KATETER UYGULAMALARI VE BAKIM REHBERİ 2013

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KATETER UYGULAMALARI VE BAKIM REHBERİ 2013"

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEPECİK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KATETER UYGULAMALARI VE BAKIM REHBERİ 2013 Derleyen: Düzenleyen: Hem. Dilek TURAN Hem. Filiz CANTÜRK Doç. Dr. Önder KALENDERER Hem. Ayşen ÖZEL Bilimsel Danışman: Doç. Dr. Taner DİVRİK Op. Dr. Mustafa KARAÇELİK

2 ÖNSÖZ Hemşirelik bilim ve sanattan oluşan bir sağlık disiplinidir. Ekonomik ve sosyal değişimler, hemşireliğin profesyonelleşme süreci, yeniliklerin getirdiği değişimler, bakımda kaliteyi artırma gereksinimi hemşirelerin bilgilerini güncellemeleri zorunluluğunu getirmiştir. Bu nedenlerle Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi hemşirelik hizmet içi eğitimi kapsamında hemşirelik bakım hizmetlerinin kalitesinin artırılması ve meslektaşlarımızın çalıştığı birimlerdeki uygulamalarında kaynak olabilmesi amaçlı bu rehber hazırlanmıştır. Etkinliğini ve saygınlığını bilgi birikiminden alacağına inandığımız meslektaşlarımıza bu rehberi hazırlarken, zor çalışma koşulları altında vakit ayırıp derleme yapan değerli hemşirelerimize, bilimsel danışmanlığı ile katkıda bulunan değerli hekimlerimize, hemşirelik mesleğine her konuda destek olan, özellikle bu rehberlerin hazırlanması sırasında her türlü imkanı sağlayan Başhekimimiz Prof. Dr. Orhan Gazi Yiğitbaşı ve çalışmalarımızda her zaman yanımızda olan Başhemşiremiz Gülşen İpekoğlu na teşekkürlerimizi sunarız. Hemşireler bakımın belirleyicisi ve biçimlendiricisidirler Ayşen Özel Dilek Turan Önder Kalenderer 1

3 İÇİNDEKİLER VENÖZ VE ARTERIYEL ERİŞİM IÇIN KULLANILAN KATETERLER 4 İNTRAVENÖZ UYGULAMALARDA KULLANILAN VENLER 4 KAFA VENLERİ 4 KOL VENLERİ 5 EL SIRTI VENLERİ 5 AYAK SIRTI VENLERİ 6 VENÖZ KATETERLER 6 PERİFERİK VENÖZ KATETERLER (PVK) 6 İNTRAVENÖZ UYGULAMALARDA KULLANILAN VEN SEÇİMİ 6 İNTRAKET İLE DAMAR YOLU AÇILMASINDA KULLANILAN MALZEMELER 7 İNTRAKET İLE DAMAR YOLU AÇMA TEKNİĞİ 9 MİDLİNE (ORTA HAT) KATETERLER 12 PERİFERİK YOLLA TAKILAN SANTRAL VENÖZ KATETERLER (PICC) 13 PERİFERİK VENÖZ KATETER UYGULAMALARINDA DİKKAT EDİLMES GEREKEN NOKTALAR 13 SANTRAL VENÖZ KATETER (SVK) 14 VENÖZ KATETERIZASYONDA KULLANILABİLECEK VENLER 15 SANTRAL VENÖZ KATETER TİPLERI VE UYGULANDIĞI DURUMLAR 15 TÜNELLİ SANTRAL VENÖZ KATETERLER 15 TÜNELSİZ (GEÇİCİ) SANTRAL VENÖZ KATETERLER 15 İMPLANTE KATETERLER (PORT) 16 2

4 PORT KATETER ENDİKASYONLARI 17 PORT KATETER UYGULANACAK HASTAYA YAKLAŞIM 17 İMPLANTE PORT KATETERE İĞNE TAKILMASI 18 İMPLANTE PORT KATETERDEN İĞNE ÇIKARILMASI 19 İMPLANTE PORT KATETERDE HEMŞİRELİK BAKIMI 20 SANTRAL VENÖZ KATETERLERDE HEMŞİRELİK BAKIMI 21 SANTRAL VENÖZ KATETER UYGULAMALARINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR 22 ARTER KATETERLERİ 23 PERİFERİK ARTER KATETERİ 24 DİYALİZ KATETERLERİ 25 GEÇİCİ HEMODİYALİZ KATETERLERİ (KAFSIZ KATETERLER) 25 KALICI HEMODİYALİZ KATETERLERİ (TÜNELLİ-KAFLI KATETERLER) 25 ÜRİNER KATETERLER 27 KATETERİZASYONUN SINIFLANDIRILMASI 27 KATETERİZASYON ENDİKASYONLARI 27 KATETER TİPLERİ 28 KATETER SEÇİMİ 30 KATETER TAKILMASI 30 ÜRİNER ENFEKSİYONLARI ÖNLEME 31 KATETERLE İLİŞKİLİ ÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLARI IÇIN RİSK FAKTÖRLERİ 31 ÜRINER SİSTEM ENFEKSİYONLARINI ÖNLEME VE HEMŞİRELİK BAKIMI 32 KAYNAKLAR 34 3

5 VENÖZ VE ARTERİYEL ERİŞİM İÇİN KULLANILAN KATETERLER İlaçların, intravenöz solüsyonların, kan ve kan ürünlerinin ven yolu ile verilebilmesi için santral ve periferik venlere kanül veya kateter yerleştirilmesi işlemine damar yolu açma denir. Venöz ve arteriyel erişim için kullanılan kateterler aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır: 1-Venöz kateterler a) Periferik venöz kateterler (PVK) b) Orta-hat (midline) kateterleri c) Periferik yolla takılan santral kateterler (PICC) 2-Santral venöz kateterler (SVK) a) Tünelli santral venöz kateterler b) Tünelsiz santral venöz kateterler c) Tamamen implante edilen kateterler (PORT) 3-Arter kateterleri a) Periferik arteriyel kateterler b) Pulmoner arter kateterleri 4-Diyaliz kateterleri a)geçici hemodiyaliz kateterleri (kafsız) b)kalıcı hemodiyaliz kateterleri (tünelli- kaflı) İNTRAVENÖZ UYGULAMALARDA KULLANILAN VENLER 1-KAFA VENLERİ: Bebeklerde periferik damar yolunun açılmasında kafa venleri kullanılır. Kafa bölgesinde kullanılan venler ve arterler oldukça yüzeyeldir. Bu nedenle girilecek venin arter olup olmadığını anlamak için parmak uçları ile palpe edilerek arteriyel atım kontrol edilmeli, atım olmadığına emin olduktan sonra vene girilmelidir. Resim 1: Kafa venleri 4

6 Resim 2:Kol venleri Resim3:El sırtı venleri 2-KOL VENLERİ: Kol venleri periferik damar yolu açmak amacıyla kullanılan venlerdendir. Kolda kullanılan venler vena basilica ve vena sefalica dır. Özellikle antekübital fossada bulunan median sefalik ve bazilik venlerden ve el bileği bölgesinden geçen dallarından intravenöz girişim yapılır. Girişim için genelde bazilik ven öncelikli olarak seçilir. Sefalik ven kullanıldığı zaman çoğu kez intraketin ileri itilmesinde problem yaratır. Çünkü sefalik ven dik açısıyla aksiller venle birleşir. 3-EL SIRTI VENLERİ: Vena sefalica ve vena basilicanın el sırtındaki dalları ile dorsal metakarpal venler kullanılır. Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde acil vakalara damar yolu açılırken el sırtı venlerinin öncelikle kullanılması gerekir (hasta veya yaralının hastane ortamında tedavisinin uzun süreceği düşünülerek diğer kol venlerinin kullanımına olanak sağlamak için). 5

7 4-AYAK SIRTI VENLERİ: Erişkinlerde periferik venöz kateterlerin üst ekstremite venlerine takılması önerilir. Bacaktaki venler flebit (venlerin iltihaplanması) ve emboli (dolaşımla gelen yabancı bir cismin pıhtı, neoplazma parçacıkları, hava kabarcığı, mikroplar, yağ hücreleri ile kan ya da lenf damarlarını tıkaması) olasılığından tercih edilmez. Alt ekstremite genellikle çocuklarda ve üst ekstremitelerin her ikisinde de yaralanma olan hasta veya yaralılarda Resim 4: Ayak sırtı venleri kullanılır. Alt ekstremitelerden damar yolu açmak için genellikle ayak üzerinde v. saphena magna ve v.saphena parvanın dalları kullanılır. Alt ekstremiteye takılmış olan bir kateter en kısa süre içinde çıkarılarak üst ekstremiteden yeni bir vene takılmalıdır. 1-VENÖZ KATETERLER Periferik Venöz Kateterler (PVK) İntravenöz (IV) yol, hastaneye kabul edilen hastalarda en sık başvurulan tedavi uygulama yollarındandır; dolayısıyla damar yolu açma, en sık uygulanan girişimlerdendir. IV yol kullanma endikasyonları arasında; sıvı-elektrolit kayıplarının yerine konması, oral alamayan hastalarda parenteral (PE) beslenme, IV yoldan ilaç verme, kan ve kan ürünleri transfüzyonu gelir. İntravenöz Uygulamalarda Kullanılan Ven Seçimi Seçilen venlerin öncelikle proksimalden (merkeze yakın) değil, distalden (merkezden uzak) damar yolu açılmalıdır. Hastanın rahat etmesi, elini ve kolunu rahat hareket ettirebilmesi için aktif olarak kullanmadığı taraf seçilmelidir. Örnek: Sağ elini aktif olarak kullanan hastanın sol eli damar yolu için tercih edilmelidir. Hareketi engellememek için mümkün olduğunca eklem bölgeleri tercih edilmemelidir. Travma, enfeksiyon, inflamasyon ve tromboz belirtileri (kızarıklık, şişlik, ağrı, sıcaklık olmayan bölge seçilmelidir). 6

8 Çok fazla sayıda intravenöz kateter ile damar yolu açılan hastalarda vende skar (yara bölgesinde kollajen doku oluşumu) dokusu oluşarak uygulama yapmak güçleşebilir. Mümkün olduğunca bu venler seçilmemelidir. Bebek ve yaşlılarda ven duvarı çok hassas olduğundan dikkatli olunmalıdır. Çok zayıf hastalarda ven duvarı çok incedir ve kolayca yırtılabilir. İntraket İle Damar Yolu Açılmasında Kullanılan Malzemeler Damar yolu açmak için seçilecek malzemelerin steril olması ve işlem sırasında cerrahi asepsi ilkelerine mutlaka uyulması gerekir. İntraket ile damar yolu açmak için kullanılan malzemeler aşağıda verilmiştir. İntraket (Branül, Anjiocath) İntraket; steril paket içinde uygulamaya hazır tek kullanımlık tıbbi malzemedir. Damar girişini gözlemlemeyi sağlayan kılavuz iğne, esnek ve özel olarak şekillendirilmiş bir kanül ve hasta vücuduna sabitlemek için kelebek şeklinde kanatlardan oluşmaktadır. Ayrıca dışarıya kan durdurucu kapak, basit bir valf sistemi bulunan enjektör girişi, bu girişi koruyan kilitli kapak ve intraketi herhangi bir bulaşmaya ve hasara karşı koruyan iğne koruyucu kapağı da vardır. İntraket vene yerleştirilirken damar içine girildiğinde kılavuz iğnesi çıkarılır ve esnek kateter kanülü damar içinde kalır. Resim 5: İntraket İntraketler uygulama yapılacak venin çapına uygun olarak seçme imkânı verecek şekilde değişik uzunluk ve çaplarda üretilmiştir. İntraket boyutlarına göre kapak renkleri de farklıdır. İntraketlerin numarası büyüdükçe çapları küçülür. 7

9 Resim 6: İntraket çeşitleri Turnike Turnike; kan almak, intravenöz ilaç uygulamak, damar yolu açmak vb. uygulamalarda veni belirginleştirmek amacıyla kullanılır. Otomatik düğmeli bant şeklinde veya kauçuk lastik şeklinde yapılmış değişik tipleri vardır. Otomatik olan turnike, açma düğmesi sayesinde pratik olarak çıkarılır. Bazı durumlarda arteriyel kan basıncını ölçmek amacıyla dirseğin üst kısmına bağlanan tansiyon aletinin (sfigmomanometrenin) manşeti de turnike olarak kullanılabilir. Turnike, ven içine girişim yapılacak bölgenin yaklaşık cm yukarı kısmına bağlanarak ya da çekmek suretiyle sıkıştırılarak kullanılır. Böylece venöz basınç ve dolgunluk artırılarak damarın belirginleşmesi sağlanmış olur. Turnike intravenöz girişimlerde yalnızca ekstremitelerde kullanılır. Resim 6: Turnike çeşitleri 8

10 Tek kullanımlık eldiven Antiseptik solüsyon (batikon, alkol) Pamuk veya gazlı bez tampon Flaster 5-10 cc serum fizyolojik çekilmiş steril enjektör ile malzemeler eksiksiz hazırlanır. İNTRAKET İLE DAMAR YOLU AÇMA TEKNİĞİ Hastaya uygulama hakkında bilgi verilerek işlem için izin alınır. Eller yıkanır ve eldiven giyilir. Hastaya işlem için uygun bir pozisyon verilir. Kol kalp seviyesinin altında olacak şekilde yerleştirilmelidir. Örnek: Dirsek ön bölgesi venleri kullanılıyorsa hastanın dirseği hiperekstansiyonda olmalı, altı desteklenerek kalp seviyesinin altında tutulmalıdır. Uygulama yapılacak koldaki venler gözlenir ve palpe edilir. Hastanın önceden geçirmiş olduğu cerrahi ameliyat, arteriovenöz şant (daha çok hemodiyaliz uygulamalarında kullanılan ve gereken damar sistemini hazırlamak için yapılan kapiller sistemi atlayarak bir arterden bir vene direkt kan akışını sağlayacak geçit oluşturulması) ya da dolaşım yetmezliği değerlendirilir. Böyle durumlarda başka bir alan tercih edilmelidir. Kullanılacak intraket, vene uygun büyüklükte seçilir ve steril paketinden çıkarılır. Turnike bağlanır. Turnike, seçilen ven noktasının cm üstünden, mümkünse elbise üzerinden, tek halkalı fiyonk halinde (gerektiğinde kolayca çözülebilmelidir) ve serbest uçları yukarıda kalacak şekilde bağlanır. Turnike venöz dönüşü engelleyecek ve arteriyel kan akımını ise engellemeyecek sıkılıkta bağlanmalıdır. Arteriyel kan akımının engellenip engellenmediği radial nabız palpe edilerek anlaşılabilir. Ven, dolgun görünmüyorsa venin distalinden kalbe doğru sıvazlanabilir, hastaya mümkünse yumruğunu hızlı hızlı sıkıp açması söylenebilir. Buna rağmen dolgun görünmüyorsa parmak uçları ile vene hafifçe vurulabilinir. Turnike 2 dk.dan uzun süre bağlı kalmamalıdır. 9

11 Resim 7: Turnike bağlanması ve antisepsinin sağlanması Seçilen ven, parmak uçları ile tekrar palpe edilerek doku içindeki ilerleyişi hissedilir. Seçilen ven, yukarıdan aşağıya doğru tek bir hareketle antiseptik solüsyon dökülmüş gazlı bez veya pamuk tampon ile silinerek cilt antisepsisi sağlanır. İntraket iğnesinin keskin yüzü yukarı gelecek şekilde tutulur. Veni sabitlemek amacıyla vene girilecek noktanın yaklaşık 3-5 cm alt tarafına boşta kalan elin başparmağı ile bastırılarak deri aşağı doğru gerdirilir. Vene girilir. Vene girerken doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki teknik kullanılır: Resim 8: İntraketin tutulması Doğrudan vene girme tekniğinde intraket iğnesi ile ven üzerinden deriye o lik bir açı ile deri ve ven aynı anda hızlıca delinerek vene girilir. Bu teknik büyük ve belirgin venlerde tercih edilmelidir. Küçük venlere girilirken bu teknik kullanıldığında venin her iki duvarının delinmesi söz konusu olabilir. Dolaylı vene girme tekniğinde ise iğne vene iki aşamada yerleştirilir. İlk aşamada intraket iğnesinin ucu vene girilecek bölgenin yaklaşık 1 cm altından ve vene paralel olarak o lik açı oluşturacak şekilde deriye batırılır (iğne ucu önce derialtı dokuya temas ettikten sonra vene girmelidir). İkinci aşamada ise iğnenin açısı o ye kadar küçültülerek ven içine girilir. Dolaylı teknik küçük ve kaygan venlerde kullanılır. Yavaş hareket edilmelidir. Sert bir hareket ven çeperinin yırtılmasına sebep olabilir. 10

12 Resim 9:Venin sabitlenmesi, intraket ile doğrudan veya dolaylı vene girilmesi Ven içine girildiğinde intraketin kan durdurucu kapağının olduğu yere kan dolar. Kan geldiği gözlemlenerek ven içine girilip girilmediği anlaşılabilir. Resim 10: Vene girildiğinde intraketin kan durdurucu kapağına kan gelmesi İntraketin iğnesi 1 cm geriye çekilerek bu kez de kanülün içine kan gelip gelmediği gözlemlenir. Kanüle kan doluyorsa intraketin plastik kısmı damar içinde ilerletilirken iğnesi yavaşça geriye doğru çekilir ancak tamamen çıkarılmaz. İntraket bir el ile sabit tutularak turnike çözülür. Diğer elin başparmağı ile intraket yerleştirilen bölgenin 1 cm kadar üst kısmından ven üzerine baskı uygulanarak intraketin iğnesi tamamen çıkarılır. Bu şekilde kanülün açık ucundan kan gelmesi engellenir. Resim 11: İntraketin plastik kısmı damar içinde ilerletilirken kılavuz iğnenin geriye çekilip çıkarılması 11

13 İçinde serum fizyolojik bulunan enjektörün ajutajı, intraketin sıvı seti girişine hızlı bir şekilde takılır. Birkaç cc serum fizyolojik enjekte edilerek intraketin damar içinde olup olmadığı kontrol edilir. Serum fizyolojik enjekte edilirken bölgede şişlik, kızarıklık, acı hissinin olup olmadığı kontrol edilmelidir. Şerit şeklinde kesilmiş bir parça flaster yapışkan yüzü yukarıya gelecek şekilde intraketin kanatları altından geçirilerek çapraz olarak ve giriş yeri görülecek şekilde cilde yapıştırılır. Geriye kalan serum fizyolojik tamamen enjekte edilir ve başparmak ile venin üst kısmına bası yapılarak enjektör çıkarılır. Çıkarılan kılavuz iğne üzerindeki kan durdurucu kapak, intraketin sıvı seti girişine takılarak sıkıştırılır. İntraket, el- kol gibi hareketli bölgeye yerleştirildiğinden çıkmasını engellemek için iyice sabitlenmesi gerekir. Flasterin üzerine görülebilir şekilde mutlaka intraketin takılış tarihi ve saati yazılmalıdır. Resim 12: İntraketin sıvı verilerek kontrol edilmesi ve flaster ile sabitlenmesi Kontamine malzemeler uzaklaştırılır. Kılavuz iğne tıbbi atık kutusuna atılır. Diğer malzemeler tıbbi atık torbasına atılmalıdır. Eldivenler çıkarılarak tıbbi atık torbasına atılır ve eller yıkanır. Uygulamanın saati ve tarihi uygun formlara kaydedilir. b)midline (Orta Hat) Kateterler Kısıtlı periferal damarı olan, bir haftadan fazla (bir kaç hafta) damar yolu gereksinimi olan hastalarda kullanmak için uygundur. Glukoz konsantrasyonu %10 dan büyük ve protein konsantrasyonu % 5 den fazla sıvılar için kullanılmamalıdır. Kolda bazilik, sefalik ya da median kubital venlere yerleştirilir ve kateter ucunun kolun üst kesimi ya da aksillada olması sağlanır. Santral kateter olmadığı için kateter ucunun radyolojik yöntemlerle doğrulanması gerekmez. 12

14 c)periferik Yolla Takılan Santral Venöz Kateterler (PICC) Periferal damar yolu sınırlı olan hastalar için kullanılabilecek bir damar yoludur. Genellikle silikondan yapılmıştır ve bu nedenle ayrılabilir bir kılıf içinden yerleştirilir. Kateter bazilik, sefalik veya antekübital venden yerleştirilir. Yoğun İV tedavi gerektiren, devamlı ve güvenilir damar yoluna ihtiyaç gösteren, kan değerleri takibi sık yapılan akut/kronik hastalığı olanlarda ilk tercih edilen Resim 13:PICC kateter kateterdir. Uzun süre kullanıma (5 günden fazla 6 aydan kısa süreli) uygun olması ve düşük komplikasyon riski taşıması sebebiyle evde tedavi gören hastalar için idealdir. PERİFERİK VENÖZ KATETER UYGULAMALARINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR Kateter seçilirken kulanım amacı, muhtemel kullanılma süresi, bilinen komplikasyonlar (flebit ve infiltrasyon gibi) ve kateteri takan kişinin deneyimi dikkate alınmalıdır. Damar dışına kaçması durumunda doku nekrozuna neden olabilecek sıvılar ve ilaçlar için kelebek iğnelerin kullanımından kaçınılmalıdır. İV tedavinin 6 günden uzun sürmesi bekleniyor ise orta hat kateterleri veya periferik yoldan takılan santral kateterlerin kullanımı tercih edilmelidir. Erişkinlerde periferik kateterlerin üst ekstremite venlerine takılması önerilir. Alt ekstremiteye takılmış olan bir kateter en kısa süre içinde çıkarılarak üst ekstremiteden yeni bir kateter takılmalıdır. Çocuk hastalarda periferik kateterlerin takılması için el, ayak sırtı veya saçlı deri kullanılabilir. Kateter giriş yeri her gün kontrol edilmelidir. Gazlı bez kullanılan durumlarda kontrol amacı ile kateter giriş yeri gazlı bez üzerinden palpe edilerek hassasiyet olup olmadığı değerlendirilmelidir. Hastada klinik enfeksiyon bulgusu yok ise gazlı bezin kaldırılmasına gerek yoktur. Lokal hassasiyet veya olası bir katetere bağlı kalp damar enfeksiyonu bulgularının varlığında gazlı bez mutlaka kaldırılmalı ve giriş yeri görülerek değerlendirilmelidir. Şeffaf örtü kullanılıyor ise kateter giriş yerinin günlük gözlenmesi yeterlidir. 13

15 Flebit (ısı artışı, hassasiyet, eritem, damar trasesinin palpe edilmesi gibi) veya enfeksiyon belirti ve bulguları geliştiğinde veya iyi çalışmadığı tespit edildiğinde periferik kateter değiştirilmelidir. Erişkin hastalarda kısa PVK lar flebit riskini azaltmak için saatte bir değiştirilmelidir. Eğer yeni periferik venöz damar yolu bulma konusunda sorun yaşanıyor ve flebit veya enfeksiyon bulguları yok ise PVK lar daha uzun aralıklarla değiştirilebilir. Ancak bu durumda hem hasta, hem de kateter giriş yerleri çok yakından takip edilmelidir (her vardiyada en az bir kez). Orta hat kateterlerinin enfeksiyon riskini azaltmak amacı ile rutin olarak değiştirilmemelidir. Çocuk hastalarda, komplikasyon (flebit veya enfeksiyon) gelişmediği sürece, PVK lar İV tedavi tamamlanana kadar değiştirilmemelidir. PVK ların giriş yerine topikal antimikrobiyal veya antiseptik krem uygulanmamalıdır. SANTRAL VENÖZ KATETER (SVK) Santral venöz kateterizasyon; kalbe direkt katılan bir vene, çeşitli özelliklerde kateter yerleştirilmesi işlemidir. SVK lar; yoğun tedavi gereksinimi olan hastalarda santral venöz basınç takibi, sıvı replasmanı, uzun süreli total parenteral beslenme, kan ve kan ürünleri transfüzyonu, ilaç uygulamaları, venöz sklerozan madde verilmesi gibi amaçlarla kullanılmaktadır. Santral venöz kateterler kronik hastalığı olan ve yoğun bakım ünitelerinde takip edilen hastalar için tedavinin vazgeçilmez parçasıdır. Santral venöz kateterizasyon için temel endikasyonlar şunlardır: Santral venöz basınç ölçümü Uzun süreli tedavi (haftalar, aylar veya yıllar) Yüksek konsantrasyonlu sıvı ve ilaçların verilmesi Total parenteral beslenme İrritan ilaçlarla kemoterapi Yüksek konsantrasyonlu antibiyotik solüsyonları Tekrarlayan kan ve kan ürünleri kullanımı Hemodiyaliz, plazmaferez Tekrarlayan venotomiler Daha önceki yoğun tedavi, cerrahi ve doku hasarına bağlı periferal venöz yolların yokluğu 14

16 VENÖZ KATETERİZASYONDA KULLANILABİLECEK VENLER 1. İnternal jugüler ven 2. Eksternal jugüler ven 3. Subklavyen ven 4. Kol venleri (antekübital, sefalik, bazilik) 5. Femoral ven Santral Venöz Kateter Tipleri ve Uygulandığı Durumlar Santral venöz kateterler; tünelli, tünelsiz ve implante olmak üzere 3 şekilde incelenmektedir. a)tünelli Santral Venöz Kateterler: Santral venlere cerrahi olarak yerleştirilen, uzun süreli kullanımlarda (>30 gün) tercih edilen, 8 cm den uzun kateterlerdir. Eğer hastanın yüksek akımlı bir venöz yola ihtiyacı varsa (diyaliz) ve bu damar yolu 3 haftadan daha fazla gerekiyorsa tünelli kateter seçilebilir. Eğer infüzyon veya eş zamanlı aspirasyon için damar yolu gerekiyorsa ve bu süre 6 hafta- 3 ay arasında ise periferal kateterler veya tünelli kateterler seçilebilir. 3 aydan daha uzun zamanlı damar yolu gerekiyorsa subkütan portlar seçilmelidir. Tünelli kateterlerde, kateter ucundan belli bir uzaklıkta yerleşmiş dakron (polyesterden imal edilmiş) manşonlar bulunur. Dakron manşonlar, fibrotik dokunun tutunması ile hem mekanik stabilite sağlar hem de enfeksiyonlara karşı bariyer oluşturarak enfeksiyon oranını azaltır. Geçici kateterlerde ise dakron manşon bulunmaz. Tünelli kateterlerde enfeksiyon görülme oranı tünelsiz kateterlere nazaran daha düşüktür. Tünelli kateterler silikon, çelik, teflon, titanyum, poliüretan, polietilen, polivinil klorürden yapılmaktadır. Bunlar arasında teflon ve poliüretan olanlar daha az trombojenik olduğu için daha fazla tercih edilmektedirler. Tünelli kateterler açık uçlu (hickman ve broviac) veya kapalı uçlu (groshong) olarak sınıflandırılır, tek, çift veya üç lümenli olabilir. Tünelli kateterler, kanama riski nedeni ile INR si yüksek olan ve trombosit sayısı 25,000/mm3 den düşük olan hastalar için uygun değildir. Ayrıca bakteriyemik hastalarda da tünelli kateterlerin yerine geçici kateterler tercih edilmelidir. b)tünelsiz (geçici) Santral Venöz Kateterler: Kısa dönem kullanımlı SVK olarak da bilinir. Tünelsiz santral kateterler, kısa veya orta dönemde (bir altı hafta) santral venöz yol gereksiniminde kullanılan kateterlerdir. Periferal damar yolu kısıtlı olan, sıvı infüzyonu ya da kan alımı için sıklıkla damar yolu değiştirilen ve altı haftadan daha kısa süreli kullanım planlanan hastalar için 15

17 uygundur. Uzun süreli damar yolu ihtiyacı olan ancak kısa yaşam süresi olduğu düşünülen hastalarda da tünelli kateter yerine kullanılabilir. Açık uçlu (cook ve vaxcel) veya kapalı uçlu (groshong) olarak sınıflandırılır. Lümen sayısının artmasıyla enfeksiyon oranı da artar. Bu nedenle kullanımı gerekli olan en az lümenli (tek ya da çift lümenli) kateter yerleştirilmelidir. Sık pansuman değişikliği gerektirmesi, yerinden çıkma riskinin yüksek olması ve yerleştirildiği bölgelerden dolayı hasta için konforsuz olması belli başlı dezavantajlarıdır. c)implante Kateterler (PORT): İmplante port kateter; cilt yatağından küçük bir cerrahi girişim uygulanarak büyük venler içine yerleştirilen bir kateterdir. Port kateterin diğer santral kateterlerden farkı, tamamen cilt altına yerleştirilmesi ve kapalı bir sistemden oluşmasıdır. Cilt altına yerleştirilen bu kapalı sistem yardımıyla damar içine verilecek olan ilaç ve sıvılar doğrudan ve sürekli iğne girişi yapılmadan kan dolaşımına verilebilmektedir. Port kateterler sık sık venöz girişim ve uzun süreli kemoterapi tedavisi yapılması nedeniyle onkoloji hastalarında tercih edilmektedir. Bazilik, internal jugüler ve subklavyen vene yerleştirilebilen portlar; paslanmaz çelik, titanyum ya da plastik maddeden, tek veya çift lümenli olarak üretilir. Etrafında 3-8 sütur deliği olan, gövdenin ortasında 2000 ponksiyona kadar dayanıklı silikon port bulunur. Kapalı bir sistem olan port kateter sistemi rezervuar ve kateter olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Rezervuar, port kateterin cilt üzerinde kabarık şekilde görülen ve elle hissedilen kısmıdır. Rezervuarın üst kısmında iğne girişinin yapıldığı silikon septum bulunmaktadır. Port kateterin diğer bir kısmı olan kateter ise rezervuardan başlayıp kalbe kadar uzanan ve sıklıkla eksternal jugular ven, sefalik ven veya internal jugular ven içine yerleştirilen bir tüptür. Porta giriş amacıyla özel yapım huber iğneleri kullanılır. Bu iğnelerin diğer iğnelerden farkı, Resim 14: İmplante port kateter 16

18 uç kısımlarındaki açının 90 yana bakmasıdır. Böylece porta her giriş çıkışta septumda meydana gelen zedelenme minimum düzeyde gerçekleşir. Uzun süreli intravenöz kemoterapi, sık kan örneklemesi, agressif kombinasyon kemoterapileri ve otolog kemik iliği transplantasyonu gibi yoğun tedavi uygulamaları ve sürekli total parenteral beslenme ihtiyacı olan hastalar için kalıcı kateterler tercih edilmektedir. Doğru cerrahi teknikle yerleştirilen port kateterler, bakım ve uygulamaların kurallara uygun yapılması durumunda diğer SVK lara göre daha fazla tercih edilmektedir. Derinin altına yerleştirilen ve enfeksiyon gelişme riski oldukça düşük olan portlar, çok uzun dönem kullanılabilir. Beden imajını etkilemeyen bu kateterler, hiçbir aktivite kısıtlaması da oluşturmaz. Günlük yapılması gereken herhangi bir bakımı olmadığı için (yara iyileşmesinden sonra pansuman gerekmez) yüksek hasta konforu sağlar. Ameliyat bölgesinin 7-10 gün kadar pansumanı gereklidir. Port Kateter Endikasyonları Uzun süreli sitostatik tedavi başlangıcında venlerin uygun olmadığı durumlarda, Sitostatik tedavinin devamında periferik venlerde tromboz ve sklerizasyon olması durumunda Uzun süreli parenteral beslenmede Sıklıkla tekrarlayan, acil damar girişi gerektiren durumlarda Çocuk hastalarda, uzun süreli damar girişimlerinde Gastrointestinal sistem kanserlerinde perioperatif beslenmede AİDS hastalarının bakım ve tedavisinde Spastik hastalarda ve parkinson hastalığında. Port Kateter Uygulanacak Hastaya Yaklaşım Kateter yerleştirilmesine karar verildikten sonra ve hastadan yazılı izin alınmadan önce hasta ve ailesinden tüm konularda bilgilendirilmiş onam belgesi alınmalı, portun hangi amaçla takılacağı ve olası komplikasyonların neler olacağı anlatılmalıdır. Kateter takılma işleminden sonra, hastanın kendine bakım yapma yeterliliği değerlendirilerek bu konuda da eğitim verilmelidir. Hasta ve yakınlarına pansuman değişimi ve kateter yıkama işlemi konusunda bilgi verilmeli, işlemlerin uygulama basamakları görsel materyallerle desteklenerek anlatılmalı ve yetkili bir sağlık çalışanının yanında bu uygulamaları yapmaları sağlanmalıdır. 17

19 Komplikasyonlarda ortaya çıkan belirti ve bulguların nasıl anlaşılacağı ve gereksinim duyulduğunda hangi sağlık merkezlerinden destek alacakları konusunda da aydınlatılmalıdır. Kateter takılmadan önce hastanın allerji öyküsü araştırılmalıdır. İmplante Port Katetere İğne Takılması Port katetere iğne girişi steril teknik kullanılarak yapılmalı ve işlem iki hemşire tarafından uygulanmalıdır. İşlem öncesinde el yıkama tekniğine uygun olarak eller yıkanır. İşlem sırasında kullanılacak malzemeler hazırlanır ve hasta yatağının başına getirilir. İşlem hakkında hastaya bilgi verilir. Hastaya işlem sırasında yüzünü kateter bölgesinden uzaklaşacak şekilde ters yöne çevirmesi söylenir veya maske giymesi sağlanır. Temiz bir çalışma alanı sağlanır. Kateter bölgesindeki pansuman açılır. Steril teknik kullanılarak pansuman seti açılır ve gerekli olan malzemeler steril örtü üzerine konur. Yüz maskesi ve steril eldiven giyilir İğne ucunda kateter yok ise uygun kateter iğne ucuna takılır, salin solüsyon (sodyum bikarbonat ve sodyum klorür içeren distile su) ile kateter yıkanarak havası çıkartılır. Port kateterin takılı olduğu bölgede uygun antiseptik solüsyon ile içten dışa doğru dairesel olarak cilt temizliği yapılır. Derinin kuruması beklenir. Delikli steril örtü kateterin olduğu alan üzerine yerleştirilir. Port kateterin rezervuar kısmı cilt üzerinde palpe edilerek iki parmak arasında sabitlenir. Port iğnesi deri ve septumdan geçecek şekilde 90 açı ile takılır. İğne port rezervuarının tabanına dokununcaya kadar ilerletilir. İğnenin ucundaki katetere 10 cc lik enjektör takılır. Kanın gelmesi için aspirasyon işlemi uygulanır. Aspire edilen kan atılır. Kateter salin ve heparinli sıvı ile yıkanır. Pozitif basıncı korumak için enjektör çıkarılmadan önce iğne ucundaki kateter klemplenir. İğnenin takıldığı bölgeden steril örtü kaldırılır. Deri üzerindeki iğne giriş yeri steril gazlı bez ile kapatılır. İşlem hemşire gözlem formuna kayıt edilir. 18

20 *Port katetere iğne takıldıktan sonra hem aspirasyon sırasında kan gelmiyor hem de yıkama işlemi yapılamıyorsa iğnenin septumda yanlış yerde olabileceği düşünülmelidir. İmplante Port Kateterden İğne Çıkarılması Port katetere takılan iğne; tedavi bittiğinde, kontamine olduğunda veya tedavi devam ediyorsa yedi günde bir değiştirilmesi gerekmektedir. İşlem öncesi el yıkama tekniğine uygun olarak eller yıkanır. İşlem sırasında kullanılacak malzeme hazırlanır ve hasta yatağının başına getirilir. İşlem hakkında hastaya bilgi verilir. Temiz bir çalışma alanı sağlanır. Temiz eldiven giyilir. Uygun antiseptik ile iğneye bağlı kateterin ucu silinir. SF içeren enjektör ile kanın geri gelmesini sağlamak için kan aspire edilir. Portu temizlemek için salin solüsyon ile hat yıkanır. Pozitif basıncı devam ettirmek için enjektörü çıkartmadan önce kateter klemplenir. İğne çıkartılmadan önce pansuman dikkatlice açılır. Portun rezervuar kısmı palpe edilir ve iki parmak arasında sabitlenir. İğnenin dış kısmı sıkıca tutulup iyice kavranır. Düzgün ve sabit bir şekilde iğne port septumundan 90 açı ile çekilir. Kanama duruncaya kadar iğne giriş bölgesine basınç uygulanır. Kateter bölgesi uygun antiseptik solüsyon ile temizlenir ve kurulanır. Bölge gazlı bez ile kapatılır. İşlem hemşire gözlem formuna kayıt edilir. İmplante port kateterde hemşirelik bakımı Cerrahi asepsi tekniğine göre çalışmaya özen gösterilmelidir. Ponksiyon ve iğne değişimi sırasında, kan alımında, bolus /uzun infüzyonlarda hasta yatar pozisyonda olmalıdır. Özel iğneler kullanılmalı (huber / gripper), uygun bir girişim için ponksiyon sırasında port, işaret ve başparmaklar arasında sıkıştırılmalı, iğne cilde dik tutularak batırılmalıdır. Uzun süreli infüzyonlarda iğne en geç 3 gün içinde değiştirilmelidir. Maksimum infüzyon hızı saatte 500 ml yi, yavaş infüzyonlarda 5 ml/dk yı aşmamalıdır. Her enjeksiyondan sonra sistem, 10 ml SF ardından 2-3 ml heparinli serum (100 U/ml) ile yıkanmalıdır. 19

21 İki farklı ilacın enjeksiyonunda, geçimsizliği önlemek için, her ilacın ardından sistem 10 ml SF ile yıkanmalıdır. Enjeksiyon sırasında dirençle karşılaşıldığında işlem hemen durdurulmalı ve sebep araştırılmalıdır. İnfüzyonlar arasında (portun kullanılmadığı durumlarda), sistem ayda bir kez 10 ml SF ile yıkanmalı, groshong tipi kateterler SF, hickman tipi kateterler ise heparinli serum ile bloke edilmelidir. Kan alımı sırasında; 20 G özel kesim port iğnesi kullanılmalıdır. Serbest akışı kontrol etmek için, sistem 5 ml SF ile yıkanır, ilk alınan 5 ml lik kan atılır, gerekli miktardaki kan alındıktan sonra sistem 2 ml heparinli serum ile yıkanır. İşlem bitince sistemden 20 ml SF geçirilir ve son olarak 3-5 ml heparinli serum ile (100 U/ml) bloke edilir. İşlem tamamladıktan sonra iğne porttan çıkarılmalı, enjeksiyon bölgesi povidon iyod ile silinip, transparan flaster (steril gaz bezi+flaster) ile kapatılmalıdır. Kullanılmayan portların kapatılmasına gerek yoktur. Kateter bölgesinde enfeksiyon meydana geldiğinde sistem çıkarılmalı, kateter bölgesindeki pürülan sıvı drene edilmeli, bölgeye pansuman uygulanmalı ve hekim istemi doğrultusunda gerekli antibiyotik tedavisi yapılmalıdır. Kateterden sıvı verilemiyor, kan alınamıyor ve infüzyon sırasında ağrı hissediliyorsa kateterde tıkanıklık olabileceği düşünülmelidir. Bu tür tıkanıklık belirtileri olduğunda; öncelikle sistemin açık olup olmadığı, iğnenin yerinde olup olmadığı kontrol edilmelidir. Port kateter yerleştirildikten sonra, 2 hafta ya da 2 yıl içinde venöz tromboz gelişebilmektedir. Hastaların %60-70 inde ilk gün içerisinde tromboz gelişme oranı yüksektir. Hastalar kolda şişlik, ağrı, enfeksiyon (kızarıklık, ateş) belirtileri yönünden gözlenmelidir. Port kateterlerde iğne takılma işleminin uygun yapılmaması, iğnenin uygun şekilde sabitlenmemesi ve uygun uzunlukta iğne kullanılmamasına bağlı ekstravazasyon gelişebilmektedir. Hasta infüzyon sırasında ağrı, yanma, acı hissediyor, kateter bölgesinde infüzyon sırasında aniden şişlik meydana geliyor, aspirasyon işlemi sırasında yeterince kan gelmiyor ve subkütan dokuda sıvı palpe ediliyorsa ekstravazasyon olabileceği düşünülmelidir. Ekstravazasyon geliştiğinde infüzyon durdurularak hekime haber verilmeli ekstravazasyon tedavi protokolü uygulanmalıdır. 20

22 Santral venöz kateterlerde hemşirelik bakımı Eller antiseptik içeren sıvı sabun veya alkol içeren el antiseptikleri ile yıkanır. Steril eldiven veya temiz eldiven giyilir. Kateter giriş yeri antiseptikli solüsyon ile merkezden dışarıya doğru temizlenir ve kuruması beklenir. Kateter giriş yeri steril gazlı bez veya şeffaf yarı geçirgen örtülerle kapatılmalıdır. Steril gazlı bez kullanılmış ise ağrı ve hassasiyet açısından bölge palpe edilmelidir. Hastada herhangi bir semptom görülürse pansuman kaldırılarak komplikasyon yönünden değerlendirilir. Herhangi bir semptom yoksa pansuman kirlenmediği ve bozulmadığı sürece 48 saatte bir pansuman değiştirilir. Şeffaf örtü kullanılmış ise bölge komplikasyonlar açısından gözlenir. Komplikasyon yok ise pansuman 7 günde bir değiştirilmelidir. Kateter giriş yeri iyileşene kadar, kalıcı kateter üzerindeki pansumanın bir haftadan daha sık aralıkla değiştirilmesine gerek yoktur. Kateterde fark edilen değişiklikler hekime bildirilmelidir. Kateterin takıldığı, pansuman yapıldığı ve çıkarıldığı tarihler mutlaka kaydedilmelidir. Kateterlerin giriş yerleri enfeksiyon yönünden takip edilmelidir. Sisteme giriş yapılmadan önce set üzerindeki enjeksiyon giriş yeri klorheksidin glukonat veya povidon iyot ile temizlenmelidir. Her girişimde mutlaka steril enjektör kullanılmalıdır. Kullanılmayan bütün üçlü musluklar kapalı tutulmalıdır. Çok lümenli bir kateter kullanılıyorsa lümenlerden biri sadece parenteral beslenme için ayrılmalıdır. Tıkalı olduğu düşünülen kateter lümenine kesinlikle basınç yapılmamalıdır. Sıvı giden damar yolundan kan alınacaksa kateter en az 1 dk. kapatılmalıdır. Kateterden kan örneği alınacaksa ilk alınan 2-3 ml kan atılıp arkasından alınmalıdır. TPN için kullanılan kateterler kan almak için kullanılmamalıdır. Santral venöz kateterler her kullanım sonrası serum fizyolojik ile yıkanmalıdır. İnfüzyonlar arası 2-6 saat ise veya kateterin basınca duyarlı valfi varsa kapatılır ve heparinizasyon gerekmez. Daha uzun süreli aralar veriliyorsa, kateter serum fizyolojik ardından 100 IU/ml heparinle doldurularak kapatılmalıdır. Kateterin tıkanmasına yol açan ilaç kristalleşmelerini önlemek için geçimsiz ilaçlar arka arkaya verilmemelidir. Kan, kan ürünleri ve lipid emülsiyonlarının verilmesi için kullanılan infüzyon setleri 24 saat içinde değiştirilmelidir. 21

23 Eğer solüsyon dekstroz ve aminoasit içeriyor ise infüzyon setleri 72 saatte bir değiştirilmelidir. Başka bir endikasyon olmadıkça infüzyon setleri saatte bir değiştirilmeli, 72 saatten önce değiştirilmesine gerek yoktur. İV uygulama setleri kan, kan ürünleri, lipid solüsyonlar uygulanmışsa infüzyonun sonunda veya 24 saatte değiştirilmelidir. Kateter yıkamada kullanılan enjektörün büyüklüğü önemlidir. Küçük enjektörler daha büyük basınç yaratacağından aşırı basınç uygulandığında kateter rüptürüne neden olabilir. Özellikle implante port kateterlerde kateter rüptüründen kaçınmak amacıyla 10 ml den daha küçük enjektör kullanılmalıdır. Kateter takılması sonrasında yara pansumanı yapılmalıdır. Kateter pansumanı kateter yerleştirildikten sonra 24 saat içinde ve daha sonra haftada bir kez değiştirilmelidir. Bunun dışında kateter değiştirildiği, çıkartıldığı veya pansuman kirlendiği, ıslandığı, kapatma özelliğini kaybettiği zaman ve kanama olduğunda pansuman değiştirilmelidir. Hastalar kateter bakımı, el yıkama konusunda sözlü ve yazılı olarak eğitilmelidir. SANTRAL VENÖZ KATETER UYGULAMALARINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR Hasta bakımı için gerekli olan en az sayıda port veya lümene sahip SVK ların kullanılması tercih edilmelidir. Uzun süreli ve aralıklı damar erişimine ihtiyaç duyulan hastalarda kalıcı kateterler tercih edilmelidir. Sık veya sürekli damar erişimine gereksinim gösteren hastalarda ise periferik yoldan takılan santral kateter veya tünelli SVK lar tercih edilmelidir. Erişkin hastalarda enfeksiyon gelişme riskini azaltmak için tünelsiz SVK ların jugüler veya femoral ven yerine subklavyen vene takılması önerilir. Kateter ihtiyacı olduğunda venöz stenoz gelişimini önlemek için hemodiyaliz ve ferezis amacıyla jugüler veya femoral kateter, subklavyen katetere tercih edilmelidir. SVK (periferik yolla yerleştirilen santral kateterler dahil) takılırken veya kılavuz tel üzerinden kateter değiştirilirken bone, maske, steril önlük, steril eldiven ve büyük steril örtüden oluşan maksimum bariyer önlemlerine uyulmalı ve aseptik teknik kullanılmalıdır. SVK, periferik yolla yerleştirilen santral kateter, hemodiyaliz kateteri veya pulmoner arter kateterlerinin katetere bağlı enfeksiyon gelişimini önlemek amacı ile rutin olarak değiştirilmesi önerilmez. Pulmoner arter kateterini korumak için kateter yerleştirilirken steril bir kılıf kullanılmalıdır. 22

24 3-ARTER KATETERLERİ Resim 15:Pulmoner arter kateteri a)pulmoner Arter Kateteri: Bir kateter aracılığı ile pulmoner arter ve kama basıncının ölçülerek hemodinamik değişikliklerin yakından izlenmesine olanak sağlayan bir kateterizasyon yöntemidir. Pulmoner arter kateterleri kalp cerrahisi sırasında ve sonrasında cerraha ve anesteziste yol gösterici araçlardır. Bu kateter Swan-Ganz kateteri olarak bilinmektedir. Pulmoner arter kateteri sağ atrium, sağ ventrikül, pulmoner arter ve sol atrium dolum basıncı olan wedge (saplama) basıncını doğrudan ölçebilir. Kritik hastaların hemodinamik durumunun belirlenmesinde, sıvı ve ilaç tedavisinin yönlendirilmesinde önemlidir. Resim 16: Swanz-Ganz kateteri Kateterin Takılması ve Kullanımı: Kateter internal jugüler, subklavyen veya femoral venden takılabilir. Sağ atrium, sağ ventrikül ve pulmoner arterden direkt olarak takılabilir. Çift lümenli bir kateter olan Swan-Ganz kateterinde şişirilebilen bir balon vardır. Balon pulmoner arterin bir dalında şişirildiğinde saplama (wedge) basıncı ölçülebilir. Bu sol atriumun basıncının indirekt ölçümünü sağlar. Termodilüsyon yöntemiyle kardiyak indeks ve kardiyak debi ölçülebilir. Endikasyonlar Miyokard enfarktüsünün komplikasyonlarının izleminde Hipovolemi, kardiyojenik şok Ventriküler septal defekt Ciddi sol ventrikül yetmezliği Anstabil anjina Refraktör ventriküler taşikardi Solunum Sıkıntısının değerlendirilmesinde Pulmoner ödem Pulmoner hipertansiyon Kalp kapak hastalıkları tedavisinde Yanıklar, sepsis, akut böbrek yetmezliğinde Kardiyak tamponad izleminde Santral damar yolu olarak kullanılır. 23

25 Komplikasyonlar Aritmi, tromboz, enfeksiyon, pnömotoraks, kanama ve ruptür sayılabilir. Pulmoner arter yaralanması nadir olmasına karşın kanama nedeniyle mortalitesi yüksektir. Kardiyopulmoner by-pass sırasında görülme sıklığı % arasında değişmektedir. b)periferik Arter Kateteri: Kan basıncı monitörizasyonunun yapılmasını sağlayan, periferik arterlere yerleştirilen kateterlerdir. Periferik arter kateterizasyonu ile arteriyel kan gazlarının, ph ve elektrolitlerin analizleri yapılabilmektedir. Periferik arterler (radiyal, brakiyal, femoral, dorsalis pedis) kanülasyon için kullanılabilmekle birlikte, en yaygın olarak radiyal arter tercih edilmektedir. Bu kateterler basınç transdüserlerine bağlanarak monitörizasyon yapılır. Bu yöntem kan basıncının her atımda izlenmesine olanak verir. Arter kateterizasyonu aynı zamanda diğer tetkikler için kan alınmasında da kullanılır. Basınç Sistemi Bakımı Katetere bağlı enfeksiyon gelişmesini önlemek amacıyla periferik arteriyel kateterlerin rutin olarak değiştirilmesi önerilmez Tek kullanımlık veya tekrar kullanılabilen transdüserler 96 saatte bir değiştirilmelidir. Sistemin diğer bileşenleri (tüp, sürekli yıkama cihazı ve yıkama solüsyonu dahil) de transdüser ile birlikte değiştirilmelidir. Basınç monitörizasyon sisteminin bütün elemanları (kalibrasyon cihazı ve yıkama solüsyonu dahil) steril olmalıdır. Basınç monitörizasyon sistemi ile ilgili manipülasyon sayısı ve sisteme girişler minimum düzeyde tutulmalıdır. Basınç monitörizasyon kateterinin açık kalmasını sağlamak amacıyla açık sistem (enjektör ve üçlü musluk gerektiren sistem) yerine kapalı yıkama sistemi (sürekli yıkama) tercih edilmelidir. Basınç monitörizasyon sistemine üçlü musluk yerine bir diyafram aracılığıyla ulaşılıyorsa diyafram sisteme giriş öncesinde uygun bir antiseptik solüsyonla temizlenmelidir. Basınç monitörizasyon sistemi yoluyla dekstroz içeren solüsyonlar veya parenteral beslenme sıvıları verilmemelidir. Basınç monitörizasyonu sisteminin sterilizasyon veya dezenfeksiyonu; Tek kullanımlık transdüserler tercih edilmelidir. Tek kullanımlık transdüser kullanımı mümkün olmuyorsa tekrar kullanılabilen transdüserler üretici firma önerileri doğrultusunda sterilize edilerek kullanılmalıdır. 24

26 DİYALİZ KATETERLERİ Hemodiyaliz, renal fonksiyonun difüzyon ve ultrafiltrasyon (ayırma) esasına dayalı olarak sağlanmasıdır. Düzenli ve periyodik hemodiyaliz ile metabolik son ürünler atılmakta, vücudun elektrolit ve sıvı dengesi sağlanmaktadır. Acil durumlarda, A-V fistülün olgunlaşmasına kadar geçen dönemde, bazı özel durumlarda ise uzun süreli olmak üzere, hemodiyaliz özel bir merkezi ven kateteri aracılığıyla gerçekleştirilir. Hemodiyaliz için kullanılan kateterler, yapıldıkları materyallere, kullanım sürelerine ve lümen yapılarına göre farklılık gösterirler. İdeal bir hemodiyaliz kateteri; Hastaya uygun boy ve çapta seçilmeli Uzun süre dayanabilmeli Komplikasyona yol açmadan kolayca kullanılabilmeli Uygun kan akımı sağlamalı (300 ml/dk dan daha fazla) Radyoopak olmalı, buna karşın işlem sırasında büzüşmemelidir. Seçilen hemodiyaliz kateteri cilde kolayca ve güvenle tespit edilebilmeli başlıca bakterilere ve diğer enfeksiyona yol açan ajanlara karşı dirençli olmalıdır. Merkezi venöz kateterler uygulama süresi ve amacına göre geçici ve kalıcı olmak üzere ikiye ayrılırlar. Takılacak kateterin geçici ya da kalıcı olmasını belirleyen en önemli faktör, öngörülen kateter kullanım süresidir. a)geçici Hemodiyaliz Kateterleri (kafsız kateterler) Geçici vasküler giriş yolu sağlamak için günümüzde kullanılan en yaygın yöntem çift lümenli bir kateterin femoral, subklavyen veya internal jugüler vene (İJV) yerleştirilmesidir. Geçici hemodiyaliz kateterleri poliüretan yapıları gereği daha rijid yapıdadırlar. Hastanın vücut yapısına ve takılacağı bölgeye uygun kateter seçilmelidir. Bu kateterler, akut böbrek yetmezliği olgularında ya da yeni arteriovenöz fistül açılmış kronik renal yetmezlik olgularında fistülün olgunlaşması için zaman kazanmak amacıyla tercih edilir. 3 haftadan daha kısa süreli giriş yolu oluştururlar. Eğer mümkünse kateter giriş yeri ultrason ile belirlenmelidir. b)kalıcı Hemodiyaliz Kateterleri (tünelli-kaflı kateterler) Genellikle silikon yapılıdırlar. Bu yapı kateterin daha esnek ve daha az trombojenik olmasını sağlamaktadır. Jugüler, subklavyen ve femoral vene 25

27 yerleştirilebilirler. Bu kateterler cilt altında açılan tünelden geçirilir ve ciltten çıktığı bölgede var olan polyester yapılı kaf sayesinde enfeksiyonu engelleyici özellik taşırlar. Akut veya kronik böbrek yetmezliği olgularında genellikle uzun süreli (3 haftadan daha uzun) kullanım amaçlı takılırlar. Tünelli- kaflı kateterler AV fistül oluşturulan ve gelişmesi beklenen tarafa yerleştirilmemelidir. Tünelli kateterler, kanama riski nedeni ile INR si yüksek olan ve trombosit sayısı 25,000/ mm 3 den düşük olan hastalar için uygun değildir. Tüm kaflı kateterler floroskopi altında yerleştirilmelidir Tünelli kateterlerin takılması daha ağrılı olduğu için midazolam ve fentanil ile intravenöz sedasyon uygulanmaktadır ve 6 saatlik açlık gerekmektedir. İşlem sırasında cerrahi sterilitenin gerekleri mutlak olarak uygulanır. Komplikasyonlar Hemodiyaliz kateterlerinin takılması bazı komplikasyonlara neden olabilir. Erken dönem komplikasyonlar arteriyel ponksiyon, hematom oluşması, sinir yaralanması, pnömotoraks, hemotoraks, kateter disfonksiyonu ve aritmidir. Geç dönem komplikasyonlar ise kateterin kalış süresi ile ilişkilidir. Geçici kateterlerin ortalama kalış süresi İJV ve subklavyen kateterler için 3-4 haftayı, femoral kateterler için 2 haftayı geçmemelidir. Sürenin uzaması hem trombotik komplikasyonları, hem de enfeksiyon riskini artırmaktadır. Kateter pansumanlarının değişimi ve manipülasyonlar sadece eğitimli diyaliz personeli tarafından yapılmalıdır (kateter enfeksiyonları en az 5 kat azalacaktır). Hemşire mutlaka eldiven giymeli ve maske takmalıdır. Kateter çıkış yeri her hemodiyalizde enfeksiyon belirtileri açısından muayene edilmelidir. Kateter çıkış yerine her pansumanda (2-5 günde bir) povidon iyot kullanımı önerilmektedir. Kuru gazlı bezle kapatılmalı ve her hemodiyalizde değiştirilmelidir. Kateterlerin kullanımı sırasında; her hasta için yeni, temiz bir eldiven giyilmelidir. Kateter kapakları ve set bağlantıları povidon iyot ile 3-5 dakika iyice ıslatılmalı ve ayırmadan önce kurumasına özen gösterilmelidir. Kateter lümeni ve kateter ucu açık bırakılmamalıdır. Setin katetere bağlanması ve ayrılması sırasında hasta ve hemşire maske takmalıdır. 26

28 Kateterlerin başka amaçlarla kullanımı engellenmelidir. Hemodiyaliz kateterleri, acil durumlar dışında kan alma veya hemodiyaliz dışı işlemler için kullanılmamalıdır. Her kullanımdan sonra kateterin her iki lümeni de heparinli SF (100 U/ml) ile yıkanmalıdır. Kullanılmadıkları dönemde ise her gün ya da en azından gün aşırı yıkama yapılmalıdır. Geçici bir hemodiyaliz kateterinin üç haftadan uzun süre ile kullanılması bekleniyor ise manşetli kateterler tercih edilmelidir. Diyaliz için kalıcı erişim yolu olarak SVK yerine fistül veya greft tercih edilmelidir. Bir kısmı çıkan kateterler asla geri itilmemelidir. Hasta kateterini ıslatmadan banyo yapmalıdır. Eğer banyo sırasında cilt giriş yeri pansumanı ıslanır ise hemen değiştirilmelidir. ÜRİNER KATETERLER Üriner kateterler hastane içinde ve dışında yaygın olarak kullanılmaktadır. Hastaneye yatan hastaların %15-25 ine hastaneye yattığı süre içerisinde en az bir kez üretral kateter uygulandığı tahmin edilmektedir ve üretral kateter kullanım sıklığının son 20 yılda arttığı bilinmektedir. Kateterizasyonun Sınıflandırılması Kısa süreli kateterizasyon: <7 gün Orta süreli kateterizasyon: 7-28 gün Uzun süreli kateterizasyon: >28 gün Kateterizasyon Endikasyonları Yapılan çalışmalar hastaların %21-31 inde kateterizasyon için herhangi bir endikasyon olmadığı göstermiştir. Bu nedenle hasta doğru bir şekilde değerlendirilip sadece endikasyon varsa kateter takılmalıdır. Üriner sistem obstrüksiyonunun giderilmesi Üriner sistem anatomisini bozan cerrahi girişimler Mesane disfonksiyonu ya da idrar retansiyonu oluşturan nörolojik bozukluklar Yoğun bakım gerektiren hastalarda idrar çıkışının yakın takibi Terminal dönemde idrar inkontinansı olan hastalarda palyatif bakım (yatak değişiminin uygun olmadığı hastalar) Mesane içi ilaç uygulamaları Mesanenin tanı amaçla doldurulması 27

29 KATETER TİPLERİ Kateter kalınlıkları French (Fr) birimi ile ifade edilir. Bir French 0.33 mm çapa eşdeğerdir. 1-Düz Uçlu Kauçuk ya da Lateks Kateterler: Nelaton ve Whistle tip gibi düz uçlu kateterler yalnızca mesanenin bir kez drenajı için kullanılır. Bu kateterlerin çok delikli olanları mesane pıhtılarını temizlemek için irrigasyon amaçlı kullanılabilir. Resim 17: Düz kauçuk lateks kateter 2-Eğri Uçlu Kateterler: Tiemann veya Coude gibi eğri uçlu kateterler, prostat büyümesi nedeniyle yükselmiş mesane boynu ve erkek bulbar üretrasının S şeklinde olması gibi durumlarda, düz uçlu kateterlere uyum göstermeyen erkek üretrasını geçmek için kullanılır. Resim 18: Eğri uçlu kateter 3-Kendiliğinden Kalıcı Kateterler: Pezzer ve Malecot gibi kendiliğinden kalıcı kateterler, açık cerrahi sonrası yerleştirildikleri yerde delikli bir lümen bırakacak şekilde şekillerini korurlar. Bu kateterlerin avantajı iyi bir üriner drenaj yapmasıdır. Resim 19: Kendiliğinden kalıca kateter 28

30 4-Foley Kateterler: Sürekli üretral kateterizasyon amacıyla kullanılırlar. Distal ucundaki balon mekanizması sayesinde kateterin mesane boynundan geri kaçması önlenir. İki yollu ve üç yollu foley kateterler mevcuttur. İki yollu kateterler sadece idrar drenajı amacıyla, üç yollu kateterler ise mesane irrigasyonu ve drenaj için kullanılır. Resim 20: Foley kateter 5-Perkütan Sistostomi Seti: İnfravezikal obstrüksiyonlar ve nörojenik mesane disfonksiyonları sonucu gelişen idrar retansiyonlarında üretral kateterizasyon yapılamadığı durumlarda kullanılır. Resim21: Perkütan sistostomi 6-Perkütan Nefrostomi Seti: Üst üriner sistemdeki anatomik boşluğun basıncını azaltmak amacıyla ve drenajını gerektiren enfekte obstrüksiyon durumlarında renal kistler ve ürinomaların drenajı amacıyla kullanılırlar. Resim 22: Perkütan nefrostomi seti 7-Double J Stent: İki ucu j harfi ve domuz kuyruğu şeklinde olan bu kateterler asıl tedavi yapılıncaya kadar üreter obstrüksiyonların giderilmesi, soliter böbreklerde ESWL öncesi üretere konularak kırılan taş parçalarının obstrüksiyon yapmasının engellenmesi için kullanılır. 29

31 KATETER SEÇİMİ Takılacak kateterin seçiminde en az travmaya yol açan serbest idrar akışını sağlayacak en küçük kateteri seçmek önemlidir. Kateterin kendisi yabancı cisim olduğu için üretra ve mesanede inflamasyona neden olabilir. Gereğinden daha dar ve geniş kateterler komplikasyon riskini arttırır. Kadınlar için nolu, erkekler için ise nolu kateterler uygundur. Kısa süreli uygulamalarda plastik kateterler uygulanabilirse de 3 haftaya kadar uygulamalarda silikonla kaplı lateks kateterler, 3 haftadan daha uzun sürelerde uygulanacaksa silikon kateterler tercih edilir. Özel durumlar dışında 10 ml hacimli balonlu kateterler kullanılmalıdır. Kateter Takılması Kateter eğitimli bir kişi tarafından aseptik teknik ve steril malzeme kullanılarak takılmalıdır. Uygulayıcının yanında bir yardımcı bulunmalıdır. Eller yıkanır, kurulanır, steril eldiven giyilir. Steril aletle tamponlar tutulup antiseptik solüsyona batırılır, eksternal mea çevresi temizlenir (hazır kateter takma seti kullanılmıyorsa, antiseptik solüsyonu yardımcının vermesi gerekir). Steril delikli örtü ile uygulama alanı örtülür. Kateter hazırlanır (hazır kateter takma seti yoksa, yardımcının paketi açarak steril kateteri uygulayıcıya vermesi gerekir), kateterin balonunu şişirmek için kullanılacak steril sıvı enjektöre çekilir, steril idrar toplama kabı hastanın bacakları arasına yerleştirilir (steril idrar toplama kabı yoksa, steril kapalı drenaj torbası katetere bağlanır). Kayganlaştırıcı jel üretraya sıkılır. Kateter üretraya yerleştirilir, idrarın geldiği izlenir. Kateterin mesanede olduğu düşünülüyor, buna karşılık idrar gelmiyorsa hafif suprapubik bası yaparak idrarın gelip gelmediği kontrol edilir. Yine idrar gelmiyorsa mesane steril serum fizyolojikle irrige edilerek kateter ucunun mesanede olduğu kontrol edilir. Kateter balonlu kateter ise 8-10 ml steril sıvı ile balon şişirilir, kateter yavaşça geri çekilerek mesane boynuna oturtulur. Steril kapalı drenaj torbası takılır. Balonsuz kateter ise, gelen idrar bittiğinde kateter yavaşça geri çekilerek mesanenin tamamen boşalması sağlanır. İdrarın akışı bittiğinde kateter çekilerek çıkartılır. Steril örtü kaldırılır. Kateter takma sırasında perinede kirlenme olduysa, antiseptik solüsyonla temizlenir. Hasta kalktığında drenaj sisteminin bükülüp tıkanmadığı kontrol edilir. İdrar torbasının ve toplayıcı sistemin mesane düzeyinin altında tutulması gerektiği hatırlatılır. Eldivenler çıkartılır, eller yıkanır, kurulanır. 30

İNTRAVENÖZ (IV) ENJEKSİYON

İNTRAVENÖZ (IV) ENJEKSİYON 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) İNTRAVENÖZ ENJEKSİYON(IV-damar içi) ve İLAÇ UYGULAMA TEKNİĞİ Slayt No : 25 Damar Yolu Endikasyonları : 1.) Ven içine ilaç uygulama 2.)

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Santral Venöz Kateter. Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi

Santral Venöz Kateter. Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi Santral Venöz Kateter Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi 8 yaşında ALL VAKA sürecinde SVK TANI : 8/2010 RELAPS 1/2011 KİT 6/2011 7/2011 3/2013 +55.gün +13.ay hafif kgvhh Santral venöz Port kateter

Detaylı

ÖNLEME PROSEDÜRÜ. Revizyon Tarihi: 00 Yayın Tarihi:05.09.2011

ÖNLEME PROSEDÜRÜ. Revizyon Tarihi: 00 Yayın Tarihi:05.09.2011 1. AMAÇ: Damar içi kateterler ve parenteral solusyonların uygulanması ile ilişkili enfeksiyonların gelişiminin önlenmesi ve kontrolü ile ilgili sağlık çalışanlarının eğitimi için gerekli kontrol önlemlerini

Detaylı

Santral Venöz Kateter (SVK) Bakımı

Santral Venöz Kateter (SVK) Bakımı Santral Venöz Kateter (SVK) Bakımı AMAÇ Santral kateterin tıkanması ve enfeksiyon oluşmasının önlenmesidir. TEMEL İLKELER Sık veya sürekli damar erişimine gereksinim gösteren hastalarda tercih edilir.

Detaylı

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer, Dilek Baytaş Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. AMAÇ

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI KODU: KLN.TL.12 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ: Bu

Detaylı

Dok.Kodu ENF-T-09 TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ SELÇUK ÜNİVERSİTESİ

Dok.Kodu ENF-T-09 TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sayfa No 1/5 AMAÇ: Damar içi kateterler ve parenteral solüsyonların uygulanmasına bağlı enfeksiyon gelişimini önlemek. 1. KAPSAM (UYGULAMA ALANI): Hastanedeki tanı, tedavi ve bakım uygulamaları yapan bütün

Detaylı

KAN ALMA 30.12.2014. Kan Alma. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği

KAN ALMA 30.12.2014. Kan Alma. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) 1.) KAN ALMA 2.)VENÖZ KAN ALMA TEKNİĞİ Slayt No : 26 KAN ALMA ;.Tanı için gerekli mikrobiyolojik ve biyokimyasal incelemeleri yapmak,,.tedavi

Detaylı

S.B. DIġKAPI YILDIRIM BEYAZIT EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ

S.B. DIġKAPI YILDIRIM BEYAZIT EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ Doküman No:ENF-TL-23 Yayın Tarihi:01.04.2013 Revizyon No:00 Revizyon Tarihi:00 Sayfa No: 1 / 6 1. AMAÇ Damar içi kateterler ve parenteral solüsyonların uygulanması ile iliģkili enfeksiyonların geliģiminin

Detaylı

30.12.2014. Kan Alma. Kan gazı almada tercih edilen arterler şunlardır: Radial arter Brakial arter Femoral arter Dorsalis pedis ve tibial arter

30.12.2014. Kan Alma. Kan gazı almada tercih edilen arterler şunlardır: Radial arter Brakial arter Femoral arter Dorsalis pedis ve tibial arter 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 16. Hafta ( 29.12 02 / 01 / 2015 ) 1.) ARTERİYEL KAN ALMA TEKNİĞİ 2.)KAPİLLER KAN ALMA TEKNİĞİ Slayt No : 27 4 Arteriel Kataterden Kan gazı analizinde kullanılmak amacıyla

Detaylı

PORT KATATER BAKIMI HAZIRLAYAN : KIYMET YILMAZ ACIBADEM SAĞLIK GRUBU EĞİTİM VE GELİŞİM HEMŞİRESİ EKİM 2010

PORT KATATER BAKIMI HAZIRLAYAN : KIYMET YILMAZ ACIBADEM SAĞLIK GRUBU EĞİTİM VE GELİŞİM HEMŞİRESİ EKİM 2010 PORT KATATER BAKIMI HAZIRLAYAN : KIYMET YILMAZ ACIBADEM SAĞLIK GRUBU EĞİTİM VE GELİŞİM HEMŞİRESİ EKİM 2010 PORT KATATER Tekrarlanan ilaç uygulamalarında Güvenli ve kolay damar girişi sağlayan, Tamamı

Detaylı

ZOR DAMARYOLLARINDA ALTERNATİF YÖNTEMLER

ZOR DAMARYOLLARINDA ALTERNATİF YÖNTEMLER ZOR DAMARYOLLARINDA ALTERNATİF YÖNTEMLER EGE ÜNİVERSİTESİ ACİL TIP ANABİLİM DALI HEMŞİRE GÜLNUR GÜREFE SUNUM HEDEFLERi ACİLSERVİSE BAŞVURAN,DAMARYOLU PROBLEMİ OLAN HASTALARDA ALTERNATİF DAMARYOLU TEKNİKLERİNİN

Detaylı

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ RESİRKÜLASYON NEDİR? Diyaliz esnasında, diyaliz olmuş kanın periferik kapiller dolaşıma ulaşmadan arter iğnesinden geçen

Detaylı

Hemodiyaliz Kateterlerinin Kullanımı ve Bakımı. Özlem Düzgün İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hemodiyaliz Ünitesi

Hemodiyaliz Kateterlerinin Kullanımı ve Bakımı. Özlem Düzgün İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hemodiyaliz Ünitesi Hemodiyaliz Kateterlerinin Kullanımı ve Bakımı Özlem Düzgün İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hemodiyaliz Ünitesi 22.02.2015 Hemodiyaliz hastaları için damar giriş yolu hayati öneme sahiptir

Detaylı

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi Sayfa No Sayfa 1/6 1.AMAÇ Hastalarla ve hastane ortamındaki yüzeylerle el teması sonrasında ortaya çıkan enfeksiyon bulaş riskini önlemeye yönelik el hijyeni ve eldiven kullanım kurallarını ve uygulamalarını

Detaylı

İLAÇLARIN GÜVENLİ UYGULANMASI TALİMATI

İLAÇLARIN GÜVENLİ UYGULANMASI TALİMATI 1.AMAÇ: İlaçların güvenli uygulamalarına ilişkin tüm süreçlerin tanımlanması, bu süreçlerdeki tüm safhalarda görev alan sağlık çalışanlarının rollerinin belirlenmesi ve uygulanması. 2.SORUMLULAR: Tüm Sağlık

Detaylı

HEMODİYALİZDE ARTERİYOVENÖZ FİSTÜL KULLANIMI UZM. HEMŞİRE NACİYE ÖZDEMİR

HEMODİYALİZDE ARTERİYOVENÖZ FİSTÜL KULLANIMI UZM. HEMŞİRE NACİYE ÖZDEMİR HEMODİYALİZDE ARTERİYOVENÖZ FİSTÜL KULLANIMI UZM. HEMŞİRE NACİYE ÖZDEMİR Amaç Hemodiyaliz hastasının hayatında farkındalık oluşturmak ve geliştirmek Arteriyovenöz fistülü değerlendirmek, komplikasyonları

Detaylı

İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

İLAÇ UYGULAMA TALİMATI Dok No:KLN.TL.08 Yayın Tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/No:-/0 Sayfa No: 1 / 5 1.0 AMAÇ: Bu talimatın amacı ilaç uygulamalarını standardize etmektir. 2.0 KAPSAM: Bu talimat oral, intravenöz, subcutan,intramüsküler

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ EL HİJYENİ TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ EL HİJYENİ TALİMATI 1. AMAÇ:Hastane enfeksiyonlarının oluşmasının önlenmesi, oluşmuş ise kontrol altına alınması amacıyla doğru el yıkama tekniğinin kullanılmasını sağlamaktır. 2. KAPSAM: Hastanedeki Tüm Birimleri kapsar.

Detaylı

1. AMAÇ: Eller aracılığıyla yayılan enfeksiyonların önlenmesi için uygun el temizliği yöntemlerini belirlemektir.

1. AMAÇ: Eller aracılığıyla yayılan enfeksiyonların önlenmesi için uygun el temizliği yöntemlerini belirlemektir. SAYFA No. Sayfa 1 / 8 1. AMAÇ: Eller aracılığıyla yayılan enfeksiyonların önlenmesi için uygun el temizliği yöntemlerini belirlemektir. 2. KAPSAM: Hastanedeki tüm çalışanlar, hastalar, hasta refakatçıları

Detaylı

KAN NUMUNELERİNİN ALINIŞI. Dr. Duran Karabel

KAN NUMUNELERİNİN ALINIŞI. Dr. Duran Karabel KAN NUMUNELERİNİN ALINIŞI Dr. Duran Karabel 1 Kan numuneleri (örnekleri) Tam kan (total kan): Serum veya plazması ayrılmamış kandır. Kan sayımı (hemogram) ve eritrosit sedimantasyon hızı (ESR) tayini,

Detaylı

İntravenöz (IV) Kateter Takılması

İntravenöz (IV) Kateter Takılması İntravenöz (IV) Kateter Takılması AMAÇ İlaç ya da sıvı tedavisi için IV yola kateter takılması ve açıklığın sağlanmasıdır. TEMEL BİLGİLER Uzun süreli sıvı ya da ilaç tedavisi olan hastalarda IV yolun açıklığını

Detaylı

NEFROSTOMİ BAKIMI. - Mikroorganizmaların çevreye temasını önler.

NEFROSTOMİ BAKIMI. - Mikroorganizmaların çevreye temasını önler. NEFROSTOMİ BAKIMI Nefrostomi, karın arka yan duvarından böbrek pelvisine idrar drenajı için kateter yerleştirilmesidir. Perkütan yada açık cerrahi ile yapılır. Nefrostomi tüpü için Maloket kateterler veya

Detaylı

Bası Yarası Tedavisi Sonrası Gelişebilecek Erken ve Geç Dönem Komplikasyonları

Bası Yarası Tedavisi Sonrası Gelişebilecek Erken ve Geç Dönem Komplikasyonları Basınç Yaraları (Dekübütüs Ülserleri ) Basınç Yaralarının Nedenleri Basınç Yarası Oluşmasında Risk Faktörleri Basınç Bölgeleri Basınç Yaralarının Oluşumu ve Evreleri Basınç Yaralarının Önlenmesi Bası Yarası

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/4 GİRİŞİMSEL RADYOLOJİK TETKİKLER İÇİN HASTA BİLGİLENDİRME VE RIZA FORMU Ünitenin Adı : Hastanın Adı ve Soyadı : Protokol No : Girişimsel radyolojideki işlemler; görüntüleme kılavuzluğunda cerrahiye

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar

Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar Kalsinörin İnhibitörleri Siklosporin Takrolimus Antiproliferatif Ajanlar Mikofenolat Mofetil / Sodyum Azathiopurine Kortikosteroidler Sirolimus

Detaylı

KADAVRADAN ORGAN ALINMASI. Özlem ERGİNBAŞ Ameliyathane Hemşiresi

KADAVRADAN ORGAN ALINMASI. Özlem ERGİNBAŞ Ameliyathane Hemşiresi KADAVRADAN ORGAN ALINMASI Özlem ERGİNBAŞ Ameliyathane Hemşiresi KADAVRADAN ORGAN ALINMASI Beyin ölümü kararı verilmiş donörlerden (vericilerden) usulüne uygun olarak başka kişiye nakledilmek üzere organların

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ Sayfa No 1 / 5 1.AMAÇ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Enfeksiyon yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan her hastanın vital organ fonksiyonlarının desteklenmesi; organ

Detaylı

Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Hastanesi

Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Hastanesi İSTANBUL AVRUPA YAKASI EĞİTİM VE İSTİŞARE TOPLANTISI 22.02.2015 DİYALİZ HEKİMLERİ DERNEĞİ VE TÜRK NEFROLOJİ, DİYALİZ VE TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİ DERNEĞİ Prof Dr Barış Akin Böbrek Nakli Programı Başkanı

Detaylı

SANTRAL VENÖZ KATETER İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN KONTROLÜ İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR VE SONUÇLARI

SANTRAL VENÖZ KATETER İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN KONTROLÜ İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR VE SONUÇLARI SANTRAL VENÖZ KATETER İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN KONTROLÜ İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR VE SONUÇLARI Yeliz Gökay 1, Rıza Aytaç Çetinkaya 2 1 Acıbadem Kocaeli Hastanesi, Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi, Kocaeli 2

Detaylı

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR VE KULLANIM ALANLARI

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR VE KULLANIM ALANLARI KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR VE KULLANIM ALANLARI Kişisel koruyucu ekipman nedir? Çalışma ortamındaki enfeksiyon risklerine karşı çalışan tarafından kullanılması gereken giysi, araç ve malzemelerdir. Bölümün

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ DAMAR İÇİ (İNTRAVENÖZ) İLAÇ VE SIVI UYGULAMA 723H00042 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU Ürolojik cerrahi daha kompleks ve oldukça fazla mükemmeli hedefleme yolunda gelişmesini

Detaylı

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI YÖN.TL.26 28.05.2013 14.01.2014 01 1/6 1.0 AMAÇ: sağlık hizmetleri ile ilişkili enfeksiyonların ve çapraz bulaşların önlenmesi amacıyla sağlık personeli,hasta,hasta refakatçileri ve ziyaretçiler için uygun

Detaylı

17.02.2015. ENTERAL BESLENME (Gavaj) 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği ENTERAL BESLENME ( GAVAJ ) Enteral Beslenme. 36.Hafta ( 01 05 / 06 / 2015 )

17.02.2015. ENTERAL BESLENME (Gavaj) 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği ENTERAL BESLENME ( GAVAJ ) Enteral Beslenme. 36.Hafta ( 01 05 / 06 / 2015 ) 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 36.Hafta ( 01 05 / 06 / 2015 ) ENTERAL BESLENME ( GAVAJ ) Slayt No : 48 4 ENTERAL BESLENME (Gavaj) Besin ve sıvıları ağız yoluyla yeterli alamayan veya hiç alamayan

Detaylı

ÇANAKKALE İL AMBULANS SERVİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ VE KİŞİSEL KORUYUCU MALZEMELERİN KULLANIMI TALİMATI

ÇANAKKALE İL AMBULANS SERVİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ VE KİŞİSEL KORUYUCU MALZEMELERİN KULLANIMI TALİMATI Dok. Kodu: YÖN.TL.04 Yay. Trh.: Kasım 2012 Rev. Trh.: Kasım 2014 Rev. No: 01 Sayfa No: 1/5 1.AMAÇ: Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı

Detaylı

DİYALİZ YÖNETİMİ VE UYGULAMALARI. Prof Dr Cengiz UTAŞ

DİYALİZ YÖNETİMİ VE UYGULAMALARI. Prof Dr Cengiz UTAŞ DİYALİZ YÖNETİMİ VE UYGULAMALARI Prof Dr Cengiz UTAŞ DİYALİZ UYGULAMALARI REHBERİ Bu rehber: Mevcut bilimsel kanıtlar, profesyonel toplulukların klinik deneyimlerine dayalı kılavuzlar ve en iyi uygulama

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ 1.0 AMAÇ: Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı ateşi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV), kuş gribi, domuz gribi ve mevsimsel influenza

Detaylı

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ?

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? Hem. Oya SAĞIR Bahçelievler Aile Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 10 Eylül 2013 Sunum Akışı İntramüsküler Enjeksiyon

Detaylı

Vasküler kateter infeksiyonlarının önlenmesi

Vasküler kateter infeksiyonlarının önlenmesi Vasküler kateter infeksiyonlarının önlenmesi Elliott, T.S.J., Faroqui, M.H., Armstrong, R.F. & Hanson, G.C. (1994) Guidelines for good practice in central venous catheterization. Journal of Hospital Infection,

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI 1.AMAÇ:Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ) sinde hastane enfeksiyonlarının oluşmasının ve önlenmesinin kontrolünü sağlamak. 2.KAPSAM:Tüm Yoğun Bakım ünitesini kapsar. 3.KISALTMALAR: YBÜ:Yoğun Bakım Ünitesi HHEK:Hastane

Detaylı

Eser Elementler ve Vitaminler

Eser Elementler ve Vitaminler Doç. Dr. Onur POLAT Eser Elementler ve Vitaminler Esansiyel eser elementin temel özellikleri diyetten kesilmesi veya yetersiz alımıyla yapısal ve biyokimyasal değişikliklerin olması ve bu değişikliklerin

Detaylı

GÖRÜNTÜLEME EŞLİĞİNDE GEÇİCİ VEYA TÜNELLİ SANTRAL KATETERLER İLE VENÖZ PORT UYGULAMASI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ FR-HYE-04-431-01

GÖRÜNTÜLEME EŞLİĞİNDE GEÇİCİ VEYA TÜNELLİ SANTRAL KATETERLER İLE VENÖZ PORT UYGULAMASI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ FR-HYE-04-431-01 GÖRÜNTÜLEME EŞLİĞİNDE GEÇİCİ VEYA TÜNELLİ SANTRAL KATETERLER İLE VENÖZ PORT UYGULAMASI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ FR-HYE-04-431-01 Sayın Hasta\Sayın Veli Bu bilgilendirme formunda geçici veya tünelli

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ

SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ Koruyucu ekipman kullanım amacı Hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta

Detaylı

HEMODĠYALĠZDE SIK YAPILAN HATALARI ÖNLEMEDE HEMġĠRELĠK YAKLAġIMI. Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi Hemşire Ayşe SOLAK

HEMODĠYALĠZDE SIK YAPILAN HATALARI ÖNLEMEDE HEMġĠRELĠK YAKLAġIMI. Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi Hemşire Ayşe SOLAK HEMODĠYALĠZDE SIK YAPILAN HATALARI ÖNLEMEDE HEMġĠRELĠK YAKLAġIMI Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi Hemşire Ayşe SOLAK Adı-soyadı TC kimlik no Dosya no Cinsiyeti Sağlık güvencesi Etyoloji

Detaylı

AYAK BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

AYAK BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 22.07.2014 Hemodiyaliz Makinesini Hazırlama Talimatı yerine 01 Diyaliz Ünitesi Enfeksiyon Kontrol Önlemleri Talimatı na atıfta bulunuldu. Hazırlayan:

Detaylı

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır.

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır. PERİNE BAKIMI Perine bakımına hoş geldiniz Perine önde simfibis pubis, yanlarda iskial tübositler, arkada koksiks kemik yapıları tarafından sınırlandırılan ve dış genital organları kaplayan alandır. Ter,

Detaylı

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri Doç. Dr. Onur POLAT Toraks Travmalarında Temel kuralın tanı ve tedavinin aynı anda başlaması olduğu gerçeği hiçbir zaman unutulmamalıdır. Havayolu erken entübasyon ile sağlanmalı, eğer entübasyonda zorluk

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KANAMALARDA İLKYARDIM BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Kanama

Detaylı

YANIK HASTASININ BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

YANIK HASTASININ BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/6

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık Nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden oluşabilir. Yaşlılık ile birlikte kendiliğinden kırık oluşma riski

Detaylı

VEZİKOSTOMİ BAKIMI. MALZEMELER - Gazlı bez - Antiseptik solüsyon - Sabitleyici - Eldiven - Koruyucu örtü - Atık torbası - İdrar torbası

VEZİKOSTOMİ BAKIMI. MALZEMELER - Gazlı bez - Antiseptik solüsyon - Sabitleyici - Eldiven - Koruyucu örtü - Atık torbası - İdrar torbası VEZİKOSTOMİ BAKIMI Vezikostomi, infravezikal basıncın yüksek olduğu ve üretranın boşaltmayı yapamadığı durumlarda dekompresyonu sağlamak için mesanenin geçici olarak cilde ağızlaştırılmasıdır. Mesanenin

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ HASTA BAKIMINDA TEMEL HİJYEN TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ HASTA BAKIMINDA TEMEL HİJYEN TALİMATI 1.AMAÇ: Hastaların hijyenik bakımını eksiksiz ve hastayı rahatlatacak şekilde yapmak üzere yöntemleri belirlemektir. 2.KAPSAM:Tüm Klinikler,Yoğun Bakımları kapsar. 3.KISALTMALAR: - 4.TANIMLAR: Dekibüt:Bası

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ AMELİYATHANE ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ AMELİYATHANE ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI 1. AMAÇ:Ameliyathanede mikroorganizmaların yayılımının engellenmesi, enfeksiyonlar açısından hasta ve personelin güvenliğinin azami ölçüde sağlanması. 2. KAPSAM:Ameliyathane birimini kapsar. 3.KISALTMALAR:

Detaylı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı 1. AMAÇ Cerrahi alan enfeksiyonlarının (CAE) önlenmesidir. 2. KAPSAM Ameliyat sürecinde hastaya sağlık hizmeti sunan tüm birimleri ve bireyleri kapsar. 3. GENEL ESASLAR Cerrahi alan enfeksiyonları; cerrahi

Detaylı

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR TANIM Ödem sık karşılaşılan ve vücutta sıvı birikimi olarak tanımlanan ve bazen de bazı ciddi hastalıkların belirtisi olan klinik bir durumdur. Ödem genellikle

Detaylı

Kemoterapi Ajanlarını Güvenli Uygulama

Kemoterapi Ajanlarını Güvenli Uygulama Kemoterapi Ajanlarını Güvenli Uygulama KEMOTERAPİ NEDİR? Kemoterapi, İlaç ile kanserli hücre yıkımını sağlayan ve kanser tedavisinde kullanılan ilaçlı tedavi yöntemidir. Kemoterapi ilacı vücuda girdiğinde

Detaylı

KISITLAMA ALTINDAKİ HASTA BAKIM VE DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

KISITLAMA ALTINDAKİ HASTA BAKIM VE DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ KOD:YÖN.PRS 15 YAY.TAR:10.10.2011 REV.TAR:25.02.2013 REV.NO:01 SAYFA :1 / 5 1.AMAÇ: Bu prosedürün amacı kısıtlama altındaki hastanın bakımında standart bir yöntem belirlemektir. 2.KAPSAM: Bu protokol kısıtlama

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet

İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet BR.HLİ.046 www.hisarhospital.com İNSÜLİN UYGULAMA Diyabette temel amaç kan şekeri düzeyini hedef aralıklarda tutmaktır. Bu amaçla beslenme tedavisi, egzersiz ve ilaç tedavisi

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Enfeksiyon Kontrol Kurulu Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/6 1. AMAÇ Hastanede

Detaylı

Anjiyografi Bilgilendirme Formu

Anjiyografi Bilgilendirme Formu Anjiyografi Bilgilendirme Formu BR.HLİ.082 Koroner anjiyografi nedir? Koroner anjiyografi, özel bir kamera ile kalbinizin atar damarlarının röntgen film çekimi ile incelenmesidir. İşleminiz kateter laboratuvarında

Detaylı

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI 12.09.2013 0 0 1 / 5 1. AMAÇ: Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı ateşi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV), kuş gribi, domuz gribi

Detaylı

DAMAR İÇİ KATETER YRD. DOÇ. DR. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KLİNİK MİKROBİYOLOJİ VE İNFEKSİYON HASTALIKLARI AD

DAMAR İÇİ KATETER YRD. DOÇ. DR. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KLİNİK MİKROBİYOLOJİ VE İNFEKSİYON HASTALIKLARI AD DAMAR İÇİ KATETER İNFEKSİYONLARIİ EPİDEMİYOLOJİ İ İ İ VE PATOGENEZ YRD. DOÇ. DR. DAVUT ÖZDEMİRİ DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KLİNİK MİKROBİYOLOJİ VE İNFEKSİYON HASTALIKLARI AD Damar içi kateterler

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ

YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ TEKNİK ÖZELLİKLERİ Yoğun Bakım Bir ya da daha fazla organ veya organ sistemlerinde oluşan, ciddi işlev bozuklukları veya yetmezliklerinin ve altta yatan nedenlerin izlem, tanı ve

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİ Yoğun Bakım Bir ya da daha fazla organ veya organ sistemlerinde oluşan, ciddi işlev bozuklukları veya yetmezliklerinin ve altta

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN OKULLARI Mayıs 2014 BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Kırık nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden

Detaylı

BAŞ BANYOSU UYGULAMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

BAŞ BANYOSU UYGULAMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

17.02.2015 NAZOGASTRİK (TÜP) SONDA UYGULAMASI. Nazogastrik Sonda Uygulaması. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Nazogastrik Sonda Uygulaması

17.02.2015 NAZOGASTRİK (TÜP) SONDA UYGULAMASI. Nazogastrik Sonda Uygulaması. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Nazogastrik Sonda Uygulaması 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 32.Hafta ( 04 08 / 05 / 2015 ) NAZOGASTRİK SONDA UYGULAMASI Slayt No : 44 Nazogastrik Tüp Uygulama Amaçları Zehirlenmelerde zararlı ve toksik maddeleri boşaltmak, Mide

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

İNVAZİV ARAÇ İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN ÖNLENMESİNDE HEMŞİRELİK UYGULAMALARI

İNVAZİV ARAÇ İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN ÖNLENMESİNDE HEMŞİRELİK UYGULAMALARI İNVAZİV ARAÇ İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN ÖNLENMESİNDE HEMŞİRELİK UYGULAMALARI NAZOKOMİYAL ENFEKSİYONLAR HASTANE ENFEKSİYONLARI Tanım Hasta hastaneye başvurduğunda inkübasyon döneminde olmayan, daha sonra

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

21.09.2012 HASTA ÖRTÜLERİ VE HASTA ÖRTÜLMESİ İLKNUR ŞEN STERİL ÖRTÜLERİ ÖRTMENİN AMACI CERRAHİ ÖRTÜLERİN SEÇİMİ ÖRTÜLER NEREDE KULLANILIR

21.09.2012 HASTA ÖRTÜLERİ VE HASTA ÖRTÜLMESİ İLKNUR ŞEN STERİL ÖRTÜLERİ ÖRTMENİN AMACI CERRAHİ ÖRTÜLERİN SEÇİMİ ÖRTÜLER NEREDE KULLANILIR HASTA ÖRTÜLERİ VE HASTA ÖRTÜLMESİ İLKNUR ŞEN Özel Sekiz Eylül Hastanesi Başhemşire ikocan81@yahoo.com Hastaların maruz kaldığı riskler arasında da infeksiyonlar sıralamada önemli yer alır. Sağlık çalışanları,

Detaylı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı Ameliyat Sırası Hasta Bakımı AMAÇ Hastanın ameliyat sırası hemşirelik bakımının sürdürülmesi ve karşılaşabileceği komplikasyonların önlenmesidir. TEMEL İLKELER Ameliyat sırası dönemde hemşirelik bakımı;

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI Sayfa 1 / 8 1-AMAÇ Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı ateşi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV), kuş gribi, domuz gribi ve mevsimsel

Detaylı

Postüral Drenaj Uygulama

Postüral Drenaj Uygulama Postüral Drenaj Uygulama AMAÇ Akciğerlerdeki sekresyonun yer çekimi yardımıyla drenajının gerçekleştirilmesidir. TEMEL İLKELER Spontan solunumda veya ventilatöre bağlı hastada akciğerlerin tüm bronş ve

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

ENDOSKOPİ HİZMETLERİ

ENDOSKOPİ HİZMETLERİ ENDOSKOPİ HİZMETLERİ Endoskopi ünitelerinde fiziki düzenleme yapılmalıdır. Endoskopi işleminin yapıldığı odanın tüm yüzeyleri kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir nitelikte olmalıdır. Endoskopi

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

İNTRAVASKÜLER KATATER İLE İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARDAN KORUNMA REHBERİ. Dr. MELİS GÜNGÖR İZMİR BOZYAKA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

İNTRAVASKÜLER KATATER İLE İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARDAN KORUNMA REHBERİ. Dr. MELİS GÜNGÖR İZMİR BOZYAKA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İNTRAVASKÜLER KATATER İLE İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARDAN KORUNMA REHBERİ 2011 Dr. MELİS GÜNGÖR İZMİR BOZYAKA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Kateter infeksiyonları neden önemli? Hastanede yatış süresini uzatmakta

Detaylı

ANTİNEOPLASTİK İLAÇLARIN GÜVENLİ KULLANIM PROSEDÜRÜ. 2. KAPSAM Hastanemizde antineoplastik ilaçların dökülmesinde yapılacak faaliyetleri kapsar.

ANTİNEOPLASTİK İLAÇLARIN GÜVENLİ KULLANIM PROSEDÜRÜ. 2. KAPSAM Hastanemizde antineoplastik ilaçların dökülmesinde yapılacak faaliyetleri kapsar. 1. AMAÇ Hastanemiz sağlık ve güvenlik programları kapsamında, antineoplastik ilaçların hazırlanması, depolanması, taşınması, kaza ile dökülmesi durumunda alınması gereken önlemler ve dökülmelerde yapılacak

Detaylı

HASTA BAKIMI ve HEMŞİRELİK SÜRECİ İLE İLGİLİ GENEL STANDARTLAR

HASTA BAKIMI ve HEMŞİRELİK SÜRECİ İLE İLGİLİ GENEL STANDARTLAR HASTA BAKIMI ve HEMŞİRELİK SÜRECİ İLE İLGİLİ GENEL STANDARTLAR El Yıkama Hasta Kabulü ve Oryantasyon Hastanın Genel Sağlık Durumunun Değerlendirilmesi Hemşirelik Bakım Süreci Hasta Transferi Nöbet Değişim

Detaylı

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR: NÜTRİSYONEL VE METABOLİK DESTEK: Malnütrisyon: Gıda tüketiminin metabolik hızı karşılamayamaması durumunda endojen enerji kaynaklarının yıkımı ile ortaya çıkan bir klinik durumdur ve iki şekilde olabilir.

Detaylı

RENAL REPLASMAN TEDAVİLERİNDEN EV HEMODİYALİZİ

RENAL REPLASMAN TEDAVİLERİNDEN EV HEMODİYALİZİ RENAL REPLASMAN TEDAVİLERİNDEN EV HEMODİYALİZİ Dr. Hatice ASLAN Kütahya Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği D.P.Ü. Evliya Çelebi Eğitim Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi EV HEMODİYALİZİ NEDİR

Detaylı

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas MYOLOGIA CRUSH SENDROMU Dr. Nüket Göçmen Mas Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi AD Kas hücresi ve kas dokusu Kısalma özelliğini taşıyan hücreye kas hücresi denir. Bunların oluşturduğu dokuya

Detaylı

GÖZE İLAÇ UYGULAMA 07.11.2014. Göze İlaç Uygulama. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği

GÖZE İLAÇ UYGULAMA 07.11.2014. Göze İlaç Uygulama. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 10.Hafta ( 17-21 / 11 / 2014 ) GÖZE, BURUNA ve KULAĞA İLAÇ UYGULAMA TEKNİĞİ Slayt No : 17 GÖZE İLAÇ UYGULAMA 2 GÖZE İLAÇ UYGULAMA Göze, göz hastalıklarının tanısı (göz

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 1) Aşağıdaki durumlardan hangisinde turnike uygulanır? a) Çok sayıda yararı varsa ilkyardımcı tek ise b) Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa

Detaylı

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ SUNU PLANI Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik bakım amacı Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Sağlık Çalış ışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Sağlık çalış ışanlarında majör bulaş kaynağı kanla

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Mart 2014 BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM KANAMA NEDİR? Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına

Detaylı

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK-TANIM Ø Kardiyojenik şok (KŞ), kardiyak yetersizliğe bağlı uç-organ hipoperfüzyonudur. Ø KŞ taki hemodinamik

Detaylı