YENİ TÜRK BORÇLAR KANUNU ve YENİ TÜRK TİCARET KANUNU SEMPOZYUMU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YENİ TÜRK BORÇLAR KANUNU ve YENİ TÜRK TİCARET KANUNU SEMPOZYUMU"

Transkript

1 YENİ TÜRK BORÇLAR KANUNU ve YENİ TÜRK TİCARET KANUNU SEMPOZYUMU MAKALELER, TEBLİĞLER TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesi

2 Yayın No: 321 İstanbul sayılı Yasa uyarınca bu kitabın dijital iletim, CD ye kayıt, elektronik kitap olarak yayımı ve mevcut veya ileride geliştirilebilecek her türlü araçla çoğaltılması ve yayılması hakları da dahil olmak üzere; 5846 sayılı Yasa anlamında çoğaltma, yayma ve diğer tüm yayın hakları yalnızca ve münhasıran VEDAT KİTAPÇILIK Basım Yayım Dağıtım İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ne aittir. Kitabın tamamının veya bir kısmının mevcut veya ileride geliştirilebilecek herhangi bir araç veya teknikle çoğaltılması, yayılması ve herhangi bir şekil ve yöntemle ticaret alanına konu edilmesi kesinlikle yasaktır. Aksine hareketler VE- DAT KİTAPÇILIK Basım Yayım Dağıtım İnş. San. Tic. Ltd. Şti. nin burada saklı tutmuş olduğu haklarının ihlali anlamını taşır. VEDAT KİTAPÇILIK Basım Yayım Dağıtım İnş. San. Tic. Ltd. Şti. olabilecek tüm hak ihlallerine karşı tüm yasal haklarını kullanmaya, fikri hak ve emeği korumaya kararlıdır. ISBN : Sayfa Düzeni Kapak Tasarımı Baskı Cilt : Erol Barlas : Murat ECE : Altan Basım San. Tic. Ltd. Şti Matbaacılar Sitesi 222/A Bağcılar - İstanbul Tel: +90 (212) Fax.: +90 (212) : Derya Mücellit (0212) VEDAT KİTAPÇILIK BASIM YAYIM DAĞITIM LTD.ŞTİ. Şişli Mağaza : Abide-i Hürriyet Cad. No: 207 Şişli / İSTANBUL Tel.: (0212) Fax: (0212)

3 DERLEYEN Prof. Dr. Çiğdem KIRCA* BORÇLAR HUKUKU (30 Mayıs 2011) Prof. Dr. Ahmet M. KILIÇOĞLU Prof. Dr. Çiğdem KIRCA Doç. Dr. Nuri ERİŞGİN Prof. Dr. Yeşim M. ATAMER Prof. Dr. Vedat BUZ Pınar ÇAĞLAYAN Çiğdem YATAĞAN Doç. Dr. M. Murat İNCEOĞLU TİCARET HUKUKU (31 Mayıs 2011) Prof. Dr. Sabih ARKAN Yrd. Doç. Dr. Burçak YILDIZ Yrd. Doç. Dr. Hülya ÇOŞTAN Doç. Dr. Feyzan Hayal ŞEHİRALİ ÇELİK Doç. Dr. Çağlar MANAVGAT Prof. Dr. İsmail KIRCA Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Doç. Dr. Korkut ÖZKORKUT Prof. Dr. Nami BARLAS * Yukarıdaki yazarların isimlerinin sıralaması, sempozyumun konuşma saatine göre düzenlenmiştir. III

4

5 ÖNSÖZ Bu kitap, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından Mayıs 2011 tarihinde TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi nde düzenlenen Yeni Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu konulu Sempozyumda sunulan tebliğlerden oluşmaktadır. Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununun tüm maddelerini dili açısından yeniden kaleme alan ve esas açısından birçok konuda önemli değişiklikler ve yeni kurumlar getiren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu sırasıyla ve tarihlerinde kabul edilmiş ve her iki Kanun tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununun kabul edilmesinden birkaç ay sonra TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesinin düzenlediği bu Sempozyum, tebliğ sunulan alanlarda çalışmaları olan çok değerli bilim insanlarının katkılarıyla ve Türkiye nin birçok üniversitesinden gelen akademisyenler ile hukuk uygulayıcıları ve öğrencilerin geniş katılımıyla gerçekleşmiştir. Sempozyumda hem Türk Borçlar Kanunu hem Türk Ticaret Kanununda getirilen yeni kurumlar ve önemli değişiklikler içeren konular ele alınmış ve bunların sunumunda esas olarak kanundaki düzenleniş sırasına uyulmuştur. Önemli tartışmalara ve değerli görüş alışverişine olanak sunan Sempozyum tebliğlerinin okuyucuya da aktarılması düşüncesiyle yayımlanması gündeme geldiğinde tebliğ sahiplerinden bir kısmı katkılarını tebliğ formatında, bir kısmı ise makale olarak yayınlatmayı tercih etmişlerdir. Tebliğlerini gerek derhal gerek sonradan düzeltmeler yaparak tarafımıza ileten, hukuk camiasının değerli akademisyenlerine sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum. 30 Mayıs 2011 günü Türk Borçlar Kanunundaki değişiklik ve yeniliklerin ele alındığı Sempozyum TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi nin Rektörü Sayın Prof. Dr. Yücel Altunbaşak ve her iki Kanunun hazırlanmasında büyük emeği bulunan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Sayın Ahmet İyimaya nın açılış konuşmaları ile başlamıştır. Kendilerine katkılarından dolayı içtenlikle teşekkür ederim. Sempozyumun birinci günü, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Başkanı Sayın Dr. Mustafa Kılıçoğlu nun başkanlığında Haksız Fiiller, Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Sayın Prof. Dr. Lâle Sirmen in başkanlığında V

6 Sözleşmelerin Kurulması, İfası ve İfa Edilmemesi, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi Başkanı Sayın Seyit Çavdar ın başkanlığında Özel Hükümler Alanında Getirilen Bazı Önemli Değişiklikler ve Borçlar Kanununda Getirilen Bazı Önemli Usul Hükümleri başlıklarını taşıyan üç oturumdan oluşmuştur. Türk Ticaret Kanununun ele alındığı ikinci gün ise, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Ticareti Anabilim Dalı Başkanı emekli öğretim üyesi Sayın Prof. Dr. Turgut Kalpsüz başkanlığında Ticari İşletmeye İlişkin Olarak Yapılan Değişiklikler, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Sayın Prof. Dr. Celal Göle nin başkanlığında Ticaret Şirketleri, Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Zühtü Aytaç ın başkanlığında Anonim Şirketler I ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Sayın Prof. Dr. Asuman Turanboy un başkanlığında Anonim Şirketler II olmak üzere dört oturumda gerçekleşmiştir. Her bir oturumu çok değerli katkılarıyla yöneten değerli Hocalarımız a ve Yargıtay ımızın değerli mahkeme başkanlarına ve üyelerine sonsuz saygı ve şükranlarımı sunarım. Gerek Sempozyumun gerek Sempozyum kitabının hazırlanmasında büyük emekleri geçen TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesi nin değerli öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Tülay Karakaş, Yrd. Doç. Dr. Ozan Ergül, Yrd. Doç. Dr. Eşref Küçük ile araştırma görevlileri Can Boyacı, Burçak Bal, Çiğdem Yatağan, Duygu Çağlar Doğan, Eren Özdemir ve Mehmet Murat Öngel e ayrıca en içten teşekkürlerimi sunarım. Onların destekleri ve emekleri olmasaydı bu Sempozyumu gerçekleştiremezdik. Son olarak elinizdeki kitabın basımını üstlenen ve büyük bir titizlik ve özenle basımı gerçekleştiren Vedat Kitapçılık a, özellikle Sayın Vedat Carbaş a çok teşekkür ederim. Prof. Dr. Çiğdem KIRCA TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı VI

7 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ / Prof. Dr. Çiğdem KIRCA...V BORÇLAR HUKUKU Prof. Dr. Ahmet M. KILIÇOĞLU 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu nda Haksız Fiiller Alanında Getirilen Değişikliklerin Genel Olarak Değerlendirilmesi...3 Prof. Dr. Çiğdem KIRCA 6098 Sayılı Borçlar Kanunu ile Müteselsil Sorumluluk Konusunda Getirilen Yenilikler...23 Doç. Dr. Nuri ERİŞGİN Türk Borçlar Kanunu Madde 71: Genel Tehlike Sorumluluğu...59 Prof. Dr. Yeşim M. ATAMER Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? Tüketici ve Tacir İşlemleri Açısından Karşılaştırmalı Olarak Başvurulabilecek Değerlendirme Kriterleri Prof. Dr. Vedat BUZ Yeni Türk Borçlar Kanunu nda Borçların İfası ve İfa Edilmemesine İlişkin Değişikliklerin Değerlendirilmesi Pınar ÇAĞLAYAN Türk Ticaret Kanunu nun 1530 uncu Maddesi ile İki Ticari İşletme Arasında Para Borcunun Ödenmesine İlişkin Olarak Getirilen Yenilikler VII

8 Çiğdem YATAĞAN Mal ve Hizmet Tedarikinin Geç Ödenmesinin Sonuçları Açısından Faturaya ve 2011/7/EU Sayılı Yönerge ile Mevzuatın Uyumlaştırılması Amacıyla Yapılması Gerekli Değişikliklere Fransa Örneğinden Kısa Bir Bakış Doç. Dr. M. Murat İNCEOĞLU Kira Sözleşmelerine İlişkin Başlıca Değişiklik ve Yenilikler Prof. Dr. Nami BARLAS Yeni Türk Borçlar Kanunu nda Kefalet Sözleşmesi Konusunda Getirilen Yenilikler TİCARET HUKUKU Prof. Dr. Sabih ARKAN Türk Ticaret Hukukunda Ticari İşletmeyle İlgili Olarak Yapılan Değişiklikler Yrd. Doç. Dr. Burçak YILDIZ Ehliyet - Sermaye Koyma Borcu Yrd. Doç. Dr. Hülya ÇOŞTAN 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu na Göre Ticaret Şirketlerinin Yeniden Yapılanması Doç. Dr. Feyzan Hayal ŞEHİRALİ ÇELİK Tek Kişilik Anonim Şirket Doç. Dr. Çağlar MANAVGAT Türk Ticaret Kanunu Hükümleri Çerçevesinde Sermaye Piyasası Kanunu nun Uygulanması VIII

9 Prof. Dr. İsmail KIRCA 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu - Anonim Şirketlerde Kuruluş ve Organlar Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Yeni Türk Ticaret Kanunu nda Düzenlenen Pay Sahipliği Haklarının Değerlendirilmesi Doç. Dr. Korkut ÖZKORKUT 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu nda Finansal Raporlama ve Denetim IX

10

11 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? Tüketici ve Tacir İşlemleri Açısından Karşılaştırmalı Olarak Başvurabilecek Değerlendirme Kriterleri Prof. Dr. Yeşim M. ATAMER 1 I. Giriş 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren Borçlar Kanunu (BK) ile getirilen en önemli yeniliklerden biri kuşkusuz genel işlem koşullarının (GİK) denetimine ilişkin BK m hükümleridir yılında Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun a (TKHK) eklenen m. 6 ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) her ne kadar tüketici-tacir işlemlerinde kullanılan sözleşme metinlerinin denetlenmesi yolunu açmışsa da tacir-tacir işlemleri açısından bu denetim imkanı yeni Borçlar Kanunu ile ilk defa gelmiştir. 2 Bu 1 Prof. Dr., İstanbul Bilgi Üniversitesi, Medeni Hukuk Anabilim Dalı, bilgi.edu.tr. Bu makalenin yazılmasında her sorumu tartışmak için vakit ayıran ve değerli görüş ve eleştirilerini esirgemeyen Jun.-Prof. Dr. Patrick C. Leyens, LL.M. (London), Hamburg Üniversitesi ve kürsü arkadaşım Yard. Doç. Dr. Kerem Cem Sanlı ya, LL.M. (İstanbul Üniversitesi), LL.M. (Harvard) teşekkürü bir borç bilirim. Kuşkusuz çalışmadaki her türlü eksiklik yazarın sorumluluğundadır. 2 Bazı yazarların BK hükümlerinin tacirler arası işlemlerde uygulanmayacağı, bu hallerde sadece TTK nın haksız rekabet hakkında hükümleri arasına eklenen m. 55, f. 1 (f) nin uygulama bulacağı yönündeki görüşüne katılmak mümkün değildir (örn. bkz. Gökhan Antalya, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 1, 2012, s. 296). Ayrıntılı olarak başka yerde açıklandığı üzere GİK e karşı rekabet kuralları üzerinden koruma verilmesi son derece sınırlı hallerde mümkündür. Bu düzenlemenin temelini oluşturan İsviçre Haksız Rekabet Kanunu m. 8 in bu yönde uygulaması neredeyse hiç olmamıştır. O açıdan TTK m. 55, f. 1 (f) de yer alan denetim kriterlerinin BK m. 25 çerçevesinde değerlendirilmesi daha anlamlıdır. Ayrıca, TTK neyin GİK sayılacağı konusunda herhangi bir tanım getirmediği için bu makalenin konusunu oluşturan BK m. 20 nin ticari işlemler açısından önem kazanması zaten kaçınılmazdır. TTK ve BK daki bu 103

