ZHNSEL ENGELL VE OTSTK ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERNE YÖNELK GRUP DANIMANLIININ DEPRESYON, BENLK SAYGISI VE TUTUMLARI ÜZERNE ETKS

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ZHNSEL ENGELL VE OTSTK ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERNE YÖNELK GRUP DANIMANLIININ DEPRESYON, BENLK SAYGISI VE TUTUMLARI ÜZERNE ETKS"

Transkript

1 Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmutur. ZHNSEL ENGELL VE OTSTK ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERNE YÖNELK GRUP DANIMANLIININ DEPRESYON, BENLK SAYGISI VE TUTUMLARI ÜZERNE ETKS Uzm. Psk. Alev GRL* Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Psk. Murat SARISOY* Psk. Dr. Mustafa ÖZEKES* ÖZET Ailede engelli bir çocuun doumu, üyelerin yaamlarını, duygularını, düüncelerini ve davranılarını olumsuz yönde etkileyen bir durumdur. Çocuun engeli nedeniyle suçluluk ve keder duymak, engelin çeitli yönleriyle baetmede yetersizlik duygusu yaamak, çocuu aırı korumak ya da engeli inkar gibi olumsuz yaantılar ailenin alıagelmi ileyiini bozabilir (Werth ve Oseroft, 1987). Bu çalımanın amacı zihinsel engelli ve otistik çocuu olan ebeveynlerin bilgi ve psikolojik destek gereksinimlerini karılamaya yönelik grup danımanlıının etkisini belirlemektir. Bu amaçla Beck Depresyon Ölçei, ADTP Tutum Ölçei ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçei zihinsel engelli çocuu olan 96 ve otistik çocuu olan 66 annebabaya verilmitir. Uygulama grubu otistik çocuu olan, n=17, (9 Anne, 8 Baba), zihinsel engelli çocuu olan, n=9 (5 Anne, 4 Baba) dur. 4 er saatlik 6 oturum yapılmıtır. Aileleri bilgilendirmek için yapılan 2 oturumda video film ve yazılı materyal kullanılmıtır. Psikolojik destek amaçlı dört oturumda, ailelerin engelli çocuklarıyla ilgili yaadıkları duyguları, annelik-babalık rollerini algılayıları, aile içi ilikilerini yazılı olarak anlattıkları uygulamalar yapılmı ve birlikte tartıılmıtır. Bu tartımalar alanda çalıan bir psikolog tarafından kaydedilmitir. Grup çalımasına katılmayan ebeveynler kontrol grubunu oluturmutur. Annelerin babalara göre depresyon düzeylerinin yüksek, tutumlarının ise daha olumlu olduu ve depresyon düzeyi yüksek olanların benlik saygılarının daha düük olduu belirlenmitir. Grup danımanlıı programına katılan zihinsel engelli (9) ve otistik (17) çocuu olan ebeveynlerin her üç ölçekten aldıkları ön test- son test puanları arasında anlamlı bir deiiklik olmamıtır. ABSTRACT The birth of a handicapped child into a family is a case that effects the lives, the feelings, the thoughts and the behaviours of the family members in a negative way. Feelings of guilt and grief because of the child s handicap, to deal with feelings of insufficiency in coping with the various aspects of the handicap, to over protect the child or to go through experiences that are not constructive such as denying the child s handicap may ruin the usual functioning of the family (Werth and Oseroft, 1987). The aim of this research is to determine the effects of the group counselling to meet the needs of knowledge and psychological support of the mentally handicapped and autistic children s parents. For this purpose Beck Depression Scale, Attitudes towards Disabled Person and Rosenberg Self Esteem Scales were applied to 96 parents of the mentally handicapped children and 66 parents of autistic children. The numbers of people in each training group are as follows: with the autistic children s parents n=17 (9 mothers, 8 fathers), with the mentally handicapped children s parents n=9 (5 mothers, 4 fathers). 6 sessions consisting of 4 hours each were held. Video tapes and written materials were used in 2 of the sessions that were arranged to inform the families. In the other 4 sessions with the aim of psychological support, families were asked to write their feelings about their handicapped child, their perceptions of their parental roles and relations within the family which were later discussed altogether. These discussions were recorded by a psychologist working in this field. The control group consisted of the parents which were not included in the group work. In the results the depression level of the mothers were found to be higher than the fathers; while their attitudes were found to be more positive. In addition, the ones with a higher level of depression were determined to have lower self esteem. The parents who had attended the group counselling program (9 parents of the mentally handicapped children and 17 parents of the autistic children) have not shown any significant difference according to the pre and final test scores they obtained from the 3 scales. ( *) Iık Özel Eitim ve Rehabilitasyon Merkezi, ZMR 1

2 GR Yaam koullarımız, becerilerimiz, mal varlıımız gibi semboller toplum içindeki yerimizi ve önemimizi belirler. Sosyal olarak önemli olan bu sembolleri elde edemezsek veya kaybedersek dier insanlar bizi yetersiz, daha az deerli görebilir ve toplum içindeki üyeliimizi sorgulayabilirler. Önemli sembollerden biri de kiinin çocuudur. Çocuun engelli olması durumunda belki dier insanlar ebeveynleri suçlu, kusurlu, acıma duygularının hedefi olarak, farklı ve toplum üyelerinin yaantısı dıında görebilirler. Bu nedenle otistik çocuk (engelli) aileleri dier insanların onlara verdikleri tepkilerden dolayı toplumdaki yerlerinin ve sosyal deerlerinin azaldıını hissedebilirler (Kozloff, 1984). Bir çok otistik çocuk ebeveyni çocuklarını halka açık yerlere götürdüklerinde reddedilmeyi yaarlar. nsanların bakılarından, fısıltılarından rahatsızlık duyarlar. Kendilerinden kaçınan veya rahatsız olan, istemedikleri halde önerilerde bulunan anlayısız kiilerden dolayı gittikçe kendilerini izole ederler. Gittikçe aile otistik çocuu ile ya da o olmadan bile daha az dıarı çıkabilir. Bu ekilde sosyal tepkinin getirdii acıdan kaçınmı olur (Kozloff, 1984). Ayrıca bazı aratırmacılar, engelli çocuun aile yaamına getirdii ek stresler sonucu olarak aile içi ve dıı ilikilerin, ailenin ekonomik durumunun olumsuz yönde etkilenebildiini, pek çok anne babanın artan düzeyde kaygı, depresyon, düük benlik saygısı gösterdiklerini, evlilik ilikilerinde ve kiisel uyumda azalma olduunu belirtmektedirler (Breslau ve Probucki, 1987; Zetlin ve ark., 1987). Engelli çocukla iletiim problemleri, bakım vermek, eitmek ve birlikte yaamak aileleri zorlamaya balar. "Sevgi", "sorumluluk", "zorunluluk", "yorgunluk" ve "bıkkınlık" gibi kavramlardan oluan bir problem yumaı hızla büyür. Ailede, bata en çok ilgilenen kii -genellikle anne- olmak üzere (Ergin, 1990) tüm bireylerde problemler bagösterebilir (Flagg- Williams, 1991). Aile üyelerinin, deimesi veya çözümlenmesi olanaksız bir "sorunla" birlikte-sürekli yaamayı örenmesi gerekir; bunun için önce "çaresizlik" duygusu ile yüzlemesi ve onu aması gerekmektedir. Bu, depresif durumdaki anne-baba, karde için zordur ve engelli çocukla, yeni iliki problemlerine yol açacak, aile üyeleri daha da zorlanacaktır. Bunun yanı sıra aile, içinde bulunduu yakın ve uzak sosyal çevreden de bir biçimde uzaklamaya balayabilir (Flagg- Williams, 1991). Babalar tipik olarak çocuklarla annelerden daha az ilikide oldukları halde, engelli çocuun varlıından oldukça fazla etkilenirler (Harris, 1987). Bonham ve Addison (1978), babaların engelin görünmesinden daha fazla etkilendiklerini ve çocuun ailenin toplum içindeki yerini etkilemesi konusunda annelerden daha hassas oldukları sonucunu çıkarmılardır (Akt. Seligman, 1991). Genellikle engelli çocukların ebeveynlerinin süre giden üzüntü, kaygı ve suçluluk duygularıyla yaadıkları görülmütür. Otistik çocukların aileleri için, onlara çok az ya da hiç duygusal balılık göstermeyen çocuklarının yarattıı reddedilmilik duygularının da eklenmesi, bu yüke dayanmayı daha da güçletirmektedir. Bu nedenle pek çok çeliik duyguyla baa çıkmada ebeveynlere yardımcı olmak, gerçekçi bilgileri, duygusal destei salayan çalımalar yapmak önemlidir (Hawling, Rutter, 1987). Engelli çocuun uzun süreli salık ve eitim gereksinimi aileleri hangi sosyo-ekonomik dilimden olurlarsa olsun yorar, hatta tüketir. Ailenin eitime katılımı çocuk- aile etkileimini olumlu olarak etkiler (Wolfan, Dale, 1984; Darling, 1988). Ancak ebeveynleri duygusal ve fiziksel açıdan yıpratıcı olabilir. Eitimde süreklilik ilkesi, ev yaamına da sürekli bir uyanıklık getirmekle, sürekli bir gerginlik oluturmaktadır (Akçakın, 1984; Akkök ve ark., 1992). Bu ortam, ailenin yalnızca eitim yöntemleriyle deil, destekleyici, koruyucu klinik yöntemlerle de ele alınmasını zorunluluk haline getirir (Akçakın, Aysev, Kerimolu, 1993). Genellikle çocuun sorunlarına çare aranması alıkanlıı çok ciddi psikiyatrik sorunlar çıkmamı ise dikkatleri aile içi sorunlardan uzak tutar. Oysa ailenin sürekli yaamakta olduu baetme güçlükleri, çaresizlik, sosyal yabancılama ve gelecee ilikin umut yitimi, engelli çocua salanması zorunlu koulları aaı çekmektedir. Bu durum, döngüsel olarak hem çocuu hem aileyi etkiler (Pingree, 1984; Eracar, 1994). Bu nedenle aile için psikolojik danımanlık ya da dorudan 2

3 koruyucu ruh salıı amaçlı çalımalar gereklidir (Philips, 1985; Eracar, 1994). Aile üyeleri tek tek alınabilecei gibi, aile içi ilikilerin ele alınabilecei psikoterapi yöntemleri de yararlı olacaktır (Akkök, 1994). Auerbach'a göre (Akt. Werth ve Oseroff, 1987), anne-babalar bir uzmanla teke tek konumalarında dile getirmekte zorlandıkları düünce ve duygularını grup ortamında daha rahatlıkla ifade edebilmektedirler. Annebabalarla yürütülen grup çalımalarının çeitli amaçları olabilmekle birlikte grubun genel amacı, katılanların problemlerini paylamalarına fırsat verilmesi, grup üyelerinin özgün durumlarıyla baetme yollarını birbirlerine aktarmaları yoluyla birbirlerine karılıklı olarak destek ve yardım salamalarıdır. Grup üyeleri benzer sorunları yaadıklarını gördükçe aralarında güçlü bir ba geliir. Anne-babalar engelli çocuklarıyla ilgili doyum ve doyumsuzluklarını birbirleriyle paylaırlar. Gruptan kabul, anlayı ve destek bulurlar. Baarıya ulamı ve güvenli grup üyelerini görmek, dier anne- babalarda da umutsuzluk duygularının yerini umuda bırakmasına yardımcı olur. Grup liderinden çok, dier anne-babalardan sözel ve karılıklı olarak verilen destek ve yardım daha etkili olmaktadır (Peterson ve Kellehe, 1987). Aile rehberlii çalımalarında çeitli anne-baba gruplarının oluturulması ile, anne-babalara günlük yaamda kendilerine ve çocuklarına gerekli becerilerin öretilmesi konusunda bilgi vermeyi, bu becerilerin kazanılma yöntemlerini anlatmayı veya anne-babaların kendilerine ve çocuklarına yönelik duygu, düünce ve yaantıların paylaılması amacının gerçekletirilebilecei belirtilmektedir (Humes, 1986). Ayrıca bir çok çalımada, ailelerin, çocuklarının geldii kurumla ilikilerini gelitirmek ve çocuun eitimine katılma istei gösterdiklerine dikkat çekilmektedir (Leyser, 1988). Özel eitime muhtaç çocukların ailelerinin benzer durumdaki ailelerle ilikilerinin, onların durumlarını kabul etmelerinde ve duygusal rahatlamalarında etkili olduu gözlemlenmitir (Akkök, 1990). Bu çalımanın amacı, zihinsel engelli veya otistik çocuu olan ebeveynlerin bilgi ve psikolojik destek gereksinimlerini karılamaya yönelik grup danımanlıının depresyon, benlik saygısı ve tutumlar üzerine etkisini belirlemektir. YÖNTEM Aratırma Modeli: Bu çalıma, otistik ve zihinsel engelli bir çocua sahip ebeveynlere yönelik grup danımanlıının depresyon, benlik saygısı ve tutumlar üzerine etkisini belirlemek amacıyla düzenlenmi deneysel bir çalımadır. Aratırmada ön test-son test, kontrol gruplu model kullanılmıtır. Aratırma Grubu Aratırma bir deney, bir kontrol grubuyla yürütülmütür. Aratırmanın denekleri zmir'de bulunan üniversite hastanelerinin çocuk psikiyatrisi bölümlerince "otizm" veya "zihinsel engelli" tanısı konmu ve Iık Özel Eitim Merkezi'nde 1997/1998 döneminde eitim alan çocukların gönüllü anne-babalarından olumutur. Otistik çocukların ebeveynlerinin % 29,3'ü ilköretim, % 29,3'ü lise, % 41,4'ü üniversite mezunu; Zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinin % 37,8'i ilköretim, % 36,7'si lise, % 22,2'si üniversite mezunu, % 3,3'ü de okuma yazma bilmeyenlerden olumaktadır. Zihinsel engelli ve otistik çocukların ebeveynlerinin ya daılımları arasındadır. Eitim almakta olan zihinsel engelli çocukların %16,2'si 0-6 ya, & 56,8'i 7-13 ya, % 27'si 14 ya ve üzerindedir. Otistiklerin % 55,9'u 0-6 ya, % 36,8'i 7-13 ya, % 7,4'ü 14 ya ve üzerindedir. Zihinsel engelli çocukların % 43,9'u 0-6 ay, %,'ü 7-12 ay, % 28,1'i ay, % 22,8'i de 25 ay ve üzerinde; otistik çocukların % 33,3'ü 0-6 ay, % 26,7'si 7-12 ay, % 20'si ay, % 20'si de 25 ay ve daha fazla süreden bu yana özel eitim almaktadırlar. Otistik çocukların % 80'inin, zihinsel engellilerin % 56'4'ünün kardei vardır. 3

4 ÖRNEKLEM Grupların Oluturulması Deney ve kontrol gruplarının oluturulabilmesi için aaıdaki aamalar izlenmitir: 1- Zihinsel engelli ve otistik çocukların ebeveynleriyle ayrı ayrı toplantı yapılarak engelli çocukların özellikleri, geliimleri, sorunları vb. konularda bilgi gereksinimlerini gidermek ve engelli bir çocua sahip olmanın yarattıı duyguları tanımak, engelli çocukla yaamanın aile bireyleri ve çevremizle ilikilerimizde yarattıı sorunları paylamak ve tartımak amacıyla danıma grupları oluturulmasının düünüldüü belirtilmitir. 2- Ebeveynlerin okulda yapılması düünülen grup danımanlıı programından beklentilerini ve gereksinimlerini belirlemek amacıyla aratırmacılar tarafından hazırlanmı bir anket ve "Aile Gereksinimlerini Belirleme Aracı" uygulanmıtır. 3- Deney gruplarına alınan ebeveynler daha önce anne-baba eitim programına veya danımanlık çalımalarına katılmamı ve gönüllü olan anne-babalardan seçilmitir. Zihinsel engelli çocukların annebabalarından 9 kiilik (5 anne, 4 baba), otistik çocukların anne-babalarından 17 kiilik (11 anne, 6 baba) iki grup oluturulmutur. 4- Zihinsel engellilerin ebeveynlerinden 96 (57 anne, 39 baba), otistik çocukların ebeveynlerinden 66 (39 anne, 27 baba) kiiye anket uygulanmı, deney grubuna katılan aileler dıında kalan zihinsel engellilerin ebeveynlerinden 87, otistiklerin ebeveynlerinden 49 kii kontrol grubunu oluturmutur. KULLANILAN ÖLÇEKLER Aratırmada çocuk ve ailesi hakkında bilgi edinmeyi ve ailenin okuldan beklentilerini belirlemeyi amaçlayan "Anket Formu", "Aile Gereksinimlerini Belirleme Aracı" (AGBA), "Beck Depresyon Ölçei" (BDÖ), "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçei" (RBSÖ) ve "Engelli Kiilere Yönelik Tutum Ölçei " (ATDP) kullanılmıtır. 1- Anket Formu a) Aile ve çocuk hakkında demografik bilgilerin alındıı bölüm b) Ailelerin okuldan beklentilerini belirlemek amacıyla 24 sorudan oluturulmu ikinci bölüm olmak üzere iki kısımdan oluturulmutur. 2- Aile Gereksinimlerini Belirleme Aracı (AGBA) Bailey ve Simeonsson (1988) tarafından iitme engelli çocukların aileleri için gelitirilmitir. Ölçek Sucuolu (1995) tarafından zihinsel engelli ve otistik çocukların ailelerinin gereksinimlerini belirlemek amacıyla Türkçe'ye çevrilmi ve geçerlilik güvenilirlik çalımaları yapılmıtır. Aracın Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısının.90 olduu saptanmıtır. Orijinal ölçek 6 faktörde 34 madde, faktör analizi sonucu yine 6 faktörde 24 madde olarak belirlenmitir. 3- Beck Depresyon Ölçei (BDÖ) Beck tarafından gelitirilen, depresyonda görülen biyolojik, affektif, bilisel ve motivasyonel alanlarda ortaya çıkan belirtileri ölçmeye yarayan, 21 maddeden olumu bir ölçektir. Ölçein amacı; depresyon tanısı koymak deil, depresyonun derecesini objektif olarak sayılara dökmek, depresif belirti ve tutumlarla ilgili bilgi vermektir. Ülkemizde de geçerlilik ve güvenilirlik çalımaları yapılan bu ölçek bir çok çalımada kullanılmıtır. Ölçekte alınabilecek en yüksek puan 63 olup, 0-13 puan depresyonsuz, puan hafif ve orta derecede depresyon, 25 ve üzeri ise iddetli depresyonu ifade etmektedir. 4- Rosenberg Benlik Saygısı Ölçei (RBSÖ) Rosenberg tarafından 1965 gelitirilmi, 1986'da Çuhadarolu tarafından geçerlilik güvenilirlik çalımaları yapılmıtır ve.71 olarak belirlenmitir, Cronbach alfa deeri α=.76'dır. 12 alt kategorisi ayrı ayrı kullanılabilmektedir. Bu çalımada "Benlik Saygısı Alt Kategorisi" kullanılmıtır. 10 madde bulunmaktadır. Deerlendirmede düük puan yüksek benlik saygısını, yüksek puan düük benlik saygısını göstermektedir. 4

5 5- Engelli Bireylere (Yetersizlikten Etkilenmi Kiilere) Yönelik Tutum Ölçei (ATDP) Yuker, Block ve Young tarafından gelitirilmitir (1970). Ölçein 20 maddeden oluan o formu M. Özyürek tarafından Türkçe'ye çevrilmitir (1988). Bu formun test-tekrar test güvenilirlii.76 bulunmu ve kapsam geçerliliinin de oldukça yüksek olduu saptanmıtır. Ölçekten alınan yüksek puan engelli kiilerin engelsiz kiilerden farklı algılanmadıı, düük puan ise farklı algılandıı anlamına gelmektedir (Yuker ve ark., 1970). 1- Uygulama Öncesi Çalımalar UYGULAMA Deney ve kontrol grubunu oluturan anne-babalara "Beck depresyon Ölçei", "Engellilere Yönelik Tutum Ölçei" ve "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçei" uygulanmıtır. Danımanlık Programının Gelitirilmesi ve Uygulanması Aratırmacılar tarafından gelitirilen ankette; "Çocuunuzun engelli olduunu (tanısını) kesin olarak kaç doktorun görüünü aldıktan sonra kabul ettiniz?" sorusuna zihinsel engelli çocukların ebeveynleri % 61,5'i otistik çocukların ebeveynlerinin % 40,6'sı, 3'ten fazla doktor yanıtını vermilerdir. "Çocuunuza konan tanıyla ilgili içinizde hala üphe var mı?" sorusuna zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinin % 21,4'ü, otistiklerin ebeveynlerinin % 15,4'ü "evet" yanıtını vermilerdir. "Çocuunuzun size göre tanısı/problemi nedir?" sorusuna zihinsel engellilerin ebeveynlerinin %47,7'si, otistiklerin ebeveynlerinin % 58,1'i "konuamıyor", "çok hareketli", "dikkati daınık" gibi, engelin adını dorudan söylemekten kaçınan açıklamalarda bulunmulardır. "Çocuunuzun engelli olduunu yakın çevrenizden kimler biliyor?" sorusuna zihinsel engellilerin ebeveynlerinin % 38,6'sı, otistiklerin ebeveynlerinin % 40,6'sı "kimse bilmiyor" yanıtını vermilerdir. "Çocuunuza verilen eitim dıında aileler için de eitim programları olmalı mı?" sorusuna otistik çocuk sahibi ebeveynler % 92,2, zihinsel engelli çocuk sahibi ebeveynler de % 98,6 oranında "evet" yanıtı vermilerdir. "Bu eitim programlarının hangi konularda olmasını istersiniz?" sorusuna zihinsel engellilerin ebeveynlerinin % 53,8'i, otistiklerin ebeveynlerinin % 58,5'i, "çocuklarını nasıl eitecekleri konusunda bilgi", zihinsel engellilerinin ebeveynlerinin % 15,4'ü, otistiklerin ebeveynlerinin % 9,8'i "aile içi iletiim", zihinsel engellilerin ebeveynlerinin % 20,5'i, otistiklerin ebeveynlerinin % 9,8'i "psikolojik danımanlık", zihinsel engellilerin ebeveynlerinin %10,3'ü, otistiklerin ebeveynlerinin de % 14,6'sı "çocuklarının engeli hakkında bilgi" yanıtını vermilerdir. Ailelere yönelik "Nasıl programlar istersiniz?" sorusuna da otistiklerin ebeveynleri % 58,5, zihinsel engellilerin ebeveynleri % 53,8 oranında çocuklarını nasıl eiteceklerini örenmek istediklerini belirtmilerdir. Otistiklerin ebeveynlerinin % 41,5'i, zihinsel engellilerin ebeveynlerinin ise % 46,2'si ebeveynlere psikolojik destek, aile içi iletiim problemlerine dönük yardım ve engelle ilgili daha fazla bilgi gereksinimi duyduklarını belirtmilerdir. "Aile Gereksinimlerini Belirleme Aracı"na göre zihinsel engelli ve otistik çocuu olan ebeveynlerin gereksinimleri aaıda gösterilmitir. % 65,4 (md. 13 : Çocuuma bazı becerileri nasıl öreteceim konusunda daha fazla bilgiye gereksinim duyuyorum) 5

6 % 61 (md. 12 : Çocuumun durumu /özürü hakkında daha fazla bilgiye gereksinim duyuyorum) %58,1 (md. 14 : Çocuumun davranılarını daha fazla nasıl kontrol edebileceim konusunda daha fazla bilgiye gereksinim duyuyorum) % 57,7 (md. 1 : Ailem içinde, problemlerim hakkında konuabileceim birisine gereksinim duyuyorum) % 54,7 (md. 2 : Problemlerimizi tartımak ve çözümler bulabilmek için ailemin yardıma gereksinimi vardır) % 58,8 (md. 21 : Benim çocuumla benzer özellikte çocuu olan anne-babalar hakkında yazılmı kitap, makale vb. materyalleri okumaya gereksinim duyuyorum) % 54,9 (md. 20 : Çocuumun öretmeni ya da terapisti ile konuabilmek için daha fazla zamana gereksinim duyuyorum) % 54,8 (md. 22 : Problemlerim hakkında konumak için düzenli olarak psikolojik danıman, sosyal çalımacı, psikiyatr, psikolog ile bir araya gelmek istiyorum) Uygulanan anket ve "Aile Gereksinimlerini belirleme Aracı" sonuçlarının ııında ailelerin en çok bilgi, psikolojik destek ve aile içi ilikilerde uyum ve dengenin salanması, aile içi iletiim konularında yardıma gereksinim duydukları belirlenmi ve deney grubuyla yürütülecek danımanlık gruplarının amaç ve içerii bu dorultuda belirlenmitir. Fıılolu ve Fıılolu'nun iitme engelli çocukların ailelerinde kullandıı uygulamalı çalıma deseninden yararlanılmıtır. Ailenin bilgi gereksinimlerini karılamak üzere 2 oturum; aile içi ilikiler, ailenin yaadıı duygular ve aile içi iletiimin tartııldıı 4 oturum olmak üzere 6 haftalık bir çalıma düzenlenmitir. Grup çalımasına balamadan önce her iki grupla ayrı ayrı tekrar toplantı yapılmı, çalımanın içerii, süresi, yöntemi konusunda bilgi verilmi ve uygulamada sürekliliin önemi vurgulanmıtır. Ve istekli olup olmadıkları tekrar sorulmutur. Uygulamaya katılacaklar birbirleriyle tanıtırılmılardır. 2- Uygulama Aaması Zihinsel engelli çocukların ebeveynleriyle ocak-ubat '98'de, otistiklerin ebeveynleriyle nisan-mayıs '98'de her hafta 4 saat olmak üzere 6 hafta süresince grup danımanlıı programı gerçekletirilmitir. Her seansta yeni konuların tartıılmasından önce 15 dakikalık ara verilmitir. Bilgi aktarımı sırasında konuyla ilgili video film gösterilmi ve yazılı materyal daıtılmıtır. Psikolojik destek amaçlı 4 oturumda ailelerin engelli çocuklarıyla yaadıkları duygularını, annelik-babalık rollerini algılayılarını, kendi ihtiyaçlarını ve aile içi ilikileri yazılı olarak anlattıkları uygulamalar da yaptırılmıtır. Uygulama alanda çalıan iki uzman psikolog tarafından yürütülmü, uzmanlardan biri tarafından da kaydedilmitir. 1. Hafta Engelin (zihinsel engel- otizm) tanımı, nedenleri, geliimsel özellikleri, problem davranılar konusunda bilgi verilmi ve ailelerin bu konulardaki soruları yanıtlanmıtır. 2. Hafta Zihinsel engelli ve otistik çocuklarda erken tanı ve erken eitimin önemi, eitimin özellikleri, eitimde okulun ve ailenin yeri, okul aile ibirliinin önemi konularında bilgi verilmi ve grup üyeleri bu konulardaki düüncelerini dile getirerek tartımılardır. Çalımanın ilk iki haftalık bölümünde yazılı materyal daıtılmı ve video film gösterilmitir. 6

7 3. Hafta "Duygular sürecinin neresindeyiz?" Ebeveynlerden uygulama formlarında inkar, kızgınlık/suçlama, hayal kırıklıı/yas, suçluluk, aırı koruma, yapıcı davranı dönemlerinden hangisinde/ hangilerinde olduklarını iaretlemeleri ve daha önce yaadıkları dönemlerdeki duyguları ve u andaki duygularını ifade eden üçer cümle yazmaları istenmitir. Her üye söz alarak u andaki ve geçmiteki duygularıyla nasıl baa çıktıını anlatmı ve grup bu duygular üzerinde tartımıtır. 4. Hafta "Kendi htiyaçlarımız" 1. Seans: "yi bir anne-baba olmak için zamanımızın ve ilgimizin büyük bölümünü çocuumuza ayırmalıyız" önermesinin doru veya yanlı olduunu iaretleyecekleri uygulama formu daıtılmıtır. Her üye söz alarak kendi cevabının gerekçesi üzerine konumu ve karılıklı tartıılmıtır. 2. Seans: "Gerçek zaman dilimleri/ Fantezi zaman dilimleri" Ebeveynlere üzerinde bir daire bulunan uygulama formları daıtılmı, son bir haftalarını düünerek uyku, çalıma, çocuklarla ilgilenme, elence ve bunun gibi aktivitelere ayırdıkları zamanlara göre bu daireyi bölümlere ayırmaları istenmitir. Sonra da ikinci bir form daıtılarak, "olanaklarınız olsaydı zamanınızı nasıl kullanmak isterdiniz?" denilmi ve daireyi bunu düünerek bölümlemeleri istenmitir. Her üye gerçek ve fantezi zaman dilimleri arasındaki fark ve benzerlikler üzerine söz alarak grup içi tartıma yapılmıtır. 5. Hafta "Rollerimiz" Ebeveynlere karı-koca ve anne-baba rollerini belirten en az üç cümle yazacakları uygulama formları daıtılmıtır. Her üye bu iki temel rolle ilgili söz almı ve grup içinde tartıılmıtır. 6. Hafta 1. Seans: "Aile içi iletiim" Anne-baba, engelli çocuk, varsa normal çocuk ve dier aile bireyleri arasındaki iletiimleri, karılıklılıı ve younluunu belirten ekilde iaretleyecekleri uygulama formları daıtılmıtır. Aile üyeleri arasındaki ilikilerin zayıflıı veya younluu, karılıklılıı veya tek yönlülüünün nedenleri ve nasıl olması gerektii üzerine grup üyeleri arasında tartıılmıtır. 2. Seans: "Deerlendirme" Grup çalımasına katılan anne-babaların çalımayla ilgili duygu, düünce ve deerlendirmelerini saptamaya yönelik bir anket uygulanmı ve isteyen üyeler söz alarak bu konudaki duygu, düünce ve önerlerini belirtmilerdir. 3- Uygulama Sonrası Çalımalar Her iki grupta da uygulamalı çalıma bittikten bir hafta sonra depresyon, tutum ve benlik saygısı ölçekleri tekrar uygulanmıtır. BULGULAR Otistik veya zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinin depresyon düzeyi, benlik saygısı ve tutumlarının çocuun yaı, cinsiyeti, ebeveynlerin yaı, eitim düzeyi deikenlerinden etkilenmedii; çocuun özürünün türü, çocuun eitim süresi ve ebeveynlerin cinsiyeti deikenlerinden etkilendii belirlenmitir (Tablo 1 ve 2). Otistik veya zihinsel engelli çocukların anne-babalarının depresyon, benlik saygısı ve tutumları arasında farklılık olup olmadıına bakılmıtır. (Tablo 1.) Tablo 1. Anne N: 96 Baba N: 66 Depresyon Benlik Saygısı Tutum x ss x ss x ss 12,30 7,79 19,81 3,99 68,15 14,22 9,88 6,09 18,77 4,17 65,07 12,71 t: 2,04 t: 1,44 t: 1,33 7

8 Tablo 1.'de görüldüü gibi annelerin benlik saygıları ve tutumlarıyla, babaların benlik saygıları ve tutumları.05 düzeyinde anlamlı deilken, depresyon düzeyleri anlamlı olarak farklıdır. Annelerin, babalara göre depresyon düzeyleri daha yüksek bulunmutur. Çocukların özrünün türünün, depresyon, benlik saygısı ve tutumlar üzerinde etkisi olup olmadıına bakılmı ve otistik çocuk ebeveynleri ile zihinsel engelli çocuk ebeveynleri arasında benlik saygısı ve depresyon düzeyi arasında anlamlı fark bulunamamı, ancak otistik çocuk ebeveynlerinin tutumlarıyla zihinsel engelli çocukların ebeveynleri arasında.01 düzeyinde anlamlı fark olduu belirlenmitir. Otistik çocukların ebeveynlerinin tutumları zihinsel engelli çocukların ebeveynlerine göre daha olumludur. Tablo 2. Zihinsel Engelli N: 96 Otistik N: 66 Depresyon Benlik Saygısı Tutum x ss x ss x ss 12,00 7,35 19,66 3,77 63,14 14,97 10,93 7,20 19,56 4,29 69,54 12,15 t: -84 t: -56 t: -2,66 Çocukların eitim süresi ile depresyon, benlik saygısı ve tutumlar arasında bir iliki olup olmadıı incelenmi; 1. Hem zihinsel engelli çocukların, hem de otistik çocukların (r=.33 p<.01) ve (r=.30 p<.05) ebeveynlerinin depresyon düzeyleri ile benlik saygısı arasında pozitif bir iliki bulunmutur. Buna göre ebeveynlerin depresyon düzeyleri yükseldikçe, benlik saygıları dümektedir. 2. Zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinin depresyon düzeyi ile zihinsel engelli çocukların eitim süreleri arasında iliki yokken (r=.62 p>.05), otistik çocukların eitim süreleri arttıkça ebeveynlerinin depresyon düzeyi azalmıtır. (r=.62 p<.05) 3. Otistik çocukların eitim süreleri ile ebeveynlerinin tutumları arasında iliki yokken (r=.58 p>.05), zihinsel engelli çocukların eitim süreleri arttıkça ebeveynlerinin tutumları dümektedir (r= -.39 p<.01). 4. Otistik çocukların ebeveynlerinin tutumlarıyla benlik saygıları arasında bir iliki yokken, zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinin tutum puanlarıyla benlik saygısı puanları arasında pozitif (r=.26 p<.05) bir iliki bulunmutur. Yani, benlik saygıları azaldıkça tutumları olumludur. 5. Zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinin depresyon ve tutumları arasında bir iliki yokken, otistik çocukların ebeveynlerinin depresyonları ile tutumları arasında negatif (r= -.30 p<.05) bir iliki bulunmutur. Bilgi verici psikolojik danımanlık grup çalımasına katılan ailelerin her iki grupta da ilk ve son test puanları arasında anlamlı fark bulunmamıtır. (t test.05'e göre analiz yapılmıtır) Tablo 3. Grup çalımasına katılan zihinsel engellilerin ebeveynlerinin ölçeklerde aldıı ilk ve son test puanları Cinsiyet Depresyon Benlik Saygısı Tutum lk test Son test lk test Son test lk test Son test D1 A D2 A D3 A D4 A D5 A D6 B D7 B D8 B D9 B

9 Tablo 4. Grup çalımasına katılan otistiklerin ebeveynlerinin ölçeklerde aldıı ilk ve son test puanları Cinsiyet Depresyon Benlik Saygısı Tutum lk test Son test lk test Son test lk test Son test D D D D D D D D D D D D D D D D D Tablo 3 ve 4'te görüldüü gibi her iki grupta deneklerin önemli bir bölümünde (zihinsel engellilerin ebeveynlerinde % 66,6, otistiklerin ebeveynlerinde % 52,9), depresyon düzeyinde düü benlik saygılarında ise artı (zihinsel engellilerin ebeveynlerinde % 66,6, otistiklerin ebeveynlerinde % 41,2) olduu belirlenmitir. Psikolojik Destek Amaçlı Uygulama Çalımasının Deerlendirilmesi Uygulama 1: "Duygular sürecinin neresindeyiz?" Otistik (N: 17) Zihinsel Engelli (N: 9) n % n % nkar 5 29,4 2 22,2 Kızgınlık/suçlama 7 41,2 4 44,4 Hayal kırıklıı/yas 10 58,8 6 66,7 Suçluluk 8 47,1 7 77,8 Aırı koruma 12 70,6 7 77,8 Yapıcı davranı ,7 Aileler, yazdıkları duyguları ifade ederken genellikle zorlandılar ve çou, tanı sürecindeki sıkıntılarını, zorluklarını hatırlayarak doktora yönelik kızgınlıını da ifade etti. Her iki grupta da annelerden bazıları duygularını ifade ederken aladı ve tüm grup çok etkilendi. Özellikle tanısı yeni konan aileler hala tanıyı sorgulayarak inkar aamasında olduklarını ortaya koydular. Suçluluk duygusu anneler arasında daha yaygın. Ailelerin çou "yapıcı davranı aaması"nda olmalarına ramen, hala dier duyguları da yaadıklarını ifade ettiler. Hepsi bu duygusal süreçleri deiik biçim ve sürelerde bile olsa yaadıını ifade etti. Ailelerin çou aırı korumacı davranıı teorik olarak yanlı buluyor, ama çocuun u an korunmaya çok ihtiyacı olduunu düünüyor. Aırı koruyucu davranıı terk eden ailelerle aırı koruyucu davranıı sürdüren aileler konuyu tartıtılar. Uygulama 2: "Kendi ihtiyaçlarımız" "yi bir anne-baba olmak için zamanınızın ve ilginizin büyük çounluunu çocuunuza ayırmalısınız" önermesine verilen yanıtlar: Doru yanlı n % N % Zih. eng. ebeveynleri (N: 9) 8 88,9 1 11,1 Otistiklerin ebeveynleri (N: 17) 16 94,1 1 5,9 9

10 Önermeyi doru bulan ebeveynlerin kendilerine zaman ayırdıklarında, çocukların eitiminin aksayacaı endiesi yaadıklarını ve suçluluk duyduklarını ifade ettiler. "Kendilerine zaman ayırma çocuklarıyla daha salıklı, doyumlu ilikiler kurmak için enerji salayacaktır. Bu nedenle iyi, anne-baba olmak koullarından biri de kendinize zaman ayırmak" ana teması üzerinde grup tartıması yapıldı. Uygulama 3: "Kendi ihtiyaçlarımızı tanıma uygulaması" Gerçek ve fantezi zaman dilimleri arasında her iki grupta fark vardı. Gerçek zamanda en büyük zamanı çocuk alırken, kendilerine, çocuk uyuduunda TV seyretmek, gazete okumak dıında, hobiler için hiç zaman ayırmadıkları görüldü. Otistik çocuu olan 3, zihinsel engelli çocuu olan 1 kiinin fantezi zaman diliminde çocukları yer almamıtır. ki grupta da hem anneler, hem babalar, gerçek zamanda yapamadıkları spor, elence, gezi, tiyatro, sinema gibi etkinliklere ve sosyal ilikilere (komu, arkada ilikileri) fantezi zaman diliminde büyük bir zaman ayırırlarken, i ve ev ilerine çok az zaman ayırmılardır. Özellikle anneler uykuya fantezi zamanda çok büyük zaman dilimleri ayırmılardır. Uygulama 4: "Rollerimiz" Her iki grupta da ebeveynler annelik/babalık rolünü yazarken zorlanmazken elik rolü yazmakta güçlük çekmilerdir. Tartımalarda, e olarak birbirlerine çok zaman ayırmadıklarını, daha çok çocukları konusunda iletiim kurduklarını ifade etmilerdir. Anneler, babaların kendilerine zaman ayırmadıklarından yakınmılardır. Uygulama 5: "Aile içi iletiim" Anne-baba ve çocuk arasındaki ilikilere bakıldıında; Otistik çocukların ebeveynlerinin 4'ünde (% 23,5), zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinin 3'ünde (% 33,3) eler arasında karılıklı ve youn bir iliki olduu; otistik çocuu olanlardan 13'ünde (% 76,5), zihinsel engelli çocuu olanlardan 6'sında (% 66,7) anne-baba arasında tek yönlü, yani yalnızca birinden dierine güçlü bir iliki olduu belirlenmitir. Ebeveynler bütün zaman ve enerjilerini engelli çocua yönelttikleri için engelli çocukla youn iletiimde bulunan ebeveyn hangisiyse, eine karı daha zayıf ve kopuk bir iliki içindedir. Normal çocukları da olan ailelerde ebeveynlerden biri normal çocukla, dieri engelli çocukla daha youn bir iletiim içinde olduu için dier çocukla iletiimlerinin zayıflamı olduu görülmütür. Anne-baba arasındaki ilikinin karılıklı ve youn olduu ailelerde, engelli çocuk ve normal çocuk arasındaki iliki de karılıklı ve youndur. Uygulamalı Çalıma Anket Formunun Deerlendirilmesi: 1- "Uygulama çalımasına katılmaktan memnun musunuz?" sorusuna zihinsel engelli ve otistiklerin ebeveynleri % 100 oranında (tamamı) "evet" yanıtını vermilerdir. 2- "Uygulamalı çalımayı yararlı buldunuz mu?" sorusuna yanıtları: Hayır: % 0 Evet, çok az: % 15,4 Evet, oldukça: % 34,6 Evet, çok: % "Uygulamalı çalımanın en yararlı bulduunuz kısmı nedir?" sorusuna yanıtları: Aile içi ilikiler: % 26,9 Duygu ve düüncelerin açıklanması: % 23,1 Bilgi aktarımı: % 23,1 Tümü yararlı: % 26,9 4- "Uygulamalı çalımanın en az yararlı bulduunuz kısımları nelerdir?" sorusuna yanıtları: Zamanın az olması: % 19,2 Herkesin kendi çocuundan bahsetmesi: % 11,5 Çocukların nasıl eitilecei: % 11,5 Yanıt vermeyenler: % 57,8 10

11 5- "Uygulamalı çalıma, bata belirtilen amaç ve konuları içeriyor mu?" sorusuna yanıtları: Evet, içeriyor: % 96,2 Hayır, içermiyor: % 3,8 6- "Uygulamalı çalıma yürütücülerini yeterli buldunuz mu?" sorusuna ebeveynlerin hepsi evet yanıtını vermilerdir. 7- "Öneriler" kısmında; Daha çok bilgi, kitap: % 15,4 Görsel malzeme: % 19,2 Biraraya sık sık gelip tartımak: % 30,8 Öneride bulunmayan: % 34,6 TARTIMA Bilgi verici danımanlık uygulamasına katılan ebeveynlerin uygulama öncesi ve sonrası yapılan ölçümlerinden elde edilen bilgilere göre depresyon düzeyi, benlik saygıları ve tutumlarında anlamlı bir farklılık olmamıtır. Ancak uygulamaya katılan ebeveynlerin her birinin puanları incelendiinde (Tablo3-4) çounun depresyon düzeylerinde düü olduu görülmütür. Uygulama sürecinde yapılan gözlemler ve uygulama deerlendirme anketleri dikkate alındıında; depresyon düzeyi düen ebeveynlerde, bu düüün grup ortamında olmalarından, gruptaki duygu, düünce ve bilgi paylaımından ve kendilerinin yalnız olmadıklarını fark etmelerinden kaynaklandıı düünülebilir. (Akt. Aksaz, 1992) Depresyonları yükselen ebeveynlerde ise bu artıın, ebeveynlerin çocuklarının engeli hakkında gerçekçi bilgiler edinmeleri ve bu durumun deimezliini fark etmeleri, ebeveynlerin kendi gerçekleriyle yüzlemeleri (ailedeki kopuk iletiimi ve kendi özel ilgileri için zamanları olmadıını fark etmeleri gibi) nedeniyle gerçekletii düünülmektedir. Ebeveynlerin büyük bir kısmının benlik saygısının yükselmesinin nedeni depresyon düzeyinin dümesidir (depresyon düzeyiyle benlik saygısı arasında anlamlı bir iliki bulunmutu). Ayrıca kendilerini suçlu, yetersiz ve yalnız hisseden ebeveynler, grup içinde suçlanmadan ve yargılanmadan kabul gördükleri için yetersiz, suçlu ve deersiz olduklarını düünmekten uzaklamı olduklarından benlik deerleri olumlu etkilenmi olabilir. Ebeveynlere çocuklarına yönelik tutumlarında anlamlı bir deiiklik olmamıtır. Bazı aratırmalarda bilgi düzeyiyle, olumlu tutumlar arasında iliki bulunmakla birlikte, engel hakkında bilgiye sahip olmanın tek baına tutumlarda olumlu deimeye yol açtıını gösteren bulgular sınırlıdır (Lombana'dan akt. Küçüker, 1997). Kısa süreli bir bilgilendirmenin köklü biçimde tutumları deitirmeyecei, sadece özürlü bireylerle etkileimlerde kaygıyı azaltacaı düünülmektedir. Ebeveynlerin çocuklarının engelli olduklarını duydukları zaman yaadıkları dü kırıklıını geçirmek, çocuklarının öreniminde olumlu davranılar göstermek ve kendi kiisel trajedileriyle ba edebilmek için zamana ihtiyaçları vardır. Bu nedenle çocuklarının eitim süresi arttıkça ebeveynlerin depresyon düzeyleri azalmakta, benlik saygıları artmakta ve çocuklarına karı daha gerçekçi tutumlar gösterebilmektedirler. KAYNAKLAR AKÇAMETE, G.; KARGIN, T. (1996) itme Engelli Çocua Sahip Annelerin Gereksinimlerinin Belirlenmesi. Özel Eitim dergisi 2(2), 7-24 ERACAR, E.N. (1995) Bir Otistikle Yaamak, Babakanlık Aile Kurumu Yay., ANKARA BRESLAU, K. PROBUCK (1987)Sibling of Disabled Children, Archives of General Pschiatry, 44, DALE, Naomi; (1996) Working With Families of Children with Special Needs. Routledge. London 11

12 FIILOLU ve FIILOLU; (1995) itme Kaybı: Ailece Bu Kayıp le Yaamak. Babakanlık Aile Kurumu Yay., ANKARA GRL, A. (1995) Normal Zekalı Kardelerin Zihinsel Engelli Kardee Yönelik Kabul Düzeylerinin Belirlenmesi. Yayınlanmamı Yüksek Lis. Tezi. D.E.Ü. Sosyal Bil. Ens., ZMR HAWLNG, P; RUTTER, M. (1987) The Alleviation of Family Problems (Printed from Treatment of Autistic Children) London, The National Autistic Society KOZLOFF, M. (1984a) A Training Program for Families of Children with autism: Responding to Family Needs. In E. Shopler & G. Mesibov (Eds) The Effects of Autism On The Family. Newyork Plenum KULOLU-AKSAZ; N. (1992). Bilgi Verici Danımanlıın Otistik Çocuu Olan Anne-Babaların Kaygı Düzeylerine Etkisi. Yayınlanmamı Dok. Tezi. A.Ü. Sosyal Bil. Ens. ANKARA KÜÇÜKER, S.; (1997) Bilgi Verici Psikolojik Danımanlık Programının Zihinsel Özürlü Çocukların Kardelerinin Özürle lgili Bilgi Düzeylerine ve Özürlü Kardelerine Yönelik Tutumlara Etkisi. Yayınlanmamı Dok. Tezi. A.Ü. Sosyal Bil. Ens. ANKARA 12

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE

Detaylı

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL *

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL * Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmu ve lkıık Dergisi Mart 1999 sayısında yayınlanmıtır. NGLL ÇOCUU OLAN ALLRN SOSYAL DSTK ÖRÜNTÜLR V BUNUN PSKOLOJK SALIK L L KS Özet Uzm.

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Psk. Deniz VARIR

Detaylı

OTSTK VE ZHNSEL ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN STRESLE BAETME YOLLARI ANNE-BABA FARKLILIKLARI

OTSTK VE ZHNSEL ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN STRESLE BAETME YOLLARI ANNE-BABA FARKLILIKLARI Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmu ve lkıık Dergisi Temmuz 2000 sayısında yayınlanmıtır. OTSTK VE ZHNSEL ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN STRESLE BAETME YOLLARI ANNE-BABA FARKLILIKLARI

Detaylı

EVLLK LKSNDE ENGELL ÇOCUA SAHP OLMANIN ROLÜ. Dr. Mustafa ÖZEKES *, Uzm. Psi. Alev GRL *, Uzm. Psi. Arzu YURDAKUL * Psi.

EVLLK LKSNDE ENGELL ÇOCUA SAHP OLMANIN ROLÜ. Dr. Mustafa ÖZEKES *, Uzm. Psi. Alev GRL *, Uzm. Psi. Arzu YURDAKUL * Psi. Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmutur. EVLLK LKSNDE ENGELL ÇOCUA SAHP OLMANIN ROLÜ Dr. Mustafa ÖZEKES *, Uzm. Psi. Alev GRL *, Uzm. Psi. Arzu YURDAKUL * Psi. Murat SARISOY*

Detaylı

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES Bu aratırma 005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS THE EFFECT OF PUZZLE EXPERINCE TO THE STUDENTS SUCCESS IN MATHS TEACHING Yrd.Doç.Dr. EMN AKKAN ÖZET Bu çalımanın amacı; bulmaca etkinliinin, ilköretim

Detaylı

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 7 Sayı: 33 Volume: 7 Issue: 33 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 FARKLI SPOR BRANINDAK ÜNVERSTE ÖRENCLERNN

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER GAZ ÜNVERSTES KIREHR ETM FAKÜLTES Cilt 7, Sayı 1, (2006), 175-189 175 KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER Cengiz AHN Ahi Evran Üniversitesi

Detaylı

YURTDIINDAN DÖNEN TÜRK ÖRENCLERN UYUM DÜZEYLER VE BENLK ALGILARI

YURTDIINDAN DÖNEN TÜRK ÖRENCLERN UYUM DÜZEYLER VE BENLK ALGILARI ! "#$#%$#%&$#' #$$ YURTDIIDA DÖE TÜRK ÖRECLER UYUM DÜZEYLER VE BELK ALGILARI ADAPTATIO LEVELS AD SELF PERCEPTIOS OF THE TURKISH STUDETS WHO HAD COME FROM FOREIG COUTRY F. Gül AKBALIK Dr. Ankara Üniversitesi

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET

ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET Aday öretmenlerin yeni bir i ve sosyal çevreye uyum salama sürecinde, karılatıkları sorunlardan dolayı engellenmeleri ve bunların sonucunda öfke duygusunu

Detaylı

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKS* THE ASSOCIATION BETWEEN GENERAL TARGETS AND GOALS/ACQUISITIONS IN TURKISH LANGUAGE PROGRAM Erhan DURUKAN**

Detaylı

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES DETERMINING ORAL HEALTH CONDITION AND HABITS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN CENTRAL SVAS Ör.Gör. Dr.

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 KAVRAM HARTALARI LE NOT TUTMANIN LKÖRETM ÖRENCLERNN DNLEDN ANLAMA

Detaylı

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM KTAP NCELEMES GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM Editörler: Arif Altun ve Sinan Olkun Orhan KARAMUSTAFAOLU Yrd.Doç.Dr., Amasya Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Dekan Yrd., AMASYA

Detaylı

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER **

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** Yrd.Doç.Dr. Gürsan SARAÇ * **1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU

DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU DERECELENDRLM DEM TEKN KULLANILARAK OTSTK BR ÇOCUUN BESLENME PROBLEMNN ÇÖZÜMLENMES: OLGU SUNUMU Uzm.Psk. Semra Öztürk Beslenme problemleri otizmde, normal geliim gösteren çocuklarda rastlanan örüntülerden

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE)

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) Yrd.Doç.Dr. Öznur Öztosun Yrd.Doç.Dr. Dolunay Akgül Barı *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÖRETMENLK UYGULAMASI

Detaylı

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE)

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 51-61 51 LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Adem ÖCAL G.Ü.G.E.F.

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

Emine ÖZMETE. Ankara Üniversitesi Salık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Öretim Üyesi

Emine ÖZMETE. Ankara Üniversitesi Salık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Öretim Üyesi Aile Yaam Kalitesi Dinamikleri: Aile letiimi, Ebeveyn Sorumlulukları, Duygusal, Duygusal Refah, Fiziksel / Materyal Refahın Algılanması Familiy Quality of Life: Perception of Family Interaction, Parenting

Detaylı

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 123-135 123 ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Mehmet Arif ÖZERBA Gazi Üniversitesi

Detaylı

BOLU ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSES ÖRENCLERNN ÖSS VE ÖZEL YETENEK SINAVLARINA YÖNELK KAYGILARI ***

BOLU ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSES ÖRENCLERNN ÖSS VE ÖZEL YETENEK SINAVLARINA YÖNELK KAYGILARI *** BOLU ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSES ÖRENCLERNN ÖSS VE ÖZEL YETENEK SINAVLARINA YÖNELK KAYGILARI *** Yrd. Doç. Dr. Nilgün SAZAK* Yrd. Doç. Dr. A. Serkan ECE** ***1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA

GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA A STUDY ON LEARNING SYTLES OF VISUALLY IMPAIRED STUDENTS IN ACCORDANCE WITH CERTAIN VARIABLES Tazegül DEMR Ülker EN Özet

Detaylı

ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES

ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES ! "#$#%$#%&$#' #$$ ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES Ar. Gör. Burcu ÇABUK Ankara Üniversitesi Eitim Bilimleri Fakültesi lköretim Bölümü Okulöncesi Eitim Anabilim Dalı Öretim Elemanı

Detaylı

OKUL ÖNCES ETM KURUMUNA DEVAM EDEN 60 72 AYLIK ÇOCUKLARIN PROBLEM DAVRANILARININ BAZI DEKENLERE GÖRE NCELENMES*

OKUL ÖNCES ETM KURUMUNA DEVAM EDEN 60 72 AYLIK ÇOCUKLARIN PROBLEM DAVRANILARININ BAZI DEKENLERE GÖRE NCELENMES* OKUL ÖNCES ETM KURUMUNA DEVAM EDEN 60 72 AYLIK ÇOCUKLARIN PROBLEM DAVRANILARININ BAZI DEKENLERE GÖRE NCELENMES* A Study on Problem Behavior of 60-72 Months Children Who Attending Public Early Childhood

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI ÇATIMA ÇÖZME ETM PROGRAMININ ORTAÖRETM DOKUZUNCU SINIF DÜZEYNDEK ÖRENCLERN ÇATIMA ÇÖZME BECERLERNE ETKS Zeliha UYSAL YÜKSEK LSANS TEZ

Detaylı

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 7, Sayı 2, (2006), 207-215 207 KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Selçuk

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER ETK LKELER Türkiye Bankalar Birlii tarafından hazırlanan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nun 15 Haziran 2006 tarih ve 1904 sayılı kararlı ile yayımlanan Bankacılık Etik lkeleri Bankamız tarafından

Detaylı

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. TÜLN OTBÇER Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. Ankara Hacettepe Üniversitesi Mayıs, 2004 ! - " $ - "%%&%$ - "%' $ - "(%' $ - "( ) (* $+,( $ - ") (',( $ - "- %./$ 0 1*&/1(2, %("%. 3/1(4""3%(/1-( /32 $$

Detaylı

rol paylaımı ile çocuklar için örnek tekil edecek bir model olmasını salamaktır. Ancak günümüzde elerin aile içindeki rolleri paylatıı çou ailede

rol paylaımı ile çocuklar için örnek tekil edecek bir model olmasını salamaktır. Ancak günümüzde elerin aile içindeki rolleri paylatıı çou ailede Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 OKUL ÖNCES DÖNEM

Detaylı

Effect of Stress Coping Program on the Level of Vocational Burnout of Counselors

Effect of Stress Coping Program on the Level of Vocational Burnout of Counselors Elementary Education Online, 7(3), 600-613, 2008. lköretim Online, 7(3), 600-613, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Effect of Stress Coping Program on the Level of Vocational Burnout of Counselors

Detaylı

OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES

OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES A STUDY ON THE DIFFICULTIES FACED BY PRESCHOOL TEACHERS IN THE PLANNING AND IMPLEMENTATION Doç. Dr.

Detaylı

YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE KAYNATIRMA

YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE KAYNATIRMA YÜKSEK FONKSYONLU OTSTK VE ASPERGER SENDROMLU ÇOCUKLARIN E TMNDE Yard. Doç. Dr. Alev GRL; D.E.Ü. E. Bil. Fak. PDR AB Dalı KAYNATIRMA Yetersizlii olan bireylerin eitimleriyle ilgili düzenlemeler, yatılı

Detaylı

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR Öz yeterlik (self efficacy) Bandura nın Sosyal Örenme Kuramı nda dikkati çeken bir kavramdır. Öyleyse nedir öz yeterlilik? Öz Yeterlilik Bandura ya

Detaylı

DELTA MENKUL DEERLER A..

DELTA MENKUL DEERLER A.. sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2008 31 Mart 2008 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. 3. Dönem çinde

Detaylı

Analysis of Emotional Intelligence Job Satisfaction and Burnout Levels of Preschool Teachers According to Some Variables*

Analysis of Emotional Intelligence Job Satisfaction and Burnout Levels of Preschool Teachers According to Some Variables* Elementary Education Online, 7(3), 578-599, 2008. lköretim Online, 7(3), 578-599, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Analysis of Emotional Intelligence Job Satisfaction and Burnout Levels

Detaylı

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Dr. Halil Yurdugül Hacettepe Üniversitesi Eitim Fakültesi yurdugul@hacettepe.edu.tr Motivasyon: Proje tabanl bir öretim sürecinde örencilerin

Detaylı

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU Sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2009 31 Mart 2009 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. irket in Merkezi

Detaylı

GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER *

GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER * GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER * Yrd. Doç. Dr. Serap YÜKRÜK *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma

Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma Kevser Baykara Pehlivan Mula Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Eitim Bilimleri Bölümü E-posta: baykara@mu.edu.tr ÖZ: Bu çalımada, Hacettepe

Detaylı

LKÖRETM ÖRENCLERNE YÖNELK MÜZKSEL TME TESTNN GELTRLMES *

LKÖRETM ÖRENCLERNE YÖNELK MÜZKSEL TME TESTNN GELTRLMES * LKÖRETM ÖRENCLERNE YÖNELK MÜZKSEL TME TESTNN GELTRLMES * DEVELOPMENT OF A MUSICAL AUDITION TEST TOWARD ELEMENTARY STUDENTS Dr. Elif TEKN GÜRGEN** Özet Bu aratırmanın amacı ilköretim 3. ve 4. sınıf örencilerinin

Detaylı

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 7 Volume: 8 Issue: 7 Nisan 015 April 015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 107-9581 TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

GENÇLERN YALI BREYLERE KARI TUTUMU ATTITUDES TOWARDS ELDERLY OF YOUNGS Yasemin UCUN* Sevinç MERSN** Emine ÖKSÜZ***

GENÇLERN YALI BREYLERE KARI TUTUMU ATTITUDES TOWARDS ELDERLY OF YOUNGS Yasemin UCUN* Sevinç MERSN** Emine ÖKSÜZ*** Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 37 Volume: 8 Issue: 37 Nisan 2015 April 2015 www.sosyalarastirmalar.comissn: 1307-9581 GENÇLERN YALI BREYLERE

Detaylı

Metropol Bölge ve Yönetiim

Metropol Bölge ve Yönetiim Metropol Bölge ve Yönetiim Prof.Dr. Nee Kumral Ege Üniversitesi ktisat Bölümü nese.kumral@ege.edu.tr Metropol Bölge ve Yönetiim 1.Metropol Bölge Yönetiiminde Amaç ve lkeler ehirleme hızının artması ile

Detaylı

LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER*

LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER* LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER* THE CREATIVE THINKING LEVELS OF STUDENTS AT SIXTH CLASS OF PRIMARY EDUCATION Esen ERSOY** Ne e BAER*** Özet Günümüzde yaratıcı bireylere ve onların

Detaylı

GRUP REHBERLNN LSE 1. SINIF ÖRENCLERNN ALAN TERCHLERNDE GERÇEKÇ DAVRANMALARINA ETKS

GRUP REHBERLNN LSE 1. SINIF ÖRENCLERNN ALAN TERCHLERNDE GERÇEKÇ DAVRANMALARINA ETKS Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 137-155 137 GRUP REHBERLNN LSE 1. SINIF ÖRENCLERNN ALAN TERCHLERNDE GERÇEKÇ DAVRANMALARINA ETKS Davut AYDIN Ahi Evran

Detaylı

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY ! "#$#%$#%&$#' #$$ LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY Yrd. Doç. Dr. Erten GÖKÇE Ankara Üniversitesi Eitim Bilimleri

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

EK-4 ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl

EK-4 ÖZGEÇM! Derece Alan Üniversite Yıl. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl 1. Adı Soyadı :Gülümser SERTBA" 2. Do#um Tarihi: 21/11/1950 3. Unvanı: Yrd. Doc. 4. Ö#renim Durumu: Doktora EK-4 ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Klinik Hem$ireli#i Ege Ün.Yük.Hem. Okulu 1974

Detaylı

ÖRETM ELEMANLARININ ETM VE LETM SORUNLARI EDUCATIONAL AND COMMUNICATIONAL PROBLEMS OF FACULTIES

ÖRETM ELEMANLARININ ETM VE LETM SORUNLARI EDUCATIONAL AND COMMUNICATIONAL PROBLEMS OF FACULTIES ÖRETM ELEMANLARININ ETM VE LETM SORUNLARI EDUCATIONAL AND COMMUNICATIONAL PROBLEMS OF FACULTIES Yrd. Doç. Dr. Vedat SALAM* Yrd. Doç. Dr. Yüksel TERZ** Ör.Gör. Nurettin SAVA*** Naci MURAT**** Özet Üniversitelerde

Detaylı

AKÇA, Hakan (2012). Ankara li Aızları (nceleme, Metinler, Dizin), Ankara: Türk Kültürünü Aratırma Enstitüsü Yayınları, XXII+672 s.

AKÇA, Hakan (2012). Ankara li Aızları (nceleme, Metinler, Dizin), Ankara: Türk Kültürünü Aratırma Enstitüsü Yayınları, XXII+672 s. AKÇA, Hakan (2012). Ankara li Aızları (nceleme, Metinler, Dizin), Ankara: Türk Kültürünü Aratırma Enstitüsü Yayınları, XXII+672 s. Bahadır GÜNE * Aynı kökten geldii üst sistem durumundaki bir standart

Detaylı

LSANSÜSTÜ TEZ DANIMANLIININ NCELENMES * EVALUATION OF GRADUATE THESIS SUPERVISION Eray EMR **. Serkan ÖDEM *** Gökhan KAYIR ****

LSANSÜSTÜ TEZ DANIMANLIININ NCELENMES * EVALUATION OF GRADUATE THESIS SUPERVISION Eray EMR **. Serkan ÖDEM *** Gökhan KAYIR **** LSANSÜSTÜ TEZ DANIMANLIININ NCELENMES * EVALUATION OF GRADUATE THESIS SUPERVISION Eray EMR **. Serkan ÖDEM *** Gökhan KAYIR **** Öz Bu çalımanın amacı lisansüstü örencilerinin tez yazım sürecinde yaadıkları

Detaylı

YABANCI DLLER VE TÜRK DL VE EDEBYATI BÖLÜMÜ SON SINIF ÖRENCLERNN YABANCI DL ÖRETM VE YABANCI DLLE ÖRETM KONUSUNDAK YÖNELM VE GÖRÜLER

YABANCI DLLER VE TÜRK DL VE EDEBYATI BÖLÜMÜ SON SINIF ÖRENCLERNN YABANCI DL ÖRETM VE YABANCI DLLE ÖRETM KONUSUNDAK YÖNELM VE GÖRÜLER YABANCI DLLER VE TÜRK DL VE EDEBYATI BÖLÜMÜ SON SINIF ÖRENCLERNN YABANCI DL ÖRETM VE YABANCI DLLE ÖRETM KONUSUNDAK YÖNELM VE GÖRÜLER PREFERENCES AND OPINIONS OF LAST YEAR STUDENTS OF FOREIGN LANGUAGES

Detaylı

AYRILMA ANKSYETES BOZUKLUU TANILI BR GRUP ÇOCUKTA MZAÇ ÖZELLKLER

AYRILMA ANKSYETES BOZUKLUU TANILI BR GRUP ÇOCUKTA MZAÇ ÖZELLKLER Aratırma Makalesi Ege Tıp Dergisi 44(1) : 39-44, 2005 AYRILMA ANKSYETES BOZUKLUU TANILI BR GRUP ÇOCUKTA MZAÇ ÖZELLKLER TEMPERAMENT TRAITS IN A GROUP OF CHILDREN DIAGNOSED SEPARATION ANXIETY DISORDER Emel

Detaylı

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ LSANS ETMLERNN ÖZEL ALAN YETERLKLERN KAZANDIRMASINA YÖNELK GÖRÜLER * THE OPINIONS OF PROSPECTIVE ELEMENTARY SCHOOL TEACHERS REGARDING THEIR UNDERGRADUATE EDUCATION EFFECTIVENESS

Detaylı

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET H. Seval KÖSE Müzik öretmeni Adaylarının Mesleki Kaygıları MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI H. Seval KÖSE ÖZET Bu aratırmada, müzik öretmeni adaylarının mesleki kaygı alanlarına ilikin kaygı düzeyleri

Detaylı

Türkiye de Hanehalkı

Türkiye de Hanehalkı gücü, gelir, harcama ve yoksulluk açısından Türkiye de Hanehalkı Zaf er Yükseler Er can Tür kan TÜSAD Küresel Ekonomiye Ent egrasyon Sürecinde Büyüme Semineri 21 Mart 2008, Ankara Sunum çerii* I - gücü

Detaylı

ÖRETM ELEMANLARININ TÜKENMLK DÜZEYLER LE SOSYODEMOGRAFK DEKENLER ARASINDAK LK

ÖRETM ELEMANLARININ TÜKENMLK DÜZEYLER LE SOSYODEMOGRAFK DEKENLER ARASINDAK LK ÖRETM ELEMANLARININ TÜKENMLK DÜZEYLER LE SOSYODEMOGRAFK DEKENLER ARASINDAK LK RELATIONSHIP BETWEEN BURNOUT LEVEL AND SOCIO-DEMOCRAPHIjC VARIABLES OF ACADEMICIANS Engin GEZER * Fatih YENEL ** Hasan AHAN

Detaylı

TME ENGELL YETKNLERN FARKLI ORTAMLARDA KULANDIKLARI LETM YÖNTEMLERNN/BECERLERNN NCELENMES

TME ENGELL YETKNLERN FARKLI ORTAMLARDA KULANDIKLARI LETM YÖNTEMLERNN/BECERLERNN NCELENMES ! "#$#%$#%&$#' #$$ TME ENGELL YETKNLERN FARKLI ORTAMLARDA KULANDIKLARI LETM YÖNTEMLERNN/BECERLERNN NCELENMES Çogun GÜRBOA T.C. Babakanlık Özürlüler daresi Bakanlıı Yrd. Doç. Dr. Tevhide KARGIN Ankara Üniversitesi

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 2 Sayı: 4 Aralık 2011

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 2 Sayı: 4 Aralık 2011 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 2 Sayı: 4 Aralık 2011 AKTF ÖRENME TEKNKLERNN DNLEME BECERS ÜZERNDEK ETKLER* THE EFFECTS

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

lköretim Okulu 5.Sınıf Örencilerinin Okuma Anlama Düzeyine Videonun Etkisi

lköretim Okulu 5.Sınıf Örencilerinin Okuma Anlama Düzeyine Videonun Etkisi Ocak, G. (2004). lköretim Okulu 5.Sınıf Örencilerinin Okuma Anlama Düzeyine Videonun Etkisi, lköretim-online, 3(2), 19-25, [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr lköretim Okulu 5.Sınıf Örencilerinin

Detaylı

HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES

HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 179-195 179 HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES Engin KARADA Yeditepe

Detaylı

Bizi biz yapan degerli ogretmenlerimizin onunde saygiyla egiliyoruz...

Bizi biz yapan degerli ogretmenlerimizin onunde saygiyla egiliyoruz... Balikesir Kepsut 'tan Sevgili Fatih ogretmenimizin yazisini ogretmenlerimize, ozellikle de YIBOlarda gorev yapan ogretmenlerimize, yoneticilerimize armagan ediyor, ogretmenler gununuzu kutluyoruz... YIBOda

Detaylı

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL Amaç Madde 1: Bu Yönetmeliin amacı; meslekteki bilimsel, teknolojik gelimelerle ve uygulama alanları ile ilgili olarak Üye Mühendislere verilecek

Detaylı

ÇES LETM BLGLER KURUMUN ADI ADRES LETM BLGLER. Av. Sancar BAYAZIT GENEL SEKRETER YETKL K

ÇES LETM BLGLER KURUMUN ADI ADRES LETM BLGLER. Av. Sancar BAYAZIT GENEL SEKRETER YETKL K ÇES LETM BLGLER KURUMUN ADI ADRES LETM BLGLER YETKL K ÇMENTO ENDÜSTRS VERENLER SENDKASI Kuleli Sokak No: 14 Gaziosmanpaa / ANKARA / TÜRKYE Tel: +90 312 447 20 25 Faks: +90 312 447 85 17 E-Posta: genel@ceis.org.tr

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Deniz Akkahve Devlet Planlama Tekilatı Müstearlıı Bölgesel Gelime ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüü AB Bölgesel Programları Dairesi Bakanı zmir de düzenlenen 2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumunun

Detaylı

FRANSA DA OKULA GTME

FRANSA DA OKULA GTME Turc FRANSA DA OKULA GTME Fransa ya yeni gelen örencileri ve aileleri aırlama belgesi BU BELGE SORULARINIZI CEVAPLIYOR Çocuumu ilkokula, ortaokula veya liseye nasıl yazdırırım? Çocuum henüz fransızca konumuyor.

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Primary School Students Vocabulary Development

Primary School Students Vocabulary Development Elementary Education Online, 6(3), 344-365, 2007. lköretim Online, 6(3), 344-365, 2007. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Primary School Students Vocabulary Development Nigar PEK Asude BLGN ABSTRACT.

Detaylı

* Saime Özçürümez lköretim Okulunda Sınıf Öretmeni. ** Yrd. Doç. Dr., Nide Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü.

* Saime Özçürümez lköretim Okulunda Sınıf Öretmeni. ** Yrd. Doç. Dr., Nide Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü. SAMET BEHREG KTAPLARIYLA KURGULAA YARATICI DRAMA ETKLKLER ÖRECLER YAZMA BECERS VE TUTUMLARIA ETKS THE EFFECTS OF CREATIVE DRAMA ACTIVITIES COSTRUCTED WITH SAMED BEHREGI BOOKS O THE WRITIG SKILLS AD ATTITUDES

Detaylı

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Download von www.bteu.de / Avrupali Türk Isadamlari Birligi Hannover / TAM Vakfi Yayinlari!" #"# Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Bu

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Yazılım Süreç yiletirmede Baarı Faktörleri

Yazılım Süreç yiletirmede Baarı Faktörleri Yazılım Süreç yiletirmede Baarı Faktörleri Seçkin TUNALILAR Doç. Dr. Onur DEMRÖRS ASELSAN A., Mikroelektronik, Güdüm ve Elektro-Optik Grubu, Görüntü leme Müdürlüü, 6, Akyurt, Ankara Orta Dou Teknik Üniversitesi,

Detaylı

TÜRKYE DE DEERLER ETM KONUSUNDA YAPILAN ARATIRMALAR 1 STUDIES CONDUCTED ON VALUES EDUCATION IN TURKEY Mustafa GÜÇLÜ

TÜRKYE DE DEERLER ETM KONUSUNDA YAPILAN ARATIRMALAR 1 STUDIES CONDUCTED ON VALUES EDUCATION IN TURKEY Mustafa GÜÇLÜ Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 TÜRKYE DE DEERLER

Detaylı

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum PIZZA DONALDO TÜRKYE Pizza Donaldo talya Ltd. (P.D.I) 1 1960 yılında talya da Senyör Donaldo tarafından küçük bir talyan restoranı olarak kurulmutur. 10 çocua sahip olan Senyör Donaldo yıllar içerisinde

Detaylı

TÜRKYE HALK BANKASI A.. ETK LKELER

TÜRKYE HALK BANKASI A.. ETK LKELER Ek 7 Etik lkeler TÜRKYE HALK BANKASI A.. ETK LKELER GR Etik lkeler; Türkiye Halk Bankası A.. çalıanlarının, görevlerini yerine getirirken uymaları gereken ilkeleri ve çalıma düzenine ilikin düzenlemeleri

Detaylı

YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER. Banu YANGIN

YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER. Banu YANGIN YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER Banu YANGIN ÖZET Bu çalımanın amacı, yöneticilerin ve öretmenlerin altı ya grubundaki örencilerin

Detaylı

Ya! Satarım Bal Satarım Satı" Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu U N I C O N D A N I! M A N L I K G R U B U. www.satisoyunu.com

Ya! Satarım Bal Satarım Satı Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu U N I C O N D A N I! M A N L I K G R U B U. www.satisoyunu.com U N I C O N D A N I! M A N L I K G R U B U Ya! Satarım Bal Satarım Satı" Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu Fuad Almeman Proje Ba" Danı"manı Aralık 2009 www.satisoyunu.com Muallim Naci Cd. No. 53/2 Ortaköy

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006

Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006 Elementary Education Online, 7(3), 614-626, 2008. lköretim Online, 7(3), 614-626, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006 Fulya ULUTA,

Detaylı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı 03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) En muhtemel sayı yöntemi, tüp dilüsyon yönteminin gelitirilmi eklidir. Bu yöntemde, materyalden FTS ile standart 1 : 9 oranında dilüsyon yapılır. Dilüsyonlardan

Detaylı

- 666 - * Yrd.Doç.Dr. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü.

- 666 - * Yrd.Doç.Dr. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü. Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 7 Sayı: 34 Volume: 7 Issue: 34 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÇANAKKALE MERKEZNDEK 65 YA VE ÜZER YALILARIN

Detaylı

ÖZÜRLÜ ÇOCUK AİLELERİNE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ

ÖZÜRLÜ ÇOCUK AİLELERİNE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ ÖZEL EĞİTİM DERGİSİ, 1993 1 (3), 23-29 21 ÖZÜRLÜ ÇOCUK AİLELERİNE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ o *Uzm. Sevgi KÜÇÜKER A ilede özürlü bir çocuğun doğumu, üyelerin yaşamlarını, duygularını, düşüncelerini

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

TÜRKYE'DE OTOMOBL SAHPLNN MODELLENMES

TÜRKYE'DE OTOMOBL SAHPLNN MODELLENMES TÜRKYE'DE OTOMOBL SAHPLNN MODELLENMES Kemal Selçuk ÖÜT 1 SUMMARY Car ownership forecasting plays an important role in both traditional and innovates planning. It is often recognised that the level of car

Detaylı

DİTAM DİCLE TOPLUMSAL ARAŞTIRMALAR MERKEZİ

DİTAM DİCLE TOPLUMSAL ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DİTAM DİCLE TOPLUMSAL ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DİYARBAKIR DA HASTA-HEKİM-ECZACI İLETİŞİMİNDE DİLDEN KAYNAKLANAN SORUNLAR ARAŞTIRMASI - 2012 - - 1 - Bu araştırmayı destekleyen kuruluşlar: Açık Toplum Enstitüsü,

Detaylı