Çekirdek Müfredat Grubu ve Müfredat Danışma Grubu. Kısaltmalar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çekirdek Müfredat Grubu ve Müfredat Danışma Grubu. Kısaltmalar"

Transkript

1 İçindekiler Çekirdek Müfredat Grubu ve Müfredat Danışma Grubu Kısaltmalar ii iv I. TEMEL İLKELER 1 1. Giriş ve Gerekçe CS/ÜS Mezuniyet Öncesi Müfredatının Genel Amacı Müfredat Çalışmasının Yöntemi Müfredatta ele alınan CS/ÜS konuları CS/ÜS Mezuniyet Öncesi Müfredatında eğitimle ilgili temel ilkeler ve kavramlar Formatın kullanımına yönelik bilgiler Müfredatta yer alan beceriler için Öğrenme Rehberi ve Rehberi örnekleri... 9 Kaynaklar II. MÜFREDATTA ELE ALINAN CS/ÜS KONULARI Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığına Giriş Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet ve Sağlığa Etkisi Aile Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Bebeklik ve Çocukluk Döneminde CS/ÜS ile ilgili Durumlar Gençlikte Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Erişkin Dönemde CS/ÜS Geliştirilmesi Doğurganlığın Düzenlenmesi İnfertilite Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar Kadın ve Erkek Üreme Sistemi Kanserleri Meme Sağlığı Üreme Sisteminde Sık Görülen Sorunlar Menopoz Andropoz İleri Yaş Dönemleri CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı i

2 ÇEKİRDEK MÜFREDAT GRUBU Prof. Dr. Lale TAŞKIN Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hülya OKUMUŞ Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nur SENEL GATA Hemşirelik Yüksekokulu Emekli Öğretim Üyesi MÜFREDAT DANIŞMA GRUBU Prof. Dr. Gülümser KUBİLAY Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Müdürü Prof.Dr. Hacer KARANİSOĞLU İstanbul Üniversitesi Bakırköy Sağlık Yüksekokulu Müdürü Yrd.Doç. Dr. Nevin Hotun ŞAHİN İstanbul Üniversitesi Florance Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nurgün PLATİN Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nuran KÖMÜRCÜ Marmara Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Lale ALGIER Başkent Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Müdürü Yrd. Doç. Dr. Meral BAYAT Erciyes Üniversitesi Atatürk Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölüm Başkanı CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı ii

3 Yrd. Doç. Dr. Kamile KUKULU Akdeniz Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Öğretim Üyesi Yrd.Doç. Dr. Aygül AKYÜZ GATA Hemşirelik Yüksekokulu Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Nazife AKAN Mersin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof.Dr.Ahsen ŞİRİN Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Kadın Sağlığı ve Hastalıkları A.B.D. Öğretim Üyesi TÜRKIYE ÜREME SAĞLIĞI PROGRAMI CS/ÜS MEZUNİYET ÖNCESI EĞİTİMİNİ GÜÇLENDİRME PROJESİ TEKNİK DESTEK EKİBİ Prof.Dr.Sunday UNER Ekip Başkanı Prof.Dr.Çiğdem BUMİN Tıbbi CS/ÜS Eğitim Koordinatörü Dr.İffet RENDA Hemşirelik CS/ÜS Eğitim Koordinatörü Maksude ÇUHADAR Ebelik CS/ÜS Eğitim Koordinatörü CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı iii

4 Kısaltmalar AÇS AÇSAP CEEX CORE CS/ÜS CYBE ÇST DÖB DSÖ EP FKH HUÇEP IVF OSCE OSPE RİA KP TÜSP WHO Ana Çocuk Sağlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Klinik Testleri (Clinical Evaluation Exercices) Klinik Objektif Nedenselleme/Mantık Yürütme Sınavı (Clinical Objective Reasoning Exam) Cinsel Sağlık/Üreme Sağlığı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar Çoktan Seçmeli Test Doğum Öncesi Bakım Dünya Sağlık Örgütü Entegre Program Fetüs Kalp Hareketleri Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı Tüp Bebek (In Vitro Fertilization) Yapılandırılmış Objektif Klinik Sınav (YOKS) (Objective Structured Clinical Examination) Objektif Yapılandırılmış Pratik/Uygulamalı Sınav (Objective Structured Practical Exam) Rahim İçi Araç Klasik Program Türkiye Üreme Sağlığı Programı Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization) CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı iv