12 Yeşim M. ATAMER makalede, uygulamada çok tartışma yaratması beklenen, bu kuralların ne zaman uygulama bulacağı, yani ne zaman bir GİK metninin varlığının kabul edilebileceği sorunu üzerinde durulacaktır. Zira, taraflar arasındaki sözleşmenin aslında pazarlık sonucu meydana geldiği, tarafların eşit ve özgür şekilde sözleşmeye etki etme imkanının olduğu hallerde bir GİK metninin varlığı kabul edilemeyeceği için BK m hükümleri uygulanmayacaktır. Bir sözleşme metninin ne zaman GİK olarak nitelendirileceğini tanımlayan BK m. 20 uyarınca işletmenin...tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu... metinler, yani karşı tarafın hiçbir şekilde hazırlanmasına katılmadığı metinler genel işlem koşuludur. Buna paralel olarak m. 20, f. 3 uyarınca Genel işlem koşulları içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, tek başına, onları genel işlem koşulu olmaktan çıkarmaz. Dolayısıyla, matbu bir metnin GİK olarak nitelendirilmesinden vazgeçmek için pazarlık edildiğine, hükümlerinin tartışıldığına dair belirli objektif emarelerin varlığı aranır. Aynı şekilde TKHK m. 6 uyarınca da ancak Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu... hükümler haksız olup olmadığı yönünde bir denetime tabi olabilir. Burada da hakimin önce bakması gereken husus müzakere, pazarlık olup olmadığıdır. Eğer, tarafların denk bir pazarlık iktidarına sahip olduğu kabul edilebiliyorsa o zaman bu sözleşme bir GİK değil, bireysel sözleşmedir ve sadece BK nın sözleşme özgürlüğünü sınırlayan genel hükümleri 3 çerçevesinde denetlenir. Taraflar arasındaki sözleşmenin içeriğini oluşturan matbu bir metnin GİK olarak nitelendirilmesinin mümkün olup olmadığı sorusu GİK e karşı neden koruma verildiği, sözleşme özgürlüğüne bu noktada neden müdahale edildiği sorusu ile doğrudan bağlantılıdır. Niye koruma verdiğimizi anlamak, neye karşı koruma vereceğimizi de belirleyecektir. Dolayısıyla aşağıda öncelikle GİK e karşı korumanın farklı gerekçeleri üzerinde durulacak, bu gerekçelerin tüketici ve tacir işlemleri açısından aynı oranda var olup olmadığı araştırılacak ve ardından da bireysel anlaşmaların varlığını kabul kuralların ilişkisi hakkında bkz. Yeşim M. Atamer, Yeni Türk Borçlar Kanunu Hükümleri Uyarınca Genel İşlem Koşullarının Denetlenmesi TKHK m. 6 ve TTK m. 55, f.1, (f) ile Karşılaştırmalı Olarak, Türk Hukukunda Genel İşlem Şartları Sempozyumu, BTHAE Yayını, Ankara 2012, s. 9, 41 vd. ve 67 vd. 3 Örneğin BK m. 27 uyarınca kamu düzenine, ahlaka aykırı olmama, emredici hukuk kurallarına uygun olma gibi. 104

13 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? için uygulamada başvurabilecek bazı değerlendirme kriterleri geliştirilmeye çalışılacaktır. Bu değerlendirme kriterleri saptanırken özellikle son 30 yıldır ABD ve Avrupa da büyük gelişme göstermiş olan hukuk ve ekonomi öğretisinin 4 (economic analysis of law) ilke ve yöntemlerinden yararlanılmıştır. Özellikle sözleşme özgürlüğünün liberal ekonomik modelin gereği gibi işleyebilmesindeki kilit rolü, bu özgürlüğün sınırlandırılması sebepleri araştırılırken piyasa ekonomisinin işleyiş mantığının göz önünde bulundurulmasını gerektirir. Nitekim GİK kullanımında sorun, ileride tespit edileceği üzere, bir piyasa aksaklığı sorunudur. Bu aksaklığın nasıl giderilebileceği makalenin ana konusudur. BK m in genel olarak yorumlanması ve uygulanması ile ilgili sorunlar başka bir makalede ayrıntılı olarak ele alınmış olduğu için burada tekrar edilmeyecektir. 5 II. GİK Denetiminin Gerekçesi Nedir? 1. Liberal Ekonomik Modelin Ön Koşulları ve Sözleşme Özgürlüğüne Müdahalenin Genel Gerekçeleri Bilindiği üzere ekonomi bilimi kıt kaynakların en doğru şekilde tahsisi sorunu ile ilgilenmektedir. Farklı ekonomik modeller bu konuda farklı yaklaşımlara sahiptir. Bugün itibariyle Türkiye Cumhuriyeti nde liberal ekonomik model uygulanmaktadır. Liberal ekonomik modelin işleyebilmesinin ön koşulları ise 1776 yılında Adam Smith tarafından belirlendiği 6 günden bugüne aslında çok değişmemiştir: bu modele göre, arz tarafında işleyen bir rekabetin, yani çok sayıda mal/hizmet sunan işletmenin; talep tarafında ise bilgili ve rasyonel bireylerin bulunması halinde bunların bir araya gelerek pazarlık sonucu akdedecekleri sözleşmeler, taraflar için maksimum kazanç ve fay- 4 Hukuk ve ekonomi öğretisi hakkında kapsamlı bilgi için bkz. Kerem Cem Sanlı, Hukuk ve Ekonomi Öğretisi ve Haksız Fiil Hukukunun Ekonomik Analizi, İstanbul 2007, s. 9-92; Richard A. Posner, Economic Analysis of Law, 8. bası, 2010; Steven Shavell, Economic Foundations of Law, 2004; Robert Cooter/Thomas Ulen, Law & Economics, 6. Bası, 2012; Daniel H. Cole/Peter Z. Grossman, Principles of Law and Economics, Bkz. Atamer (dn.2). 6 An Inquiry into the Nature and the Causes of the Wealth of Nations, Londra 1776 (http://www.econlib.org/library/smith/smwn.html). 105

14 Yeşim M. ATAMER da sağlayacaktır. Yani, kıt kaynakların en rasyonel şekilde tahsis edildiği, ekonomik açıdan etkin ve adil sözleşmeler kurulmuş olacaktır. 7 Bahsi geçen ideal koşullarda kurulan sözleşmenin sosyal refahı artırıcı etkisi nedeniyle bu sözleşmesel düzen, hukuk düzeni tarafından tanınmakta ve sözleşmeden doğan hak ve borçlara mahkemeler önünde hukuki koruma sağlanması kabul edilmektedir. 8 Devlet, bireyler arasındaki özel ilişkilerin oluşturduğu bu alana müdahale etmekten, sosyal refahı sağlamak adına kaçınmaktadır. Bugünün demokratik toplum düzenlerinde geçerli olan özel hukuk sisteminin özgürlükçü bir bakış açısı ile şekillenmesinde 18. ve 19. yüzyıl özgürlük mücadelesinin katkısı açıktır. Nitekim sözleşme özgürlüğü ilkesi piyasa ekonomisinin dayandığı en temel değerlerden biri olarak bugünün anayasal sisteminde vazgeçilmez bir yere sahiptir. 9 Dolayısıyla kural her zaman, hem fiyat hem de diğer sözleşme koşullarının taraflarca herhangi bir kısıtlama olmaksızın saptanmasıdır (BK m. 26). Ancak, liberal ekonomik modelin bu ön koşullarının gereği gibi sağlanamadığı bazı hallerde ne sözleşme adaleti ne de arzulanan ekonomik etkinlik temin edilebilmektedir. Kural olarak sadece bu hallerle sınırlı olmak üzere, refahın arttırılması amacıyla hukuki müdahaleye ihtiyaç vardır. Yani, sözleşme özgürlüğünü kısıtlayan müdahaleler piyasa modelinin gereği gibi işlememesi gerekçesine dayanmaktadır. Bir piyasa aksaklığı vardır (market failure) 10, dolayısıyla da hukuki düzenleme getirme ihtiyacı doğmaktadır. Örneğin, arz tarafında piyasa aksaklığı sebepleri, rekabeti engelleyici oluşumlar (piyasada hakim durum, uyumlu eylem gibi) veya tekil işlem açısından fiili bir monopol durumu olmasıdır (gabinde zor durumda olan karşısında 7 Ekonomik etkinlik ve piyasanın rolü hakkında bkz. Sanlı (dn. 4) s. 43 vd.; ayrıca bkz. Yeşim M. Atamer/Kerem Cem Sanlı, Kredi Kartı Faizleri ve Yıllık Ücretleri Örneğinde Fiyat Denetimi ve Sınırları, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt XXVI/4, 2010, s. 17, Sosyal refah kavramı hakkında bkz. Sanlı (dn. 4) s. 39 vd. 9 Bkz. Anayasa m. 48. Sözleşme özgürlüğünün ekonomik açıdan etkin üretimi ve tahsisi temin etmedeki rolü hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Hans-Bernd Schäfer/Claus Ott, Lehrbuch der ökonomischen Analyse des Zivilrechts, 5. Bası, 2012, s. 423 vd. ve 449 vd.; Horst Eidenmüller, Effizienz als Rechtsprinzip, 3. Bası, 2005, s. 333 vd.; Sanlı (dn. 4) s. 43 vd. Özel hukukun tahsis etkinliğini sağlamadaki rolü hakkında bkz. Claus Ott, Allokationseffizeinez, Rechtsdogmatik und Rechtsprechung die immanente ökonomische Rationalität des Zivilrechts, in: Allokationseffizienz in der Rechtsordnung, Ott/Schäfer (Hrsg.), 1989, s. 25 vd. 10 Kavram hakkında bkz. Cooter/Ulen (dn. 4) s. 38 vd. 106

15 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? sömürenin özel durumu gibi). 11 Bu gibi hallerde kurulan sözleşmelerin kaynakların optimal dağılımını sağlayabilmesi mümkün olmayacaktır. Örneğin, rakip teşebbüslerin uyumlu eylemler ile fiyatı yükseltmesi, fiyatın, doğal fiyatın üzerine çıkmasına ve piyasaların kaynakları etkin olmayacak şekilde tahsis etmesine sebebiyet verir. Bu nedenle Rekabetin Korunması Hakkında Kanun piyasa modelinin doğru şekilde işlemesi açısından büyük önem taşır. Hukukun piyasaya bu noktada cezalarla müdahalesi haklı bir müdahaledir. Diğer yandan gabinde zor durumda bulunan açısından da, kendisini sömüren kişi aslında yegane sözleşme akdedebilecek olan kişi durumunda olduğu için monopol konumundadır. Örneğin denizde kurtarma yardım sağlamak için aşırı fiyat isteyenin durumu gibi. Ancak bu tür olaylarla rekabeti bozucu davranışlar kadar sık karşılaşılmadığı için hukuk düzeni daha farklı bir müdahale imkanı getirmiş ve ilgili kişiye sözleşmeyi iptal etme hakkı tanımakla yetinmiştir (BK m. 28). Tarafların ahlaka ve/veya kamu düzenine aykırı bir sözleşme kurması da hukukun doğrudan ilgili sözleşmeye müdahale etmesi gereğini doğurur (BK m. 27). Ekonomik açıdan bakıldığında bu gibi hallerde müdahalenin gerekçesi bazen taraflardan birinin monopol benzeri durumda olup diğerine sözleşme içeriğini dikte etmesine dayanır. Buna karşılık bazen tarafların birlikte hareket ederek kendi faydalarını maksimize etmelerine rağmen sözleşmenin olumsuz dışsallık 12 yaratması riski nedeniyle denetlenmesi icap eder. Yani ahlaka aykırı sözleşmeye, tarafların karşılıklı faydalarını arttırmasına rağmen üçüncü kişilerin refahını azalttığı gerekçesiyle müdahale edilmektedir. Talep tarafındaki baş aksaklık ise piyasa modelinin aradığı rasyonel bireyin (homo economicus) özellikle bilgi eksikliği nedeniyle gerçeklere uymamasıdır. 13 Tam rekabetçi piyasa modelinin gereği gibi işleyebilmesinin ön koşulu, bireylerin rasyonel olmaları ve aynı zamanda doğru seçimler yapacak şekilde bilgiye sahip olmaları gerektiğidir (rational choice). 14 Ancak 11 Monopol ve hakimiyet durumunun bir piyasa aksaklığı olarak olumsuz sonuçları hakkında bkz. Cooter/Ulen (dn. 4) s ; Josef Drexl, Die wirtschaftliche Selbstbestimmung des Verbrauchers, 1998, s. 116 vd. Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. Kerem Cem Sanlı (ed.), Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması: Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Olumsuz dışsallık (negative externality) kavramı hakkında bkz. Sanlı (dn. 4) s. 97 vd. 13 Bilgi sorunu hakkında bkz. Atamer/Sanlı (dn. 7) s. 12 vd.; Holger Fleischer, Informationsasymmetrie im Vertragsrecht, 2001, passim. 14 Kavram hakkında bkz. Sanlı (dn. 4) s. 26 vd.; Anne van Aaken, Rational Choice in der Rechtswissenschaft, 2003, s. 73 vd.; Giesela Rühl, Statut und Effizienz, 2011, s

