Dilara Ece Toprak İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dilara Ece Toprak İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi"

Transkript

1 İMMUN VE METABOLİK REGÜLASYON ARASINDAKİ KARMAŞIK İLİŞKİ: MULTİPLE SKLEROZ PATOGENEZİNDE LEPTİNİN ROLÜ THE INTRICATE INTERFACE BETWEEN IMMUNE AND METABOLIC REGULATION: A ROLE FOR LEPTIN IN THE PATHOGENESIS OF MULTIPLE SCLEROSIS Dilara Ece Toprak İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

2 İMMUN VE METABOLİK REGÜLASYON ARASINDAKİ KARMAŞIK İLİŞKİ: MULTİPLE SKLEROZ PATOGENEZİNDE LEPTİNİN ROLÜ THE INTRICATE INTERFACE BETWEEN IMMUNE AND METABOLIC REGULATION: A ROLE FOR LEPTIN IN THE PATHOGENESIS OF MULTIPLE SCLEROSIS Dilara Ece Toprak, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Türkçe Tıp Bölümü, 3. Sınıf Giuseppe Matarese, Claudio Procaccini, Veronica De Rosa ÖZET Son birkaç yılda, metabolizmada yer alan bir dizi molekülün aynı zamanda immun yanıtın düzenlenmesinde de rolü olduğu ortaya çıkmıştır.bu bağlamda, adiposit kaynaklı bir hormon olan leptinin, bağışıklık yanıtının düzenlenmesinde normal olduğu kadar patolojik koşullarda da etkili olduğu gösterilmiştir.nitekim leptin üretiminin azaldığı koşulların (genetik leptin eksikliği,anoreksia nevroza,malnütrisyon ) enfeksiyonlara eğilimi artırdığı ortaya konmuştur.aksine,otoimmun hastalıklar gibi immunite bozukluklarının artmış leptin sekresyonu ve artmış proinflamatuar,patojenik sitokinlerle ilişkili olduğu saptanmıştır. Leptin,immun yanıt ile metabolik fonksiyonlar ve beslenme durumu arasındaki kayıp halka olabilir.nitekim son zamanlarda, leptin eksikliği olan farelerin, multiple sklerozun bir hayvan modeli olan EAE dahil bir dizi deneysel olarak indüklenen otoimmun hastalığa dirençli oldukları kanıtlanmıştır (EAE: ExperimentalAutoimmunEncephalomyelitis: Deneysel OtoimmunEnsefalomyelit). Normal vahşi tip fareler, EAE indüksiyonuna bağlı artmış leptin sekresyonu göstermiş ve beyin inflamatuar infiltratlarında leptin pozitif çıkmıştır. Bunun yanı sıra, leptin antagonistleriyle leptin nötralizasyonu, EAE sürecinde iyileşme sağlamaktadır.bunu ise, myelin reaktif T hücrelerinin intraselüler sinyallerini değiştirerek ve çatal başlı/kanatlı düzenleme faktörü olan 3 + CD4 + regülatör T hücrelerinin sayısnı artırarak gerçekleştirmektedir.bu verilere göre leptin; immun tolerans,metabolik durum ve otoimmunite arasındaki bağlantı olarak kabul edilebilir.ve leptin yolağını engellemeye yönelik stratejiler, otoimmun hastalıkların tedavisine yönelik yeni adımlar olabilir. Anahtar Kelimeler: otoimmünite, multipl skleroz, Treg, Th1 ABSTRACT Over the last few years, a series of molecules known to play a function in metabolism has also been shown to play an important role in the regulation of the immune response. In this context, the adipocyte-derived hormone leptin has been shown to regulate the immune response in normal as well as in pathological conditions. More specifically, it has been shown that conditions of reduced leptin production (i.e., genetic leptin deficiency, anorexia nervosa, malnutrition) are associated with increased susceptibility to infections. Conversely, immune-mediated disorders such as autoimmune disorders are associated with increased secretion of leptin and production of proinflammatory, pathogenic cytokines. Leptin could represent the missing link among immune response, metabolic function, and nutritional status. Indeed, more recently, leptin-deficient mice have been shown to be resistant to a series of experimentally induced autoimmune disorders including experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE), an animal model of multiple sclerosis. Normal wild-type mice show increased secretion of leptin in serum upon EAE induction, and brain inflammatory infiltrates stain positive for leptin. Finally, leptin neutralization with leptin antagonists improves the EAE course by profoundly altering intracellular signaling of myelin-reactive T cells and increasing the number of regulatory forkhead/winged helix transcription factor 3_CD4_ T cells. These data suggest that leptin can be considered as a link among immune tolerance, metabolic state, and autoimmunity and that strategies aimed at interfering with the leptin axis could represent innovative, therapeutic tools for autoimmune disorders. Keywords: autoimmunity, multiple sclerosis, Treg, Th1

3 Giriş Organizmalar, biyolojik fonksiyonlarını sürdürebilmek için yeterli enerji desteğine ihtiyaç duyarlar.enerji rezervleri, bir dizi fizyolojik ihtiyacın karşılanmasını sağlar ve fizyolojik sistemlere ustaca bölüştürülmelidir. Ayrıca bağşıklık sistemi de optimum fonksiyon gösterebilmek için yeterli ve dengeli enerji desteğine gerek duyar. Enerji rezervleri yeterli olmadığında, enfeksiyon ve ölüm riski en fazlayken; bir enerji aşırılığı olan obezite de aynı şekilde artmış enfeksiyon riski ve zor yara iyileşmesi ile ilişkildir. Leptinin keşfi, birtakım fizyolojik sistemleri etkileyen enerji erişilebilirliği kavramını anlamamızda temel bir adım olmuştur. Zira leptin, miktarı lipit dokudaki enerji deposunu yansıtan ve açlık ve aşırı yeme ile değişen adiposit kaynaklı bir hormondur. Leptinin incelenmesi; beslenme, metabolizma ve immun homeostazı birbirine bağlayan karmaşık ağı gözler önüne sermiştir. Leptin, temel olarak adipoz doku tarafından vücut yağ kitlesiyle orantılı olarak üretilir; ayrıca mide, iskelet kası ve plasentadan da az miktarda salınır. Leptinin önemli bir rolü, besin alımını engellemek suretiyle vücut ağırlığını düzenlemek ve termogenezi artırarak enerji harcamasını stimüle etmektir. Ancak son veriler leptinin sadece bir yağ durum sensörü olmadığını kanıtlamıştır. Nitekim, leptin eksikliği olan *obez (ob/ob)+ fareler ve leptin reseptör eksikliği olan [ diabetes mellitus (db/db)+ fareler yalnızca obez değildir. Bu fareler aynı zamanda, leptinin üreme, hematopoiez, anjiyogenez, insulin sekresyonu, kemik metabolizması, lipit ve glukoz metabolizması ile doğal ve edinilmiş bağışıklık üzerindeki sekonder etkilerine bağlı bir dizi anormallik gösterir. Bir immunendokrin mediatör olarak leptin Leptin, insanda 7.kromozomda, farede ise 6.kromozomda lokalize "ob" geni tarafından kodlanan 16k-Da büyüklüğünde nonglikolize bir proteindir. İnsanda ve farede, ob genindeki mutasyonlar hiperfaji ve obezite ile ilişkili olduğu gibi, azalmış enerji sarfiyatından ve nöroendokrin, metabolik ve üreme sistemine ait disfonksiyonlardan da sorumludur. Serum leptin düzeyi, genellikle obez kişilerde daha yüksektir ve cinsiyete bağlı değişim gösterir; yaş ve kilo standardize edildiğinde kadınlarda erkeklerden daha yüksektir. Leptin klasik olarak, beyinde enerji depolarındaki değişiklerle ilgili sinyaller oluşturarak besin alımı ve enerji tüketimini düzenleyen bir hormon olarak kabul edilir. Serum leptin düzeyi, direkt olarak vücut yağ depolarıyla koreledir; yağ birikimiyle artar, açlık ile azalır. Leptin gen ekspresyonu; insulin, glukokortikoidler, cinsiyet hormonları gibi pek çok faktör tarafıdan düzenlenir. İnsulin, beslenme sırasında artarak leptin sekresyonunu indükler ve açlık sırasında insulin seviyesinde oluşan azalma leptin seviyesine bir düşüşü de beraberinde getirir. Bunun yanı sıra glukokortikoidler de adiposit kültürlerinden leptin sekresyonunda insulin ile sinerjik biçimde çalışır. Leptinin glukokortikoidler üzerine etkisi ise genellikle tam tersidir. Ek olarak, leptin ekspresyonu; testosteron tarafından inhibe edilir, dişilik hormonlarınca arttırılır ve direkt olarak hipotalamohipofizer aksı, üreme sistemini, hematopoiezi ve anjiyogenezi etkiler. İmmun ve endokrin sistemin bağlantılarını gösteren pek çok çalışma mevcuttur. Leptin, immun ve endokrin sistem için ortak olan önemli bir mediyatördür. Bağışıklık sisteminde leptin, C-reaktif protein (CRP), IL-1 ve IL-6 ile birlikte bir erken akut faz reaktanı olarak işlev görür; inflamasyon, sepsis ve ateş sırasında yüksek miktarlarda üretilir ve TNF ve IL-1 gibi diğer inflamatuar mediatörlerce indüklenebilir. Ancak, bu bulgular pek çok sistemde kanıtlanmış olsa da, bazı çalışmalar, akut deneysel endotoksemi, yeni doğan sepsisi, HIV enfeksiyonu ve antiinflamatuar tedavi gibi pek çok inflamatuar durumda leptin seviyelerinde artış ile sonlanmamıştır. Leptinin nöroendokrin rolü en belirgin şekilde, açlıkta -açlıkta adipoz dokudan leptin üretimi aşikar biçimde düşer- ve cinsiye hormonlarının etkisi altında -östrojen leptin üretimini artırırken testosteron azaltır- görülür. Serum leptin düzeylerinin cinsiyete bağlı değişimi de leptin ve cinsiyet hormonları arasındaki ilişkinin göstergelerinden biridir. Zira serum leptin konsantrasyonu, benzer vücut yağ kitlesine sahip kadınlarda erkeklerden daha yüksektir.

4 Şekil-1: Leptin, efektör (Teff) ve regülatör T hücreler (Treg) üzerine etkü ederek Th1 hücre otoimünitesini düzenler. Yağ doku tarafından salınan Leptin Teff hücre çoğalmasını artırarak ve Treg yayılımını sınırlandırarak Th1 immünitesini kuvvetlendirir: Bu bir yandan immün toleransı yöneterek diğer yandan enfeksiyonları önleyerek Teff ve Treg hücreler arasında dengeyi sağlar. Kilo kaybına eşlik edeln leptin azalmasıyla Teff çoğalması azalır ve Treg hücre yayılımı artar. Bu durum Th1 immünitesinde down regülasyona ve enfeksiyonlara artmış yatkınlıkla ilişkili hücre aracılı otoimmün hastalıklara neden olur. Tersi olarak, artmış yağ doku Teff hücre artışı ve Treg hücre azalmasına neden olan fazla leptin salınımına yol açar. Bu pro-inflamatuvar immünitede ve hücre aracılı otoimmün bozukluklarda artışa neden olur. Leptinin immun hücrelerdeki moleküler sinyalleri Adipositler ve lenfoid hücreler arasındaki fonksiyonel bağlantı ve anatomik komşuluk göz önüne alındığında, leptinin nöroendokrin ve immun sistem üzerinde etkileri olması şaşırtıcı bir durum değildir. Morfolojik olarak, lenf nodları, omentum, timus ve kemik iliği dahil lenfoid doku agregasyonları lipit doku ile ilişki içindedir. Yağ depoları sadece yapısal, metabolik ve ısı yalıtım fonksiyonları taşımaz; aynı zamanda immun sisteme immun cevabın sürdürülmesinde yardımcı bir mikro çevrenin oluşumundan da sorumludur. Lenfoid ve adipoz doku, özellikle adipokinler olarak bilinen ortak mediyatörleri sayesinde karşılıklı etkileşim içindedir. Adipokinler (leptin, adiponektin, kemokinler ve diğer inflamatuarsitokinler) adiposit kaynaklı moleküllerdir ve metabolizma ile immun homeostaz arasında bir köprü görevi görürler. Leptinin üç boyutlu yapısı dört α-heliks demet motifi içeren bir sitokindir ve bu özelliğiyle IL-3 ve IL-6 sitokin ailesi ile benzerlik gösterir. Ayrıca leptin reseptörü (ObR) de sınıf I sitokin reseptör ailesinin bir üyesidir ve sitoplazmik parçasındaki farklı uzunluktaki eklentilerin bir sonucu olarak en az altı eklenme formuna sahiptir: OBRa, OBRb, OBRc, OBRd, OBRe ve OBRf. Leptin reseptörünün kısa formları birtakım non-immun dokularca eksprese edilir ve leptinin transportundan ve yıkılımından sorumludur. Uzun form leptin reseptörü ise, OBRb olarak tanınır ve hipotalamusta, iştahı, vücut ağırlığını ve kemik yoğunluğunu düzenleyen nöropeptid ve nörotransmitterlerin salınmasından sorumlu alanlarda eksprese edilir. Ayrıca ilginç olarak, endotel hücrelerinde, pankreas β hücrelerinde, yumurtalıkta, CD34 + hematopoietik kemik iliği pekürsörlerinde, monosit ve makrofajlarda ve ayrıca T ve B hücrelerinde de OBRb ekspresyonu

5 gerçekleşmektedir. Leptin bağlanmasından sonra, otove çapraz fosforilasyon ile OBRb ilişkili JAK2 aktiflenir ve reseptörün sitoplazmik bölgesindeki tirozin fosforillenir. Fosforillenmiş tirozin kalıntılarından dördü, STAT faktörleri (özellikle STAT3) gibi sitoplazmik adaptörler için tutunma bölgesi olarak hizmet görür. Distal membran tirozini, bir JAK2 substratı olan STAT3 için bir bağlanma yeridir. Bir sonraki dimerizasyondan sonra STAT3 nukleusa transloke olur ve sitokin sinyal 3 supressor proteininin (SOCS3) ve diğer genlerin ekspresyonunu indükler. SOCS3, fosforillenmiş tirozinlere bağlanarak leptin sinyalini inhibe eden bir döngüde yer alır. SRC homoloğu iki kısım içeren fosfataz 2, Tyr985 ve Tyr974'e bağlanır ve adaptör proteini büyüme faktörü reseptörüne bağlı protein 2 aracılığıyla ERK1/2 ve p38 MAPK yolaklarını aktifler ve sonuç olarak FOS ve JUN ekspresyonunu indükler. JAK2, leptin bağlanmasından sonra PI-3K 'nın aktivasyonundan sorumlu insulin reseptör substratı 1/2 proteinlerinin fosforilasyonunu sağlayabilir. Ayrıca Src'nin (bir RNA bağlayıcı protein, mitozda, RNA metabolizmasında ve PI-3K'nın etkinleştirilmesinde görev alır) aktive STAT3 ve PI- 3K'nın p85 alt birimine bağlanarak bir adaptör protein olarak fonksiyon gördüğü düşünülmektedir. ER membranı üzerinde lokalize olan fosfotirozin fosfataz 1B, OBRb kompleksinin içeriye alımından sonra JAK2'yi fosforilleyerek OBRb sinyal iletiminin inhibisyonuna katkı sağlar. Bağışıklıkta leptin Leptinin konjenital olarak eksik olduğu bireylerde çocukluk çağında enfeksiyona bağlı ölümlerin insidansı daha yüksektir. Rekombinant insan leptininin eksojen olarak verilmesi ile ise,konjenital leptin eksikliği olan çocuklarda, naif CD4CD45RA T hücrelerinin net sayısında artış ile proliferasyon yanıtları ve lenfositlerinden sitokin salgılama kapasitelerinde düzelme görülmüştür. Fareler üzerinde yapılan çalışmalar, leptinin santral ve periferik yolakları düzenleyerek immun sistemi direkt veya indirekt olarak etkilediğini göstermektedir. Leptinin edinsel bağışıklık yanıtı üzerindeki etkileri insan CD4 + T hücrelerinde geniş çapta araştırılmıştır. Leptinin fizyolojik konsantrasyonlarının bir karışık lenfosit kültürüne eklenmesi doza bağımlı CD4 + T hücre proliferasyonunu artırmaktadır. Ancak leptinin insan naif (CD45RA + ) ve bellek (CD45RO + ) T hücrelerinin (her iki hücre de OBRb eksprese eder) sitokin üretimi ve proliferasyonu üzerindeki etkileri farklıdır. Leptin, bellek hücrelerinin proliferasyonunu minimal düzeyde etkilerken, naif T hücrelerinde proliferasyonu ve IL-2 üretimini başlatır ve T hücre yanıtının Th1 yönüne kaymasını sağlar. Leptinin edinel bağışıklıktaki diğer bir rolü de, ob/ob farelerde leptin eksikliğinin immunsupresyon ve timus atrofisiyle birlikte görülmesiyle aydınlatılmıştır (akut açlıkta gözlemlenen bulgulara benzer). Akut kalori kısıtlaması serum leptin konsantrasyonunda ani bir düşüşe neden olur. Bu düşüşe azalmış bir gecikmiş tip hipersensitivite yanıtı ve timus atrofisi eşlik eder ve tüm bu bulgular eksojen leptin verilmesi ile geri dönüşümlüdür. Ob/ob farelerdeki (veya vahşi tip, aç kalmış hayvanlardaki) timik atrofi en çok CD4 + ve CD8 + T hücreleri içeren timus korteksini etkiler. Leptin replasmanı ise bu hücrelerdeki apoptozisi azaltmaktadır. Leptinin in vitro koşullarda immun yanıt üzerine olan direkt etkisine rağmen, leptinin in vivo koşullarda da immun yanıtı etkileyip etkilemeyeceği hala büyük bir sorudur. Bu soruyu cevaplamak son derece zordur; çünkü leptini birçok endokrin yolağa bağlayan karmaşık bir etkileşim ağı mevcuttur. T hücrelerinin kendi glikojen depoları yoktur ve bu nedenle metabolik ihtiyaçlarını karşılayabilmek için ekstraselüler ortamdan glukoz alımına bağımlıdırlar. Leptin, T hücrelerinde ERK1/ERK2 ve PI-3K bağımlı yolakları doğrudan stimule ederek glukoz alımını artırır ve açlıkta bozulan T hücre fonksiyonlarını düzeltmeye yardım edebilir. Bu noktada leptine benzer diğer uzun zincirli helikal sitokinlerin de (IL- 3,IL-7 Ve IL-15) glukozun metabolizması ve alımı için öncül rol oynadıkları unutulmamalıdır. Doğal bağışıklıkta leptin, monosit ve makrofajların fagositoz aktivitesini ve bu hücrelerden LTB4,COX2,NO gibi proinflamatuar sitokinlerin salınımını artırır. COX- 2 ve NO nun indüklenebilir formları da; inflamasyon, kemotaksis ve sitokin üretiminin düzenlenmesinde etkilidir ve immun yanıtı belirgin şekilde güçlendirir. Bunun yanı sıra leptin nötrofil kemotaksisini ve oksijen

6 radikallerinin salınımını (superoksit anyon ve hidrojen peroksit) indükler. Bu mediatörler, protein denatürasyonu, membran lipidleri, karbonidatlar ve nükleik asitleri hasara uğratmak suretiyle hücrelere kısmen zarar verebilir. Nitekim insan nötrofillerinde leptin, etkisini indirekt bir mekanizma üzerinden, muhtemelen monositlerden TNF salınımını arttırarak gösterir. Leptin ayrıca doğal katil (NK) hücrelerinin gelişimi ile in vitro ve invivo aktivasyonunu etkiler. Doğal katil hücreleri OBRb eksprese ederken, db/db fareler anormal NK hücre gelişiminden kaynaklanan defekte sahiptir. Leptinin normal bir periferal NK hücre havuzunun gelişimi ve sürdürülmesi üzerine muhtemel etkileri vardır. Ayrıca, OBRb nin NK hücre fizyolojisindeki önemli bir rolü; STAT3 aktivasyonu, IL- 2 ve perforinin transkripsiyonu aracılığıyla doğal katil hücre sitotoksisitesini etkilemesidir. Son zamanlarda leptinin PKC ve NO bağımlı yolaklar aracılığıyla periferik monositlerden büyüme hormonu salınımını stimule ettiği gösterilmişitir. Leptinin büyüme hormonu prodüksiyonu üzerindeki etkisi, immun homeostazda önemli bir rol oynar. Zira bu sitokin benzeri hormonun bağışıklık yanıtı üzerinde, immun hücrelerin çoğalma ve sağ kalımlarını kontrol etme yetisi vardır. Otoimmunitede leptin: multipl skleroz daki (ms) muhtemel rolü MS, merkezi sinir sisteminin kronik, immun aracılı inflamatuar bir hastalığıdır. Hayvanlarda en son çalışılan MS modeli, deneysel otoimmun ensefalomyelittir (ExperimentalAutoimmuneEncephalomyelitis, EAE). Bu modelde; duyarlı fare türleri, temel myelin proteinine (Major Basic Protein, MBP) karşı kendi antijenleri ile immunize edilerek MSS komponenetlerine karşı otoimmunite geliştirmeleri sağlanmaktadır. Hastalık, beyin ve omuriliğe girip çıkan ve MSS deki myelin tabakalarını zedeleyen otoreaktif T hücreleriyle karakterizedir ve kronik veya ataklarla seyreden paraliziler ile sonuçlanır (kullanılan antijene ve farenin türüne göre değişir). Myelin reaktif Th1 CD4 + hücrelerin bu hastalığı indüklediği ve/veya transferinde rol aldığı uzun süredir bilinmektedir. EAE deki inflamatuar MSS lezyonlarında da Th1 kaynaklı sitokinler armış durumdadır. Aksine, Th2 kaynaklı sitokinler ise EAE nin iyileşme süreciyle ve bu hastalıktan korunmayla ilişkili bulunmuştur. Leptinin EAE nin indüklenmesi ve ilerlemesi ile ilgisi bulunduğu gösterilmiştir. Lepin eksikliği bulunan fareler EAE gelişimine karşı dirençlidirler. Leptinin eksojen olarak verilmesi bu direnci kırar ve immun yanıtı Th2 yönünden Th1 e ve IgG1 den IgG2 izotipine doğru kaydırır. Benzer şekilde, duyarlı C57BL/6J vahşi tip farelerde leptin, IFN-γ salınımını ve IgG2 sentezini artırarak hastalığı kötüleştirir. Serum leptin düzeyindeki bir dalgalanma EAE nin klinik belirtilerinin ortaya çıkmasıyla paraleldir. Serum leptin seviyesinde oluşan bir pik, inflamatuar anoreksia, kilo kaybı ve myeline karşı patolojik T hücre yanıtı gelişmesini beraberinde getirir. EAE li farede MSS ye sızan lenfomononükleer infiltratlar; aktif, inflamatuar lezyonlarda in situ leptin üretimi olduğunu göstermektedir. Bu durum leptinin kayda değer lokal bir kaynağına işaret etmektedir. EAE dirençli farelerde ise sistemik ve in situ leptin sekresyonu yoktur. Bu veriler ışığında leptinin, EAE modeliyle oluşturulan MS teki MSS inflamasyonu ile ilişkili olduğu söylenebilir. Aslında De Rosa ve ark. tarafından yapılan son çalışmalar, leptin nötralizasyonunun (anti leptin mab ile) aktif olarak indüklenen veya pasif transferle oluşturulan EAE nin klinik belirtileri, ilerlemesi ve ataklarında düzelme sağlayabildiğini göstermiştir. Bu etki, proteolipid protein peptidine karşı gecikmiş tip hipersensitivite reaksiyonunun inhibisyonu, myelin antjenlerine karşı CD4 + T hücre yanıtında azalma ve IL- 4 ve IL-10 üretiminde artma ile ilişkilidir. Leptin nötralizasyonu yapılan farelerin CD4 + T hücrelerinde de çatalbaşlı/kanatlı heliks transkripsiyon faktörü 3 (Foxp3; regülatör T hücrelerinin selektif markerı, immun toleransın kontrolünde önemli bir hücre alt grubu) ekspresyonu da artmış; fenotip düzenleyici tarafa yönelmiştir. Biyokimyasal zeminde, leptin nötralizasyonu ile oluşturulan T hücre hipoaktivitesi; anerji faktör kinaz inhibitörü p27 (p27 Kip-1 ) nin aktivitesinin azaltılmasında kusur ve ERK1/2 ve STAT6 tirozin fosforilasyonuda artış ile açıklanabilir (STAT6; IL-4 transkripsiyonunun artırılmasında ve EAE de klasik Th2/regülatör tip sitokin cevabı ile ilgili bir faktör).

7 Tedaviye henüz başlanmamış MS hastalarının serum ve BOS taleptin seviyelerinde artış rapor edilmiştir. Bu durum, BOS taki IFN-γ sekresyonuyla doğru ve dolaşımdaki düzenleyici T hücre (Treg) yüzdesi ile ters orantılı bulunmuştur. Düzenleyici T hücreleri, effektör T hücreleri tarafından oluşturulan immun yanıtın baskılanmasında etkilidirler ve MS hastalarında, sağlıklı kontrol grubuna nazaran azalış düzeydedir. Diğer bir önemli nokta da periferik Treg hücre sayısının, MS hastalarında serum leptin düzeyleriyle ters korelasyon içinde olmasıdır; ki bu düzenleyici T hücre sayısı ile leptin sekresyonu arasında bir bağlantı olduğunu göstermektedir. Regülatör T hücrelerinin timusta üretilidği göz önünde bulundurulduğunda, periferde sentezlenen leptinin mi yoksa peritimik yağ dokusunda üretilen leptinin mi Treg hücrelerinin üretim ve fonksiyonunda, dolayısıyla otoimmunite eğiliminde etkili olduğu bilinmemektedir. Henüz açıklığa kavuşturulamamış olan bu soru şu anki pek çok araştımanın konusudur. Yine de, leptin sekresyonunun MS in akut fazında artmış olması BOS ta IFN-γ sentezi ile ilişkilidir ve MS in patogenezi ve hastaların klinik takibi açısından ilgi çeken bir bulgudur. Daha önce de belirtildiği üzere MS hastalarının serum ve BOS leptin düzeylerindeki artış, vücut kitle indeksiyle korelasyon göstermez. Öte yandan BOS taki leptin artışı serumdakinden daha yüksektir. Bu durum, MSS de sekonder bir in situ leptin sentezi mi vardır ve/veya artmış sistemik üretime bağlı olarak kan-beyin bariyerinden artmış bir leptin geçişi mi söz konusudur, sorularını doğurmaktadır. Aktif MS lezyonlarından alınan Th1 lenfositlerde yapılan mikroarray gen analizleri, immunendokrin aksa ait, leptin dahil birçok genin transkripiyonunda artış göstermektedir. Pek çok T hücre aracılı otoimmun hastalıkta olduğu gibi MS te de immun yanıtın Th1 yönüne polarize olmasıyla birlikte, leptin transkripsiyonu da artar. Öte yandan aktif EAE lezyonlarında inflamatuar T hücreleri ve makrofajların çevresinde leptinin in situ sekresyonunda artış gözlenmiştir. MS li hastaların BOS larında artmış leptin düzeyleri, inflamatuar hücrelerin bizzat yol açtğı bir durum olabilir. Zira MS hastalarına ait insan myelin temel proteinine (hmbp) spesifik otoreaktif T hücreleri ile yapılan çalışmalar, bu hücrelerin aktivasyonlarından sonra leptin sentezlediklerini ve leptin reseptör ekspresyonunu stimule ettiklerini göstermiştir. Leptin antikorları ve leptin reseptör blokerleri, hmbpspesifik T hücre klonlarının antijen ile uyarılma sonucu verdikleri proliferatif yanıtı azaltmaktadır; ki bu durum, otoreaksiyonu baskılayan bu otokrin yolağın temelinde leptin bazlı bir müdahale yer alabileceğine işaret eder. Son olarak, IFN-β ile tedavi edilen MS hastalarında atak öncesi serum leptin düzeylerinde artış gösterilmiştir. Yine son çalışmalarda, leptinin MS hastalarında, hastalığın akut fazında periferik monositlerdenin vitro TNF-α, IL-6 ve IL-10 sekresyonunu engellediği, hastalığın stabil evrelerinde ise bir etkisi olmadığı rapor edilmiştir. Ayrıca, MS hastalarında nöbet sırasında T hücrelerinde ObR miktarı artmıştır ve bu artış fosfor -STAT3 seviyelerindeki artışla ilişkilidir. Tüm bunlar göz önüne alındığında, anlaşılmaktadır ki; leptin MS teki nöroantijenleri hedef alan patojenik (otoreaktif) Th1 yanıtının oluşumunda rol alan birçok inflamatuar faktörden biridir. Düşük serum leptininin yardımcı T hücrelerinin aktivasyonunu ve timüs fonksiyonlarını bozarak enfeksiyonlara eğilimi artırdığı varsayılmaktadır. Öte yandan, leptin Th1 aktivasyonunu artırıcı etkisi ile EAE, tip 1 diabet ve antijen aracılı artrit gibi deneysel olarak indüklenen birçok otoimmun hastalığa eğilimi artırmaktadır. Leptinin birtakım otoimmun koşullardaki rolünü tam olarak ortaya koyabilmek için daha daha fazla deneysel kanıta ihtiyaç vardır. Buna rağmen bu alandaki yeni çalışmaların bu konuda birçok yeni bilgiye kapı açması bile son derece heyecan vericidir. Bu bağlamda, leptinin adipoz doku ve nöroendokrin sistemden köken alan ve hem besin alımı ve metabolizmada hem de bağışıklık sisteminde rolü olan çok sayıda faktörden yalnızca biri olduğu belirtilmelidir. Bu mediatörler adiponektin, visfatin, nöropeptid Y ve ghrelindir. Özellikle ghrelinin, leptin tarafından indüklenen inflamatuar sitokin salımı üzerindeki anti-inflamatuar etkisi ve timik homeostazdaki güçlü etkisi ilgi çekicidir.

8 Regülatör T hücreleri ve leptin Geçen yüzyılın sonlarına doğru otoimmuniteyi engelleme yeteneği olan bir grup hücre: regülatör T (Treg) hücreleri tanınmıştır. Treg hücreleri immunaktaivasyonu baskılamada dominant bir role sahiptirler, dolayısıyla self-tolerans ve homeostazda kritik mediatörlerdir. Otoimmuniteyi baskılama işlevi olan olan bu hücre alt grubunu daha iyi tanımlamak için gösterilen çabalar, IL-2Rα zincirinin temel üreticisi olan CD4 + T hücrelerinin supresör aktivite yönünden son derece zengin hücreler olduğu tanısıyla sonuçlanmıştır. Doğal kaynaklı bu CD4 + CD25 + Treg hücreler, self-toleransın T hücre aracılı sağlanmasında en iyi adaylar olmuşlardır. İn vitro olarak T hücre reseptör cross-linking işlemi uygulanan Treg hücreler, IL-2 üretimi yapamamakta; ancak effektör T hücrelerinin sitokin üretimini ve proliferatif yanıtını baskılayabilmektedirler. Ancak bu in vitro anerji, daha kompleks bir in vivo aktivasyona ters düşer. Edinilmiştransfer deneyleri Treg hücrelerinin kendilerini yenileme yetenekleri olduğunu göstermektedir; son derece az sayıda Treg hücresi transferi otoimmüniteye karşı uzun süren koruma sağlar. Ek olarak; Treg hücreleri, spesifik T hücre reseptörü (TCR) stimülasyonundan veya genetik olarak Treg hücre eksikliği olan farelere transferinden sonra, lenfopenik koşularda sağlam MHC sınıf II bağımlı proliferasyon yeteneği gösterir. Yüksek konsantrasyonlu IL-2 - antijen spesifik Treg hücrelerinin antijenizasyonu ve kolonizasyonunu sağlar- varlğında TCR ve CD28 ilavesinden sonra Treg hücre populasyonun yayılımı üzreine in vitro bir protokol geliştirilmiştir. İn vitro ortamdaki beligin anerjilerine rağmen Treg hücre popülasyonu in vivo ortamda ciddi gelişim yeteneğine sahiptirler ve daha önce yapılan anerjik hücre tanımı bu bağlamda yanıltıcıdır. Foxp3 sentezi CD25 + Treg hücreler başta olmak üzere düzenleyici aktivitesi olan diğer CD25 - T hücrelerinde de görülmektedir. Bu transkripsiyon faktörünün, bu hücre grubunun fonksiyonu ve gelişimi ile ilgili olduğu düşünülmektedir. Foxp3, Treg hücrelerinin doğal oluşumunda şimdiye kadar tanımlanmış en kesin markerdır. İnsanın ölümcül otoimmun hastalığı olan X e bağlı, poliendokrinopati, enteropati, immundisfonksiyon un nedeni olarak, Foxp3 ü kodlayan gende mutasyonların tanımlanması ve kendiliğinden mutasyona sahip bir farede aynı hastalığın analogunun gösterilmesi, bu alanda önemli bir buluştur ve Treg hücrelerin fonksiyonel kökeni üzerine daha sonra yapılan çalışmalar yön vemiştir. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, leptinin insanın doğal olarak oluşan Foxp3 +, CD4 +, CD25 + Treg hücrelerinin çoğamasında negatif bir sinyal olabileceğini göstermiştir. Taze izole edilmiş Treg hücreler leptin üretir ve yüksek miktarlarda ObR eksprese eder. Anti-CD3 ve anti-cd28 stimulasyonu sırasında leptinin, leptin monoklonal antikoru (mab) ile in vitro nötralizasyonu, IL-2 bağımlı bir Treg hücre proliferasyonu ile sonlanmaktadır. Leptin mab varlığında çoğalan Treg hücrelerde Foxp3 ekspresyonu artmış ve hücreler baskılayıcı özelliğini korumuştur. Etki, ObR aracılı leptin sinyaline sekonder gelişir. Leptin nötralizasyonu, Treg hücrelerin anerjik durumunu tersine çevirir; bu durum siklin bağımlı p27 Kip-1 in azaltılması ve ERK1 ve ERK2 nin fosforilasyonu ile gerçekleşir. Tüm bu bulgular, leptin nötralizasyonunun in vitro ortamda Treg hücrelerin yayılımı üzerine önemli bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Obezite ve leptin: inflamasyon ve adipoz doku arasındaki köprü Leptinin kritik bir rolü olduğunun genetik olarak kanıtlanması ve besin alımını kontrol ederek anoreksijenik yolaklar üzerindeki güçlendirici etkisi, çok güçlü ve anlamlı bir sisteme ışık tutmuştur. Leptin sinyal yolağında bir aksama olması halinde kemirgenlerde ve insanlarda şiddetli ve devamlı hiperfaji görülmekte; ancak bu durum yağ doku kitlesinin aşırı artması halinde de değişmemektedir. Bu durumda, diğer adiposit kökenli sinyaller de besin alımının adiposit aracılı düzenlenmesinde en azından yardımcı bir etkiye sahip olmalıdır. Obezite ve onunla ilgili metabolik patolojiler, en yaygın ve zararlı metabolik hastalıklardır ve yetişkin popülasyonunun %50 sinden fazlasını etkilemektedir. Bu durumlar, anormal sitokin prodüksyonu, artmış akut faz reaktanları ve inflamatuar sinyal yolaklarının

9 aktivasyonuna; yani doğal bağışıklık yanıtının artmasına yol açar. Ve kronik inflamatuar durumlar baş gösterir. Bu bağlantı, en azından deneysel hayvan modellerinde, hiç de yersiz değildir; zira bizzat obezitenin kendisiyle veya insulin direnci, tip 2 diabet ve kardiovasküler hastalıklar gibi onunla yakından ilgili durumlarla tutarlılık gösterir. Obezite varlığında ortaya çıkan infamatuar yanıtın ilgi çekici özelliklerinden biri de bilhassa adipoz dokuda tetiklenmesi ve gerçekleşmesidir; ancak metabolik açıdan önemli diğer yerler de hastalığın ilerleyişi ile bu inflamatuar sürece katılırlar. Obezite ve komplikasyonları çerçevesinde; inflamatuar yanıtın zamansal ve uzaysal nitelikleri, metabolik disregülasyondan sorumlu hedef hücreler ve altta yatan moleküler mekanizmalar cevap bekleyen kritik sorular olarak kalmıştır. Adipositlerin metabolik yolaklardaki etkisi net olarak bilinse de, inflamasyondaki rolü tam olarak açıklanamamıştır. Adipositlerin ve monosit ve makrofajlar gibi çeşitli tip immun hücrelerin benzer etkiler gösterdiği ortaya konmuştur. Leptin ise, obezitede görülen adipoz doku yoğunluğu ve inflamasyon arasındaki en önemli bağlayıcı mediatördür. İnsanda, nicelik olarak değil ama işlevsel olarak lepin eksikliğinin görüldüğü temel durum obezitedir; zira obezitede, artmış serum leptin düzeyleri sonucu santral ve periferik leptin direnci gelişmektedir. Epidemiyolojik çalışmalar, obez hastalarda enfeksiyonların, özellikle solunum yolları ve üriner sistemdeki enfeksiyonların, arttığını ifade etmektedir. Bu süreçte; vücut yağ miktarındaki aşırı artış sonucunda akciğer ventilasyonundaki ve böbreklerden idrar çıkışındaki değişmeler gibi pek çok faktörün etkisi vardır. Bir diğer faktör ise, CD4 + T hücrelerinde eksprese edilen leptin reseptörlerinde duyarsızlaşmadır; artmış leptin seviyesi, bir süre sonra T hücreleri tarafından leptin eksikliği olarak algılanır. Özet olarak; obezite, doğal bağışıklığın (makrofaj sistemi) düşük dereceli, kronik aktivasyonuna neden olur; bu aktivasyon obeziteye paralel gelişen insulin direnci, tip 2 diabet ve ateroskleroz gibi patolojik koşullarla ilişkilidir. Bunun yanı sıra leptin direncini takiben değişen T hücre aktivitesi ve artan enfeksiyon eğilimi de yine obezitenin bir sonucudur. Sonuç olarak, tartışmanın bir can alıcı noktası da obezite ve otoimmun hastalıkların ilişkili olup olmadığıdır. Şu anda, bu konu üzerine yeterli miktarda güçlü ve geniş çaplı epidemiyolojik çalışma olmadığından, çok kesin sonuçların varlığından söz edilemez. MS hastalarında vücut kitle indeksinin arttığı gösterilmiştir. Ancak bu durumun, tedavide kullanılan besin alımını ve yağ kitlesini artırabilecek ilaçlardan (kortikosteroidler,ifn-β) veya nöromusküler zayıflama sonucu gelişen fiziksel aktivite azlığından kaynaklanıp kaynaklanmadığı net değildir. Bu konuyu hedef alan daha çok çalışmaya ihtiyaç olduğu kesindir. Sonuçlar Üstte bahsi geçen konulardan hareketle,metabolik durum ile immun toleransı kontrol eden Treg hücre yanıtı arasında sıkı bir bağlantı olduğu sonucuna varılabilir.leptin,bir yandan Th1 yanıtını indükleyip bir yandan da Treg hücre aktivitesini baskılayan proinflamatuar bir sitokindir.bu nedenle leptin, kendi antijenine veya yabancı antijenlere karşı abatılı immunoinflamatuar yanıta ve hatta otoimmunite risk faktörleriyle (genetik yatkınlık, HLA, çevre ) biraraya geldiğinde otoimmuniteye yol açan bir mediatördür.leptin, metabolik durum ve Treg hücreler arasındaki ilişkiyi otoimmun hastalıklara eğilim açısından net olarak tanımlayacak yeni çalışmalara gereksinim vardır.bu bağlamda Fontana ve ark. tarafından yapılan son çalışmalar, kalori kısıtlaması ve bunu izleyen serum leptin düzeyinde azalmanın, insanlarda immuninflamatuar parametreleri (IL-6,CRP gibi) belirgin şekilde azaltabildiğini göstermiştir; ki bu da beslenme müdahaleleri ile inflamatuar yanıtların baskılanabileceğini düşündürür.bunun yanı sıra,farelerde akut açlığın veya mab ile leptin nötralizasyonunun, IL-4 ve IL-10 sekresyonunu artırarak EAE nin gelişimi,ilerlemesi ve nörolojik belirtileri üzerine iyileştirici etkisi gösterilmiştir.leptin antagonistlerinin benzer şekilde endometriozisli farede peritonealinflamasyonu azaltması da,leptin sinyallerini hedef alan stratejilerin ileride immun ve otoimmun yanıtın baskılanmasında yardımcı olabileceğinin kanıtıdır.

10 Kaynaklar 1. Samartin, S., Chandra, R. (2001) Obesity, overnutrition and the immune system. Nutr. Res. 21, Friedman, J. M., Halaas, J. L. (1998) Leptin and the regulation of body weight in mammals. Nature 395, Matarese, G., La Cava, A., Sanna, V., Lord, G. M., Lechler, R. I., Fontana, S., Zappacosta, S. (2002) Balancing susceptibility to infection and autoimmunity: a role for leptin? Trends Immunol. 23, Chehab, F. F., Lim, M., Lu, R. (1996) Correction of the sterility defect in homozygous obese female mice by treatment with the human recombinant leptin. Nat. Genet. 12, Bennett, B. D., Solar, G. P., Yuan, J. Q., Mathias, J., Thomas, G. R., Matthews, W. (1996) A role for leptin and its cognate receptor in hematopoiesis. Curr. Biol. 6, Sierra-Honigmann, M. R., Nath, A. K., Murakami, C., Garcı a- Carden a, G., Papapetropoulos, A., Sessa, W. C., Madge, L. A., Schechner, J. S., Schwabb, M. B., Polverini, P. J., Flores-Riveros, J. R. (1998) Biological action of leptin as an angiogenic factor. Science 281, Ducy, P., Amling, M., Takeda, S., Priemel, M., Schilling, A. F., Beil, F. T., Shen, J., Vinson, C., Rueger, J. M., Karsenty, G. (2000) Leptin inhibits bone formation through a hypothalamic relay: a central control of bone mass. Cell 100, Zhang, Y., Proenca, R., Maffei, M., Barone, M., Leopold, L., Friedman, J. M. (1994) Positional cloning of the mouse obese gene and its human homologue. Nature 372, Landman, R. E., Puder, J. J., Xiao, E., Freda, P. U., Ferin, M., Wardlaw, S. L. (2003) Endotoxin stimulates leptin in the human and nonhuman primate. J. Clin. Endocrinol. Metab. 88, Orbak, Z., Ertekin, V., Akay, F., Ozkan, B., Ors, R. (2003) Serum leptin levels in neonatal septicemia. J. Pediatr. Endocrinol. Metab. 16, Bornstein, S. R., Preas, H. L., Chrousos, G. P., Suffredini, A. F. (1998) Circulating leptin levels during acute experimental endotoxiemia and antiinflammatory therapy in humans. J. Infect. Dis. 178, Koc, E., Ustu ndag, G., Aliefendiog lu, D., Ergenekon, E., Bideci, A., Atalay, Y. (2003) Serum leptin levels and their relationship to tumor necrosis factor-_ and interleukin-6 in neonatal sepsis. J. Pediatr. Endocrinol. Metab. 16, Yarasheski, K. E., Zachwieja, J. J., Horgan, M. M., Powderly, W. G., Santiago, J. V., Landt, M. (1997) Serum leptin concentrations in human immunodeficiency virus-infected men with low adiposity. Metabolism 46, Zhang, F., Basinski, M. B., Beals, J. M., Briggs, S. L., Churgay, L. M., Clawson, D. K., DiMarchi, R. D., Furman, T. C., Hale, J. E., Hsiung, H. M., Schoner, B. E., Smith, D. P., Zhang, X. Y., Wery, J. P., Schevitz, R. W. (1997) Crystal structure of the obese protein leptin-e100. Nature 387, Tartaglia, L. A., Dembski, M., Weng, X., Deng, N., Culpepper, J., Devos, R., Richards, G. J., Campfield, L. A., Clark, F. T., Deeds, J., Muir, C., Sanker, S., Moriarty, A., Moore, K. J., Smutko, J. S., Mays, G. G., Wool, 898 Journal of Leukocyte Biology Volume 84, October E. A., Monroe, C. A., Tepper, R. I. (1995) Identification and expression cloning of a leptin receptor, Ob-R. Cell 83, Tartaglia, L. A. (1997) The leptin receptor. J. Biol. Chem. 272, Park, H. Y., Kwon, H. M., Lim, H. J., Hong, B. K., Lee, J. Y., Park, B. E., Jang, Y., Cho, S. Y., Kim, H. S. (2001) Potential role of leptin in angiogenesis: leptin induces endothelial cell proliferation and expression of matrix metalloproteinases in vivo and in vitro. Exp. Mol. Med. 33, Lord, G. M., Matarese, G., Howard, J. K., Baker, R. J., Bloom, S. R., Lechler, R. I. (1998) Leptin modulates the T-cell immune response and reverses starvation-induced immunosuppression. Nature 394, Sa nchez-margalet, V., Martı n-romero, C., Santos-Alvarez, J., Goberna, R., Najib, S., Gonzalez-Yanes, C. (2003) Role of leptin as an immunomodulator of blood mononuclear cells: mechanisms of action. Clin. Exp. Immunol. 133, Banks, A. S., Davis, S. M., Bates, S. H., Myers, M. G. (2000) Activation of downstream signals by the long form of the leptin receptor. J. Biol. Chem. 275, Bjørbaek, C., Buchholz, R. M., Davis, S. M., Bates, S. H., Pierroz, D. D., Gu, H., Neel, B. G., Myers Jr., M. G., Flier, J. S. (2001) Divergent roles of SHP-2 in ERK activation by leptin receptors. J. Biol. Chem. 276, Sweeney, G. (2002) Leptin signaling. Cell. Signal. 14, Martin-Romero, C., Sanchez-Margalet, V. (2001) Human leptin activates PI3K and MAPK pathways in human peripheral blood mononuclear cells: possible role of Sam68. Cell. Immunol. 212, van den Brink, G. R., O Toole, T., Hardwick, J. C., van den Boogaardt, D. E., Versteeg, H. H., van Deventer, S. J., Peppelenbosch, M. P. (2000) Leptin signaling in human peripheral blood mononuclear cells, activation of p38 and p42/44 mitogenactivated protein (MAP) kinase and p70 S6 kinase. Mol. Cell Biol. Res. Commun. 4, Ozata, M., Ozdemir, I. C., Licinio, J. (1999) Human leptin deficiency caused by a missense mutation: multiple endocrine defects, decreased sympathetic tone, and immune system dysfunction indicate new targets for leptin action, greater central than peripheral resistance to the effects of leptin, and spontaneous correction of leptin mediated defects. J. Clin. Endocrinol. Metab. 84, Farooqi, I. S., Matarese, G., Lord, G. M., Keogh, J. M., Lawrence, E., Agwu, C., Sanna, V., Jebb, S. A., Perna, F., Fontana, S., Lechler, R. I., DePaoli, A. M., O Rahilly, S. (2002) Beneficial effects of leptin on obesity, T cell hyporesponsiveness, and neuroendocrine/metabolic dysfunction ofhuman congenital leptin deficiency. J. Clin. Invest. 110, Howard, J. K., Lord, G. M., Matarese, G., Vendetti, S., Ghatei, M. A., Ritter, M. A., Lechler, R. I., Bloom, S. R. (1999) Leptin protects mice from starvation induced lymphoid atrophy and increases thymic cellularity in ob/ob mice. J. Clin. Invest. 104, Lord, G. M., Matarese, G., Howard, J. K., Lechler, R. I. (2001) The bioenergetics of the immune system. Science 292, Frauwirth, K. A., Riley, J. L., Harris, M. H., Parry, R. V., Rathmell, J. C., Plas, D. R., Elstrom, R. L., June, C. H., Thompson, C. B. (2002) The CD28 signaling pathway regulates glucose metabolism. Immunity 16, Khaled, A. R., Durum, S. K. (2002) Lymphocide: cytokines and the control of lymphoid homeostasis. Nat. Rev. Immunol. 2, La Cava, A., Matarese, G. (2004) The weight of leptin in immunity. Nat. Rev. Immunol. 4,

11 32. Caldefie-Chezet, F., Poulin, A., Tridon, A., Sion, B., Vasson, M. P. (2001) Leptin: a potential regulator of polymorphonuclear neutrophil bactericidal action? J. Leukoc. Biol. 69, Caldefie-Chezet, F., Poulin, A., Vasson, M. P. (2003) Leptin regulates functional capacities of polymorphonuclear neutrophils. Free Radic. Res. 37, Siegmund, B., Lear-Kaul, K. C., Faggioni, R., Fantuzzi, G. (2002) Leptin deficiency, not obesity, protects mice from Con A-induced hepatitis. Eur. J. Immunol. 32, Zhao, Y., Sun, R., You, L., Gao, C., Tian, Z. (2003) Expression of leptin receptors and response to leptin stimulation of human natural killer cell lines. Biochem. Biophys. Res. Commun. 300, Tian, Z., Sun, R., Wei, H., Gao, B. (2002) Impaired natural killer (NK) cell activity in leptin receptor deficient mice: leptin as a critical regulator in NK cell development and activation. Biochem. Biophys. Res. Commun. 298, Dixit, V. D., Mielenz, M., Taub, D. D., Parvizi, N. (2003) Leptin induces growth hormone secretion from peripheral blood mononuclear cells via a protein kinase C- and nitric oxidedependent mechanism. Endocrinology 144, Williams, K. C., Ulvestad, E., Hickey, W. F. (1994) Immunology of multiple sclerosis. Clin. Neurosci. 2, Matarese, G., Di Giacomo, A., Sanna, V., Lord, G. M., Howard, J. K., Di Tuoro, A., Bloom, S. R., Lechler, R. I., Zappacosta, S., Fontana, S. (2001) Requirement for leptin in the induction and progression of autoimmune encephalomyelitis. J. Immunol. 166, Sanna, V., Di Giacomo, A., La Cava, A., Lechler, R. I., Fontana, S., Zappacosta, S., Matarese, G. (2003) Leptin surge precedes onset of autoimmune encephalomyelitis and correlates with development of pathogenic T cell responses. J. Clin. Invest. 111, De Rosa, V., Procaccini, C., La Cava, A., Chieffi, P., Nicoletti, G. F., Fontana, S., Zappacosta, S., Matarese, G. (2006) Leptin neutralization interferes with pathogenic T cell autoreactivity in autoimmune encephalomyelitis. J. Clin. Invest. 116, Matarese, G., Carrieri, P. B., La Cava, A., Perna, F., De Rosa, V., Aufiero, D., Fontana, S., Zappacosta, S. (2005) Leptin increase in multiple sclerosis associates with reduced number of CD4_CD25_ regulatory T cells. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 102, Lock, C., Hermans, G., Pedotti, R., Brendolan, A., Schadt, E., Garren, H., Langer-Gould, A., Strober, S., Cannella, B., Allard, J., Klonowski, P., Austin, A., Lad, N., Kaminski, N., Galli, S. J., Oksenberg, J. R., Raine, C. S., Heller, R., Steinman, L. (2002) Gene-microarray analysis of multiple sclerosis lesions yields new targets validated in autoimmune encephalomyelitis. Nat. Med. 8, Batocchi, A. P., Rotondi, M., Caggiula, M., Frisullo, G., Odoardi, F., Nociti, V., Carella, C., Tonali, P. A., Mirabella, M. (2003) Leptin as a marker of multiple sclerosis activity in patients treated with interferon-_. J. Neuroimmunol. 139, Tilg, H., Moschen, A. R. (2006) Adipocytokines: mediators linking adipose tissue, inflammation and immunity. Nat. Rev. Immunol. 6, Dixit, V. D., Yang, H., Sun, Y., Weeraratna, A. T., Youm, Y. H., Smith, R. G., Taub, D. D. (2007) Ghrelin promotes thymopoiesis during aging. J. Clin. Invest. 117, Sakaguchi, S., Sakaguchi, N., Asano, M., Itoh, M., Toda, M. (1995) Immunologic self-tolerance maintained by activated T cells expressing IL-2 receptor_-chains (CD25). Breakdown of a single mechanism of self-tolerance causes various autoimmune diseases. J. Immunol. 155, Fisson, S., Darrasse-Je`ze, G., Litvinova, E., Septier, F., Klatzmann, D., Liblau, R., Salomon, B. L. (2003) Continuous activation of autoreactive CD4_ CD25_ regulatory T cells in the steady state. J. Exp. Med. 198, Fontenot, J. D., Gavin, M. A., Rudensky, A. Y. (2003) Foxp3 programs the development and function of CD4_CD25_ regulatory T cells. Nat. Immunol. 4, Gavin, M. A., Clarke, S. R., Negrou, E., Gallegos, A., Rudensky, A. (2002)Homeostasis and anergy of CD4(_)CD25(_) suppressor T cells in vivo. Nat. Immunol. 3, Klein, L., Khazaie, K., von Boehmer, H. (2003) In vivo dynamics of antigen-specific regulatory T cells not predicted from behavior in vitro. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 100, Brunkow, M. E., Jeffery, E. W., Hjerrild, K. A., Paeper, B., Clark, L. B. Yasayko, S. A., Wilkinson, J. E., Galas, D., Ziegler, S. F., Ramsdell, F. (2001) Disruption of a new forkhead/winged-helix protein, scurfin, results in the fatal lymphoproliferative disorder of the scurfy mouse. Nat. Genet. 27, Chatila, T. A., Blaeser, F., Ho, N., Lederman, H. M., Voulgaropoulos, C., Helms, C., Bowcock, A. M. (2000) JM2, encoding a fork head-related protein, is mutated in X linked autoimmunity-allergic disregulation syndrome. J. Clin. Invest. 106, R75 R Sakaguchi, S. (2005) Naturally arising Foxp3-expressing CD25_CD4_ regulatory T cells in immunological tolerance to self and non-self. Nat. Immunol. 6, De Rosa, V., Procaccini, C., Calı`, G., Pirozzi, G., Fontana, S., Zappacosta, S., La Cava, A., Matarese, G. (2007) A key role of leptin in the control of regulatory T cell proliferation. Immunity 26, Heilbronn, L. K., Campbell, L. V. (2008) Adipose tissue macrophages, low grade inflammation and insulin resistance in human obesity. Curr. Pharm. Des. 14, Amar, S., Zhou, Q., Shaik-Dasthagirisaheb, Y., Leeman, S. (2007) Dietinduced obesity in mice causes changes in immune responses and bone loss manifested by bacterial challenge. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 104, Giesser, B., Beres-Jones, J., Budovitch, A., Herlihy, E., Harkema, S. (2007) Locomotor training using body weight support on a treadmill improves mobility in persons with multiple sclerosis: a pilot study. Mult. Scler. 13, Fontana, L., Eagon, J. C., Trujillo, M. E., Scherer, P. E., Klein, S. (2007) Visceral fat adipokine secretion is associated with systemic inflammation in obese humans. Diabetes 56,

12

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Haner Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi İmmün-tolerans Adaptif immün yanıt etkili anti-bakteryal immünite ile antiself yanıtın dengede tutulmasına bağlıdır.

Detaylı

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI Tıp Fakülteleri Mezuniyet Öncesi İmmünoloji Eğitim Programı Önerisi in hücre ve dokuları ilgi hücrelerini isim ve işlevleri ile bilir. Kemik iliği, lenf nodu, ve dalağın anatomisi,

Detaylı

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002).

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002). DÜZENLEYİCİ T HÜCRELER Yrd. Doç. Dr. Gülderen Yanıkkaya Demirel Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İmmunoloji Alt Birimi ve Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

Doç.Dr. Gülbu IŞITMANGİL Hücresel İmmün Cevap İntrasellüler antijenlere antikorlar etkisiz olduğu için hücresel immünite ile cevap verilir. Hücresel immünitede başlıca iki T hücre popülasyonu vardır: CD4+

Detaylı

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Konuşmanın Akışı Genel bilgiler Cisplatine bağlı ABY IL-33 Cisplatine bağlı ABY de

Detaylı

Leptin Direnci ve Obezite

Leptin Direnci ve Obezite ARŞİV 2007; 16: 50 Leptin Direnci ve Obezite Yrd.Doç.Dr.Aşkın HEKİMOĞLU* Leptin, 16-kilodalton adiposit kaynaklı, serumda serbest ve bağlı formda sirküle olan bir hormondur. Leptinin serum seviyeleri adipöz

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

İNSÜLİN DİRENCİ NEDEN VE NASIL GELİŞİR?

İNSÜLİN DİRENCİ NEDEN VE NASIL GELİŞİR? İNSÜLİN DİRENCİ NEDEN VE NASIL GELİŞİR? rof. Dr. Serdar Güler Hitit Üniversitesi & ANEAH Endokrinoloji 26.06.2015, Ankara Hacettepe Beslenme ve Diyetetik Günleri V. Mezuniyet Sonrası Eg itim Kursu İNSÜLİN

Detaylı

SİSTEMİK İNFLAMASYON VE NÖRONAL AKTİVİTE

SİSTEMİK İNFLAMASYON VE NÖRONAL AKTİVİTE SİSTEMİK İNFLAMASYON VE NÖRONAL AKTİVİTE Eyüp S. Akarsu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji ABD 22. Ulusal Farmakoloji Kongresi 5 Kasım 2013, Antalya 1 Organizmanın çok çeşitli tehdit algısına

Detaylı

LEPTİN VE KLİNİK KULLANIMI. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya AD AYDIN 2005

LEPTİN VE KLİNİK KULLANIMI. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya AD AYDIN 2005 LEPTİN VE KLİNİK KULLANIMI Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya AD AYDIN 2005 10 Kasım 2001 Google Web leptin için yaklaşık 593.000 sonuçtan... Paylaşacaklarımız

Detaylı

Türkiye de İlaç Geliştirme İçin Çözüm Önerileri

Türkiye de İlaç Geliştirme İçin Çözüm Önerileri Türkiye de İlaç Geliştirme İçin Çözüm Önerileri Ahmet Gül İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İTAM Özgün İlaç Keşfi, İlaç Geliştirilmesi ve İstanbul İlaç Sektörü ne Bilgi ve Teknoloji Aktarma

Detaylı

SİNYAL İLETİMİ ve KANSER. Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD

SİNYAL İLETİMİ ve KANSER. Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD SİNYAL İLETİMİ ve KANSER Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD Reseptör Tirozin Kinaz (RTK)= Protein Tirozin Kinaz RTK lar hücre membranında yerleşim gösterir. İnsan

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

Serum 25 (OH)D düzeyi için öneriler

Serum 25 (OH)D düzeyi için öneriler Serum 25 (OH)D düzeyi için öneriler İntoksikasyon riski Vit D Yeterli Vit D Yetersizliği Vit D Eksikliği >150 ng/ml 30 ng/ml( 75 nmol/l) 21-29 ng/ml 20 ng/ml ( 50 nmol/l) < 11 ng/ml(aap ve IOM,1997) Holick

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Doğal Bağışıklık ve Alloantijenler Doç.Dr.Fulya İLHAN Fırat Üniversitesi İmmünoloji A.B.D. Elazığ Page 1 . Doğal bağışıklık elemanları allojenik yabancıyı nasıl tanımaktadır Page 2 Görev dağılımı NK NK

Detaylı

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ Emine Yeşilyurt, Sevgi Özyeğen Aslan, Ayşe Kalkancı, Işıl Fidan, Semra Kuştimur Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji

Detaylı

Reed Sternberg Hücreleri

Reed Sternberg Hücreleri CD40 RSH Reed Sternberg Hücreleri Antijen sunumuyla ilgili yüzey molekülleri HLA Klas II, CD40, CD86 Sitotoksik moleküller Granzim B, Perforin Dendritik Hücre marker ları Fascin, Kemokin CCL17 (TARC) Myeloid

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Prof. Dr. Ahmet Gül İ. Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Romatoid Artrit Kronik simetrik poliartrit q Eklemde İnflammasyon

Detaylı

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi KANSER AŞILARI Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi Bir Halk Sağlığı Sorunu Şu an dünyada 24.600.000 kanserli vardır. Her yıl 10.9 milyon kişi kansere yakalanmaktadır. 2020 yılında bu rakam %50

Detaylı

OTOİMMÜNİTE MEKANİZMALARI

OTOİMMÜNİTE MEKANİZMALARI OTOİMMÜNİTE MEKANİZMALARI Dr. Neriman AYDIN Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1 Akış Otoimmun hastalık Tolerans Otoimmunite Genetik MHC/MHC dışı genler Protein

Detaylı

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA İNFLAMASYON. Dr.Mahmut İlker Yılmaz. 25 Eylül 2010, Antalya

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA İNFLAMASYON. Dr.Mahmut İlker Yılmaz. 25 Eylül 2010, Antalya PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA İNFLAMASYON Dr.Mahmut İlker Yılmaz 25 Eylül 2010, Antalya İNFLAMASYON İnflamasyon Kronik inflamasyon İnflamasyon İyi Kötü Çirkin "Her kelimeyi bir şekille anlatan Çincede

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONLARI TİP I TİP II TİPII TİPIII TİPIV TİPIV TİPIV İmmün yanıt IgE IgG IgG IgG Th1 Th2 CTL Antijen Solübl antijen Hücre/

Detaylı

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Mikroplar ve Konak Adaptasyonu: Savaşamıyorsan Anlaş Doç. Dr. Fadile Yıldız Zeyrek Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Parazitler

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS

TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS TİP 2 DİYABETTE İNSÜLİTİS Dr. Mehmet BAŞTEMİR Dr.Mehmet BAŞTEMİR Sanko Üniversitesi SANKO ÜNİVERSİTESİ Tıp Fakültesi GAZİANTEP Gaziantep ANTALYA-NİSAN 2014 TİP 2 DİYABETİN PATOGENEZİ

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU Doç.Dr. Engin DEVECİ İMMÜN SİSTEM TİPLERİ I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

Gıdaların DNA Üzerine Olumlu ve Olumsuz Etkileri

Gıdaların DNA Üzerine Olumlu ve Olumsuz Etkileri Gıdaların DNA Üzerine Olumlu ve Olumsuz Etkileri Doç. Dr. Tülin Yanık Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Biyolojik Bilimler Bölümü Moleküler Biyoloji ve Genetik A.B.D. Ankara 2. Fetal Hayattan Çocukluğa

Detaylı

Sitokinler. Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org

Sitokinler. Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org Sitokinler Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org Sitokinler Doğal ve adaptif immünitede rol alan ve hücrelerin immün fonksiyonlarını

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI 2009-2010, Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı; Edinsel bağışıklık ve komponentleri Hücresel bağışıklık Humoral bağışıklık NK hücreleri İmmün sistem bozuklukları http://outreach.mcb.harvard.edu/animations/cellmediated.swf

Detaylı

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler Prof.Dr. Adnan Aydıner İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü İstanbul William, WN et al. Nature Reviews, 2009 a Güncel Hedef Tedaviler EGFR İnhibitörleri EGFR: transmembran

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Prof. Dr. Selma YILMAZER Tibbi Biyoloji Anabilim Dalı Hücrelerarası iletişim(sinyalleşme) Sinyal molekülleri: Protein,küçük peptid,amino asid, nukleotid,steroid,vit

Detaylı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Karaciğer naklinde sağkalım Cerrahi başarı: 1963 Thomas Starzl (Colorado) İmmunolojik başarı:

Detaylı

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261 İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri Blood Reviews (2008) 22, 261 Onkojenik viruslar Annu. Rev. Pathol. Mech. Dis. 2014.9:49 EBV Doğada çok yaygın İnsan

Detaylı

YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T

YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T H. Barbaros Oral Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İmmünoloji Bilim Dalı Sunum Planı İmmün Sisteme Genel Bakış ve T lenfositler Th1 ve Th2

Detaylı

B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU

B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU Şule Yavuz MÜTF Romatoloji BD B HÜCRESİNİN GÖREVLERİ Aydınlık yüz Karanlık yüz v Antikor üreten hücreler Enfeksiyonlara karşı 1.basamak Aşılama

Detaylı

Diabetes mellitus patogenezinde vitamin eksikliğinin rolü. Ersin Akarsu

Diabetes mellitus patogenezinde vitamin eksikliğinin rolü. Ersin Akarsu Diabetes mellitus patogenezinde vitamin eksikliğinin rolü Ersin Akarsu Tip 1 DM Patogenezi Genler + Çevre İmmun regülasyon Atoimmunitenin indüksiyonu Tetikleyici? Virus Beta hücre yıkımı Tip 1 diyabet

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Türkçe

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ ve MOLEKÜLER PROGNOSTİK FAKTÖRLER Prof. Dr. Levent Türkeri Üroloji Anabilim Dalı Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mesane Tümörü (Transizyonel Hücreli Karsinom) Yüzeyel

Detaylı

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ Doç. Dr. Koray Ergünay MD PhD Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Viroloji Ünitesi Viral Enfeksiyonlar... Klinik

Detaylı

Arı sütünün besinsel içeriği aşağıdaki tabloda yer almaktadır

Arı sütünün besinsel içeriği aşağıdaki tabloda yer almaktadır Arı Sütü Arı sütü koyu kıvamda jelatinöz vasıfta olup beyaz-sarı renktedir. Arı sütü için uluslararası üretim standartları bulunmayıp Brezilya, Bulgaristan, Japonya ve İsviçre de uygulanan ulusal standartlar

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Progresif Multipl Skleroz. Ayşe Kocaman

Progresif Multipl Skleroz. Ayşe Kocaman Progresif Multipl Skleroz Ayşe Kocaman Lublin ve Reingold Neurology 1996 MS in klinik formları Relapsing- Remiting Sekonder- Progresif Primer- Progresif Progresif- Relapsing Lyon MS Doğal Seyir Grubu Relapsing-

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

Tu rkiye de İlaç Geliştirmede Mevcut Durum ve Çözu m Önerileri

Tu rkiye de İlaç Geliştirmede Mevcut Durum ve Çözu m Önerileri Tu rkiye de İlaç Geliştirmede Mevcut Durum ve Çözu m Önerileri Ahmet Gu l İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi İlaç Temel Araştırma Merkezi Özgu n İlaç Keşfi, İlaç Geliştirilmesi ve İstanbul İlaç

Detaylı

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı?

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Dr. Funda YETKİN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sunum Planı Klorheksidin

Detaylı

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + RENAL ALLOGREFTİN UZUN DÖNEM SAĞKALIMI 1 yıllık sağkalım %95 5 yıllık sağkalım %80 10 yıllık sağkalım %50 USRDS,

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

İNFLAMASYON ve KEMİK METABOLİZMASI

İNFLAMASYON ve KEMİK METABOLİZMASI İNFLAMASYON ve KEMİK METABOLİZMASI AR. GÖR. FUNDA TAMER HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BESLENME ve DİYETETİK BÖLÜMÜ Beslenme İlintili Hastalıklarda Metabolik ve Biyokimyasal Değişiklikler SUNUM PLANI Kemik-immün

Detaylı

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ VIII. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KALITSAL FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ Dr. M. Cem Ar ve THD Hemofili Bilimsel

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ Uzm. Dr. Nilhan KAYA* Prof. Dr. Kutsal YÖRÜKOĞLU* *Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Savunma Sistemi: İmmün Yanıt

Savunma Sistemi: İmmün Yanıt Savunma Sistemi: İmmün Yanıt Etkeni ilk karşılayan: Doğal Bağışıklık İkinci aşamada : Özgül bağışıklık Nature Rev Immunol 2004;4:841 ANTİMİKROBİK PEPTİDLER - Defensinler - Katelisidinler - Eozinofil kökenli

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kliniği,Yara Bakım Merkezi İstanbul Tanım Diabetik

Detaylı

T2DM-Metabolik Sendrom-Obezite Şeytan Üçgeni. Doç. Dr. Ayşenur YEĞİN Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya

T2DM-Metabolik Sendrom-Obezite Şeytan Üçgeni. Doç. Dr. Ayşenur YEĞİN Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya T2DM-Metabolik Sendrom-Obezite Şeytan Üçgeni Doç. Dr. Ayşenur YEĞİN Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Obezite İnsülin direnci Oksidatif stres Metabolik Sendrom Tip 2 Diyabet (T2DM)

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER OTOİMMUN HASTALIKLAR Prof.Dr.Zeynep SÜMER İmmun tolerans Organizmanın kendinden olan antijeni tanıyarak bunlara karşı reaksiyon vermemesi durumuna İMMUN TOLERANS denir Otoimmunitenin oluşum mekanizmaları

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Apoptoz, Hücre döngüsü, Kanser kök hücresi, Multiselüler tümör sferoid, Prostat,Trabectedin

Anahtar Kelimeler: Apoptoz, Hücre döngüsü, Kanser kök hücresi, Multiselüler tümör sferoid, Prostat,Trabectedin [PS14] Trabectedin in (Yondelis; ET-743) CD133+/ CD44+ İnsan Prostat Kanser Kök Hücresi Üzerindeki Etkilerinin İki Boyutlu (2D) ve Üç Boyutlu (3D) Sistemde İncelenmesi Eda Açıkgöz 1, Ümmü Güven 2, Fahriye

Detaylı

Referans: e-tus İpucu Serisi K.Stajlar Ders Notları Sayfa:353

Referans: e-tus İpucu Serisi K.Stajlar Ders Notları Sayfa:353 23. Aşağıdakilerden hangisi akne patogenezinde rol oynayan faktörlerden biri değildir? A) İnflamasyon B) Foliküler hiperproliferasyon C) Bakteriyal proliferasyon D) Aşırı sebum üretimi E) Retinoik asit

Detaylı

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ Aslı ÇAKIR 1, Özgür EKİNCİ 2, İpek IŞIK GÖNÜL 2, Bülent ÇETİN 3, Mustafa BENEKLİ 3, Ömer ULUOĞLU 2 1 Çorlu Devlet Hastanesi

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi HIV infeksiyonlu hastalarda tüberküloz sıklığı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi 212 HIV infeksiyonlu hasta - 8 Akciğer tüberkülozu - 4

Detaylı

Psoriasis vulgarisli hastalarda serum leptim düzeyleri, BMI ve hastalık şiddeti ile ilişkisi

Psoriasis vulgarisli hastalarda serum leptim düzeyleri, BMI ve hastalık şiddeti ile ilişkisi doi:10.5222/j.goztepetrh.2010.111 ISSN 1300-526X KLİNİK ARAŞTIRMA Dermatoloji Psoriasis vulgarisli hastalarda serum leptim düzeyleri, BMI ve hastalık şiddeti ile ilişkisi Mukaddes KAVALA (*), Yasin BAYRAKTAROĞLU

Detaylı

KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA ENDOTEL PROGENİTÖR HÜCRELERİ, İNFLAMASYON VE ENDOTEL DİSFONKSİYONU

KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA ENDOTEL PROGENİTÖR HÜCRELERİ, İNFLAMASYON VE ENDOTEL DİSFONKSİYONU KRONİK HEMODİYALİZ HASTALARINDA ENDOTEL PROGENİTÖR HÜCRELERİ, İNFLAMASYON VE ENDOTEL DİSFONKSİYONU Abdullah Özkök¹, Esin Aktaş², Akar Yılmaz 3, Ayşegül Telci 4, Hüseyin Oflaz 3, Günnur Deniz², Alaattin

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lilly Konuşmacı: Lundbeck Sunum

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

Conjugated Linoleic Acid

Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid (CLA) GENEL BAKIŞ Konjuge linoleik l ik asit bir omega-6 esansiyel yağğ asidi olan linoleik asit (LA) in 28 geometrik ve pozisyonel izomerlerini kapsar.

Detaylı

Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım.

Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım. Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım. Doç. Dr. Tunç Akkoç Günümüzde kök hücreler hem reperatif hem de rejeneratif tıp alanında uygulama alanları bulmakta ve umut verici sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Temel laboratuar

Detaylı

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ TİP2 DİYABETİK RATLARDA Vitis vinifera L. EKSTRAKTININ PIK3R1 (phosphatidylinositol 3-kinase regulatory subunit 1) GEN İFADESİ ÜZERİNE ETKİSİ 1 Emine Gülsün CAN 1 Emine

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri TESTOSTERON (TOTAL) Kullanım amacı: Erkeklerde ve kadınlarda farklı kullanım amaçları vardır. Erkeklerde en çok, libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz ve infertilite gibi belirti

Detaylı