DİZİN. Elinizdeki broşürün son bölümünde bu metin içerisinde karşılaşacağınız tıbbi ve bilimsel terimlerin açıklandığı sözlük bulunmaktadır!

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DİZİN. Elinizdeki broşürün son bölümünde bu metin içerisinde karşılaşacağınız tıbbi ve bilimsel terimlerin açıklandığı sözlük bulunmaktadır!"

Transkript

1 ÇÖLYAKLA YAŞAMAK

2 DİZİN 1 Çölyakla yaşamak 04 2 Çölyak nedir? 06 3 Çölyaklı mı doğarsınız yoksa sonradan mı olursunuz? 09 4 Çölyak kendini nasıl gösterir? 10 5 Çölyakın klinik türleri nelerdir? 12 6 Çölyak hastalığı nasil teşhis edilir? 14 7 Çölyak hastalığı nasil tedavi edilir? 16 8 Hangi türde yiyeceklere izin verilir? 18 9 Glutensiz beslenmenin faydaları nelerdir? Sağlıklı beslenme neleri içerir? Mutfakta alınması gereken önlemler nelerdir? Schär kimdir? Schär ın hizmetleri? 37 Terimler sözlüğü 38! Elinizdeki broşürün son bölümünde bu metin içerisinde karşılaşacağınız tıbbi ve bilimsel terimlerin açıklandığı sözlük bulunmaktadır!

3 ÇÖLYAKLA YAŞAMAK Hastalığın teşhisi üzüntü yaratabilir. Birçok hasta beslenmeye getirilen sınırlama ve yasaklamalar konusunda endişelenebilir. Ancak bu endişeler gereksizdir. Bir çölyaklı olarak yaşam, bazı kurallara uymak anlamına gelse de yoğun ve keyifli olarak sürdürülebilir. Çölyaklı bir kişinin yaşam kalitesinden ödün vermesine gerek yoktur! 1 Çölyak teşhisinin konması daha iyi bir yaşama giden büyük değişikliklerin başlangıcıdır. Öncelikle, yalnız glutensiz beslenmeye geçiş yaparak ve ilaç tedavisi olmadan, semptomlar yıllardan beri süregeliyor olsa da hastalar kademeli çözüm yaşarlar. Sağlık belirtilerinin geri dönüşü kendini sadece kilo kaybı veya karın bölgesindeki şişlik gibi sıkıntılı sorunların kaybolmasında göstermekle kalmaz aynı zamanda psikolojik ve fiziksel sağlıkta da genel bir yükseliş gösterir. Özellikle ruh hali, konsantre olabilme ve kas niteliğinde fark edilebilir iyileşme kaydeder. Bu faydaları fark edebilmek için çölyaklıların ilk başta alışık olmadıkları bir tedaviyle yaşamayı öğrenmeleri gerekir. Ekmek ve makarna gibi çoğu toplumda simgesel değeri olan yemekleri menüden çıkartmak çok büyük bir düzen değişikliğidir. Bununla beraber, konulan bu beslenme yasağının olumsuz etkisi bilgi ve yaratıcılıkla giderilebilir. Yaratıcılık kullanarak insan çölyak beslenmesinde izin verilen bir dünya dolusu yiyecek çeşidi keşfedebilir. Bunlar hem doğal olarak glutensiz olan gıdalar hem de özel gıda endüstrilerinin her geçen gün artan çeşitlilikte sunduğu gıdalardır. Bilgilendirme, ki bu broşürün amacı buna katkıda bulunmaktır, çölyaklıların günlük hayatlarında karşılaşabilecekleri küçük sorunların üstesinden daha kolay gelmesine yardımcı olur. _ Prof Carlo Catassi Ana ve Çocuk Bilimi Bölümü, Università Politecnica delle Marche, İtalya Çölyak Araştırma Merkezi, University of Maryland, Baltimore, ABD

4 yulaf 2 ÇÖLYAK NEDİR? Buğday arpa Çölyal glütene karşı kalıcı hassasiyet durumudur. çavdar Glüten buğday, yulaf, arpa, çavdar ve kamut gibi diğer tahıllarda bulunan bir proteindir. Genetik olarak eğilimli olan herhangi yaştaki deneklerin glüten içeren gıdalardan çok az miktarda yemesi dahi ince bağırsakta bağışık bir tepkiyi tetikler ve kronik iltihaba sebep olur. Bu da nihai olarak bağırsak villüslerinin yok olmasına neden olur. Bu süreçte insandan insana değişen çeşitli semptomlar vardır. Sağlıklı bir kişinin bağırsak duvarı villüsler ve mikrovillüslerle kaplı olup bunların işlevi besinlerin emilmesine yardımcı olmak üzere bağırsağın yüzey alanını arttırmaktır. Ancak çölyak hastalarında bu villüsler büyük oranda azalır ve bağırsağın mukoza zarı zarar görür. Yüzey alanındaki azalmadan dolayı protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve mineral gibi besinlerin emilmesi engellenir, bu da kötü beslenmeye ve işlev kaybına sebep olur. Glüten enteropatisi dünya çapında rastlanan en sık alerjilerden biridir. Nüfusun çoğunluğunu Avrupa kökenli insanların oluşturduğu ülkelerde (Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika ve Avustralya) yaklaşık her 100 kişiden biri bu durumdan etkilenmektedir. Yüksek miktarlarda buğday tüketilen Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Hindistan gibi gelişmekte olan bölgelerde benzer bir sıklıkta görüldüğü bildirilmiştir. Glüten nedir? Glüten buğday, yulaf, arpa, çavdar ve kamut gibi bazı tahıllarda bulunan bir protein maddesidir. Glütenin çok az besin değeri bulunur. Aslında bu proteinin asıl işlevi, unun bağlanmasını sağlayarak ekmeğin pişmesine olanak tanıyan bir yapıştırıcı araç olarak işlev görmesidir.

5 Buğday ÇÖLYAKLI MI DOĞARSINIZ YOKSA SONRADAN MI OLURSUNUZ? Yulaf Çölyak hastalığının çeşitli kalıtımsal ve çevresel etkenlerin sebep olduğu karmaşık bir patolojisi vardır. çavdar Arpa kamut Genetik faktörler Çölyak hastalığının aile içinde görülmesi genetik bir bileşeni olduğunu göstermiştir. Çölyaklıların aile fertlerinin bu hastalığa yakalanması genel nüfusa oranla yaklaşık on kat daha olasıdır. Ancak genetik yatkınlığa katkıda bulunan genlerin hangileri olduğu günümüzde tamamiyle bilinmemektedir. En anlaşılan etmenler organizmaya yabancı olan molekülleri tanıyan genlerin bileşimi olan insan lökosit antijeni (HLA) sistemine aittir. HLA-DQ2 ve/veya DQ8 genotürleri çölyaklıların büyük bir çoğunluğunda (en az yüzde 95 inde) bulunmaktadır. Ancak HLA-DQ2/DQ8 in tek başına var olması bu hastalığın varlığına işaret etmez. Aynı genler sağlıklı deneklerde de yüksek oranda (genel nüfusun yüzde 20 ile 30'unda) bulunmaktadır. Çevresel faktörler Çölyak hastalığını çevresel unsuru beslenme sırasında glütene maruz kalınmasıdır. 3

6 4 ÇÖLYAK KENDİNİ NASIL GÖSTERİR? Çölyak hastalığının semptomları değişkendir. Bazı durumlarda etkilenen kişinin hiçbir semptomla karşılaşmaması mümkündür. En genel belirtiler ishal, kilo kaybı ve genel zayıflama, karın bölgesinde şişme ve ağrı, kusma ve çocuklarda büyüme gecikmesidir. Diğer semptomlar kendilerini kansızlık, kemik erimesi, anormal adet kesilmeleri ve vitamin ya da mineral eksiklikleri gibi bağırsak dışında da gösterebilir. Bazı semptomlar bu hastalıkla ilgili olan patolojilerden kaynaklanabilir. Çölyak hastalığı kendini her zaman aynı şekilde göstermez, ancak çeşitli klinik biçimleri vardır ve bunların teşhis aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir. Çölyak hastalığının çeşitli klinik belirtileri belirgin mide ve bağırsak semptomlarıyla ortaya çıkan tipik vakalar olarak, ki bu vakalar bugün azınlıktadır, ve semptompları belirgin olmayan kolit ( spastik kolon olarak da bilinir) ya da oral tedaviye dayanıklı demir eksikliği gibi daha sık rastlanan tipik olmayan vakalar olarak ayrılabilir. Ayrıca, bariz semptomların bulunmamasına rağmen risk altında olan deneklerde (örneğin çölyaklıların aile bireyleri veya serolojik taramaya tutulan şeker hastaları) bazen teşhis edilen sessiz biçimler de bulunur. Böyle durumlarda semptomların bariz yokluğu hatalı yönlendirmeye neden olur ve tedavi başladıktan sonra hastanın genel sağlığında belirgin bir iyileşme fark edilir. Son olarak, çölyak hastalığıyla ilgili olabilecek dermatit herpetiformis, aftöz stomatit, diyabet, osteoporoz, üreme bozukluğu, tiroid bezi iltihabı, alerjiler, gıda intolaransı ya da nörolojik patoloji gibi bağırsak dışı şikayetlere sahip olan bazı hastalarda bu hastalığın varlığından şüphe edilir. Bazı bireysel durumlarda - ki bu durumların azlığı sevindiricidir - çölyak hastalığı daha başlangıçta ülser jejunoileitis veya bağırsak lenfoması gibi ciddi komplikasyonlarla varlığını belirtir

7 ÇÖLYAKIN KLİNİK BİÇİMLERİ NELERDİR? Çölyak hastalığı varlığını dört şekilde belli eder. 5 Tipik çölyak hastalığı Tipik olmayan çölyak hastalığı Sessiz çölyak hastalığı Potansiyel çölyak hastalığı Çölyak hastalığının tipik biçimleri erken yaşlarda, genelde sütten kesilmeden sonraki birkaç ay içinde ve bağırsakların kötü emişi semptomlarıyla başlar: kronik ishal, büyüme gecikmesi, iştah kaybı, kusma ve bağırsak şişmesi ( şişik karın ). Çölyak hastalığının tipik olmayan biçimleri baskın olarak demir eksikliğine bağlı kansızlık, karaciğerde transaminaz artışı, tekrar eden karın ağrıları, diş minesinin gelişmemesi gibi bağırsak ve mide semptomları olarak veya okul çağı çocuklarda boyun kısa kalması şeklinde kendilerini geç gösterir Çölyak hastalığının sessiz biçimleri sağlıklı görünen deneklerin muayenesinde şans eseri teşhis edilir. Çoğu vaka sadece görünürde sessizdir; tedaviden sonra denekler psikolojik ve fiziksel sağlıklarında fark edilir iyileşme olduğunu bildirmektedir. Vakalar pozitif serolojik işaret gösteridiği halde normal bağırsak biyopsisi gösteriyorlarsa potansiyel veya gizli olarak tanımlanır. Gizli çölyak hastalığına sahip olan hastalar eğer kısıtlanmamış bir beslenmeye devam ederlerse zaman içinde tam gelişmiş bağırsak yarası oluşabilir. Çölyak hastalığının sık görülmeye başlayan bir biçimi de sinsi olanıdır, otoimmün patoloji (özellikle insüline bağlı şeker hastalığında ve guatrda), sendromik patoloji (Down sendromu, Turner sendromu ve Williams sendromu), veya serum immunpglobulin eksikliğine (IgA) sahip olan deneklerde görülür

8 Resimler: normal villüs, körelmiş villüs (II. Aşama), körelmiş villüs (III.c aşama) ÇÖLYAK HASTALIĞI NASIL TEŞHİS EDİLİR? Çölyak hastalığıyla ilgili olan semptomların bulunduğu durumlarda, glüten entoleransının ilk teşhisi sadece kan testiyle öğrenilebilir. Ancak daha kesin bir teşhis ise, sadece bağırsak biyopsisiyle elde edilebilir. Bu işlemde ince bağırsaktan doku örneği alınır ve histoloji incelemesine tabi tutulur, bu da bağırsak villüsünün olası körelmesini ortaya çıkarır. Kan testleri Bazı kan testleri çölyak hastalığı şüphesini doğrulayabilir. Bunların arasında başlıca olarak son derece güvenilir ve otomatik IgA sınıfı antitransglutaminaz antikorları (antitg) testi bulunur. Aynı derecede etkin ama daha az yaygın bir test ise anti-endomysial antikor testidir (EMA). IgA ve IgG sınıfı antigliadin antikorları (AGA) Bağırsak biyopsisi Kan testlerinin pozitif çıktığı durumlarda bir sonraki adım, ince bağırsaktan endoskop aracılığıyla bir doku örneği alınıp incelenmesi işlemi olan bağırsak biyopsisinin yapılmasıdır. Bağırsak zarında değişiklik (villüsün körelmesi ve lemfosit lezyonunda artış) meydana geldiğine dair belirtiler bulunursa çölyak hastalığının kesin 6 testleri özellikle üç yaşın altındaki çocuklarda sonuç vermekte- teşhisi konur. dir. AGA-IgG deki münferit bir değişiklik serum IgA eksikliği olan çocuklar haricinde genellikle teşhis etme yeteneğine sahip değildir

9 ÇÖLYAK HASTALIĞI NASIL TEDAVİ EDİLİR? Sıkı bir glutensiz diyet tek etkili tedavi yöntemidir. 7 çölyaklı hastaların klinik semptomlarının ortadan kalkması, test sonuçlarının normalleşmesi ve bağırsak mukoza zarının normal yapısına dönüşüyle, sindirim sisteminin sağlıklı duruma gelmesini garantileyen tek etkin tedavi yöntemi, sıkı bir glüten içermeyen bir diyetin uygulanmasıdır. Çölyak hastalığının tedavisinde, daha az bilinen çeşitler de dahil olmak üzere, tüm buğday türevlerini içeren yiyecekler diyet harici tutulur. Az miktarda glütenin bile zarar verebileceğini göz önünde bulundurmak çok önemlidir. Çeşitli ürünler içerisinde glütene rastlamak mümkün olduğu için marketteki gıdaların içeriklerine dikkatlice bakılmalıdır. Diyet tedavisi çölyaklılara özel ürün yelpazesinin (ekmek, makarna, bisküvi, pizza hamuru ve fırında pişirme unu dahil) mevcut olması sayesinde kolaylaşmıştır. Bunların kolayca tanımlanabilmesi için bu ürünler glüten içermediğini garantileyen bir işaret olan üzeri çizilmiş tahıl sapı sembolü taşırlar

10 Hangi türde yiyeceklere izin verilir? Glutensiz yiyeceklerin uluslararası sembolü Riskli yiyecekler Bazı yemekler sadece glutensiz olduklarına emin olunduktan Glüten içermeyen gıdaların tanımlanması Güvenli yiyecekler veya glüten içermeyen yiyecekler sonra tüketilebilir. Yine de bunlar yüzde yüz güvenli kabul edilmezler. Icindekiler listesinde glüten Avrupa Birliği etiketleme direkti- ani bir tahrişe sebep olmaz ama Glüten içermeyen ve herhangi bir bulunmamasına rağmen üretim fini uygulamaya başladığından bu kalıcı iltihap riskinden dolayı kısıtlama olmadan tüketilebilecek sürecinde kontamine olmuş ola- yana riskli yiyecekleri tanım- uzun vadeli olarak zararlı olabilir. bir çok yiyecek bulunmaktadır. bilirler. Riskli yemeklerin içinde lamak kolaylaşmıştır.. Direktif, Bu yüzden diyete sadık kalınması Bunların arasında pirinç, mısır, hazır çorbalar, sosis, soya sosu, et gıda üreticilerinin ürünlerindeki çok önemlidir..bununla birlikte, patates, bakliyat, kara buğday, tatlandırma karışımları, şeker ve en ufak glüten varlığını bildirme- glüten fobisine ya da aşırı beslen- manyok, tapyoka, ve kestane tatlılar, dondurma, nişasta, mal- lerini şart koşmaktadır. Genellikle me kaygısına girmeye hiç gerek gibi çeşitli nişasta tipleri, süt ve todekstrin, glikoz şurubu ve malt çok az miktarda glütenin biline- yoktur. süt ürünleri, et, balık, yumurta, bulunur. rek ya da bilinmeden tüketilmesi bitkisel yağlar, sebze ve meyve bulunur. Ayrıca özellikle çölyak Yasak yiyecekler hastalarının beslenmelerine yöne- Beslenmeden tamamen çıkarıl- lik geniş bir hazır gıda yelpaze- ması gereken besinler arasında 8 si (ekmek, makarna, bisküvi ve tahıl dahil) bulunmaktadır. Bu tür yiyeceklerin kutusunda glüten olmadığını garantileyen üzeri kamut, arpa ve çavdar da dahil olmak üzere buğday ve diğer bazı tahılların türevlerini içeren yiyecekler bulunur. Genellikle glü- çizilmiş bir tahıl sapı sembolü tenle kontamine olduğu için yulaf bulunur. önerilmemektedir

11 Güvenli, riskli ve yasak yemekleri tanımayı ve yönetmeyi kolaylaştırmak amacıyla aşağıdaki tablolarda pratik bir rehber sunulmuştur. Tahıllar Meyve Güvenli Riskli Yasak Güvenli Riskli Pirinç Mısır Keçiboynuzu Kestane Kara Buğday Darı Susam Tapyoka Manyok Patates Mısır çevirmesi Şişirilmiş pirinç Paketlenmiş patates cipsi Buğday Buğday nişastası Yulaf Arpa Çavdar Bulgur, kuskus Yukarıda belirtilen tahılların kepekleri Arpa maltı Tüm taze ve dondurulmuş meyve türleri Tüm yağlı meyve türleri (zeytin, avokado, kabuklu yemiş, çekirdek, vs.) Şuruplu meyve Una bulanmamış kurutulmuş veya suyu alınmış meyve (kuru erik, hurma, incir, üzüm, vs.) Sebze Şeker kaplı meyve Yasak Una bulanmış kuru meyve Darı Kara Buğday Yukarıda belirtilen tohumlardan yapılan müsli, kahvaltı gevreği, makarna, tatlı veya ekşi fırında pişirilmiş gıdalar Güvenli Tüm sebzeler (çiğ, pişmiş ve kurutulmuş) Tüm dondurulmuş sebzeler Tüm konserve sebzeler (yağda, sirkede, salamura, tuzda, vs.) Bakliyat, taze veya konservede (nohut, bezelye, fasulye, acı bakla çekirdeği, mercimek, soya fasulyesi) Riskli Koyultucu içeren sebze bazlı olarak hazırlanmış yemekler Yasak Sebze bazlı olarak hazırlanmış yemekler ya da tahıllı karışımlar Ekmeğe, una bulanmış ya da hamura bulanmış sebzeler, Buğday ve/veya türevlerini içeren dondurulmuş sebzeler (Kızarmış Patates veya mantar gibi) 20 21

12 Süt ürünleri Et, balık ve yumurta Güvenli Riskli Yasak Güvenli Riskli Yasak Taze ve Pastörize süt Doğal yoğurt Taze ve Pastörize krema Taze peynir Süt bazlı olarak hazırlanmış içecekler (Milk shake) Meyveli yoğurt Krem şanti Koyu krema ve puding Dilimli peynir Sürülebilir eritilmiş peynir Damarlı peynir ve küf derili peynir (Camambert gibi), Rokfor Malt, tahıl veya bisküvili yoğurt Peynir bazlı hazır gıdalar Taze ve dondurulmuş her tür et ve balık (ek malzemesiz) Konserve balık: doğal, yağda, füme veya dondurulmuş Yumurta Dilimlenmiş soğuk et ve sosisler: havayla kurutulmuş tuzlanmış sığır eti, salam, vs. Konserve et Et bazlı veya balık bazlı hazır soslar Et bazlı veya balık bazlı hazır gıdalar veya önceden pişirilmiş gıdalar Ekmeğe veya una bulanmış ya da glütenli un içeren soslarla pişirilmiş et veya balık Önceden pişirilmiş dondurulmuş balık (surimi veya imitasyon yengeç) 22 23

13 İçecekler Tatlılas Güvenli Riskli Güvenli Riskli Yasak Karbonatlı içecekler (kola, portakallı gazoz, vs.) Alkolsüz veya diyet içecekler Çay, Kahve, Meyve suları ve nektarları Alkollü içecekler: beyaz, roze ve kırmızı şarap; köpüklü şarap ve şampanya; grapa; konyak; brendi, rom, tekila, Calvados, genel olarak alkollü içecekler (yasak olarak listelenenler hariç) İçecek ve buz şurupları Sıcak çikolata ve çay hazır karışımları Sıvı beslenme takviyecileri Lif eklenmiş meyve suları Bira Cin Yasak Bal Şeker Pasta kaplama şekeri veya şekerci şekeri Çikolatalı gofretler, kutulanmış çikolatalar ve sürülebilir çikolata Kakao tozu, kakao ezmesi Dondurma, dondurma çubukları ve buzlar Tatlılar veya sert şekerler, çiklet, jöle,, şekerli bademler Suni tatlandırıcılar Tahıllı çikolata Arpa veya arpa maltı içeren hazır kahve veya kahve yerine geçenler Yulaflı içecekler 24 25

14 9 Reçel Güvenli Çiğ meyan kökü Maya özü, yaş ve dondurulmuş kuru maya Yağlar ve çeşniler Güvenli Tüm bitkisel yağlar Bitkisel margarin Tereyağı, Katı yağ Sirke, balsamik sirke Tuz ve karabiber Otlar Baharatlar Muhtelif Riskli Kabartma tozu Hazır soslar Bulyon küpler veya et suyu, Et suyu karışımları Ot veya baharat karışımları Tat vericiler Ekşi ekmek Riskli Yasak Yasak GLÜTENSİZ BESLENMENİN FAYDALARI NELERDİR? İlk etkisi klinik semptomların durmasıdır. Beslenmenin başlangıcında klinik semptomlar yok olur, antikor testleri normalleşir ve bağırsak zarının normal yapısı geri gelir. Tipik semptomlara sahip deneklerde tedavinin etkileri şaşırtıcıdır: birkaç gün içinde ruh hali ve iştahta fark edilir bir iyileşme olur ve bunun devamında ishal iyileşir ve çocuklarda da büyüme devam etmeye başlar. Ayrıca, kemik erimesi veya demir eksikliği kansızlığı gibi metabolizma rahatsızlıkları da kademeli olarak yok olmaya meyilli olur. Eğer beslenme düzenine özellikle ilk zamanlarda başlanırsa, uzun vadeli sorunların oluşma riski en aza indirilir, ancak ilgili otoimmün rahatsızlıklarının olasılığını yok etmez. Bunların içinde, genellikle ergenlikte ve özellikle kadınlarda görülen bir hastalık olan otoimmün guatrı (Hashimoto nun guatrı) bulunur. Glutensiz beslenmenin faydaları: _bağırsak normale döner _besinler organizma tarafından emilir ve kullanılır _kaybedilen kilo geri alınır _psikolojik ve fiziksel sağlık yeniden kazanılır 26 27

15 SAĞLIKLI BESLENME NELERİ İÇERİR? Beslenme sağlığının yapı taşları. 10 Yağlar Meyve ve sebzeler: Günde 5 defa Bu yiyecekler lif, A vitamini, C vitamini, diğer vitamin ve minerallerin kaynağıdır. Bu grupta ayrıca taze bakliyatlar da bulunmaktadır. Her gün 3 porsiyon sebze ve 2 porsiyon meyve tüketilmesi önerilir. Tahıllar ve patates: Her öğün Glutensiz ekmek, makarna, tahıl, patates ve pirinç nişasta biçiminde önemli karbonhidrat ve lif kaynaklarıdırr ve hazır enerjiye dönüşürler. Gün içindeki her öğünde bu gıdalardan en az birini tüketin. Et, balık, bakliyat ve yumurta: Günde bir defa 1-2 porsiyon et, balık ve yumurta: tercih edilen türler yağsız sığır eti, tavuk, balık ve yumurtanın haftada 2-3 kez tüketilmesidir. Bu yiyecekler kalıntı unsurları, protein ve B vitaminleri sunmaktadır. Bu grupta ayrıca kuru bakliyatlar da bulunmaktadır (fasulye, nohut, kurutulmuş bezelye ve mercimek). Süt ürünleri: Her gün Süt, yoğurt ve peynir gibi süt ürünlerinde bol protein ve B2 vitamini bulunur ve vücudu kalsiyumla beslerler. Her birinden günde 120'şer gr 1-2 porsiyon tüketilmesi önerilir, ve tercihen az yağlı çeşitler önerilir. Yağlar ve çeşniler; Her gün: ama ölçülü olarak 1-3 porsiyon yağ: tercih edilenler bitkisel kaynaklı olanlardır (özellikle sızma zeytinyağı), yine de hayvansal yağlar (tereyağı, krema) kullanılabilir. Bunlar yağ asitlerinin ve emilişe yardımcı olan yağda eriyen vitaminlerin (A,D,E,K) kaynağıdır. Süt, yoğurt, peynir, ekmek, tavuk, balık, bakliyat, yumurta Meyve ve sebze Glutensiz ekmek, makarna, pirinç, mısır, patates Doğru beslenme için faydalı öneriler İlave öneriler: _ günde en az 1-2 litre su için. Önerilen içecekler arasında maden suyu, sulandırılmış meyve ve sebze suları ve şekersiz bitki ve meyve çayları bulunur _ yemekleri sağlıklı hazırlayın ve yağ eklemekten kaçının (kavurma, haşlama, buğulama veya sote yapmayı deneyin) _ yavaş yiyin, iyi çiğneyin ve yemeğin tadını alın _ tuzdan çok taze baharat kullanın _ alkolü tutarlı bir şekilde tüketin _ şekeri az kullanın _ bir tarife göre yemek yaparken sadece glutensiz içerik kullanın _ glütenli yiyeceklerin bulaşmasını engelleyin _ düzenli olarak egzersiz yapın 28 29

16 30 31

17 MUTFAKTA ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER NELERDİR? Glutensiz güvenli bir öğün nasıl hazırlanır. Glutensiz olmaya yatkın içerik seçin. Çölyak kurumları tarafından önerilen ürünlerin listesine başvurmak yardımcı olabilir. _ Yemeğe asla una bulanmış ya da yasak yiyeceklerle temas etmiş ve yıkanmamış alet edevatla (kap, kepçe, süzgeç, tencere, vs.) dokunmayın. _ Yiyecekleri tezgah, fırın tepsisi, fırının tabanı, sıcak tabak veya ızgara gibi kontamine olmuş yüzeylere koymayın. Çalışmaya başlamadan önce her şeyi iyice temizleyin. _ Unla veya galeta unuyla kaplanmış yiyeceklerde kullanılmış olan yağı tekrar kullanmayın. Glütenli makarna pişirmede kullanılmış olan suyu tekrar kullanmayın. _ Kontamine olmuş tabak ve yüzeylerde yağlı kağıt veya alüminyum folyo kullanın

18 SCHÄR KİMDİR? Schär glutensiz gıdaların üretimi üzerine uzmanlaşmış olan bir şirkettir. Schär şirketi 20 yılı aşkın bir süredir glutensiz gıdalar üretmektedir. Bu süre zarfında Avrupa piyasalarında bu sektörde lider konumuna gelmiştir. Şirketin ana hedefi, çölyak hastalığına sahip olan insanların günlük gıda tüketimleri için gerekli olan glutensiz gıdaları sürekli olarak geliştirmektir. Yoğun araştırmalar sayesinde Schär ürünleri yüksek ve sürekli kalite seviyesi sunmakta ve çölyak beslenmesi için çeşitlilik sağlamaktadır

19 13 SCHÄR ın HİZMETLERİ? Dr. Schar müşterilerine destek verme ve çölyak hastalığı ve glutensiz beslenmeyle ilgili değerli bilgiler, öneriler ve yenilikleri sağlama çabasında düzenli olarak yeni fikirler ve girişimler oluşturmaktadır. Bunların arasında şunlar bulunur: _ glutensiz beslenmeyle ilgili bilgi ve öneriler ve glütenle yemek pişirme tarifleri ve önerileri _ Dr. Schär ın takımından kişiselleştirilmiş bedava konsültasyon (ingilizce): _ yararlı ve ilginç haberler için bağlantınız: Maskot Milly nin bulunduğu çocuklara özel İnternet sayfası çölyak hastalığını ve doğru beslenmenin kurallarını oyuncu bir dille açıklamaktadır. Çocuklar resimleri boyayabilmekte ve isterlerse Milly anahtarlık siparişi verebilmektedir

20 TERİMLER SÖZLÜĞÜ kansızlık kandaki hemoglobin (Hb) seviyelerinin düşmesiyle tanımlanan bir rahatsızlık. Kansızlığın en yaygın sebeplerinden biri demir eksikliğidir, çünkü Hb nin sentezi için bu mikro besine gerek duyulmaktadır. antikor a bakteriyel, virüs, veya sindirim kaynaklı yabancı proteinlere özel olarak tepki gösterme (genelde savunma işleviyle) kabiliyetine sahip bir protein molekülüdür. antiendomysial antikorlar (EMA) Endomizium adı verilen doku bileşenine yönelen A sınıfı antikorlar. Genellikle aktif aşamada olan çölyaklı deneklerin kanında bulunurlar. antigliadin antikorlar (AGA) Glütenin gliadin bileşenine yönelik A ve G Sınıfı antikorlar. Çoğunlukla aktif aşamada olan çölyaklı deneklerin kanında bulunurlar. Özgüllükleri, özellikle IgG ninki, anti-ttg ve EMA'dan daha az değildir. antithyroglobulin antikorlar Bu antikorlar tiroidde bulunan bir protein olan thyroglobuline yöneliktir. Varlıkları otoimmün guatrın (Hashimoto guatrı) olası teşhisini gösterir. anti-tiroit peroxidase antikorlar Bu antikorlar tiroidde bulunan bir protein olan tiroit peroksidaza yöneliktir. Varlıkları otoimmün guatrın (Hashimoto guatrı) olası teşhisini gösterir. anti-transglutaminase antikorlar (anti-ttg) Transglutaminaz enzime yönelen A sınıfı antikorlar. Genellikle aktif aşamada olan çölyaklı deneklerin kanında bulunurlar. otoimmün patolojiler hastaların patolojik bağışıklık tepkilerinin kendi dokularına ve/veya organlarına yönelik olduğu hastalıklar (otosaldırı). biyopsi dokunun optik bir mikroskopla yapısal incelemesi gibi çeşitli testlere tabi tutmak amacıyla bir doku parçasının alınması işlemi. kan sayımı testi kandaki alyuvar, akyuvar ve pıhtı hücreleri gibi hücrelerin sayıldığı testtir. dermatit herpetiformis dirsek ve diz gibi karakteristik bölgelerdeki kaşındırıcı cilt lezyonlarıyla tanımlanan bir hastalıktır. Çölyak hastalığının olası klinik belirtilerinden biridir. şeker hastalığı pankreasın beta hücrelerinin yok olması ve bunun insulin salgılama eksikliğine ve şekerlerin metabolizmalarındaki önemli değişikliklere sebep olmasıyla tanımlanan bir hastalıktır. Down sendromu tüm hücrelerde ekstra bir kromozomun (trisomy 21) bulunmasıyla tanımlanan rahatsızlık. Zihinsel gerilik ve tipik yüz özellikleri, kalp sorunları ve tümör riski gibi diğer klinik belirtilerle ilişkilidir. enteropati bağırsak mukoza zarının lezyonu epidemioloji hastalıkların sıklıklarını ve onlarla ilişkili risk faktörlerini inceleyen tıp dalı. epitel dış ortamı (örn. bağırsak lümeni) iç ortamdan ayıran bir bariyer oluşturan hücre katmanı. Tüm organlarda bulunur. gen proteinin düzenli üretilmesi bilgilerini içeren nükleit asitler dizininden oluşan DNA parçası. genotür bir organizmadaki bir ya da daha fazla konumda bulunan genetik yapı. gliadin glütende bulunan bir protein kesimi. Çölyaklıya zehirli olan birçok peptid içerir. Hashimoto guatrı tiroitin otoimmün hastalığı. İleri safada genellikle bu salgı bezi (hiptiroidism) tarafından üretilen hormonların azalmış senteziyle ilişkilendirilir. hepatik transaminaz karaciğer hücrelerinde bulunan enzimler. Transminaz seviyelerindeki yükseliş karaciğer hasarı bulunduğunu gösterebilir. HLA sistemi 6. kromozomda bulunan genler bileşimi. Bağışıklık tepkisi için önemli rol taşıyan proteinlerin sentezi için büyük önem taşımaktadır. hipoplazi bir doku ya da organın engellenmiş gelişimi IgA Hem kan hem de mukoza salgılanmasında bulunan A sınıfı antikorlar (veya immünolobulinler) intraepithelial limfositler immünolojik savunma tepkileriyle ilgili olan ve bağırsak mukoza zarının epitelial zarında bulunan hücreler. laktoz sütte bulunan bir glikoz ve bir galaktoz molekülünden oluşan ana şeker kötü emilim sindirme işlemlerindeki eksiklik ya da bağırsak mukoza zarındaki lezyondan dolayı besinlerin emilmesindeki azalma. kötü beslenme yetersiz besin ve kalori alımının sebep olduğu hastalık. Yağ ve kas kütlesinin azalmasıyla kilo kaybının meydana gelmesiyle tanımlanır. maltodeksrin nişastaların kısmi sindiriminden türeyen bir bileşik. kemik erimesi Kemikte mineral ve protein kaybının neden olduğu kemik 38 39

21 yoğunluğu azalması serolojik işaretler varlıkları incelenen patolojinin teşhisinin göstergesi olan kanda bulunan ölçülebilir bileşikler. tiroit hormonları Tiroit uyarıcı hormonun (TSH) pituiter bezinin salgılamasına karşılık olarak tiroit tarafından üretilen hormonlar (FT3 ve FT4). transglutaminaz bağırsak mukoza zarı da dahil olmak üzere birçok dokuda bulunan bir enzim. Çölyaklıya zehirli olan glütende bulunan peptidlerin etkinleştirilmesinde rol oynar. Turner sendromu kadınlarda iki X kromozomundan birinin (genotür XX yerine X0) hiçbir hücrede bulunmamasıyla tanımlanan hastalık. Yumurtalık bozukluğu, kısa boy ve karakteristik yüz ifadeleriyle ilişkilendirilir. ülger normal şartlarda bağırsak mukoza zarında bulunan parmak şeklinde olan anatomik yapılar. ülger körelmesi bağırsak ülgerindeki düzleşen ve tam körelmede tamamen yok olan patolojik değişimler. Williams sendromu tipik yüz ifadeleri, kalıtımsal kalp hastalığı vakalarının daha sık görülmesi ve değişken derecede zeka geriliği ile tanımlanan genetik hastalık. zonulin çeşitli hücre türleri tarafından üretilen düzenli bir proteindir. Bağırsak duvarı seviyesinde zonulinin işlevi hücreler arası kesimlerdeki bağırsak geçirgenliğini düzenlemektir. Pulu lütfen buraya yapıştırınız. Solida Sağlık Ürünleri İç ve Dış Tic Ltd. Şti Samandıra Cad. No: 28 Büyükbakkalköy Maltepe İstanbul EVET, ÜCRETSİZ HEDIYE PAKETİNİ İSTİYORUM! 40 41

22 STR07 Evet, ücretsiz hediye paketini istiyorum! Aile başına sadece bir deneme paketi ayırtılabilir. Adı Daha çok online mısınız? O zaman bizi sitemiz da ziyaret ediniz. Soyadı Adres Kişisel veri koruma Ücretsiz abonman bilgi paketimizi (dergimiz Your Life, ürün kataloğu ve/ veya tarif defterinden ibaret) devamlı size gönderebilmemiz için bize ilettiğiniz kimlik bilgileriniz Dr. Schär GmbH/s.r.l tarafından gerek kağıt üzerinde gerekse elektronik olarak kullanılacaktır. Bize kesin onayınızı vermek istediğinizde, elektronik Newsletter i alacaksınız ve piyasa araştırmalarına katılacaksınız. Verilerinizin işleme tabi tutulması ile ilgili olarak tarihli ve 196 sayılı kanun hükmündeki italyan kararnamesinin 7. maddesinde belirlenen haklara sahipsiniz. Yasal yönergeler nedeniyle olası iletmenin dışında verilerinizi şirketimizin faaliyetleri ile bağlantılı hiç bir fonksiyonu olmayan üçüncü kişilere iletmeyeceğimiz konusunda garanti veririz. Bu veriişlemin sahibi Dr. Schär GmbH/s.r.l. dir, dahili yetkili sorumluyu ve sorumluların tam listesini web sitemizde bulabilirsiniz ya da telefon, faks veya elektronik posta yoluyla doğrudan şirketimizden isteyebilirsiniz. Bu kuponu doldurup, yollayarak yukarıdaki işlemle ve aşağıdaki noktalarla (eğer isteniliyorsa, lütfen işaretleyiniz) ilgili kesin ve hür onayınızı vermiş oluyorsunuz: Posta Kodu Sehir Ülke Tel Ben Gluten- Buğday içermeyen ürünler Laktoz- Süt içermeyen ürünler satın alıyorum Ben Doktorum/ Beslenme Terapistiyim Tüccarım Diğer Elektronik Newsletter Piyasa Araştırması Çölyak (gluten alerjisi) ile ilgili bilgilerle ilgileniyorum Alerji ile ilgili bilgilerle ilgileniyorum Doğum tarihim İmza Erkek Kadın Metin: Prof. Carlo Catassi, Dr. Schär, Conzepta Konsept ve tertip: Conzepta Fotoğraflar: DPI, Lukas Dostal, Dr. Schär Baskı: Athesia 42 43

23 Dr. Schär S.r. l., Winkelau 9, Postal (BZ), Italy STR05

ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır.

ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır. ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır. Çölyak hastalığı olan kişiler için; BUĞDAY, ARPA, ÇAVDAR

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu*

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu* Tip 2 Diyabet Hastaları için Beslenme Kılavuzu* Değerli hastalar, Hazırladığımız bu kısa kılavuz ile size günlük hayatınızda tüketeceğiniz gıda maddelerini seçerken, yönünüzü daha iyi belirleyebilmenize

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu. Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse;

Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu. Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse; Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse; e SORUNUN ADI ÇÖLYAK HASTALIĞIDIR... Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Ege

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein,

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, karbonhidrat, yağ ve enerji ihtiyacınızı karşılayacaktır. * Bu

Detaylı

EK-1. Mikrobiyolojik Kriterler

EK-1. Mikrobiyolojik Kriterler EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler Gıda Mikroorganizmalar Numune Limitler (1) alma planı c m M 1. Süt, süt ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü 1.1.1. Pastörize süt AKS (2) 5 2 104 105 E. coli 5 0

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

ZAYIFLAMA DiYETi. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

ZAYIFLAMA DiYETi. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ ZAYIFLAMA DiYETi TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ ZAYIFLAMA DiYETi Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize göre size özgü planlanmıştır.

Detaylı

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler Besin Grupları Doğada çok çeşitli besinler bulunmakta ve her besinin besin öğesi bileşimi farklılık göstermektedir. Besin öğelerini tek bir besinle vücudumuza almamız imkansızdır. Besin öğelerinin dengeli

Detaylı

SAĞLIĞIN DENGESİ. 5 Gıda Grubu. Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır.

SAĞLIĞIN DENGESİ. 5 Gıda Grubu. Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır. SAĞLIĞIN DENGESİ 5 Gıda Grubu Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır. SÜGAV Yayın No: 05/2011 Sağlığın Dengesi Yeterli ve dengeli beslenebilmek

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER VE ALKALİ GIDA LİSTESİ ph değerinin sağlığımız için önemi nedir? Asidik bir vücut hastalıkları kendine çeken güçlü bir mıknatıstır. Bu nedenle de vücudun ph

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

1800 KALORİLİK ZAYIFLAMA DİYETİ ÖRNEK YEMEK LİSTESİ

1800 KALORİLİK ZAYIFLAMA DİYETİ ÖRNEK YEMEK LİSTESİ 1800 KALORİLİK ZAYIFLAMA DİYETİ BİR GÜNDE ALINMASI GEREKEN YİYECEK MİKTARLARI BESİN GRUBU DEĞİŞİM MİKTARI SÜT 3 ET 5 EKMEK VE EKMEK YERİNE GEÇEN 10 SEBZE YEMEĞİ 2 MEYVE 5 YAĞ 4 SABAH: ÖRNEK YEMEK LİSTESİ

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı

PERİTON DİYALİZLİ ÇOCUKLARDA BESLENME

PERİTON DİYALİZLİ ÇOCUKLARDA BESLENME PERİTON DİYALİZLİ ÇOCUKLARDA BESLENME FR-HYE-04-423-05 Bu broşürün amacı diyaliz hastalarında hasta ve hasta yakınlarına beslenme ile ilgili önemli noktaları hatırlatmak ve diyetimizde dikkat edilmesi

Detaylı

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği Diyabet Nedir? Önce Hastalığımızı Tanıyalım! Şeker Glikoz Karbonhidrat! İnsülin!

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi ALERJEN UYARISI Ürünlerimiz gluten, süt, yumurta, fındık gibi sert kabuklu meyveler, soya ve susam içerebilir. Detaylı bilgi için, ürün içerik bilgilerini incelemenizi

Detaylı

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum...

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Ha4ada 2-3 defa kabızlığım oluyor... Kabız olduğumda fissür/hemoroid şikayetlerim

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

Anti-oksidan nedir? Etkileri Nelerde bulunur?

Anti-oksidan nedir? Etkileri Nelerde bulunur? Yaşamımız boyunca mükemmel işleyişine akıl sır erdiremediğimiz vücudumuz belli bir yaştan sonra ihanet eder ve toksit maddeler, cildin kolejen tabakasını tahrip eden serbest radikaller ve karbon monoksit

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ KOAH LI HASTANIN BESLENMESİ FR-HYE-04-719-41

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ KOAH LI HASTANIN BESLENMESİ FR-HYE-04-719-41 FR-HYE-04-719-41 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ KOAH LI HASTANIN BESLENMESİ Hazırlayan AD/BD/Birim(ler): Beslenme ve Diyet Birimi Sayfa 1 / 7 İlk yayın tarihi: 01.05.2007

Detaylı

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ BESLENME Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ 2 SAĞLIKLI BESLENME O Beslenme, O Yeterli ve dengeli beslenme O Besin O Besin öğeleri 3 İnsanlar neden yemek yer? Beslenme; İnsanın büyümesi, gelişmesi,

Detaylı

Index. Besin Grubu kalori Cetveli. 1... Süt ve Süt Ürünleri. 5... Meyveler. 4... Sebzeler. 6... Yağlar. 3...Tahıllar. 7...

Index. Besin Grubu kalori Cetveli. 1... Süt ve Süt Ürünleri. 5... Meyveler. 4... Sebzeler. 6... Yağlar. 3...Tahıllar. 7... Sayfa Besin Grubu kalori Cetveli 1... Süt ve Süt Ürünleri Index 1... Tatlılar 2... Et Gurubu 3...Tahıllar 3...Sebzeler 4... Sebzeler 5... Meyveler 6... Yağlar 7... Kahvaltılıklar 8... Erişteli Ayran Aşı

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize

Detaylı

1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü

1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler Gıda 1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü 1.1.1. Pastörize süt Mikroorganizmalar Numune alma planı Limitler ( 1 ) n c m M E. coli ( 3 ) 5 0

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı

Çölyakla Yaşamak. Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE

Çölyakla Yaşamak. Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE Çölyakla Yaşamak Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE Bir Yaşam Biçimi; ÇÖLYAK Çölyağın aldığı yol Avrupa da 1980 li yıllara kadar çölyak prevelansı 1/1000-1/6500 Bugün Avrupa'da hastalığın görülme sıklığı

Detaylı

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn Geçen sayıda beslenme konusuna genel bir giriş yaparak besin öğeleri hakkında bilgiler vermiştim. Bu sayıda ise temel besin grupları ve doğru

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA İLE TEMAS EDEN PLASTİK MADDE VE MALZEMELERİN BİLEŞENLERİNİN MİGRASYON TESTİNDE KULLANILAN GIDA BENZERLERİ LİSTESİ TEBLİĞİ

TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA İLE TEMAS EDEN PLASTİK MADDE VE MALZEMELERİN BİLEŞENLERİNİN MİGRASYON TESTİNDE KULLANILAN GIDA BENZERLERİ LİSTESİ TEBLİĞİ Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA İLE TEMAS EDEN PLASTİK MADDE VE MALZEMELERİN BİLEŞENLERİNİN MİGRASYON TESTİNDE KULLANILAN GIDA BENZERLERİ LİSTESİ TEBLİĞİ (Tebliğ No: 2013

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

Diyabette Beslenme. Diyabet

Diyabette Beslenme. Diyabet Diyabette Beslenme Diyabet BR.HLİ.044 Diyabet Hastası Nasıl Beslenmeli? Halk arasında şeker hastalığı olarak adlandırılan diyabet, düzenli beslenme programı gerektirir. Düzenli ve bilinçli bir beslenme

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler. Gıda Mikroorganizmalar Numune alma planı

EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler. Gıda Mikroorganizmalar Numune alma planı 8 Ocak 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27456 TEBLİĞ Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2009/68) MADDE

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-02

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-02 FR-HYE-04-719-02 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU Hazırlayan AD/BD/Birim(ler):Beslenme ve DiyetBirimi Sayfa 1 / 10 İlkyayın tarihi:

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm. Gıda Teknolojisinin Tarihçesi, Tanımı, Yöntemleri

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm. Gıda Teknolojisinin Tarihçesi, Tanımı, Yöntemleri İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm Gıda Teknolojisinin Tarihçesi, Tanımı, Yöntemleri Gıda Teknolojisinin Tanımı... 6 İşlenmiş Besin Satın Alırken Dikkat Edilecek Hususlar... 6 Gıdaların Geometrik Özellikleri...

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi SAĞLIKLI BESLENME Yrd. Doç. Dr. Omca DEMİRKOL Beslenme Bilim Dalı Beslenme, besinlerin üretiminden hücrede kullanımına değin geçen tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır. Beslenme

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi ALERJEN UYARISI Ürünlerimiz gluten, süt, yumurta, fındık gibi sert kabuklu meyveler, soya ve susam içerebilir. Detaylı bilgi için, ürün içerik bilgilerini incelemenizi

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN

ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN EKMEK YEMEDEN!!! Makarna Pasta yemeden ömür boyu DİĞER İNSANLARLA BİR ARADA YAŞAMAK??? Çölyak Hastalığı Buğday, arpa, çavdar, yulaf tüketilmesi ile

Detaylı

MÜSABAKA VEYA ANTRENMAN ÖNCESİ, SIRASI VE SONRASINDA SPORCU BESLENMESİ

MÜSABAKA VEYA ANTRENMAN ÖNCESİ, SIRASI VE SONRASINDA SPORCU BESLENMESİ MÜSABAKA VEYA ANTRENMAN ÖNCESİ, SIRASI VE SONRASINDA SPORCU BESLENMESİ Sporcuların performansını etkileyen faktörlerden genetik yapı, uygun antrenmanın yanında beslenmeleri de son derece önem taşımaktadır.

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Tebliğinde. Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ. (Tebliğ No: 2009/68)

Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Tebliğinde. Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ. (Tebliğ No: 2009/68) 8 Ocak 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27456 Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2009/68) MADDE 1 6/2/2009

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ GÜNLÜK BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-12

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ GÜNLÜK BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-12 FR-HYE-04-719-12 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ GÜNLÜK BESLENME KILAVUZU Hazırlayan AD/BD/Birim(ler): Beslenme ve Diyet Birimi Sayfa 1 / 9 İlk yayın tarihi: 01.05.2007

Detaylı

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI 16 EKİM DÜNYA GIDA GÜNÜ Dünya da bir yanda obeziteyle mücadele yapılırken diğer tarafta açlıktan ölme noktasına gelen insanlara

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME Kalp hastalıkları deyince; kalp ve kan damarlarına ilişkin hastalıklar aklımıza gelmektedir. Damar sertliği; Atardamar duvarının kalınlaşmasıdır. Yavaş seyreden ilerleyici

Detaylı

Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi,

Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi, ÇÖLYAK HASTALIĞI Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi, Çölyak hastalığı sindirim sisteminin otoimmün hastalığıdır. Buğday, arpa gibi tahılların içinde bulunan GLÜTEN maddesine karşı ortaya

Detaylı

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin EKMEK İSRAFI Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin verilen katkı maddeleri ilave edilip bu karışımın

Detaylı

Health Products. Diyet Shake kullanım kılavuzu

Health Products. Diyet Shake kullanım kılavuzu Health Products Diyet Shake kullanım kılavuzu I Ş LEYIŞ. Insuline & Glucagon Kilo almak veya zayıflamak insülin ve glikojen hormonları ile alakalıdır. Yanlış karbon hidratların (hızlı şeker) yenmesi ile

Detaylı

UZUNLU CUMHURİYET ORTAOKULU

UZUNLU CUMHURİYET ORTAOKULU UZUNLU CUMHURİYET ORTAOKULU SPOR KULUBÜ YAYINI VUCUDUMUZ VE DENGELİ BESLENME 2015 BOĞAZLIYAN / YOZGAT SUNU PLANI * Sağlıklı ve Dengeli beslenme * Temel besin öğeleri ve grupları * Öğün içerikleri: Kahvaltı

Detaylı

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ 1. Hafta - 1.Gün TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir Diyet Günlüğü BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Diyetisyenimizden Öneriler 1. Sabah kahvaltı yapmadan güne başlamayın!

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI Diyabet, erişkinlerde daha sık olmak üzere her yaşta görülebilen ve yol açtığı komplikasyonlar nedeniyle çok önemli bir halk sağlığı

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı Yaşlanma her canlıda görülen ve vücutta değişiklik yapan bir süreçtir Herkes bir gün yaşlanacaktır

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Gastrik Bypass Ameliyatından Sonra Beslenme

Gastrik Bypass Ameliyatından Sonra Beslenme Hasta Bilgilendirme Formları Gastrik Bypass Ameliyatından Sonra Beslenme Mide bypass ameliyatı geçiren hastalar tipik olarak bariatrik ameliyattan sonra nasıl ve neler yiyecekleri konusunda çok sıkı talimatlar

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ADSIZ SEDAT SEZGİN ORTAOKULU OBEZİTE VE BESLENME KONULU BİLGİLENDİRME ÇALIŞMASI

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ADSIZ SEDAT SEZGİN ORTAOKULU OBEZİTE VE BESLENME KONULU BİLGİLENDİRME ÇALIŞMASI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ADSIZ SEDAT SEZGİN ORTAOKULU OBEZİTE VE BESLENME KONULU BİLGİLENDİRME ÇALIŞMASI İLKÖĞRETİM ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARDA OBEZİTE VE BESLENME Obezite vücut ağırlığının ve vücuttaki

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ OBESİTE HASTALARI İÇİN BESLENME KILAVUZU OBESİTE HASTALARI İÇİN BESLENME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ OBESİTE HASTALARI İÇİN BESLENME KILAVUZU OBESİTE HASTALARI İÇİN BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-01 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ OBESİTE HASTALARI İÇİN BESLENME KILAVUZU Hazırlayan AD/BD/BİRİM(ler) : Beslenme ve Diyet Birimi Sayfa 1 / 9 OBESİTE HASTALARI

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

FİZİKSEL ANALİZ LABORATUAR BİRİMİ ANALİZ LİSTESİ

FİZİKSEL ANALİZ LABORATUAR BİRİMİ ANALİZ LİSTESİ in Adı Matriks Metot Cihaz 1 1000 Dane Ağırlığı Tayini Tahıl ve Baklagiller TS EN ISO 520 Nisan 2011 1 gün 27.00 2 3 4 Ayranda Yoğunluk Tayini İncelik Derecesinin Tayini (Öğütülmüş Baharat) Baharatlarda

Detaylı

EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler. Gıda Mikroorganizmalar Numune alma planı. 1.2.1. Kefir Koliform bakteriler ( 3 ) 5 2 9 95

EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler. Gıda Mikroorganizmalar Numune alma planı. 1.2.1. Kefir Koliform bakteriler ( 3 ) 5 2 9 95 8 Ocak 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27456 TEBLĐĞ Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSĐ MĐKROBĐYOLOJĐK KRĐTERLER TEBLĐĞĐNDE DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASI HAKKINDA TEBLĐĞ (TEBLĐĞ NO: 2009/68) MADDE

Detaylı

DOĞA OKULLARI OKUL MENÜSÜ KILAVUZU

DOĞA OKULLARI OKUL MENÜSÜ KILAVUZU DOĞA OKULLARI OKUL MENÜSÜ KILAVUZU EKİM 2015 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ 2. BENİM TABAĞIM KONSEPTİ 3. BESİN GRUPLARI 4. MENÜ KILAVUZU a. ARA ÖĞÜNLER b. ANA ÖĞÜNLER c. SALATA BAR 5. MENÜNÜN YAĞ VE ŞEKER İÇERİĞİ

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği (Tebliğ No:2002/ 56)

Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği (Tebliğ No:2002/ 56) Türk Gıda Kodeksi Gıdalarda Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 11.10.2002-24903 Resmi Gazete: 25. 8. 2002-24857 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık

Detaylı

İŞLENMİŞ TARIM ÜRÜNLERİ LİSTESİ. Yıllık Gümrük Vergisiz Kota Miktarı (net ton ağırlık) Sipariş No. Gümrük Tarife Kodu.

İŞLENMİŞ TARIM ÜRÜNLERİ LİSTESİ. Yıllık Gümrük Vergisiz Kota Miktarı (net ton ağırlık) Sipariş No. Gümrük Tarife Kodu. Sipariş No Gümrük Tarife Kodu İŞLENMİŞ TARIM ÜRÜNLERİ LİSTESİ Madde Açıklaması 09.0228 1704 kakao içermeyen şeker mamulleri (beyaz çikolata dahil) : 1704.10 - ciklet (şekerle kaplanmış olsun olmasın):

Detaylı

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME: Büyüme, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için besinlerin kullanılmasıdır. BESİNLER VE BESİN ÖĞELERİ Yaşamımız için gerekli olan bütün besinleri,

Detaylı

Sağlıklı Un. ve Ekmek Çeşitleri. Uz.Dyt.Dilara Koçak. 23 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

Sağlıklı Un. ve Ekmek Çeşitleri. Uz.Dyt.Dilara Koçak. 23 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Sağlıklı Un 1 ve Ekmek Çeşitleri Uz.Dyt.Dilara Koçak 23 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 UN ÇEŞİTLERİ BUĞDAY UNU ÇAVDAR UNU YULAF UNU MISIR UNU GALETA UNU ARPA

Detaylı

T.C. TARSUS BELEDİYE BAŞKANLIĞI. Sağlık İşleri Müdürlüğü KİMYASAL ANALİZLER

T.C. TARSUS BELEDİYE BAŞKANLIĞI. Sağlık İşleri Müdürlüğü KİMYASAL ANALİZLER KİMYASAL LER YÖNTEMİ 1 2 3 -Ürün TS leri -Ürün TS leri -TS 2590 Toplam katı madde - tüm gıdalar %10 LUK HCl de çözünmeyen kül- tüm gıdalar Acılık kreis testi- tahinhelva ve tüm yağlarda 100 gr/ml 2 gün

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı Besin Gidaların Yararı ve Zararı Yiyip içtiklerinizin sağlığınızı nasıl etkilediğini, ömrünüzü uzatıp uzatmadığını ya da sizi yavaş yavaş öldürüp öldürmediğini merak ediyormusunuz. Yiyeceklerin eksi ve

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

Sağlığın A B C si. http://vitamingiller.com

Sağlığın A B C si. http://vitamingiller.com Sağlığın A B C si A Vitamini Göz Sağlığı Cilt Sağlığı Üreme Sağlığı Bağışıklık Sisteminin Çalışması 1. 2. 3. 4. 5. Hindi Ciğeri Süt Danası Ciğeri Dana Ciğeri Ciğer Salamı Kuzu Ciğeri (75,337 IU) (70,559

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 4. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

NE YİYECEĞİNİZİ PLANLAYIN! YENİ BİR YAŞAM İÇİN

NE YİYECEĞİNİZİ PLANLAYIN! YENİ BİR YAŞAM İÇİN NE YİYECEĞİNİZİ PLANLAYIN! YENİ BİR YAŞAM İÇİN Kilo vermenin ötesinde. Yeni bir yaşam için. Yediğiniz gıdalar, sağlığınız için gerekli besinleri içermelidir ancak, bunun şekline sizde karar verebilirsiniz.

Detaylı

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ 02.12. 5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ TARAFINDAN 2.12. TARİHİNDE ENFORMATİK BÖLÜM BAŞKANLIĞINDA HAZIRLANMIŞTIR.

Detaylı

Değişiklik :Yayımlandığı R.Gazete: 05.03.2008-26807

Değişiklik :Yayımlandığı R.Gazete: 05.03.2008-26807 TGK-GIDA MADDELERĐ ĐLE TEMASTA BULUNAN PLASTĐK MADDE VE MALZEMELERĐN BĐLEŞENLERĐNĐN MĐGRASYON TESTĐNDE KULLANILAN GIDA BENZERLERĐ LĐSTESĐ TEBLĐĞĐ Tebliğ No:2005/33 R.G:04.07.2005-25865 Değişiklik :Yayımlandığı

Detaylı

PERFORMANSINIZ İÇİN BESLENMENİZE DİKKAT EDİN!

PERFORMANSINIZ İÇİN BESLENMENİZE DİKKAT EDİN! PERFORMANSINIZ İÇİN BESLENMENİZE DİKKAT EDİN! Günümüzde dengeli ve yeterli beslenmenin önemi herkes tarafından kabul edilmektedir. Fakat özellikle sporcular için hangi besin gruplarının ne zaman ve ne

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

Çölyak. Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık. Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz

Çölyak. Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık. Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz Özlem İkinci Dr, Bilimsel Programlar Uzmanı, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık Çölyak Yediğiniz her şeyin içeriğini sorgulamak

Detaylı