16 Yeşim M. ATAMER 1950 li yıllarda iktisat teorisyeni Herbert Simon un, daha sonra kendisine Nobel iktisat ödülünü de getirecek olan, sınırlı rasyonellik (bounded rationality) görüşü uyarınca insanlar ancak sahip oldukları kısıtlı bilgi çerçevesinde ve bu bilgiyi değerlendirme yetenekleri ile sınırlı olarak rasyonel hareket edebilirler. 15 Özellikle bilgi edinmenin ciddi bir maliyetinin olduğu düşünülecek olursa sınırlı rasyonellik görüşü hayatın gerçeklerine daha yakın bir ekonomik varsayımdır. Fakat bu nedenle rasyonel seçim görüşü tümüyle terk edilmek zorunda değildir. Zira aslında insanların sözleşme kurarken bilgi eksikliklerini gidermek için yapacakları maliyeti değerlendirmeleri ve bu maliyetin, edinilen bilgi ile kazanılacak olan faydadan fazla olması halinde, bilgi edinmek için uğraşmamaları da rasyonel bir davranış olarak yorumlanabilir. Bu tür durumlarda bilgi edinmenin işlem maliyeti (transaction cost) 16 o kadar yüksektir ki ekonomik rasyo, sınırlı bilgi ile işlemi kurmayı destekler. 17 Ancak sınırlı bilgi ile kurulan bu sözleşmenin ekonomik açıdan etkin olmaması ihtimali yüksektir. 18 İşte bu noktada yine hukukun müdahalesine ihtiyaç olacaktır. Talep tarafındakilerin rasyonel davranma ve rasyonel bir sözleşme kurma imkanının zaten hiç olmadığı klasik haller ayırtım gücünden yoksunluk veya tehdit altında olma halidir. Bu durumda olan kişilerin akdettiği sözleşmelere hukuksal bir müdahale ihtiyacı olduğu açıktır. Birincisinde sözleşme kendiliğinden kesin hükümsüz sayılacak (MK m. 15), ikincisinde ise en vd.; Schäfer/Ott (dn. 9) s. 96 vd.; Cooter/Ulen (dn. 4) s. 18 vd. 15 A Behavioral Model of Rational Choice, 87 Quarterly Journal of Economics, 1955, s. 99 vd. Ayrıca bkz. Sanlı (dn. 4) s. 77 vd.; Schäfer/Ott (dn. 9) s. 103 vd. 16 İşlem maliyeti kavramı için bkz. Sanlı (dn. 9) s. 131 vd.; Cooter/Ulen (dn. 4) s. 88 vd.; Eva Maria Belser, Freiheit und Gerechtigkeit im Vertragsrecht, 2000, s. 183 vd. 17 Son yıllarda gelişen davranışsal ekonomi (behavioral economics) ise bireylerin aslında ellerindeki bilgiyi değerlendirme ve buna göre hareket etme yeteneğinin düşünülenden çok daha sınırlı olduğu, dolayısıyla da rasyonel kararlar alma imkanının da düşünülenden az olduğu görüşünü savunmaktadır. Özellikle psikolojinin verilerine dayanarak geliştirilen bu akım hakkında örn. bkz. Christine Jolls/Cass R. Sunstein/ Richard Thaler, A Behavioral Approach to Law and Economics, Stanford Law Review, Vol. 50, 1998, s vd. Tüketici kredileri özelinde bkz. Yeşim M. Atamer, Duty of Responsible Lending: Should the European Union Take Action?, in: Grundmann/ Atamer (eds.), Financial Services, Financial Crisis and General European Contract Law - Failure and Challenges of Contracting, 2011, s. 179, Ancak GİK sorunu açısından bakıldığında ön planda olan bir bilgi değerlendirme sorunu değil bilgi eksikliği sorunu olduğu için bu yaklaşımın ayrıntılarına burada girmeye gerek yoktur. 18 Fleischer (dn. 13) s.131; Rühl (dn. 14) s

17 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? azından tehdit altında olan tarafa sözleşmeyi iptal imkanı verilecektir (BK m. 39). Buna karşılık hata ve hilede aslında rasyonel davranma yetisi kişide olmasına rağmen doğru bilgiye ulaşmadan veya bilgiyi doğru değerlendirmeden hareket edildiği için akdedilen sözleşmenin yine ekonomik açıdan etkin ve dolayısıyla sosyal refahı artırmayan bir sözleşme olması ihtimali vardır. Duruma göre bilgi eksiği olan kişi yine iptal hakkını kullanabilecektir. Aynı yaptırım gabin nedeniyle sözleşmeyi iptal hakkı veren düşüncesizlik ve deneyimsizlik hallerinde de söz konusudur. Gabinin zor durumda olmadan kaynaklanması halinde bir monopol sorunu varken, yani sorun arz tarafındayken, düşüncesizlik veya deneyimsizlikte bilgi eksikliğine dayalı bir rasyonel davranamama sorunu vardır. Yani talep tarafında bir aksaklık vardır. Kuşkusuz, talep tarafındaki bilgi sorununa hukukun ürettiği çözümler sadece kesin hükümsüzlük veya iptal hakkı gibi sözleşmeyi ortadan kaldıran çözümlerden ibaret değildir. Aslında çok daha sık başvurulan bir yöntem, bilgiye daha az maliyetle ulaşan tarafa, diğer tarafa bilgi aktarma yükümlülüklerinin yüklenmesidir. Örneğin tüketici hukuku, sigorta hukuku, sermaye piyasası hukuku gibi alanlarda ilgili tarafların sözleşmeyi kurarken rasyonel davranması imkanını yaratmak için gerekli bilgilere sahip olması bu şekilde temin edilmektedir. 19 Liberal ekonomik modelde arz ve talep tarafında ortaya çıkan bu piyasa aksaklıkları türleri açısından GİK e bakıldığında sorunu tespit etmek, yani sözleşme içeriğinin neden işlemlerin büyük bir çoğunluğunda müşteri aleyhine olduğunu saptamak kolay değildir. Zira aslında arz tarafında belirgin bir sorun yoktur. Örneğin, bankacılık, sigorta, taşıma, satım gibi GİK kullanılan alanların hepsinde piyasada rekabet vardır. Mal ve hizmet sunan çok sayıda işletme mevcuttur ve rekabeti ihlal eden bir eylem ortaya çıktığı zaman Rekabet Kurumu gerekli denetimi icra etmektedir. Talep tarafı açısından bakıldığında, aslında müşteriler ayırtım gücü yerinde, makul mantıklı bireylerdir. Ne hile, ne tehdit, ne de gabin vardır. Buna rağmen neden kendilerine GİK sunulan kişiler pazarlık etmemektedir, neden bu aleyhte hükümleri kabul etmektedirler? Cevaplanması gereken soru budur. Eğer bu sadece bir ilgisizlikten kaynaklanıyorsa hukuk onları koruyamaz. Buna karşılık pazarlık etmemenin sebebi sistematik ve tekrarlanan bir sorun ise o zaman hukukun bir çözüm bulması ve GİK kullanılan sözleşmelere yargısal müdahale imkanı vermesi gerektiği açıktır. 19 Örn. bkz. Fleischer (dn. 13) 12 ve 14; Drexl (dn. 11) s. 459 vd. 109

18 Yeşim M. ATAMER 2. GİK Kullanımı Halinde Sözleşmeye Müdahalenin Gerekçeleri a. Ön Soru: İşletmeler Neden GİK Kullanır ve GİK Kullanımının Barındırdığı Tehlike Nedir? Bugünün ticaret hayatında mal ve hizmet sunan işletmelerin büyük çoğunluğunun gerek tüketiciler gerekse tacirler ile akdettikleri sözleşmelerde GİK kullanması olgusu ile karşılaşılmaktadır. 20 Bu olgunun çok rasyonel bir gerekçesi vardır: işletme, akdettiği belirli sözleşme türleri açısından ifa aşamasında ve ifa etmeme durumunda yaşanabilecek bütün olası ihtilaflara uygulanabilir bir sözleşme kaleme almak suretiyle daha sonra ihtilaf çıktığında uygulanacak hukuk kurallarına ilişkin belirsizliği ortadan kaldırmaktadır. Gerek yasalarda var olan yedek hukuk kurallarının ilgili işlem açısından uygun olmadığı, gerekse yedek hukuk kurallarının hiç var olmadığı alanlarda (örn. know-how, factoring, management sözleşmesi) GİK ile kural vaz etmek suretiyle, işletme, tâbi olacağı kuralların tümünü baştan kendisi saptamaktadır. 21 İşletmenin, bu tür bir sözleşme hazırlamanın beraberinde getirdiği işlem maliyetini, yani hukuksal danışmanlık, metnin basılması, çoğaltılması, bütün şubelere yollanması için ödenecek meblağı göze alması son derece anlamlıdır. Zira akdedilecek sözleşmenin değeri çok yüksek olmasa da akdedilecek sözleşme sayısı o kadar çok olacaktır ki, bir sefer ayrıntılı bir sözleşme hazırlamanın maliyetini işletmenin kısa sürede telafi etmesi imkanı vardır. Bu açıdan GİK kullanılması ekonomik açıdan rasyonel bir faaliyettir. Akdettiği sözleşmelerin bu şekilde standart olması işletmesinin verimliliğinin de artması sonucunu doğuracaktır. İşletme ekonomisi gerekçeleri dikkate alındığında, standartlaşma, rasyonel bir işletmenin adeta mecburi unsurudur. Bu şekilde işletme ileride akdedilecek sözleşmelerde zaman ve masraftan tasarruf etmekte, sözleşme görüşmelerinde sadece esaslı noktaların (essentialia negotii) belirlenmesi yeterli olmaktadır. Örneğin bir banka ile akdedilen kredi sözleşmesinde sadece kredinin miktarı, geri ödeme süresi ve buna bağlı olarak faiz oranı üzerinde durulacak, sözleşmenin diğer bütün unsurlarını kararlaştırmak için harcanacak (maliyete de 20 GİK kullanımının ve denetiminin özellikle 19. yüzyıldan itibaren tarihsel gelişimi hakkında çok ayrıntılı bir çalışma için bkz. Phillip Hellwege, Allgemeine Geschäftsbedingungen, einseitig gestellte Vertragsbedingungen und die allgemeine Rechtsgeschäftslehre, 2010, s. 21 vd. 21 Ulmer/Habersack in: Ulmer/Brandner/Hensen, AGB-Recht, Kommentar zu den BGB und zum UKlaG, 11. Bası, Köln 2011, Einleitung, N

19 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? etkisi olan) zaman ve işgücünden tasarruf edilecektir. Rasyonelleşme aynı zamanda işletme içi idari işlemlerin yürütülmesi açısından da söz konusu olacaktır, zira bütün sözleşmelerin aynı şablon üzerinden akdedilmesi sayısız bireysel işlem arasındaki farklılıkların en aza indirilmesine ve bu şekilde bilgi muhafazası ve değerlendirmesinin kolaylaşmasına hizmet edecektir. Diğer yandan işletmenin genelde temsilcileri aracılığıyla aktardığı iradesinin muhatabına yanlış ulaşmasını ve istemediği beyanlarla bağlı tutulmasını da GİK kullanımı bir ölçüde engelleyebilecektir. İşletme açısından yadsınamayacak bu avantajlarının yanı sıra GİK kullanımı aynı zamanda işletmenin riziko hesabını sağlıklı olarak yapabilmesini de sağlar. Bu, standartlaşmanın beraberinde getirdiği rasyonel sonuçlardan bir diğeridir. Standart bir metin sayesinde işletme, sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesi halinde kendisini bekleyen riskleri, yani olası masrafları önceden değerlendirebilmekte ve buna göre gerektiğinde sigorta yaptırmak yoluyla kendisini güvenceye alabilmektedir. Diğer yandan ayrıntılı bir GİK metni ihtilaf çıktığında yargı yoluna gidilmesi rizikosunu da en aza indirerek işletmenin bu masraflardan kaçınması imkanını da vermektedir. Bu açıdan bakıldığında GİK kullanımı aslında doğru bir şeydir. Hatta son derece rasyonel bir davranıştır. Dolayısıyla GİK kullanımını yasaklamak asla bir çözüm olamaz. Sorun, bunların kullanılmasında değil, içeriğinin saptanmasında çıkmaktadır. Zira GİK içinde, aslında yasa gereği işletmenin taşıması gereken bir sürü risk/maliyet müşteriye aktarılmakta ve bu şekilde ekonomik açıdan etkin olmayan sözleşmeler akdedilmektedir. Örneğin, bir riskin gerçekleşmesini GİK kullanan işletme 100 TL ye, müşteri ise ancak 600 TL ye engelleyebiliyorsa ekonomik anlamda etkin risk dağılımı işletmenin riski taşımasını gerektirir. Bunu örneklendirmek gerekirse: Bir bankanın genel işlem koşullarında yer alan: a. Faiz oranlarının dilendiği zaman değiştirilebileceği; b. Sözleşmenin dilendiği zaman feshedilebileceği; c. Dilendiğinde ek teminat talep edilebileceği; d. İnternet bankacılığının 3. kişilerce kötüye kullanılması halinde bütün zararın müşteri tarafından taşınacağı; e. Banka çalışanlarının kusurundan sorumlu tutulamayacağı hükümleri aslında bir rizikonun kimin tarafından taşınacağı hususuna ilişkindir. Para piyasasındaki beklenmeyen değişikliklerin tümüyle müşteriye aktarılacağı (a/b), müşterinin geri ödememe rizikosunu sıfırlamak için her 111

20 Yeşim M. ATAMER türlü şüphenin hep müşteri aleyhine sonuçlar doğuracağı (c), banka çalışanlarının sözleşmeye aykırı davranışlarının veya 3. kişilerin haksız fiillerinin beraberinde getireceği zarar risklerinin müşteriye aktarılacağı şeklinde düzenlemeler (d/e) aslında tümüyle sözleşmeye bağlı bazı risklerin mali sonuçlarına kimin katlanacağı ile ilişkilidir. 112 Bir hipermarket zinciri ile akdedilen tedarikçi sözleşmesinde yer alan: a. Hipermarketin dilediği zaman sözleşmeyi feshedebileceği veya sipariş miktarlarını değiştirebileceği; b. Tüketicilere satılan mallara ilişkin her türlü şikayetten dolayı tedarikçinin tüm sorumluluğu taşıyacağı; c. Teslim edilen malların ödeme sürelerinin dilendiği gibi belirlenebileceği; d. Bazı mallara ilişkin dilendiğinde promosyon yapılacağı ve bunun bütün masraflarının tedarikçi tarafından taşınacağı hükümleri de yine belirli bir rizikoyu kimin taşıyacağı ile ilgilidir. Tüketicilerin hipermarkete tedarik edilen malları satın almaması rizikosu tümüyle tedarikçiye atılmakta, ya sözleşmenin dilendiği zaman feshedilebileceği ya da sipariş miktarlarının ona göre ayarlanacağı öngörülmektedir (a). Malın ayıplı olup olmadığından bağımsız olarak müşterinin her türlü reklamasyonuna ilişkin risk tedarikçide bırakılmaktadır (b); ödeme süreleri hipermarketin likidite riskine bağlı olarak ayarlanmaktadır (c) (Ancak TTK m in bu konuda artık emredici bir düzenleme getirdiği unutulmamalıdır). Veya bir malın pazarlanmasının berberinde getireceği ve hipermarket için de büyük faydası olan promosyonların bütün masrafları tedarikçiye aktarılmaktadır (d). Dolayısıyla GİK içinde her birine maddi bir değer atfedilebilecek olan riskler/masraflar karşı tarafa aktarılmaktadır. Yani işlemin toplam maliyeti GİK kullananın karşısındaki taraf için ciddi şekilde artmaktadır. Satın aldığı mal karşılığında hipermarketin ödediği semen aslında bu riskler oranında düşmektedir. Yani, tedarikçinin eline net TL girse de GİK ile kendisine aktarılan riskler TL değerindeyse, semen ekonomik olarak TL ye düşmektedir. Aynı şekilde aslında bir banka müşterisi için kredisinin maliyeti senelik % 17 lik faiz ödemesinden çok daha pahalıya çıkmaktadır. GİK ile yapılan, karşı tarafın aslında taşımak zorunda olmadığı riskleri taşımak zorunda bırakılmasıdır.

21 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? Örneğin, hipermarketin promosyon yapmaya karar vermesi, ancak bunun bütün mali sonuçlarını tedarikçiye aktarması veya hipermarketin tüketicilere, malları sadece beğenmeme halinde de iade imkanı vermesi ve bunun maliyetini tedarikçiye aktarması aslında etkin bir sözleşmede tedarikçinin taşımaması gereken bir risktir. Fiyat promosyonları veya beğenmeyen değiştirebilir türünden pazarlama taktikleri hipermarketin satışını, dolayısıyla da kazancını artırmaktadır. Doğrudan tedarikçiye bir faydası ise yoktur. Ekonomik verilerin haklı göstermesi halinde bankanın sözleşmedeki faiz oranını, sözleşmeye sadakat ilkesine rağmen artırması haklıdır. Veya müşterinin kredibilitesinin azaldığı konusunda haklı bir kaygı varsa ek teminat da istenebilir. Sorun, bu konuda herhangi bir objektif veri olmaksızın, basit bir kaygı üzerine dilendiğinde bu tür değişikliklerin yapılabileceğinin GİK de öngörülmesidir. Ekonomik açıdan bakıldığında bir sözleşmenin etkin olduğunun kabul edilebilmesi için riskleri en doğru şekilde paylaştırması gerekir. Bunun söz konusu olup olmadığını tespit etmek için de bazı kriterler vardır. 22 Kural olarak rizikonun gerçekleşmesini en az maliyet ile önlemesi mümkün olan taşımalıdır (cheapest cost avoider). Örneğin, çalışanlarının sözleşmeye aykırı davranışlarını engellemek için en etkin önlemleri banka alabilir. Onları doğru seçebilir, eğitebilir, denetleyebilir. Doğaldır ki müşterinin hiçbir şekilde banka çalışanlarına ilişkin bu tür bir etkisi olamaz. Dolayısıyla bunların sözleşmeye aykırı davranışlarının sonuçlarına müşterinin katlanması rasyonel olmayan bir risk dağılımıdır. Eğer söz konusu olan rizikonun doğumu engellenemiyorsa, bu durumda yapılması gereken, bu riski en az maliyetle sigortalayacak olan tarafa riski tahsis etmektir (cheapest insurer). Mesela internet bankacılığında 3. kişilerin sisteme girip müşteri bilgilerine ulaşmalarının 100 % engellenmesi mümkün değildir. Her zaman için bir risk kalacaktır. Bu durumda sorun bu riski daha ucuza kimin sigortalayabileceğidir. Açıktır ki bankanın bu tür bir zararı sigortalaması çok daha ucuzdur. Zira banka istatistiksel olarak binlerce işlemden kaçında bu tür bir riziko ile karşılaşılacağını tespit edebilecek durumdadır, akdedeceği toplu sigorta (Bankers Blanket Bond BBB) kapsamında bu riski de ucuza sigortalaması mümkündür ve daha da önemlisi, risk primini bankacılık işlemleri çerçevesinde tahsil edeceği ücretler üzerinden müşterilere yansıtması mümkündür. Oysa bu tespitlerin hiçbiri 22 Ayrıntılı bilgi için bkz. Schäfer/Ott (dn. 9) s. 434 vd. Ayrıca bkz. Belser (dn. 16) s. 175 vd. 113

22 Yeşim M. ATAMER müşteriler için geçerli değildir. 23 Son olarak, hem engellenmesi hem de sigortalanması mümkün olmayan riskler açısından tek çare üstün risk taşıyıcısını tespit etmektir (superior risk bearer). Bu tür riskler hem engellenememektedir hem de bunlara ilişkin bir sigorta pazarı yoktur. Bu hallerde de belirleyici olan ilgili risk hakkında en az maliyetle, en fazla bilgi sahibi olan kişiyi tespit etmektir. Zira bilgi sahibi olan, engellenemez, sigortalanamaz bir risk olsa da en azından riske ilişkin bu bilgi çerçevesinde fiyatı belirleyebilir. Örneğin bir malın piyasada tutup tutmayacağını, tüketicilerin bu mala ilgi göstermesi olasılığını değerlendirmek kolay değildir. Malın tutmaması rizikosu sigortalanacak bir risk değildir. Engellenmesi de mümkün değildir. Ancak bu riskin yüksekliği konusunda daha çok bilgi sahibi olması ihtimali hipermarkettedir. Zira satış yaptığı bölgeyi, müşteri profilini, gelir düzeyini vs. daha iyi değerlendirebilecek durumdadır. O açıdan malın satmaması halinde tedarikçi ile akdedilmiş sözleşmeyi derhal feshetme hakkının saklı tutulması doğru bir risk dağılımı olamaz. Sözleşme süresini baştan taraflar serbestçe kararlaştırabilirler. Eğer bunu 1 yıl olarak saptamışlarsa bu durumda hipermarket bu süreye uymak durumunda olmalıdır. Sonuç olarak, GİK in aslında bir maliyet sorunu olduğu hep göz önünde tutulmalıdır. Dolayısıyla, taşımaması gereken bir dizi risk GİK ile kendisine aktarılan müşterinin aslında yapacağı en makul şey fiyatı artırmak/düşürmek olurdu. Rasyonel bir pazarlık örneğin şu şekilde olmalıydı: (Tedarikçi) bu riskler aslında benim taşımam gereken riskler değil, zira senin için bunların maliyeti çok daha ucuz. Madem bunların maliyetini bana aktarıyorsun o zaman sana malımı daha pahalıya satmam gerekir. / (Kredi alan) bu riskler aslında benim taşımam gereken riskler değil, zira senin için bunların maliyeti çok daha ucuz. Madem bunların maliyetini bana aktarıyorsun o zaman kredi faizini düşür. Veya şu da düşünülebilir: (Tedarikçi) bu riskler aslında benim taşımam gereken riskler değil. Bunların maliyetini, olması gerektiği gibi sen taşı, sözleşmeyi değiştir, ben de sana malımı daha ucuza vereyim. / (Kredi alan) bu riskler aslında benim taşımam gereken riskler değil. Bunların maliyetini, olması gerektiği gibi sen taşı, sözleşmeyi değiştir, ben de sana daha yüksek faiz ödemeyi kabul edeyim. Ekonomik verilerle hareket eden bir işletmenin de bu teklifi kabul etmesi gerekir, zira kendisi 23 Yeşim M. Atamer, İnternet Bankacılığının Üçüncü Kişi Tarafından Hukuka Aykırı Şekilde Kullanılması Halinde Doğan Zararları Kim Taşıyacaktır?, Banka Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, 2007, s

23 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? için o riski engellemek veya sigortalamak daha az maliyetlidir. Yukarıdaki örnekle, GİK kullanan 100 TL harcamayla riski engelleyebiliyor, karşı taraf için aynı sonuç 600 TL ye mal oluyorsa o zaman GİK kullanan riski taşıdığında tasarruf edilen 500 TL değer, taraflar arasında paylaştırılabilecek ve iki tarafın da kazandığı bir durum (win-win situation) yaratılabilecektir. Aslında sorun, neden bu pazarlığın yapılmadığıdır. Neden müşteriler GİK in kendileri için bir sürü ek maliyet getirdiğini dikkate almamaktadır? Aşağıda bu soruya önce tüketici sonra da tacirler açısından cevap üretilmeye çalışılacaktır. b. Tüketici Sözleşmelerinde GİK Kullanılması Halinde Liberal Ekonomik Modelin Ön Koşulları Neden Gerçekleşmemektedir? Bir bankada hesap açtırmak, bir sigorta sözleşmesi akdetmek, şehirlerarası otobüs bileti almak veya bir otoparka arabasını park etmek isteyen müşterilerin hepsi, ister uzun ister kısa, ister matbu bir metin, ister duvarda asılı bir tabela olsun, önceden hazırlanmış ve içeriği neredeyse tümüyle kendileri aleyhine olan bir sözleşme metnini genelde sorgusuz sualsiz aynen kabul etmektedir. Aşağıda görüleceği üzere, bu sorunun sebebi aslında birbiri ile bağlantılı iki olguya dayanmaktadır: 24 - Talep tarafında sorun bir bilgi ve pazarlık gücü eksikliğidir, - Arz tarafında ise sorun rekabetin gereği gibi işletilememesidir. Talep tarafına daha yakından bakılacak olursa: ilk tespit edilebilen olgu tüketicinin psikolojik açıdan bir zaafının söz konusu olmasıdır. Sözleşme akdedilirken genelde bir zaman baskısı altındadır, dolayısıyla bu şartları ayrıntılı şekilde inceleme imkanı fiilen yoktur. Aslında müşteri sık sık bu şartların incelenmesi gereği konusunda bir kanaat sahibi de olmayacaktır. Bir yandan sözleşmenin ifasında bir aksilik çıkabileceğini ve dolayısıyla bu şartların uygulanabileceğini düşünmemekte, diğer yandan bunların zaten matbu hali ve her sözleşmede uygulanıyor olması nedeniyle adeta yasa benzeri bir nitelik taşıdığı ve dolayısıyla değişmez olduğu görüşü kendisinde hakim olmaktadır. Ayrıca işletmenin bunların değiştirilmesine yanaşacağı 24 Ayrıntılı bilgi için bkz. Yeşim M. Atamer, Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması Sorunu Çerçevesinde Genel İşlem Şartlarının Denetlenmesi, 2. bası, 2001 s. 35 vd.; Sally Horler, Die Entwicklung der Rechtsprechung zum Recht der AGB, Ein Vergleich des englischen und deutschen Rechts, 2012, s. 27 vd.; Hellwege (dn. 20) s. 540 vd. 115

