OPTİMUM PARA ALANI TEORİSİ VE EKONOMİK PARASAL BİRLİK TÜRKİYE ANALİZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OPTİMUM PARA ALANI TEORİSİ VE EKONOMİK PARASAL BİRLİK TÜRKİYE ANALİZİ"

Transkript

1 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER ANABİLİM DALI ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ OPTİMUM PARA ALANI TEORİSİ VE EKONOMİK PARASAL BİRLİK TÜRKİYE ANALİZİ Yüksek Lisans Tezi HAZIRLAYAN Feride PUSAT Ankara-2013

2 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER ANABİLİM DALI ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ OPTİMUM PARA ALANI TEORİSİ VE EKONOMİK PARASAL BİRLİK TÜRKİYE ANALİZİ Yüksek Lisans Tezi HAZIRLAYAN Feride PUSAT TEZ DANIŞMANI Doç. Dr. Filiz ELMAS Ankara-2013

3

4 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜNE Bu belge ile, bu tezdeki bütün bilgilerin akademik kurallara ve etik davranış ilkelerine uygun olarak toplanıp sunulduğunu beyan ederim. Bu kural ve ilkelerin gereği olarak, çalışmada bana ait olmayan tüm veri, düşünce ve sonuçları andığımı ve kaynağını gösterdiğimi ayrıca beyan ederim.( / /2013) Feride PUSAT

5 İÇİNDEKİLER KISALTMALAR...viii TABLO LİSTESİ... x GRAFİK LİSTESİ... xi EK LİSTESİ... xi GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM OPTİMUM PARA ALANI TEORİSİ A. Teorinin Gelişimi Geleneksel Aşama ( )... 4 a. Fiyat ve Ücret Esnekliği... 6 b. Üretim Faktörlerinin Mobilitesi... 7 c. Asimetrik Şoklar... 7 d. Finansal Piyasalarda Bütünleşme... 8 e. Ekonomik Açıklık... 9 f. Ürün Çeşitliliği g. Enflasyon Oranı h. Mali ve Siyasal Bütünleşme Fayda Maliyet Yaklaşımı ( ) i

6 a. Para Birliğinden Sağlanacak Kazançlar i. Ekonomik Etkinlikte Artış ii. Ekonomik İstikrar ve Büyüme iii. Spekülatif Sermaye Hareketleri iv. Döviz Rezervi b. Para Birliğine Üyelik Nedeniyle Katlanılacak Maliyetler i. Geçiş Maliyetleri ii. Para Koordinasyon Maliyetleri iii. Phillips Eğrisi iv. Şokların Türü ve Benzerliği v. Entegrasyon Derecesi Yeni Teoriler Yaklaşımı ( ) a. Para Politikasının Uzun Dönemde Etkinliği b. Kredibilite Olgusu c. Esnek Kur Rejiminin Etkinliği d. Tek Para ve İşgücü Piyasaları B. Teoriye Yönelik Ampirik Çalışmalar Şoklarla İlgili Çalışmalar Ekonomilerin Dışa Açıklık Derecesini Dikkate Alan Çalışmalar C. Türkiye İçin Yapılan Ampirik Çalışmalar ii

7 İKİNCİ BÖLÜM AVRUPA PARA SİSTEMİ VE AVRUPA MERKEZ BANKASI A. Avrupa Parasal İşbirliği Girişimleri Avrupa Kömür Çelik Topluluğu, Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu Werner Raporu B. Avrupa Para Sistemi Avrupa Tek Senedi Öncesi a. Tüneldeki Yılan Sistemi b. Avrupa Tek Senedi nin Kabul Edilmesi Avrupa Para Sistemi nin Ortaya Çıkışı a. ECU b. Avrupa Parasal İş Birliği Fonu c. Döviz Kuru Mekanizması i. Zorunlu Müdahale Sınırları (Parite Izgarası) ii. Sapma Eşiği d. Kredi Mekanizması i. Çok Kısa Vadeli Finansman ii. Kısa Vadeli Finansman iii. Orta Vadeli Finansman Maastricht Antlaşması a. Ekonomik Parasal Birlik Aşamaları i- Birinci Aşama ii- İkinci Aşama iii

8 iii- Üçüncü Aşama b. Parasal Birliğe Giriş Kriterleri İstikrar ve Büyüme Paktı Avrupa Para Enstitüsü Kopenhag Zirvesi a. Siyasi Kriterler b. Ekonomik Kriterler c. Üyelik Yükümlülüklerini Üstlenebilme Yeteneği Lizbon Stratejisi C. Avro Sistem ve Avrupa Merkez Bankaları Sistemi Avro Sistem Avrupa Merkez Bankaları Sistemi a. Temel Görevleri b. Diğer Görevleri i. Resmi Döviz Rezervlerini Yönetmek ii. Döviz İşlemlerini Yürütmek iii. Döviz Kuru Politikasını Uygulamak...68 iv. Topluluk İçindeki Ödeme Sisteminin İşleyişinin Sağlanması c. Döviz Kuru Mekanizması II i. Hukuki Çerçeve ii. Temel Özellikleri d. Finansal Gözetim e. Avrupa Merkez Bankasının Araçları i. Açık Piyasa İşlemleri iv

9 ii. Merkez Bankası İmkânı iii. Zorunlu Karşılıklar f. Avrupa Merkez Bankasının Kurumsal Yapısı i. Yürütme Kurulu ii. Yönetim Komitesi iii. Genel Konsey iv. Komiteler g. Avrupa Merkez Bankasının Nitelikleri i. Bağımsızlık ii. Hesap Verilebilirlik iii. Şeffaflık ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİNİN GENİŞLEME SÜRECİ VE AVRUPA PARA BİRLİĞİNE KATILIM A. Genişleme Süreci Birinci Genişleme Süreci İkinci Genişleme Süreci Üçüncü Genişleme Süreci Dördüncü Genişleme Süreci Beşinci Genişleme Süreci Altıncı Genişleme Süreci B. Avrupa Para Birliğine Katılım C. Ekonomik ve Parasal Birliğe Katılan Ülkelerin Ekonomik Göstergeleri v

10 1. İlk Dört Genişleme İle Katılan Ülkelerin Ekonomik Göstergeleri Beşinci ve Altıncı Genişleme İle Katılan Ülkelere Ait Ekonomik Göstergeler a. Enflasyon Oranı b. Bütçe Dengesi c. Kamu Borcu d. Faiz Oranı e. Döviz Kuru D. Aday Ülkeler ve Ekonomik Göstergeler Hırvatistan İzlanda Makedonya, Karadağ, Sırbistan Türkiye a. Ankara Anlaşması ve Katma Protokol b Helsinki Zirvesi ne Kadar Yaşanan Gelişmeler c. Türkiye nin Aday Ülke Statüsü d. Brüksel Zirvesi e. Müzakere Süreci ve Katılım Aday Ülkelere Ait Ekonomik Göstergeler a. Enflasyon Oranı b. Bütçe Dengesi c. Kamu Borcu d. Döviz Kuru e. Faiz Oranı vi

11 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE NİN AVRUPA PARA BİRLİĞİNE KATILMASININ OPTİMUM PARA ALANI TEORİSİ ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ A. Veriler B. Yöntem C. Ekonometrik Model D. Analiz Durağanlık Testi Gecikme Uzunluğu Etki-Tepki Fonksiyon Grafikleri E. Analiz Sonuçları SONUÇ KAYNAKÇA ÖZET ABSTRACT EKLER vii

12 KISALTMALAR AAET AB ADF AET AEA AIC AKÇT AMB AMBS APB APİ APİF APE APS ATS AT BW DKM EFTA EPB : Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu : Avrupa Birliği : Augmented Dickey Fuller (Genişletilmiş Dickey Fuller) : Avrupa Ekonomik Topluluğu : Avrupa Ekonomik Alanı : Akaike Information Criterion (Akaike Bilgi Kriteri) : Avrupa Kömür Çelik Topluluğu : Avrupa Merkez Bankası : Avrupa Merkez Bankaları Sistemi : Avrupa Para Birliği : Açık Piyasa İşlemleri : Avrupa Parasal İşbirliği Fonu : Avrupa Para Enstitüsü : Avrupa Para Sistemi : Avrupa Tek Senedi : Avrupa Toplulukları : Bretton Woods : Döviz Kuru Mekanizması : European Free Trade Association (Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi) : Ekonomik ve Parasal Birlik viii

13 GSYİH GSMH GB HQ KOB MA MDAÜ OGT OPA RTGS SC SDK TARGET : Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla : Gayri Safi Milli Hâsıla : Gümrük Birliği : Hannan-Quinn Information Criterion (Hannan-Quinn Bilgi Kriteri) : Katılım Ortaklığı Belgesi : Maastricht Antlaşması : Merkez ve Doğu Avrupa Ülkeleri : Ortak Gümrük Tarifesi : Optimum Para Alanı : Real-Time Gross Settlement (Gerçek Zamanlı Bire Bir Mutabakat) : Schwarz-Information Criterion (Schwarz Bilgi Kriteri) : Sabit Döviz Kuru : Trans-European Automated Real-Time Gross Settlement Express Transfer (Avrupa Gerçek Zamanlı Tam Otomosyana Sahip Bire Bir Mutabakata Dayalı Hızlı Mutabakat ve Transfer) VAR : Vector Autoregression ix

14 TABLO LİSTESİ Tablo.1. On Beş Üye Ülkenin Ekonomik Göstergeleri Tablo.2. Parasal Birliğe Katılan Ülkelerin Avro Dönüşüm Oranları ve Tarihleri Tablo.3.A. Üyelik Öncesi Enflasyon Oranları Tablo.3.B. Üyelik Sonrası Enflasyon Oranları Tablo.4.A. Üyelik Öncesi Bütçe Dengesi Tablo.4.B. Üyelik Sonrası Bütçe Dengesi Tablo.5.A. Üyelik Öncesi Kamu Borcu Oranı Tablo.5.B. Üyelik Sonrası Kamu Borcu Oranı Tablo.6.A. Üyelik Öncesi Uzun Vadeli Faiz Oranları Tablo.6.B. Üyelik Sonrası Uzun Vadeli Faiz Oranları Tablo.7.A. Üyelik Öncesi Ülkelerin Avro Karşısında Döviz Kurları Tablo.7.B. Üyelik Sonrası Ülkelerin Avro Karşısında Döviz Kurları Tablo.8. Aday Ülkelerin Enflasyon Oranları Tablo.9. Aday Ülkelerin Bütçe Dengesi Tablo.10. Aday Ülkeler Kamu Borcunun GSYİH ye Oranı Tablo.11. Aday Ülkelerin Avro Karşısında Döviz Kurları Tablo.12. Aday Ülkelerin Uzun Vadeli Faiz Oranı Tablo.13. APB Ülkeleri ve Yunanistan İçin Seçilmiş Verilere Ait Ortalamalar Tablo.14. Ülkelerin Seçilmiş Verilerinin Birim Kök Test Sonuçları Tablo.15. VAR Modellemesine Göre Ülkelerin Gecikme Uzunlukları x

15 GRAFİK LİSTESİ Grafik 1. Ülkelerin Bütçe Dengelerine Ait Etki-Tepki Fonksiyon Grafikleri Grafik.2. Ülkelerin Kamu Borcu Oranına Ait Etki-Tepki Fonksiyon Grafikleri Grafik.3. Ülkelerin Enflasyon Oranlarına Ait Etki-Tepki Fonksiyon Grafikleri Grafik.4. Ülkelerin İşsizlik Oranlarına Ait Etki-Tepki Fonksiyon Grafikleri EK LİSTESİ Ek.1. Roma Antlaşması nda Yer Alan Ekonomik Hükümler Ek.2. Ekonomik Parasal Birlik Üyesi Ülkeler ve Türkiye ye Ait Seçilmiş Ekonomik Veriler Ek.3. Hipotez Testi Sonuçları xi

16 GİRİŞ Uluslararası iktisatta parasal birlik olgusunu açıklamaya çalışan Optimum Para Alanı Teorisi R. Mundell tarafından ortaya konulmuştur. Teori temelde, bir grup ülkenin ulusal para birimlerinin değerinin, belirlenen kurlar üzerinden sabitlenmesi ve üye ülkelerin para birimlerinin değerinin, birlik dışı ülkelerin para birimleri karşısında serbest dalgalanmaya bırakılması esasına dayanmaktadır. Mundell, bir para sahasında optimaliteyi sağlamak için fiyat ve ücret esnekliği, üretim faktörlerinin mobilitesi, asimetrik şoklar, finansal piyasalarda bütünleşme, ekonomik açıklık, ürün çeşitliliği, enflasyon oranlarının benzerliği ve mali, siyasal bütünleşme gibi koşulların olması gerektiğini belirtmiştir. McKinnon ve Kenen Teoriye yönelik olan çalışmalarında, Fayda ve Maliyet analizini ortaya koyarak, herhangi bir bölgede oluşturulan parasal bir birliğin fayda ve maliyet analizi sonucunda optimalliğinin ortaya konulabileceğini belirtmiştir. Para birliğinden sağlanacak kazançlar, ekonomik etkinlikte artış, ekonomik istikrar ve büyüme, spekülatif döviz hareketlerinin optimum kaynak dağılımındaki olumsuz etkilerin azalması, yüksek miktarda döviz rezervine gereksinimin azalmasıdır. Ortak para biriminin basılması ve piyasaya sürülmesi için gereken idari, yasal ve donanım maliyetleri, bağımsız bir para politikası izleme olanağının ortadan kalkması, ekonomik entegrasyon derecesine bağlı olarak diğer ülkelerden kaynaklanan 1

17 ekonomik olumsuzluklara katlanma zorunluluğu ise para birliği nedeniyle katlanılan maliyetler olarak belirtilmiştir. Tek bir para birimi ve tek bir ekonomi politikasının uygulanması açısından Avrupa Birliği önemli bir parasal birliktir. Avrupa Birliği nin, ekonomik bir birliğe dönüşerek tek para sistemine geçmesi, Optimum Para Alanı Teorisi ne yönelik çalışmaları hızlandırmış ayrıca Teoriye yönelik analiz çalışmalarına da büyük katkı sağlamıştır. Çalışmanın amacı, aday ülke olan Türkiye nin Avrupa Para Birliği ne girmesinin, Birliğin bir optimum para birliği olması açısından katkılarının neler olacağını ortaya koymaktır. Bu amaçla çalışmada öncelikle optimum para alanının tanımı yapılarak bu alandaki teorik gelişimler ve ampirik çalışmalar özetlenecektir. İkinci bölümde, Avrupa Birliği ve Avrupa Para Birliği nin gelişimi, Avrupa Merkez Bankaları Sistemi, kurumları ve işleyiş mekanizması anlatılacak, üçüncü bölümde parasal birliğe giriş için Maastricht Antlaşması ile belirlenen kriterlere uyan ülkelerin Avrupa Para Birliği ne dâhil olduğu genişleme süreci ele alınacaktır. Dördüncü bölümde, parasal birlikte yer alan ekonomilerin benzer olmasından hareketle arz şoklarının etkisi incelenecek ve bu çerçevede Vector Otoregressive (Vector Autoregression-VAR) yönteminin kullanıldığı model sonuçlarına yer verilecektir. 2

18 BİRİNCİ BÖLÜM OPTİMUM PARA ALANI TEORİSİ Parasal birlik, üye ülke ulusal paraları arasında konvertibiliteyi sağlamak için Sabit Döviz Kuru (SDK) sisteminin uygulandığı, cari işlemler ile sermaye hareketleri üzerindeki tüm engellerin kaldırıldığı ve sonuçta tek para biriminin geçerli olduğu ekonomik bütünleşme şeklidir. Parasal birlik, üye ülkeler arasında kişilerin, malların, hizmetlerin ve sermayenin serbestçe dolaştığı, ulusal paralarının sabit kurlarla birbirine bağlandığı ve tek bir para biriminin kullanıldığı ekonomik yapıdır. Parasal birliğin etkin işleyebilmesi için birliğe üye ülkelerin para ve döviz kuru politikalarını uyumlaştırarak tek bir politika ile yönetilmesi gerekir. Bu nedenle ortak para ve döviz kuru politikası parasal birliğin önemli iki unsurudur. 1 Avrupa Birliği nin temelleri 1951 yılında kömür ve çelik sektöründe ortak pazar oluşturma amacını taşıyan Avrupa Kömür Çelik Topluluğu nu (AKÇT) kuran Paris Antlaşması yla atılmıştır. Birlik zamanla ortak para politikasının uygulandığı başta maliye politikası olmak üzere birçok alanda üye ülke yetkilerinin Birliğe devredildiği bir yapı haline gelmiştir. Avrupa da bir parasal birlik oluşturulması fikri esas olarak 1957 de Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) kurulduktan sonra gündeme gelmiştir. 1 Hamza Şimşek, Optimum Para Sahası Teorisi Altında Türkiye nin Avrupa Para Birliğine Uyumu, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Bahar 2005, s

19 Optimum Para Alanı (OPA) Teorisi ne yönelik tartışmalar, Bretton Woods (BW) Sisteminin geçerli olduğu ve uluslararası ticareti artırmak için uygun döviz kuru sisteminin ne olması gerektiği konusunda tartışmaların yaşandığı 1960 lı yıllarda ortaya çıkmıştır. Temelde dış ticarette esnek veya SDK uygulanması tartışmalarından kaynaklanan OPA Teorisi, bir para birliğinin fonksiyonlarını en iyi şekilde yerine getirebilmesi için ortak para biriminin uygulanacağı bölgenin ekonomik özelliklerinin ne olması gerektiği sorusuna yanıt aramaktadır. Çalışmada OPA Teorisi bağlamında Avrupa Para Birliği (APB) ele alınmıştır, bu çerçevede öncelikle Teorinin gelişimi incelenmiştir. A- Teorinin Gelişimi Uluslararası iktisatta bir parasal birliğin iç ve dış ekonomik dengeyi sağlaması (optimalliği) için ekonomide olması gereken kriterleri inceleyen OPA Teorisi nin temelleri, Robert Mundell tarafından 1961 yılında ortaya konulmuştur. 2 OPA Teorisi Mundell, McKinnon ve Kenen in çalışmaları ile gelişmiştir. Teori nin gelişimi optimallik için belirlenen ekonomi kriterlerinin değerlendirilmesi temelinde üç aşamada ele alınabilir. 1- Geleneksel Aşama ( ) Mundell 1961 yılında yayınladığı Optimum Para Alanları Teorisi makalesinde optimalliği belirli bir bölgede ekonomik istikrarı sağlayan sistem olarak tanımlanmıştır. OPA Teorisi ile üye ülkeler arasında SDK ve üçüncü ülkelerle 2 R. Mundell, A Theory of Optimal Currency Areas, American Economic Review, No: 51, 1961, s

20 ticari ilişkilerde esnek döviz kuru sisteminin geçerli olduğu bir para sahasında optimalliğin ve parasal istikrarın koşullarını ele almıştır. 3 OPA Teorisi ni Mundell, ABD ve Kanada yı esas alan ve esnek döviz kuru sisteminin geçerli olduğu iki ülkeli bir modelle açıklamıştır. Modelde ülkeler kendi içinde doğu ve batı bölgesi olarak ikiye ayrılmış ve her iki ülkenin doğusunun sanayi mallarında (otomobil), batısının ise doğal kaynak ürünlerinde (kauçuk ürünleri) uzmanlaştığı varsayılmıştır. Talepte meydana gelen bir değişiklik sonucu, doğu bölgesinde işsizlik batı bölgesinde ise enflasyon sorunu ortaya çıkacaktır. Böyle bir durumda, iki ülkenin merkez bankası doğu bölgesinde işsizlik sorununu çözmek için para arzını genişletici, batı bölgesinde enflasyon sorununu çözmek için de daraltıcı para politikası izleyecektir. Ancak daraltıcı para politikası, batı bölgesinde enflasyon sorununu çözmeye yardımcı olurken, doğuda işsizlik sorununu artıracak aynı şekilde genişletici para politikası da doğuda yaşanan işsizlik sorununu çözmeye yardımcı olurken, batıda enflasyon sorununu artıracaktır. Mundell, bu durumda ABD ve Kanada arasında SDK, iki ülkenin doğu ve batı bölgeleri arasında ise esnek döviz kuru sisteminin uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Böylece ülkelerin batısında enflasyon sorunu, doğusunda işsizlik sorunu yaşansa bile iki ülkenin bölgeleri arasında geçerli olduğu varsayılan esnek döviz kurunun çalıştıracağı doğal uyum mekanizması sayesinde batıda enflasyon, doğuda ise işsizlik sorunu çözülebilecektir. Esnek döviz kuru sisteminde, sermayenin enflasyonun düşük olduğu alanlara, işgücünün ise işsizliğin yüksek olduğu alanlara doğru hareket ederek ekonomik dengeyi sağlamasına doğal uyum mekanizması denilmektedir. Mundell, Kanada ve ABD ye ilişkin ortaya koyduğu model ile benzer 3 Ibid, s

21 ekonomik yapı ve faktör hareketliliğine sahip ülkelerin kendi aralarında SDK, üçüncü ülkelerle ekonomik ilişkilerinde esnek döviz kuru sistemi uygulanmasıyla optimum bir para alanı oluşturabilecekleri sonucuna ulaşmaktadır. 4 Modeli açıklarken Mundell, bir para sahasında optimaliteyi sağlamak için belirli ekonomik koşulların olması gerektiğini belirtmiştir. Bunlar fiyat ve ücret esnekliği, üretim faktörlerinin mobilitesi, asimetrik şoklar, finansal piyasalarda bütünleşme, ekonomik açıklık, ürün çeşitliliği, enflasyon oranlarının benzer olması, mali ve siyasal bütünleşme gibi koşullardır. a- Fiyat ve Ücret Esnekliği: Milton Friedman, 1953 yılında yayınladığı Pozitif Ekonomi Üzerine Denemeler makalesinde, parasal birlik kuran ülkelerde nominal fiyat ve ücret esnekliği varsa ekonomik şokun olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak için uygulayacağı politikaların diğer ülkelerde enflasyon sorununa yol açmayacağını belirtmiştir. 5 Mundell in 1961 tarihli makalesinde fiyat ve ücretlerin esnek olduğu ülkelerde döviz kuru ayarlamasına gerek olmadığını belirterek aynı görüşü desteklemektedir. Para birliği oluşturmayı amaçlayan ve aralarında SDK sistemi bulunan bir grup ülkede yaşanan talep değişimi sonucu oluşan fiyat/ücret düşüşü ile işsizlik artışı, diğer grupta fiyat/ücret yükselişi sorununa neden olacaktır. Bu durumda işgücü, fiyat ve ücretlerin esnek olması nedeniyle ücretin yüksek olduğu alanlara kayacak ve böylece enflasyon sorunu olan bölgede fiyat/ücretlerin düşmesini sağlayacaktır. Sonuç olarak döviz kuru ayarlamalarına gerek kalmadan fiyat ve ücret esnekliği sayesinde ekonomik denge sağlanacaktır. 4 Ahmet Samsar, Optimal Para Alanı Teorisi Çerçevesinde Türkiye Analizi, TCMB, Ankara, Ekim 2003, s M. Friedman, Essays in Positive Economics, University of Chicago Press, 1953, s

22 b- Üretim Faktörlerinin Hareketliliği: Mundell, para birliğinin başarısı için üretim faktörlerinin hareketliliğinin yüksek olması gerektiğini belirtmiştir. SDK sisteminde, işsizliğin yüksek olduğu bölgelerden düşük olduğu bölgelere hareket eden işgücü sayesinde, işsizlik ve ücret farklılıkları ortadan kalkacak ve dış dengesizlikler giderilecektir. Mundell, faktör hareketliliğini açıklarken öncelikle emek faktörünü ele almıştır. Emek faktörünün bölge içinde mobilitesinin sağlanması, para alanı içindeki ülkenin karşılaşabileceği ödemeler dengesi açığı ve yüksek işsizlik sorununu çözeceğini belirtmiştir. SDK sisteminde, işsizliğin yüksek olduğu bölgelerden düşük olduğu bölgelere hareket edebilen işgücü sayesinde, işsizlik ve ücret farkları ortadan kalkacak, dış ödemeler dengesizlikleri giderilebilecektir. 6 Böylece üretim faktörlerinin mobilitesiyle rekabet gücünün artırılması ve dış dengesizliklerin giderilmesi için esnek döviz kuru sistemine duyulan ihtiyaç azalmaktadır. 7 c- Asimetrik Şoklar: Ekonomide yaşanan şoklar arz ve talep kaynaklı olabilir. Talep şokları, parasal ve parasal olmayan şoklar şeklinde ikiye ayrılır. Parasal talep şokları, para arzı üzerinde gözlenen dolaylı ya da dolaysız değişimler sonucunda oluşan şoklardır. Parasal olmayan talep şokları, para arzı değişmeden sadece harcama ve vergi politikalarından kaynaklanabileceği gibi tüketim ve yatırım davranışlarının değişmesiyle de oluşabilir. Arz şokları ise teknoloji düzeyinde değişmeler sonucunda üretim düzeylerini etkileyen ya da üretim faktörlerinin maliyetlerindeki artışların sebep olduğu şoklar olarak tanımlanmaktadır. 6 Mundell, op.cit., 1961, s Itır Özer, Optimum Para Alanları Teorisi, Sosyo Ekonomi Dergisi, Haziran 2007, s

23 Uluslararası iktisatta birbirleriyle ticari ilişki içinde olan ülkeleri etkileyen durgunluk olarak tanımlanan asimetrik şok OPA Teorisi nde, talep kayması sonucu ekonomide meydana gelen istikrarsızlık anlamında kullanılmıştır. Ekonominin işleyiş sürecinde kamu otoritesinin uyguladığı ekonomi politikalarının dışındaki bir nedenden, örneğin bireylerin davranışlarında veya beklentilerinde meydana gelen değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkan talep şokları, toplam talep eğrisinde meydana gelen kaymalar nedeniyle yaşanan ekonomik dalgalanmalardır. Mundell e göre parasal birliğe katılmış ülkelerin benzer üretim yapılarına ve simetrik dalgalanmaya sahip olmaları birliğin optimalliği için gerekli koşullardan biridir. 8 Parasal birliğin benzer ekonomik yapıya sahip ülkelerden oluşması karşılaşılan ekonomik şokların etkisini azaltmak için uygulanacak ortak ekonomi politikalarının etkinliğini de artıracaktır. d- Finansal Piyasalarda Bütünleşme: Ingram, parasal birliğin optimum büyüklüğünün belirlenmesinde bir ekonominin sadece reel değil, finansal özelliklerinin de dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. 9 Yüksek derecede finansal bütünleşme, ülkeler arasındaki nispi maliyet ve fiyat değişimlerini azaltacaktır. SDK sisteminin uygulandığı bir bölge ortaya çıkan dış ödemeler dengesizlikleri, finans piyasalarında bütünleşme sonucunda sermayenin serbestçe hareket etmesiyle 8 Mundell, op.cit., 1961, s J. C. Ingram, Comment: The Currency Area Problem R. A. Mundell and A.K. Swoboda (Ed.), Monetary Problems of the International Economy, Chicago: University of Chicago Press, 1961, s

24 dengeye gelecektir. 10 Tavlas, SDK sisteminin uygulandığı bir bölgede faiz oranları arasındaki farkların finansal bütünleşme ile giderilebileceğini belirtmiştir. 11 e- Ekonomik Açıklık: McKinnon, Optimum Para Alanları adlı makalesinde bir para alanının optimal olmasını tam istihdam, ödemeler dengesi ve fiyat istikrarı hedeflerine en düşük maliyetle ulaşmak olarak tanımlamış ve para alanının optimum olabilmesi için üye ülke ekonomilerinin dışa açık olması gerektiğini belirtmiştir. Ülke ekonomisinin dışa açıklığını dış ticarete konu olan malların, toplam üretim mallarına oranı ile ölçen McKinnon, oran arttıkça ülkenin dışa açıklık seviyesinin artacağını belirtmiştir. 12 Esnek döviz kuru sisteminde dış ödemeler bilançosu dengesizliği, daha fazla fiyat istikrarsızlığına neden olacağı için dışa açık bir ekonomide talep değişikliği sonucu oluşan dış ticaret dengesizliği ile ülke parasının değerinde artış/azalış meydana getirecektir. Dolayısıyla dışa açık ülkelerde dış ticaretten kaynaklanan fiyat istikrarsızlıklarının ekonomiye yansıması hızlı olacak ve döviz kuru ayarlamaları ile yapılacak müdahalelerde beklenen etkiyi sağlayamayacaktır. SDK sisteminin geçerli olduğu bir parasal birlikte ise döviz kuru istikrarlı olacağından dış fiyatlardaki belirsizlik de ortadan kalkacaktır Y. Ishiyama, The Theory of Optimum Currency Areas: A Survey, IMF Staff Papers, 1975, s G. S. Tavlas, The New Theory of Optimum Currency Areas, The World Economy, No: 16, 1993, s R. I. McKinnon, Optimum Currency Areas American Economic Review, No:4, 1963, s ( ) 13 Emin Ertürk, Uluslararası İktisadi Birleşmeler: Teori ve Türkiye nin içinde bulunduğu İktisadi Birleşme Hareketleri, İstanbul, Alfa Aktüel, 2006, s

25 f- Ürün Çeşitliliği: Kenen, bir ülkenin üretim/ihracatındaki ürün çeşitliliğinin fazla olmasının optimum para alanına katılmanın maliyetini düşüreceğini öne sürmüştür. 14 Üretim, tüketim ve ihraç mallarında ürün çeşitliliği fazla olan ülkelerin ödemeler bilançosu dış talep kaynaklı istikrarsızlıklardan etkilenmeyecektir. Dış ticaret dengesi açık veren ya da dış talep dengesizliği sonucu ihracatı azalan bir ülkede ürün çeşitliliği düşük ise bu ülke istihdam düzeyini yükseltmek için döviz kuru ayarlamalarını tercih edecektir. Birliğe üye ülkeler üretim ve tüketim malları çeşitliliğinin fazla olması sayesinde, istihdamı diğer alanlara yönelterek döviz kuru ayarlamalarına gerek kalmadan dış ticaret açıklarını kapatabilecektir. g- Enflasyon Oranı: Haberler 15 ve Fleming 16 ödemeler dengesindeki açıkların ülkelerin enflasyon oranlarındaki farklılıklardan kaynaklandığını belirtmiştir. Parasal birlik oluşturacak ülkelerin enflasyon ve işsizlik karşısındaki tutumlarının uyumlu olması dış ticaret hadlerini istikrarlı kılarak para alanının optimal olmasını sağlayacaktır. h- Mali ve Siyasal Bütünleşme: Kenen, mali bütünleşmenin para sahasının optimalliği için gerekli olduğunu savunmuştur. 17 Böylece bir ekonomik şokla karşılaşılması durumunda ödeme güçlüğüne düşen üye ülke, birliğin sağladığı fon 14 Peter B. Kenen, The Theory of Optimum Currency Areas; An Eclectic View In; Mundell R. A. and A. K. Swoboda (Ed.), Problems of the International Economy, Chicago and London: The University of Chicago Press, 1969, s G. Haberler, The International Monetary System: Some Recent Developments and Discussions, G. N. Halm (Ed.), Approaches to Greater Flexibility of Exchange Rates: the Bürgenstock Papers, Princeton N.J., Princeton University Press, 1970, s M. J. Fleming, On Exchange Rate Unification, Economic Journal, 1971, No: 81, s Kenen, op.cit., 1969, s

26 imkânlarını kullanarak şokun etkilerini kolayca atlatabilecektir. Mongelli ise kredi mekanizmasına sahip bir parasal birlikte üye ülkelere, ihtiyaç duyduklarında finansal destek sağlanarak, ekonomik şokların yarattığı olumsuzlukları atlatmak için döviz kuru ayarlamalarına duyulan ihtiyacın azalacağını belirtmiştir. 18 Mintz 19 parasal birliğin optimallik koşulunun ancak siyasi isteklilik ile sağlanabileceğini söylemiştir. Parasal birlikte bölgesel olarak farklı ekonomik özelliklere sahip ülkelerin tamamı tek bir otorite altında ve aynı ekonomik politikalarla yönetilir. Bu nedenle siyasi bütünleşmede, üye ülkelerin kamu otoritelerinin desteği önemlidir. 2- Fayda Maliyet Yaklaşımı ( ) 1970 li yıllarda OPA Teorisi nde para sahasının optimalliğini, belirli kriterlere göre değerlendiren Geleneksel Yaklaşım yerini bir ülke ya da bölgenin para birliğine katılmasının ülke ekonomisine getireceği fayda ve maliyet karşılaştırmasına dayandıran Fayda-Maliyet Yaklaşımına bırakmıştır. Bu yaklaşıma göre, parasal birliğe katılan ülkelerin sağlayacağı kazanç ya da katlanacağı maliyetler, ülkelerin ulusal para politikası ve araçlarından vazgeçmesinin ülke ekonomisinde meydana getireceği etkiler dikkate alınarak analiz edilmelidir. Bir ülkenin parasal birliğe girişi ile elde edeceği kazanç ve maliyetler aşağıda belirtilmiştir. 18 F. P. Mongelli, New Views on the Optimum Currency Area Theory: What is EMU Telling Us? ECB Working Paper Series, No: 138, 2002, s N. N. Mintz, Monetary Union and Economic Integration, The Bulletin, New York University, 1970, s

27 a- Para Birliğinden Sağlanacak Kazançlar i- Ekonomik Etkinlikte Artış: Tower - Willet ve Mongelli SDK sisteminde ortak para birimi kullanılmasının, ulusal paraların birbirlerine dönüşüm maliyetini ortadan kaldıracağını, böylece mal fiyatlarına paranın dönüşüm maliyetinin eklenmesinin engelleyerek aynı malı üreten piyasalar arasında rekabeti artıracağını belirtmiştir. Parasal birlik içinde ulusal paraların dönüşüm maliyetinin ortadan kalkmasıyla sağlanan sermaye transferi, sermaye piyasalarının entegrasyonunu artıracağından, piyasalar arasındaki rekabeti artıracak ve maliyeti azaltacaktır. 20 Maliyetlerin azalmasının üretim faktörleri açısından anlamı ise optimum kaynak dağılımının sağlanmasıdır. ii- Ekonomik İstikrar ve Büyüme: Ülkeler parasal birlik ile faiz ve enflasyon oranlarının düşük, döviz kuru riskinin az olduğu bir ekonomik ortam oluşturmayı amaçlamaktadır. SDK sistemi ile sağlanan döviz kuru istikrarı, ödemeler bilançosu açıklarını azaltarak, enflasyonun kontrolünü sağlayacak ve makroekonomik bir istikrar yaratacaktır. Fiyat istikrarının sağlanması ekonomiye duyulan güveni artırır, piyasalarda belirsizlik azalır ve kamu borçlanmasındaki risk primi düşer. Borçlanma risk primi düşük ise faizler düşük olacağından, yatırım ve üretim kararları olumlu etkilenir ve ekonomik istikrar ve büyüme sağlanır. Birlik içi ticari ilişkilerde tek paranın kullanılması piyasada rekabet ve şeffaflığı artırarak, finans piyasalarının güçlü olmasını ve düşük faizli dış borç imkânı sağlayacağından, borçlanma maliyetini azaltacak ve güçlü ekonomiye duyulan güven sonucunda döviz kuru riski de ortadan 20 Orhan Tur, Avrupa Para Birliği: Sermaye Hareketlerinin Serbestleştirilmesi, İstanbul: Beta, 2000, s

28 kalkacaktır. Finans piyasalarında likidite sıkıntısının olmaması finansal yapının güçlü olduğunun göstergesidir. Böyle bir ortamda ise üretim ve istihdam düzeyindeki dalgalanmalar daha az olacaktır. 21 iii- Spekülatif Sermaye Hareketleri: SDK sisteminin bulunduğu parasal birlikte döviz kuru sabitleneceğinden kurlara ilişkin istikrarsızlık ve belirsizlik ortadan kalkacaktır. Böylece döviz kurlarındaki dalgalanmaların yatırım ve uluslararası ticaret üzerindeki olumsuz etkileri bir başka deyişle spekülatif döviz hareketlerinin optimum kaynak dağılımındaki olumsuz etkileri azalmış olacaktır. SDK sistemi ile sermayenin parasal birlik içinde serbest dolaşımı sağlanır ve sermaye faktörünün mobilitesi ile ekonomik entegrasyon hızlanır. iv- Döviz Rezervi: Ishiyama, parasal birlikte SDK uygulamasının üye ülke dış ödemeler dengesizliklerinde ülkelerin döviz kuru ayarlamalarına duyacağı ihtiyacı ortadan kaldıracağını ve yüksek miktarda rezerve gerek kalmayacağını belirtmiştir. 22 Ayrıca para birliğine katılan üye ülkelerin rezervlerinin ortak bir fonda toplanması uluslararası rezerv kullanımında da optimalite sağlayacaktır. 23 b- Para Birliğine Üyelik Nedeniyle Katlanılacak Maliyetler i- Geçiş Maliyetleri: Corden, parasal birlikte ülkelerin bağımsız para politikası uygulama imkânının ortadan kalkmasına ve bu nedenle oluşacak kaynak kullanım maliyetine dikkat çekmiştir. Tek para kullanımına geçişte ortaya çıkan maliyetler, ortak para biriminin basılması ve piyasaya sürülmesi için gereken idari, yasal ve 21 Utku Utkulu, Avrupa Parasal Birliği Gerçekten bir Optimum Para Sahası mıdır?, ESİAD, Yıl:1, Sayı:1, Güz 2005, s Ishiyama, op.cit., 1975, s Özgür Tonus, AB de Ekonomik ve Parasal Birlik ve Türkiye, İKV:163, Ekim 2000, s

29 donanım maliyetlerinden oluşmaktadır. 24 Özellikle güçlü ekonomiye sahip üye ülkeler için ortak maliyetler, parasal birlik nedeniyle katlanılması gereken kaynak transferleridir. Üye ülkelerin birliğe aktaracakları her tür transfer ülke ekonomisinin gücü ve büyüklüğü ile doğru orantılı olacağından, güçlü ekonomiye sahip bir ülke daha fazla kaynak transferi yapacak ve daha fazla maliyete katlanacaktır. ii- Para Koordinasyon Maliyetleri: Corden, parasal birlik üyesi ülkelerde tek para kullanımının ortak para politikasına uyum zorunluluğu doğurduğunu ve üye ülkeler açısından bağımsız bir para politikası izleme olanağını ortadan kaldırdığını belirtmiştir. Üye ülkeler ödemeler bilançosu dengesini sağlamak için para politikasını belirleme ve döviz kuru ayarlama yetkilerini birlik düzeyinde bir organa aktarmaktadır. Birlik içerisinde uygulanan ortak para politikası ile gerçekleştirilen para arzı artış hızı bazı üye ülkeler için para talebini karşılayacak düzeyde olmayabilir. Bu durum, likidite sıkıntısı çeken ülkede para talebi artışından kaynaklanan yüksek enflasyon nedeniyle ücretlerde düşüş ve işsizlik oranında artışa neden olacaktır. Ishiyama, parasal birliğe katılan ülkelerin maliye politikası yetkilerini birlik düzeyinde bir organa aktarmalarının optimallik için gerekli olduğunu belirtmiştir. 25 Bir üye ülkede ortaya çıkacak ekonomik istikrarsızlığı gidermek için kabul edilen 24 Şimşek, op.cit., s. 57 den W. M. Corden, Monetary Integration, Essays in International Finance, International Finace Section, No: 93, Princeton University, Department of Economics, Ishiyama, op.cit., 1975, s

30 maliye politikası birlik düzeyinde uygulanacağından tüm ülke ekonomilerini etkileyecektir. 26 Parasal birlikte ulusal paraların işlem maliyetlerinin ve döviz kuru riskinin ortadan kalkmasıyla birlik üyesi ülkeler optimum kaynak dağılımını sağlar. Üye ülkelerin piyasa aktörleri ölçek ekonomisinin getireceği potansiyel faydaların yanı sıra bölgesel faktörlerin avantajlarını da kullanarak belirli üretim alanlarında yoğunlaşabilir. Üretimde ortaya çıkan uzmanlaşma, kaynak dağılımında etkinliği artırırken, aşırı uzmanlaşma optimum kaynak dağılımını bozacağından ekonomide olumsuz etkilere neden olacaktır. iii- Phillips Eğrisi: Fleming her ülkenin işsizlik ve enflasyon oranı arasındaki ilişkiyi gösteren Phillips Eğrisi ile ülkelerin farklı tercihlere sahip olduğunu açıklamıştır. Para birliğine katılan ülkeler para ve maliye politikası üzerindeki bağımsızlığını yitirdiği için farklı işsizlik-enflasyon oranı ile karşı karşıya kalacaktır. 27 Fleming e göre döviz kurlarının sabitlenmesi enflasyonu belirli düzeyde tutmak için katlanılması gereken işsizlik düzeyini artıracak ve böylece üye ülkeler daha da yüksek enflasyon oranına katlanmak zorunda kalacaktır. iv- Şokların Türü ve Benzerliği: Tower ve Willet, para birliğine üye olmanın maliyetini ekonominin kaynaklarına, dış şokların türüne ve şiddetine bağlı olarak açıklamıştır. Ekonomik şokların uluslararası ya da iç piyasadan kaynaklanması durumunda elde edilecek kazançlar ya da katlanılacak maliyetler de farklı olacaktır. Parasal birlikte yaşanan şok sonrası uygulanan ortak politikalar benzer ekonomik yapıya sahip ülkeler için daha etkin sonuçlar doğurur. Ekonomik yapının 26 Okan H. Aktan, Para Birlikleri Kuramı ve Avrupa Sistemi, Hacettepe Üniversitesi İİBF Yayınları, Ankara, 1983, s Fleming, op.cit., 1971, s

31 benzer olması, uygulanacak politikanın ülkelerdeki makroekonomik değişkenlerin (faiz, işsizlik oranları gibi) benzer seviyelere ulaşmasını sağlayacaktır. Bunun tersine, uyumsuz ekonomiler arasında oluşturulacak para birliğindeki bir asimetrik şok ise SDK nedeniyle müdahale yapılamayacağı için yaşanan sorunları da farklılaştıracaktır. 28 Mundell yılındaki makalesinde, asimetrik şok kavramını yeni tartışmalar ışığında tekrar ele almış ve parasal birliği oluşturan ülkelerin döviz rezervlerini birleştirerek döviz riskini ve böylece asimetrik şokların etkilerini azaltabileceklerini belirtmiştir. 30 v- Entegrasyon Derecesi: Krugman, parasal birliğin fayda ve maliyetlerinin üye ekonomilerin entegrasyon derecesine bağlı olarak artma veya azalma eğilimi gösterdiğini belirtmiştir. 31 McKinnon ekonominin dışa açıklık oranı arttıkça uzmanlaşmanın artacağını bunun ise dış ticaret kaynaklı talep değişikliklerinin üretimde oluşturduğu istikrarsızlığı engelleyebileceğini belirtmiştir. 32 Parasal birlik üyesi ülkelerin dışa açıklık oranı arttıkça, ekonomiler arasındaki entegrasyon derecesi ve piyasa yapılarında şeffaflık artarak rekabeti teşvik edecek ve döviz kuru riskini azaltacaktır. 28 Tonus, op.cit., 2000, s R. Mundell, Uncommon Arguments for Common Currencies, In The Economics of Common Currencies, Proceedings ed. Harry G. Johnson and Alexander K. Swoboda, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1973, s Ertürk, op.cit., s Paul Krugman, Lessons of Massachusetts for EMU In Francisco Torres and Francesco Giavazzi (Ed). Adjustment and Growth in the European Monetary Union, Cambridge University Press, 1993, s McKinnon, op.cit., 1963, s

32 Yüksek rekabet düzeyine sahip ekonomi dış ticaret kaynaklı asimetrik şoklardan daha az etkilenecektir. Parasal birlik üye ülkelerin yapısal farklılıklarını azaltırken, ekonomilerde aşırı uzmanlaşma sonucu oluşan arz kaynaklı asimetrik şokları artıracaktır. Ülkelerde ekonomik entegrasyon sonucu oluşan uzmanlaşma, ekonomiler üzerinde başlangıçta pozitif etki meydana getirirken, uzmanlaşmanın aşırıya gitmesi ekonomilerin birbirinden uzaklaşması sorununu ortaya çıkaracaktır. Etkin kaynak dağılımının bozulması ise üye ülke ekonomilerinin arz kaynaklı asimetrik şoklara daha fazla maruz kalması anlamına gelecektir. Ekonomik entegrasyonun ilk aşamalarında uzmanlaşma sonucu artan ticaret ile ülkelerin gelir korelasyonları yükselirken, üye ülkelerin aşırı uzmanlaşması sonucu oluşan gelirleri arasındaki korelasyon düşmektedir. Frankel in Uzmanlaşma Paradoksu olarak tanımladığı bu duruma göre aşırı derecede entegrasyon üretimde uzmanlaşmayı ortaya çıkarmakta ve sonuçta parasal birlik üyesi ülkeler arasındaki uyumu bozmaktadır. Uzmanlaşma Paradoksu ile Frankel, 33 OPA Teorisi nde ekonominin dışa açıklık oranı ve üye ülke gelirlerinin korelasyonunu parasal birliğin getireceği faydalar açısından ele almıştır. Frankel ekonomisi dışa açık ve aralarında gelir korelasyonu yüksek olan ülkelerin parasal birlikten daha yüksek fayda sağlayacağını belirtmiştir. 34 Frankel parasal bütünleşmenin uzmanlaşmayı artıracağını ancak aşırı uzmanlaşmanın ölçek ekonomisini bozucu etkisiyle arz şoklarına neden olacağını söylemiştir. Bu durum ürün çeşitliliğinde azalışa yol açarak gelir korelasyonunu 33 Jeffry A. Frankel, No Single Currency Regime is Right for All Countries or at All Times, Essays in International Finance, Princeton University, August 1999, s Francesco Paolo Mongelli, What is Euroean Economic and Monetary Union Telling Us About The Properties of Optimum Currency Areas?, JCMS, Volume 43, N.3, 2005, s

33 düşürecektir. Frankel ikilemden kurtulmanın para alanına yeni üye girişi ve para sahasının genişlemesiyle mümkün olabileceğini belirtmiştir. 3- Yeni Teoriler Yaklaşımı ( ) Ekonomik ve Parasal Birliğe (EPB) ilişkin sürecin hız kazanması ve parasal birliğe geçiş için tarihlerin ortaya konulması ile OPA Teorisi ne yönelik çalışmalar yeni bir boyut kazanmıştır. Para politikasının uzun dönemde etkinliğinin tartışılması, kredibilite olgusu, esnek kur rejiminin etkinliği ve tek para ile işgücü piyasaları gibi konulara bağlı olarak görülen teorik gelişmeler parasal birliğe katılmanın getireceği fayda ve maliyetlere ilişkin yeni tartışmaları gündeme getirmiştir. a- Para Politikasının Uzun Dönem Etkinliği: Makro ekonomi konusundaki gelişmeler ışığında teoride enflasyonist bekleyişler ve zaman tutarsızlığı konuları tartışılmaya başlanmıştır. Enflasyonist bekleyişler, uzun dönemde enflasyon ile işsizlik arasında değiş tokuş olup olmadığını sorgulamaktadır. Mc Callum, OPA Teorisi nde yer alan enflasyon ve işsizlik arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde, ele alınan nominal ücretlerin yerini reel ücretlerin alması gerektiğini belirtmiştir. 35 Buna göre Phillips Eğrisi beklenen enflasyonu göz önüne alacak biçimde revize edilmeli ve eğri üzerindeki enflasyon etkisi de ortadan kaldırılmalıdır. Patterson, parasal birlikte faiz oranları ve döviz kurları gibi iki temel ekonomi politikası aracı üzerindeki yetkinin ulusal otoritelerden alınması nedeniyle, ekonomide yaşanacak herhangi bir asimetrik şok durumunda, ekonomik istikrarın yeniden sağlanması için tek aracın maliye politikası olduğunu vurgulamıştır. Ayrıca ekonomik bütünleşme gerçekleştiğinde oluşacak ücret-fiyat esnekliği ekonomideki 35 Jones Mc Callum, Monetary Economics: Theory and Policy, Macmillan Publishing Company, 1989, s

34 mevcut asimetrilerin azalmasını sağlar varsayımına dayanarak, şokların etkilerinden kurtulmak için kısa dönemli istikrar tedbirlerine ihtiyaç olmadığını belirtmiştir. 36 Parasal birlik üyesi ülkeler asimetrik şok sonrasında kısa dönemde başvuracakları maliye politikası araçları ile değil, uzun dönemde parasal birliğin getirdiği işleyişin sağlayacağı gelişmelerle ekonomik istikrara kavuşacaktır. Parasal birliğin en önemli amacı, mali bütünleşme ile desteklenmiş fiyat istikrarının sağlanmasıdır. Bu amacı sağlamaya yönelik olarak parasal birlik içinde uygulanacak para politikasını destekleyecek maliye politikası, mali açıkların ve kamu borçlarının azaltılmasını ve mali disiplinin gerçekleşmesini sağlayacaktır. Uygun parasal genişlemenin sağlanması, enflasyon ve işsizlik arasındaki ters yönlü ilişkiyi de ortadan kaldıracaktır. Ekonomik istikrarı sağlamaya yönelik olarak uygulanan para ve maliye politikalarının ekonomide yer alan tüm aktörlerin anlayacağı biçimde açıkça ortaya konması gerekmektedir. Bu konuda Lloyd, parasal birlikte uzun dönemli büyüme oranını ve istihdam düzeyini gerçekleştirecek güçlü bir ekonomiye sahip olmanın yalnızca iyi tanımlanmış bir politika karması ile mümkün olacağını belirtmiştir. 37 Zaman tutarsızlığı sorunu, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla uygulanan politikaların uzun dönemde etkin olmadığı tezine dayanmaktadır. Lucas kendi adı ile anılan Lucas Kritiği nde zaman tutarsızlığı konusunu ele alarak geleneksel ekonometri modellerinin, kısa dönemli öngörüleri tespit etmede başarılı iken uzun dönemli olanları saptamada başarısız olduğunu açıklamıştır. Lucas, öngörülerin uzun 36 Ben Patterson, European Parliament, The Coordination of National Fiscal Policies in the Context of Monetary Union, DGIV, Economic Series E-6, October 1996, s Micheal Lloyd, European Parliament, Public and Private Investment in the EU, Economic Affair Series, ECON 113 EN, 1999, s

35 dönemde etkin olmamasını, kısa dönemli öngörülere dayanılarak yapılan simülasyonların uzun dönemli ekonomik konjonktür hakkında doğru bilgi vermediğini söyleyerek açıklamıştır. Öngörülen ve gerçekleşen durum arasındaki uyuşmazlık aktörlerin beklentileri çerçevesinde sergiledikleri davranış değişikliklerinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla Lucas, hükümetin politika simülasyonları yapmak için kullandığı ekonometrik modelleri potansiyel yanlışlık içereceğinden, gerçekleşen ekonomik sorunlar için değil, öngörülebilen ekonomik sorunlar için çözüm ürettiğini savunmuştur. Öngörülerin uzun vadede başarılı sonuca ulaşması politika yapıcıların öngörülerini hazırlarken, bireylerin beklentilerini ve ekonomik konjonktüre verdikleri tepkileri de dikkate almalarıyla sağlanacaktır. 38 b- Kredibilite Olgusu: Bir ekonomide enflasyonla mücadelede ortaya konulan politikalardan sık sık geriye dönüş yapılması, ekonomik aktörlerin enflasyonist bekleyişlerinin artmasına neden olur. Giavazzi-Giovannini, 39 böyle bir ekonominin yüksek enflasyon tuzağına düşeceğini ve bu durumdan çıkışın ancak düşük enflasyona sahip bir ülke ile oluşturulacak parasal birlik ile mümkün olduğunu belirtmiştir. Tavlas, sorun yaşamayan parasal birlik üyesinin birlik düzeyinde oluşacak ekonomik sorunlar karşısında tek başına politika uygulama özgürlüğüne sahip olmadığı için birliğin uyguladığı ortak ekonomi politikası nedeniyle diğer ülkelerde yaşanan sorunları ithal edeceğini belirtmiştir Funda Erdoğan, Para Politikasının Zaman Tutarsızlığı ve Güvenilirlik Problemi; Türkiye Örneği, SPK, Yayın No: 63, Nisan 1997, s F. Giavazzi and A. Giovannini, Limiting Exchange Rate Flexibility: The European Monetary System, Cambridge, Massachusetts: The MIT Press, 1989, s Tavlas, op.cit., 1993, s

36 c- Esnek Kur Rejiminin Etkinliği: De Grauwe 41 ve Krugman 42 esnek kur rejiminde yapılacak müdahalelerin, dış ekonomik dengesizlikler sonucu ortaya çıkan olumsuzlukların giderilmesinde gecikmeli etki göstereceğini belirtmiştir. Esnek döviz kuru sisteminde dış ödemeler dengesizlikleri iç fiyatlara hızla yansıdığından ekonomiye yapılacak müdahalenin etkisi de daha geç ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla parasal birliğe üye ülkelerin SDK nedeniyle bağımsız bir para ve maliye politikası uygulamaktan yoksun oldukları için katlanacakları maliyet, birlik öncesi uygulanan esnek döviz kuru rejiminde yavaş işleyen müdahale süreci nedeniyle katlanılan maliyetten farklı olmayacaktır. d- Tek Para ve İşgücü Piyasaları: Mongelli, ekonomide benzer şoklar yaşanmasına rağmen, parasal birliğe üye ülkelerin işgücü piyasalarında yer alan kurumların yapısına bağlı olarak fiyat ve ücret farklarının oluşacağını belirtmiştir. 43 Örneğin karşılaşılacak bir asimetrik şok durumunda işçi-işveren sendikalarının üye ülkede etkinliği oranında politika kararlarını etkileyebilecekleri için politika sonrasında ortaya çıkacak tablolar arasında da farklılık ortaya çıkacaktır. Bir arz şoku durumunda, sendikaların etkisi ne kadar yüksek ise asimetrik şokun yıkıcı etkileri o kadar az hissedilecek ve ekonomide yaşanan olumsuzluklar da daha kısa süreli olacaktır. Yeni teoriler yaklaşımı parasal birlikte yer alan ülkelerin, üretim faktörleri mobilitesi yüksek finans ve ticari yapıları uyumlu, dışa açıklık seviyeleri yüksek ve 41 Hüseyin M. Yüceol, Optimal Para Alanı Teorisi Üzerine Bir Değerlendirme: Teori, Uygulama ve Politika. PiVOLKA, 2004, 3(12), s.3-6 dan Paul de Grauwe, The Economics of Monetary Integration, London: Oxford University Press, Krugman, op.cit., 1993, s Mongelli, op.cit., 2002, s

37 ürün çeşitliliği fazla ise SDK rejimi altında iç ve dış ekonomik dengesizliklerle mücadelede katlanacakları maliyetlerin o oranda düşük olacağını savunmaktadır. B- Teoriye Yönelik Ampirik Çalışmalar OPA Teorisi üzerine yapılan analiz çalışmaları incelendiğinde ağırlıklı olarak iki ölçüte vurgu yaptığı görülür. Bu çalışmalardan birincisi şokların, ikincisi ise ülke ekonomilerinin dışa açıklık derecelerinin etkisini dikkate almaktadır. 1- Şoklarla İlgili Çalışmalar Mundell OPA Teorisi ni faktör hareketliliği, McKinnon ülkelerin ekonomik açıklıkları, Kenen mal çeşitlendirme derecesi açısından ele almıştır. OPA Teorisi konusunda bölgelerin optimal para alanı olup olmadığını test etmek için yapılan çalışmalardan bir bölümü ekonomik şokların ülkeler ya da bölgeler üzerindeki etkisini incelemiştir. Bu kritere göre, ülke ya da bölgelerin yaşadığı ekonomik şoklar arasında simetri varsa bir başka ifadeyle, ekonomide ortaya çıkan sorunların nedeni ve etkileri arasında benzerlik varsa bu ülke ya da bölgeler optimal para alanına daha yakındır. Şoklar ülkeler açısından benzer nitelikteyse, aynı tip politikalarla ekonomik kayıplar en aza indirilebilir. Ancak şoklar simetrik değilse yani ülkeler asimetrik şoklara maruz kalıyorsa, ülkeler ortak bir para politikası ile kayıplarını en aza indiremezler. Ek olarak, ülke ekonomilerinin ekonomik şok sonrası uyum sağlama hızı birbirinden farklı ise benzer ekonomik politikalar, kayıpları en aza indirmeye yardımcı olamaz. Bayoumi ve Eichengreen ile Chadha ve Hudson şoklarla ilgili analiz çalışmalarında, talep ve arz şoku asimetrisini, şokların büyüklüğü ve şoklar sonrası ekonomilerin uyum sağlama hızına bağlı olarak ele alan ampirik çalışmalarında, 22

38 asimetrik şokların Avrupa üzerindeki etkilerini Avrupa yı, Asya veya Amerika Kıtası ülkeleriyle veya ABD ve Kanada ile karşılaştırarak incelemişlerdir. Bayoumi ve Eichengreen 1993 yılında yaptıkları analizde, toplam arz ve talep şoklarının on bir Avrupa Topluluğu (AT) üyesi ile Amerika kıtasındaki sekiz bölge üzerindeki etkilerini hâsıla ve fiyat verileri kullanarak incelemişlerdir. 44 Çalışmada Blanchard ve Quah ın 45 toplam arz ve talep şoklarını tanımlayan yaklaşımı çerçevesinde her ülke için farklı yapısal VAR modeli kullanılmıştır. VAR modeli çalışmada hem şokların ayırt edilmesinde hem de ekonomilerin şoklar karşısındaki uyum hızının tespit edilmesinde kullanılmıştır. AT üyesi ülkeler için 1960 ve 1988 yıllarını kapsayan yıllık reel Gayrisafi Yurt içi Hâsıla (GSYİH) verileri kullanılmıştır. Karşılaştırma yapılabilmesi için Amerika kıtasındaki Mid-East, New England, Great Lakes, Plains, South East, South West, Rocky Mountains ve Far West bölgelerinde 1963 ve 1986 yılları için aynı değişkenler incelenmiştir. Yapılan analiz, arz şoklarının Orta Avrupa da (Almanya, Fransa, Belçika, Hollanda ve Danimarka) yer alan AT üyesi ülkeler üzerindeki etkisinin Topluluğun diğer üye ülkeleri üzerindeki etkisinden farklı olduğunu ortaya koymuştur. Bayoumi ve Eichengreen, bu ülkeleri çekirdek grup olarak nitelendirmiştir. Arz şoklarının çekirdek grupta yer alan ülkeler için daha küçük olduğu, ayrıca bu ülkeler arasında aynı fiziki sınırı paylaşan ülkelerin daha çok benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Talep şokları da çekirdek grupta yer alan ülkeler için arz şoklarına benzer yöndedir. 44 T. Bayoumi ve B. Eichengreen, Shocking Aspects of Monetary Unification, Francisco T. ve Francesco G. (Eds.), Adjustment and Growth in the European Monetary Union, Oxford, New York ve Melbourne: Cambridge University Press, 1993, s O. J. Blanchard ve Danny Quah, The Dynamic Effects of Aggregate Demand and Supply Disturbances, 1989, s , ( ) 23

39 Amerika kıtası bölgeleri için de bir çekirdek grup (Mid-East, New England, Great Lakes, Plains, South East ve Far West) bulunmuştur. Bayoumi ve Eichengreen, AT içindeki çekirdek grup ile Amerika Kıtası bölgeleri içindeki çekirdek grubu şokların etkileri bakımından karşılaştırdıklarında, arz şoklarının Amerika bölgeleri içindeki çekirdek grubun ekonomisi üzerinde daha az maliyetli olduğu ve ekonomilerinin arz şokundan sonra uyum sağlamalarının AT ülkelerinden daha hızlı olduğu ve Amerika kıtası bölgelerinin optimal para alanına daha yakın olduğu sonucuna ulaşmışlardır. Bayoumi ve Eichengreen 1994 yılında yaptıkları çalışmada yıllık reel ve nominal GSYİH verilerini kullanarak toplam arz ve talep şoklarına yine VAR modelini kullanarak analiz etmiştir. 46 Çalışmada Batı Avrupa da on beş ülke, Doğu Asya da on bir ülke ve Amerika kıtasında on üç ülke olmak üzere üç bölgeden otuz dokuz ülke seçilmiştir. Batı Avrupa için yıllarını, Doğu Asya ve Amerika için yıllarını kapsayan veriler kullanılmıştır. Avrupa ve Asya nın ortalama olarak aynı büyüklükte arz yönlü şoklarla karşılaşırken, Amerika nın iki kat daha büyük arz şoklarına maruz kaldığı, ayrıca Amerika nın göreli olarak daha büyük talep şoklarıyla karşılaştığı sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan Asya ülkeleri ekonomilerinin şok sonrası uyum hızlarının daha hızlı olduğu görülmüştür. Uyum sağlama hızı bakımından Asya ülkelerini, Avrupa ülkeleri ve onları da Amerika ülkeleri izlemiştir. Kuzey Avrupa ekonomilerinin ise Güney Avrupa ekonomilerine göre daha hızlı uyum sağladığı ve dolayısıyla parasal birliğin Güney Avrupa ülkeleri için daha maliyetli olduğu görülmüştür. 46 T. Bayoumi ve B. Eichengreen, op.cit., 1993, s

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ 1. İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME KAVRAMI...7 2. EKONOMİK BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ...12 2.1. Coğrafi Ölçek ve İktisadi Bütünleşme

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

İçerik. Ekonomik Entegrasyon Kavramı. Ekonomik Entegrasyonların Türleri. Gümrük Birliği; Ayrıntılı İnceleme. Gümrük Birliklerinin Etkileri

İçerik. Ekonomik Entegrasyon Kavramı. Ekonomik Entegrasyonların Türleri. Gümrük Birliği; Ayrıntılı İnceleme. Gümrük Birliklerinin Etkileri III. Ders İçerik Ekonomik Entegrasyon Kavramı Ekonomik Entegrasyonların Türleri Gümrük Birliği; Ayrıntılı İnceleme Gümrük Birliklerinin Etkileri Anahtar Kelimeler «Key Terms» Ekonomik Entegrasyon «Economic

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... VII BİRİNCİ BÖLÜM Makro İktisat 1. MAKRO İKTİSATIN ANLAMI... 1 2. MAKRO İKTİSATTA KARAR BİRİMLERİ (SEKTÖRLER)... 2 3. MAKRO İKTİSATTA PİYASA

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1 Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ I. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN DOĞUŞ NEDENLERİ...3 II. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN AMAÇLARI...5 III. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLER VE ULUSLARARASI

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

İÇİNDEKİLER III. Önsöz

İÇİNDEKİLER III. Önsöz İÇİNDEKİLER Önsöz III Bölüm 1 ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER 1.1. Klasik Dış Ticaret Teorisi 1.1.1. Merkantilizm 1.1.2. Klasik Dış Ticaret Teorilerinin Dayandığı Varsayımlar 1.1.3. Emek-Değer Teorisi

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Öğretim Görevlisi Serkan

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 Birinci Ayrım: MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ... 3 I. Milletlerarası Örgütlerin Doğuş Nedenleri... 3 II. Uluslararası İlişkiler ve Milletlerarası Örgütler... 5 III. Milletlerarası

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015

İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015 İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015 Cevaplarda şu işaretlerin tekrarını dileriz: B.02.2.TCM.0.00.00.00- Sayın Ali BABACAN BAŞBAKAN YARDIMCISI ANKARA Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (Merkez Bankası) Kanunu

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM Neler Öğreneceğiz? Makroekonominin tanımı Makroekonomi ve Mikroekonomi Ayrımı Makroekonominin Gelişim Süreci ve Tarihi Düşünce Okullarının Makroekonomik

Detaylı

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT İÇİNDEKİLER İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ... VII BİRİNCİ BÖLÜM MAKRO İKTISAT 1. MAKRO İKTİSATIN ANLAMI... 1 2. MAKRO İKTİSATTA KARAR BİRİMLERİ (SEKTÖRLER)... 2 3. MAKRO

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya. Lisans (İktisat-İşletme, Maliye) Special Student

Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya. Lisans (İktisat-İşletme, Maliye) Special Student 8 Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya EĞİTİM - İktisat Fakültesi (1955-1959) - İktisat Fakültesi (1961-1965) - Princeton University, International Finance Section Princeton NJ- U.S.A. (1965-1966) -

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ 1. AVRUPA TOPLULUKLARI 1.1. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu nun kurulması yönündeki ilk girişim, 9 Mayıs 1950 tarihinde Fransız

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

OPTİMUM PARA ALANLARI TEORİSİ: TÜRKİYE NİN EURO BÖLGESİNE UYUMU ÜZERİNE BİR İNCELEME

OPTİMUM PARA ALANLARI TEORİSİ: TÜRKİYE NİN EURO BÖLGESİNE UYUMU ÜZERİNE BİR İNCELEME Evren COŞKUN / 147 OPTİMUM PARA ALANLARI TEORİSİ: TÜRKİYE NİN EURO BÖLGESİNE UYUMU ÜZERİNE BİR İNCELEME Evren COŞKUN Özet Bu çalışmanın amacı Türkiye nin Euro bölgesine olası girişinin kendisi için fayda

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Farklı döviz kuru sistemlerini açıklayabileceğiz Net ihracat eğrisinin eğiminin ve konumunun değişmesine neden olan faktörleri

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi

Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi International Monetary Fund World Economic Outlook, Güz 213 Bölüm 4 Sermaye Akış Yönetiminin Yin ve Yang ı: Sermaye Girişlerinin Sermaye Çıkışlarıyla Dengelenmesi Jaromir Benes, Jaime Guajardo, Damiano

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006)

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) -MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) A) Artar, çünkü bireyler gelirlerinin daha büyük bir kısmını ödünç vermek ister. B) Artar, çünkü

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BİLGİ YÖNETİMİ DAİRESİ NİSAN 2012 27 Görüş ve Önerileriniz İçin: E-posta: beklentianketi@bddk.org.tr Tel: (312)

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

HARMONISATION TURKEY TO EUROPEAN MONETARY UNION UNDER THE THEORY OF OPTIMUM CURRENCY AREA. Abstract. Özet

HARMONISATION TURKEY TO EUROPEAN MONETARY UNION UNDER THE THEORY OF OPTIMUM CURRENCY AREA. Abstract. Özet Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Bahar 2005, 1:5366 OPTİMUM PARA SAHASI TEOREMİ ALTINDA TÜRKİYE NİN AVRUPA PARA BİRLİĞİNE UYUMU Hamza ŞİMŞEK Muğla Üniversitesi,İ.İ.B.F İktisat Bölümü,Kötekli/ Muğla

Detaylı

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi, marjinal maliyet düzeyini etkilemeden, oluşturulan yeni fiyat düzeyi ile monopolün sosyal maliyetini gidermeye yönelik bir politikadır? A)

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR NUN YATIRIM PERFORMANSI

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

VİRTUS Serbest Yatırım Fonu. Finans Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Değişken Fon

VİRTUS Serbest Yatırım Fonu. Finans Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Değişken Fon VİRTUS Serbest Yatırım Fonu Finans Yatırım Bosphorus Capital B Tipi Değişken Fon Bosphorus Capital Bosphorus Capital Portföy Yönetimi A.Ş. Türk finans piyasalarında aktif varlık yönetimine odaklı Türkiye

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

içindekiler Kısım 1 Piyasalar 2 Piyasalar ve Piyasanın İşleyişi 28 Ekonomi ve Çevrenizdeki Dünya 4 Grafiklerle Çalışmak 23 Bölüm 2 Bölüm 1 Bölüm 1 Ek

içindekiler Kısım 1 Piyasalar 2 Piyasalar ve Piyasanın İşleyişi 28 Ekonomi ve Çevrenizdeki Dünya 4 Grafiklerle Çalışmak 23 Bölüm 2 Bölüm 1 Bölüm 1 Ek TETRA IMAGES/CORBIS içindekiler Ön Söz xv Kısım 1 Piyasalar 2 Bölüm 1 Ekonomi ve Çevrenizdeki Dünya 4 1. Mülkiyet 5 2. Ekonomik Özgürlük 10 2.a. Ekonomik Özgürlük ve Yaşam Standartları 11 2.b. Ekonomik

Detaylı

DERS İÇERİĞİ. Para-Banka Teori ve Politikası. Zorunlu DERS HEDEFİ

DERS İÇERİĞİ. Para-Banka Teori ve Politikası. Zorunlu DERS HEDEFİ DERS İÇERİĞİ Ders Adı Ders Türü Para-Banka Teori ve Politikası Zorunlu DERS HEDEFİ Para-Banka Teori ve Politikası dersini alan öğrenciler aşağıdaki becerileri kazanacaktır: Paranın tanımı, fonksiyonları

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. Tamamlayıcı mallardan birinin (otomobil-benzin) fiyatındaki artış diğer malın talebini azaltacak, talep eğrisini sola kaydıracaktır. Örneğin benzin fiyatındaki artış

Detaylı

MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER

MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi MERKEZ

Detaylı

İDARE MERKEZİ ANKARA, 28 Ocak 2014

İDARE MERKEZİ ANKARA, 28 Ocak 2014 İDARE MERKEZİ ANKARA, 28 Ocak 2014 Cevaplarda şu işaretlerin tekrarını dileriz: B.02.2.TCM.0.00.00.00- Sayın Ali BABACAN BAŞBAKAN YARDIMCISI ANKARA Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (Merkez Bankası) Kanunu

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır;

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır; B.E.A. Para Piyasaları (Finans Piyasaları): Ekonomide mal-hizmet piyasalarının yanında para piyasaları bulunmaktadır. Bu piyasanın amacı mal piyasasının (reel veya üretim piyasaları) ihtiyaç duyduğu ihtiyaçları

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı