T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANA BİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANA BİLİM DALI"

Transkript

1 T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANA BİLİM DALI YAŞAM TARZININ MÜŞTERİ SADAKATİ VE TÜKETİCİLERİN SATIN ALMA DAVRANIŞLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ORGANİK GIDA ÜRÜNLERİNİ KULLANAN TÜKETİCİLER ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Yüksek Lisans Tezi Hazırlayan Hülya YEŞİLOĞLU Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Pelin ÖZGEN ANKARA-2013

2

3 ÖNSÖZ ĠĢletmelerin ya da kuruluģların en önemli amaçlarından biri hedef tüketicileri belirlemek ve ihtiyaçlarını doğru bir Ģekilde karģılamaktır. Günümüzde bu amacın benimsenip gerçekleģtirilmek istenmesi iģletmeleri önemli noktalara getirmektedir. Ancak bireyler benzer özelliklerde değillerdir. BaĢka bir ifadeyle her bireyin istek, arzu ve ihtiyaçları farklılık göstermektedir ve dolayısıyla benzer satın alma davranıģlarında da bulunmamaktadırlar. Bu doğrultuda çalıģmanın amacı, tüketicilerin yaģam tarzı ile bağlantılı olarak satın alma davranıģlarının etkileri ve müģteri sadakati arasında anlamlı bir iliģkinin olup olmadığının belirlenmesidir. ÇalıĢmamın hazırlık aģamasından son aģamasına kadar beni yönlendiren, tecrübe ve yardımlarını esirgemeyen, değerli danıģmanım Yrd. Doç. Dr. Pelin Özgen e çok teģekkür ederim. Tez çalıģmamın her aģamasında benden hiç bir Ģekilde maddi manevi desteklerini esirgemeyen sevgili aileme teģekkür ederim. Son olarak yaģamım boyunca eğitimime büyük önem veren, aydın bir insan olmam için çabalayan ve desteğini esirgemeyen babam Turan YeĢiloğlu na sonsuz teģekkürlerimi sunuyorum. Hülya YEġĠLOĞLU 2013

4 ii ĠÇĠNDEKĠLER ÖNSÖZ i ĠÇĠNDEKĠLER.ii ġekġller LĠSTESĠ..vii TABLOLAR LĠSTESĠ....viii GĠRĠġ.1 BĠRĠNCĠ BÖLÜM PAZAR BÖLÜMLENDĠRME DEĞĠġKENĠ OLARAK YAġAM TARZI KAVRAMI 1.1. YaĢam Tarzı Kavramı YaĢam Tarzının Özellikleri YaĢam Tarzı Öğeleri YaĢam Tarzını Etkileyen Faktörler YaĢam Tarzı Analizleri/Ölçümleri Değerler ve YaĢam Tarzı Ölçümü(VALS/VALS ) VALS (Values and Lifestyle) Ölçümü VALS 2 (Values and Lifestyle) Ölçümü Rokeach Değerler Modeli Değerler Listesi(List of Values-LOV) Prizm (Geo-Lifestyle) FIF ( Faaliyetler, Ġlgi Alanları, Fikirler).19

5 iii ĠKĠNCĠ BÖLÜM TÜKETĠCĠ KAVRAMI VE TÜKETĠCĠLERĠN SATIN ALMA DAVRANIġLARI 2.1. Tüketici Kavramı Tüketici DavranıĢı Kavramı Tüketicilerin Satın Alma DavranıĢlarını Etkileyen Faktörler Sosyo-Kültürel Faktörler Toplumun Kültür Yapısı Sosyal Sınıflar Referans(DanıĢma, Örnek Alma) Grupları Aile ve ArkadaĢ Çevresi Psikolojik Faktörler Öğrenme KiĢilik Tutumlar Algılama Motivasyon KiĢisel Faktörler Durumsal Faktörler Demografik Faktörler Tüketicinin Satın Alma Karar Süreci...32

6 iv Rutin Satın Alma DavranıĢı Sınırlı Karar Verme Yaygın Satın Alma DavranıĢı...34 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM MÜġTERĠ VE MÜġTERĠ SADAKATĠ 3.1.MüĢteri Kavramı MüĢteri Tanımı MüĢteri Sınıflandırması Ġç MüĢteri DıĢ MüĢteri MüĢteri Sadakati Kavramı MüĢteri Sadakati Tanımı ve Önemi MüĢteri Sadakatinin OluĢum Süreci MüĢteri Sadakatinin OluĢumunu Belirleyen Kavramlar Değer Yaratma/MüĢteri Değeri Hizmet Kalitesi MüĢteri ġikayetlerinin Ele Alınması Kaybedilen MüĢterilerin Kazanılması MüĢteri Sadakatine Farklı YaklaĢımlar DavranıĢsal Sadakat Tutumsal Sadakat..51

7 v DÖRDÜNCÜ BÖLÜM UYGULAMA 4.1. ÇalıĢmanın Amacı Organik Gıda Tanımı Türkiye de ve Dünya da Organik Gıda Sektörünün GeliĢimi Hipotezler ve DeğiĢkenler ÇalıĢmanın Yöntemi Evren- Örneklem Veri Toplama Tekniği YaĢam Tarzı Ölçeği Tüketici Satın Alma DavranıĢı Ölçeği MüĢteri Sadakati Ölçeği KiĢisel Bilgi Formu Verilerin Çözümlenmesi Bulgular Örneklemin Özellikleri ÇalıĢmada Yer Alan DeğiĢkenlerin Tanımlayıcı Ġstatistikleri YaĢam Tarzı Ölçeğine ĠliĢkin Bulgular Tüketicilerin Satın Alma DavranıĢları Ölçeğine ĠliĢkin Bulgular.75

8 vi MüĢteri Sadakati Ölçeğine ĠliĢkin Bulgular ÇalıĢmanın Hipotez Testleri Ölçekler Arasındaki ĠliĢkinin Belirlenmesi Tüketicilerin Cinsiyetlerine Göre FarklılaĢmalar Tüketicilerin YaĢlarına Göre FarklılaĢmalar Tüketicilerin Aylık Gelirlerine Göre FarklılaĢmalar...87 BEġĠNCĠ BÖLÜM SONUÇ VE ÖNERĠLER SONUÇ 89 KAYNAKÇA..93 EK1: ANKET FORMU. 101 ÖZET ABSTRACT 107

9 vii ġekġller LĠSTESĠ ġekil 1: Maslow un Ġhtiyaçlar HiyararĢisi.10 ġekil 2: Tüketici Satın Alma AĢamaları 23 ġekil 3: DavranıĢsal Sadakat Modeli.50 ġekil 4: Tutumsal Sadakat Modeli.51

10 viii TABLOLAR LĠSTESĠ Tablo 1: YaĢam Tarzı Öğeleri...5 Tablo 2: YaĢam Tarzını Etkileyen Faktörler...7 Tablo 3 : Rokeach Değerler Modeli DeğiĢkenleri..17 Tablo 4 : Tüketici DavranıĢını Etkileyen Faktörler..24 Tablo 5: ÇalıĢmanın Model DeğiĢkenleri...61 Tablo 6: YaĢam Tarzı Ölçeğine ĠliĢkin Güvenilirlik Analizi Sonuçları...63 Tablo 7: Tüketicilerin Satın Alma DavranıĢları Ölçeğine ĠliĢkin Güvenilirlik Analizi Sonuçları.63 Tablo 8: MüĢteri Sadakati Ölçeğine ĠliĢkin Güvenilirlik Analizi Sonuçları Tablo 9: Katılımcıların Cinsiyetlerine ĠliĢkin Frekans Dağılımları Tablo 10: Katılımcıların YaĢlarına ĠliĢkin Frekans Dağılımları. 67 Tablo 11: Katılımcıların Aylık Gelirlerine ĠliĢkin Frekans Dağılımları. 68 Tablo 12: Katılımcıların Mesleklerine ĠliĢkin Frekans Dağılımları.68 Tablo 13: Katılımcıların Eğitim Durumlarına ĠliĢkin Frekans Dağılımları.69

11 ix Tablo 14: YaĢam Tarzı Ölçeğine ĠliĢkin Tanımlayıcı Ġstatistikler Tablo 15: YaĢam Tarzı Gruplarına ĠliĢkin ANOVA Sonuçları 74 Tablo 16: Tüketicilerin Satın Alma DavranıĢları Ölçeğine ĠliĢkin Tanımlayıcı Ġstatistikler Tablo 17: MüĢteri Sadakati Ölçeğine ĠliĢkin Tanımlayıcı Ġstatistikler Tablo 18: Tüketicilerin YaĢam Tarzlarına Göre Organik Gıdaya Yönelik Satın Alma DavranıĢlarının FarklılaĢmasına ĠliĢkin ANOVA Sonuçları...82 Tablo 19: Tüketicilerin YaĢam Tarzlarına Göre Organik Gıdaya Yönelik Sadakatlerinin FarklılaĢmasına ĠliĢkin ANOVA Sonuçları 85 Tablo 20: Cinsiyete Göre FarklılaĢmalara ĠliĢkin T Testi Sonuçları Tablo 21: YaĢa Göre FarklılaĢmalara ĠliĢkin ANOVA Sonuçları Tablo 22: Aylık Gelire Göre FarklılaĢmalara ĠliĢkin ANOVA Sonuçları....88

12 GĠRĠġ Bir işletmenin üç temel fonksiyonundan biri pazarlamadır. Pazarlamanın amacı tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarını tatmin etmek ve karşılamaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için tüketicinin nasıl bir yaşam tarzına sahip olduğunu bilmek ve tüketicilerin davranışlarını analiz etmek gerekir. Günümüzde gıda sektöründe organik gıda pazarının artış göstermesi çalışmanın konusu olmuştur. Bu amaç doğrultusunda organik gıda tercih eden tüketicilerin yaşam tarzına, satın alma davranışlarına ve markaya olan sadakatleri incelenmiştir. Bilindiği üzere pazar, birbirinden farklı özelliklere sahip, istek ve ihtiyaçları olan tüketicilerden oluşmaktadır. Farklı tüketici bölümleri ile etkin bir iletişim için tüketicilerin değerlerinin, kişiliklerinin, tutumlarının, davranışlarının incelenip değerlendirilmesi gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, yaşam tarzı tüketicilerin satın almalarını etkileyen önemli bir faktör haline gelmiştir. Yaşam tarzı kavramı, tüketicilerin nasıl yaşadığı, nelere önem verdiği, hayata bakış açıları, sosyal yaşamlarındaki gerçekleştirdikleri aktiviteleri ve bireyin kişilik özellikleri ile ilgili bir kavramdır. Bu çalışmada yapılan araştırmalara göre demografik değişkenler (gelir, meslek, yaş, cinsiyet vb.) ve tüketicilerin markaya olan sadakatlerinin yaşam tarzını belirleyici bir etken olduğu gözlenmiştir. Tüketiciler ürün satın alırken genel olarak önceki satın almalara göre daha bilinçlidirler. Buna bağlı olarak da çalışmada da incelenen organik gıdaya talebin arttığı görülmektedir. Ancak pazarda birçok üretici firma bulunmaktadır ve bu da rekabeti beraberinde getirmektedir. Müşteriyi iyi anlayan, müşterinin seçim yaparken yaptığı değerlendirmeyi deşifre edebilen, hangi faktörlerin seçimler üzerinde etkisi olduğunu belirleyebilen firmalar bu rekabette öne geçebilmektedir. Günümüzde dünyada ve Türkiye de çevrenin, insan ve toplum sağlığının korunması konusunda hassasiyet geliştiği görülmektedir. Çalışmada araştırılan konu üzerine günümüzde gıda sektörü içinde en hızlı büyüyen kesim de organik gıda pazarıdır. Bu pazarda tüketicileri elde etmek çok önemlidir. Bu sebeple, çalışmada organik ürünleri kullanan tüketicilerin satın alma davranışları, yaşam tarzları ve sadakatleri incelenmiştir.