24 Yeşim M. ATAMER inancı da yoktur. İşletme genelde müşterisini, bu şekilde sözleşmeyi kurma veya hiç kurmama alternatifi ile baş başa bırakmaktadır (take it or leave it / à prendre ou à laisser). Nitekim işletmenin organizasyonu da, sözleşme akdeden temsilcilere, genel işlem koşullarını değiştirmek konusunda herhangi bir yetki verilmeyecek şekilde oluşturulmaktadır. Dolayısıyla müşterinin bu konudaki çabalarına cevap verebilecek biri ile karşılaşma ihtimali zaten düşüktür. Pazarlık pozisyonu daha kuvvetli olan işletmenin karşısında tüketici, o mala/hizmete olan ihtiyacı ön planda olduğu için kendisine sunulan sözleşme koşullarını itiraz etmeden kabul etmeye meyledecektir. 25 Diğer yandan entelektüel açıdan müşterinin bir zaafı söz konusudur; yani genel işlem koşullarını okumak ve incelemek konusunda zamanı ve isteği olsa bile gerekli hukuki donanımdan yoksun olduğu için bu şartları okuyup anlaması kendisi açısından çoğu zaman mümkün olmayacaktır. 26 Müşteriler bu metni kabul ederken aslında hangi haklarından vazgeçtiğini algılamamaktadır. Zira, GİK olmasa uygulanacak olan yasadaki yedek hukuk düzenlemelerinde sahip oldukları hakları ve var olan risk dağılımlarını da aslında bilmemektedirler. Bir kredi sözleşmesinde veya satım, kira, hizmet gibi sözleşmelerde yer alan, örneğin ifaya ilişkin ayrıntılar, uygulanacak hukuk, tahkim kaydı, sorumsuzluk kayıtları, cezai şart, ispat kuralları gibi kurallar herhangi bir tüketiciye sözleşme kurulmadan önce aktarılmış olsa da, bunlar onun için anlaşılır olmayacaktır. Ne hukuki bilgisi yeterli olacak, ne bunları incelemeye vakti olacak, ne bir avukata danışmaya değecektir. Dolayısıyla GİK kullanılan sözleşmelerde müşterinin kendisine aktarılan bilgiyi değerlendirerek bir tercihte bulunması söz konusu değildir. Gerçekten de, iki fiyatı karşılaştırmakla, sunulan iki farklı genel işlem koşulu metnini karşılaştırmak aynı şekilde değerlendirilemez. Bir yanda müşterinin alışveriş anında hemen cebinden çıkan bir meblağ ve bunun başka rakamlarla karşılaştırılması gibi basit bir işlem vardır. Diğer yanda ise, genelde o sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde uygulanacak risk dağılımı kurallarını içeren ve karşılaştırılması gereken bir dizi metin vardır. 25 Avrupa Topluluk Mahkemesi (ATM) kararlarında da bu hususa sürekli vurgu yapılmaktadır. Örn. bkz. Joined Cases C-240/98 to 244/98 Océano Grupo Editorial SA v Roció Murciano Quintero; Salvat Editores SA v José M. Sánchez Alcón Prades; José Luis Copano Badillo; Mohammed Berroane and Emilio Viñas Feliú [2000] ECR I-4941, para 25; Case C-618/10 Banco Español de Crédito SA v Joaquín Calderón Camino [2012] ECR I- henüz yayınlanmamıştır. 26 Tobias Miethaner, AGB-Kontrolle versus Individualvereinbarung, 2010, s

25 Genel İşlem Koşulu mu Bireysel Pazarlıkla Kurulan Sözleşme mi? Aslında bu gerekçeler birlikte değerlendirildiğinde müşteri açısından genel işlem koşullarını incelemek ve karşılaştırmak ekonomik açıdan da salık verilebilecek bir durum olmaktan çıkmaktadır. Zira yüz buzdolabından birinin ayıplı çıkma ihtimali karşısında müşterinin yine de kendisi için en elverişli ayıp hükümlerini içeren GİK i bulmak için zaman ve enerji harcaması ekonomik açıdan rasyonel olan bir davranış değildir (rational ignorance). 27 Müşteri, özellikle hem kaliteli malı bulmak için araştırmalarda bulunacak, hem de en ucuz fiyat için karşılaştırmalarını yapacak ve bunun sonucunda fikir oluşturacaktır. Bunun dışında ayrıca bütün GİK metinlerini inceleyip burada ele alınan riskleri para değerine çevirip kendisi açısından en ucuz olan GİK i bulmaya çalışması kendisinden beklenebilir bir davranış değildir. Düşünülsün ki bir tüketici aynı gün içinde arabasını tamire bırakıp bir araba kiralayabilir, bir buzdolabını taksitle satın alır, ailesi ile yapacağı tatil için bir tur operatörü ile anlaşabilir ve akşam gittiği konserde paltosunu vestiyere bırakabilir. Bu durumda onun, tamircinin, araba kiralayan şirketin, taksitle satım yapan işletmenin, tur operatörünün ve de vestiyer işleticisinin genel işlem koşullarını okumak, anlamak ve bunun pazarlığını yapmak veya en azından bütün araba kiralayan işletmelerin ve diğer işletmelerin GİK ini alıp karşılaştırıp bunlar arasında kendisi için en elverişli olanı bulup onunla işlem yapmak durumunda olduğu iddia edilemez. Dolayısıyla işletmenin GİK kullanarak rasyonelleşme menfaati ile tüketicinin, GİK i dikkate almayarak rasyonel davranma menfaati büyük bir çelişki teşkil etmektedir. Yani, Adam Smith in aradığı bilinçli, makul homo economicus, GİK kullanımı halinde aslında GİK i dikkate almayarak doğru davranmaktadır. GİK açısından aktarılan bu sorunlar, yukarıda bir piyasa aksaklığı olarak tespit edilen bilgi asimetrisine (information asymmetry) 28 ve ona bağlı işlem maliyeti sorununa indirgenebilir aslında. Şöyle ki, GİK kullanan işletme her ne kadar GİK i kaleme almak için belirli bir masrafa katlanıyorsa da akdettiği çok sayıda sözleşme sayesinde işlem başına maliyeti son derece düşük tutmaktadır. Buna karşılık tüketici açısından, beş yılda 27 Bkz. Jürgen Basedow, in: Münchener Kommentar zum BGB, 6. Bası, 2012, Vorbemerkungen zu 305 N. 5; Miethaner (dn. 26) s. 63 vd.; Nils Jansen, Klauselkontrolle im europäischen Privatrecht Ein Beitrag zur Revision des Vebraucheracquis, ZEuP 2010, s. 69, 84 vd.; Belser (dn. 16) s. 184 vd. 28 Genel olarak serbest piyasa ekonomisinde bilgi asimetrisi sorunu hakkında bkz. Atamer/Sanlı (dn. 7), s. 28 vd.; Richard Craswell, Freedom of Contract, The Coase Lecture Series, 1995, s. 9 vd. (http://www.law.uchicago.edu/files/files/33.craswell. FrdmCntrct.pdf). 117

26 Yeşim M. ATAMER bir kez akdettiği araba kirası sözleşmesini okumak, anlamak ve pazarlık etmek veya piyasadaki bir dizi başka sözleşme ile mukayese edip en iyisini seçmek için yapacağı masraf hiçbir şekilde kendisini amortize edecek bir masraf değildir. Araba kirasında bir sorun yaşanması olasılığı o kadar düşük olacaktır ki, bu sözleşme metni üzerinde durmak tüketici için orantısız bir işlem maliyetine katlanmak anlamına gelecektir. Bu durum, tüketicinin çok zayıf, güçsüz, bilgisiz olması ile doğrudan ilgili bir sorun da değildir. Zira bir hukuk profesörü araba kiralasa da yine aynı orantısız işlem maliyetinden haklı olarak kaçınacak dolayısıyla da kendi aleyhine hükümler içeren bir sözleşme akdetmeyi kabul edecektir. Bu açıdan uzun yıllar zayıfın korunması düşüncesi ile açıklanan GİK denetiminin tüketiciler açısından aslında bir piyasa aksaklığı türü olan bilgi sorununa ve somut olarak bilgi edinme maliyetine dayandığını görmek büyük önem taşır. 29 Var olan bu bilgi sorununu aşmanın yolu aslında BK m. 25 de hakime verilmiş olan sözleşmeye müdahale etme hakkı yerine, işletmelerin müşterilerine GİK e ilişkin bilgi aktarması mecburiyeti getirmek de olabilirdi. Yani, sözleşme kurulmasından önce GİK açıklanacak, müşterinin yedek hukuk kurallarına nazaran daha elverişsiz durumda olduğu haller aktarılacaktır. Bu şekilde müşteri bilgili bir şekilde tercihte bulunabilecektir. Ancak bunun neden bir çözüm olamayacağı aslında açıktır: işlem maliyeti yine çok fazladır. 30 Tarafların ikisi için de bu, GİK kullanılan sözleşmelerinin hepsinde çok ayrıntılı bir bilgilendirme sürecinin yaşanmasını gerektirir. Deminki örnek düşünülecek olursa, tüketici, araba kiralayan, taksitle satan, paket tur operatörü ve vestiyerden uzun boylu bilgi edinecektir. Bu sürecin, harcanacak zaman nedeniyle maliyeti açıktır. Fakat ayrıca hepimiz biliyoruz ki bu bilgileri edinmiş bir tüketicinin durumu, bilgisiz tüketiciye nazaran daha iyi değildir. Zira bilgilenmiş olmak henüz sözleşmenin içeriğine 29 Bu konuda Alman doktrininde yaşanan dönüşüm hakkında bkz. Patrick Leyens/Hans Bernd Schäfer, Inhaltskontrolle allgemeiner Geschäftsbedingungen -Rechtsökonomische Überlegungen zu einer einheitlichen Konzeption von BGB und DCFR, AcP 2010, s. 771, 783 vd.; Ulmer/Brandner/Hensen/Ulmer-Habersack (dn. 21) Einleitung, N. 51; Lars Leuschner, AGB-Kontrolle im unternehmerischen Verkehr, JZ 2010, s. 875, ; Andreas Stomps, Methodik der Klauselkontrolle im unternehmerischen Geschaeftsverkehr, Eine Untersuchung des deutschen Rechts und dem DCFR am Beispiel von Haftungsklauseln, 2011, s. 289 vd.; MüKo/Basedow (dn. 27) N. 4-5; Barbara Dauner-Lieb/Constantin Axer, Quo vadis AGB-Kontrolle im unternehmerischen Geschäftsverkehr?, ZIP 2010, s. 309 vd. 30 Leuschner (dn. 29) s. 875,

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları

Detaylı

T.B.M.M. CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı Tarih :.../..«. 8

T.B.M.M. CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı Tarih :.../..«. 8 T.B.M.M. CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı Tarih :.../..«. 8 Z ;... Sayı TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu ile Bankacılık Kanunu'nda Değ Yapılması

Detaylı

Genel İşlem Koşulları

Genel İşlem Koşulları Dr. Osman Açıkgöz Tüketicinin Korunması Çerçevesinde Mobil Haberleşme Abonelik Sözleşmesinde Genel İşlem Koşulları İÇİNDEKİLER Prof. Dr. Serap Helvacı nın Önsözü...VII Yazarın Önsözü... XI İÇİNDEKİLER...XV

Detaylı

GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI

GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI Yrd. Doç. Dr. ECE BAŞ SÜZEL İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMA CETVELİ...

Detaylı

Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu

Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu Karşılıksız Çek Suçu Yeni Çek Kanunu nda Ceza Sorumluluğu Prof. Dr. Ersan Şen KARŞILIKSIZ ÇEK SUÇU YENİ ÇEK KANUNU NDA CEZA SORUMLULUĞU Ceza Hukukunun Fonksiyonu Yeni Suç Tipleri Ceza Sorumluluğu Bankaların

Detaylı

Türk Tüketici Hukuku nun AB Hukuku İle Uyumu Sorunu. Doç. Dr.Yeşim M. Atamer

Türk Tüketici Hukuku nun AB Hukuku İle Uyumu Sorunu. Doç. Dr.Yeşim M. Atamer Türk Tüketici Hukuku nun AB Hukuku İle Uyumu Sorunu Doç. Dr.Yeşim M. Atamer Tüketicinin Korunması Alanında AB Yönergeleri ve Türk Hukukunda Karşılıkları 1984 Karşılaştırmalı Reklamlar 1985 İmalatçının

Detaylı

MADDE 4 - MAL/HİZMETİN TESLİMİ, SÖZLEŞMENİN İFA YERİ VE TESLİM ŞEKLİ:

MADDE 4 - MAL/HİZMETİN TESLİMİ, SÖZLEŞMENİN İFA YERİ VE TESLİM ŞEKLİ: MADDE 1 - SÖZLEŞMENİN TARAFLARI SATICI: MISIR ÇARŞISI BAHARAT İTH. İHR. LTD. ŞTİ. Adresi: Selanik cad. 14/C Kızılay-ANKARA ALICI: Müşteri MADDE 2 - SÖZLEŞMENİN KONUSU: İş bu sözleşmenin konusu, Alıcının

Detaylı

Dr. Sezer ÇABRİ Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞMELERİ

Dr. Sezer ÇABRİ Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞMELERİ Dr. Sezer ÇABRİ Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞMELERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1 I. KONUNUN SUNUMU...1

Detaylı

YENİ TÜRK TİCARET KANUNU

YENİ TÜRK TİCARET KANUNU YENİ TÜRK TİCARET KANUNU İsmail YÜCEL İç Ticaret Genel Müdür V. 8 Şubat 2012 Yeni Türk Ticaret Kanunu - Şeffaflık, - Hesap Verebilirlik, - Kurumsallaşma, - Elektronik Ortamda Hukuki İşlem Tesis Edebilme

Detaylı

ADİ VE TİCARİ İŞLERDE FAİZE İLİŞKİN YENİLİKLER

ADİ VE TİCARİ İŞLERDE FAİZE İLİŞKİN YENİLİKLER ADİ VE TİCARİ İŞLERDE FAİZE İLİŞKİN YENİLİKLER Prof. Dr. Mustafa ÇEKER Çukurova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 31.10.2013 FAİZ KAVRAMI Faiz, para alacaklısına parasından

Detaylı

YÖNETMELİK. MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, taksitle satış sözleşmelerine ilişkin uygulama usul ve esaslarını düzenlemektir.

YÖNETMELİK. MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, taksitle satış sözleşmelerine ilişkin uygulama usul ve esaslarını düzenlemektir. 14 Ocak 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29236 Gümrük ve Ticaret Bakanlığından: YÖNETMELİK TAKSİTLE SATIŞ SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1

Detaylı

6166 sk. No:24/F Karacaoğlan Mh. Işıkkent- İZMİR TEL: (0232) 472 14 22-23 FAX: (0232) 472 01 10 * www.naturak.com.tr * info@naturak.com.

6166 sk. No:24/F Karacaoğlan Mh. Işıkkent- İZMİR TEL: (0232) 472 14 22-23 FAX: (0232) 472 01 10 * www.naturak.com.tr * info@naturak.com. MESAFELİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ MADDE 1- TARAFLAR 1.1 - SATICI Ünvanı Naturak Gıda Pazarlama Sanayi Ticaret Anonim Şirketi (b2b.naturak.com.tr) Adresi Karacaoğlan Mah. 6166 Sk. No24/F Işıkkent-Bornova / İZMİR

Detaylı

BANKA ALACAKLARININ İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİBİ

BANKA ALACAKLARININ İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİBİ Dr. MÜJGAN TUNÇ YÜCEL Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku Anabilim Dalı BANKA ALACAKLARININ İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİBİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii YAZARIN

Detaylı

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadî, ticarî ve malî sektörlerde üretim, tüketim ve hizmet

Detaylı

GENEL HİZMET SÖZLEŞMESİ

GENEL HİZMET SÖZLEŞMESİ GENEL HİZMET SÖZLEŞMESİ MADDE 1: SÖZLEŞMENİN TARAFLARI 1.1: Hizmet sağlayan, bundan böyle sözleşmede NETİNTERNET olarak anılacaktır. Ünvan : Netinternet Bilgisayar Telekomünikasyon San. ve Tic. Ltd. Şti.

Detaylı

Ahmet Cemal RUHİ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi

Ahmet Cemal RUHİ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Önalım Davaları Ahmet Cemal RUHİ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÖNALIM DAVALARI Ankara 2010 Önalım Davaları Ahmet Cemal RUHİ Hukuk Kitapları Dizisi: 1025 ISBN 978-975-02-1281-9 Birinci

Detaylı

ÖNSÖZ...vii KISALTMALAR...xvii KAYNAKÇA...xix GİRİŞ... 1

ÖNSÖZ...vii KISALTMALAR...xvii KAYNAKÇA...xix GİRİŞ... 1 ix İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...vii KISALTMALAR...xvii KAYNAKÇA...xix GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm TÜRKİYE DE REKLAM HUKUKUNUN GÜNCEL SORUNLARI I. GENEL OLARAK REKLAM VE REKLAM HUKUKU... 5 A. REKLAMIN TANIMI VE UNSURLARI...

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş.

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. TÜKETİCİ KREDİLERİ SÖZLEŞME ÖNCESİ BİLGİ FORMU 1- Giriş İşbu Sözleşme Öncesi Bilgi Formu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un 23. maddesi uyarınca tüketiciye tüketici

Detaylı

Dr. ÖMER ÇINAR İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi TÜKETİCİ HUKUKUNDA HAKSIZ ŞARTLAR

Dr. ÖMER ÇINAR İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi TÜKETİCİ HUKUKUNDA HAKSIZ ŞARTLAR Dr. ÖMER ÇINAR İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi TÜKETİCİ HUKUKUNDA HAKSIZ ŞARTLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vii KISALTMALAR...xv GİRİŞ...1 Birinci Bölüm HAKSIZ ŞARTIN TARİHSEL

Detaylı

TEBLİĞ PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1)

TEBLİĞ PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1) 21 Ocak 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 28889 Sermaye Piyasası Kurulundan: TEBLİĞ PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1) Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, makul bir ekonomik veya finansal

Detaylı

Saygılarımızla, Ekler: (Fon) Veri Yayın Sözleşmesi. Sözleşme Öncesi Bilgi Formu. / / tarihinde tebellüğ aldım. Unvan: İmza :

Saygılarımızla, Ekler: (Fon) Veri Yayın Sözleşmesi. Sözleşme Öncesi Bilgi Formu. / / tarihinde tebellüğ aldım. Unvan: İmza : . Bankamız ile sizin arasındaki veri iletimi ilişkisi çerçevesinde, ekte sizinle yapmayı arzu ettiğimiz (Fon) Veri Yayın Sözleşmesi nin bir örneği ile bu sözleşmenin Bankamız açısından vazgeçilmez nitelikteki

Detaylı

EĞİTİM İŞ TECRÜBESİ ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ece Baş Süzel ece.bas@bilgi.edu.tr

EĞİTİM İŞ TECRÜBESİ ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ece Baş Süzel ece.bas@bilgi.edu.tr ÖZGEÇMİŞ Yrd. Doç. Dr. Ece Baş Süzel ece.bas@bilgi.edu.tr EĞİTİM 2011-2015 Doktora İstanbul Üniversitesi, İstanbul Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ph.D. Tez Konusu: Gerçek Olmayan Vekâletsiz İş Görme ve Menfaat

Detaylı

Dürüstlük Kuralına Aykırı Reklamlar

Dürüstlük Kuralına Aykırı Reklamlar Semih Sırrı ÖZDEMİR Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Haksız Rekabet Kavramı Açısından Dürüstlük Kuralına Aykırı Reklamlar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...VII

Detaylı

Ön İnceleme Çalışması Gizlilik Sözleşmesi

Ön İnceleme Çalışması Gizlilik Sözleşmesi EK 14 Ön İnceleme Çalışması Gizlilik Sözleşmesi 1) Taraflar İşbu Sözleşme, merkezi..., Türkiye adresinde bulunan. (bundan sonra Şirket olarak anılacaktır) ile merkezi., Türkiye adresinde bulunan Turquality

Detaylı

YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞU

YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞU A) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ndan doğan sorumluluk Yönetim kurulu üyelerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ( TTK ) doğan sorumluluğu, hukuki ve cezai sorumluluk olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Detaylı

Zarar Görenin Kusuru (Müterafik Kusur)

Zarar Görenin Kusuru (Müterafik Kusur) Yard. Doç. Dr. Başak BAYSAL İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Zarar Görenin Kusuru (Müterafik Kusur) İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR

Detaylı

MESAFELİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ

MESAFELİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ MESAFELİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ MADDE 1 - KONU İşbu Mesafeli Satış Sözleşmesi nin ( Sözleşme ) konusu, Satıcı nın, Alıcı ya (Tüketici ye) satışını yaptığı, aşağıda nitelikleri ve satış fiyatı belirtilen ürünün

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKİ SORUMLULUKLAR. Doç.Dr. Saim OCAK MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKİ SORUMLULUKLAR. Doç.Dr. Saim OCAK MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKİ SORUMLULUKLAR Doç.Dr. Saim OCAK MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ İŞVERENLERİN HUKUKİ SORUMLULUKLARI ULUSLARARASI KAYNAKLAR (SÖZLEŞME VS.) 1982 ANAYASASI TÜRK BORÇLAR

Detaylı

EDİTÖR Doç. Dr. YEŞİM M. ATAMER İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MİLLETLERARASI SATIM HUKUKU

EDİTÖR Doç. Dr. YEŞİM M. ATAMER İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MİLLETLERARASI SATIM HUKUKU EDİTÖR Doç. Dr. YEŞİM M. ATAMER İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MİLLETLERARASI SATIM HUKUKU MİLLETLERARASI MAL SATIMINA İLİŞKİN SÖZLEŞMELER HAKKINDA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ANTLAŞMASI

Detaylı

Türk Ticaret Kanunu nda Kurumsal Yönetim (Corporate Governance)

Türk Ticaret Kanunu nda Kurumsal Yönetim (Corporate Governance) Yrd. Doç. Dr. Cafer EMİNOĞLU Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Türk Ticaret Kanunu nda Kurumsal Yönetim (Corporate Governance) İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII

Detaylı

FİNANSAL HİZMETLERE İLİŞKİN MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ YAYIMLANDI

FİNANSAL HİZMETLERE İLİŞKİN MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ YAYIMLANDI FİNANSAL HİZMETLERE İLİŞKİN MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ YAYIMLANDI Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, 31.01.2015 tarihli ve 29253 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.

Detaylı

Ayıplı aracın varlığı halinde tüketicinin 6502 sayılı yasaya göre seçimlik hakları

Ayıplı aracın varlığı halinde tüketicinin 6502 sayılı yasaya göre seçimlik hakları Otomobilin arızalanması halinde tüketici sıfatına sahip araç sahibinin 6502 sayılı kanundan tüketici olmayanların da 6098 sayılı kanundan doğan hakları vardır. Genellikle Satıcı bu gibi durumda tamir seçeneğini

Detaylı

ERTEK HOTEL KAYIT SÖZLEŞME FORMU

ERTEK HOTEL KAYIT SÖZLEŞME FORMU ERTEK HOTEL KAYIT SÖZLEŞME FORMU İş bu sözleşme 06.03.2011 tarih ve 25137 sayılı resmi gazetede yayınlanan mesafeli sözleşmeler uygulama usul ve esasları hakkında yönetmelik gereği internet-telefon ve

Detaylı

FATURANI PAYLAŞ TARİFE 1-2-3 KAMPANYASI BİREYSEL ABONE (ÇALIŞAN) TAAHHÜTNAMESİ

FATURANI PAYLAŞ TARİFE 1-2-3 KAMPANYASI BİREYSEL ABONE (ÇALIŞAN) TAAHHÜTNAMESİ FATURANI PAYLAŞ TARİFE 1-2-3 KAMPANYASI BİREYSEL ABONE (ÇALIŞAN) TAAHHÜTNAMESİ AVEA İletişim Hizmetleri nin ( AVEA ) Faturanı Paylaş Modeli nde 3 farklı tarife üzerinden başlattığı Kampanya uygulamasından

Detaylı

BIRINCI BOLUM Sadakat Borcu Kavramı

BIRINCI BOLUM Sadakat Borcu Kavramı Giriş, Konunun Takdimi ve Sınırlama 1 BIRINCI BOLUM Sadakat Borcu Kavramı 1 Sadakat Borcunun Kaynağı ve Tarihi Gelişimi 2 I. Medeni Kanun Madde 2 3 1. Kaynaklan 3 A. Borçlar Hukuku 4 B. Eşya Hukuku 5 C.

Detaylı

PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ

PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMELERİ A) 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanun unda yer alan düzenleme metni: Pazarlamacılık Sözleşmesi A. Tanımı ve kurulması I. Tanımı MADDE 448- Pazarlamacılık sözleşmesi, pazarlamacının

Detaylı

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU Dr. MEHMET EMİN ÖZGÜL Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

Detaylı

denetim mali müşavirlik hizmetleri

denetim mali müşavirlik hizmetleri SİRKÜLER 25.11.2013 Sayı: 2013/020 Konu: 90 SAYILI K.H.K. NİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI NEDENİYLE ŞİRKETLERİN ORTAKLARINA, ÇALIŞANLARINA, İŞTİRAKLERİNE VE DİĞER TÜZEL VE GERÇEK KİŞİLERE FAİZ KARŞILIĞI VERDİKLERİ

Detaylı

SATIŞ SÖZLEŞMESİ MADDE 1- TARAFLAR: 1.2. Ltd. Şti. Ümraniye İstanbul

SATIŞ SÖZLEŞMESİ MADDE 1- TARAFLAR: 1.2. Ltd. Şti. Ümraniye İstanbul SATIŞ SÖZLEŞMESİ MADDE 1- TARAFLAR: 1.1.. Ltd. Şti. Ümraniye İstanbul 1.2. Ltd. Şti... MADDE 2- TANIMLAMALAR: 2.1. ALICI madde 1.2. adı geçen. yı 2.2. SATICI madde 1.1. de adı geçen. Ltd. Şti. yi 2.3.

Detaylı

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ Yrd. Doç. Dr. Güray ERDÖNMEZ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... vii KISALTMALAR CETVELİ...xix GİRİŞ...1

Detaylı

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır Doç. Dr. Tuğrul KATOĞLU* * Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ceza

Detaylı

BOZKURT THEMIS TİCARET HUKUKU - CİLT IV SİGORTA HUKUKU

BOZKURT THEMIS TİCARET HUKUKU - CİLT IV SİGORTA HUKUKU Tamer BOZKURT THEMIS TİCARET HUKUKU - CİLT IV SİGORTA HUKUKU 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu na göre hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER 8. BASKI IÇIN ÖN SÖZ... VII ÖN SÖZ... IX YAZAR HAKKINDA... XI BİRİNCİ

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ)

MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ) MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ) GİRİŞ Rasim SEZER 1 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257. maddesi ile, mükelleflere muameleleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerini

Detaylı

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin Korunması Ve Piyasa Gözetim Genel Müdürlüğüne

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin Korunması Ve Piyasa Gözetim Genel Müdürlüğüne 05 Kasım 2014 T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin Korunması Ve Piyasa Gözetim Genel Müdürlüğüne Konu: Konut Finansman Sözleşmeleri Yönetmelik Taslağı Hakkında Görüş Taslak Maddesi Görüş ve Değerlendirme

Detaylı

Aile Hukukumuzda Mal Rejimleri ve Eşin Yasal Miras Payı

Aile Hukukumuzda Mal Rejimleri ve Eşin Yasal Miras Payı Aile Hukukumuzda Mal Rejimleri ve Eşin Yasal Miras Payı Doç. Dr. Faruk ACAR Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi AİLE HUKUKUMUZDA MAL REJİMLERİ VE EŞİN YASAL MİRAS

Detaylı

İHTİYAÇ KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU

İHTİYAÇ KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU İHTİYAÇ KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU ÜRÜNE AİT BİLGİLER: Ürünün Adı İHTİYAÇ KREDİSİ Süresi (Vadesi) Kredinin Tutarı TAHSİL EDİLECEK FAİZ ÜCRET ve MASRAF TUTARLARI (*): FAİZİN/MASRAFIN/ÜCRETİN FAİZ MASRAF

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ON BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ...vii. ONUNCU BASKIYA ÖNSÖZ... viii. BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ...ix. İÇİNDEKİLER... xi. BİBLİYOGRAFYA...

İÇİNDEKİLER. ON BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ...vii. ONUNCU BASKIYA ÖNSÖZ... viii. BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ...ix. İÇİNDEKİLER... xi. BİBLİYOGRAFYA... İÇİNDEKİLER ON BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ...vii ONUNCU BASKIYA ÖNSÖZ... viii BİRİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ...ix İÇİNDEKİLER... xi BİBLİYOGRAFYA... xix KISALTMALAR... xxvii Birinci Bölüm SİGORTA, ÖNEMİ VE TARİHÎ GELİŞİMİ

Detaylı

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Petkim Petrokimya Holding A.Ş. Yönetim Kurulu bünyesinde 22/01/2010 tarih ve 56-121 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile kurulan Kurumsal Yönetim

Detaylı

BOZKURT THEMIS TİCARET HUKUKU - CİLT IV SİGORTA HUKUKU

BOZKURT THEMIS TİCARET HUKUKU - CİLT IV SİGORTA HUKUKU Tamer BOZKURT THEMIS TİCARET HUKUKU - CİLT IV SİGORTA HUKUKU 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu na göre hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER 7. Baskı için ön söz...vii ÖN SÖZ...IX YAZAR HAKKINDA...XI BİRİNCİ

Detaylı

Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI

Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI İÇİNDEKİLER ESERİ TAKDİM...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR LİSTESİ...

Detaylı

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları)

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları) Bankalardan sağlanan dövizli kredilerde vergisel maliyetler Melike Kılınç I. Giriş Şirketlerin yurtdışı ithalat ihracat işlemleri, döviz cinsinden pozisyon tutmak istemeleri, nihai ürünlerini ya da hizmetlerini

Detaylı

MESAFELİ SÖZLEŞMELERE DAİR YÖNETMELİK UYARINCA HAZIRLANAN ÖN BİLGİLENDİRME FORMU

MESAFELİ SÖZLEŞMELERE DAİR YÖNETMELİK UYARINCA HAZIRLANAN ÖN BİLGİLENDİRME FORMU MESAFELİ SÖZLEŞMELERE DAİR YÖNETMELİK UYARINCA HAZIRLANAN ÖN BİLGİLENDİRME FORMU 1. TANIMLAR KİRAYA VEREN: Ticaret Unvanı: Mobicar Araç Paylaşım Hizmetleri A.Ş. Adresi: Eski Büyükdere Cad. Ayazağa Yolu

Detaylı

FAKTORİNG SEKTÖRÜ ETİK İLKELERİ

FAKTORİNG SEKTÖRÜ ETİK İLKELERİ FAKTORİNG SEKTÖRÜ ETİK İLKELERİ I. Giriş Faktoring Derneği (Dernek), faktoring şirketlerinin mesleki ve örgütsel alanda etik ilkelerine bağlı olarak çalışmaları zorunluluğu konusunda bir çerçeve oluşturmuştur.

Detaylı

BANKALARLA KARŞILAŞTIRMALI OLARAK HUKUKİ YÖNDEN ÖZEL FİNANS KURUMLARI

BANKALARLA KARŞILAŞTIRMALI OLARAK HUKUKİ YÖNDEN ÖZEL FİNANS KURUMLARI BANKALARLA KARŞILAŞTIRMALI OLARAK HUKUKİ YÖNDEN ÖZEL FİNANS KURUMLARI BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ I. ÖZEL FİNANS KURUMLARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER A. Kavram ve Kurum Olarak Özel Finans Kurumları 1. Kavramın Ortaya

Detaylı

TÜKETİCİ HAKLARINDA YENİ DÖNEM

TÜKETİCİ HAKLARINDA YENİ DÖNEM TÜKETİCİ HAKLARINDA YENİ DÖNEM Tüketici haklarında yeni bir dönem başlıyor. Yeni Tüketici Kanunu ile birlikte hukuk sistemine ilk kez giren pek çok düzenleme bulunmaktadır. Bunlardan bazıları; Aidatsız

Detaylı

KURUMSAL ÜYELİK SÖZLEŞMESİ I. ÖNSÖZ

KURUMSAL ÜYELİK SÖZLEŞMESİ I. ÖNSÖZ KURUMSAL ÜYELİK SÖZLEŞMESİ I. ÖNSÖZ TÛBÂ NM MAĞAZACILIK TURİZM REKLAMCILIK TAŞIMACILIK ELEKTRONİK TİC. SAN. TİC. LTD. ŞTİ (Murat Paşa Mah. Saraybosna Cad. Atalay İş Merkezi 83 No:39 Yakutiye/Erzurum) (Bundan

Detaylı

SEKTÖRE ÖZGÜ REKABET HUKUKU SERTİFİKA PROGRAMLARI

SEKTÖRE ÖZGÜ REKABET HUKUKU SERTİFİKA PROGRAMLARI SEKTÖRE ÖZGÜ REKABET HUKUKU SERTİFİKA PROGRAMLARI YENİ GRUP MUAFİYETİ TEBLİĞİ IŞIĞINDA OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE REKABET HUKUKU UYGULAMASI & ELEKTRİK PİYASASINDA REGULASYON VE REKABET HUKUKU UYGULAMASI Program

Detaylı

KAYNAK FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. 01.01.2014 31.12.2014 Dönemi Faaliyet Raporu

KAYNAK FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. 01.01.2014 31.12.2014 Dönemi Faaliyet Raporu KAYNAK FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. 01.01.2014 31.12.2014 Dönemi Faaliyet Raporu İÇİNDEKİLER 1 - Genel Bilgiler 2 - Yönetim Organı Üyeleri ve Üst Düzey Yöneticilere Sağlanan Mali Haklar 3 - Araştırma ve Geliştirme

Detaylı

TÜRK MEDENİ HUKUKUNDA ORGAN VE DOKU NAKLİNE İLİŞKİN BAZI HUKUKİ SORUNLAR

TÜRK MEDENİ HUKUKUNDA ORGAN VE DOKU NAKLİNE İLİŞKİN BAZI HUKUKİ SORUNLAR Dr. Selin SERT - Alİ Hulkİ CİHAN LL. M. TÜRK MEDENİ HUKUKUNDA ORGAN VE DOKU NAKLİNE İLİŞKİN BAZI HUKUKİ SORUNLAR Üzerine Bir Deneme İstanbul 2013 Yayın No : 3006 Hukuk Dizisi : 1472 1. Baskı - Aralık 2013

Detaylı

KATILIMCI SÖZLEŞMESİ. A. Katılımcının hak ve yükümlülükleri :

KATILIMCI SÖZLEŞMESİ. A. Katılımcının hak ve yükümlülükleri : KATILIMCI SÖZLEŞMESİ 1. İş bu katılımcı sözleşmesi bir tarafta......adresinde bulunan. ile, diğer tarafta Çiğdem mah. Dünya 1 Vadi sitesi C-6/1 Blok Kat:4, No:16 Ankara adresinde bulunan MC Perfect Life

Detaylı

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. ( Şirket veya Doğan Burda ) Kurumsal Yönetim Komitesi

Detaylı

Kanun No: 6325 Kabul Tarihi: 7/6/2012 HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU

Kanun No: 6325 Kabul Tarihi: 7/6/2012 HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU Kanun No: 6325 Kabul Tarihi: 7/6/2012 HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU KAPSAM Yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil olmak üzere, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş

Detaylı

3. BİR FİNANSMAN YÖNTEMİ OLARAK KONUT FİNANSMANI KAVRAMI

3. BİR FİNANSMAN YÖNTEMİ OLARAK KONUT FİNANSMANI KAVRAMI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 SUNUŞ 7 İÇİNDEKİLER 9 KİSALTMALAR 14 GİRİŞ KONUNUN TAKDİMİ, TERMİNOLOJİ, KONUT FİNANSMANI VE İPOTEKLİ KONUT FİNANSMANI KAVRAMLARI, İPOTEKLİ KONUT FİNANSMAN SİSTEMİNİN TARİHİ GELİŞİMİ

Detaylı

İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU TAHSİL EDİLECEK FAİZ, ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON TUTARLARI * :

İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU TAHSİL EDİLECEK FAİZ, ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON TUTARLARI * : İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU ÜRÜNE AİT BİLGİLER: Ürünün Adı İŞYERİ KREDİSİ / KONUT KREDİSİ (Konut Finansmanı Harici) Süresi (Vadesi) Kredinin Tutarı

Detaylı

FERDİ KREDİ SÖZLEŞMESİ (Ekonomik Nitelikli Krediler)

FERDİ KREDİ SÖZLEŞMESİ (Ekonomik Nitelikli Krediler) FERDİ KREDİ SÖZLEŞMESİ (Ekonomik Nitelikli Krediler) İdaremiz ile aşağıda ad- adresleri yazılı olan borçlu ve kefiller arasında, müştereken belirlenen şartlarla kredi sözleşmesi akdedilmiştir. Madde 1-

Detaylı

YER ALTI DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSİ TEMEL KULLANIM USUL VE

YER ALTI DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSİ TEMEL KULLANIM USUL VE Resmî Gazete:4.06.2011 Tarih ve 27954 Sayı Yönetmelik Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: YER ALTI DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSİ TEMEL KULLANIM USUL VE ESASLARININ BELİRLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ

Detaylı

BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1

BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1 BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1 Yard. Doç. Dr. İsmail SEKİ ÇANAKKALE 2013 1 Çalışma yazarın Bilgi Yönetişimi Bağlamında Üniversitelerin Ekonomideki Rolü

Detaylı

Prof. Dr. ALİ CEM BUDAK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Anabilim Dalı İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİP

Prof. Dr. ALİ CEM BUDAK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Anabilim Dalı İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİP Prof. Dr. ALİ CEM BUDAK Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Anabilim Dalı İPOTEĞİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLUYLA TAKİP İÇİNDEKİLER İKİNCİ BASKI (TIPKI BASIM) İÇİN ÖNSÖZ...

Detaylı

HUSUSİ SİGORTA HUKUKU

HUSUSİ SİGORTA HUKUKU Prof. Dr. Rayegân KENDER Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku Öğretim Üyesi TÜRKİYE DE HUSUSİ SİGORTA HUKUKU Sigorta Müessesesi Sigorta Sözleşmesi 6102 Sayılı Yeni Türk

Detaylı

İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU FAİZ ORANI %..

İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU FAİZ ORANI %.. İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU ÜRÜNE AİT BİLGİLER: Ürünün Adı İŞYERİ KREDİSİ / KONUT KREDİSİ (Konut Finansmanı Harici) Süresi (Vadesi) Kredinin Tutarı

Detaylı

http://www.kocakbaklava.com.tr/c/mesafeli-sozlesmeler-uyg... 30.12.2015

http://www.kocakbaklava.com.tr/c/mesafeli-sozlesmeler-uyg... 30.12.2015 Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik Sayfa 1 / 3 Müşteri Hizmetleri 0342 321 05 19 Anasayfa % ' Ürünler 1 Ürün Sepette Kurumsal Hoşgeldin, Ali Kılıç Çıkış Yap Kargo Takibi Haberler

Detaylı

YATIRIM FİNANSMAN MENKUL DEĞERLER A.Ş. YATIRIM DANIŞMANLIĞI FAALİYETİ ÇIKAR ÇATIŞMASI POLİTİKASI

YATIRIM FİNANSMAN MENKUL DEĞERLER A.Ş. YATIRIM DANIŞMANLIĞI FAALİYETİ ÇIKAR ÇATIŞMASI POLİTİKASI YATIRIM FİNANSMAN MENKUL DEĞERLER A.Ş. YATIRIM DANIŞMANLIĞI FAALİYETİ ÇIKAR ÇATIŞMASI POLİTİKASI 02.02.2015 A. Amaç Yatırım Finansman Menkul Değerler A.Ş. (Kurum) Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde yatırım

Detaylı

Kira Sözleşmesinin Genel Hükümlere Göre Sona Ermesi (TBK m. 327-333)

Kira Sözleşmesinin Genel Hükümlere Göre Sona Ermesi (TBK m. 327-333) Gülşah Sinem AYDIN T.C. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Kira Sözleşmesinin Genel Hükümlere Göre Sona Ermesi (TBK m. 327-333) İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER...

Detaylı

HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI BİRİNCİ BÖLÜM

HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI BİRİNCİ BÖLÜM HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI BİRİNCİ BÖLÜM HUKUK HAKKINDA GENEL BİLGİLER A. HUKUK B. TOPLUMSAL KURALLAR VE MÜEYYİDELERİ 1. Toplumsal Kuralların Gerekliliği 2. Toplumsal Kuralların Sınıflandırılması a. Görgü

Detaylı

İçindekiler. Önsöz. İkinci Baskıya Önsöz. Üçüncü Baskıya Önsöz. Kısaltmalar. Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29

İçindekiler. Önsöz. İkinci Baskıya Önsöz. Üçüncü Baskıya Önsöz. Kısaltmalar. Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29 İçindekiler Önsöz İkinci Baskıya Önsöz Üçüncü Baskıya Önsöz Kısaltmalar 7 9 1 3 2 5 Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29 Birinci Bölüm MUVAZAA KURUMUNUN ETİMOLOJİSİ, TARİHÇESİ, TANIMI, UNSURLARI, TÜRLERİ

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

Deniz Ticareti Hukuku

Deniz Ticareti Hukuku İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Deniz Ticareti Hukuku - 2 -. 23-24/9/2013 Tek, Çift ve II. Öğretim Lisans Dersleri Giriş - 1 I. Konu Rayegân Kender / Ergon Çetingil / Emine

Detaylı

Sirküler no: 035 İstanbul, 21 Mart 2011

Sirküler no: 035 İstanbul, 21 Mart 2011 Sirküler no: 035 İstanbul, 21 Mart 2011 Konu: İade hakkı doğuran işlem gerçekleştikten sonra ortaya çıkan ciro primi, kur farkı, vade farkı ve fiyat farkı ödemeleri nedeniyle yüklenilen vergilerin iadesi.

Detaylı

1. -Ortaklık Paylarının ve Ortaklık Haklarının İncelenmesi-49 2. -Birleşmenin, Bölünmenin ve Tür Değiştirmenin İptali ve Eksikliklerin Sonuçları-49

1. -Ortaklık Paylarının ve Ortaklık Haklarının İncelenmesi-49 2. -Birleşmenin, Bölünmenin ve Tür Değiştirmenin İptali ve Eksikliklerin Sonuçları-49 BİRİNCİ BÖLÜM GENEL AÇIKLAMALAR VEBAŞLANGIÇ HÜKÜMLERİ I. -YENİ TİCARET KANUNU İLE İLGİLİ GENEL AÇIKLAMALAR-3 II. -YENİ TİCARET KANUNU NUN YÜRÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR-7 III. -YENİ TİCARET KANUNU NUN

Detaylı

Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA

Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR LİSTESİ... XIX GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Dolaylı Kamulaştırma Kavramı

Detaylı

DENİZCİLİĞİN DEVLET POLİTİKASI OLMASI BAKIMINDAN DENİZ HUKUKUNUN YERİ

DENİZCİLİĞİN DEVLET POLİTİKASI OLMASI BAKIMINDAN DENİZ HUKUKUNUN YERİ 1 DENİZCİLİĞİN DEVLET POLİTİKASI OLMASI BAKIMINDAN DENİZ HUKUKUNUN YERİ Prof.Dr.M.Fehmi Ülgener Denizciliğin devlet politikası olarak belirlenmesi öncelikle ülkenin içinde bulunduğu şartlar, coğrafi konum

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2014/77. 6545 Sayılı Kanunla Vergi Yargılamasına ve Ticaret Mahkemelerine İlişkin Getirilen Yenilikler

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2014/77. 6545 Sayılı Kanunla Vergi Yargılamasına ve Ticaret Mahkemelerine İlişkin Getirilen Yenilikler DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Nurol Maslak Plaza Ayazağa Mah. Büyükdere Cad. A ve B Blok No:255-257 Kat:5 Maslak/İstanbul, Türkiye Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ PATENT HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ Senato: 08 Mayıs 2012 / 302-4. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

MARMARA ÜNİVERSİTESİ PATENT HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ Senato: 08 Mayıs 2012 / 302-4. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MARMARA ÜNİVERSİTESİ PATENT HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ Senato: 08 Mayıs 2012 / 302-4 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Marmara Üniversitesi çalışanlarının

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Düzce Üniversitesi çalışanlarının yaptığı

Detaylı

FAKTORİNG SÖZLEŞMESİ VE EKLERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR:

FAKTORİNG SÖZLEŞMESİ VE EKLERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR: Sayın Müşterimiz, Şirketimiz in internet sitesinde yayımlanmış bulunan faktoring sözleşmesi ve eklerinin aşağıda bilgilerinize sunulan genel işlem şartlarını ve faktoring işlemlerinin sağlıklı yürütülebilmesi

Detaylı

TAŞIMA HUKUKUNDA FİİLİ TAŞIYICI

TAŞIMA HUKUKUNDA FİİLİ TAŞIYICI Dr. Sami AKSOY TAŞIMA HUKUKUNDA FİİLİ TAŞIYICI ( Actual Carrier in Transport Law ) İÇİNDEKİLER TAKDİM... VII ÖNSÖZ... XI İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR...XXI GİRİŞ...1 I. KONU...1 II. AMAÇ...2 III. KAPSAM

Detaylı

YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ

YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz İçindekiler Kısaltmalar Giriş BİRİNCİ BÖLÜM: ULUSLARARASI TİCARİ SÖZLEŞMELERDEN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLARIN HUKUKİ

Detaylı

KONU: YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ÖRNEĞİ

KONU: YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ÖRNEĞİ Sayı: TTK/2014.006 nolu sirkünün EK idir. Tarih: 14.02.2014 -TTK SİRKÜLERİ- KONU: YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ÖRNEĞİ ANONİM ŞİRKETİ 01.01.2013 31.12.2013 DÖNEMİ YILLIK FAALİYET RAPORU 1- GENEL BİLGİLER

Detaylı

Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar

Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar UMS 37 Jale Akkaş Denetim Ortağı 12 Ekim, 2011 Grant Thornton Türkiye 2011 Grant Thornton Türkiye.Tüm Tüm hakları saklıdır. UMS 37 Karşılıklar Koşullu

Detaylı

Sigortacılık Etik İlkeleri

Sigortacılık Etik İlkeleri Sigortacılık Etik İlkeleri ETİK İLKELERİN AMACI Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Sigortacılık Etik İlkelerinin amacı; sigorta ve reasürans şirketlerinin, müşterileri, çalışanları, aracıları,

Detaylı

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR A V R U P A B İİ R L İİ Ğ İİ H U K U K U 1)) AVRUPPA TOPPLLULLUK HUKUKUNU OLLUŞŞTURAN TEEMEELL ANTLLAŞŞMALLAR BİRİNCİ İL HUKUK 1951-Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması 18/3/1951 de Paris'de imzalandı.

Detaylı

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, Fikri Mülkiyet Hakları Koruma Derneği

Detaylı

Serpil Ünal. Yeni Ekonomide Müşteri İlişkileri. Bilgi Teknolojileri

Serpil Ünal. Yeni Ekonomide Müşteri İlişkileri. Bilgi Teknolojileri Serpil Ünal Yeni Ekonomide Müşteri İlişkileri ve Bilgi Teknolojileri -II- Yay n No : 2416 flletme-ekonomi : 467 1. Bask - Nisan 2011 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-439 - 6 Cop yright Bu ki ta b n bu ba s

Detaylı

Pay Opsiyon Sözleşmeleri. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası

Pay Opsiyon Sözleşmeleri. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Pay Opsiyon Sözleşmeleri Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Bu dokümanda kullanılan içeriğin bir kısmı, Türkiye deki düzenlemeler çerçevesinde menkul kıymetler veya türev araçlarla ilgili faaliyet göstermek

Detaylı

VODAFONE TOPLU ABONELİK SATIŞ SÖZLEŞMESİ

VODAFONE TOPLU ABONELİK SATIŞ SÖZLEŞMESİ VODAFONE TOPLU ABONELİK SATIŞ SÖZLEŞMESİ Bu Vodafone Toplu Abonelik Satış Sözleşmesi (kısaca Sözleşme ), Yürürlük Tarihi Giriniz tarihinde ( Yürürlük Tarihi ), İstanbul da, 1) Büyükdere Cad. No:251 498,

Detaylı

MADDE 2 SÖZLEŞME KONUSU

MADDE 2 SÖZLEŞME KONUSU SERVİS SÖZLEŞMESİ MADDE 1 TARAFLAR A- Kapanlar Otomotiv Ltd.Şti. Ozan Abay Cd.No:38 Salhane Bayraklı-İZMİR B- Müşteri MADDE 2 SÖZLEŞME KONUSU Müşterinin iş bu sözleşmede öngörülen ve tanımlanan şekilde

Detaylı