KAS Dicle Aras

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAS Dicle Aras"

Transkript

1 KAS Dicle Aras Kas, düz, iskelet ve kalp kası, iskelet kaslarının mikroskobik yapısı, uyarılması, iskelet kaslarının isimlendirilmesi ve hareketleri ve beslenmeleri

2 Kas Kas bilim myoglia (muskulus - miyolo) denir. Kaslar ve ona ait bazı yapılar hareket sisteminin aktif unsurlarıdır. Kaslar iskelet kası, kalp kası ve düz kas olarak üç başlık altında incelenir

3 Kas Kas doku vücut ağırlığının yaklaşık yarısını oluşturur. Kas hücreleri uyarılabilir özelliktedirler. Kas hücreleri uyarıları iletirler ve kas mekanik olarak kasılır

4 Kas Kas, içerisindeki özel protein yapılar sayesinde kasılma ve gevşeme özelliğine sahiptir. Kontraksiyon için gerekli enerji ATP den sağlanır. ATP ise fosfokreatin, glikojen veya oksidatif metabolizmadan elde edilir

5 Kas Kas doku intrauterin hayatın 5. ayında mesodermden gelişir. Kas lifini oluşturacak hücreye miyoblast, kas lifi hücresinin sitoplazmasına sarkoplazma, zarına ise sarkolemma denir

6 Kas Sarkoplazma içersinde bol miktarda mitokondri, endoplazmik retikulum ve kasılma özelliğine sahip protein yapısında miyofibril bulunur. Her bir miyofibril, miyoflament denilen iplikçiklerden oluşur

7 Kas Kalın miyoflamentlere myosin (miyozin), ince flamentlere ise aktin denir. İnce flamentler grubuna tropomiyozin ve troponin de dahildir. Kas kontraksiyonu aktin ve myozin flamentleri tarafından gerçekleştirilir

8 Kas

9 Kas

10 Kas

11 Kas Kas doku üç tiptir. Bunlar; 1. Çizgili kas, 2. Kalp kası ve 3. Düz kastır

12 Kas Histolojik olarak iskelet kası ve kalp kası çizgili, düz kas ise çizgisiz görünür. İskelet kası somatik sinir sistemi tarafından innerve edilirken kalp kası ve düz kas otonom sinir sistemi tarafından innerve edilir

13 Kas Kalp kası Kalp kası çizgilidir. Mitokondrileri büyük ve çoktur. Kalp kası otomatik ve ritmik olarak kasılır. Kas uyarılmaya, bütün kasa yayılan ve dalgalanmaya benzeyen bir kasılma ile cevap verir. İskelet kasında ise kuvvet oluşumu derecelendirilebilir. Ancak temelde kasılma mekanizması iskelet kasınınkiyle aynıdır

14 Kas Kalp kası Aktin ve miyozin filamentleri içeren miyofibrillere sahiptir ve Z çizgisi vardır. Z çizgilerinin bulunduğu yerlere interkalar diskler denir. Bunlar hücreler arası bağlantıyı sağlar. Miyofibriller interkalar disklerde sona ererler

15 Kas Kalp kası Kalp kası hücreleri dallanmalar gösterir. Kalp kası hücreleri belirli bölgelerde özelleşmiş yapılarla birbirlerine bağlanırlar ve birlikte kasılırlar, iletişim halindedirler. Buna sinsisyum adı verilir

16 Kas Kalp kası Kas lifindeki aksiyon potansiyeli diğer hücrelere kolayca geçer ve tüm kalp kasına yayılır. Kalp kasındaki özelleşmiş hücreler (pacamaker) kendi uyarılarını kendileri oluştururlar. Kalp bu şekilde ritmik olarak kasılır. Kalp kasının kasılmasına sistol, gevşemesine ise diastol denir

17 Kas Kalp kası

18 Kas Kalp kası

19 Kas Düz kas İç organların ve damarların duvarlarında bulunurlar. Düz kaslarda da aktin ve miyozin filamentleri vardır ancak miyoflamentler burada düzenli bir yerleşim gösterirler

20 Kas Düz kas ATP parçalanması çizgili kaslara oranla kez daha yavaş gerçekleşir. Ancak kasılmaları daha ritmik ve süreklidir. Troponin dışında, iskelet kasında bulunan tüm kas proteinleri düz kaslarda da bulunur

21 Kas Düz kas Tek üniteli ve çok üniteli düz kaslar olarak iki kısımda incelenirler

22 Kas İskelet kasları Toplam kas dokusu vücudun yaklaşık % 40 ını oluşturur. Bunun % 80 i ise çizgili kaslarıdır. İstemli çalışırlar, somatik sinir sistemi tarafından innerve edilirler

23 Kas İskelet kasları Vücudumuzda 430 dan fazla kas lifi bulunur ve bunların hepsi fibröz bağ dokusundan oluşan kılıflara sahiptir. Her kas, lif (fibril) denen binlerce silindirik kas hücresinden oluşur. Liflerin sayısı fetal gelişimin ikinci 3 ayında belirlenir

24 Kas İskelet kasları Çok sayıda kas lifinden oluşurlar. Kas lifleri kalın ve uzundur. Çok sayıda hücre çekirdeğine sahiptir

25 Kas İskelet kasları Her bir kas lifini saran gevşek bağ dokusuna endomysium (endomisyum) denir. Kas lifleri birleşir ve kas demetlerini yani fasikulusları (fasikülleri) oluşturur. Her bir fasikulus komşu fasikulustan bağımsız kasılır

26 Kas İskelet kasları

27 Kas İskelet kasları Her bir kas demetini saran bağ dokusuna da perimysium (perimisyum) adı verilir. Kas demetleri de kas dokusunu oluştururlar. Kas dokusunun tamamını saran bağ doku ise epimysiumdur (epimisyum)

28 Kas İskelet kasları Epimisyumun üstünde iskelet kaslarını gruplar halinde örten ak zar ise fascia (fasiya) bulunur. Epimisyum, perimisyum ve endomisyum birbirinin devamıdır. Epimisyumun uzantısı çok sağlam bir bağ dokusu olan tendonu oluşturur

29 Kas İskelet kasları

30 Kas İskelet kasları Her iskelet kası bir gövde ve bu gövdeyi kemiklere bağlayan sağlam bağ dokulara yani tendonlara sahiptir. Kasın kemiğe yapışan başlangıç kısmına origo, kemiğe yapışan sonlanma kısmına ise insertio (insersiyo) denir. Genellikle origo sabit insersiyo ise origoya doğru hareketlidir

31 Kas İskelet kasları Tendonların yapışma yerlerinde sürtünmeyi en aza indirmek için bursa ve vagina tendinis gibi yapılar gelişmiştir. Bursalar içi sinovya ile dolu keseciklerdir. Vagina tendinis ise tendonların çevresini saran içi sinovya ile dolu keselerdir

32 Kas İskelet kaslarının kimyasal bileşeni Kasın; % 75 i sudan, % 20 si proteinden ve % 5 i de inorganik tuzlardan, yüksek enerjili F lerden, üre ve LA dan, kalsiyum-magnezyum-fosfor gibi minerallerden, bazı enzim ve pigmentlerden, sodyum-potasyum ve klor iyonlarından, aminoasit-yağ ve CHO lardan oluşur

33 Kas İskelet kaslarının kimyasal bileşeni Kasın toplam protein içeriğini, % 52 miyozin, % 23 aktin ve % 15 tropomiyozin proteinleri oluşturur. 100 gr kas dokusunda miyoglobin adı verilen yaklaşık 700 mg bağlanmış protein bulunur

34 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Kas lifi boyunca açık (I bandı) ve koyu (A bandı) bantlar halinde çizgilenmeler görülür. I bandı daha çok ince filament içerdiği için açık renklidir. A bandı ise hem kalın hem ince filamentler içerdiğinden koyu renklidir. I bandının ortasında bulunan Z çizgisi sarkolemmaya yapışarak tüm yapının stabilitesini sağlar

35 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı

36 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Sarkomer, iki Z çizgisi arasında bulunur. Kas hücresinin fonksiyonel ünitesidir. Kasılabilen en küçük birime sarkomer denir. Dinlenme sırasında A bandının orta kısmı kenarlara oranla daha açık renktedir. Çünkü A bandının ortasındaki ince filamentler birleşmemektedir

37 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı A bandının açık renkli olan bu kısmına H bandı denilir. H bandını tam ortadan kesen M çizgisi, miyozin filamentlerinin diziliş yapısını destekleyen proteinlerden oluşmuştur. M çizgisi aynı zamanda sarkomerin merkezini belirler. Kas lifi kasılınca iki Z çizgisi yakınlaşır ve böylece sarkomerin boyu kısalır

38 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı

39 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Kas protein molekülleri aktin ve miyozindir. Her miyofibril yaklaşık 3000 aktin ve 1500 miyozin filamenti içerir. Ancak esasen tüm kas proteinlerinin yaklaşık 2/3 ü miyozindir. Her bir miyozin filamenti ortalama 200 miyozin molekülünden oluşur ve her molekülde iki protein parçası birbirine dolanmış haldedir

40 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Bu burgunun bir ucu yuvarlaktır ve bu kısma miyozin başı denir. Bir miyozin filamenti çok sayıda başa sahiptir ve bu yapı miyozin filamentinden dışarı doğru uzanarak, kas kasılması sırasında aktin filamenti üzerindeki aktif bölgelere temas eden çapraz köprüleri oluşturur

41 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Bir miyozin molekülü ve bir miyozin filamenti

42 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Her aktin filamenti üzerinde miyozin başının bağlanabileceği bir aktif bölge vardır. Bir aktin filamenti üç farklı protein molekülünden oluşur. Bunlar; aktin, tropomiyozin ve troponindir

43 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Tropomiyozin bu aktin miyozinlerinin üzerine sarılır. Troponin ise düzenli aralıklarla filamenti oluşturan bu aktin ve tropomiyozin kompleksinin üzerine bağlanır. Tropomiyozin ve troponin Ca ++ ile birlikte kasın kasılma ve gevşemesini koordine ederler

44 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı a) aktin molekülünün yapısı. b) troponin, tropomiyozin ve miyozin çapraz köprüleri arasındaki tahmini ilişki. c) Ca ++ troponine bağlandığı zaman tropomiyozin aktin üzerindeki aktif bölgeden ayrılır ve çapraz köprüler bu aktif bölgeye bağlanır

45 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Sarkoplazmik retikulum ve T tübülleri SR; tübüller ve veziküllerden oluşan ve miyofibrilleri çevreleyen bağlayıcı kanal ağı sistemidir. Bu ağ yapının dış vezikülleri diğer veziküllerden transvers tübüller ile ayrılır

46 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Sarkoplazmik retikulum ve T tübülleri Bu tübüllere transvers t denmesinin nedeni, miyofibrillere dik uzanmalarıdır. Bu sisteme T-sistemi veya T-tübülleri de denir. T-t fonksiyonel olarak SR nin bir parçası olsalar da, anatomik olarak ayrıdırlar. T-t kas hücre membranının (sarkolemma) girinti ve çıkıntılarıdır

47 Kas İskelet kaslarının mikroskobik yapısı Sarkoplazmik retikulum ve T tübülleri

48 Kas İskelet kaslarının uyarılması Her kas lifi sarkolemma ile sarılı olduğundan, her bir kas lifinin ayrı bir motor sinir uzantısı tarafından uyarılması gerekir. Kası uyaran sinirler hem duyu (afferent), hem de motor (efferent) lifleri içerirler ve genellikle kasa kan damarları boyunca girerler

49 Kas İskelet kaslarının uyarılması Uyarıldıklarında kasların kasılmasına neden olan motor sinirler MSS den (beyin ve omurilikten) başlarlar. Motor bir sinirin kasta sonlandığı noktaya nöromusküler kavşak veya miyonöral kavşak ya da motor son plak adı verilir

50 Kas İskelet kaslarının uyarılması Omurilik düzeyinde, bir duyu nöron (sinir), ara nöron (birleştirme) ve bir motor nöron

51 Kas İskelet kaslarının uyarılması Sinir-kas birleşme kavşağı, sinir lifi ve kas lifinin birleştiği bölgedir; motor son plak ise sinir lifinin sonlandığı yerde kas lifinin sarkolemmasının özelleştiği alandır

52 Kas İskelet kaslarının uyarılması Kas lifi ve motor son plak ın fotografik görüntüsü

53 Kas İskelet kaslarının uyarılması Omurilikteki tek bir motor sinir hücresi bir kasa uyarı gönderdiğinde o sinirin yan dalları tarafından uyarılan bütün kas lifleri aynı anda uyarılarak kasılır. Kası uyaran sinirlerin % 60 ı motor, % 40 ı duyu sinirleridir

54 Kas İskelet kaslarında kasılma Kasılmadan sorumlu dört ana protein vardır. Bunlar; 1. Aktin, 2. Miyozin, 3. Tropomiyozin ve 4. Troponindir

55 Kas İskelet kaslarında kasılma Kas yapısına bakıldığında açık renk ve koyu renk görülen bölümler vardır. A ve I bandı toplamına sarkomer adı verilir. Sarkomer kastaki kasılabilen en küçük birimdir

56 Kas İskelet kaslarında kasılma Aktin flamentleri A bandının içine kadar uzanır ama tam ortasına kadar gitmezler. Boş kalan bu orta kısma H bandı denir. I bandının ortasından geçen Z çizgisi aktinleri birbirine bağlar ve sarkomerleri bir arada tutar

57 Kas İskelet kaslarında kasılma

58 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Bu teoriye göre kalın ve ince filamentler boylarında bir değişiklik olmaksızın birbirlerine doğru kayarlar ve bu kayma hareketi kas liflerinin boyunun kısalmasına veya uzamasına neden olur

59 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi İzotonik kasılmada ince aktin miyofilamentleri miyozin filamentlerine doğru akar ve A bandının içine doğru hareket eder. Böylece Z bantları sarkomerin ortasına doğru çekilirler. Aktin filamentleri sarkomerin merkezinde birbirleriyle temasa geçtiğinde H bölgesi kaybolur

60 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Kasılmadaki en önemli yapısal değişiklik I bandının boyunun kısalmasıdır. A bandının boyunda ise değişiklik olmaz. Bu durumda aslında sadece sarkomerin boyu kısalmaktadır (konsantrik kasılma)

61 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi İzometrik kasılma sırasında ise kas lifinin boyu değişmez. I ve A bantlarının da boyları sabit kalır ve bu şekilde kuvvet oluşturulur. Eksentrik kasılmada ise kas boyu uzar ve A bantlarının uzunluğu artarken kuvvet üretilir

62 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi

63 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Kayan filamentler teorisi şu şekilde açıklanabilir; Dinlenme sırasında miyozin filamentlerinin çapraz köprüleri aktin filamentlerine doğru uzanır ancak temas etmez. Çapraz köprücüklerin ucuna bir ATP molekülü bağlıdır

64 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Dinlenme halindeki bu bileşime Yüklenmemiş ATP-çapraz köprü bileşimi denir. Dinlenme anında, SR nin vezikülleri içinde çokça Ca++ depolanır

65 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Ca++ iyonlarının SR den sarkopilazma içine bırakılması için sinir uyarısı gerekir. Bir motor sinirden çıkan sinir uyarısı nöromusküler kavşakta, kas hücresine ulaştığında Asetilkolin (Ach) denilen nörotransmitter serbest bırakılır

66 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Asetilkolin Ach molekülleri motor son plaktaki sinaptik veziküllerin içindedir. Sinir iletisi gelince sinaptik aralığa salınırlar

67 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Sonra hücrelerin yüzeyinde bulunan asetilkolin reseptörlerine bağlanırlar. Bu da hücre zarını sodyum iyonlarına karşı geçirgen yapar. Böylece kas lifinde aksiyon potansiyeli başlar ve kas lifi membranı depolarize olur

68 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Sonra bu uyarılar, SR içindeki T-t yardımıyla kas lifi boyunca hızlı bir şekilde yayılır. Yolları üzerinde bulunan SR veziküllerindeki Ca++ nın serbest bırakılmasını sağlarlar

69 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Serbest kalan Ca++ iyonları aktin filamentleri üzerindeki troponin moleküllerine bağlanırlar. Bu durum aktin filamentlerinin aktive edilmesiyle sonuçlanır

70 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi

71 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Aniden ve bilinmeyen bir şekilde yüklenmemiş ATP-çapraz köprü bileşimi yüklenmiş ATP-çapraz köprü bileşenine dönüşür. Tüm bu olaylar aktin-miyozin filamentlerinin birleşmesiyle sonuçlanır ve buna akto-miyozin kompleksi denir

72 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Akto-miyozin oluşumu, miyozin filamentinin üzerinde bulunan miyozin ATPaz enzimini aktive eder. Miyozin ATPaz, ATP nin parçalanarak büyük miktarda enerji açığa çıkmasına ve ADP ile P ye dönüşmesine neden olur

73 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Bu sırada açığa çıkan enerji çapraz köprülerin, aktin filamentlerinin miyozin filamentleri üzerinden sarkomer merkezine doğru kaymasını sağlar. Böylece kas gerilir ve boyu kısalır

74 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi

75 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Bir saniyelik bir kasılma sırasında bir miyozin çapraz köprüsü, aktin filamentinin aktif kısmı ile yüzlerce kez birleşip ayrılabilir. Bunu yapabilmek için miyozin çapraz köprüsünün yeniden yüklenmesi gerekir

76 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Yeniden yüklenmenin gerçekleşebilmesi için ilk adım, aktin ve miyozin çapraz köprüleri arasındaki bağlantının koparılmasıdır. Bu bağlantı miyozin çapraz köprüsünün yeni bir ATP molekülü ile yeniden yüklenmesiyle kesilir

77 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Yeni bir ATP yüklendikten sonra, miyozin çapraz köprüsüyle aktin filamentinin aktif kısmı arasındaki bağlantı bozulur, miyozin çapraz köprüsü aktinden kurtulur. Böylece hem çapraz köprü hem de aktinin aktif kısmı yeni bir bağlantı için serbest kalır

78 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Kası uyaran motor sinir üzerindeki sinir uyarıları durunca; Ca++ iyonları troponin ve tropomiyozinden ayrılır ve SR nin dış veziküllerinde depolanmak için geri pompalanır

79 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Ca++ iyonlarının ortadan kalkması miyozin çapraz köprüsü bileşimlerinin, aktinin aktif kısmı ile bağlanmasını engeller. Miyozin ATPaz aktivitesi durur ve artık ATP parçalanmaz

80 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Kas flamentleri normal pozisyonlarına dönerler ve kas gevşer. Gevşeme işlemi için de enerji kullanılmaktadır. Bu da ATP den karşılanır

81 Kas İskelet kaslarında kasılma Kayan flamentler teorisi Ancak depo ATP ler birkaç saniye içerisinde tükenir. Kas hücreleri kreatin fosfat içerirler. Bunlar depoladıkları enerjiyi ihtiyaç duyulduğunda ATP ye aktarırlar

82 Kas İskelet kaslarında motor ünite Tek bir MS ve bu sinirin uyardığı kas liflerine MÜ denir. İnsan iskelet kaslarında yaklaşık çeyrek milyar kas lifi varken sadece MS bulunur. Yani bir MS birden çok kas lifini uyarır. Aynı MS tarafından uyarılan kas lifleri aynı anda kasılır ve gevşerler

83 Kas İskelet kaslarında motor ünite Bir MS nin uyardığı kas lifi sayısını, kasın büyüklüğü değil hareketin inceliği ve özelliği belirler. Bazen bir MS ye düşen kas lifi sayısı bir iken bazen binlerce olabilir (göz kası ve quadriceps kası)

84 Kas İskelet kaslarında motor ünite Yani yüksek kas lifi-sinir oranı daha çok kuvvet veya kaba hareketlerle ilgiliyken, düşük kas lifi-sinir oranı daha az kuvvet ancak ince beceri gerektiren hareketlerden sorumlu kaslarda görülür

85 Kas İskelet kaslarında ya hep ya hiç kanunu Bir MÜ uyarılma eşiğinde veya üzerinde kasıldığında kas maksimal olarak kasılır. Eşiğin çok üzerinde veya az üzerinde uyarılmasının önemi yoktur. Kas lifi ya hiç kasılmaz ya da maksimal kasılır. Buna hep ya da hiç kanunu denir

86 Kas İskelet kaslarında ya hep ya hiç kanunu Ancak bu sadece MÜ ve ona bağlı kas lifleri için geçerlidir. Hep ya da hiç kanunu kasın tamamı için geçerli değildir

87 Kas İskelet kaslarında ya hep ya hiç kanunu Kasın çok hafif miktardan çok şiddetli miktarda dereceli kuvvet üretebilmesi mümkündür ve buna kas kuvveti derecelendirilmesi denir. Örneğin kol kasları, bir kalemi ve 5 kg lık bir ağırlığı kaldırırken farklı miktarda kuvvet üretirler

88 Kas İskelet kaslarında ya hep ya hiç kanunu Kas kuvvetinin şiddeti nasıl ayarlanıyor? 1. Çok sayıda MÜ sumasyonu (spatial sumasyon) olarak adlandırılan sumasyonda, herhangi bir anda kasılan MÜ sayısının değiştirilmesiyle kas kuvvetinin şiddeti ayarlanır. Uyarılan MÜ sayısı arttıkça oluşturulan kuvvet de artar

89 Kas İskelet kaslarında ya hep ya hiç kanunu Kas kuvvetinin şiddeti nasıl ayarlanıyor? 2. Dalga sumasyonu (temporal sumasyon) kasılan her MÜ nin kasılma frekansının değiştirilmesiyle kas kuvvetinin şiddetinin ayarlanmasıdır. Daha sık uyarı daha yüksek frekansa neden olur. Bu da daha fazla kuvvet oluşumu demektir

90 Kas Kasların isimlendirilmesi Şekillerine göre; daire, çember, yassı, üçgen şekilli, mekik, dörtgen, kare, bant (şerit) kaslar, Kas liflerinin dizilişlerine göre; m. pennatus, m. unipennatus, m. bipennatus, m. multipennatus, m. circumpennatus kaslar, Baş sayılarına göre; biceps, triceps, quadriceps kaslar,

91 Kas Kasların isimlendirilmesi Fonksiyonlarına göre; fleksiyon, ekstansiyon, abduksiyon, adduksiyon, pronasyon, supinasyon vb. yaptıran kaslar olarak isimlendirilir

92 Kas Kasların isimlendirilmesi

93 Kas Kasların hareketleri Hareket kasın sonlanma noktasının başlama noktasına yaklaşmasıyla gerçekleşir. Kasın kuvvet çizgisi başlangıç ve bitiş noktalarını birleştiren hayali çizgidir. Kasılma kuvvet çizgisi doğrultusundadır

94 Kas Kasların hareketleri Kuvvet çizgisinin, eklemin önünden veya arkasından, içinden veya dışından, altından veya üstünden geçmesi hareketin yönünü ve cinsini saptar. Kuvvet çizgisi enine eksenin önünden geçerse bükülme, Kuvvet çizgisi enine eksenin arkasından geçerse gerilme,

95 Kas Kasların hareketleri Kuvvet çizgisi önden arkaya eksenin altından geçerse yaklaşma, Kuvvet çizgisi önden arkaya eksinin üstünden geçerse uzaklaşma, Kuvvet çizgisi dikey ekseni içten çaprazlarsa içe dönme, Kuvvet çizgisi dikey ekseni dıştan çaprazlarsa dışa dönme gerçekleşir

96 Kas Kasların beslenmeleri Kaslar kan damarları bakımından çok zengindir. Atar damarlar arasında çok sayıda ağızlaşma görülür. Toplardamarlarda ise çok sayıda küçük kapakçıklar bulunur

97 Kas Kasların beslenmeleri Arterler ve venler bağ dokusu boyunca kasa girer ve kas lifi boyunca paralel uzanırlar. Burada arteriollere ve venüllere ayrılarak geniş bir kapiller ağ oluştururlar. Böylece her kas lifi O 2 li kanı alır ve CO 2 li kanı uzaklaştırır. Sedanter kişilerde her kas lifi 3-4 kapiller damar ile çevriliyken sporcularda bu sayı 5-7 dir

98 Kas Kasların beslenmeleri İskelet kasının ihtiyaç duyduğu kan miktarı kasın aktivite düzeyine bağlıdır. Maksimal bir egzersizde kas normalden 100 kat fazla kana ihtiyaç duyabilir. Örneğin dinlenme sırasında 0.3 L/dk O 2 ye ihtiyaç duyan 30 kg kas, maksimal bir egzersizle bu O 2 miktarını 4 L/dk ya çıkartabilir

99 Kas Kasların beslenmeleri İhtiyaç duyulan kan akışını sağlamanın başka yolları da vardır; Aktif kasların kasılıp gevşemesi kan damarlarının periyodik olarak sıkışmasına neden olur. Kan akımı kasılma sırasında azalır, gevşeme sırasında artar. Bu pompalama hareketi kalbe olan kan akışını hızlandırır ve kaslara gönderilecek olan O 2 den zengin kan miktarını artırır

100 Kas Kasların beslenmeleri Sindirim sitemi, böbrekler ve deri gibi aktif olmayan organları besleyen arterlerin konstrüksiyonu ve aktif olan kasları besleyen arterlerin dilatasyonu da kan akışını düzenlemeye yardımcı olur

101 Kas Kasların beslenmeleri Zorlayıcı tipteki aktiviteler daha farklı bir tablo oluşturur. Bir kas kendi kuvvet oluşturma kapasitesinin % 60 ı oranında kasılırsa artan kas içi basınç nedeniyle kasa olan kan akışı engellenir. Uzun süreli, statik kasılma da kan akışını durdurur. Bu koşullarda kas çalışmasının devamı için gerekli olan enerji temel olarak depo edilmiş fosfojenlerden ve anaerobik glikoliz sisteminden karşılanır

102 Kas Kasılma çeşitleri Temelde iki tip kasılma vardır. Bunlar; Statik kasılma (izometrik) ve Dinamik (izotonik, eksantrik, izokinetik) kasılmadır

103 Kas Kasılma çeşitleri 1. İzometrik kasılma; ayakta hareketsiz durulduğunda bu duruşu sağlayan kaslar devamlı kasılı durumdadır. Fakat kasların boyunda herhangi bir değişiklik olmaz

104 Kas Kasılma çeşitleri 2. İzotonik kasılma; ekstemitelerin hareket ettirilmesi kasların kasılarak boylarının kısalmasına neden olur. Kasların, boylarının kısalması suretiyle kasılması şekline izotonik kasılma denir

105 Kas Kasılma çeşitleri 3. Eksentrik kasılma; ekstemitelerin negatif hareket ettirilmesi kasların kasılarak boylarının uzamasına neden olur. Kasların, boylarının uzaması suretiyle kasılması şekline eksentrik kasılma denir

106 Kas Kasılma çeşitleri 4. İzokinetik kasılma; eklemin farklı açılarında kuvvet oluştururken kas boyunun bir uzayıp bir kısalması ile oluşur Kasların arka arkaya izotonik ve eksentrik hareketleri yapmasına ve boylarının uzayıp kısalmasına izokinetik kasılma denir

Kas Dokusu Çeşitleri. 3 tip kas dokusu. Düz kaslar Kalp kası Çizgili iskelet kası

Kas Dokusu Çeşitleri. 3 tip kas dokusu. Düz kaslar Kalp kası Çizgili iskelet kası 1 Kas Dokusu Çeşitleri 3 tip kas dokusu Düz kaslar Kalp kası Çizgili iskelet kası 2 Düz Kaslar İç organların ve damarların duvarlarında bulunur Otonom sinir sistemi tarafından innerve edilir, istem dışı

Detaylı

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça fazla bulunur. Sadece iskelet kasları toplam a ırlı ın

Detaylı

KAS FĐZYOLOJĐSĐ. Doç.Dr.Nesrin Zeynep Ertan

KAS FĐZYOLOJĐSĐ. Doç.Dr.Nesrin Zeynep Ertan KAS FĐZYOLOJĐSĐ Doç.Dr.Nesrin Zeynep Ertan < Temel özellikleri Đskelet kası: Đstemli kontrol edilir Çizgili görünümdedir. Çok çekirdekli hücrelerdir. Kalp kası: Đstemsiz kontrol edilir. Çizgili görünümdedir.

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 40 HUXLEY KAYAN İPLİKLER MODELİ KAS KASILMASI VE GEVŞEMESİ

11. SINIF KONU ANLATIMI 40 HUXLEY KAYAN İPLİKLER MODELİ KAS KASILMASI VE GEVŞEMESİ 11. SINIF KONU ANLATIMI 40 HUXLEY KAYAN İPLİKLER MODELİ KAS KASILMASI VE GEVŞEMESİ HUXLEY KAYAN İPLİKLER MODELİ Huxley in kayan iplikler modeline göre çizgili kasın kasılması Bu modele göre kasılma aktin

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 39 İNSANDA DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ 3 KAS SİSTEMİ

11. SINIF KONU ANLATIMI 39 İNSANDA DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ 3 KAS SİSTEMİ 11. SINIF KONU ANLATIMI 39 İNSANDA DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ 3 KAS SİSTEMİ KAS SİSTEMİ Hayvanların çoğunda hareket, özelleşmiş kas hücrelerinin kasılmasıyla meydana gelir. Kaslar, vücudun şeklinin korunmasında

Detaylı

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar)

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) Düz kaslar 2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) UYARILMALARI: Düz kaslar tiplerine göre farklı uyarılır

Detaylı

KASLAR VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA

KASLAR VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA KASLAR VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA KASLAR Kasılma ve gevşeme yeteneğine sahip olan kaslar organizmada (217 çift civarında) vücut ağırlığının ının %40-45 ini oluştururlar. Organizmadaa 3 tür kas tipi

Detaylı

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK 1 Hareketi sağlayan effektör organ kastır. Kaslar 3 ana grupta incelenir: 1)Çizgili kaslar (iskelet kası): Vücut ağırlığının yaklaşık %40-45 ini oluşturur. 2)Düz kaslar:

Detaylı

İskelet kasının fonksiyonel özellikleri, kas lif tipleri. Kas duyu organları ve hareketin kontrolü. Doç.Dr. Mitat KOZ

İskelet kasının fonksiyonel özellikleri, kas lif tipleri. Kas duyu organları ve hareketin kontrolü. Doç.Dr. Mitat KOZ İskelet kasının fonksiyonel özellikleri, kas lif tipleri. Kas duyu organları ve hareketin kontrolü. Doç.Dr. Mitat KOZ Kas Tipleri Düz kas Kalp kası İskelet kası-istemli kas-çizgili kas İskelet Kası İskelete

Detaylı

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır.

Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. KAS SİSTEMLERİ Kaslar, canlı organizmada hareket sistemini meydana getiren yapılardandır. Kasların en önemli özellikleri uzayıp kısalma yeteneğine sahip olmalarıdır. Kas Dokusunun Karakteristikleri: 1.

Detaylı

KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG

KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG KAS FİZYOLOJİSİ ve EMG 1 İskelet kası (%40) Kalp kası Düz kas (%10) Kalp kası Çizgili kaslar Düz kaslar: Damarların içinde, miyofilamentler düzenli değildir 2 1 İskelet Kasları Beyaz kaslar (rengi glikojenden)

Detaylı

Uzm. Fzt. Kağan Yücel - Ufuk Üni. SHMYO Öğrt. Gör. Egzersize Giriş ve Egzersiz Fizyolojisi

Uzm. Fzt. Kağan Yücel - Ufuk Üni. SHMYO Öğrt. Gör. Egzersize Giriş ve Egzersiz Fizyolojisi Uzm. Fzt. Kağan Yücel - Ufuk Üni. SHMYO Öğrt. Gör. Egzersize Giriş ve Egzersiz Fizyolojisi Hareket sisteminin temel yapı taşları iskelet ve kaslardır. Kaslar; çizgili kaslar ve düz kaslardan oluşur. Kalp

Detaylı

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri KAS DOKUSU Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri Kasın Fonksiyonu Hareket Solunum Vücut ısısının üretimi İletişim Organların kontraksiyonu

Detaylı

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi

İnsanda Destek ve Hareket Sistemi İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.

Detaylı

16.10.2015. Outline (İzlence) Fitness. Vücut geliştirme (Body Building)

16.10.2015. Outline (İzlence) Fitness. Vücut geliştirme (Body Building) Doç.Dr. M.Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Malatya/2015 Fitness Fit -ness Vücut geliştirme (Body Building) 1. Hafta Kas, Kas Çeşitleri, Kasların Yapısı 8. Hafta Orta Düzey İçin Fitness ve Beslenme 9. Hafta

Detaylı

İskelet Kası Fizyolojisi. Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU

İskelet Kası Fizyolojisi. Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU İskelet Kası Fizyolojisi Prof. Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU Kas Sistemi KAS TÜRLERİ Çizgili kaslar (istemli çalışırlar) Kalp kası (miyokard - istemsiz çalışan tek çizgili kas) Düz kaslar Düz kaslar ve miyokard

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ İ İ İ Düz Kas Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.net net Düz Kas Kalp kası İskelet kl kası Düz kas Düz Kas Düz

Detaylı

VÜCUDUMUZDA SISTEMLER. Destek ve Hareket

VÜCUDUMUZDA SISTEMLER. Destek ve Hareket VÜCUDUMUZDA SISTEMLER Destek ve Hareket DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ Vücudun hareket etmesini sağlamak Vücutta bulunan organlara destek sağlamak Destek ve Hareket Sistemi İskelet Sistemi Kaslar Kemikler Eklemler

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İnsan iskeleti ;Baş-Gövde-Üyeler olmak üzere 3 bölümde incelenir. Baş: kafatası ve yüz iskeleti Gövde: Omurga, göğüs kemiği, kaburgalar, omuz ve kalça kemeri Üyeler: Kollar, bacaklar

Detaylı

KAS FİZYOLOJİSİ-1. Doç.Dr. Mitat KOZ

KAS FİZYOLOJİSİ-1. Doç.Dr. Mitat KOZ KAS FİZYOLOJİSİ-1 Doç.Dr. Mitat KOZ Kas dokusunun genel özellikleri Hareket Postürün sağlanması Isı üretimi Kasların ortak özellikleri... Kontraktilite-kasılabilme Eksitabilite-uyarılabilme Estensibilite-uzayabilme-gerilebilme

Detaylı

EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI

EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI EGZERSİZE KAS SİSTEMİNİN YANITI Prof. Dr. F ÖZYENER EGZERSİZ SIRASINDAKİ DAYANIKLILIĞIMIZ VE SÜRATİMİZ BÜYÜK ORANDA KASLARIMIZIN ENERJİ VE GÜÇ ÜRETEBİLME YETENEĞİNE BAĞLIDIR. Kas Hücresi Sarkotübüler

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ

SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ 1 TEMEL FONKSIYONLAR Vücut içi koşulların kontrol edilmesi İstemli hareketlerin kontrolü Omurilik reflekslerinin programlanması Hafıza ve öğrenme için gerekli olan deneyimlerin

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI 11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI DOLAŞIM SİSTEMİ İki kulakçık ve iki karıncık olmak üzere kalpler dört odacıktır. Temiz kan ve kirli kan birbirine karışmaz. Vücuda temiz

Detaylı

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistemler Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistem İskelet Sistemi İskeletin Görevleri Vücuda şekil verir. Vücuda destek sağlar. Göğüs kafes ve kafatası kemikleri

Detaylı

KAS SİSTEMİ VE KAS FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr. Mitat KOZ

KAS SİSTEMİ VE KAS FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr. Mitat KOZ KAS SİSTEMİ VE KAS FİZYOLOJİSİ Doç.Dr. Mitat KOZ Kas Tipleri Düz kas Kalp kası İskelet kası-istemli kas-çizgili kas Kas dokusunun genel özellikleri Hareket Postürün sağlanması Isı üretimi Kasların ortak

Detaylı

2- Bütün Kasın Kasılması

2- Bütün Kasın Kasılması 2- Bütün Kasın Kasılması Madde 1. Giriş Bir kas içinde gelişebilen kas gerilme düzeyinde geniş bir değişme vardır. Madde 2. Amaçlar Tek bir kas kasılmasının bileşen parçalarını incelemek. Kas gerilmesi

Detaylı

Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi

Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi % Maksimal Gerim Kas Uzunluğu - Kuvvet İlişkisi Uzunluk Sarkomer boyu istirahat koşullarında 2 mm (mikron mikro metre) kadardır Kas Fibrili Uzunluğu ve Kuvvet Üretimi Sarkomerlerin boyu, dolayısıyla da

Detaylı

İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD

İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ. Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD İSKELET KASI FİZYOLOJİSİ Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları Kasılmada kayan filamentler kuramı İskelet kasında kasılma mekaniği Kas gücü ve etkileyen unsurlar Kas lifi tipleri Kasılma

Detaylı

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Sinirden kasa iletide yer alan yapılar hangileridir? İletimin sinir ucunda neler gerçekleşir? Kas zarının

Detaylı

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Düz Kas Mesane Uterus İnce bağırsak Düz Kas İşlevleri İstemsiz kasılma Bazı düz kas hücreleri kollajen, elastin, glikozaminoglikan,

Detaylı

MOTOR PROTEİNLER. Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR

MOTOR PROTEİNLER. Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR MOTOR PROTEİNLER Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR Hücre iskeleti, Hücre şeklini ve sitoplazmanın organizasyonunu belirleyen bir yapı iskelesi görevi yapar. Hücre hareketlerinin gerçekleşmesinden sorumludur.

Detaylı

ET HİJYENİ, MUAYENESİ VE TEKNOLOJİSİ DERS NOTLARI (1) PROF.DR.T.HALÛK ÇELİK

ET HİJYENİ, MUAYENESİ VE TEKNOLOJİSİ DERS NOTLARI (1) PROF.DR.T.HALÛK ÇELİK ET HİJYENİ, MUAYENESİ VE TEKNOLOJİSİ DERS NOTLARI (1) PROF.DR.T.HALÛK ÇELİK Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Bölümü ET HİJYENİ, MUAYENESİ VE TEKNOLOJİSİ Ders Kaynakları

Detaylı

3- Destek ve Hareket Sisteminin (Kasların) Çalışması :

3- Destek ve Hareket Sisteminin (Kasların) Çalışması : KAS SİSTEMİ İskelet sistemindeki kemiklerin üzerini örten, iç organların yapısına katılarak vücudun ve iç organların hareket etmesini sağlayan kasların oluşturduğu sisteme kas sistemi denir. a) Kasların

Detaylı

ÇİZGİLİ KAS FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MITAT KOZ

ÇİZGİLİ KAS FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MITAT KOZ ÇİZGİLİ KAS FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MITAT KOZ Kas kontraksiyonunun moleküler mekaniği:tarihsel bakış. Kaslar hakkında ilk araştırmalar yaklaşık 2000 yıl önce başlamıştır. İlk kez 1842 de Schwann tarafından

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 2 DAMARLAR

ADIM ADIM YGS LYS Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 2 DAMARLAR ADIM ADIM YGS LYS 174. Adım DOLAŞIM SİSTEMİ 2 DAMARLAR Dolaşım Sisteminde görev alan damarlar şunlardır; 1) Atardamarlar (arterler) 2) Kılcal damarlar (kapiller) 3) Toplardamarlar (venler) 1) Atardamar

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

KALP KASI Kalpte ve kalpten çıkan büyük damarlarda bulunur. Miyofilamanların organizasyonu iskelet kasındakilerle aynıdır; histolojik kesitlerde

KALP KASI Kalpte ve kalpten çıkan büyük damarlarda bulunur. Miyofilamanların organizasyonu iskelet kasındakilerle aynıdır; histolojik kesitlerde KALP KASI Kalpte ve kalpten çıkan büyük damarlarda bulunur. Miyofilamanların organizasyonu iskelet kasındakilerle aynıdır; histolojik kesitlerde enine çizgilenme gösterirler. Kalp kası hücreleri interkalar

Detaylı

KAS Klinik Önem. Doç.Dr.Vatan KAVAK

KAS Klinik Önem. Doç.Dr.Vatan KAVAK KAS Klinik Önem Doç.Dr.Vatan KAVAK Hareket sisteminin temelini kaslar oluşturur. İnsan vücudunda 650 civarında kas bulunur. Kasların toplam ağırlığı bireyden bireye değişmekle birlikte, tüm vücut ağırlığının

Detaylı

SPOR TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

SPOR TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ SPOR TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ A ADAPTASYON : Uyum. AEROBİK : Oksijenli. AFFERENT : Duyu. AGRESİF : Saldırgan. AKLİMATİZASYON : İklime (yüksekliğe) uyum. AKTİN : Kas kasılmasında rol oynayan bir protein çeşidi.

Detaylı

Kas Doku UYARILABİLİR DOKULAR. İskelet Kası. Kalp Kası. Düz Kas. Sinir Dokusu 19/11/2015. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

Kas Doku UYARILABİLİR DOKULAR. İskelet Kası. Kalp Kası. Düz Kas. Sinir Dokusu 19/11/2015. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Kas Doku UYARILABİLİR DOKULAR Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Kasılmak için özelleşmiş bir dokudur. Üç farklı kas dokusu bulunmaktadır. İskelet kası, kalp kası ve düz kas Kasılma durumunun bilinçli olarak

Detaylı

Dolaşım Sistemi Dicle Aras

Dolaşım Sistemi Dicle Aras Dolaşım Sistemi Dicle Aras Kalbin temel anatomisi, dolaşım sistemleri, kalbin uyarlaması, kardiyak döngü, debi, kalp atım hacmi ve hızı 3.9.2015 1 Kalbin Temel Anatomisi Kalp sağ ve sol olmak üzere ikiye

Detaylı

Kas Doku Histolojisi. Dr.Sevda Söker

Kas Doku Histolojisi. Dr.Sevda Söker Kas Doku Histolojisi Dr.Sevda Söker Amaç Kas doku hakkında genel bilgi, İskelet Kası Miyofibriller ve miyofilamanlar Kontraksiyon siklusu Kas iğleri Kalp Kası Düz Kas Kas Dokusu Morfolojik ve fonksiyonel

Detaylı

MBG114-BİYOLOJİ LABORATUVARI II Laboratuvar 9 Konu 4 DOKULAR (Devam)

MBG114-BİYOLOJİ LABORATUVARI II Laboratuvar 9 Konu 4 DOKULAR (Devam) MBG114-BİYOLOJİ LABORATUVARI II Laboratuvar 9 Konu 4 DOKULAR (Devam) 3.Kas Dokusu Vücut hareketinin sağlar. Kasılabilen proteinler içeren farklılaşmış hücrelerden oluşmuştur. Kas hücreleri ve yapıları

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU 11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU DUYU ORGANLARI Canlının kendi iç bünyesinde meydana gelen değişiklikleri ve yaşadığı ortamda mevcut fiziksel, kimyasal ve mekanik uyarıları alan

Detaylı

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalp kası beyinden sonra en fazla kana gereksinim duyan organdır. Kalp kendini besleyen kanı aortadan ayrılan arterlerden alır. Bu arterlere koroner

Detaylı

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir.

Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. İSKELET ve KAS SİSTEMLERİ İSKELET SİSTEMLERİ Organizmaların vücuduna desteklik yaparak kendilerine özgü şekillerinin oluşmasını sağlayan yapılara destekleyici yapılar denir. A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların

Detaylı

DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ. Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD

DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ. Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD DÜZ KAS FİZYOLOJİSİ Doç. Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Düz kasların görevleri Damar ve bronşiyol çap ayarlanması Gastrointestinal motilitenin düzenlenmesi Uterus, ureter, mesane ve diğer bazı organ işlevlerinin

Detaylı

KAS DOKUSU. Doç.Dr. E.Elif Güzel

KAS DOKUSU. Doç.Dr. E.Elif Güzel KAS DOKUSU Doç.Dr. E.Elif Güzel KAS DOKUSU GÖREVLERİ Vücut bölümlerinin hareketi İç organların şekil ve büyüklüklerinin değişimi KAS HÜCRESİ Kas hücreleri kasılabilme özelliğine sahiptir Paralel düzende

Detaylı

BÖLÜM 5 KASLAR. 5.1 Giriş

BÖLÜM 5 KASLAR. 5.1 Giriş BÖLÜM 5 KASLAR 5.1 Giriş Kas sistemi; kalbi oluşturan kalp kası, iç organların boşluklarında uzanan düz (çizgili olmayan veya istemsiz) kaslar ve iskelete tendonlar yardımıyla bağlanan iskelet (çizgili

Detaylı

Kas. Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom)