13 2 Çalışmanın birinci bölümünde, teorik olarak yaşam tarzı kavramı, yaşam tarzı ölçümleri, yaşam tarzı özellikleri ve yaşam tarzını etkileyen faktörler anlatılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümünde, tüketici kavramı, tüketicilerin satın alma davranışları, davranışlarını etkileyen faktörler ve tüketicilerin satın alma karar süreci anlatılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümünde, müşteri kavramı, müşteri sadakati kavramı, müşteri sadakatinin oluşum süreci, müşteri sadakatini etkileyen faktörler anlatılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümünde, organik gıda kullanan tüketicilerin yaşam tarzlarının satın alma davranışları üzerine etkisi ve sadakatlerini ölçmek adına Ankara iline yapılmış anket sonuçlarının analizleri verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise elde edilen sonuçlar tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

14 BĠRĠNCĠ BÖLÜM PAZAR BÖLÜMLENDĠRME DEĞĠġKENĠ OLARAK YAġAM TARZI KAVRAMI 1.1. YaĢam Tarzı Kavramı Hedef tüketicileri belirlemek ve ihtiyaçlarını doğru bir şekilde karşılamak firmaların en önemli amaçlarındandır. Bu bağlamda tüm pazara ulaşmak mümkün olmadığı için pazar bölümlendirme yapılmaktadır. Pazarı bölümlere ayırmak için genel değişkenler (demografik, psikografik özellikleri vb.) ya da durumsal özel değişkenler (satın alma sıklığı, marka bağlılığı vb.) kullanılmaktadır. Pazarda tüm tüketiciler benzer değildir, bu nedenle pazar bölümlendirmede yaşam tarzına göre homojen gruplar oluşturarak da bölümlendirme yapmak mümkündür. Yaşam tarzı basit anlamıyla kişinin nasıl yaşadığı ve kişinin hayatta nelere önem verdiğini kapsayan bir kavram olup kişinin kişilik özellikleri, yaşamı algılama ve yaşayış biçimi ile ilgilidir. Yaşam tarzı, insanları birbirinden ayrı kılan farklı davranış kalıplarını içeren bir kavramdır (Uztuğ, 2003: 103). Toplumun ekonomik, teknolojik, sosyal trendleri, kültürel ve politik değişimleri tüketicinin yaşam tarzlarına yansımakta ve tüketicilerin yaşam tarzlarını farklılaştırmaktadır. Bu nedenle yaşam tarzının dinamik bir kavram olduğu kabul edilebilir. Yaşam tarzı, insanların çevrelerinde nelere önem verdikleri, dünya ve etrafındakiler hakkında neler düşündüklerini, zamanlarını nasıl geçirdiklerini belirleyen bir kavram olarak da bilinmektedir. Bu tanıma bağlı olarak yaşam tarzı, kişilerin aktivitelerinden, ilgilerinden ve düşüncelerinden oluşur. Kısaca (A-Activities I-ınterests O-Opinions) AIOs olarak ifade edilir. Başka bir ifadeyle kişinin bazı davranışları (algısal tepkileri, yeme, içme, düşünsel becerileri) yaşam tarzına göre düzenlenir (Gençtan, 2004: 136). Yaşam tarzı kavramlarının daha anlaşılır olması için öncelikle özelliklerinin bilinmesi gerekir. Bu özellikler aşağıdaki başlıklarla detaylı olarak açıklanmaktadır.

15 YaĢam tarzının özellikleri Tüketici davranışı literatüründe yaşam tarzı, insanın nasıl yaşadığını, zamanını ve parasını nasıl harcadığına dair kalıplarla birlikte faaliyetlerini, ilgilerini ve fikirlerini içermektedir. Dolayısıyla, her tüketicinin satın alma davranışı, yaşam tarzına göre farklılık göstermektedir. Buna bağlı olarak yaşam tarzı kavramının daha anlaşılır tanımı için, özelliklerinden bahsetmek gerekmektedir. Bu özellikler aşağıdaki gibidir (Solomon, 2003: 175) Yaşam tarzı tek ve eşsizdir : Tüketiciler benzer sosyal ve çevresel koşullarda benzer davranışlarda bulunabilirler. Fakat bu benzerlikte tüketici aynı yaşam biçimi içinde olmaz, her birey farklılık gösterir. Yaşam tarzı değişkendir : Kişilerin zevk ve tercihleri de zamanla gelişir ve değişim gösterir. Örneğin; kişinin yaşamının bir bölümünde isteyerek ve severek yaptığı aktiviteler, diğer bir bölümünde anlamsız gelebilir. Yaşam tarzı grup kimliği olarak düşünülür : Bir grubu temsil eden özellikler, o grubu oluşturan kişilerin benzer yaşayış özelliklerinden ileri gelir. Yaşam tarzı analizleri, tüketicileri geniş bir bölümlendirmeye tabi tutar YaĢam Tarzı Öğeleri İnsanların yaşam tarzı özelliklerini yansıtan öğelerin yakın geçmişte sınırlı sayıda olduğu ancak son zamanlarda bu öğelerin artmaya başladığı gözlenmektedir. Bu artışın sebebinin bireyin yaşam tarzında meydana gelen ve aşağıda sıralanan değişiklikler olduğu savunulmaktadır. (İslamoğlu, 2008: 171). Kadının, erkeğin ve ailenin hayattaki rolünün değişimi, Toplumsal bakıştan bireyci bakışa ya da bireyci bakıştan toplumsal bakışa yönelme, Muhafazakar toplum anlayışından açık toplum anlayışına geçiş

16 5 Ekonomik durumdaki değişmelerden kaynaklanan tasarruf ve harcama eğilimlerindeki değişme Bazı mal ve hizmetleri tüketiyor olmak bazı tüketiciler için diğerlerinden farklılaşmak anlamına gelmektedir (Özdemir ve Yaman, 81, akt., Bilir, 2009: 50). Buna göre kişileri yaşam tarzında gösterdikleri benzerliklere göre belirli kriterlere ayırmak mümkün olabilmektedir. Bu kriterler Tablo 1 de görüldüğü gibi; aktiviteler, ilgiler, düşünceler, demografikler olarak sıralanmaktadır. Tablo 1: Yaşam Tarzı Öğeleri Aktiviteler Ġlgiler DüĢünceler Demografikler İş Aile Kendisi Yaş Hobiler Ev Sosyal Konular Eğitim Sosyal Faaliyetler İş Politika Gelir Tatiller Toplum İş Hayatı Meslek Eğlenceler Eğlence Ekonomi Aile Büyüklüğü Klüp Üyelikleri Moda Eğitim İkametgah Çevre Gıda Ürün Coğrafya Alışveriş Medya Gelecek Şehir Büyüklüğü Spor Amaçlar Kültür Yaşam Eğrisi Kaynak: Willam D.Wells and Douglas J.Tigert Activities, Interests and Option Journal of Advertising Research 11, 1971: 27, akt., Solomon 1994: 179 Aktiviteler, tüketicinin boş zamanlarını nasıl geçirdiğini; ilgiler, tüketici tercihlerini ve önceliklerini; düşünceler, olaylar ve dünyada meydana gelen değişmeler hakkındaki duygu ve düşünceleri ifade eder (Fırat, 2006: 92). Aktivitelerde yer alan değişkenler bireyin çeşitli çalışma ve hobileri, sosyal konulara ilişkin faaliyetleri, tatil alışkanlıklarına ilişkin faaliyetleri,

17 6 eğlence faaliyetleri, kulüp üyelikleri, alışveriş faaliyetleri, toplumsal çevre ile olan faaliyetleri ve spor faaliyetleridir. Bireylerin bu faaliyetlerle ilgilenebilmeleri için öncelikle boş vakte sahip olmaları gerekmektedir. Buna bağlı olarak da, sahip olunan boş zaman içinde hangi tür faaliyetin neden gerçekleştirildiği bireylerin yaşam tarzı hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır (Saray, 2007: 47). Aktiviteler grubu altında yer alan konularla ilgili tüketicilere ne yaptıkları, ne satın aldıkları, vakitlerini nasıl geçirdikleri gibi sorular sorulmaktadır. İlgi alanlarını kapsayan değişkenler içerisinde aile, ev, iş, toplumsal çevre, moda, gıda, medya ve amaçlar yer almaktadır. Bunların her biri bireylerin ilgi duyduğu bir konu, olay ya da nesne çerçevesinde ele alınan değişkenler olmaktadır (San, 2009: 31). Düşünceler bölümünün değişkenleri ise kişinin kendisi, sosyal konular, politika, iş hayatı, ekonomi, eğitim, ürün ve gelecek gibi kavramlardır. Düşünceler, tüketicinin çevresinde meydana gelen olaylar, değişimler, gelişimler ve herhangi bir olay üzerinde değerlendirme yaptıkları konuların bütünüdür. Demografik değişkenler ise yaş, gelir, eğitim, cinsiyet, meslek, ekonomik ve medeni durum gibi ölçülebilir özellikteki değişkenlerdir YaĢam Tarzını Etkileyen Faktörler Yaşam tarzı birçok içsel ve dışsal etkenden etkilenmekte, bu etkilere göre oluşmakta ve değişikliğe uğramaktadır. Yaşam tarzını etkileyen içsel ve dışsal etmenler, uluslararası ekonomik faaliyetler, teknolojik gelişmeler, popüler kültürün ihracı gibi etmenler hem ülkenin ekonomik yapısını hem de yaşam tarzını etkileyen etmenlerdir (http://www.sdergi.hacettepe.edu.tr, Zorlu, 2012). Çoğunlukla çevresel etkenler (sosyal, ekonomik, kültürel etkenler) dünyadaki birçok teknolojik değişimler ve küreselleşme süreci ile birlikte yeni boyutlar kazanmaktadır. Bu boyutlar tüketicilerin yaşadıkları çevrenin sürekli değişiklik halinde olmasına sebep olmaktadır. Tüketicilerin satın almalarını etkileyen en önemli kavramlardan birisi benlik kavramıdır. Yaşam tarzı da benlik kavramının dışa yansımasıdır. Tüketicilerin yaşam tarzını etkileyen etmenler demografik, sosyal sınıf, gelir, kişilik, değerler ve güdüler, aile yaşam eğrisi, kültür, geçmiş deneyimler

18 7 olarak sıralanmaktadır (Bkz. Tablo 2) (Odabaşı ve Barış 2003: 219). Bu faktörlerin etkisi ise yaşam tarzının satın alma davranışı ile oluştuğu görülmektedir. Başka bir ifadeyle, tüketicilerin sahip oldukları değerler, geçmişteki deneyimler, kişilikleri, duyguları, sosyal sınıfları, kültürleri gibi faktörlerden etkilenen yaşam tarzı gruplarının farklı oluşu tüketim davranışlarının farklı olması anlamına gelmektedir (Odabaşı ve Barış, 2003: 219). Tablo 2: Yaşam Tarzını Etkiyen Faktörler YaĢam Tarzını YaĢam Tarzı DavranıĢsal Etkileyenler Etkiler Demografik Sosyal Sınıf Gelir Kişilik Değerler ve Güdüler Aile Yaşam Eğrisi Kültür Geçmiş Deneyimler Faaliyetler İlgiler Beğenme/Beğenmeme Tutumlar Tüketim Beklentiler Satın Almalar Nasıl? Ne Zaman? Nereden? Ne? Kim ile? Tüketim Nerede, Nasıl? Kim ile? Ne zaman, Ne? Kaynak: Yavuz Odabaşı ve Gülfidan Barış, Tüketici DavranıĢları, 2003: 219 Tablo 2 de görüldüğü üzere yaşam tarzını etkileyen faktörler arasında yer alan kültür kavramı diğer faktörler gibi her tüketici için farklılık oluşturmaktadır. Meydana gelen bu farklılıklara bağlı olarak tüketicilerin satın alma davranışını belirleyen yaşam tarzının 4 boyutu ortaya çıkmaktadır.

19 8 Bu boyutlar fiyat bilinçli tüketici, moda bilinçli tüketici, yenilikçi tüketici, bilgi arayan tüketici, grupları şeklinde isimlendirilmiştir (Sürücü, 1998: 125, akt., Saray, 2007: 45). Fiyat bilinçli tüketici, ürünlerle ilgili fiyat araştırması yapar, hiçbir ürünü görmeden satın almaz ve gıda alışverişlerinde üretim/son kullanma tarihine özellikle organik gıda alışverişlerinde ürünün sertifikalı olmasına dikkat eder. Moda bilinçli tüketici, modayı her zaman takip eder ve moda olmadığını düşündüğü alışverişi yapmaz. Fiyat bilinçli tüketiciye göre daha rahattır, alışveriş sonunda fiş ya da faturanın olması önemli değildir. Yenilikçi tüketici, farklı, piyasaya yeni çıkan ürünleri takip eder, dener ve satın alır. Bilgi arayan tüketici ise, alışveriş yapmadan önce alacağı ürünlerin detaylı araştırmasını yapar ve ürünü tüketmeden önce araştırır, sonra satın alır. Yaşam tarzlarının analiz edilmesi genel olarak pazara yeni bakış açısı sağlamakta ve pazarın yapısı hakkında bilgi vermektedir. Buna bağlı olarak da yeni ürünü destekleyen pazarlama stratejileri (medya stratejileri, marka stratejileri, ürün stratejileri) kolaylıkla geliştirilmektedir (Sever, 1991: 15, akt., Madran ve Kabakçı, 2002: 3). Sonuç olarak yaşam tarzını etkileyen faktörler tüketiciler hakkında daha geniş ve detaylı bilgiler oluşturmakta ve bu da pazarlamacıların daha akıllıca stratejiler geliştirmelerini sağlamaktadır YaĢam Tarzı Analizleri/ Ölçümleri Yaşam tarzı, kişinin sosyal çevresine dair özelliklerini çok boyutlu olarak ortaya koyan bir kavramdır. Yaşam tarzı kavramının ilk kez 1960 lı yıllarda William Lazer tarafından ortaya konduğu kabul edilmektedir (Plummer, 1974: 33). Ancak bu yıllarda yaşam tarzı kavramının ne yönde geliştirildiği ve kim tarafından ortaya çıktığı net olarak bilinmemektedir. Bu sebeple tüketicileri pazarda daha iyi tanıyabilmek için pazarlama araştırmacıları tarafından kişilikle bağlantılı çalışmalara önem verilmeye başlanmıştır. Bu çalışmalar yaşam tarzı ölçümlerinin geliştirilmesi amacıyla yapılmaktadır. Yaşam tarzı ölçümlerinin araştırılıp geliştirilmesi sayısal ve tanımsal anket çalışmalarındaki eksiklikleri vurgulamak için ortaya çıkmıştır. Anket çalışmalarındaki kişilere uygulanan

20 9 soruların çoğu zaman özel durumlarla bağlantılı olarak güvenilir olmadığına inanılıyordu. Yaşam tarzı ölçümleri tüketicilerin faaliyetlerini, ilgilerini, düşüncelerini, değerlerini, tutumlarını ve demografik özelliklerini temel alarak, tüketicilere bu temeller doğrultusunda sorular sorularak analiz edilmektedir. Bu özellikler ile tüketicinin yaşam tarzı arasında bir ilişki söz konusudur. Aynı zamanda tüketicinin yaşam tarzı ile davranışları arasında da bir ilişki vardır. Dolayısıyla yaşam tarzı ölçümlerinin, tüketicilerin tüketimle ilgili aktivitelerine, nasıl yaşadıklarına, ilgi alanları, alışkanlıkları ve görüşlerine odaklandığı söylenebilir. Tüketicilerin aktiviteleri, ilgi alanları ve görüşlerine ait bilginin dikkatle toplanması, davranış biçimlerinin tanımlanması bakımından son derece önemlidir. Demografik bilgiler ve yaşam tarzı analizi birlikte kullanılarak hedef tüketicilerin kimlerden oluştuğu çok daha kolay belirlenebilmektedir (Mentzer ve Schwartz, 1985: 83, akt., Erdal, 2001: 36-42). Tüketicinin yaşam tarzlarına ilişkin verilere bakılarak zamanlarının ve parasal kaynaklarının nasıl değerlendirdikleri anlaşılabilmektedir. Dolayısıyla yaşam tarzı araştırmalarında temel düşünce tüketiciler ne kadar iyi anlaşılabilirse, pazarlama faaliyetleri de o kadar verimli gerçekleştirilebilir (Plummer, 1974: 34). Başlıca yaşam tarzı ölçümleri aşağıdaki gibi sıralanmaktadır: Değerler ve Yaşam Tarzı (VALS/VALS 2) Rokeach Değerler Ölçümü Değerler Listesi(LOV) Prizm(Geo-Lifestyle) FİF(Faaliyetler, İlgi Alanları, Fikirler) Yaşam tarzının bu ölçümleri aşağıdaki başlıklarda anlatılacaktır.

21 Değerler ve YaĢam Tarzı Ölçümü(VALS/VALS 2) VALS(Values and Lifestyles) Ölçümü Değerler ve yaşam tarzı anlamına gelen VALS ölçeği 1978 yılında Arnold Mitchel tarafından yapılmış ve SRI(Stanford Research Instıtute) tarafından uygulanmaya başlamıştır (Solomon, 1994:181). Bu modelin amacı, tüketicileri yaşam tarzı ve değer ölçütlerine göre bölümlere ayırıp, bu bölümlere uygun ürün, hizmet, konumlandırma ve iletişim faaliyetlerinde bulunmaktır. Bu ölçek, yaşam tarzının iki boyutunu incelemektedir. Birinci boyutu, Şekil 1 de belirtilen Abraham Maslow un ihtiyaçlar hiyerarşisi, ikincisi ise Reisman ın içe dönük ve dışa dönük insan tiplemesiyle ilgilidir (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 55). Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisine göre kişiler sırasıyla fiziksel, güvenlik, sosyal, saygınlık ve kendini gerçekleştirme ihtiyaçlarını gidermeye yönelik davranışlarda bulunurlar. Bu davranışlar ile birinci dereceden önemli olan fizyolojik ihtiyaçlar karşılanmadan ikinci dereceden ihtiyaçları giderecek bir hareket geliştirilemez. Ancak temel ihtiyaçların giderilmesinden sonra aşamalı olarak diğer ihtiyaçlar hissedilir. Birinci dereceden önemli olan gereksinimler karşılanmadan mal ya da hizmetin özellikleri veya tüketicinin marka tercihlerinin dikkate alınması söz konusu olamaz. Başarma (kendini gösterme) İhtiyacı Sayılma (saygı görme, prestij, statü) İhtiyacı Sosyal (ait olma, sevme, sevilme) İhtiyacı Güvenlik (fiziki, toplumsal, ekonomik) İhtiyacı Fizyolojik (açlık, susuzluk) İhtiyaçlar ġekil 1: Maslow un İhtiyaçlar Hiyerarşisi (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 56).

22 11 Maslow, insanların davranışlarına biçim veren ihtiyaçları 5 kategoriye ayırmıştır: 1. Fizyolojik İhtiyaçlar; yeme, içme, barınma vb. 2. Güvenlik İhtiyaçları; düzeni koruma, aile vb. 3. Sosyal İhtiyaçlar; bir gruba ait olma, sevme, sevilme vb. 4. Saygı İhtiyacı; insanın kendine saygı duyması, toplumda itibar görmesi vb. 5. Kendini Kanıtlama(Başarma) İhtiyacı; erdem, yaratıcılık, problem çözme vb. Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi, insanların ihtiyaçlarının sıralı olarak karşılanması gerektiğini belirlemektedir. Bu ihtiyaçların karşılanmasının belirlenmesi için bir VALS araştırması uygulanmıştır. Bu VALS araştırması, ABD de yaşayan 18 yaş üstü 1600 kişiye uygulanmıştır. Anket formunun içeriği, tüketicilerin finansal durumlarından, demografik özelliklerinden, faaliyetlerinden ürün ve tüketim tarzlarını inceleyen 800 sorudan oluşmaktadır( Erciş, Ünal ve Can, 2006: 37). VALS ölçeğinde yer alan sorularda katılımcıların ilgili ifadelerle aynı fikir olup olmadığı öğrenilmeye çalışılmaktadır. Aktiviteler, ilgi alanları ve fikirlerin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen uzun anketlerde, tüketicilerden sorulan soruları genellikle katılıyorum ve katılmıyorum şeklinde cevaplamaları istemekte ve elde edilen verilerin analizi bilgisayar aracılığı ile yapılıp, farklı yaşam tarzı grupları belirlenmektedir (Erdal, 2001: 40). Mitchel bu teorilere dayanarak Amerikan nüfusunu "ihtiyaca yönelik", "dışa yönelikler", "içe dönük" ve "entegre olanlar" olmak üzere dört temel kategoride sınıflandırarak dokuz farklı yaşam tarzını açıklamıştır (Shiffman ve Kanuk, 1994, 156, akt., Saray, 2007:46). a) İhtiyaca Yönelikler (Need Drivens) ; "İhtiyaca yönelikler" kaynaklarının düşük olması sebebiyle tercih için değil ihtiyaç için satın alırlar. Diğer bir ifadeyle, bu kişiler istedikleri ürünleri almaktan çok, ihtiyaç duydukları ürünlere yönelen tüketiciler

23 12 olarak tanımlanmaktadırlar. Bu kişilerin değerleri genel olarak hayatta kalma ve güvenlik üzerine kurulmuştur. Bu kategoride 2 adet VALS tipi bulunmaktadır. Bunlar aşağıda sıralanmıştır. Hayatta Kalanlar(Survivors); Az eğitimli, yaşlı, mutsuz ve az eğitimli bireyleri kapsamaktadırlar. Dayananlar(Sustainers) ; Düşük eğitimli, umutlu, ekonomik sıkıntıları olan bireyleri kapsamaktadırlar. Bu kategori içinde Mitchel in teorisi sonucu hayatta kalanlar %4 ve dayananlar %7 olmak üzere belirlenmiştir. Bunlar, Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi ne göre fizyolojik ihtiyaçlarını tatmin etmeye çalışmaktadırlar. b) Dışa Yönelikler (Outer-Directeds); Dışa yönelikler diğerlerinin yargılarına göre tüketim yapanlardır. Bu kategoride 3 adet VALS tipi bulunmaktadır. Bunlar aşağıda sıralanmıştır. Ait Olanlar(Belongers); Muhafazakar, geleneksel değerlere önem veren, az eğitimli olan bireyleri kapsamaktadırlar. Başkalarına İmrenenler(Emulators); genç, azimli, rekabetçi, orta seviye eğitimli olan bireyleri kapsamaktadırlar. Başarılılar(Achievers): Çalışkan, kendine güvenen, ekonomik durumundan tatmin olmuş bireyleri kapsamaktadırlar. Bu kategori içinde Mitchel in teorisi sonucu başkalarına imrenenler %8, başarılılar %20 ve ait olanlar %39 olmak üzere belirlenmiştir. Bunlar, Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi nin ait olma, sosyal gruplara kendini kabul ettirme ihtiyaçlarını tatmin etmeye çalışmaktadırlar. c) İçe Yönelikler (Inner-Directeds); "İçe yönelikler" diğerlerinin isteklerinden çok kendi bireysel istekleri tarafından yönlendirilenlerdir. Bu kişiler kendilerine dönük, bireyci bir yaşam felsefesi olan, kendine güvenen, sosyal ortamlarda farklılaşan, paraya çok

24 13 önem vermeyen kişilerdir. Bu kategoride 3 adet VALS tipi bulunmaktadır. Bunlar aşağıda sıralanmıştır. Neysem oyum diyenler (I am Me); hareketli, yeni şeyleri keşfetmeye ve risk almaya açık bireyleri kapsamaktadırlar. Deneyimciler (Experientials); Eğitim ve gelir seviyeleri ortalamanın üstünde olan, sosyal ve toplumsal konularla ilgilenen bireyleri kapsamaktadırlar. Toplumsal Bilinci Yüksek Olanlar (Societally Conscious); güncel olaylarla ilgili bilgi sahibi olan, değerleri hem kendileri hem de toplumda gelişen olaylar üzerine kurulu olan bireyleri kapsamaktadırlar. Bu kategoride de Mitchel in teorisi sonucu neysem oyum diyenler %3, deneyimciler %6 ve toplumsal bilinci yüksek olanlar %11 olmak üzere belirlenmiştir. Bunlar Maslow un ihtiyaçlar Hiyerarşi nin aşamalarından kendilerine saygı duyulması ve kendilerini ifade etme ihtiyaçlarını tatmin etmeye çalışmaktadırlar. d) Entegre Olanlar (Integrateds) Mitchel in teorisi sonucu Entegre olanlar %2 olarak belirlenmiştir. İçe dönük ve dışa dönük VALS değerlerini bir araya getirmiş bireyleri kapsamaktadırlar. Başka bir ifadeyle, değerleri ve yaşam biçimleri dış yönelimlilerin hassaslığını kombine eden sosyal bireylerdir. Bu bireylerin eğitim ve gelir seviyeleri yüksektir. Bu kişilerin sayıları oldukça az olarak bilinmekte ve bu sebeple pazarlama yöneticilerinin hedef pazar olarak belirleyemedikleri bireyler olarak tanımlanmaktadırlar. Bu kategorideki bireyler, Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi nin son aşaması olan kendini gerçekleştirme ihtiyaçlarını tatmin etmeye çalışmaktadırlar.

25 VALS 2(Values and Lifestyles) Ölçümü VALS 2 modeli, VALS modelinin yetersizliklerinden dolayı SRI International tarafından 1989 yılında geliştirilmiştir. Bu eksiklikler aşağıda sıralanmaktadır: VALS ölçeğinin yaratıcısı Arnold Mitchell in pazardaki tüketicilerin ihtiyaçlarını ele almak yerine, Maslow un İhtiyaçlar Hiyerarşisi ne göre araştırmasını şekillendirmesi (Heath, 1995; 78, akt., Bilir, 2009: 63) VALS ölçeği kişilerin yaşam biçimlerinde sosyal değerlerinin baz alındığı bir psikografik sistem olması ancak zamanla tüketicilerin satın alma davranışlarını açıklamada yetersiz kaldığı görülmüştür. Bunun yerine kişisel değerlerin zaman içinde daha az değişiklik gösterdiği belirlenmiştir (Urbonavicius ve Kasnauskiene, 2005; 81, akt., Bilir, 2009: 63) VALS ölçeğinin ağırlıklı olarak belli yaş grubundakileri temsil etmesi, buna bağlı olarak ana kütlenin pazar bölümlerinin dağılımında önemli orantısızlıkların görülmesi (Wintters, 1989; 67, akt., Bilir, 2009: 63) VALS 2, tüketicilerin sadece ne satın aldıklarını değil, neden satın aldıkları ve kararlarını nasıl verdiklerini açıklamak amacıyla geliştirilmiştir (San, 2009: 36). VALS 2 modeline göre temel belirleyici olanlar, psikolojik özellikler ve kişiliktir. Bu nedenle VALS 2 de tüm bu değişkenleri ölçmeye yarayan ifadeler bulunmaktadır. VALS 2 modeline göre kişiler psikolojik karakterlerine ve kaynaklarına göre gerçekleştirilenler, nail olanlar, başarılılar, gayret edenler, deneyimliler, yapıcılar, inananlar, mücadele edenler olmak üzere 8 kategoriye ayrılmaktadır (Odabaşı ve Barış, 2003: 215). Gerçekleştirenler (Actualizers); Deneyimli insanlardır. Bu tüketiciler, kişisel deneyim, moda, sosyal aktiviteler, cesur ve farklı fikirler arzu ederler.

26 15 İmaj kavramı, kişiliklerini ve zevklerini yansıttıklarından bu kişiler için önemlidir. Nail olanlar (Fulfilleds); Bu kişiler bilgiye ve sorumluluğa önem verirler. Olgun, rahat ve eğitimli kişilerdir. Ayrıca bu kişiler için fonksiyonellik, uzun ömürlülük ve fiyat karar vermede önemli değişkenlerdir. Başarılılar (Achievers); İş hayatlarına ve işteki başarılarına önem veren ve hayatlarını konrollü yaşayan bireylerdir. Uzmanlaşmaya, ileriyi görme becerisine ve hayatlarına dair temkinli olmaya önem verirler. İmaj da bireyler için çok önemlidir. Başarısını kanıtlayıcı olduklarını düşünerek prestijli ürün ve hizmetleri kullanmayı tercih ederler. Gayret Edenler (Strivers); Kendilerine güvenmezler ve ekonomik, sosyal ve psikolojik kaynakları zayıf olduğu için çevrelerindeki insanların düşünceleri onlar açısından önemlidir. Bu insanlar, düşünmeden hareket ettiklerinden onlar için para başarı anlamına gelir. Genel olarak sahip olmak istedikleri ulaşabileceklerinin ötesindedir. Deneyimliler (Experiencers); Hayatlarının bazı zamanlarında düşüncesizce hareket eden, genç, dinamik, kendine güveni ve hırsı olan asi insanlardır. Politik bilgileri sınırlı ve neye inanacakları konusunda kararsızlardır. Boş zamanlarını sosyal aktiviteleri ile geçirirler. Gelirlerinin büyük bir kısmını kıyafet, müzik, hazır yiyecekler ve filmlere harcayan hevesli tüketiciler olarak tanımlanmaktadırlar. İnananlar (Believers); Geleneklerine bağlı, muhafazakar, ürünlere bağlı karakterde olan insanlardır. Tam olarak doğru/yanlış anlayışına sahiptirler. Ev, aile, toplum ve çevresi açısında rutin giden bir yaşamları vardır. Eğitimleri, gelirleri, kendileri ve çevresi için harcayacakları enerjileri ancak ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli olan bu insanlar tüketici olarak tutuculardır ve alışılmış ürünleri tercih ederler. Yapıcılar (Makers); Pratik, geleneklerine bağlı, aileye yönelik insanlardır. Sadece pratik ve işlevsel ürünleri tercih ederler, paralarını boş yere harcayan insan değillerdir ve politik görüşleri itibari ile tutucudurlar. Bu

27 16 insanlar genellikle kendi dünyaları dışında meydana gelen olaylarla çok az ilgilenirler. Hayata Kalanlar (Strugglers); Fakir, eğitim seviyesi düşük, yaşlı, becericisi fazla olmayan, sağlıklarından endişe eden ve çekingen bireylerdir. Birçok ürün ve hizmet için önemsiz pazar bölümünü oluştururlar. Aynı zamanda sevdikleri ürün ve markalara bağlı kişilerdir. VALS 2 ölçeği otuz dokuz sorudan oluşmaktadır. VALS 2 ölçeği, sorularını cevaplandırmak isteyen katılımcıların bu tür ifadelerle aynı fikirde olup olmadıklarını öğrenmek ister (http://www.strategicbusinessinsights.com/vals/surveynew.shtml, 2012). VALS 2 ölçeği sorularında Heyecanı çok severim, El becerilerimi kullanabileceğim işler yapmayı severim gibi ifadeler yer almaktadır (Bkz. Ek1) Rokeach Değerler Ölçümü Psikolog Milton Rokeach tarafından 1973 yılında oluşturulan Rokeach Değerler ölçümü, araçsal ve amaçsal değerler olmak üzere iki tür değer üzerine kurulmuştur (Bkz Tablo 3). Tablo 3 de de belirtildiği gibi araçsal değerler; hırslı, açık fikirli, yetenekli, neşeli, temiz, cesaretli, affedici, yardımsever, dürüst, yaratıcı, bağımsız, entelektüel, mantıklı, sevgi dolu, itaatkar, kibar, sorumlu, kontrollü değişkenlerdir. Araçsal değerler, kişinin amaçsal değerlere sahip olması için gerekli olan, kişide bulunması gereken kişilik özellikleridir. Hiç kimsenin amaçsal değerlerin tümüne sahip olacak kişilik özellikleri(araçsal değerleri) yoktur. Bu nedenle de herkesin farklı bir yaşam tarzı vardır (Fırat, 2003: 120). Araçsal değerler, bir amaca ulaşma yoludurlar. Ürünler de insanların değerlerine uygun davranmasına yardımcı olabilirler. Tablo 3 de belirtildiği gibi amaçsal değerler rahat bir yaşam, heyecanlı bir yaşam, başarma duygusu, barış içinde bir dünya, güzel bir dünya, eşitlik, aile güvenliği, özgürlük, mutluluk, iç uyum, olgunlaşmış sevgi, ulusal güvenlik, zevk, iç huzur, kendine saygı, sosyal kabul, gerçek arkadaşlık ve erdem gibi değişkenlerdir.

28 17 Amaçsal değerler, sosyal değerler ile ilişkilidir ve tercih edilen, içinde bulunulmak istenilen durumu ifade etmektedirler (Odabaşı ve Barış, 2003: 213). Diğer bir ifadeyle amaçsal değerler, biten durumlar ile ilgilidir. Ayrıca bu değerler, bireyin yaşantısı sonucu sahip olmak istedikleri şeklinde de tanımlanmaktadır. Tablo 3: Rokeach Değerler Ölçümü Değişkenleri Amaçsal Değerler(Terminal Values) Araçsal Değerler(Instrumental Values) Rahat Bir Yaşam İç Uyum Hırslı Yaratıcı Heyecanlı Bir Yaşam Olgunlaşmış Sevgi Açık Fikirli Bağımsız Başarma Duygusu Ulusal Güvenlik Yetenekli Entellektüel Barış İçinde Bir Dünya Zevk Neşeli Mantıklı Güzel Bir Dünya İç Huzur Temiz Sevgi Dolu Eşitlik Kendine Saygı Cesaretli İtaatkar Aile Güvenliği Sosyal Kabul Affedici Kibar Özgürlük Gerçek Arkadaşlık Yardımsever Sorumlu Mutluluk Erdem Dürüst Kontrollü Kaynak: Milton Rokeach, The Nature From Human Values, New York, 2009; 28. (Akt., Fırat, 2003: 123). Rokeach değerler ölçümünün uygulanması pazarlama araştırmacıları tarafından birtakım nedenlerden dolayı uygun bulunmamıştır. Bu nedenler aşağıdaki gibi açıklanmaktadır (Yazıcı, 2009: 73). Rokeach değerler ölçümü, sadece kişileri değil, toplumsal değerleri de içermektedir. Tüketicilerden kendi içlerinde Rokeach değerler ölçümünü oluşturan ve Tablo 3 de belirtilen amaçsal ve araçsal değerleri ayrı ayrı sıralamaları beklenmektedir. Her ne kadar bu değişkenlerin geliştirilmesi yoluna gidilmişse de, bu kadar çok değerin öncelik sırasına konulması zor olarak görülmektedir.

29 Değerler Listesi(LOV-List of Values) Ölçümü LOV ölçeği, Rokeach Değerler Ölçümü nün eksiklerini ortadan kaldırıp pazarlama araştırmalarında kullanımı arttırmak amacıyla geliştirilmiştir. LOV tarafından değerlendirilen 8 değer bulunmaktadır (Odabaşı ve Barış, 2003: 215). Bu değerler, kendini gerçekleştirme, başarı duygusu, kendine saygı, başkalarından saygı görme, aidiyet duygusu, eğlenceli ve zevkli yaşam, güvenlik, başkalarıyla samimi ilişki kurma olarak tanımlanmaktadır. Kendini gerçekleştirme; Bu değeri tercih eden tüketiciler, ekonomileri düzgün, iyi eğitimli, duygusal, genellikle genç, profesyonel satın alımlarında kaliteli ürün ve markaları tercih eden kişilerdir. İsteklerine göre alışveriş yaparlar. Mantıklı tüketim yaparlar ve alışverişlerini eğlence olarak görürler. Başarı Duygusu; Bu yaşam tarzı grubunu kendisini frenlemeyen ve rahat tüketiciler oluşturmaktadır. Başka bir ifadeyle bu tüketiciler, istediği her şeye ulaşabilen kişilerdir. Kendine Saygı; Tüketicilerin satın alma davranışları sosyal kimliklerini yansıtır. Yaptıkları ile gurur duyan ve kendisine güvenen kişilerdir. Başkalarından saygı görme; Bu değerdeki tüketiciler, kendilerine saygı gösterilmesini isterler ve başarılı olmak için başkalarının yardımına ihtiyaç duyarlar. Tüketiciler satın alımlarda kaliteli, ulusal ve sosyal kimliklerini gösteren ürün ve markalarla birlikte tanınmış firmaları tercih etmektedirler. Aidiyet Duygusu; Bu değerde tüketiciler tanınmış firmalardan alışveriş yapan ve yerli ürünleri tercih eden kişilerdir. Çevre, aile, arkadaşlar tarafından ihtiyaç duyulan ve önem verilen kişileri oluşturmaktadır. Bu değerdeki tüketiciler ayrıca, marka bilinci olan ve marka bağımlısı olan kişilerdir. Eğlenceli ve Zevkli Yaşam; Bu değerdeki insanlar, hayatı güzel yaşamak isteyen, hayattan zevk alan, mükemmellik ve uygunluk için alışveriş yapmakla birlikte yerli ürünleri tercih eden tüketicilerdir. Güvenlik; İnsanların ekonomik ve psikolojik güvenlikten yoksun olması durumlarında insanlar tarafından tercih edilen bir değerdir. Bu değerdeki

30 19 tüketiciler, kaliteli ve markalı ürünleri satın almayı tercih ederler. Ayrıca kendini güvende hissetmeyi, karşılaşacak sıkıntı ve problemlerden korunmayı bilen kişilerdir. Başkalarıyla Samimi İlişki Kurma; Kişinin arkadaş çevresinin geniş olması, arkadaşlıklarının iyi olması tüketiciler tarafından tercih edilen bir değerdir. Buna bağlı olarak arkadaş ve tanıdıkları ile yakından ilişkiler kurmayı ve aranılan birey olayı isteyen kişilerdir. Yaşam tarzında bir başka ölçüm Prizm (Geo-Lifestyle) dir. Bu ölçüm ise aşağıdaki başlıkta incelenmiştir PRĠZM (Geo-Lifestyle) PRİZM(Posta Kodlarına Göre Belirlenmiş Potansiyel Pazar Değerlendirme Endeksi-Potential Rating Index by Zip Market) aynı yaşam tarzına sahip insanların aynı bölgelerde yaşayacağı varsayımından yola çıkmaktadır (Solomon, 1994, 185). Bu ölçekte, tüketicileri anlamada ekonomik ve demografik istatistikler kullanılmaktadır. Değişkenleri; eğitim, meslek, yaş, medeni durum ve aile statüleridir (Fırat, 2003; 45). PRİZM verileri, her gruptaki tüketicinin hangisinin belli bir ürünü ya da hizmeti az ya da çok satın aldığını göstermektedir. Ayrıca tüketici tercihlerinin gelecekte ne yönde olacağının tahmin edilmesi ve yeni mal geliştirmesi, herhangi bir ürünün tüketici tarafından neden satıldığının belirlenmesi gibi pek çok alanda kullanılmaktadır. PRİZM, VALS yönteminin tersine sadece değerleri, tutumları ölçmez, tüketicilerin yaşadıkları bölgeler de PRİZM için önemli olmaktadır FIF ( Faaliyetler, Ġlgi Alanları, Fikirler) FIF, 1971 yılında William Wells tarafından geliştirilmiştir. FIF, yaşam tarzı araştırmalarının temelini oluşturmaktadır (Assael, 1992: 295). FIF, yaşam tarzına göre pazar bölümlendirme yapabilmek için kullanılmaktadır. Pazar bölümlendirme, pazarlama çabalarının hangi pazar bölümleri üzerinde yoğunlaştırılacağı kararını vermek amaçlı yapılmaktadır (İslamoğlu, 2008: 241). Bu bağlamda, FIF ölçüm yöntemi ile insanların faaliyetleri; zamanlarını nasıl geçirdikleri, ilgileri yani kendi çevrelerinde

31 20 neleri önemli gördükleri, fikirleri yani kendilerini ve dünyayı nasıl gördükleri ve yaşamlarının hangi evresinde bulunduklarını, gelirleri, eğitim düzeyleri, yaşadıkları yer gibi bazı temel özellikleri ölçülür (Plummer, 1974:33, akt., Saray, 2007; 55). Ölçümler yapılırken faaliyet, ilgi alanları, fikir ve demografik ölçütler kullanılır. Bu ölçümler ile tüketicinin yaşam tarzı belirlenebilmektedir. Ayrıca ürüne özel tasarlanmış anketler ile ürüne özel FIF özellikleri de çıkartılabilmektedir (Uçar, 2006: 96). FİF, özelliklerine dayanarak pazarın bölümlendirilmesi, pazara ayrıca yeni bir bakış açısı sağlamaktadır. Ürün konumlandırılması, yeni ürünlerin geliştirilmesi, iletişim türü gibi çalışmaların daha sağlıklı uygulanabilmesine yardımcı olmaktadır. FİF Modelinde araştırılmaya çalışılan kavramlar ise şu şekildedir (Plummer, 1974: 33, akt., Saray, 2007; 56): 1) Bireyler zamanlarını nasıl geçirirler?(faaliyetler) 2) Bireyler ilgilerini en yakın çevrelerine ne önemle yerleştirirler?(ilgiler) 3) Bireylerin kendilerine ve çevrelerindeki bireylere ve gelecekleri hakkında görüşleri nelerdir?(düşünceler) 4) Bireylerin ve ailenin yaşam döngüsü aşaması, gelir, eğitim ve yaşadıkları yer gibi temel karakteristikler nelerdir?(demografi)

32 ĠKĠNCĠ BÖLÜM TÜKETĠCĠ VE TÜKETĠCĠLERĠN SATIN ALMA DAVRANIġLARI 2.1. Tüketici Kavramı Tüketici kavramı en basit anlamıyla, tüketim yapan kişiler olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde pazarlama, tüketici ile başlamakta ve piyasaya arz edilen malların tüketimi ile devam etmektedir. Dolayısıyla tüketici toplum, fiziksel ve sosyal çevre işletmelerin pazarlama faaliyetlerinin odak noktası haline gelmektedir. Tüketici, kendisinin ve ailesinin istek, ihtiyaç ve arzularını tatmin etmek amacıyla pazarlama bileşenlerini(ürün, fiyat, tutundurma, dağıtım) satın alan veya satın alma kapasitesinde olan kişidir (Işık, 2000; 23). Tüketici gerçeğinin anlaşılması sonucu, pazarlama yöneticileri tüketicilerin satın alma davranışları ile bu davranışları belirleyen demografik faktörlerin ayrı ayrı ve kendi aralarındaki etkilerinin yönünü ve derecesini tayin etme konusunda yoğun çalışmalara girişmişlerdir (Işık, 2000: 99). Bir başka tanımı ile tüketici, tatmin edilecek ihtiyacı, harcayacak parası ve harcama isteği olan kişi, kurulum ve kuruluş olarak anlaşılabilmektedir (Kara, 2002: Tam anlamıyla tüketici, ihtiyaçlarla donatılmış, zevkleri olan ve tercih yapabilen, iktisadi mal ve hizmetleri satın almak için kullanan, bu eylemlerin neticesinde de fayda temin edinerek tatmine ulaşan bireydir (Karabulut, 1998: 7). Bu gibi birçok tanım ile açıklanabilecek olan tüketici kavramının 7 gruba ayrıldığı görülmektedir: - Ürünün varlığından habersiz, fakat potansiyel alıcı durumunda olan, - Sadece ürünün varlığından haberdar olan, - Ürün ve ürün özellikleri hakkında bilgi sahibi olan, - Ürünü beğenen, - Diğer markalarla yaptığı kıyas sonucunda ürünü tercih eden, - Markayı satın alması gerektiğine inanan, - Markayı satın alan

33 22 Tüketici aslında, pazarlama teorisi ve uygulamasının gelişmesinde motor görevi görmüştür. Her alanda tüketici kavramını hedef pazarın seçiminden pazarlama bileşenlerinin geliştirilmesine kadar görmek mümkündür (Karabulut, 1998: 9) Tüketici DavranıĢı Kavramı Modern pazarlamanın kalbinde tüketici davranışları yatmaktadır. Başarılı bir pazarlamacı, tüketiciye değer vererek etkin bir biçimde ürün ya da hizmetini geliştirir (Runyon ve Stewart, 1987: 7). Bu bağlamda bireylerin mal ve hizmetleri kullanmaları ile ilgili işlevleri ve bu işlevlerden önce gelen ve onları belirleyen süreçleri tüketici davranışını içerir. Tüketici davranışlarını biçimlendirmek ve değişime uğratmak yolu ile işletmeler kuruluş hedeflerine ulaşmayı ister, böylelikle de rekabet avantajını elde tutmak isterler (Cömert ve Durmaz, 2006: 5). Tüketici davranışı, tüketicinin, pazarlama yöneticisinin karar alanının odak noktası oluşu, onun davranışının sistematik olarak ölçülmesi ve tahminini gerekli hale getirmektedir (Mucuk, 1994: 11). Tüketici davranışı kavramı bir başka deyişle; ihtiyaçları gidermeye yarayan, mal ve hizmetler konusunda kişilerin tüketici olarak nasıl ve niçin karar aldıkları ve nasıl davrandıkları anlamına gelmektedir (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 7). Çalışmanın ilk bölümünde de bahsedildiği gibi Maslow, insan ihtiyaçlarının önem sırasına ve öncelik sırasına göre bir hiyerarşisi olduğunu ileri sürmüştür. Maslow a göre tatmin edilen bir ihtiyaç, başka bir ihtiyacı doğurur ve bu böylece devam etmektedir. Maslow teorisi veya ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisi, 1943 yılında yayınlanmış bir çalışmada ortaya atılmış ve sonrasında geliştirilmiş bir insan psikolojisi teorisidir. Tüketici davranışı 3 aşamada incelenmektedir. Bu aşamalardan birincisi satın alma öncesi, ikincisi satın alma ve üçüncüsü satın alma sonrası aşamalarıdır. Şekil 3 de bu aşamalar belirtilmektedir.

34 23 Satın Alma Öncesi Dikkat İlgi Arzu Satın Alma Kararı Deneme Eylem Satın Alma Sonrası Aşama Onaylamak ġekil 2: Tüketici Satın Alma Aşamasının Üç Aşaması Satın alma öncesi aşamasında, tüketiciler dikkat, ilgi ve arzu gibi davranışlarda bulunarak hareket ederler. Satın alma kararı aşamasında, satın alma öncesi aşamasını tamamlayıp ürünü ya da hizmeti deneyerek satın alma işlemini bitirirler. Satın alma sonrası aşamasında ise ürünün ya hizmetin ihtiyaçlarını karşılamış olur. Bu aşamalara bağlı olarak, tüketiciler satın alırken yaşamlarında çevresel olaylardan etkilendiğinden tüketici davranışı da dinamik bir yapıya sahiptir (Peter, Olson ve Grunert, 1999: 16). Tüm bu tanımlardan anlaşıldığı gibi tüketici davranışları kavramı, ihtiyaçları gidermeye yarayan, tüketicilerin satın alırken nasıl karar aldıkları bir süreçtir. Bu davranışları etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Tüketici davranışını etkileyen bu faktörler aşağıdaki başlıklarda incelenmiştir Tüketici DavranıĢını Etkileyen Faktörler Tüketici davranışı, gerçekte tüketimi değil, tüketicinin ve hatta tüketicinin satın almaya ilişkin karar ve eylemlerini inceler. Bu bakımdan tüketici pazarlarını anlayabilmek ve değerlendirebilmek için tüketici davranışlarını etkileyen faktörlerin ve davranışların incelenmesi gerekir. Tablo 6 da görüldüğü gibi tüketici davranışını etkileyen faktörler, sosyokültürel faktörler, psikolojik faktörler, kişisel faktörlerdir. Sosyo- kültürel faktörler, toplumun kültürel yapısı, sosyal sınıf, referans grupları, aile ve arkadaş çevresinden oluşmaktadır. Psikolojik faktörler, öğrenme, kişilik,

35 24 tutumlar, algılama, motivasyon gibi faktörlerden oluşmaktadır. Kişisel faktörler ise durumsal ve davranışsal faktörlerden oluşmaktadır. Tablo:6 Tüketici Davranışını Etkileyen Faktörler SOSYO-KÜLTÜREL PSĠKOLOJĠK KĠġĠSEL Toplumun Kültür Yapısı Öğrenme Durumsal Sosyal Sınıf Kişilik Davranışsal Referans Grupları Tutumlar Aile ve Arkadaş Çevresi Algılama Motivasyon Tüketici davranışını etkileyen bu faktörler aşağıda açıklanmaktadır Sosyo-Kültürel Faktörler Tüketiciler sadece kendi beklenti ve ihtiyaçları için değil aynı zamanda kendileri için güçlü sosyal etkileri bulunan diğer kişiler içinde satın alma davranışını gerçekleştirmektedirler (Wilson, 1998: 781, akt., Penpece, 2007: 47). Birey sosyal bir varlıktır. Her tüketici ister istemez belli bir sosyokültürel çevreden doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenmektedir. Bu nedenle bu faktörler belirlenerek hedef pazar hakkında daha çok girdiye sahip olunmaktadır. Satın alma davranışlarını belirleyen sosyo-kültürel faktörler; toplumun kültür yapısı, sosyal sınıflar, referans grupları, aile ve arkadaş çevresi ile ilgi değerleri kapsamaktadır.

36 Toplumun Kültür Yapısı Kültür, insanların yarattığı değer sisteminin, örf, adet, ahlak, tutum, inanç, davranış, sanat ve bir toplumda paylaşılan diğer sembollerin karışımı olarak tanımlanmaktadır (İslamoğlu ve Altunışık, 2008: 179). Kültürün tüketicinin satın alma davranışı üzerinde etkisi büyüktür. Çünkü kişi, kültürün ürünüdür. Farklı kültürde yetişen kişi, herhangi bir olayda farklı davranışlarda bulunabilmektedir. Bir başka tanımı ise bir toplumun ya da halkın her türlü yaşayış, düşünce, dil ve sanat varlıklarının tümü olarak tanımlanmaktadır (Odabaşı ve Barış, 2003: 303). İnsanların zaman içerisinde oluşturdukları tüketim anlayışı, kişilerin tüketim tarzı olmaktadır. Bu tarz ise zamanla bir tüketim kültürünün oluşmasına sebep olmaktadır Sosyal Sınıf Sosyal sınıflar, hiyerarşik bir toplumda benzer değerlere ilgileri ve davranışları paylaşan ve nispeten homojen süreklilik gösteren gruplar olarak tanımlanmaktadır (Tek,1999:200). Pazarlamacılar eğilimleri fark ederek hedef tüketicilerin tespit edilen bu eğilimlerine göre hareket etmelidir. Pazarda belirli sosyal sınıfın özelliklerine ve değerlerine göre marka yönlendirilmelidir. Bunun içinde sosyal sınıflar arasındaki farklar bilinirse hedef pazarda da hangi stratejinin kullanılacağı belirlenebilmektedir (Odabaşı ve Barış, 2003: 295). Tüm sosyal sınıfın davranışları, zevkleri ve satın alma kararları farklılık gösterdiği görülmektedir ve bu sebeple farklı hedef pazarlara sunulan ürün ve hizmetlerde de farklılıklar göz önünde tutulmalıdır. Sosyal sınıfların bir ürün ya da markayı kabul amaçları birbirinden farklı olabilmektedir. Araştırmalar sosyal sınıf üyelerinin psikolojik özellikleri arasında da farklılıklar olduğunu göstermektedir (Karabulut, 1998; 32-33) Referans(DanıĢma, Örnek Alma) Grupları Bir kişinin değer yapısı ve standartları davranışını etkiler. Referans grupları, kişinin tutumlarını, fikirlerini ve değer yargılarını etkileyen herhangi bir insan topluluğu olarak tanımlanmaktadır (Mucuk, 1994; 83).

37 26 Bu gruplar aile ve yakın çevre (arkadaşlar, komşular, meslektaşlar, kurum ve kuruluşlar vb.) ile kişinin üyesi olmadığı gruplar ve doğrudan ilişkisi olmayan kişilerden (şarkıcılar, sporcular vb.) oluşan danışma gruplarını kapsamaktadır. Referans grupları, tüketiciyi 3 şekilde etkiler (Kara, 2002: 18): 1) Bilgilendirici Etki 2) Faydalandırıcı Etki 3) Değer Açıklayıcı Etki Bilgilendirici etki, tüketicinin alacağı ürün hakkında referans olarak gördüğü kişilere yönelerek bilgilenmesi olarak tanımlanmaktadır. Faydalandırıcı etki, tüketici yaptığı tercihten dolayı referans grubunun beklentilerini karşılama arzusundadır. Değer açıklayıcı yönden ise, tüketici tercih ettiği ürün sayesinde benimsenir, başkaları tarafından değerinin artacağı düşüncesi içinde olur ise değer açıklayıcı etkiden söz edilebilir. Referans grupları iki ana grupta sınıflandırabilir. Birincisi, kişinin öncelikle ailesi ve yakın çevresidir. İkincisi ise, üyesi olmadığı gruplardır; bu gruplar reklamlarda her hangi bir markanın yüzü olan sanatçılar, ünlü isimlerdir. Pazarlama açısından referans kişilerin ya da grupların önemi, bu kişi ve grupların tüketici tercihlerini ve davranışlarını yönlendirmesine dayanır. Başka bir ifadeyle, referans olan kişiler, tüketicinin satın alma davranışında farklılık göstermede etkili olabilmektedir Aile ve ArkadaĢ Çevresi Kişinin bir ürünü satın alma davranışı üzerinde, aile üyelerinin etkisi çok fazladır. Bu sebeple pazarlama yöneticileri anne, baba ve çocukların çeşitli ürün ve hizmetlerin satın alımındaki etkileri ile yakından ilgilidir. Bu etkiler fikir vericiler, kara vericiler, fiilen satın alımı yapanlar ve kullanıcılar olarak tanımlanabilmektedir (Tek, 1999; 203). Çocuk sosyal ve kültürel değerlerini, tüketim alışkanlıklarını aileden kazanır ve yaşamı boyunca onların izlerini taşır. Bu nedenle tüketim alışkanlıklarını ailenin yaşam eğrisi ile

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Proje Adı: TÜKETİCİ İÇGÖRÜSÜ VE MARKA KONUMLANDIRMA ARAŞTIRMASI Araştırma Şirketi: ERA RESEARCH & CONSULTANCY Araştırma Veren: İNCİ DERİ MAMULLERİ SAN. VE TİC.

Detaylı

Hipotez Kurma. Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi. 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010

Hipotez Kurma. Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi. 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Hipotez Kurma Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Hipotez Nedir? Araştırmacının ilgilendiği bir konuda ispatlanmamış bir önerme

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

ORGANİK GIDA MÜŞTERİLERİNİN TÜKETİM DAVRANIŞLARININ YAŞAM TARZI DEĞİŞKENİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

ORGANİK GIDA MÜŞTERİLERİNİN TÜKETİM DAVRANIŞLARININ YAŞAM TARZI DEĞİŞKENİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ ORGANİK GIDA MÜŞTERİLERİNİN TÜKETİM DAVRANIŞLARININ YAŞAM TARZI DEĞİŞKENİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ Pelin ÖZGEN* 1 Hülya YEŞİLOĞLU ÖZ Gıda ürünlerde verimi artırmak amacıyla yapılan uygulamaların çevre

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

MARKA YÖNETİMİ VİZE SORU VE CEVAPLARI 2015-2016

MARKA YÖNETİMİ VİZE SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 MARKA YÖNETİMİ VİZE SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 1 ) Aşağıdakilerden hangisi marka sponsorluğu seçenekleri arasında yer almaz? Aracı markası Lisans Üretici markası Çeşitlendirilmiş marka Ortak marka 2 )

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK Küçük İşletmelerde Pazarlama İşlevi Pazarlama sadece bir satış eylemi değildir. Üretimden önce yapılan Pazar

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler

Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler Demografik ve ekonomik özellikler pazarlamacılar için çok yararlı bilgiler vermekle beraber, tüketicilerin birbirlerinden değişik davranmalarını açıklamaya yeterli

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Bölümlendirmesi Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün ve hizmetleriyle

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA İstanbul - 2014 Beta I Yayın No : 3055 İşletme-Ekonomi Dizisi : 639 1. Baskı - Ocak 2014 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-082 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s

Detaylı

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI ANKARA 2012 1/6 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRESİ : KURUCUNUN ADI : PROGRAMIN ADI PROGRAMIN DAYANAĞI PROGRAMIN DÜZEYİ

Detaylı

DERS PROFİLİ. Tüketici Davranışları MAN 481 Güz 7 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. Tüketici Davranışları MAN 481 Güz 7 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Tüketici Davranışları MAN 481 Güz 7 3+0+0 3 6 Ön Koşul MAN 341 (Tercih Edilen) Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004 , Biz araştırmacılar müşterilerimizin pazarlama, satış çabalarına destek olmak için varız... Tüketiciye odaklanma : Davranışlarının ardındaki nedenleri anlamak Onlara doğru mesajları iletmek Onları etkilemek

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel Pazarlama Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha geniş ş olarak toplum için, değeri ğ olan Pazar sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, ulaştırılması ve değişimine yönelik olarak, örgütler ve

Detaylı

EĞİTİM İŞ ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.

EĞİTİM İŞ ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06. 2009 EĞİTİM İŞ EĞİTİM VE BİLİM İŞGÖRENLERİ SENDİKASI ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.2009 ARAŞTIRMANIN AMACI Araştırmanın

Detaylı

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011 TTI TriMetrix Kişisel Yetenekler Versiyonu D 1..2011 Türkiye Ana Distribütörü Barbaros Bulvari, Ertugrul Sitesi, No 133, Kat 5, Daire 11, 34349 BESİKTAS - ISTANBUL - TURKIYE +90 (212) 258 7625 / +90 (212)

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... 1 1.1. PAZARLAMANIN KONUSU VE KAPSAMI... 3 1.2. PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMA ANLAYIŞI... 7 1.2.1. Üretim Anlayışı

Detaylı

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi)

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Kariyer q Kişinin yaşamı boyunca edindiği ilgili deneyimleridir. q Bir kişinin bütün yaşamı boyunca üstlendiği işlerin tümüdür. q Kişinin yaşamı boyunca sahip olduğu bir dizi iş ve bu işlere katılımı konusundaki

Detaylı

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 7 Mart 2014

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 7 Mart 2014 Haşmet GÖKIRMAK Yard. Doç. Dr. 7 Mart 2014 Pazarlama nedir? Piyasa ve Müşteri İhtiyaçlarının Anlaşılması Müşteri Odaklı Pazarlama Stratejisi Bütünleşmiş Pazarlama Plan ve Programının Hazırlanması Müşteri

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Yaşa bağlı organizmadaki değişimleri inceler Çocuk psikolojisi Ergen Psikolojisi Yetişkin Psikolojisi Deneysel Psikoloji Temel psikolojik süreçler

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Fazlı YILDIRIM fazli.yildirim@okan.edu.tr Oda: C522 www. fazliyildirim.com BIS364 Rekabet Avantajı İçin ç Müşteri ş İlişkileri Yönetimi Abdullah BOZGEYİK CRM Integration Marketing Strategy

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

T M M E Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi

T M M E Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi Müşteriyi memnun ettiler, zirveye çıktılar 81 ilde, 6 bin 130 tüketici ile bilgisayar destekli telefon anketi (CATI) yapılarak hazırlanan Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi 2011 yılı 1. çeyrek sonuçlarına

Detaylı

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) Bir işletmenin pazarlama ile ilgili kararlarının alınmasına yardımcı olacak bilgilerin toplanması, işlenmesi, saklanması

Detaylı

Müşteri Memnuniyetinde Etkinlik. 24 Mayıs 2011 İstanbul Bahçeşehir Üniversitesi (Şişli)

Müşteri Memnuniyetinde Etkinlik. 24 Mayıs 2011 İstanbul Bahçeşehir Üniversitesi (Şişli) Müşteri Memnuniyetinde Etkinlik 24 Mayıs 2011 İstanbul Bahçeşehir Üniversitesi (Şişli) Genel Bilgiler - KalDer Yapı ve çalışma tarzı Yönetim Kurulu - Yürütme Kurulu Şubeler dahil toplam çalışan sayımız

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015 Pazarlamanın Konusu ve Kapsamı Pazarlamanın Gelişimi, Pazarlama Anlayışı ve Toplumsal Pazarlama Anlayışı Pazarlama İle İlgili Son Gelişmeler Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri.

Detaylı

SAĞLIK YÜKSEKOKULU ÇOCUK GELİŞİMİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ YÜKSEK LİSANS BİLİMSEL HAZIRLIK DERSLERİ YÜKSEK LİSANS ZORUNLU/SEÇMELİ DERSLERİ

SAĞLIK YÜKSEKOKULU ÇOCUK GELİŞİMİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ YÜKSEK LİSANS BİLİMSEL HAZIRLIK DERSLERİ YÜKSEK LİSANS ZORUNLU/SEÇMELİ DERSLERİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU ÇOCUK GELİŞİMİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ YÜKSEK LİSANS BİLİMSEL HAZIRLIK DERSLERİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİNE GİRİŞ EĞİTİMSEL YAKLAŞIMLAR GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Z 2 0 2 6 ÇOCUĞU TANIMA

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU. Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve III TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Denetimi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı öğrencisi Canan ULUDAĞ tarafından hazırlanan Bağımsız Anaokullarında

Detaylı

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Pazarlama İlkeleri Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Yazarlar Yrd. Doç Dr. Ali GÜLÇUBUK Yrd.Doç.Dr.Akif ALTINBIÇAK Yrd.Doç.Dr. Berrin YÜKSEL Yrd.Doç.Dr. Emin Akkılıç Yrd Doc. Dr. Gülnur ETİ İÇLİ Yrd.

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 1 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 3 İşletme bir ekonomik kuruluştur. 3 İşletme bağımsız bir kuruluştur. 3 İşletme sosyal bir kuruluştur. 3 İşletme

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2014 YILI ÇALIŞAN MEMNUNİYET ANKET RAPORU

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2014 YILI ÇALIŞAN MEMNUNİYET ANKET RAPORU T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2014 YILI ÇALIŞAN MEMNUNİYET ANKET RAPORU OCAK 2015 1.1. Araştırmanın Amacı Araştırmada, na bağlı olarak hizmet vermekte olan; 1. Bütçe ve

Detaylı

www.canancetin.com 1

www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 2 canancetineylul@gmail.com esincanmutlu@gmail.com www.canancetin.com 3 www.canancetin.com 4 Yeni kurulan ARMADA Pazarlama Şirketi, dünyada ve Türkiye de hızla gelişen

Detaylı

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr 9. HAFTA PFS102 Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ cagataykilinc@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İÇİNDEKİLER MOTİVASYON Motivasyon Teorileri Kapsam Teorileri

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ

PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ Đçinde bulunduğumuz bilgi çağında tüm müşteriler aldıkları ürün veya hizmetten bir değer elde etmeyi ve sorunlarının çözümünü bulmayı amaçlamaktadırlar. Müşterilerin

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME ve PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Endüstri Müh. Mustafa ÇORUH Ana Bilim Dalı Programı

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

Stratejik Pazarlama 7. Hafta. Doç. Dr. Hayrettin Zengin

Stratejik Pazarlama 7. Hafta. Doç. Dr. Hayrettin Zengin Stratejik Pazarlama 7. Hafta Doç. Dr. Hayrettin Zengin Pazar Fırsatları Ölçümü ve Pazar Çekiciliği Analizi Pazar fırsatı Mevcut ve gelecekteki olası değişimler sonucunda tüketicilerde ortaya çıkabilecek

Detaylı

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER...

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... 1 1.1. Ekonomi, İhtiyaç, Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Mal, Hizmet ve Fayda... 3 1.3. Üretim Faktörleri... 3 1.3.1. Emek... 4 1.3.2. Doğa... 4 1.3.3.

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles

Detaylı

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Rokeach İnsanların sahip oldukları değerler uzun zamandır psikolog ve sosyologların ilgisini çekmiştir.

Detaylı

ÜRÜN VE HİZMETLERİMİZ

ÜRÜN VE HİZMETLERİMİZ ÜRÜN VE HİZMETLERİMİZ İÇİNDEKİLER Kişilik Testleri 3-22 Öğrenme Modeli Testleri 23-32 Dikkat Testleri 33-42 Düşünme Becerileri Testleri 43-48 Dikkat Setleri 49-54 Oyunlar 55-60 YÜKSEK BAŞARI İÇİN; Benego

Detaylı

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar.

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar. İletişim mesajlarına gösterilen tepkiler açısından; amaçlar değişik modellerle açıklanmaya çalışılmıştır. A.I.D.A modeli olarak da adlandırılan bu model dört aşamalıdır.[8] 1. 2. 3. 4. Dikkat İlgi Arzu

Detaylı

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi

Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Özgörkey Otomotiv Yetkili Satıcı ve Yetkili Servisi Grup ÇekoL : Ebru Tokgöz Gizem Şimşek Özge Bozdemir Emel Sema Tarihçe Temelleri 1951 yılında, Gruba ismini veren Erdoğan Özgörkey tarafından atılan

Detaylı

YENİLEŞİM VE TASARIM 9. KALİTE VE BAŞARI SEMPOZYUMU 15-16 NİSAN 2011 BURSA

YENİLEŞİM VE TASARIM 9. KALİTE VE BAŞARI SEMPOZYUMU 15-16 NİSAN 2011 BURSA YENİLEŞİM VE TASARIM 9. KALİTE VE BAŞARI SEMPOZYUMU 15-16 NİSAN 2011 BURSA Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu Tasarımla düşünmek ve gelişmek sadece üreten ya da hizmet veren firmaları değil, alışkanlıkları,

Detaylı

T M M E KalDer, Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi

T M M E KalDer, Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi KalDer, 2010 Yılı 2.Çeyrek Sonuçlarını Açıkladı! Ulusal Endeks 0,5 puanlık artışla 75,6 olarak gerçekleşti. TMME ACSI TMME: ACSI: American Customer Satisfaction Index 80 79 78 77 76 75 74 73 73.5 74.1

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi.

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi. Dr. İbrahim Bozacı Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi GİRİŞİMCİLİK Örnekler ve İş Planı Rehberli İş Fikri Küçük İşletme Pazarlama Aile İşletmeleri İnsan Kaynakları Hedef Kitle

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

İş Hayatında Kişisel ve Takım Gelişimi Eğitimleri Satış Eğitimleri

İş Hayatında Kişisel ve Takım Gelişimi Eğitimleri Satış Eğitimleri Satış Eğitimleri Satış; bir firmanın yaşamını sürdürebilmesi için vazgeçilmez bir gereksinimdir. Ne kadar kaliteli ve ekonomik üretim yapılırsa yapılsın üretilenin alıcısının bulunup, üretilen hakkında

Detaylı

1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI

1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI YÖNETİCİ-LİDER FARKI VE LİDERLİĞİN YÖNETİMDEKİ ÖNEMİ Ahmet VERAL (Rapor) Eskişehir, 2011 1. LİDER Genel bir kavram olarak ele alındığında lider, bir grubun hedef oluşturma ve bu hedeflere ulaşma ve ilerleme

Detaylı

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI 2014-2015 1 ) Güdülenme süreci aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır? İhtiyaç - Dürtü - Davranış - Güdü Güdü - Dürtü - İhtiyaç - Davranış Davranış

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM Bir bireyin eğitimi, doğumuyla birlikte başlar ve yaşam boyu sürer. Sosyal bilimciler tarafından yapılan pek çok araştırma, öğrenmenin önemli bir kısmının

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ 1 M.İ.Y. ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ Kitlesel pazarlamanın gittikçe pahalı bir müşteri kazanma yolu olması Pazar payının değil müşteri payının önemli hale gelmesi Müşteri memnuniyeti

Detaylı

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir.

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 1 PAZARLAMA İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 2 Pazarlama İşlevi Mevcut ve potansiyel alıcılara istek tatmin edici ürün, hizmet ve bilgileri sunmak üzere planlama, fiyatlandırma,

Detaylı

Zafer zafer benimdir diyebilenin, Başarı başaracağım diye başlayanın ve başarılı oldum diyebilenindir. Mustafa Kemal Atatürk. www.yaseminsungur.

Zafer zafer benimdir diyebilenin, Başarı başaracağım diye başlayanın ve başarılı oldum diyebilenindir. Mustafa Kemal Atatürk. www.yaseminsungur. Zafer zafer benimdir diyebilenin, Başarı başaracağım diye başlayanın ve başarılı oldum diyebilenindir. Mustafa Kemal Atatürk Gelecek ve İnsan Esnek Olmak ve Uyum Sağlamak Sosyal, Ruhsal, Bilişsel, Ekolojik,

Detaylı

1. ÖRNEKLEME VE ARAŞTIRMA PROBLEMİNE UYGUN ÖRNEKLEME YAPMA

1. ÖRNEKLEME VE ARAŞTIRMA PROBLEMİNE UYGUN ÖRNEKLEME YAPMA 1. ÖRNEKLEME VE ARAŞTIRMA PROBLEMİNE UYGUN ÖRNEKLEME YAPMA Araştırmacı kişi ya da kurumlar birinci el veri elde etye yönelik araştırma yapmaya karar verdiklerinde çoğu zaman araştırma yapacağı grubun tüm

Detaylı

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ Yaşanan ekonomik gelişmeler sonrasında büyük işletmeler uyum sorunu yaşarken, küçük ve orta ölçekli işletmeler

Detaylı

KAZAN KAZAN FELSEFESİ CRM

KAZAN KAZAN FELSEFESİ CRM KAZAN KAZAN FELSEFESİ CRM SÜHEYLA ŞENOĞLU Müşteri İlişkileri Yöneticisi 1 21. yüzyılı yaşamaya başladığımız, şaşırtıcı ve hızlı değişimlerin yaşandığı dünyada geleneksel pazarlama anlayışını değiştirmek

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

İşletme Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri. Ders Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Araştırma Yöntemleri ISL727 1 3 + 0 6

İşletme Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri. Ders Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Araştırma Yöntemleri ISL727 1 3 + 0 6 İşletme Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Araştırma Yöntemleri ISL727 Araştırma süreci (problem belirleme, araştırma konusu ve hipotezni oluşturma,

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Giriş... 1. Birinci Bölüm ÖRGÜTSEL PSİKOLOJİYE GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Giriş... 1. Birinci Bölüm ÖRGÜTSEL PSİKOLOJİYE GİRİŞ İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Giriş... 1 Birinci Bölüm ÖRGÜTSEL PSİKOLOJİYE GİRİŞ A-ÖRGÜTSEL YAPI VE PSİKOLOJİK TASARIMI... 9 1. İş ve Çalışmanın Psikolojisi... 10 2. Çalışmanın Doğası... 13 3. Çalışma Koşulları

Detaylı

ÖNSÖZ Burçak ŞENTÜRK

ÖNSÖZ Burçak ŞENTÜRK ÖNSÖZ İnsanoğlunun yaradılışından bu güne; tüm dünya için değişmeyen tek gerçek değişim olmuştur. İnsanların ihtiyaçları, algıları, beklentileri, yargıları, hayata bakış açıları ve bunların da ötesinde

Detaylı

Süleyman Çelebi İmam Hatip Ortaokulu

Süleyman Çelebi İmam Hatip Ortaokulu Süleyman Çelebi İmam Hatip Ortaokulu ÖĞRENCİ MEMNUNİYETİ VELİ MEMNUNİYETİ ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ ANKET DEĞERLENDİRME SONUÇLARI Mayıs 2015 Değerlendirme Zekeriya ERDEM TEL: 0224 271 99 00 - GSM: 0505 314 37

Detaylı

Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program

Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program Amaç Kurumsal iletişim bir kuruluşun hedeflediği kitleye

Detaylı

HAKKIMIZDA Araba Ekspertiz, girişimci bir proje olup, ülkedeki en yaygın ekspertiz ağına sahip olan firmadır. Araba Ekspertiz in amacı 2. el araç alım/satımı esnasında alıcının talep ettiği ekspertiz raporunun

Detaylı

ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI

ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI D.E.Ü TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ RADYASYON ONKOLOJİSİ ANABİLİM DALI İdil Akman, Semra Yakan, Yüksel Özmen, Fadime Akman Radyasyon Onkolojisi Kliniklerinin riskli

Detaylı

Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact)

Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact) ETİK KURALLAR VE KURUMSAL SORUMLULUK Doğuş Otomotiv Etik Kuralları, imzalamış olduğu Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact), kurumsal sosyal sorumluluk politikaları ve şirket

Detaylı

1 Öğretmenlere Öneriler ÖĞRETMENLERE ÖNERĠLER

1 Öğretmenlere Öneriler ÖĞRETMENLERE ÖNERĠLER 1 Öğretmenlere Öneriler ÖĞRETMENLERE ÖNERĠLER 2 Öğretmenlere Öneriler Giriş Okul yaşantısı içinde öğrenci için en önemli unsur öğretmendir. Üstün yetenekli öğrencilere uygun eğitimin sağlanmasında öğretmenlere

Detaylı

Hedef Kitlelere Mesajınızı Nasıl İletirsiniz? enveripab Konferansı Ankara, Nisan 29, 2008 Pirkko Kasanen, Koordinet Oy

Hedef Kitlelere Mesajınızı Nasıl İletirsiniz? enveripab Konferansı Ankara, Nisan 29, 2008 Pirkko Kasanen, Koordinet Oy Hedef Kitlelere Mesajınızı Nasıl İletirsiniz? enveripab Konferansı Ankara, Nisan 29, 2008 Pirkko Kasanen, Koordinet Oy Sunumun İçeriği Pirkko Kasanen nin Tanıtılması Bölüm 1. Tüketicileri Etkilemek Bölüm

Detaylı

İK YÖNETİMİ NASIL ALGILANIYOR?

İK YÖNETİMİ NASIL ALGILANIYOR? İK YÖNETİMİ NASIL ALGILANIYOR? Amaç ve Kapsam Richard Bach, Algı, kendimizin ya da başkalarının zihninde oluşan, bilgilenme, yargılama, ilişkiler gibi etkileşimlerle biçimlenen bir imgedir der. Kişisel

Detaylı

Mekânsal Vatandaşlık (Spatial Citizenship-SPACIT) Yeterlilik Modeli

Mekânsal Vatandaşlık (Spatial Citizenship-SPACIT) Yeterlilik Modeli (Spatial Citizenship-SPACIT) Yeterlilik Modeli eğitimi ile öğrencilerin sahip olmaları beklenen temel bilgi, beceri ve tutumları göstermek üzere bir model geliştirilmiştir. Yeterlilik Modeli olarak adlandırılan

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı