1 ARALIK DÜNYA AIDS GÜNÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1 ARALIK DÜNYA AIDS GÜNÜ"

Transkript

1 CANLILAR DEPREMİ ÖNCEDEN SEZİNLEYEBİLİR Mİ? 1 ARALIK DÜNYA AIDS GÜNÜ Güncel Biyoloji Dergisi Aralık,2013

2 TEŞEKKÜRLER Yükseköğrenim eğitimini aldığımız ve bizlere biyoloji konusunda temel bilgileri aktaran saygıdeğer hocalarımızdan başlayarak yetişmemizde emeği geçen bütün hocalarımıza teşekkürü bir borç biliriz. Huzurlu bir çalışma ortamı sağlayan ve her zaman desteğini esirgemeyen Fen Fakültesi Dekanlığına, Biyoloji Bölüm Başkanı sayın Prof. Dr. Yılmaz ÇAMLITEPE ye ve Bölüm Başkan yardımcıları sayın Doç.Dr.Murat YURTCAN ve sayın Doç.Dr.Özlem Çetin ERDOĞAN a teşekkür ederiz. Bizi kapsül adlı duvar gazetesi hakkında çalışmaya teşvik eden sayın Uzm.Dr. Volkan AKSOY a, yine halen yürütmekte olduğumuz kapsül plus dergisi ve duvar gazetesi hakkında desteğini bizden esirgemeyen sayın Doç.Dr. Fulya Dilek GÖ- KALP MURANLI ya teşekkür ederiz. Eserde bulunan yazıların taslaklarını inceleyen ve değerli eleştirileriyle katkılar sağlayan sayın Doç.Dr.Ayşegül ÇER- KEZKAYABEKİR, Doç.Dr. Kadri KIRAN,Araş.Gör.Dr. Utku GÜ- NER, Araş.Gör.Dr.Mithat AYDOĞDU, Araş.Gör.Dr. Ebru DİKER, Araş. Gör. Dr. Gazel Burcu GÜLTEKİN e şükran borçluyuz. Derginin yayınlanmasında ve basılmasında emeği geçen sayın Doç.Dr.Hayati ARDA ya ve Fizik Bölümü öğretim üyesi sayın Doç.Dr.Şaban AKTAŞ a katkılarından dolayı teşekkür ederiz. Özellikle yazdıkları yazılarla kapsül plus dergisinin ve duvar gazetesinin oluşmasında, hazırlanmasında, gelişmesinde katkıda bulunan tüm hocalarımıza ve öğrenci arkadaşlarımıza, özverili çalışmalarından dolayı teşekkür ederiz. KAPSUL PLUS AİLESİ

3 Değerli Kapsul Plus okuyucuları Merhaba; DANIŞMAN DOÇ.DR.Fulya Dilek GÖKALP MURANLI Şuan bu yazımızı okuyor ve dergiyi açmak için hazırlanıyorsanız çok doğru bir şey yapıyor olduğunuzu söylemek isteriz.bilim dünyasının yeni gelişmelerine açılmaya hazır olun Her anımızda, her başladığımız yeni bir günde GENEL YAYIN YÖNETMENİ Mete Arslan KONAK GENEL YAYIN KOORDİNATÖRLERİ Tayfun GÖZLER Emine Ceyda SÖZÜER EDİTÖRLER Aslıhan DİKMEN Özge BİÇEROĞLU hayatımıza bir şey daha katmış olarak başlarız çünkü bugün dünden çok farklı bir zaman dilimidir ve artık dönüp baktıklarımız yerinde olmayabilir.işte bilimde bu kadar hızlı ilerler aslında her an yeni bir gelişme silsilesi ve merak uyandırıcı konular Kimimiz takip edebilir bu gelişmeleri kimisi sadece Kapsül Plus okur. Sizin için bu dergiyi hazırlamaktan ve her ay yeni, güncel bilgiler ışığında haberleri sizlere ulaştırmaktan her geçen gün daha çok zevk alıyoruz. Derginin içeriğinden bahsetmek gerekirse; Vücudumuzun içinde olup bitenler, hücrelerimiz, içimizde ölüm kalım savaşı vermekte, bu konuyu sizler için Her Hücre Ölümü Tadacaktır adlı yazımızda inceledik. Doğada da farklı yaratılmış, yarısı bir diğer tarafından çok farklı canlılar mevcut haberdar olmayanlar için Bilateral Jinandiromorf yazımızda yeterli bilgi bulunmakta. Türkiye de bir eşi daha bulunmayan endemik bitki türleri, bir klasik olan canlılar dünyası köşemizde bir bitki ve bir hayvan bilgilendirmesi ve bu sayımızın belirli günler köşesinde 1 Aralık AIDS Günü hakkında bilgilendirme yazısı ve bilimsel yönden içeriği hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Keyifle okumanız dileğiyle KAPSUL PLUS AİLESİ

4 SAY HER HÜCRE ÖLÜMÜ TADACAKTIR Apoptozis, vücutta ihtiyaç duyulmayan ve anormalleşmiş hücrelerden kurtulma yoludur. Hücreler apoptozis sırasında birçok uyaranln ölüme giderler ancak bu ölüm programlı, kontrollü ve düzenli bir şekilde gerçekleşir. Hücre kendi ölümü sırasında aktif rol alır ve ölümünün her aşamasına katkıda bulunur. Bu nedenle apoptozis, hücrenin intiharı (cell suicide) olarak da bilinir. SAYFA 6 BİLATERAL JİNANDİROMORFLAR Kuşkanatlı kelebek (Lepidoptera: Papilionidae): Dişi mi? Yoksa erkek mi? Mitolojide isimleri bolca geçer; insan başlı at gövdeli sentorlar, yılan saçlı medusa, yarı insan yarı boğa minotor ve diğerleri Günümüzde farklı hayvan grupları arasında tam olarak bu tarz bir karmaşa olmasa bile, bir ergin bireyde farklı iki cinsiyet karakterlerinin bir arada var olduğu eşeysel mozayik örnekleri doğada karşımıza çıkabiliyor. SAYFA 8 HIV-AIDS HIV/AIDS hastalığının ilk defa 1981 yıllında Amerika Birleşik Devletleri nde ve Haiti den gelen göçmenlerde tanımlandığı ve hastalığa AIDS (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) Kazanılmış Bağışıklık Yetmezlik Sendromu Virüsü adı verildiği belirtilmektedir (UNAIDS). SAYFA 12 Kapsul Plus 4 ARALIK, 2013

5 I 16 TÜRKİYE DE BULUNAN ENDEMİK TÜRLER Fritillaria whittallii Toros dağlarına has, güzel çiçekli bir bitki. Ülkemizde geofitlerini yurt dışında ilk tanıtan ve ihracatını da yapan, bu türü ilk toplayan İngiliz E. Whittal in adı verilmiş. SAYFA 16 BAOBAB AĞACI Yaz sıcaklığının çok yüksek olduğu yerlerde yok olmadan yaşabilmesinin sırrı ise ağaçların uzun ve kalın gövdesi adete bir su deposu görevi görüyor olmasıdır. Bu yüzden ağaç dışarıdan kuru gibi görünse de asla kurumuyor ve yangına karşı dirençli oluyor. SAYFA 18 ZEHİRLİ OK KURBAĞASI Dünyanın en zehirli hayvanlarıdır. Bir insan onlara dokunduğunda felç olabilir. Kendisini takip eden mavi halkalı ahtapotun zehri Asiyanürden kat daha güçlü olmasına karşın, Zehirli ok kurbağasını yakalayamamıştır. SAYFA 20 Kapsul Plus 5 ARALIK, 2013

6 KAPSUL PLUS Sayfa 6 HER HÜCRE ÖLÜMÜ TADACAKTIR Tüm canlılar gibi hücreler de doğarlar, belirli bir süre yaşar ve ölürler. Yaşam süresi hücre tipine göre değişmekle birlikte, kaza ve travma sonucu oluşan nekrozis dışında meydana gelen tüm hücre ölümleri apoptozis (programlı hücre ölümü) ile gerçekleşir. Apoptozis, vücutta ihtiyaç duyulmayan ve anormalleşmiş hücrelerden kurtulma yoludur. Hücreler apoptozis sırasında birçok uyaranla ölüme giderler ancak bu ölüm programlı, kontrollü ve düzenli bir şekilde gerçekleşir. Hücre kendi ölümü sırasında aktif rol alır ve ölümünün her aşamasına katkıda bulunur. Bu nedenle apoptozis, hücrenin intiharı (cell suicide) olarak da bilinir. Dokulardaki hücre sayısının sabit tutulması apoptozis ile gerçekleşir. Özellikle embriyonik gelişme sırasında hücre ölümünün önemli bir yeri vardır. Erişkin organizmalarda da bu süreç devam eder. Çünkü hücre çoğalması ile hücre ölümleri dengede kalmak zorundadır. Eğer böyle bir denge olmasaydı, dokular hücre çoğalmasıyla sürekli büyümek zorunda kalırlardı. Apoptozis, organizma için tehlike arz eden hücrelerin tümüyle ortadan kaldırılmasını sağlayarak önemli bir savunma da oluşturur. Virüs ile infekte olmuş hücreler çoğunlukla apoptozis ile eş anlamlı kullanılan hücre intiharı yoluna giderek, yeni virüslerin oluşumunu ve oluşmuş olanların da başka hücrelere sıçramasını önleyen bir mekanizma olarak organizmaya fayda sağlar. Tabi bu her virüs için geçerli değildir. Bazı virüsler apoptozis tehlikesine karşı yöntemler geliştirmişlerdir. Epstein-Barr virüsü bir apoptozis inhibitörü olan Bc1-2 ye benzer moleküller üretmektedir. Uzmanlar virüslerin ürettikleri bu anti-apoptotik moleküllerle ilgili çalışmalar yapmaktadır. Bu örnekteki virüs çalışmalar sonuçlanana kadar kendini garantiye almıştır ama şimdi vereceğim örnekteki virüs bu kadar şanslı değildir. Popillama virüsü güçlü bir apoptozis indükleyicisi olan p53 ü inaktifleştirerek apoptozdan kaçma yönünde mekanizmalar geliştirmiştir. Bu nedenle de vücudun immün sistemi tarafından tespit edilme ve ortadan kaldırılma problemi ile karşılaşır. İmmün sistemindeki sitotoksik T lenfositleri, virüs ile enfekte olmuş hücreleri, apoptozise sürekleyerek öldürür. Yani, bir anlamda yağmurdan kaçarken doluya tutulmuş olurlar. Sitotoksik T lenfositleri, FasL salgılayarak enfekte hücrelerde apoptozisi indükleyebilirler ama bu mekanizmayla sağlıklı komşu hücrelerde apoptozisin başlama ihtimali vardır. Hepatit virüslerinin göreceli olarak daha az sayıda hücre enfekte etmelerine rağmen, çok sayıda hücre hasarına neden olmaları da bu şekilde açıklanır. Sekil 1: İnsan embriyosunda, erken embriyonik basamaklarda görülen parmaklar arasındaki zarsı yapı ve bunun Gelişim esnasında %50 oranında fazladan oluşmuş nöronlardan ancak kendi hedef hücreleriyle doğru bağlantı yapanların yaşamına devam etmesi, yapamayanların ise ortadan kaldırılması apoptozis mekanizması sayesinde gerçekleşir. Yine, insan embriyosunun erken embriyonik basamaklarında görülen parmaklar arasındaki zarsı yapı, apoptozis ile ortadan kaldırılır. Böylece parmaklarımızın perdeli yapıda olması önlenir (Şekil 1). Apoptozis için sinyal alındıktan sonra hücrede birçok biyokimyasal ve morfolojik değişim gözlenir. Hücrenin kromatini ve sitoplazması yoğunlaşır. Hücre iskeleti dağılır. Çekirdek zarı yer yer erir. Hücre küçülmeye ve kondanse olmaya başlar. Hücresel giyotinler olarak nam salan kaspaz (caspases) proteinlerinin salınımıyla bir çok substrat kesilir ve hücrenin sindirim enzimleri harekete geçirilir. Hücre apoptotik cisimcikler olarak adlandırılan küçük parçalara bölünür. Apoptotik cisimciklerin yüzeylerinde yeni sinyal molekülleri ortaya çıkar ve bu uyarı ile yakınlarındaki hücreler tarafından fagosite edilerek ortadan kaldırılırlar (Şekil 2).

7 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 7 Fizyolojik bir hücre ölüm şekli olan, sağlık ve hastalıkta görülen apoptozis, fizyolojik bir hücre ölüm şekli olmayan nekrozis ile karıştırılmaktadır. APOPTOZİS Hücre kendi ölüm sürecinde aktif rol oynar ve ölümünün her basamağında görev alır. Hücreler nekrozisin tam tersine küçülür. Çevre hücreler zarar görmezler ve ölen hücrelerden etkilenmezler. Kromatin, nukleus zarı çevresinde toplanarak yoğunlaşır. NEKROZİS Hücre kontrolsüz bir biçimde ölüme gider, parçalanır ve enflamasyon görülür. Hücreye aşırı miktarda sıvı girer, hücre şişer ve patlayarak ölür. Patlayan hücrenin içerdikleri komşu hücrelere de zarar verir. Kromatin görünümü normal hücre ile aynı görünümdedir. Genel olarak apoptozis ve apoptozis in nekrozis ile farkları hususunda naçizane bilgiler vermeye çalıştım. Kaleme dökerken keyif aldım sizlerin de aynı keyifi alması dileğiyle... KAYNAKLAR 1 ) Lüleyap Ü. Moleküler Genetiğin Esasları. Nobel Yayıncılık: Ankara ) Yıldırım A. Bardakçı F. Karataş M. Tanyolaç B. Moleküler Biyoloji. Nobel Yayıncılık: ANKARA ) tr.wikipedia.org/wiki/apoptozis 4) (Burdan da apoptozis ve nekrozis farkını animasyon olarak izleyebilrsiniz) ZAFER ŞAKACI

8 KAPSUL PLUS Sayfa 8 Doğanın nadir yüzü: Yarı erkek yarı dişi hayvanlar; Bilateral jinandromorflar (Gynandromorphs) Kuşkanatlı kelebek (Lepidoptera: Papilionidae): Dişi mi? Yoksa erkek mi? Mitolojide isimleri bolca geçer; insan başlı at gövdeli sentorlar, yılan saçlı medusa, yarı insan yarı boğa minotor ve diğerleri Günümüzde farklı hayvan grupları arasında tam olarak bu tarz bir karmaşa olmasa bile, bir ergin bireyde farklı iki cinsiyet karakterlerinin bir arada var olduğu eşeysel mozayik örnekleri doğada karşımıza çıkabiliyor. Doğal bir anomali olan Gynandromorph un Latince kelime kökeni; yarı dişi gyn- ve yarı erkek anlamına gelen andro- dan gelir 1: Papilio glaucus; 2: Hypolimnas bolina; 3: Ornithoptera croesus (sol taraf ;, sağ taraf ) 4: Anthocaris cradamines (sol taraf, sağ taraf ) Bu durum nadir olmasına rağmen yalnızca kelebeklerde görülmez. Tüm dünyada böceklerde, kuşlarda ve kabuklularda görülebilmektedir. İnsanlarda gözlemlenmemiştir ve saydığımız bu diğer gruplarda da farklı şekillerde gerçekleşmektedir. Yarı erkek yarı dişi olan kardinal kuşu (Brian Peer) Yarı erkek yarı dişi karakterler gösteren bir tavuk (DOI: /nature08852)

9 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 9 Atlantik ıstakozu (Department of Fisheries and Oceans, Canada) ve Amerikan ıstakozu (A. R. Palmer, Bonne Bay Marine Station) Böceklerde bu mekanizma oldukça anlaşılmış durumdadır. Örneğin XX kromozomuna sahip bir sinek, dişi olacaktır. Bununla birlikte, Y kromozomunu kaybeden bir embriyo ergin bir erkek görüntüsünde gelişir fakat kısır olur. Bilateral jinandromorfların, iki spermin bir yumurtaya girişiyle oluştuğu düşünülmektedir. Bu spermlerin biri yumurtanın nükleusuyla birleşerek dişi böceği oluşturur. Diğer sperm ise aynı yumurta içerisinde ikinci bir kromozom seti olmadan gelişir. Donald R. Davis in 1994 yılında yayımladığı makalesinde Harmaclona tephrantha (Meyrick) güvesinde görülen bilateral jinandromorfizme dayalı morfoloji incelenmiştir. Buna göre, güvenin türüne dair hem dişi hem de erkek eşeysel karakterlerin (kanat, abdomen ve genital yapıların) vücudunun sağ ve sol yarısı boyunca bölündüğünü ve her iki eşeyden de özellikler taşıdığı görülmüştür. Bu makaleden alınmış, bilateral jinandromorfizm görülen güvenin genital yapısını gösteren bu diyagram doğanın şaşırtıcı yüzünü bir kez daha göstermektedir. Dişi olan sol taraf, erkek olan da sağ taraftır. Bu olayın diğer hayvanlarda, mesela kuşlarda, nasıl olabileceğine dair çeşitli teoriler bulunmaktadır. Kimi hipotezde, bilateral jinandromorfların, gelişimin erken safhasında iki ayrı embriyonun kaynaşması ile oluşan kimeralar (chimeras) olduğu ortaya atılmıştır ki bu durum temel olarak tek bir embriyonun ikiye ayrılarak oluşturduğu tek yumurta ikizlerine zıt bir durumdur. Diğer bir hipotezde ise, jinandromorfizmin kuşlarda eşey kromozomlarının döllenmeden sonraki ilk hücre bölünmesinde ayrılamamasıyla oluştuğudur. Bir diğeri de, yumurtanın kendi oluşumundaki hatadan dolayı meydana geldiğidir. Şöyle ki, yumurtanın tek kromozoma sahip olması gerekirken, bu durumda kazayla her bir cinsiyetten iki kromozomu taşır. Eğer bu şekildeki bir yumurta iki sperm tarafından döllenirse, oluşan embriyo biraz ZZ biraz da ZW hücreleri içerir (kuşların dişileri ZW, erkekleri ZZ kromozomlarını içerir).

10 KAPSUL PLUS Sayfa 10 Jinandromorfizm her zaman mükemmel görünmez. Asıl olarak bu anomalinin farklı tipleri bulunmaktadır. En yaygın olanlardan biri yukarı da da fotoğraflarla örneklendirdiğimiz üzere bilateral jinandromorfizmdir. Burada organizma vücudun ortasına yayılmış bir halde ½ erkek ve ½ dişi oranlarıyla bir eşeysel farklılık göstermektedir. Kimi jinandromorflarda ¾ bir cinsiyetten ve ¼ diğerinden olacak şekilde bir dağılım vardır. Kompleks jinandromorflar ise erkek ve dişi karakterler bakımından vücutta bölge bölge değişen, karışım halinde bir patern bulundurur ve mozaik jinandromorf olarak adlandırılır. Bu karışımdaki farklılık bölünme sırasında hücrelerin belirlediği paternden kaynaklanır. Patern olayını insan ve böcekler açısından temel kavramlar olarak karşılaştıracak olursak; insanlarda hücre bölünmesi belirsiz (indeterminate) bir şekilde olur, yani gelişim yolu tüm hücreler için esnektir. Mesela insanda hücre bölünmesinin başlangıç safhalarında ilk hücrelerden biri yok olduğunda bunun gelişim üzerinde bir etkisi olmaz. Diğer bir yandan, böceklerde zigottan sonraki her hücre bölünmesi tamamen belirli (determinate) olur ki bunun anlamı da her bir hücrenin ne olacağının kararı her hücre bölünmesi sırasında belirlenir. Mesela zigottan sonraki ilk bölünme sağ ve sol kısımları belirler; ikinci bölünme ön ve arka kısımları; üçüncü bölünme de alt ve üst kısımları belirler ve eğer üçüncü bölünmeden sonra böceğin bir hücresinde zarar meydana gelirse vücut kısımlarında -örneğin abdomenin bir parçasında- eksiklik olabilir. Jinandromorf bireylerde de bu olay eşey kromozomlarında meydana geldiğinde değişik mozaik örnekleri karşımıza çıkar. Bu durum Lepidoptera (kelebekler ve güveler) takımında şu şekilde Heteropteryx dilatata nimfi. Yeşil bölge erkek, kahverengi bölge dişi karakteri. (Wikipedia) açıklanabilir. Lepidoptera da cinsiyet WZ/ZZ (dişi/erkek) sistemine göre belirlenir. İnsanlarda XX dişi ve XY erkek bireyleri oluştururken kelebeklerde bu durum tam ters olarak heterogametik eşey kromozomuna sahip bireyler dişi olur. Z nin sayısı cinsiyeti belirleyen önemli faktördür. Mesela bir birey eksik W ye sahip olsa bile tek Z eşey kromozumu ile dişi olabilir ve bir ya da birden fazla Z içerirse de erkek olur. Hücre mitotik olarak bölündüğünde aynı olan DNA kopyaları, oluşan yavru hücrelere aktarılır. Zaman zaman ise ayrılmama olayı (nondisjunction) olduğunda, yani duplike olmuş kromozomlar birbirinden doğru bir şekilde ayrılmadığında, bir yavru hücrenin kromozomu eksik olur. ZZ kromozomuna sahip bir erkekte bir Z kromozomunda ayrılamama durumu olduğunda ise jinandromorfizm gerçekleşir. Bu durumda, duplike olmuş Z kromozomlarının doğru şekilde ayrılmasında başarısızlık olur ve yavru hücrelerin biri tek bir Z ye sahip olurken (dişi) diğeri üç Z taşır (erkek). Burada, tüm dişi hücrelerin yavruları dişi, tüm erkek hücrelerin de erkek olacaktır. Bunun bir sonucu olarak da bireyin bir kısmı erkek, diğer kısmı ise dişi özellikleri taşıyacaktır. Sonuçta, fotoğraflarda gördüğümüz vücudun iki yarısı arasındaki bu mükemmel ayrıma ad verilen bilateral jinandromorfizm oluşur. Diğer bir durum olarak, eğer ki Z kromozomundaki ayrılmama olayı daha sonraki bir bölünme safhasında olursa, kelebek ufak bir bölümünde bir cinsiyeti, kalan kısmında da karşı cinsiyeti taşıyacaktır. Ayrıca, ayrılmama gelişim sırasında defalarca gerçekleşebilir ve mozaik olarak bilinen parçalı bir etki oluşturabilir. Ayrılmama, jinandromorfizmi oluşturan bir hücredeki Z kromozomu kaybına tek neden değildir. İlk hücre bölünmeleri sırasında oluşabilecek diğer genetik olaylar da aynı etkiyi yaratabilir.

11 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 11 mozaik jinandromorf örnekleri (Marc Perlman, 2004) ¼ jinandromorf örneği (http://www.insectcompany.com/ main/oddities.shtml) Kaynaklar: A Bilateral Gynandromorphic Harmaclona tephrantha From Indonesia (Lepidoptera: Tineidae). Donald R. Davis, Tropical Lepidoptera, 5(2):, (1994) (erişim: SEDA EMEL TEK Biyolog https://blog.hmns.org/tag/gynandromorph/

12 KAPSUL PLUS Sayfa 12 HIV VE AIDS Kazanılmış immün yetmezliği sendromu (AIDS), insan immün yetmezlik virüsü (HIV) ile meydana gelen enfeksiyonun en son aşamasıdır. T lenfositlerine (spesifik beyaz kan hücreleri) saldıran ve bunları yok eden HIV, AIDS e neden olur. HIV, retrovirüs ailesinde yer alan bir RNA virüsüdür. HIV1 ve HIV2 olmak üzere bilinen iki tipi bulunmaktadır. Tip1 ve Tip2 suşlarının birçok karakterinin benzer olmasına rağmen serolojik ve moleküler yapılarının birbirinden farklı olduğu saptanmıştır. HIV, bir hücreyi enfekte ettiğinde, bu hücrenin genetik materyali ile birleşir ve uzun seneler boyunca hiçbir etki göstermeden pasif kalabilmektedir. Kişi enfekte olduğunun farkında olmayabilir. Virüsün alınmasından klinik tablonun yani hastalık durumunun ortaya çıkmasına kadar geçen süre en az 2 yıl ya da 10 yıldan uzun da sürebilir. HIV/AIDS hastalığının ilk defa 1981 yıllında Amerika Birleşik Devletleri nde ve Haiti den gelen göçmenlerde tanımlandığı ve hastalığa AIDS (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) Kazanılmış Bağışıklık Yetmezlik Sendromu Virüsü adı verildiği belirtilmektedir (UNAIDS). AIDS, Birleşmiş Milletler, HIV/AIDS Ortak Programı UNAIDS 2011 yılı raporuna göre dünyada 2011 yılında bir günde 7000 den fazla kişinin HIV ile enfekte olduğu, 2011 yılı içinde 2,5 milyon kişinin HIV e yakalandığı tahmin edilmektedir. Ayrıca 2011 yılı raporuna göre dünyada 34 milyon kişinin HIV taşıyıcısı olduğu ve 2011 yılı içinde 1,7 milyon kişinin AIDS nedeni ile öldüğü tahmin edilmektedir. Çin de yapılan bir araştırmaya göre 2011 yılında 28 bin kişi AIDS ten hayatını kaybetmiş ve 48 bin kişiye de HIV virüsü bulaştığı bildirilmektedir. Ülkemizde de HIV/AIDS hastalığı konusunda göreceli bir artış olduğu görülmektedir. Sağlık Bakanlığına 2010 yılı Haziran ayı itibari ile toplam HIV(+) kişi bildirimi yapılmış olup vakaların %70 ini erkekler oluşturduğu ve enfeksiyondan en çok yaş arası bireylerin etkilendiği belirtilmektedir. T.C Sağlık Bakanlığı Aralık 2011 verilerine göre; ülkemizde 5224 HIV/AIDS hastasının olduğu ve bunların 921 inin AIDS basamağına ulaşdığı, 4303 kişinin ise HIV(+) olduğu belirtilmektedir. Geniş çaplı araştırmalar, HIV virüsünün yalnızca üç yolla bulaştığını ortaya koymuştur : Cinsel ilişki ya da suni (yapay) döllenme, Enfekte kan ya da kan ürünlerinin transfüzyonu, organ ya da doku transplantasyonları (nakilleri) Perinatal yol ile anneden bebeğe bulaşma Sağlık birimlerinde çalışanlar da içinde HIV bulunduran vücut sıvılarıyla açık yaralar, tahriş olmuş deri üzerinden temasla bulaşabilir. Bunlar sonucunda sağlık çalışanlarında mesleksel olarak kazanılmış HIV enfeksiyonlarıyla sonuçlanmaktadır. Peki HIV Hangi Durumlarda Bulaşmaz Biliyor Muyuz? Aynı ortamı paylaşma ve soluma, El sıkışma, sağlam deriye dokunma, okşama, kucaklama, sosyal öpüşme, Tükürük, gözyaşı, ter, aksırık, öksürük, idrar, dışkı, Yiyecekler, içecekler, çatal, kaşık, bardak, tabak, telefon, Tuvalet, duş, musluk, yüzme havuzu, deniz, sauna, hamam, Sivrisinek ve diğer böceklerin sokması, kedi, köpek ve diğer hayvanlarla yaşamak gibi durumlar HIV in bulaşmasına neden olmaz.

13 Güncel Biyoloji Dergisi AIDS Belirtileri Nelerdir? Sayfa 13 HIV(+) bireyler, ilk aşamada AIDS hastalığının belirtisini göstermezler. Bulaşmadan 2-4 hafta sonra HIV(+) bireyler, ağır grip belirtileri gösterirler. Virüs, enfeksiyondan sonra vücutta daha az aktif duruma geçer. HIV bulaştıktan sonra AIDS hastalığı belirtileri kişinin yaşam koşulları ve vücut direncine göre 3-15 yıl ya da daha uzun bir sürede ortaya çıkabilmektedir. Enfeksiyon belirtileri; Haftalarca süren derin bitkinlik hali, 2 ay içersinde belirgin kilo kaybı, Birkaç haftadan fazla süren ateş, gece terlemeleri, titreme, İlk olarak çürüğe benzeyen, zamanla kaybolmayan, ağrısız, vücudun her yerinde bulunan düzgün, sert ve gittikçe büyüyen pembe kızıl renkli lekeler, İki haftadan uzun süren koltuk altı ve boyun lenf bezlerinde şişlik, Solunum güçlüğü ve kuru öksürük, Ağızda devamlı beyaz lekelerin olması, uçuk Kronik ishal. HIV/AIDS Tedavisi ve HIV/AIDS ten Nasıl Korunuruz? Günümüzde HIV/AIDS li bireylerin kaliteli ve uzun bir yaşam sürmeleri sağlanmaya çalışılmaktadır. Tedavileri doktor kontrolünde ve yaşam boyu süren bir tedavi şeklidir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), HIV/AIDS ile ilgili aşı çalışmalarını sürdürmektedir. HIV (+) insanların sayısının gün geçtikçe arttığı ifade edilmektedir. HIV e bağlı hastalıklardan meydana gelen ölümlerin global olarak önemine dikkat çekilmekte ve mümkün olan en kısa zamanda HIV için aşı geliştirilmesinin gereği vurgulanmaktadır (Koff W.C. 2010). Spermdeki ya da vajina salgısındaki HIV, dış ortamda birkaç saatte, kuru ortamda ise yarım saatte ölür. Kurumuş kanda da kısa zamanda ölür. Su ve sabunla iyice yıkama ile (en az 15 saniye) bütün mikroplar gibi HIV de deriden uzaklaştırılabilir. Yıkadıktan sonra deriyi alkol ile de temizleyebilirsiniz. Yaralanma durumunda yara yeri, önce sabun ve su ile iyice yıkanmalı, daha sonra da tentürdiyot veya betadin gibi antiseptiklerle temizlenmelidir. Günümüzde kullanılan HIV tedavisi virüsü vücuttan atmaz, sadece HIV in çoğalmasını engeller ve bağışıklık sistemine olan baskısını azaltır.

14 KAPSUL PLUS Sayfa 14 AIDS konusunda hepimizin üstüne düşen görev, yalnızca kendimizi korumak değil, tüm bireylere HIV virüsünden korunma yollarını ve HIV/AIDS ile ilgili bilinmesi gerekenleri anlatmaktır. Cinsel yolla bulaşan bu hastalıktan kaçınmanın en GÜVENİLİR yolu korunmasız cinsel ilişkiye girmekten kaçınmak ve tek eşliliği tercih etmektir. Koruyucu kılıf (kondom, prezervatif) her cinsel ilişkide doğru olarak kullanılmalıdır. Delici ve kesici aletlerin paylaşılmaması gerekir. HIV (+) kadının gebe kalması sakıncalıdır. Büyük bir risk taşır. Kan ürünlerinin mutlaka gerekli testlerden geçirilmiş olduğundan emin olmalıyız. Berberde traş olurken yeni jilet kullanıldığından emin olmalıyız. Kuaförlerdeki manikür ve pedikür aletlerinin dezenfekte edilmiş olmasına dikkat etmeliyiz. Peki HIV/AIDS ten korunmak için neler yapmalıyız, nelere dikkat etmeliyiz? Şüpheli, güvenli olmayan cinsel ilişkiden kaçınmak AIDS virüsünün bu yolla bulaşmasını önleyecektir. Hangi seksüel aktivitenin ne kadar riskli olduğunu öğrenerek, seksüel davranışları değiştirebilir ve AIDS e yakalanma riskini azaltabiliriz.

15 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 15 Sonuç olarak günümüzde HIV/AIDS ile ilgili daha çok bilinçleniyoruz. Daha çok tıbbi gelişmeler yaşanmaktadır. Yeni tedavi yöntemler geliştirilmektedir. Hasta kişilerin yaşam kalitesi artırılmaya çalışılmaktadır. Kendimizi, çevremizi hastalık ve korunma konusunda bilinçlendirmeliyiz. AIDS Danışma Hattını bilerek herhangi bir sorunda yardım alabiliriz. AIDS Danışma Hattı: HIV/AIDS Danışma Hattı, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Deri ve Zührevi Hastalıklar Dispanseri Baştabipliği tarafından kuruldu. Dispanserde görev alan 3 hekim, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, yönlendirme, koordinasyon ve eğitim alanlarında hizmet vermektedir. Kaynak: T.C Sağlık Bakanlığı / Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü/Aile Planlaması ve Üreme Sağlığı / Cilt. 1. / Ankara / Koff W.C. Accelerating HIV Vaccine Development. Nature, Vol 464/11 March SEDA AYDIN Trakya Üniversitesi Sağlık Blimleri Fakültesi Hemşirelik bölümü 4.sınıf öğrencisi

16 KAPSUL PLUS Sayfa 16 TÜRKİYE DE BULUNAN ENDEMİK BİTKİ TÜRLERİ Allium karamanoğlu Osmaniye-Fevzipaşa çevrelerinden 1977 de bir Türk botanikçisi tarafından toplanıp,1976 yılında genç yaşta kaybettiğimiz, toplayıcının doktora öncüsü, bizlerin de hocası olan rahmetli botanikçi Kamil Karamanoğlu nun adı verilen beyaz çiçekli, yabani soğan. Crocus ancyrensis Orta Anadolu ve hemen çevresindeki illerde yaygındır. İlk olarak Ankara da toplandığı için başkentin sembolü kabul edilebilecek, parlak sarı bir Çiğdem. Hem yayılışı geniş hem de olduğu yerde bol olan endemiklere bir örnektir. Pedicularis cadmea Ülkemiz florası hakkında yazılan ilk eser olan ve geçen yüzyılın ikinci yarısı içinde yayınlanmış Flora Orientalis adlı kitabın yazarı İsviçreli botanikçi E. Boissier tarafından Denizli nin Honaz dağından toplanarak dünyaya tanıtılmıştır. Kuzey Anadolu hariç, yurdumuzda oldukça yaygın, dağlarımızın genellikler 1500m den yüksek yerlerinde ıslak çayırlarda yetişen gösterişli bir endemik bitkimiz.

17 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 17 Fritillaria whittallii Toros dağlarına has, güzel çiçekli bir bitki. Ülkemizde geofitlerini yurt dışında ilk tanıtan ve ihracatını da yapan, bu türü ilk toplayan İngiliz E. Whittal in adı verilmiş. Ebenus bourgaei Antalya ve Burdur çevresindeki dağlarla endemik bir bitki. Bu cinsin ülkemizde yetişen bütün türleri endemiktir. Astragalus chaldiranicus Van ilimizin Çaldıran kazası çevrelerindeki ıslak çayırlardan, 20 yıl kadar önce keşfedilmiş, daha sonra Endemik Projesi sırasında da toplanmış dikensiz bir geven türü. Kaynaklar: Türkiye Bitkiler Kırmızı Kitabı, Ankara 2000, Barışcan Ofset (Baskı), Ekim T. Ve Ark.

18 KAPSUL PLUS Sayfa 18 BOABAB AĞAC Asya ve Afrika da bulunan Boabab ağacı dünyadaki en ş ebegümecigiller (Malvaceae) familyasının Adansonia cinsinden yetişen, yapraklarını döken ağaç türlerinin ortak adıdır. Boyları 18 m'yi bulabilir. Gövde çevresi 30 m'yi, çapı 9 m dalların uçlarını aşağıya doğru sarkmasıyla bir kubbe biçimini al Yaz sıcaklığının çok yüksek olduğu yerlerde yok olmadan lın gövdesi adete bir su deposu görevi görüyor olmasıdır. Bu yü kurumuyor ve yangına karşı dirençli oluyor. Kabuğundan ve yapraklarından "adasonina" adı verilen odunundan kâğıt da yapılır. Portakal büyüklüğünde, yumurta b şeker ekilerek yenir. Eski dünyanın sıcak bölgelerinde yetişen bu ağacın 10 ka kadar yaşayabilmektedirler. Bu yüzden diğer bir adı da ölümsüz mez, soyulan kısım kısa sürede onarılır. Yerel halk tarafından ş olarakta adlandırılmaktadır. Baobab sözcüğü, bin yıllık ağaç anl suz denecek kadar uzundur. Baobab ağaçları Güney Africa, Botswana, Namibya, Moz rika ülkelerinde bulunur. Yaşamı, çakıllı, kumlu, don olmayan ç

19 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 19 I ekilli ağaçlardandır. Baobab (Adansonia), Afrika ve Asya'nın tropikal bölgelerinde 'yi bulur. Ağaç, ır. yaşabilmesinin sırrı ise ağaçların uzun ve kazden ağaç dışarıdan kuru gibi görünse de asla ateş düşürücü madde elde edilen baobabın içiminde olan meyvesinin ekşi etli bölümü, dar türü vardır. Bazı baobablar 5000 yaşına ağaçtır. Dış kabukları soyulsa bile ağacın ölişe ağaç, tepetaklak ağaç ya da fil ağacı amına gelir; bu ağacın ömrü, gerçekten, sonambik ve uygun ortama sahip diğer tropik Afok az yağış alan sahalarla sınırlıdır. gaclar/10190.htm -agaci _id=1295

20 Bu Kurba KAPSUL PLUS Sayfa 20 Zehirli ok dilmiş tür potun zeh az bir sü olmasına bilir. Der deris Zehirli O Zehirli Ok boyunca nemli bir o taşır. Yavr

21 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 21 Zehirli Ok Kurbağaları kurbağaları (Dendrobatidae), Anura (kurbağalar) takımının Orta ve Güney Amerika da yaşayan bir familyasıdır. 175 kadar mevcut keşfeü bulunmaktadır. Dünyanın en zehirli hayvanlarıdır. Bir insan onlara dokunduğunda felç olabilir. Kendisini takip eden mavi halkalı ahtari siyanürden kat daha güçlü olmasına karşın, Zehirli ok kurbağasını yakalayamamıştır. Bu kurbağayı yutan bir insan 1 dakikadan rede yaşamını yitirir. Batrakotoksin (Batrachotoxin) denilen zehri bilinen en etkili zehirden bile 250 kat güçlüdür. Boyu yalnızca 2,5 cm rağmen, bir insan ona dokunduğu anda vücuduna 400 farklı alkali zehir yayılmaya başlar. Zehir kana karışırsa 1 dakika içerisinde öldüreisindeki zehir fare ya da 150 insanı öldürebilecek güçtedir. Bilim adamları bu zehri bir sinek ve karınca türünü yemesi nedeniyle indeki keselerde ürettiğini keşfetmişlerdir. Bilinen diğer kurbağa türlerine göre çok küçüktürler. Parlak ve rengarenk derileri vardır. k Kurbağaları, etoburdur. Genellikle canlı yemlerle beslenir. Beslenme şekli diğer kurbağalar ile aynıdır. Ana beslenme kaynağını küçük böcekler oluşturur. Bu böcekler, kurbağa nın protein, vitamin, mineral, su ve tuz gibi ihtiyaçlarını karşılar. Kurbağaları nın çiftleşmesi ilginçtir. Çiftleşme öncesinde adeta kavga edermişçesine birbirlerine doğru zıplarlar. Kur yaparak birkaç saat oyun oynarlar. Ardından dişi kurbağa yumurtayı bırakır. Dişi Kurbağa üreme döneminde yalnızca bir adet yumurta bırakır. Yumurtasını rtama bırakarak erkeğin yumurta yı döllemesini bekler. Döllenme tamamlandıktan sonra, erkek Zehirli Ok Kurbağası yumurtayı sırtında ular çıkana kadar ve çıktıktan sonra erkek Kurbağa nın sırtında kalırlar. Yavrular büyüdükten sonra, baba Kurbağa onları suya götürerek serbest bırakır. ğalar Orta ve özellikle Güney Amerika da sıklıkla görülürler. Üremelerinin ağır olması ve tek yumurta bırakmaları onların sayısını hiç de azaltmamıştır.

22 KAPSUL PLUS Sayfa 22 Adıyaman'da Mağaradan Sızan Suların Biriktiği Havuzda Yeni Bir Canlı Türü Keşfedildi Abant İzzet Baysal Üniversitesi öğretim üyesi olan Prof. Dr. Külköylüoğlu, araştırma görevlisi Mehmet YavUzatmaca ve yüksek lisans öğrencisi Ozan Yılmaz ile,adıyaman'ın Besni bölgesinde bulunan mağaradan sızan suların oluşturduğu havuzda yapılan incelemelerde yeni bir canlı türü keşfetti. Alınan örnekler üzerinde yapılan çalışmada Gomphocythere cinsi, erkeği ve dişisi olan yeni bir canlı türüne rastlandı. Prof. Dr. Okan Külköylüoğlu, "Gomphocythere" cinsi canlı türüne hangi ismi vereceğine karar vermediğini söyledi. (Resim 1 ve Resim 2) Resim 1 Haberin devamı için; suda.yeni.bir.canli.turu.kesfedildi/ /index.html Resim 2 İnsan Kök Hücre Kullanılarak Mini-Böbrek Yapıldı Bilim adamları, insan kök hücresi hariç başka bir kök hücresi kullanarak böbrek hücreleri öncülerini yaratmıştı fakat ilk defa Salk ekibi insan kök hücresini kullanarak böbreklerde bulunan benzer üç boyutlu hücresel yapılar oluşturdular ve insan kök hücresi kullanımı için ikna etmede ilk oldular. Bulgular 17 Kasım da bildirildi. Nature Cell Biology. (Resim 3) Resim 3: Erken Evre de Üreter Tomurcukları İçine İnsan Kök Hücreleri (Renk: yeşil ve mavi), Biyolojik Araştırmalar Salk Enstitüsü izniyle Haberin devamı için;http://www.sciencedaily.com/ releases/2013/11/ htm Bitki Proteini Diyabet Tedavisini Düzenliyor Diyabet,dünya çapında 347 milyondan fazla kişiyi etkileyen bir hastalık ve bu sayının artıyor oluşu bu hastalığın tedavisine yönelik araştırmaları da son derece önemli bir hale getiriyor. Bu sorunların çözümü için, Çin'deki Xiamen Üniversitesi'nde çalışan Weitai Wu ve arkadaşları, gerekli insülin miktarını iletebilmek için glukoza tersinir bir şekilde tepki verebilen bir polimer nanojel yapısını geliştirdi. (Resim 4) Haberin devamı için; Resim 4

23 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 23 Öldürülen Leoparın DNA Araştırması Tamamlandı TÜBİTAK MAM Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Bayram Yüksel yaptığı açıklamada, Diyarbakır da öldürülen leoparın dokusundan elde edilen DNA örneğinin mitokondriyel DNA dizisi bakımından incelendiğini söyledi. Öldürülen hayvanın Anadolu Parsı olmadığını, İran Parsı (Panthera pardus saxicolor) alt türüne ait olduğunun belirlendiğini ifade eden Yüksel, Bu leopar türü İran leoparı, Kafkas leoparı ya da Orta Asya leoparı olarak da isimlendiriliyor. Bu türün İran, Kafkaslar, Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan'da yaşadığı biliniyor. dedi. (Resim 5) Haberin devamı için; Resim 5: Panthera pardus saxicolor Alzheimer in İlacı Nane ve Biberiye Fareler üzerinde yapılan deneyler, nane ve biberiyenin öğrenme ve hafızayı olumlu etkilediğini gösterdi.saint Louis Üniversitesi'nden Susan Farr ve ekibinin araştırma sonuçlarının "nane ve biberiye tüketiminin öğrenme becerisi ve hafızayı olumlu etkilediği" anlamına gelebileceğini belirtip çalışmanın hayvanlar üzerinde yapıldığını hatırlatarak, insanların bu bitkilerden ne kadar tüketmesi gerektiğinin henüz bilinmediğini vurguladı.(resim 6) Haberin devamı için; Resim 6: Mentha sp. (Nane) Görünmez Olmanın Formülünü Buldular Görünmezlik artık hayal olmaktan çıktı. Bilim insanları görünmezlik sağlayan bir cihaz geliştirdi. Çin ve Singapurlu araştırmacılar, ışığı büken bir cihaz sayesinde nesneleri görünmez kılmayı başardı. Camdan yapılmış altıgen bu cihaziçinden geçen, bir balık ve kedi görünmez oldu. Henüz ilk safhada olan teknolojinin ileride askeri amaçlı kullanılabileceğini belirtiliyor. (Resim 7) Haberin devamı için; Resim 7

24 KAPSUL PLUS Sayfa 24 DÜNYA AIDS GÜNÜ (1 ARALIK) Dünya AIDS Günü her yıl 1 Aralık tarihi olarak kabul edilmiştir. Bu gün HIV' in yayılması ve AIDS hastalığının artışına karşın bilincin yükseltilmesi amacına adanmıştır. Böyle bir günün varoluşunun diğer bir amacı ise bu hastalıktan yaşamını yitirenleri anmak ve onları onurlandırmaktır. Hükümetler ve sağlık yetkilileri bu günde çeşitli forumlar ve konuşmalar düzenlerler yılından bu yana ABD Dünya AIDS Gününü resmi olarak tanımıştır. Diğer ülke hükümetleri de benzer tutumlar alarak, aynı konuda açıklamalar yapmıştır. AIDS hastalığı nedeniyle 1981 yılından 2007' ye kadar olan periyotluk dönemde 25 milyon insan hayatını kaybetmiştir yılı istatistiklerine göre 33 milyon HIV Pozitif kişi dünyada yaşamaktadır. Bu rakamlar doğrultusunda AIDS, dünyanın en yaygın yıkıcı hastalıklarından biridir. Bu hastalığa sahip olan ve taşıyanların arasında çocuklar da vardır. HIV/AIDS; cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan bir tanesidir. Sinsi ilerleyen bir hastalık olan HIV/AIDS; hastalığa etken olan virusun (HIV) vücuda girmesinden yıl sonra görülebilmektedir. Bugün Dünyada HIV bulaşı olmuş (HIV ile infekte) olguların %95'inden daha fazlası Sahra-altı Afrika, Güney ve Güney-doğu Asya'da bulunan gelişmekte olan ülkelerde yaşamaktadır. Bu bölgelerde yaklaşık 3 milyon kişi hastalık nedeniyle tedavi almaktadır. Hastalık sahra-altı Afrika ülkelerinde birinci, Dünyada ise 4. ölüm nedenidir. Hasta sayısının 2010 yılında 110 milyona; hastalığa bağlı ölümlerin de 2020 yılına kadar 68 milyona ulaşacağı beklenmektedir. Türkiye'de ilk defa 1985 yılında bir HIV pozitif hasta ve bir AIDS basamağına ulaşmış hasta bildirilmiştir. T.C. Sağlık Bakanlığı verileri 2000'in üzerinde olgu bildirmektedir. Yaklaşık her dört olgudan birisi sağlık kurumuna ulaşabilmektedir. Türkiye'de sağlık kurumuna ulaşamamanın altında yatan en önemli nedenler arasında; hastalığın sinsi seyretmesi, bireyi toplumda damgalayan bir yönünün olması, sağlık sistemi içinde riskli gruplara ulaşımın kolay olmaması gibi faktörler yer almaktadır.

25 Güncel Biyoloji Dergisi Sayfa 25 Kırmızı Kurdele AIDS hastalarının küresel sembolü haline gelmiştir.

26 Bu dergi Trakya Üniversitesi Biyoloji Bölüm öğrencileri tarafından aylık olarak hazırlanmaktadır.

AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme

AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme AIDS Dinle, Öğren, Yaşa! Sözünde Dur AIDS i Durdur AIDS e Sırtını Dönme 1 2 AIDS 3 AIDS İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde bir grup homoseksüel erkekte ve Haiti'den gelen göçmenlerde

Detaylı

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS EĞİTİMİ Acquired Immune Deficiency Syndrome Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS Tüm Dünyayı Tehdit Ediyor. Tanzanya da AIDS yetimleri AIDS Nedir? AIDS, bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır.

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN

'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN 'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN Portal : www.cumhuriyet.com.tr İçeriği : Gündem Tarih : 01.12.2014 Adres : http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/yasam/152399/_bana_bir_sey_olmaz demeyin.html Bana bir şey olmaz

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

HIV / AIDS hakkında bilmemiz gerekenler

HIV / AIDS hakkında bilmemiz gerekenler Page 1 of 5 05/12/2010Page 1 of 5 HIV / AIDS hakkında bilmemiz gerekenler HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü) insan bağışıklığını bozan bir virüstür. AIDS (Kazanılmış Bağışıklık Yetmezliği Sendromu)

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS. Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU

SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS. Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU CYBH nelerdir? Bakteriyel CYBH Bel Soğukluğu (Gonore) Bakteriyel Vajinoz Yumuşak

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Döllenmiş yumurta fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Yaşam boyu devam eden biyolojik, bilişsel, sosyal gelişim ve kişilik gelişiminin bilimsel incelemesi Gelişim psikolojisinin başlıca

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI Domuz gribi nedir? Domuz gribi, A(H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD de görülmüş ve

Detaylı

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Canlı vücudunu oluşturan karakterleri üremeyle nesilden nesile aktarılmasını inceleyen kalıtım birimine genetik denir. Anne ve babadan gelen eşey hücreleri zigotu oluşturur. Bu hücrelerle birlikte gelen

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır. KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI VE KENELER Derleyen: Yusuf AKBABA KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

Detaylı

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş.

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş. HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ BİRLEŞİK METAL-İŞ YAYINLARI Tünel Yolu Cd. No.2 81110 Bostancı - İstanbul Tel: (0216) 380 8590 Faks: (0216) 373 6502 Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic.

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK VİROLOJİYE GİRİŞ Dr. Sibel AK Bugün; Virüs nedir? Virüslerin sınıflandırılması Virüsler nasıl çoğalır? Solunum yoluyla bulaşan viral enfeksiyonlar Gıda ve su kaynaklı viral enfeksiyonlar Cinsel temas yoluyla

Detaylı

HİJYEN. Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır.

HİJYEN. Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır. HİJYEN HİJYEN Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır. Aynı zamanda birey ve toplum olarak insan sağlığının korunması ve geliştirilmesini hedefler. Yaşamın verimli, sağlıklı düzeyde uzun süre

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Uçuk genellikle dudak, ağız ve burun delikleri çevresinde çıkan Herpes simplex adı verilen virüsün sebep olduğu hastalıktır.

Uçuk genellikle dudak, ağız ve burun delikleri çevresinde çıkan Herpes simplex adı verilen virüsün sebep olduğu hastalıktır. Uçuk Nedir? Uçuk genellikle dudak, ağız ve burun delikleri çevresinde çıkan Herpes simplex adı verilen virüsün sebep olduğu hastalıktır. Uçuk Ciddiye Alınması Gereken Bir Sağlık Sorunu mudur? Yapılan araştırmalar,

Detaylı

Ebola virüsü İstanbul'a geldi!

Ebola virüsü İstanbul'a geldi! On5yirmi5.com Ebola virüsü İstanbul'a geldi! Ebola Virüsü İstanbul'a Geldi! Ebola Nedir? Afrika'da birçok insanın ölmesine sebep olan Ebola virüsünün İstanbul'a gelmiş olduğundan şüpheleniliyor. Yayın

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz?

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz? 4) İnsanlarda kahverengi gözlülük yeşil gözlülüğe baskındır.aşağıda verilen göz genotiplerinden hangisine sahip olan aileden, yeşil gözlü çocuk olma ihtimali yoktur? 1) Himalaya tavşanı, tüyü kazınıp buz

Detaylı

Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi

Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi Prof. Dr. Tuna DEMİRDAL İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD, SB Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Kliniği, İzmir Avcılarda

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5.

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5. SINIF Mitoz - Mayoz Bölünme TEST. Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi ile başlar ve birbirini takip eden evrelerle devam eder. 4. Aşağıda mayoz bölünmenin özellikleriyle ilgili bilgiler veriliyor.. Bir ana

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Aşırı sıcaklar çeşitli sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir.sıcaklık ve nem artışına bağlı olarak

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Bağışık Sistemler Bağışıklık sistemi insan vücudunun hastalıklara karşı savunma mekanizmasını oluşturan

Detaylı

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR 1 PEP101_H02 Abies (Göknar); A. pinsapo (İspanyol Göknarı), A. concolor (Gümüşi Göknar, Kolorado Ak Gökn), A. nordmanniana (Doğu Karadeniz-Kafkas Göknarı), A. bornmülleriana

Detaylı

BİYOLOJİ BÖLÜMÜ. http://fened.gop.edu.tr/bolumler/biyoloji/index.asp

BİYOLOJİ BÖLÜMÜ. http://fened.gop.edu.tr/bolumler/biyoloji/index.asp BİYOLOJİ BÖLÜMÜ http://fened.gop.edu.tr/bolumler/biyoloji/index.asp HAKKIMIZDA Bölümümüz, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı nın 26.02.1993 tarihli yazısında belirtilen yürütme kurulunun 25.02.1992 tarihli

Detaylı

Gen haritasının ne kadarı tamamlandı DNA'nın şimdiye kadar yüzde 99'u deşifre edildi.

Gen haritasının ne kadarı tamamlandı DNA'nın şimdiye kadar yüzde 99'u deşifre edildi. Bilim dünyası, yaşamı alt üst edecek yeni bir gelişmeye daha imza atarak insan DNA'sının şifresini çözmeyi başardı. Çıkarılan 'gen haritası' sayesinde kalp ve kanser hastalığı tarihe karışacak ve insan

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

FERTİLİZASYON-Döllenme

FERTİLİZASYON-Döllenme FERTİLİZASYON-Döllenme Tanım Spermatozoon ile Oosit II nin birleşerek yeni bir canlı olan ZİGOT u şekillendirmesi Ovulasyonla yumurta yoluna atılan Oosit korona radiata hücreleri ile sarılıdır. - Oosit

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Normal Mikrop Florası Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Vücudun Normal Florası İnsan vücudunun çeşitli bölgelerinde bulunan, insana zarar vermeksizin hatta bazı yararlar sağlayan mikroorganizma topluluklarına vücudun

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

TEST. 7. Dişer ne zaman fırçalanmalıdır? A. Yemeklerden sonra B. Okuldan gelince C. Evden çıkmadan önce

TEST. 7. Dişer ne zaman fırçalanmalıdır? A. Yemeklerden sonra B. Okuldan gelince C. Evden çıkmadan önce ÖDEV- 3 ADI SOYADI:.. HAYAT BİLGİSİ Tırnaklar, el ve ayak parmaklarının ucunda bulunur. Tırnaklar sürekli uzar. Uzayan tırnakların arasına kir ve mikroplar girer. Bu yüzden belli aralıklarla tırnaklar

Detaylı

HIV Nasıl Bulaşır ve AIDS Tehlikesi. Riskli ve risksiz durumlar Durumlar / Riskler / Tavsiyeler Türkische Ausgabe HIV-Übertragung und Aids-Gefahr

HIV Nasıl Bulaşır ve AIDS Tehlikesi. Riskli ve risksiz durumlar Durumlar / Riskler / Tavsiyeler Türkische Ausgabe HIV-Übertragung und Aids-Gefahr HIV Nasıl Bulaşır ve AIDS Tehlikesi Riskli ve risksiz durumlar Durumlar / Riskler / Tavsiyeler Türkische Ausgabe HIV-Übertragung und Aids-Gefahr HIV e karşı koruyan bir aşı yoktur. Ancak virüsün bulaşmasından

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. ÖEM ORTAK SIAVI KASIM 1 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Canlıların belirli çevre koşullarında yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikleri sayesinde ortama uyum sağlamasına adaptasyon

Detaylı

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI HĠJYEN NEDĠR? Bir sağlık bilimi olup,temel ilgi alanı sağlığın korunması ve sürdürülmesidi r. KĠġĠSEL HĠJYEN Kişilerin kendi sağlığını korudukları ve devam ettirdikleri öz

Detaylı

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi HIV/AIDS Tedavi ve Araştırma Merkezi (HATAM) e-posta: atumer@hacettepe.edu.tr İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler.

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Pandemik grip Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Bu broşürde neler yazılıdır? Bu broşürde grip pandemisi (dünya grip salgını) hakkında bilgiler verilmiştir. Dünya grip

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00

A15 ARALIK 2013 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK (MZERET) SIVI 1 RLIK 213 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Hayvan hücresindeki mitoz bölünmenin bir evresinde, kromozomlar hücrenin ortasında sıraya dizilmiş durumda gözlenmiştir. 2.

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur?

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? 30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? A) Tohum B) Meyve C) Polen D) Embriyo E) Yumurta 39. Çiçekli bitkilerin üremesinde

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ LIQUIDAMBAR ORIENTALIS ANADOLU SIĞLA AĞACI Muğla Relikt Tarihteki Önemi Kleopatra aşk iksiri ve parfüm olarak kullanmıştır Hipokrat döneminden beri ilaç olarak kullanılmıştır.

Detaylı

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı Hazırlayan Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Virolojik Teşhis Laboratuvarı Etken: Etken,

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ BAĞIRSAK PARAZİTLERİ VE KORUNMA YOLLARI BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi

TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi NSW Health Factsheet - Turkish TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi The connection between TB and HIV Bu, Verem (TB) ve Edinilmiş Bağışıklık Yetersizliği Sendromu na (AIDS) neden olan İnsanda

Detaylı

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1 Kod: ISG_TGE_10 GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Isının Vücut Üzerindeki Olumsuz Etkileri konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin CD

Detaylı

Dominant (Baskın) Kalıtım

Dominant (Baskın) Kalıtım Dominant (Baskın) Kalıtım İngiltere' deki Guy's ve St Thomas Hastanesi ve IDEAS Genetik Bilgi Parkı tarafından hazırlanan broşürlerden kendi kalite standartlarına uygun olarak uyarlanmıştır. Ocak 2007

Detaylı

Neden İspanyol gribi?

Neden İspanyol gribi? İSPANYOL GRİBİ Neden İspanyol gribi? Adını İspanya dan almış olmasına rağmen hastalığın ilk olarak 1917 yılının baharında Avusturya da başladığı tahmin ediliyor.ispanyol gribi denmesinin sebebiyse;birçok

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Kök Hücre Biyolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 11 Mart 2015 10. Hafta (02-08 Mart 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 10. hafta itibariyle çalışılan numunelerdeki İnfluenza

Detaylı

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ Dr. Hayat Kumbasar Karaosmanoğlu Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Sunum Planı HIV in morfolojik ve

Detaylı

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi MUTFAK HİJYENİ VE KİŞİSEL HİJYEN ENFEKSİYON KONTROL KURULU MUTFAK HİJYENİ Mutfakta fiziki iki alanlar; l Yemek pişirilme ünitesi Hazırlanan yemeklerin bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

Hastalık sahra altı Afrika da ve güney Amerika da yaşayanlarda ve bu bölgeye seyahat edenlerde görülür.

Hastalık sahra altı Afrika da ve güney Amerika da yaşayanlarda ve bu bölgeye seyahat edenlerde görülür. SARI HUMMA Yellow Fever; Sarı humma sivri sinekler ile bulaşan mikrobik hastalıktır. Hastalık sahra altı Afrika ve güney Amerika da görülmektedir. Bu bölgeye seyahat yapacak kişilerin Sarı humma aşısı

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler KITALARARASI GRİP SALGINI Aileniz ve sizin için önemli bilgiler Dünya Sağlık Örgütü uzmanları, kıtalararası bir grip salgını olacağını öngörmektedirler. Bu broşürde grip salgını, bu ülkede ortaya çıkma

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu:

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

GENETİK HASTALIKLAR. Dr.Taner DURAK. Tıbbi Genetik Uzmanı. Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Fikir Bahçesi Konferansı 06.03.2014

GENETİK HASTALIKLAR. Dr.Taner DURAK. Tıbbi Genetik Uzmanı. Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Fikir Bahçesi Konferansı 06.03.2014 GENETİK HASTALIKLAR Dr.Taner DURAK Tıbbi Genetik Uzmanı Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Fikir Bahçesi Konferansı 06.03.2014 Dr. Taner DURAK özgeçmişi 1966 Artvin Şavşat doğumlu 1983-1989, Bursa, Uludağ Üniv,Tıp

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ Ordo (Takım): Blattoptera (Hamam böcekleri) Vücutları kahverengi tonlarında, yassı ve ovaldir. Antenler çoğunlukla

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA

HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KORUNMA Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi HIV/AIDS Tedavi ve Araştırma Merkezi (HATAM) e-posta: atumer@hacettepe.edu.tr İlk defa 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ Dr. İbrahim PADIR İstanbul, 2015 Kavramlar ve Tanımlar Gebeliğe bağlı ölüm, bir kadının gebelik süresince, doğumda ya da gebeliğin sonlanmasından sonraki 42 gün içinde

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri)

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri) JUGLANDACEAE 6-7 cinsle temsil edilen bir familyadır. Odunları ve meyveleri bakımından değerlidir. Kışın yaprağını döken, çoğunlukla ağaç, bazıları da çalı formundadırlar. Yaprakları tüysü (bileşik) yapraklıdır.

Detaylı

Balıkesir Tabip Odasından MERS ve Ebola açıklaması

Balıkesir Tabip Odasından MERS ve Ebola açıklaması 1 KASIM 2014 Balıkesir Tabip Odasından MERS ve Ebola açıklaması BALIKESİR (AA) - Balıkesir Tabip Odası, MERS ve Ebola virüsleri hakkında bilgilendirme toplantısı yaptı. Odada düzenlenen toplantıda konuşan

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

2016 YILI EĞİTİM PLANI

2016 YILI EĞİTİM PLANI Doküman No EY.PL.01 Yayın 01.10.2015 Revizyon No 00 Revizyon 00 Sayfa 1 in Adı Enfeksiyon önlenmesi in Amaç ve Olası Enfeksiyonları önleyerek Tedavi sürecini kısaltmak 08.01.2016 i Hemşiresi e Çalışanlar

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

İnsanda genetik düzensizlik sonucu, fazladan bir 21. kromozomun bulunmasına Down Sendromu denir.

İnsanda genetik düzensizlik sonucu, fazladan bir 21. kromozomun bulunmasına Down Sendromu denir. Bu dostlarımız hakkında biraz daha bilgi alalım; İnsanda genetik düzensizlik sonucu, fazladan bir 21. kromozomun bulunmasına Down Sendromu denir. Down Sendromu genetik bir farklılıktır, bir hastalık değildir.

Detaylı