veya şeker) gitmediği için kişinin kendinden geçmesidir (bilincinin kapanmasıdır). Kişinin tüm kasları gevşer ve kişi yığılır kalır. Kısa sürer. Bayılan kişi uyarılara hassastır, yani bir koku koklatıldığında ya da ellerine yüzüne kolonya sürüldüğünde, elleri ovuşturulduğunda beyin bunu fark eder, kişi daha çabuk kendine gelebilir. Yani bir hastalık sonucu olmayıp, anlık bir sorundur. Yapılacak ilkyardım çok basittir: Kişi eğer bayılacakmış gibi hissediyorsa ve halen bilinci yerindeyse hemen oturtulursa kendine gelir. Kişi kendinden geçmişse (bayılmışsa); Kesinlikle yürütülmeye ya da oturtulmaya çalışılmaz; hemen sırt üstü yatırılır. En kolayı bir sandalye varsa hemen çekilir ve ayaklar sandalyenin ucuna yerleştirilir. Kişiye bir şey koklatılması, ellerin ovuşturulması şart değil, zaten yatırıldığında beyne kan gideceğinden çok çabuk kendine gelir. Yürütülmeyip - oturtulmayıp, yatırılmasının nedeni beynine kan gitmesini sağlamak içindir. Baygın kişiye kesinlikle yiyecek içecek verilmez (soluk yolunu tıkayacağından).

14 Bayılan kişi saniyeler içinde (en geç 1-2 dakikada) kendine gelir. Kendine geldiğinde kişi oturabilir; bayılma nedenine göre yardımcı olunur: Aç ise, tatlı yiyecek içecek verilir. Tansiyonu düşmüşse, tuzlu ayran, limonata verilebilir. Sorun havasızlıksa, ortam havlandırılır, kişide sıkı giysiler varsa gevşetilir. Sorun korku, sevinç, üzüntü ise, soğuk havalarda sıcak - sıcak havalarda ise soğuk içecek verilebilir. Ve duyguları paylaşılır Ağrı nedeniyle bayılmışsa, kendine geldiğinde hastaneye götürülmesinde yarar var. İLKYARDIMDA GENEL KURAL: HASTAYA YA DA YARALIYA YİYECEK YA DA İÇECEK ELİNE VERİLEREK KENDİSİNİN YEMESİ YA DA İÇMESİ İSTENİR. ASLA VE ASLA BAŞKASI YEDİRİP İÇİRMEZ. Hastanın alması gereken ilaçları varsa aynı kural gereği ilaçlar eline verilir kendisi içer. Başkası içirdiğinde, kişi kendinden geçerse içirilen sıvı akciğerlerine giderek nefes almasını engelleyerek boğulmasına neden olabilir. Oysa kendi içerken bayılırsa, daha bayılmadan elindeki bardağı/şişeyi düşürür, boğulmaktan kurtulur. Eğer kişi beş dakika geçti halen kendine gelmedi ise bu bayılma değildir hemen 112 aranmalıdır, mümkün değilse acile götürülmelidir. SARA (EPİLEPSİ) Sara nöbeti (tıp dilinde: epilepsi), kişinin titreyerek kaskatı kesilmesidir. Bilinci kapalıdır, bazen ağzından köpükler gelebilir.

15 Bayılma ile sara arasındaki farklar: Hatırlarsanız vücudumuzu apartmanımızdaki yapılarla eşleştirmiştim. Apartmanın elektrik dairesini beyne benzetmiştim. Elektrik kesildiğinde nasıl hiçbir elektrikli aleti kullanamıyorsak, beyinde de faaliyet durduğunda ölürüz. Ancak ne bayılmada ne de sarada ölüm söz konusu olmadığına göre sorun nedir? Bayılmanın nedeni beyne kısa süreli kan gitmemesiydi. Apartmanımızda sigortanın attığını düşünün evimizde elektrik kullanılamaz, sigortayı attıran sorunu giderip sigortayı devreye soktuğumuzda hiçbir şey olmamış gibi elektriği kullanırız. Sarada sorun, beynin bir bölümündeki sinirlerin uyarıları birbirine karıştırması sonucu, kişinin devre dışı kalıp, kaskatı kesilmesidir; sizi duyamaz, göremez, zarar verildiğinde uyarıları algılayamadığı için tepki gösteremez. Tamamen dışa kapalıdır. Beyin kendini düzene soktuğunda kişi yavaş yavaş gevşeyerek kendine gelir. Bunu apartmanımızdaki yapıyla anlatmaya çalışırsak: elektrik dairesindeki evlere ait elektrik saatlerinden birinde kısa devre olduğunu düşünün bu sırada sadece o evde elektrik olmayacaktır. Ama bu kısa devreyi gidermek için ne yapılır? Apartmanın şalteri indirilir (diğer evlerde elektriksiz kalır), tamir sonrası şalter devreye sokulur. Sarada da beyinin bir bölümündeki sorun nedeniyle, sorun giderilene kadar kişinin dış dünyayla ilişkisi kesilir. Kişinin kasılması ile gevşemesi arasında süreç beynin kontrolü altındadır. Saranın çeşitleri vardır: oturduğu/ayakta durduğu yerde ani bir titreme nöbeti, hafif kasılma, ya da tümüyle kendinden geçip ağır kasılma nöbeti şeklinde görülebilir. Ağzından köpük gelmesinin nedeni çene etrafındaki, ıslak sünger gibi olan tükürük bezlerinin, kasılma sonucu sıkıştığı için, içindeki tükürüğün dışarı akmasından başka bir şey değildir. Nöbet genellikle ilaç alınmadığında ya da beklenilmedik bir anda bir koku ya da başka bir uyarı sonucu ortaya çıkar. SARA NÖBETİNDE İLKYARDIM En önemli kural:

16 HASTAYA ZARAR VERMEYİN, KENDİ HALİNE BIRAKIN ÇEVREDEKİ ZARAR VERİCİ İNSANLARI UZAKLAŞTIRIN KESİNLİKLE ELLERİNİ AÇMAYA ÇALIŞMAYIN, kasılma nedeniyle parmaklarını kırarsınız, zaten bir anlamı ve yararı olmaz sadece zararı olur. AĞZINA BURNUNA SOĞAN YA DA KOLONYALI PAMUK DAYAMAYIN. Uyarılara kapalı olduğundan zaten algılayamaz. Ama çok büyük zarar verebilirsiniz, zira saralı kişilerde kokular nöbeti tetikleyebilir. Anlamı, kişi kendine gelirken o kokunun etkisiyle tekrar nöbet geçirebilir ya da nefes almaya çalışırken nefes alması engelleneceğinden nöbeti iyice kötüleşebilir. Hasta kendine geldiğinde, sorgulayın. Eğer: daha önce hiç nöbet geçirmemişse ve bu ilk ise ya da kendine gelmeden nöbeti tekrarladıysa, nöbet 30 dakikadan uzun sürdüyse, hemen 112 yi arayın. Eğer kişinin ilk nöbeti değilse, hastalığının farkında olan biriyse onun isteğine göre davranın.

17 DİKKATİNİZE: Bazen hastalığını kullanarak ilacını almayıp, tebeşir vs yutarak istediği zaman gerçek nöbet geçiren ve para isteyen kişilere karşı uyanık olun, para vermeyin. KOMADA İLKYARDIM Daha sonra bu konuyu ayrıntılı olarak anlatacağım ancak kısa bir giriş yapayım. Bayılma bahsinde hatırlarsanız şöyle bir cümle vardı: Eğer kişi beş dakika geçti halen kendine gelmedi ise bu bayılma değildir hemen acile götürülmelidir, mümkünse 112 aranmalıdır. Kişi kendinden geçmiş (bilinci kapanmış) ve tekrar kendine gelememişse buna koma diyoruz. Komadaki kişi nefes alıp-verir; nefes alıp-verdiğine göre kalbide çalışıyor demektir. Ancak konuşamaz, sizin farkınızda değildir. Komanın derinliğine göre sorunuza cevap verebilir, çimdiklediğinizde tepki verir(çimdiklediğiniz kolunu çekebilir-itebilir, yüzünü buruşturabilir) ya da konuşmaz, acıya tepki vermez. Soluk yolunu tıkayabilecek diğer unsur dil dir. Kişinin kendinden geçmesine neden olan şey bayılmada bahsetmiştim, beyne yeterli kan gitmemesiydi, kan yeterli olmayınca beyin yeterli çalışamaz. Kişinin kasları gevşer ve kendinden geçer. Dilimizde bir kas olduğu için o da gevşer ve geriye (soluk borusuna) doğru düşer ve soluk borusunu tıkayarak nefes alıp-vermeyi engelleyerek kişinin ölümüne yol açabilir. O nedenle komada olduğunu düşündüğümüz kişiyi yan yatırıp soluk yolunun tıkanmasını önlemeliyiz.

18 Bu şekilde yatırabilmek için yandaki şematik resimden yararlanabiliriz: YABANCI CİSİM TIKANMASI YA DA BOĞULMA Burada bahsedilen nedir? İnsanlar ne zaman tıkanır ya da boğulur? Boğulma ne demektir? Boğulma, tek kelimeyle OKSİJENSİZ KALMAKTIR!

19 İNSAN NE ZAMAN OKSİJENSİZ KALIR? Ya bulunduğu ortamda oksijen yoktur ya da ortamdaki oksijenin akciğere girmesi engellenmektedir. HANGİ ORTAMLARDA OKSİJEN BULUNMAZ? Yangın nedeniyle ortamda duman oluşmuşsa, zehirli gazlar varsa (kömür iyice yanmadığında, şofben kendiliğinden söndüğünde, yanmadığı halde ocak tüpü açık kaldığında oluşan zehirli gazlar gibi) ve suda (bizim vücudumuz sudaki oksijeni kullanamaz havadaki serbest oksijeni kullanır, o nedenle insanlar suda boğulabilmektedir). Oksijensiz/havasız ortamlarda kalan kişiler en kısa zamanda temiz havanın(oksijenin) bulunduğu ortama taşınırlar ve iyi olduklarını düşünseler bile mutlaka acil servise götürmekte yarar vardır, kan değerleri gözden geçirilerek daha sonra sorun oluşup oluşmayacağı belirlenir. Suda boğulmak üzere olan kişilere gelince; hemen sudan çıkarılır nefes alıp almadıkları kontrol edilir. Nefes alıyorlarsa bir süre yan yatması (koma pozisyonunu hatırlayın) ve dinlenmesi sağlanır. Eğer boğulmak üzere iken (buna BOĞULAYAZMA da denilmektedir) sudan çıkarılan kişi nefes almıyorsa hemen temel yaşam desteğine başlanır. Bir kişi de 112 yi arayarak yardım ister. BİR KİŞİNİN NEFES ALIP ALMADIĞINI NASIL ANLARSINIZ? Sırt üstü yatan bir kişide göğüs kafesi yükselip alçalıyorsa (bazen karında eşlik edebilir) nefes alıyor demektir. Nefes almayan kişide ilk başlarda dudaklar morarır (bebeklerde bu çok hızlı gerçekleşir). Dudakların morarmasını sırayla tırnaklar, burun ucu ve kulak memesi takip eder. Kişinin kasları gevşer, elini kaldırıp bıraktığınızda el düşer. Böyle bir durumda temel yaşam desteğinin nasıl yapıldığını bilmiyorsanız ve yalnızsanız hemen kişiyi sırt üstü yatırın ve kişinin başını boynundan destekleyerek olabildiğince (zorlamadan) geriye yatırın ki soluk yolu açık kalsın, dil soluk yolunu tıkamasın. Unutmayın ki dil de bir kastır ve diğer kaslar gevşediğinde dil de gevşeyerek aşağıdaki şemada görüldüğü gibi geriye doğru(soluk yolunu tıkayacak şekilde) düşer. Olabildiğince çabuk 112 yi arayın.

20 OKSİJENİN AKCİĞERLERE GİRMESİ NASIL ENGELLENMEKTEDİR? Yandaki şemalarda oksijenin (havanın) takip ettiği yolu görebilirsiniz. Nefes aldığımızda oksijen, ağız ve burnumuzdan girer ve soluk borusuna yönelir. Soluk borusu bildiğiniz gibi akciğerlere açılır. Akciğerlere giren oksijen kana geçerken vücuttan kanla geri dönen karbondioksit akciğerlere geçer. Nefes verdiğimizde de dışarı atılır.

21 OKSİJEN NEDEN ÖNEMLİDİR? Hatırlarsanız önceki yazılarımda insan vücudunu apartmana benzetmiştim ve akciğerlerin havalandırma (arıtma) sistemi olduğunu; beynin ise elektrik dağıtım merkezi olduğunu belirtmiştim. Sinirlerin ise tüm apartmana dağılmış elektrik kabloları olduğunu Elektrik olmazsa apartmanda hiçbir aleti kullanamıyoruz(yani elimiz kolumuz ve bilincimiz dahil hiçbir şey çalışmıyor). Hatırladınız değil mi? Beynin çalışması için öncelikle oksijene sonra şekere ihtiyaç vardır. Oksijenin önemini şu şemada okuyabilirsiniz: oksijen olmazsa, Gelelim konu başlığına: Oksijenin akciğerlere girmesi nasıl engellenmektedir? Yani, ortamda yeterli oksijen olduğu halde, bu oksijen akciğerlere oradan da kana ve beyne ulaşamıyorsa, soluk yolunda bir sorun var demektir. Bu sorunlar neler olabilir? Çeşitli nedenler olabilir ama ben ilkyardım açısından bilmemiz gereken en önemlilerinden bahsedeceğim: 1. Bilinci kapanan kişide dilin soluk yolunu tıkaması(yukarıda bahsettim);2. Yabancı cisim tıkanması.

22 Her ikisinde de çok basit hareketlerle hayat kurtarabiliriz, aksi halde hastaneye gidene ya da yardım gelene kadar kişi ölebilir! 1. Bilinci kapanan kişide başı geriye yatırdığımızda sorun çözülür (eğer dil gevşemiş ve soluk yolunu tıkamak üzereyse; bakınız üstteki şema). 2. Yabancı cisim tıkanması söz konusuysa, yine çok basit hareketlerle kişiyi mutlak ölümden kurtarabilirsiniz. Bu basit hareketler ihmal edildiği için her yıl binlerce çocuk boğazına (soluk borusuna )kaçan cisim, yiyecek ve içecek nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Yabancı cisim nedir? Soluk borusuna normalde sadece hava girer/girmelidir; soluk yoluna havanın dışında giren her şey zararlı ve yabancıdır. Bu yabancı nesneler (yiyecek, içecek, hatta balgam) Soluk yolunu tıkayarak oksijenin akciğere girmesini

23 engeller; ortalama 5 dakika akciğere hava girmezse beyin oksijensiz kalacağından yandaki şemada gördüğümüz sorunlar ortaya çıkar. Normalde bir şey yiyip-içtiğimizde, yutkunurken şemada görüldüğü gibi dilin alt kısmında epiglot denilen yaprak biçimindeki kapak aşağı doğru kıvrılır ve soluk yolunu kapatır yiyecek-içecek yemek borusuna girer. Ancak, bir şeyler yerken ya da içerken ani (arabada aniden sarsılmak, gülmek, korkmak, konuşmak gibi ) bir hareket söz konusu olduğunda yutkunma gerçekleşemeden yiyecek/içecek soluk borusuna kaçabilir.

24 SOLUK BORUSUNA BİR ŞEY KAÇTIĞINDA NE OLUR? 1. Kişi öksürür ve soluk borusundaki yabancı nesneyi(cismi) atmaya çalışır. Bu durumda bir şey yapmamıza gerek yoktur; bazen uyarı olsun diye hafifçe sırta (kürek kemiklerinin arasından) vurulabilir. Kişiyi gözlemek önemlidir. Bazen öksürmeye rağmen cisim dışarı atılamaz ve kişi tıkanabilir(boğulabilir. BOĞULMAK =OKSİJEN GEÇİŞİNİN OLMAMASIdır). İşte o zaman biz kahraman olabiliriz. 2. TIKANMADA NELER YAPMALIYIZ? Aşağıdaki iki özetlenmiştir. şemada yapacaklarımız

25

26 Eğer tıkanan çocuksa erişkin/yetişkin kişide (8 yaş üstü) yapılan işlemler aynen uygulanır.

27

28

29 1. Hemen kişinin yanında durulur, resimde açıklandığı ve gördüğümüz gibi beş kez sırttan vurulur. Yabancı cisim çıkmamışsa; 2. Heimlich manevrası denilen işleme geçilir.

30 Kişinin arkasına geçilir. Koltukaltlarından kollarımızı kişinin karnına doğru uzatıp elimizle göbek çukurunu buluruz. Bulduktan sonra göbek çukurunun hemen yukarısına gelecek şekilde iki elimizi birbirine kenetleriz. Başparmak karın boşluğuna gelecek. İçe yukarı doğru beş kez darbe yaparız. Burada dikkat etmemiz gereken husus: bu işlemi yapmamızın amacı diyaframı yukarı iterek akciğere basınç yapmaktır. Bu basınç akciğerin içinde havayı yukarı ittireceğinden, hava dışarı çıkacaktır, dışarı çıkarken de yabancı cismi ağza doğru sürükler. Yani, içe yukarı derken diyaframı yukarı kaldıracak kadar, içe ve yukarı olmalıdır.

31 Yabancı cisim çıkana kadar beş sırttan vurma beş karından itme işlemlerini tekrarlayabilirsiniz. Yabancı cisim çıkmadı ve tıkanma nedeniyle kişi bilincini kaybetti diyelim. Hemen kişiyi sırt üstü yatırırsınız, yanınızda başka birisi varsa bu arada o 112 yi arar. Kimse yoksa sırt üstü yatırdınız ağız içine şöyle bir bakın tıkayan bir şey görünüyorsa çıkarın, başını geriye doğru yatırın ve 112 yi arayın. Temel yaşam desteği(tyd) eğitimi almış birisi varsa hemen, TYD uygulayabilir. EĞER TIKANAN KİŞİ HAMİLE YA DA ÇOK ŞİŞMANSA NE YAPALIM? Bu kişilerde farklı olarak elimizi göbeğin yukarısında değil göğüs kemiğinin tam ortasında birleştiriyoruz. Beş kez sırttan vurma beş kez göğüsten içe doğru baskı(amaç akciğerleri sıkıştırmak).

32 UNUTMAYIN: Bu bahsettiğim uygulamalar hem çok basit hem de hayat kurtarıcıdır. İlkyardımın hiçbir uygulamasında hayat kurtarmak bu kadar kolay değildir. Özellikle bebek uygulaması için oyuncak bebeklerde deneme yapabilirsiniz. Ya da yetişkinler birbirleri üzerinde gerçekte olacağından daha hafif baskılar uygulayarak deneme yapıp uygulamaların aklınızda kalmasını sağlayabilirsiniz. Başa Dön HİPERVENTİLASYON/AŞIRI SOLUNUM YAPMA İLKYARDIM: Böyle isteri krizinde olan, hızlı ve derin nefes alan bir kişiyle(genellikle gençlerde veya kadınlarda olur) karşılaşırsanız hemen bir deliksiz naylon poşet/torba ya da kese kâğıdı bulup kişinin bunu ağzını burnunu içine alacak şekilde yüzüne dayayıp nefes alıp vermesini sağlayın. Torbaya nefes verip aynı havayı tekrar soluduğunda karbondioksit soluyacak ve kandaki oksijen/karbondioksit oranı dengelenecektir. Bir süre sonra kişi kendini iyi hisseder. Hissetmezse hastaneye götürmekte yarar var. Başa Dön

33 KANAMA VE İLKYARDIM KANAMA NEDİR? Bu soruyu yanıtlamak için yine ilkyardıma giriş konusuna dönelim. Hani şu bedenimizi apartmana benzettiğimiz konuya Ne demiştik? (aşağıya aynen aldım) Bu apartmanın;

34 Temiz su tesisatı ATARDAMAR(ARTER), kirli/atık su tesisatı TOPLARDAMAR(VEN), elektrik tesisatı SİNİR SİSTEMİ, elektrik donanımının bulunduğu oda da BEYİN olsun. Vücudumuzdaki bu sabit kan miktarı (ortalama bir genç yetişkinde 6 litre olduğu varsayılıyor) azalmaya eğilimlidir. Terlediğimizde, nefes alıp-verdiğimizde, böbreklerdeki atıkların idrar olarak atılmasıyla bu 6 litrelik miktar azalır. Bu eksikliği fark eden vücut susama mekanizmasını devreye sokar. İhtiyacımızı karşılamak için su içeriz ya da sulu yemekler tüketiriz. Demek ki kirli olsun temiz olsun sular boruların içinde dolaşmaktadır. Diyelim ki bir gün mutfakta ki su borunuz delindi; deliğin büyük ya da küçük oluşuna göre suyun nasıl fışkırdığını hatırlayın. İşte vücudumuzdaki damarlarda bulunan kanın herhangi bir yaralanma nedeniyle damarın yırtılması/kesilmesi sonucu damardan dışarı fışkırması/akması KANAMAdır. Kanın akışını gözümüzle görebiliyorsak buna DIŞ KANAMA denilir. Eğer kanamayı gözle göremiyorsak buna İÇ KANAMA denir. Yine evden örnek verelim: alt kattaki komşunuz banyosunun tavanının ıslak olduğunu söyledi oysa sizin görünürde patlak borunuz yok. Tamirciyi çağırdınız, fayanslar kırıldığında duvarın ıslak olduğunu, sonra bir borunun çürüyüp delindiğini suyun buradan aktığını gördünüz. İşte bu gözle görülmeyen ama bazı belirtiler(duvarların ıslanması) ile kendini gösteren bir boru patlamasıdır. Vücudumuzdaki damarlardan biri herhangi bir hasar sonucu zarar görüp yırtıldığında; vücudun içine doğru kanadığında gözle göremeyiz ama belirtileri sayesinde fark edebiliriz. Hele ki vücudun maruz kaldığı vurma, çarpma, darbe söz konusuysa; ya da kişide kalp-damar hastalığı, yüksek tansiyon(=kan basıncı) varsa Belirtiler, kanın azalması ile ilgili bedende ortaya çıkan sorunlardır. Kanama belirtileri nelerdir? Yine apartmanımıza dönelim. Diyelim ki sular kesik ve depodan kullanıyoruz. Aynen vücudumuzdaki sabit kan miktarı gibi depodaki suyun miktarı da sabittir. Boru patladığında depodaki su ne olur? Azalır! Bu durumda yıkanacak kadar suyunuz kalmaz, çamaşır da yıkayamazsınız, azaldığı için hemen biter.

35 Bedenimizde bir kanama olduğunda neler olur dersiniz? 20 yaşında, 170 cm boyunda, 70 kg ağırlığında bir delikanlıyı ele alalım, ortalama 6-7 litre civarında kanı vardır. Herhangi bir hastalığı yok, havanın da terletmediğini/üşütmediğini varsayarak oluşabilecek kanamaları inceleyelim: 1) Parmağını bıçakla 1-2 cm derinlikte kesti. Damarlar ince olduğu sürece hiçbir şey olmaz. Evdeki borumuz patladığında hemen borunun delik kısmına bastırdığımız gibi, kanayan yerin üzerine diğer elinin parmakları ile bastırdığında kısa sürede kanama durur. 2) Kolunun kesildiğini düşünelim önkolu ise, 1-2 cm kesi oldu ve damara denk geldiyse deriye yakın olduğundan toplardamarlar kesilebilir; parmağa göre kısa sürede biraz daha fazla kanar yine kanayan yerin üstüne hemen bastırıldığında kanama kısa sürede durur. Eğer yaralanma 4-5 cm derinlikte ise atardamarlar kesilebilir ve fışkırarak kanar. Atardamar kesildiğinde yine kanayan damarın üzerine bastırmak gerekir. Ancak bu sefer daha uzun süre bastırmak önemlidir çünkü atardamar fışkırarak kanadığı için pıhtılaşma süresi uzar. Bu anlatılanlardan ulaşacağımız sonuç: eğer kanayan damar toplardamar ise kanama daha yavaştır; ancak damarın çapı büyüdükçe aynı sürede kanayan miktar artar. Toplardamarlar deriye daha yakın olduklarından kesiklerde genellikle ilk önce onlar kanar. Atardamarlar biraz daha korunaklıdır yani derindedir ancak derin kesiklerde fışkırarak kanadıklarından kısa sürede yine damarın çapına göre fazla kan kaybı olabilir. Çünkü, vücudun her yerine ulaşabilmesi için kalp atardamarlardaki kanı yüksek tazyikle pompalar. Oysa toplardamarda böyle bir tazyik yoktur. Çok meraklıysanız başka bir bilgi: atardamar kanı parlak kırmızı iken toplardamar kanı daha koyu renklidir. Aslında bu bilgiler çok önemli değildir. Önemli olan kanama varsa en kısa zamanda vücuttaki miktarın azalmaması için kanayan damara baskı yapılarak kanamanın durdurulmasıdır.

36 Kanamanın belirtilerine geçmeden kanın ne işe yaradığını bir hatırlayalım: Kan başımızdaki saç telinden ayak parmağımızdaki tırnağımıza kadar vücudumuzdaki bütün hücrelere gider. Bu hücrelere şeker, oksijen, ve diğer gerekli elementleri taşır. Getirdiklerini hücreye bırakırken hücreden çıkarken atıkları alırlar; yani hücreye girerken atardamardır çıktığında ise toplardamar olur. Bir hücreye kan gitmezse hücre bir süre sonra ölür. Oksijenin ve şekerin en çok ihtiyaç duyulduğu organ beyindir. Hatırlarsanız 5 dakika oksijen olmazsa beynin çalışması aksıyor 10 dakika sonra ise beyin hücresi ölmeye başlıyordu. Demek ki beyin hücreleri sadece oksijensiz kaldığında ölmüyor, oksijeni ve şekeri taşıyan kan olmazsa beyin yine ölüyor. Patlak bir boru nasıl depodaki suyu saatler içinde boşaltırsa, kanama da vücuttaki kanın boşalmasına neden olur. Azalan her miktar önce beyni, kalbi sonra böbrekleri iflas ettirir. O halde bir kanama varsa ilk hedefimiz akan kanın durmasını sağlamak olmalıdır. DİKKAT: Hemofili denilen kanı pıhtılaşmayan kişilerde kanamayı durdurmak ve en kısa zamanda hastaneye götürmek sağlıklı bir insandan daha önemlidir. Ne yaparsanız yapın kanamayı durduramazsınız. Hastane tedavisi şarttır. KANAMA BELİRTİLERİ: Vücudumuzdaki kan azaldıkça kalbimiz hızlı çarpmaya başlar, amacı beyni kansız bırakmamaktır. Nefes alış verişimiz hızlanır, çünkü pompalanan kan miktarı kanama nedeniyle azaldığından beyne yeterli oksijen sağlamak için akciğerler hızlı çalışmaya başlar. Derimizin-dudaklarımızın-tırnaklarımızın hafif kırmızımsı rengini veren deri altındaki damarlarda dolaşan kandır. Kanama arttığında beyin kendini beslemek için derideki kanı içeri doğru çeker, derideki damarlarda dolaşan kan azalır, bu durumda ilk önce dudakların rengi soluklaşmaya/morarmaya başlar,

37 kanama devam ederse tırnaklarda, daha sonra kulak memesi ve burun ucunda morarma başlar. Deri azalan kan dolaşımı nedeniyle soğur, kişi üşümeye başlar. Kanama artar ve beyin çok etkilenirse kişinin bilinci bozulmaya başlar daha sonra da bilinç kaybı olur. Bu belirtiler kanayan damarın cinsi ve çapına göre birkaç dakikada da ortaya çıkabildiği gibi birkaç saat sonra da görülebilir Kan kaybı yavaşsa belirtiler de yavaş yavaş belirir. Çünkü kalp ve beyin belirli miktara kadar kansız kalmaya tahammül gösterebilir ve dengesini korur, tahammül sınırı aşıldığında ise artık iflas ederler; sırasıyla şok, koma ve ölüm gelişir. Eğer kanama kısa sürede (birkaç dakikada) büyük miktarda olursa (vücuttaki kanın %10 ndan fazlası) beyin ve kalp bu ani kayba tahammül edemez yani yavaş kanamadaki dengeleme sistemlerini devreye sokamaz ve şok oluşur. Eğer ciddi bir kaza sonucu oluşan iç ya da dış kanama söz konusuysa şok gelişir: belirtilerin tümü bir anda görülür. Sanırım buraya kadar anlattıklarımla, kanamayı durdurmanın ne kadar önemli olduğunu ifade edebilmişimdir. Şimdi gelelim kanamanın nasıl durdurulması gerektiğini anlatan klasik bilgilere: 1. Kanayan damarın üzerine bastırmak 2. Basınçlı sargı uygulamak 3. Yükseğe kaldırmak 4. Turnike uygulamak

38 5. Atellemek/kırık kemiği desteklemek 1. KANAYAN DAMARIN ÜZERİNE BASTIRMAK Kanayan damara durumu uygunsa yaralanan kişi kendisi bastırabilir. DİKKAT: Eğer yaralı kendisi bastıracak durumda değilse siz yardımcı olacaksanız ve elinizde açık yara, taze kabuk bağlamış yara ya da çizik varsa mümkün olduğunca yaralının kanına dokunmayacak şekilde bastırın (karşımızdaki kişide kanla bulaşan bir hastalık ihtimaline karşı). Bunun için: 1) yaralının giysisinden yararlanabilirsiniz; ceketin/gömleğin/pantolonun/kravatın/atkının/fanilanın ucuyla bastırabilirsiniz, 2) her yerde plastik torba ve poşet bulunur; bunu elinize geçirerek bastırabilirsiniz, 3) ilkyardım çantanızda eldiven varsa onu giyerek bastırabilirsiniz.

39 2. BASINÇLI SARGI Yaralıya daha fazla yardımcı olmak ve zamandan kazanmak için elimizle bastırmanın yerini tutacak bir yöntemdir. Kanayan damara basınç yapacak ve yarayı kapatacak bir sargı yapılır. Elbette ki bu sargı baş, kol ve bacaklardaki kanamalarda uygulanabilir. Vücuttaki kanamada ne yazık ki elle basınç yapmaya devam etmek zorundasınız. 1) Kanayan yaraya kesinlikle pamuk koymayın! Gazlı bezi yaranın üzerine koyduktan sonra üzerine gazlı bezin arasına pamuk koyarak sarın. Gazlı beze ve sargı bezine ulaşma imkanınız yoksa en iyi yara kapatma malzemesi yaralının kendi fanilası/gömleği vs dir. Kravat,

40 şal, eşarp ise en güzel sargı malzemesidir. 2)Kanama fazlaysa ve sargıdan dışarı çıkarsa üzerine ikinci bir malzeme koyun. Sakın ola ki bir önceki gazlı bezi/yarayı kapattığınız malzemeyi atmayın. Çünkü onu kaldırırken oluşmuş pıhtıyı da kaldırır kanamayı artırırsınız. 3. YÜKSEĞE KALDIRMAK Bu adım yalnız başına kanama durdurmaz!!! Baskı ya da sargı uygulanmış kanamada kanamayı durdurmaya yardımcı olur. İlkyardım eğitimlerinde en kızdığım bilgilerden biri yakındaki atardamara baskı uygulamak, ikincisi ise kolu tavana değecek gibi yükseğe kaldırmaktır. O nedenle bunları anlatmam. Yükseğe kaldırmanın mantığı: elinizde bir kanama varsa ve elinizi aşağı doğru sarkıtırsanız, kalp kendi seviyesinden aşağı doğru yer çekimi nedeniyle daha güçlü pompaladığı için kanama artar. O nedenle kanayan bölge kalp seviyesinden aşağıda olmamalıdır. Kollar ve baş için bu kolay ama vücuttaki ve bacaktaki kanamada ne olacak onu hiç söylemezler. Üstelik kanayan/yaralı kol tavana değecekmiş gibi kaldırıldığında yorulup daha çok strese neden olacaktır. O halde ne yapmalıyız? Çok basit, tek kural: kanayan bölge kalp seviyesinden aşağıda olmamalıdır. Baştaki kanamalı yarada bilinci yerindeyse kişi oturtulur. Elde/kolda ise dirsekten bükülüp boyna askı yapılarak kalp hizasında tutulması sağlanır. Eğer üst koldaysa kişi yatırılır ve kolun altına yastık konur. Vücuttaki kanamada kişi sırtüstü yatırılır (kanama sırtta ise, sırt üstü yattığında basınç oluşacağı için daha uygundur). Bacaklara gelince: üst bacaktaki kanamalarda kişinin sırt üstü yatması daha uygundur, ayak ve diz altında ise kişinin durumu iyiyse oturabilir ancak ayağını sarkıtmayıp (sandalye/tabure gibi bir destek üzerine) uzatmalıdır.

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 1) Aşağıdaki durumlardan hangisinde turnike uygulanır? a) Çok sayıda yararı varsa ilkyardımcı tek ise b) Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KANAMALARDA İLKYARDIM BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Kanama

Detaylı

Dr. Armağan EREN 18 Ocak 2013

Dr. Armağan EREN 18 Ocak 2013 Dr. Armağan EREN 18 Ocak 2013 İlk önemli bilgi Kaza ölümlerinin %10 u ilk 5 dakika içinde, %54 ü ilk yarım saat içinde meydana gelmektedir. Yani; Kaza yerinde İlk 5 dakika içerisinde uygulanacak Etkili

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-2

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-2 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-2 1) Aşağıdakilerden hangisi kafatası ve omurga yaralanması nedenlerinden değildir? a) Spor ve iş kazaları b) Şeker hastalığı c) Otomobil kazaları d) Yıkıntı

Detaylı

İLKYARDIM. www.hiasd.org

İLKYARDIM. www.hiasd.org İLKYARDIM www.hiasd.org Misyon & Vizyon Plan İlkyardım tanımı İlkyardım malzemeleri Haberleşme Kırık-çıkık Kanama Yanık Sara Hayvan dostlarımız Zehirlenme Duman zehirlenmesi Elektrik çarpması Kalp krizi

Detaylı

Yaralanmalar. Bölüm 5

Yaralanmalar. Bölüm 5 Yaralanmalar Bölüm 5 Kapsam: Yara nedir? Kaç çeşit yara vardır? Yaraların ortak belirtileri nelerdir? Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ciddi yaralanmalar nelerdir? Ciddi yaralanmalarda ilkyardım

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Mart 2014 BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM KANAMA NEDİR? Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ I. İLKYARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...3 A. İLKYARDIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR...3 1. İlkyardımın Tanımı...3 2. Acil Tedavinin Tanımı...3 3. İlkyardım ve

Detaylı

KANAMALARDA İLKYARDIM

KANAMALARDA İLKYARDIM KANAMALARDA LKYARDIM Kanama Nedir? Damar bütünlüğünün bozulması ile kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına doğru) akmasıdır. Kanamanın ciddiyeti aşağıdaki durumlara bağlıdır: 1- Kanamanın hızına

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VIII BOĞULMALARDA İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VIII BOĞULMALARDA İLKYARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN OKULLARI Haziran 2014 BÖLÜM VIII BOĞULMALARDA İLKYARDIM BOĞULMA NEDİR? Boğulma, vücuttaki dokulara yeterli oksijen gitmemesi sonucu dokularda bozulma meydana

Detaylı

Editörler. Doç.Dr.Hicran Yıldız & Dr.Emine Çatal İLK YARDIM

Editörler. Doç.Dr.Hicran Yıldız & Dr.Emine Çatal İLK YARDIM Editörler Doç.Dr.Hicran Yıldız & Dr.Emine Çatal İLK YARDIM Yazarlar Prof. Dr. Sakine Boyraz Doç.Dr.Hicran Yıldız Doç.Dr.Neriman Akansel Yrd.Doç.Dr. Evrim Çelebi Yrd.Doç.Dr. Funda Çetinkaya Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

3.ÜNĠTE TEMEL YAġAM DESTEĞĠ

3.ÜNĠTE TEMEL YAġAM DESTEĞĠ 3.ÜNĠTE TEMEL YAġAM DESTEĞĠ 1. Bilinci kapalı olan hastaya, solunum yolunu açmak için ilkyardımcı hangi müdahaleyi yapmalıdır? A) Hasta oturtularak oksijen verilir. B) Hasta yan yatırılır. C) Hastaya koma

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM III TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM III TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Ocak 2014 SOLUNUM ve KALP DURMASI NEDİR? BÖLÜM III TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Solunum durması: Solunum hareketleri durunca, vücuda yaşamak için

Detaylı

BOĞULMALAR. Suda boğulmalar özellikle yaz aylarında çok fazla görülen kaza ile ölüm nedenlerindendir.

BOĞULMALAR. Suda boğulmalar özellikle yaz aylarında çok fazla görülen kaza ile ölüm nedenlerindendir. 1 BOĞULMALAR A- SUDA BOĞULMALAR Suda boğulmalar özellikle yaz aylarında çok fazla görülen kaza ile ölüm nedenlerindendir. Su ile temasta olan kişi havaya göre çok daha fazla ve hızlı olarak ısı kaybeder.

Detaylı

KANAMA. Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar. dıģına (vücut içine veya dıģına doğru) boģalmasıdır.

KANAMA. Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar. dıģına (vücut içine veya dıģına doğru) boģalmasıdır. KANAMALAR KANAMA Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dıģına (vücut içine veya dıģına doğru) boģalmasıdır. KANAMANIN CĠDDĠYETĠNĠ BELĠRLEYEN DURUMLAR Kanamanın ciddiyetini belirleyen durumlar

Detaylı

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1 İÇİNDEKİLER Bölüm I: İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1 A. İLK YARDIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR...1 1. İlk Yardım ve Acil Bakımın Özellikleri...2 B. KORUMA...12 1. Olay Yerinin Değerlendirilmesi...12 2. Olay

Detaylı

İLKYARDIM EĞİTİMİN AMACI

İLKYARDIM EĞİTİMİN AMACI İLKYARDIM EĞİTİMİN AMACI Günümüzde ilk yardım gerektiren bir durum ile karşılaşan herkes, hangi durumlarda ne yapması ya da yapmaması gerektiğini bilmelidir. İlk yardımın yaygınlaşması ve standartlarının

Detaylı

Solunum ve Kalp Durması Nedir?

Solunum ve Kalp Durması Nedir? TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunum ile hasta

Detaylı

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunum ile hasta

Detaylı

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık Nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden oluşabilir. Yaşlılık ile birlikte kendiliğinden kırık oluşma riski

Detaylı

Yaralanmalarda Ve Göze, Kulağa, Buruna Yabancı Cisim Kaçmalarında İlk Yardım

Yaralanmalarda Ve Göze, Kulağa, Buruna Yabancı Cisim Kaçmalarında İlk Yardım Yaralanmalarda Ve Göze, Kulağa, Buruna Yabancı Cisim Kaçmalarında İlk Yardım Yara Nedir? Bir travma sonucu deri ya da mukoza bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN OKULLARI Mayıs 2014 BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Kırık nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden

Detaylı

Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum Durması: Kalp Durması: Temel YaĢam Desteği Nedir? ilaçsız 112 112 Hayat Kurtarma Zinciri Nedir?

Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum Durması: Kalp Durması: Temel YaĢam Desteği Nedir? ilaçsız 112 112 Hayat Kurtarma Zinciri Nedir? Temel Yaşam Desteği Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum Durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun, yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunuma başlanmaz

Detaylı

İLK YARDIM SUNUSU. HAZIRLAYAN Mustafa KILIÇ

İLK YARDIM SUNUSU. HAZIRLAYAN Mustafa KILIÇ İLK YARDIM SUNUSU HAZIRLAYAN Mustafa KILIÇ İLK YARDIM Herhangi bir kaza yada tehlike durumunda, sağlık görevlileri gelinceye kadar durumun daha kötüye gitmesini önlemek amacıyla yapılan ilaçsız ilk müdahaleye

Detaylı

1-Kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olunur,

1-Kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olunur, YETİŞKİNLERDE DIŞ KALP MASAJI VE YAPAY SOLUNUMUN BİRLİKTE UYGULANMASI 1-Kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olunur, 2- Hasta/yaralının omuzlarına dokunup iyi misiniz? diye sorularak bilinci

Detaylı

1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM. Fen ve Teknoloji-4.sınıf

1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM. Fen ve Teknoloji-4.sınıf 1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM Fen ve Teknoloji-4.sınıf A. DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İSKELET Kemiklerden oluşan ve eklemlerle bağlanan, vücudumuzun dik durmasını ve hareket etmesini sağlayan yapıya

Detaylı

BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI

BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI Yrd. Doç.Dr. Vesile ŞENOL Tıbbi Hizmetler ve Teknikler Böl. Bşk Paramedik Program Koordinatörü E.Ü. H.B.S.H.M.Y.O 1 Bilinç Bozukluğu/Bilinç Kaybı Beynin normal

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

3.TEMEL YAŞAM DESTEĞİ NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ SMYO İLKYARDIM

3.TEMEL YAŞAM DESTEĞİ NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ SMYO İLKYARDIM 3.TEMEL YAŞAM DESTEĞİ NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ SMYO İLKYARDIM ÖĞRT.GRV.HÜLYA ER 30.10.2015 1 TYD Solunum ve kalp durması nedir? Temel yaşam desteği nedir? Hava yolunu açmak için baş çene pozisyonu nasıl

Detaylı

Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü

Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü 18 EYLÜL 2014 1 GENEL MÜDÜRLÜĞÜMÜZE BAĞLI FAALİYETTE BULUNAN KURUMLAR Özel Okullar Okul öncesi İlkokul Ortaokul Lise MTSK (3.437) Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Detaylı

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU TIBBİ DÖKÜMANTASYON VE SEKRETERLİK PROGRAMI

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU TIBBİ DÖKÜMANTASYON VE SEKRETERLİK PROGRAMI T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU TIBBİ DÖKÜMANTASYON VE SEKRETERLİK PROGRAMI 2013-14 Bahar Yarıyılı Dersin adı: İLK YARDIM Dersin Kodu: TDS 108 Dersin Şubesi: ALT AKTS Kredisi: 4 1. yıl 2. yarıyıl Zorunlu

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

YARALANMALARDA İLKYARDIM

YARALANMALARDA İLKYARDIM YARALANMALARDA İLKYARDIM Deri bütünlüğünün bozulması neticesinde yaralanma oluşur. Kanamalar görülebilir Çarpma, vurma, düşme, kesme vb. durumlarda deri bütünlüğü bozulduğu gibi deri altı dokular da yaralanabilir.

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I Sağlık Bülteni ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Kasım 2013 İLK YARDIM BÖLÜM I Hayatımız boyunca çeşitli nedenlerle yaralanmalar veya hastalıklarla karşılaşmamız kaçınılmazdır. Yaşamımızın çeşitli

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

İNSAN VÜCUDU Hücre: İnsan vücudunun en küçük yapı taşına hücre denir. Hücrenin beslenmesinde hücre zarı yardımcı olur. İnsan Yapısı: Hücreler birleşerek dokuları,dokular birleşerek organları, organlar

Detaylı

İLKYARDIMCININ İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLMESİ GEREKENLER

İLKYARDIMCININ İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLMESİ GEREKENLER V İÇİNDEKİLER BÖLÜM I İLKYARDIM KONUSUNDA GENEL BİLGİLER İlkyardımın tanımı 3 İlkyardımın öncelikleri 5 İlkyardımda temel uygulamalar 8 Kaza ortamının değerlendirilmesi 18 Yaralı ve hastaların muayenesi,

Detaylı

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ. Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D.

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ. Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D. TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D. AMAÇ Hastane dışında gelişen kardiyo-pulmoner arrest durumunda TYD ilkelerini bilmek. Recovery (iyileşme) pozisyonunu

Detaylı

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRıZINDE ILK MÜDAHALE Kalp krizi tıbbi bir acil durumdur. Erken tanı ve hızlı tedavi oldukça hayati

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir?

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 4. SINIF 1. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 3. Soru 2: Uzunlukları ve şekilleri farklı kemiklerin bir araya gelmesi ile

Detaylı

Kanama Ve Şokta İlk Yardım

Kanama Ve Şokta İlk Yardım Kanama Ve Şokta İlk Yardım Kanama Nedir? Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına) doğru akmasıdır. Kanamanın ciddiyeti aşağıdaki durumlara bağlıdır: Kanamanın

Detaylı

A) B) C) D) 2. yanlış olan A) B) C) D) 3. uygulanmaz A) B) C) D) 4. A) B) C) D) 5. A) B) C) D) 6. A) B) C) D) 7. A) B) C) D) 8.

A) B) C) D) 2. yanlış olan A) B) C) D) 3. uygulanmaz A) B) C) D) 4. A) B) C) D) 5. A) B) C) D) 6. A) B) C) D) 7. A) B) C) D) 8. 1. Olay yerinde, hastanın durumunun daha da kötüleşmesini engellemek amacıyla ilaçsız olarak yapılan müdahaleye ne isim verilir? A) Acil tedavi. B) Đleri yaşam desteği. C) Đlkyardım D) Acil müdahale. 2.

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

KANAMA VE ŞOKTA İLK YARDIM

KANAMA VE ŞOKTA İLK YARDIM KANAMA VE ŞOKTA İLK YARDIM AMAÇ Kanama ve şokta ilk yardım konusunda bilgi, tutum ve beceri kazandırmak. HEDEFLER-1 Kanamanın tanımını ve çeşitlerini söyleyebilme, Dış kanamanın tanımını ve çeşitlerini

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-5

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-5 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-5 1) Trafik kazası geçiren bir yaralıda burun ve kulaktan kan veya açık renkli bir sıvı gelmesi bize neyi düşündürmelidir? a) Kafatası ve omurga yaralanması

Detaylı

KANAMALARDA İLK YARDIM

KANAMALARDA İLK YARDIM KANAMALARDA İLK YARDIM Dr. Recep GÜLOĞLU İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi AD, Acil Cerrahi Servisi İLK YARDIM & TEMEL YAŞAM DESTEĞİ; Olay yerinde, Olay yerinde bulunan kişilerce,

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN İLK YARDIM EĞİTİMİNİN ÖNEMİ. Dr.Alpaslan Türkkan

TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN İLK YARDIM EĞİTİMİNİN ÖNEMİ. Dr.Alpaslan Türkkan TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN İLK YARDIM EĞİTİMİNİN ÖNEMİ Dr.Alpaslan Türkkan İlkyardım Hastalık ya da kaza ile sağlığı tehlikeye girmiş kişi ya da kişilere; Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak, Yaralının durumunun

Detaylı

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı ALAN ALT ALAN KODU. (Özel)

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı ALAN ALT ALAN KODU. (Özel) T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Mesleki Gelişim Programı ALAN ALT ALAN KODU Yönetim Bilimleri Ġdari Ġşler (Özel) 4.02.02.0.09. ETKĠNLĠĞĠN ADI İş Sağlığı ve

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

ACİL TIP TEKNİSYENİ A- GÖREVLER

ACİL TIP TEKNİSYENİ A- GÖREVLER ACİL TIP TEKNİSYENİ TANIM Kaza, yangın gibi felaketler sonucunda yaralananlarla, kalp krizi, felç, solunum yetersizliği gibi nedenlerle hastalanan insanlara iyileştirici yönde ilk müdahaleyi yapan kişidir.

Detaylı

Bilinç Bozukluğu/Bilinç Kaybı Nedir? (bilinç bozukluğu) (bilinç kaybı) Bayılma (Senkop): Koma: Bilinç Kaybı Nedenleri Nelerdir?

Bilinç Bozukluğu/Bilinç Kaybı Nedir? (bilinç bozukluğu) (bilinç kaybı) Bayılma (Senkop): Koma: Bilinç Kaybı Nedenleri Nelerdir? Bilinç Bozukluklarında Kan Şekeri Düşmesinde Ve Göğüs Ağrısında Hastaya/Yaralıya Yaklaşım Bilinç Bozukluğu/Bilinç Kaybı Nedir? Beynin normal faaliyetlerindeki bir aksama nedeni ile uyku halinden başlayarak

Detaylı

BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM Bilinç bozukluğu/ bilinç kaybı nedir? Beynin normal faaliyetlerindeki bir aksama nedeni ile uyku halinden başlayarak (=bilinç bozukluğu),, hiçbir uyarıya cevap vermeme

Detaylı

SICAK ÇARPMASI ELEKTRİK-YILDIRIM ÇARPMASI. Dr. Mehmet TUĞRUL İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji AD.

SICAK ÇARPMASI ELEKTRİK-YILDIRIM ÇARPMASI. Dr. Mehmet TUĞRUL İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji AD. SICAK ÇARPMASI ELEKTRİK-YILDIRIM ÇARPMASI Dr. Mehmet TUĞRUL İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji AD. SICAK BİTKİNLİĞİ-Etyoloji Sıcak ve nemli havaya uzun süre maruz kalma Yaşlı, çocuk Bilinçsiz diyet

Detaylı

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1 Kod: ISG_TGE_10 GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Isının Vücut Üzerindeki Olumsuz Etkileri konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin CD

Detaylı

İLKYARDIM SINAV SORULARI -1

İLKYARDIM SINAV SORULARI -1 İLKYARDIM SINAV SORULARI -1 SORU- 1--Aşağıdaki durumlardan hangisinde turnike uygulanır? a) ilkyardımcı tek ise ve çok sayıda yaralı varsa b) Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa c)

Detaylı

Anjiyografi Bilgilendirme Formu

Anjiyografi Bilgilendirme Formu Anjiyografi Bilgilendirme Formu BR.HLİ.082 Koroner anjiyografi nedir? Koroner anjiyografi, özel bir kamera ile kalbinizin atar damarlarının röntgen film çekimi ile incelenmesidir. İşleminiz kateter laboratuvarında

Detaylı

1-GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ

1-GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ 1-GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ Ne zaman değil 2 Nerede değil 3 Her zaman ve her yerde Herkes için ilkyardım 4 İLKYARDIM HAYAT KURTARIR TÜM KAZALARDA ÖLÜMLERİN YÜZDE 10 U İLK BEŞ DAKİKADA, YÜZDE 50 Sİ İLK

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ İLK YARDIM EĞİTİM MERKEZİ SERTİFİKALI TEMEL İLK YARDIM EĞİTİMİ

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ İLK YARDIM EĞİTİM MERKEZİ SERTİFİKALI TEMEL İLK YARDIM EĞİTİMİ İstanbul Üniversitesi bünyesinde İstanbul Tıp Fakültesi İlk Yardım Eğitim Merkezi olarak faaliyet göstermemiz, T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün 27/01/2010 tarih ve 2545

Detaylı

[HURT RAPORU ÜZERİNDEN TAVSİYELER]

[HURT RAPORU ÜZERİNDEN TAVSİYELER] İZMOK 2012 İZMOK Eğitim Birimi Tarafından Hazırlanmıştır [HURT RAPORU ÜZERİNDEN TAVSİYELER] Bu sunum motosikletlerin karıştığı trafik kazalarının değerlendirilmesi ve dikkat edilecek noktaları öne çıkarması

Detaylı

KANAMALAR VE ŞOK İLKYARDIM

KANAMALAR VE ŞOK İLKYARDIM KANAMALAR VE ŞOK İLKYARDIM Kanama nedir? Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına doğru) doğru akmasıdır. Kanamanın ciddiyeti aşağıdaki durumlara bağlıdır: Kanamanın

Detaylı

9. Sigarayı bırakma zamanı

9. Sigarayı bırakma zamanı 9. Sigarayı bırakma zamanı 1 9. Sigarayı bırakma zamanı Dünyada 8 saniyede 1 can alan, yılda 4 milyon kişinin ölümüne neden olan, dünyada her 10 erişkinden birinin ölüm nedeni sayılan sigarayı bırakmak

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı!

9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı! 9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı! Doktor Haklan bey, sabah muayenesine yetişmek üzere hızla hastaneye doğru yürüyordu. Cep telefonu çaldı, arayan hemşire Ayten hanımdı.

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

Diyabet ve göz sorunları

Diyabet ve göz sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 08 Diyabet ve göz sorunları Diyabet

Detaylı

DEPREME HAZIRLANIYORUZ KORKMUYORUZ

DEPREME HAZIRLANIYORUZ KORKMUYORUZ DEPREME HAZIRLANIYORUZ KORKMUYORUZ DEPREM NEDİR? Dünyamızın yüzeyi yap-boz şeklindeki büyük parçalardan oluşan bir kabukla kaplıdır. Bu parçalar her zaman hareketlidir. Birbirlerini itmeleri ya da birbirlerine

Detaylı

HİPERTANSİYON VE İLAÇLAR

HİPERTANSİYON VE İLAÇLAR HİPERTANSİYON VE İLAÇLAR Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Hedef kan basıncı değerlerine ulaşmak için başarılı bir tedaviye gerek vardır. Başarılı tedavi 2 kısımdan oluşur: 1.Yaşam düzeninin değiştirilmesi 2.İlaç

Detaylı

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi,

Detaylı

4-KANAMALARDA İLKYARDIM

4-KANAMALARDA İLKYARDIM 4-KANAMALARDA İLKYARDIM KANAMA NEDİR? Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına doğru) doğru akmasıdır. Kanamanın ciddiyeti aşağıdaki durumlara bağlıdır: Kanamanın

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

İKAZ VE ALARM Sivil Savunma Genel Müdürlüğünce yurt çapında kurulmuş bulunan İkaz ve Alarm Sistemlerinin amacı, düşman saldırısını önceden haber

İKAZ VE ALARM Sivil Savunma Genel Müdürlüğünce yurt çapında kurulmuş bulunan İkaz ve Alarm Sistemlerinin amacı, düşman saldırısını önceden haber İKAZ VE ALARM İKAZ VE ALARM Sivil Savunma Genel Müdürlüğünce yurt çapında kurulmuş bulunan İkaz ve Alarm Sistemlerinin amacı, düşman saldırısını önceden haber almak ve tehlikeye karşı halkı uyararak bir

Detaylı

ĠLKÖĞRETĠM VE ORTA ÖĞRETĠM OKULLARI ĠÇĠN SĠVĠL SAVUNMA KULÜBÜ. YILLIK ÇALIġMA PROGRAMI

ĠLKÖĞRETĠM VE ORTA ÖĞRETĠM OKULLARI ĠÇĠN SĠVĠL SAVUNMA KULÜBÜ. YILLIK ÇALIġMA PROGRAMI T.C. BURSA VALĠLĠĞĠ Ġl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ĠLKÖĞRETĠM VE ORTA ÖĞRETĠM OKULLARI ĠÇĠN SĠVĠL SAVUNMA KULÜBÜ YILLIK ÇALIġMA PROGRAMI BURSA AYLAR 1. Okul Sivil Savunma Kulübü tanıģma toplantısı 2.

Detaylı

PARAMEDİĞİN GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI

PARAMEDİĞİN GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI PARAMEDİĞİN GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI 1)Acil araç kullanma tekniklerini ve trafik kurallarını bilmek ve en az B sınıfı sürücü ehliyetine sahip olmak, 2) Kendisini ve hastaları olası kazalardan korumak

Detaylı

Prof Dr Candan Gürses İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji AD. 08 Mayıs 2014 Şişli Hamidiye Etfal Hastanesi

Prof Dr Candan Gürses İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji AD. 08 Mayıs 2014 Şişli Hamidiye Etfal Hastanesi Prof Dr Candan Gürses İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji AD 08 Mayıs 2014 Şişli Hamidiye Etfal Hastanesi YANLIŞ İNANIŞLAR: Epilepsisi (sarası) hastalar Cinli, Perili DEĞİLDİR Akıl hastası

Detaylı

Travma. Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır.

Travma. Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır. Doç. Dr. Onur POLAT Travma Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır. 2 Altın Saat Ölümlerin yaklaşık %30 u ilk birkaç saat içinde

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-4

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-4 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-4 1) İlkyardımla ilgili yazılanlardan doğru olan hangisidir? a) İlkyardım esnasında ilaç kullanılır. b) İlkyardım eldeki mevcut araç gereçlerle yapılır. c)

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ Kan Bağışı LİSELER İÇİN BİLGİLENDİRME SEMİNERİ Kahraman olmak için ne yapmak lazım? Sadece 15 dakikanızı ayırarak hiç tanımadığınız 3 insanın

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI KODU: KLN.TL.12 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ: Bu

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi 16+16+16+16+ 16+16=96. Ders Kredisi

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi 16+16+16+16+ 16+16=96. Ders Kredisi DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA

Detaylı

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bu broşür, Bayındır Hastanesi Söğütözü (BHS) Genel Yoğun Bakım (Reanimasyon) süreci hakkında sizi aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır.

Detaylı

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM Yanık nedir? Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak

Detaylı

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM Yanık nedir? Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak

Detaylı

* Kabloya asılarak,çekerek fişi prizden çıkarmayınız. Aksi taktirde kabloya zarar verebilir, yangın ve cihazın bozulmasına neden olabilirsiniz.

* Kabloya asılarak,çekerek fişi prizden çıkarmayınız. Aksi taktirde kabloya zarar verebilir, yangın ve cihazın bozulmasına neden olabilirsiniz. STP-131 MİNİ PRİNTER GÜVENLİK UYARILARI STP-131 termal yazıcıyı kullanırken aşağıdaki güvenlik talimatlarına uymanız gerekmektedir. Aşağıdaki kurallara uyulmaması ciddi yaralanmalara, hasarlara ve ölümlere

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMA Kırık: Kemik dokusunun bütünlüğünün bozulmasına kırık denir. Çeşitleri: Kapalı kırık: Deri bütünlüğünün bozulmadığı, çevre dokularının ve organların çok fazla zarar görmediği kırıklardır.

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-3

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-3 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-3 1) Dış kalp masajı hangi bölgeye uygulanır? a) Göğüs kemiğinin 1/3 üst kısmına b) Göğüs kemiğinin 1/3 alt kısmına c) Göğüs kemiğinin 2 parmak üst kısmına

Detaylı