Kas. Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom) Kas Hücreler Kas teli (fibra muscularis) Hücre membranı (sarkolemma) Endoplazmik retikulum (sarkoplazmik retikulum) Mitokondriyon (Sarkozom) Hücreler arası madde Bağdokusu Kas Doku Türleri 1. İskelet Kası

Detaylı

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR FİZYOLOJİ İNSAN VÜCUDUNU OLUŞTURAN SİSTEMLER NASIL ÇALIŞIYOR? ANATOMİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ BİYOFİZİK BİYOKİMYA EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ EGZERSİZ ESNASINDA SİSTEMLER NASIL

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİ. Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİ. Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİ Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU Hareket ve Kaslar Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda

Detaylı

İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır;

İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır; İSKELET SİSTEMİ VE DOKULARI Hayvanlarda iskelet; koruma, destek ve hareket işini görür. İskeletin üç tipi vardır; 1. Hidrostatik İskelet: Kapalı bir vücut boşluğunda basınç altında tutulan sıvıdan oluşan

Detaylı

ÜNİTE 8 Kas Dokusu. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 8 Kas Dokusu. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 8 Kas Dokusu Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Kas dokusunun yapısını ve özelliklerini, Organizmadaki kas türlerini ve morfolojik farklarını, Kasılma mekanizmalarını öğrenmiş olacaksınız. İçindekiler

Detaylı

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ GÖREVİ: İster tek hücreli olsun ister çok hücreli olsun tüm canlılarda vücudun belirli bir şekil aldığı ve iç organların korunduğu gözlenir. Hayvanların besin bulma, besin parçalama

Detaylı

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ - Canlı vücudunu meydana getiren hücre, doku ve organların çıplak gözle görülemeyen (mikroskopik) yapılarını inceleyen bir bilim koludur. - Histolojinin sözlük anlamı

Detaylı

KAS DOKU HİSTOLOJİSİ

KAS DOKU HİSTOLOJİSİ KAS DOKU HİSTOLOJİSİ Kas dokusu tüm vücudun, kol ve bacakların hareketinden ve iç organ çapı ile şeklinin değişiminden sorumludur. Bu doku, özelleşmiş ve birbirine paralel olarak uzanmış hücre demetlerinden

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Bu Bölümde: Sinirsel refleksler: Tipleri ve yolları Otonom refleks yolları ve işlevleri İskelet

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

7. Yarıyıl Farmasötik Kimya Prof. Dr. İlkay YILDIZ

7. Yarıyıl Farmasötik Kimya Prof. Dr. İlkay YILDIZ 7. Yarıyıl Farmasötik Kimya Prof. Dr. İlkay YILDIZ 2017-2018 Güz Dönemi PERİFER SİNİR SİSTEMİNE ETKİLİ İLAÇLAR Periferdeki organlara yönelik sinirsel iletişimin sağlandığı sisteme, PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ,

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI Canlılar hayatsal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için ATP ye ihtiyaç duyarlar. ATP yi ise besinlerden sağlarlar. Bu nedenle

Detaylı

Yüzmenin Faydaları \ Kas-İskelet Sistemi \ Kas-İskelet Sistemi YÜZMENİN KAS-İSKELET SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Yüzmenin Faydaları \ Kas-İskelet Sistemi \ Kas-İskelet Sistemi YÜZMENİN KAS-İSKELET SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ Yüzmenin Faydaları \ Kas-İskelet Sistemi \ Kas-İskelet Sistemi YÜZMENİN KAS-İSKELET SİSTEMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ Kas gerilebilme ve kasılabilme yeteneğine sahip liflerden oluşur. Kas dokusu üçe ayrılır.

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ. Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU

HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ. Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU Hücre ve Organelleri Hücre ve Organelleri Hücrede ekzositoz ve endositoz Hücre Organelleri Çekirdek ve Endoplazmik Retikulum MİTOKONDRİ Dış Membran İç

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

EGZERSİZ VE TOPARLANMA SÜRECİ

EGZERSİZ VE TOPARLANMA SÜRECİ EGZERSİZ VE TOPARLANMA SÜRECİ 1 Oksijen Borçlanması (Egzersiz Sonrası Fazla Oksijen Tüketimi) Toparlanma sırasındaki enerji ihtiyacı, egzersiz sırasındaki enerji ihtiyacından daha azdır Toparlanma sırasında

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

3- Kayan Filament Teorisi

3- Kayan Filament Teorisi 3- Kayan Filament Teorisi Madde 1. Giriş Bir kas hücresi kasıldığı zaman, ince filamentler kalınların üzerinden kayar ve sarkomer kısalır. Madde 2. Amaçlar İnce ve kalın filamentlerin moleküler yapı ve

Detaylı

ENERJİ KULLANIMI VE BESİN MADDELERİ

ENERJİ KULLANIMI VE BESİN MADDELERİ ENERJİ KULLANIMI VE BESİN MADDELERİ ENERJININ SÜREKLILIĞI Egzersizin özelliğine bağlıdır 100 m ATP-CP Maraton aerobik sistem 400-800 m laktik asit sistemi 1500 m ATP-CP, laktik asit sistem ve aerobik sistem

Detaylı

Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır

Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır Egzersiz sırasında kasların enerji üretimi için daha fazla oksijene ihtiyaç duymaktadır Egzersiz sırasında kaslara daha çok oksijen sağlanması ve oksijen kullanımı sonucu oluşan atık maddelerin kaslardan

Detaylı

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 asli.memisoglu@deu.edu.tr KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ

Detaylı

Kas Fizyolojisi. Ġskelet Kası Kalp Kası Düz Kas. Bulunduğu yer. Özelliği. Kontrolü

Kas Fizyolojisi. Ġskelet Kası Kalp Kası Düz Kas. Bulunduğu yer. Özelliği. Kontrolü Kas Fizyolojisi Kas Fizyolojisi Uyarılabilir hücreler olan kas hücreleri, zar yüzeyleri boyunca aksiyon potansiyelini iletebilme ve bu elektriksel değişikliği takiben mekanik olarak kasılma veya boylarını

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

PROPRİOSEPTİF NÖROMÜSKÜLER FASİLİTASYON (PNF)

PROPRİOSEPTİF NÖROMÜSKÜLER FASİLİTASYON (PNF) PROPRİOSEPTİF NÖROMÜSKÜLER FASİLİTASYON (PNF) TEMEL PRENSİPLER Proprioseptörlerin uyarılması ile nöromüsküler mekanizmanın cevaplarını kolaylaştırmak Amaç: el temasları, görsel ve sözel uyarılar yoluyla

Detaylı

HÜCRE İSKELETİ 1. Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Prof. Dr. Müjgan CENGİZ

HÜCRE İSKELETİ 1. Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Prof. Dr. Müjgan CENGİZ HÜCRE İSKELETİ 1 Prof. Dr. Melek ÖZTÜRK Prof. Dr. Müjgan CENGİZ İskelet. Yumuşak dokuyu destekleyen ve bedensel hareketlere aracılık eden sertleşmiş doku. Hücre İskeleti. Benzer fonksiyonlara sahiptir

Detaylı

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri DOKU Dicle Aras Doku ve doku türleri Doku Bazı özel görevler üstlenmiş hücre topluluklarıdır. Bir doku aynı yönde özelleşmiş hücre ve hücreler arası maddelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. İntrauterin

Detaylı

KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ

KAS KASILMASININ BĐYOFĐZĐĞĐ 508 ĐÇĐNDEKĐLER 1. Kalın Flamentler 2. Đnce Flamentler 3. Sinirsel Uyarının Kas Liflerine Đletimi 3-1. Sinir-Kas kavşağı yapısı ve işlevi 4. Uyarılma-Kasılma Bağlantısı 4.1. Uyarılma ile Hücre Đçi Kalsiyumun

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

İzokinetik dinamometre ile yapılan ölçümlerde farklı eklemlere ait yük aralığının tespiti

İzokinetik dinamometre ile yapılan ölçümlerde farklı eklemlere ait yük aralığının tespiti T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZYOLOJİ ANABİLİM DALI İzokinetik dinamometre ile yapılan ölçümlerde farklı eklemlere ait yük aralığının tespiti R. Tuğba ADAŞ Yüksek Lisans Tezi

Detaylı

HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET SİSTEMLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu

HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET SİSTEMLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET SİSTEMLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu asli.memisoglu@deu.edu.tr GİRİŞ Hareket, hayvanları diğer canlılardan ayıran özelliklerden biridir

Detaylı

İskelet Kasının Gerimi (tonus)

İskelet Kasının Gerimi (tonus) İskelet Kasının Gerimi (tonus) Gerim bir nesne üzerine etki eden kuvvettir. Bir motor ünitedeki kas fibrili hep-yada-hiç prensibi ile kasılır. Tüm kas motor ünitelerin sırayla devreye girmesi nedeniyle

Detaylı

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi hemostasizin

Detaylı

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ 3 farklı enerji sistemi Acil enerji sistemi Kısa süreli enerji sistemi Uzun süreli enerji sistemi Acil enerji ATP -------------> ADP Creatine + ADP ------------>

Detaylı

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ 3 farklı enerji sistemi Acil enerji sistemi Kısa süreli enerji sistemi Uzun süreli enerji sistemi Acil enerji ATP -------------> ADP Creatine + ADP ------------>

Detaylı

Fitnes kursu. Spor anatomisi-2. YDÜ BESYO Prof. Dr. Şahin Ahmedov

Fitnes kursu. Spor anatomisi-2. YDÜ BESYO Prof. Dr. Şahin Ahmedov Fitnes kursu. Spor anatomisi-2 YDÜ BESYO Prof. Dr. Şahin Ahmedov shahmedov@yahoo.com İskelet sistemi - 206 kemik Eksen iskelet (sarı) 80 kemik Apendikular iskelet (mavi) 126 kemik Görevleri Koruma Harekete

Detaylı

Antrenman Metodunun, antrene sporcular ile antrene olmayan sporcular üzerindeki etkilerinin vital kapasite, ses ve ışık reaksiyon zamanlarının hangi

Antrenman Metodunun, antrene sporcular ile antrene olmayan sporcular üzerindeki etkilerinin vital kapasite, ses ve ışık reaksiyon zamanlarının hangi GİRİŞ ve AMAÇ Günümüzde iyi bir sıçramaya ve yüksek bir sıçrama kuvvetine gereksinim duymayan sporcu ya da spor dalı neredeyse yok denecek kadar azdır. Çağımızın popüler sporlarından olan futbol, basketbol,

Detaylı

Büyümekte olan bir çocuk için ATP nin anaerobik yolla üretimi oldukça önemlidir çünkü

Büyümekte olan bir çocuk için ATP nin anaerobik yolla üretimi oldukça önemlidir çünkü 1 Büyümekte olan bir çocuk için ATP nin anaerobik yolla üretimi oldukça önemlidir çünkü Çocukların çoğu hareketi uzun süreli orta düzeyde aktivitelerden çok; kısa süreli patlayıcı aktiviteleri içermektedir

Detaylı

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK 1 2 Lokomotor sistemi oluşturan yapılar içinde en fazla stres altında kalan kıkırdaktır. Eklem kıkırdağı; 1) Kan damarlarından, 2) Lenf kanallarından, 3) Sinirlerden yoksundur.

Detaylı

EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ

EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ EGZERSİZİN DAMAR FONKSİYONLARINA ETKİSİ İçerik Dolaşım sisteminin kısa anatomi ve fizyolojisi Egzersizde periferal dolaşımın düzenlenmesi-etkili mekanizmalar Damar endotelinin ve Nitrik Oksitin (NO) periferal

Detaylı

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE İSKELET ELEMANLARI Sitoplazmanın içinde bulunan özel proteinlerdir. 3 çeşit hücre iskelet elemanı bulunur. Her iskelet elemanının görev ve yapısı

Detaylı

Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü. Prof.Dr.Mitat KOZ

Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü. Prof.Dr.Mitat KOZ Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü Prof.Dr.Mitat KOZ DOLAŞIMIN SİNİRSEL KONTROLÜ Doku kan akımının her dokuda ayrı ayrı ayarlanmasında lokal doku kan akımı kontrol mekanizmaları

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) 11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZ) Her bir böbreğin üst kısmında bulunan endokrin bezdir. Böbrekler ile doğrudan bir bağlantısı

Detaylı

Nöron uyarı gönderdiğinde nörotransmitterleri barındıran keseciklerin sinaptik terminale göçü başlar.

Nöron uyarı gönderdiğinde nörotransmitterleri barındıran keseciklerin sinaptik terminale göçü başlar. SİNAPS Bir nöronu diğerinden ayıran bir boşluk olduğu, Nöronların fiziksel olarak birleşmediği gözlenmiştir. Sinir uçlarında bulunan bu boşluklarda haberleşme vardır. Nöronlar arası bu iletişim noktasına

Detaylı

İSTİRAHAT MEMBRAN POTANSİYELİ & AKSİYON POTANSİYELİ. Prof.Dr. Mitat KOZ

İSTİRAHAT MEMBRAN POTANSİYELİ & AKSİYON POTANSİYELİ. Prof.Dr. Mitat KOZ İSTİRAHAT MEMBRAN POTANSİYELİ & AKSİYON POTANSİYELİ Prof.Dr. Mitat KOZ İstirahat Membran Potansiyeli Bütün hücreler istirahat halindeyken hücre zarıyla ayrılmış bir potansiyel farkına sahiptirler. Hücre

Detaylı

BMM307-H02. Yrd.Doç.Dr. Ziynet PAMUK

BMM307-H02. Yrd.Doç.Dr. Ziynet PAMUK BMM307-H02 Yrd.Doç.Dr. Ziynet PAMUK ziynetpamuk@gmail.com 1 BİYOELEKTRİK NEDİR? Biyoelektrik, canlıların üretmiş olduğu elektriktir. Ancak bu derste anlatılacak olan insan vücudundan elektrotlar vasıtasıyla

Detaylı

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir.

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir. SİNİR HÜCRELERİ Sinir hücreleri nöron adını alır.hayvanlarda değişik görevler üstlenen nöronlar örneğin deniz anemonunda bir sinirsel ağ oluşturmuştur.tentaküllerin hareketi bu sinir ağı tarafından kontrol

Detaylı

17 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-1 Nöron- Glia- Nöron Çeşitleri

17 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-1 Nöron- Glia- Nöron Çeşitleri 17 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-1 Nöron- Glia- Nöron Çeşitleri SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemini SİNİR DOKU oluşturur. Bu dokuda NÖRON (SİNİR HÜCRESİ) ve GLİA (NÖROGLİA) hücreleri bulunur. Sinir doku, uyarıların

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Duyusal olarak elde edilen bilgiler beyne (yada tam tersi) nasıl gider?

SİNİR SİSTEMİ. Duyusal olarak elde edilen bilgiler beyne (yada tam tersi) nasıl gider? SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Descartes- İnsan vücudu bilimsel olarak (doğal yasalarla) açıklanabilecek bir hayvan makinesidir Bu makineyi araştıran, beyin ve davranış arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim

Detaylı