5 TEMEL İLKELER CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 1

6 1. Giriş ve Gerekçe TEMEL İLKELER Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu arasındaki anlaşma uyarınca, yılları arasında, başta kadınlar ve gençler olmak üzere Türkiye nüfusunun cinsel sağlık ve üreme sağlığını (CS/ÜS) iyileştirmeyi ve hizmetlerden yararlanmayı artırmayı amaçlayan Türkiye Üreme Sağlığı Programı (TÜSP) uygulamaya koyulmuştur. Bu programla, kurumsal altyapı ve insangücü kapasitesi güçlendirilirken, hizmet kalitesi geliştirilecek ve sivil toplum kuruluşlarının bu süreci desteklemesi sağlanacaktır. Ülke sağlık verilerini, 1994 Kahire Uluslararası Nüfus ve Kalkınma Konferansı kararlarını ve 1998 Kadın Sağlığı ve Aile Planlaması Ulusal Stratejik Eylem Planı nı temel alan TÜSP; acil doğum bakımı da dahil olmak üzere güvenli annelik, aile planlaması, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (HIV/AIDS de dahil) ve genç insanların üreme ve cinsel sağlığı konularını beş temel girişim alanı olarak belirlemiştir yılı ilk yarısında ülke gereksinimleri ve uluslararası standartlar dikkate alınarak üniversiteler ve çeşitli kurumlardan ulusal uzmanların katılımıyla CS/ÜS Hizmet Çerçevesi hazırlanmıştır. Hizmet Çerçevesi nde sıralanan beş temel müdahale alanında özellikle birinci basamağa ağırlık verilerek, sunulması gereken temel hizmet etkinlikleri tek tek sıralanmış; iş/görev tanımları yapılarak bu hizmetlerin sunulabilmesi için hangi tür sağlık personelinin ne tür bilgi, tutum ve becerilere sahip olması gerektiği belirlenmiştir. Böylece, her düzeydeki yönetici ve uygulayıcıya çalışmalarında hedef alabilecekleri; hizmet performansını, kalite standartlarını, hizmetlere ulaşım ve yararlanmayı geliştirebilecekleri üzerinde fikir birliğine varılan bir yapı oluşturulmuştur. Bir sonraki adım olarak 2004 yılı ikinci yarısında ise uluslararası standartların ülkemiz koşulları dikkate alınarak düzenlenmesiyle CS/ÜS Hizmet Standartları geliştirilmiştir. Hizmet Standartları, hizmet alanların ve sunanların hakları temelinde CS/ÜS Hizmet Çerçevesinde yer alan öncelikli beş müdahale alanını ve kesişen konuları da kapsayacak biçimde 10 ana başlık altında toplanmakta ve sıralanmaktadır. Bireyin CS/ÜS gereksinim ve hakları, bütüncül yaklaşımla, çevresindeki toplumsal (ekonomik, kültürel, hukuksal, vb.) belirleyicilerle birlikte değerlendirilmektedir. Türkiye Üreme Sağlığı Programı nın bir alt-projesi olan CS/ÜS Mezuniyet Öncesi Eğitim Kapasitesini Güçlendirme Projesi nin genel amacı; TÜSP nin genel amacı ile aynı doğrultuda olup, Türkiye deki üniversitelerin tıp fakülteleri, ebelik ve hemşirelik okullarında verilen hizmet/mezuniyet öncesi CS/ÜS eğitiminin güçlendirilmesine katkıda bulunmak ve CS/ÜS eğitimini, Avrupa Birliği hukuku/düzenlemeleri ile uyumlu hale getirmektir. Böylelikle Türkiye nin cinsel sağlık ve üreme sağlığı sorunlarının çözümüne katkıda bulunulacak ve CS/ÜS hizmetlerinin kalitesi yükseltilerek bu hizmetlerin kullanılabilirlik ve erişilebilirliği artırılacaktır. Etkili mezuniyet öncesi eğitimle ülkenin temel sağlık sorunlarını çözecek insangücünün yetiştirilmesiyle, hizmet-içi eğitiminin yükü hafifletilerek çok yönlü kaynak tasarrufu sağlanacaktır. Daha özgül bir ifadeyle projenin amacı; CS/ÜS eğitim ve öğretiminin daha yeterli biçimde yapılandırılması için, seçilen 9 okulda (üniversitelere bağlı 3 tıp fakültesi, 3 hemşirelik okulu (lisans) ve 3 ebe okulu (lisans) CS/ÜS öğretim programlarını (müfredat) geliştirmek ve eğitim kapasitelerini güçlendirmek, böylelikle ulusal kalite ve standartların yükseltilmesine katkıda bulunmaktır. CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 2

7 2. CS/ÜS Mezuniyet Öncesi Müfredatının Genel Amacı Uluslararası kuruluşlar tarafından hemşirelik eğitimiyle ilgili olarak belirtilen mezuniyet öncesi CS/ÜS müfredatının genel amacı; Toplumun CS/ÜS düzeyinin geliştirilmesi CS/ÜS hizmetlerinin kalitesinin geliştirilmesi Yasalarda gereken değişikliklerin tanıtılması, yasal durumun geliştirilmesi CS/ÜS bilgi ve hizmetlerinin sağlanmasında yerel sosyal ve kültürel faktörlerin etkilerinin anlaşılması ve iyileştirilmesidir. Bu müfredat çalışmasında: uluslararası kuluşların 21.yy.da tüm sağlık profesyonelleri için CS/ÜS konusunda belirttikleri aşağıdaki özel amaçlar temel alınmıştır: 21. yy.da tüm sağlık profesyonelleri: CS/ÜS nda temel bilimsel bilgileri kazanmalı (anatomi, fizyoloji, patoloji, mikrobiyoloji, farmakoloji, epidemiyoloji, psikoloji, sosyoloji vb. ilgili tüm disiplinlerde) İletişim becerilerine sahip olmalı Birey ve topluma yönelik koruma ve sağlığı geliştirme bilgi ve becerisine sahip olmalı Mesleki (veya profesyonel) becerilere sahip olmalı Profesyonel sorumluluklarını (koruma, hasta ve yakınları için savunuculuk, sağlık eğitimi, maliyet-etkili hizmetler için araştırma ve kanıta dayalı uygulamalar vb.) yerine getirmeli Etik, yasal ve insan haklarını gözeten uygulamalar yürütmelidir. 3. Müfredat Çalışmasının Yöntemi Hemşirelik Lisans eğitimi için hazırlanan bu müfredat çalışmasında, öncelikle yukarıda belirtilen; Türkiye Üreme Sağlığı Programı, CS/ÜS Hizmet Çerçevesi, CS/ÜS Hizmet Standartları, Üreme Sağlığı Hizmetlerinde İş Tanımları, CS/ÜS Hizmet-içi Eğitim Modülleri incelenerek, program hedefleri, iş tanımları ve hizmet standartlarıyla uyumlu bir çalışma yürütülmeye çalışılmıştır. CS/ÜS Hizmet Çerçevesi nde sıralanan beş temel müdahale alanında özellikle birinci basamağa ağırlık verildiği için, bu müfredat çalışmasında da lisans mezunu Temel Hemşire de olması gereken yeterlilikler temel alınmıştır. Sağlık konusuna olan çağdaş yaklaşım ve stratejiler yeryüzünde doğmamış çocuktan, bireyin ölümüne kadar, her yaşam döneminde insanın sağlıklı, anlamlı ve saygın yaşamasını hedeflemekte ve buna yönelikler eylem planları ve etkinlikler oluşturmaktadır. Bu kapsamda; sağlık hizmetlerinde beklenen sonuçların elde edimesinde; sağlık insangücünün nitelikli, bilgi ve becerilerini sürekli geliştiren, bilimsel kanıtlara dayalı olarak görev yapan, sayıca dağılımları yeterli ve dengeli olması koşullanırken, son derece dikkatle tanımlanmış olan görev alanlarında, etkin mesleki çıktılar elde etmeleri de gerekmektedir. Avrupa Birliği ne katılım, serbest dolaşım ve değişen sağlık gereksinimlerini, uluslararası standartlarda karşılama gerekçeleriyle, ülkemizde de meslek ve rol tanımları geliştirilmiş olup, bunları gerçekleştirecek eğitim programları da oluşturulmaktadır. Tıp, Hemşirelik, Ebelik Lisans ve Lisansüstü eğitim programlarında ve Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Mezuniyet Öncesi Eğitimini Geliştirme Projesi çalışmamız kapsamında da, mesleklerin Avrupa Birliği Standartları çerçevesinde yapılan ve ülkemizdeki meslek üyeleri tarafından da benimsenen meslek tanımları ve rolleri de bu bakımdan önem kazanmıştır. CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 3

8 Hemşirelik Lisans eğitiminin güçlenmesi, mezunların donanımının giderek daha nitelikli ve istendik meslek uygulayıcıları olmaları, Ebelik eğitiminin Lisans düzeyinde olması ve rol tanımları gereği meslek uygulamaları dışında kalan sağlık hizmetlerinde rol almamaları gereği, hem mesleklerin kariyer gelişimi hem de verilen sağlık hizmetlerinin nitelikli, kapsamlı ve yararlı olabilmesi açısından; birbirlerinden kesin çizgilerle ayrılmak ve biri diğerinin yerine veya üstünde görev yapmamak gereğini ortaya çıkarmıştır. Münih Deklarasyonu, Dünya Sağlık Örgütü nün çeşitli dökümanları ve özellikle Hemşirelik ve Ebelik için Avrupa Birliği Standartları: Katılımcı Ülkelere Bilgi dökümanları, Avrupa Birliği Hemşirelik Ebelik Direktifleri, Uluslararası Hemşirelik Konseyi tanımları, Türkiye Sağlık Reformu Yeniden Yapılandırma Stratejileri, Türkiye Üreme Sağlığı Programı içeriklerinde de görülebileceği gibi; sağlıklı gebe izlemi, doğum ve lohusalık ile yeni doğan bebeğin 28 günlük bakımı konuları ve eğitimi, ebelik mesleği kapsamında ele alınırken, CS/ÜS kapsamında hemşirelik mesleği ve eğitimi konuları; genel olarak birey, aile ve toplum odaklı kadın sağlığı kapsamında ele alınmıştır. Bu görüş ve çalışmalar doğrultusunda hazırlanmış olan bu müfredat programında, Tıp, Hemşirelik, Ebelik Grupları arsında görüş birliği sağlanarak; içerik bu yönde yenilikçi olarak hazırlanmıştır. Olması gereken rolleri gereği, çağdaş ve nitelikli hizmet vermeye açık, istekli, hazır ve donanımlı olan bu meslek üyelerinin, mesleki verim ve doyumlarının da bu şekilde artacağı düşünülmektedir. Bunun yanısıra; Avrupa Birliği nin CS/ÜS konusunda hemşirelik eğitimi için mezuniyet öncesi eğitim standartları, uluslarası kuruluşların geliştirdikleri CS/ÜS müfredatları, genel olarak hemşirelik eğitimi için belirtilen uluslararası standartlar ve çeşitli eğitim programları ile Türkiye de Lisans düzeyinde hemşirelik programları için hazırlanmış olan Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (HUÇEP) incelenmiştir. WHO hemşireliği; hasta, aile ve grupları yaşadıkları çevre ve çalışma koşulları içinde değerlendirerek onların fiziksel, sosyal ve mental potansiyellerine ulaşmalarını sağlamak için yardım eden, hastalıkları önlemenin yanı sıra, sağlığın sürdürülmesi ve geliştirilmesinde yeterli düzeyde bilgi ve beceriye sahip olan, sağlık ekibi içinde ekibin bir üyesi olarak bağımsız çalışmaya yeterli meslek üyeleridir şeklinde tanımlamıştır. Bunun yanında DSÖ Avrupa Bölgesi Hemşirelik Komitesi, herkese sağlık politikası doğrultusunda hemşirelik uygulamalarının odak noktasının temel sağlık bakımı yaklaşımı olduğunu ve temel sağlık bakımının ana unsurlarından birisinin de anne ve çocuğun sağlık bakımı olduğunu bildirmekte, sağlık bakımının bu ana unsurunun yalnızca sağlık bakımı planlama, organizasyon ve hizmet sunumunu değil aynı zamanda bu hizmeti sunan hemşirelerin mesleki temel eğitimlerini de kapsaması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca Avrupa Birliğinin katılımcı ülkeler için belirlediği hemşirelik eğitimi direktifleri içinde anne bakımı teorik ve klinik eğitim olarak temel konular arasında yer almaktadır. Bireyi bir bütün olarak ele alan, yaşamın tüm dönemlerinde ve toplumun tüm alanlarında sağlığın korunması, yükseltilmesi ve sürdürülmesini sağlayacak işlevler geliştirmesi ve uygulaması beklenen hemşirenin temel eğitim müfredatının da, sağlık bakımının ana unsurlarından olan annenin sağlık bakımı ile ilgili temel bilgileri kapsaması gerekir. CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 4

9 Bu nedenle CS/ÜS nın temel konusu ve CS/ÜS kapsamında Türkiye nin öncelikli sorunu olan güvenli annelikle ilgili konuların hemşirelik müfredatında yer alması, hem müfredatta CS/ÜS konularını güçlendirmek hem de kadının sağlık bakımındaki bütünselliği korumak açısından önemlidir. Bunun yanında ebelerin görev alanlarını korumak amacı ile bu konulara ilişkin hedefler büyük ölçüde bilgi düzeyinde geliştirilmiş olup beceri ile ilgili hedefler ancak ekip içinde uygulayabilme becerisi olarak ele alınmıştır. Hemşirelik eğitimi mezuniyet öncesi müfredat programının yapısı oluşturulurken; kuramsal ve uygulama için CS/ÜS konularının yıllara göre sıralanışı; klasik programlarda; mevcut programlara uygun olarak ilgili Anabilim dallarının kürsü derslerine göre belirlenmiş olup, entegre programlar için de; CS/ÜS konularının yatay ve dikey olarak entegrasyonunda yer alması önerilen yıllar halinde belirlenmiştir. Probleme dayalı eğitim yapan kurumlarda ise konular modüller halinde yerleştirilerek işlenebilecektir. En güncel bakış açısı çerçevesinde, hazırlanan müfredatın yapısı; 1 Basitten karmaşığa, 2 Yüzeyselden derinlemesine, 3 Farkına vardırma noktasından, davranışa dönüştürmeye, 4 Sağlıktan hastalığa, 5 Bireyden topluma, 6 Toplumdan kliniğe, 7 Yataydan dikeye olacak şekilde bir bilgi entegrasyonu oluşturması temel alınmıştır. 4. Müfredatta ele alınan CS/ÜS konuları Müfredatta cinsel sağlık ve üreme sağlığı ile ilgili konuların belirlenmesinde; öncelikle yukarıda sözedilen ilkeler doğrultusunda, cinsel sağlık ve üreme sağlığını kapsayan bir konu dökümü oluşturulmuştur. Cinsel sağlık ve üreme sağlığı ile kesişen diğer konular da taranarak, bu döküme eklenmiştir. Konular belirlenirken; bütüncül yaklaşım, bireysellik, aile, eş ve ebeveynlik açısından bütünlük gibi önemli kavramlara da dikkat edilmiştir. Gerek entegre edilmiş hemşirelik programlarında, gerek probleme dayalı ya da başka yöntem kullanan veya klasik hemşirelik eğitim programlarında da kullanılması mümkün olan, klasik programlara da güncel ve bütüncül bakış açısıyla katkıda bulunabilecek bir biçim olması bakımından, çalışmamızda konular, insanın yaşam dönemlerine göre sıralanarak ele alınmıştır. Bu yöntem, aynı zamanda konuların rahatlıkla gözden geçirilmesine yardım ettiği gibi, aynı zamanda, konuların gözden kaçmasını da engellemiştir. Ayrıca konuların belirlenmesinde ve yaşam siklusuna göre yerleştirilmesinde güncelliği sağlamak, yeteri kadar tekrarı getirmek ve konularda bütünleşmeyi sağlamak amacıyla, bir derecede yatay entegrasyon da sağlanmıştır. Böylece önerilen öğrenim hedefleri okulun genel müfredatı gereği, çeşitli a göre, istenildiği şekilde kademelendirilerek, bir dikey entegrasyon da sağlanabilecektir. CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 5

10 Önerilen bu program; uygulanacak Yüksekokullarda, kullanılmakta olan öğretim yöntemine göre, ikinci aşamada bir çalışma ile hedef ve konu içerikleri ve süre açısından daha ileri derecede detaylandırılacaktır. Buna göre müfredatta yer alan Lisans düzeyinde hemşirelik eğitimi CS/ÜS ana konuları ve alt konular belirtilmiştir: 5. CS/ÜS mezuniyet öncesi müfredatında eğitimle ilgili temel ilkeler ve kavramlar CS/ÜS mezuniyet öncesi müfredatında eğitimle ilgili temel ilkeler ve kavramlar aşağıda özet şekilde verilmiştir: Kullanılacak eğitim yöntemleri Türkiye de genel bir eğilim olarak hemşirelik eğitiminde: öğreneni merkeze alan, öğrenenin etkin katılımını ve kendi kendine öğrenmesini özendiren, gerçek yaşamda karşılaşılan sorunlara ve sorun çözmeye odaklı, mesleki yeterliği objektif olarak değerlendiren yöntemler kullanılmaya/özendirilmeye başlanmıştır. Bu yaklaşım, genellikle küçük gruplarda yürütülen eğitim yöntemlerinin uygulanmasını gerektirir. Bu yöntemlerin eğitimde ne kadar, nerede ve hangi isim altında uygulandığı ile ilgili farklılıklar vardır/olabilir. Bu farklılıkları bilmek ve dikkate almakla birlikte, elinizde bulunan müfredat programında; yukarıda sözü edilen ilkeleri temel alan ve her bir konu / ana konunun AMAÇ VE ÖĞRENİM HEDEFLERİNE EN UYGUN OLAN eğitim yöntemlerinin uygulanması önerilmektedir. Bu yöntemler; sunum, oyunlaştırma, proje (toplum projeleri), ev ödevi, inceleme, rapor (alan çalışması), demonstrasyon, senaryo, vaka sunumu, grup çalışması, panel, forum, grup sunumları yada gerçek yaşam alanları gözlemleri, kaynak kişilerle görüşmeler gibi interaktif yöntemlerdir. CS/ÜS mezuniyet öncesi müfredatında öğrenme ve öğretme stratejileri: 1. Eğitiminde yetişkin eğitim ilkeleri kullanılmalı, 2. Öğrencinin aktif katılımı sağlanmalı, 3. Kendi kendine öğrenme stratejileri (Probleme dayalı öğrenme, Buluş yoluyla öğrenme, Göreve dayalı (task-based) öğrenme, Deneyerek ve tartışarak öğrenme, Küçük gruplarda öğrenme, Projeye dayalı öğrenme, Akran değerlendirmesi (peer evaluation) vb. kullanılmalı 4. Uygun olan konularda modüler yaklaşım ile birden çok sağlık disiplinleri ile birlikte öğrenme ortamı oluşturulmalı 5. Eğitimde interaktif yöntemler kullanılmalı, 6. İletişim becerileri, gerçek uygulama alanından önce, iletişim laboratuarlarında akran çalışmaları ile ve simüle hastalar ile kazanılmalı, CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 6

11 7. Mesleki beceriler yeterlik düzeyine kadar, kilinik beceri laboratuarlarında, humanistik yaklaşımla modeller maketler üzerinde kazanılmalı, 8. Teorik ve uygulamalı derslerinin değerlendirme ağırlıkları, okulların eğitim modeline göre o okulun uzman personeli ve müfredat komiteleri tarafından düzenlenmelidir. CS/ÜS konularının müfredattaki yerinin belirlenmesi CS/ÜS nın ana müfredat içerisinde yerleştirilmesi aşağıdaki 4 yöntemle sağlanabilir: 1. Varolan müfredata bağımsız CS/ÜS modüllerinin eklenmesi 2. CS/ÜS yaklaşımının varolan derslere yansıtılması 3. Uygun yeni ders açılması 4. Genel müfredat içerisine entegre edilebilecek, yeni multidisipliner modüllerin oluşturulması (tercih edilen budur) Temel ilke olarak, Öğrenciler CS/ÜS ile ilgili konularla eğitimlerinin en erken dönemlerinden başlayarak karşılaşmalı, Konular eğitimin ilerleyen dönemlerinde sarmal biçimde (aynı içeriğin edinilen diğer bilgi ve becerilerle birleştirilerek daha üst bir düzeyde işlenmesi) yinelenmeli, Konuların tekrarında önceki bilgilerin kullanılması/çağrılması özendirilmelidir. Disiplinlerarası işbirliği Süre Sağlıkla ilgili her konuda olduğu gibi CS/ÜS konularının öğrenilmesi ve uygulanmasında da disiplinler ve sağlık ekibinde mesleklerarası işbirliği mutlaktır. Etkili bir işbirliği için disiplin temelli yaklaşım yerine, sorun/ o andaki konu temelli yaklaşım öncelenmelidir. Her bir disiplinin / Ana Bilim Dalı, meslek grubunun, öğrenilecek konuya bütüncül bir yaklaşımla bakabilmesinin sağlanması için çaba harcamalıdır. Aynı konunun birden fazla disiplince ele alınmasının özendirildiği klasik programlarda ve şart olduğu entegre programlarda bu müfredat programı gereği, disiplinlere göre farklı yaklaşımların olmamasının sağlanması, son derece önemlidir. Her bir konunun müfredat içinde ne kadarlık bir zaman dilimi kaplayacağı (SÜRE); ilgili konunun amaç ve bilgi, tutum ve beceri gibi öğrenim hedeflerini ne oranda kapsadığına paralel olarak ve; Kullanılacak eğitim yöntemi, Eğitimin yapılacağı yer, Öğrenci sayısı ve Kurumun olanakları göz önüne alınarak, uygulayıcılar tarafından belirlenecektir. CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 7

12 Eğitim ortamları Özellikle ilk sınıfta ya da konu ilk kez ele alındığında, gerçek yaşamı simüle eden ortamlar oluşturulmalı ve öğrenciler olabildiğince erken dönemde gerçek yaşamla karşılaşma olanağı bulabilmelidir. Bunun için; o Klinik beceri laboratuvarlarında maketler, modeller o Beceri laboratuvarları o Vakalar, senaryolar, oyunlaştırma vb. o Saha kullanılmalıdır. Daha ileri da, konunun gerektirdiği hemşirelik becerilerine göre, özellikle birinci basamak olmak üzere, bütün hizmet basamakları ve alanlarının kullanılması sağlanmalı, Klinik ya da saha uygulamaları için seçilen alanlar CS/ÜS ile ilgili toplumun genel özelliklerini yansıtabilmeli, Öğrenciler için, bireysel ya da grup eğitimi ve danışmanlığı vereceği uygulama planlamaları yapılmalı Uygulama alanlarının, hem hemşirelik anlayış ve uygulamalarının, hem de ekip çalışmasının özendirilmesi açısından iyi ve olumlu bir model sunabilecek ortamlar olmasına dikkat edilmeli, bu koşullar açısından uygulama ortamı kontrol altında tutulmalıdır. Koşulları yetersizleşen alanlar gerektiğinde değiştirilmelidir Öğrencinin CS/ÜS nın, bireyler ve toplum düzeyinde önemini kavrayabilmesi amacı ile çeşitli proje çalışmaları yapmasını sağlayacak planlamalar yapılmalı (halk eğitim merkezleri, toplum merkezleri eğitim programları gibi) Öğrencilerin CS/ÜS le ilgili toplumsal sorunları tanımaları ve çözüm önerileri getirebilecekleri çalışmalar yapabilmeleri sağlanmalı, Her konu alanı ile ilgili ders araç-gereci konunun özelliğine göre öğretim elemanı tarafından seçilmelidir. Yüksekokullar arasında eğitim yönteminde olduğu gibi, kullanılan değerlendirme yöntemlerinde de farklılıklar söz konusudur. Ancak, bu müfredatın değerlendirmesinde: Amaç ve öğrenim hedefleri ile uyumlu, Objektif, Sürekli, Yalnızca sonucu değil süreci de içeren, Katılımcı, Yenilikçi değerlendirme yöntemlerinin kullanılmasını önerilmekte ve bunun için değerlendirme yöntemleriyle ilgili öneriler sunulmaktadır Bu ilkeler temel alındığında, ölçme değerlendirme yöntemleri; konunun öğrenme hedeflerine uygun olacak şekilde belirlenmelidir. Örneğin bilginin değerlendirilmesinde ÇST, açık uçlu testler, vakaya dayalı testler, vaka tartışmaları, rapor yazma, ödevler gibi yöntemler kullanılmalıdır. Klinik becerilerin değerlendirilmesinde öğrencinin performansı mutlaka hemşirelik becerileri kontrol listleri (check list), ve Rehberleri aracılığı ile değerlendirilmelidir. Ayrıca, dünyada sağlık eğitiminde yaygın olarak kullanılmakta olan nesnel, güvenilir, yapılandırılmış, beceri, tutum ve davranış eğitimine yönelik klinik durum ve senaryo bukletleri de içeren klinik sınavlar (Yapılandırılmış Objektif Klinik Sınav (YOKS), Objektif Yapılandırılmış Pratik/Uygulamalı Sınav, Klinik Objektif Nedenselleme/Mantık Yürütme Sınavı) da önerilmiştir. CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 8

13 Farklı istasyonlarda (task-based station), standart veya simüle hastalardan yararlanılarak, öğrencilerin klinik becerilerinin değerlendirildiği, bu tip yöntemler öğrenilmesi istenen klinik beceriyi daha iyi değerlendirmekte, bilen öğrenci ile bilmeyeni daha iyi ayırabilmektedir. Bu kapsamlı ve çok yönlü değerlendirmeler eğitim boyunca sürekli olarak yapılmalı ve verilen spesifik geribildirimler ile öğrencinin gelişmesini sağlamalıdır. Öğrencilerin değerlendirilmesinin yanısıra, eğitim programlarının ve eğitim programlarını uygulayan eğiticilerin de değerlendirilmesi önemlidir. Bu değerlendirmelerde öğrenci katılımı sağlanmalı ve öğrencilerin görüşleri mutlaka alınmalıdır. 6. Formatın kullanımına yönelik bilgiler a) Amaç ve Öğrenim Hedefleri Hemşirelik eğitiminde CS/ÜS müfredatı hazırlanırken, önce ana konu daha sonra alt konu adı belirtilmiştir, daha sonra ilgili konuya yada genişliğine göre alt konuya yönelik amaç ve alt konuya ait çeşitli basamaklarda öğrenim hedefleri belirtilmiştir. Bu hedefler okullarda uygulanan eğitim programlarına göre ve/veya okutulması planlanan zamana göre ayrıca tekrar belirlenebilir ya da farklı yıllarda tekrarlanabilir ya da yıla göre önerilenler içinden seçilebilir. Bir hedef ilk sınıfta yada karşılaşılan ilk derste bilgi düzeyinde iken, daha sonra, hedeflerden ileri düzeyde olan (beceri gibi) kullanılmalıdır. Konu doğrudan beceri gerektiriyorsa bu kademelendirmeye gerek duyulmayabilir. b) Yatay Program Müfredatta yer alacak olan her bir konu, yine eğitimin yıllarına göre, yatay program olarak gösterilmiştir. Aşağıdaki alt başlıklar altında belirtilenler; bu müfredatı uygulayacak olan yüksekokullara öneri olarak hazırlanmıştır, tabii ki ögretim elemanlarınca genişletilebilir. Konunun amaç ve öğrenim hedeflerine uygun olan eğitim yöntemleri Eğitimin yapılacağı eğitim ortamı Eğitim yöntemine uygun araç-gereçler Eğitim yöntemine uygun olan ölçme-değerlendirme yöntemleri 7. Müfredatta yer alan beceriler için Öğrenme Rehberi ve Rehberi örneklerine bakınız. Ekte ayrıntılı olarak sunulmuştur. CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 9

14 Kaynaklar 1. Türkiye Üreme Sağlığı Programı CS/ÜS Hizmet Çerçevesi, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu İşbirliği Programı, Ankara, Türkiye, Haziran Türkiye de CS/ÜS için Hizmet Standartları, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu İşbirliği Programı, Ankara, Türkiye, Aralık Üreme Sağlığı Hizmetlerinde İş Tanımları, Türkiye Üreme Sağlığı Programı, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu İşbirliği Programı, Ankara, Türkiye, Aralık CS/ÜS Hizmet-içi Eğitim Modülleri, Türkiye Üreme Sağlığı Programı, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu İşbirliği Programı, Ankara, Türkiye, Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Ulusal Stratejiler ve Eylem Planı , Sağlık Bakanlığı AÇSAP Genel Müdürlüğü, Ankara, World Health Organization, Health for all in 21st century. (document WHA 51/5), 1999, Geneva 7. Sexual and Reproductive Health in the Medical Curriculum, Report on an expert consultation, Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, London, March Core Committee, Institute for International Medical Education. Global minumum essential requirements in medical education, Medical Teacher. 2002; March 24(2): Stern DT, Wojtczak A, Schwarz MR, IIME Task Force for Assessment. The assessment of global minumum essential requirements in medical education, Medical Teacher Nov; 25(6): Statement on the Bologna Process and Medical Education, World Federation for Medical Education, AMEE, Feb Clift A, Short RV. Medical education for the doctors of tomorrow. Lancet, 1999; Dec; 354 Suppl: SIV World Health Organization, Community-based education of health personnel. Report of a WHO study Group. WHO Technical Report Series 746. WHO, General Medical Council, Tomorrow s doctors, UK, Harden RM, Stevenson M, Downie WW, Wilson GM. Assessment of clinical competence using objective structured examination. British Med J. 1975; 1 (5955): WHO Europian Strategy for Nursing and Midwifery Education. Guidelines for member States on the Implementation of the Strategy, Türkiye Üreme Sağlığı Program Hedefleri. 17. Wallace, M. Hemşirelik ve Ebelik Avrupa Birliği Standartları: Katılımcı Ülkelere Bilgi WHO, AB. Hemşirelik Direktifleri 77/453/EEC 19. Cinsel Sağlık ve Üreme Salığı. Ulusal Stratejiler ve Eylem Planı Sağlık Bakanlığı, Ana-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü, Birleşmiş Miletler Nüfus Fonu, Damla Matbaacılık. 20. HEMAR-G 12Mayıs 2004 Dünya Hemşireler Günü, Özel Baskı. Ankara, CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 10

15 21. HUÇEP (2003) Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı, GATA Basımevi, Ankara. 22. Munich Decleration (2000) Nurses and Midewifes: A Force for Health, EURO/00/ / , 17 June Taşkın L. Doğum ve Kadın Sağlığı. VII.Baskı.Ankara: Sistem Ofset, Gilbert E S., Harmon JS., Yüksek Riskli Gebelik ve Doğum El Kitabı (Çev.Ed.Taşkın L). İkinci Baskıdan çeviri. Plame Yayıncılık. Ankara Taşkın L., Eroğlu K., Terzioğlu F., Vural G., Kutlu Ö., Hemşire ve Ebeler için Uygulama Rehberi. I. Baskı Ankara Palme Yayıncılık Youngkin Q,E, Dawis, S.M. Women s Health A Primary Care Clinical Guide. Second Edition Littleton, Y.L, Engebrestson, J. Maternal, Neonatal and Women s Health Nursing. Delmar Thomson Learning. Colombia Reeder, Martin, Koniak. Maternity Nursing Family, Newborn and Women s Health Care 18. Baskı London, M. Leadewing, P. Maternal Newborn Child Nursing. Family Centred Care, Prentice Hall New Jersey Mackinney E., Ashwill J V., Murray S., ve diğ. Maternal and Child Health Nursing. 1.ed. Philadelphia: WB Sounders Company Olds S., London M., Ladewig P. Maternal Newborn Nursing. 5.ed. California: Addison Wesley Publishing Company.1996 CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 11

16 MÜFREDATTA ELE ALINAN CS/ÜS KONULARI CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 12

17 CİNSEL SAĞLIK ÜREME SAĞLIĞINA GİRİŞ CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 13

18 ANA KONU 1 : CİNSEL SAĞLIK ÜREME SAĞLIĞINA GİRİŞ AMAÇ: Öğrenci bu bölümü tamamladığında; CS/ÜS kavramının anlam ve önemini kavramış olarak ve konuya duyarlı bir yaklaşım göstererek, sorunları önlemeye yönelik etkinlik ve tutum içinde olabilecek, sorunların çözümlenmesinde karar verebilecek ve etkin çözücü davranış gösterebilecek bilgiyi kazanacaktır. Alt Konu 1: Dünyada CS/ÜS Kavramının Gelişmesi ve Ülkemizdeki Durumu 1. CS/ÜS tanımını yapabilme 2. CS/ÜS nin amaçlarını sayabilme 3. Genel sağlık tanımı içinde CS/ÜS yerini ve birbiriyle ilişkisini açıklayabilme 4. Sağlık kavramı çerçevesinde, Dünya da CS/ÜS ın geçmişten günümüze değişim aşamalarını açıklayabilme 5. Dünyada CS/ÜS kavramının gelişimi kapsamında ülkemizdeki durumunu açıklayabilme 6. CS/ÜS kavramlarının gelişmesiyle ilgili olarak bugünkü anlayışa ulaşmasında rol oynayan faktörleri açıklayabilme EP: 1. ve 3. KP: 1., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -Halk Sağlığı -Sunum -Rapor -Grup çalışması -İnteraktif yöntemler -Pre/post test -Grup değerlendirmesi -Rapor değerlendirmesi -Yüksekokul derslikleri -Grup çalışması için uygun düzen -Kaynak kitaplar -Barko-tepegöz -Kağıt tahtası -Yazı tahtası -Küçük kartonlar -Küçük ödüller CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 14

19 Alt Konu 2: CS/ÜS Kavramını Etkileyen Faktörler ve Kapsadığı Hizmetler 1. CS/ÜS kavramını etkileyen faktörleri sıralayabilme 2. CS/ÜS kavramını etkileyen faktörlerin ilişkisini açıklayabilme 3. CS/ÜS hizmetlerinin amacını açıklayabilme 4. CS/ÜS hizmetlerinin ilkelerini sayabilme 5. CS/ÜS nın kapsadığı hizmetlerin mevcut durumunu bir etkileyici faktör olarak açıklayabilme 6. Birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerinde CS/ÜS na yönelik verilen hizmetleri açıklayabilme 7. CS/ÜS hizmetlerinde görev alan personelin rol ve sorumluluklarını sayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Kaynak kişiler (1. ve 2. basamak) -Sunum -Proje -Rapor -Grup çalışması -Forum -Sunum -Proje -Rapor -Grup tartışması - formları -Test ve açık uçlu sorular -Yüksekokul derslikleri -Sınıf ve Grup tartışması alanları -1., 2., 3. basamak -Çeşitli hizmet alanları -Bilgisayar/internet adresleri -Barko-tepegöz -Kağıt tahtası -Yazı tahtası -1., 2., 3. basamak kayıtları -Mülakat formları -Gözlem -Rapor formatları CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 15

20 Alt Konu 3: Üreme Hakları 1. Üreme hakkı kavramını tanımlayabilme 2. Üreme haklarını sayabilme 3. Üreme haklarını etkileyen kavramları açıklayabilme 4. Üreme haklarının sağlık personeline getirdiği sorumlulukları sayabilme 5. Sağlık personeli olarak üreme haklarını yansız, yargısız ve saygılı bir tutum içinde değerlendirebilme 6. Üreme haklarını destekleyen toplumsal durumları ve yasal düzenlemeleri açıklayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 1., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Ruh Sağlığı -Halk Sağlığı -Kaynak kişiler -Sunum -Senaryo -Zıt panel -Grup çalışması -Çoktan seçmeli test -Tutum değerlendirme -Kontrol listesi -Vaka değerlendirmesi -Sunum değerlendirme formatı -Yüksekokul derslikleri -Sağlık Bakanlığı ve ilgili Sağlık Bakanlığı Kurumları -2., 3. basamak -Gözlem -Mülakat formları -Vaka örnekleri -Barko -Yazı tahtası -Araştırmalar CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 16

21 Alt Konu 4: CS/ÜS na Uygun Politika ve Yaklaşımlar 1. CS/ÜS na uygun politika ve yaklaşımları sayabilme 2. Politika ve yaklaşımların CS/ÜS na etkilerini açıklayabilme 3. Uygun politika ve yaklaşımlar doğrultusunda dünyada ve ülkemizdeki politika ve yaklaşımları değerlendirebilme 4. Ülkemizin toplumsal özelliklerinin CS/ÜS için öngörülen politika ve yaklaşımların uygulanmasına olan etkilerini açıklayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sağlık Bakanlığı -Kaynak kişiler -İnceleme -Rapor -Grup sunumları -Rapor -Sunum değerlendirme formatları -Çoktan seçmeli test -Yüksekokul derslikleri -1., 2., 3. basamak -Sağlık Bakanlığı vb -Barko -Kaynak kitaplar -Renkli kağıtlar -Görüşme formları -Kayıt formları CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 17

22 Alt Konu 5: Dünya da CS/ÜS Sorunları 1. Dünyada CS/ÜS sorunlarını sıralayabilme 2. Dünyada CS/ÜS sorunlarının önemini açıklayabilme 3. Dünyada CS/ÜS sorunlarının önceliklerini açıklayabilme 4. Dünyada CS/ÜS nı etkileyen faktörler bağlamında, sorunları değerlendirebilme 5. Sorunların gerektirdiği özel hizmet alanlarını ve/veya hedef gruplarını sayabilme 6. Yaşam dönemlerine göre kadın ve erkeğin potansiyel ve mevcut CS/ÜS sorunlarını açıklayabilme 7. CS/ÜS sorunlarını ele alan ilgili kurulu ve çalışmalarını açıklayabilme 8. CS/ÜS sorunlarının çözümlenmesi için özel ve kamu kuruluşlarında yapılabilecek eylem planları sayabilme 9. CS/ÜS sorunlarının çözümünde hemşirelik etkinliklerini ve görevlerini açıklayabilme 10. Bir hemşire olarak CS/ÜS sorunlarına ve çözümü için mesleki faaliyetlere duyarlı bir tutum içinde eylem planı önerileri oluşturabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Kaynak kişiler -Grup sunumları -İnceleme -Vaka sunumu -Senaryo -Grup sunum değerlendirme -İnceleme değerlendirme -Vaka sunumu -Senaryo değerlendirme formatları -Yüksekokul derslikleri -Sağlık Bakanlığı vb. kurumlar -Kaynak kitaplar -Dergiler -Barko -Renkli kağıtlar -Görüşme formları CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 18

23 Alt Konu 6: Türkiye de CS/ÜS Kapsamında Öncelikli Sorunlar 1. Yaşam dönemlerine göre kadında ve erkekte CS/ÜS sorunlarını sıralayabilme 2. CS/ÜS sorunlarının nedenlerini ülkemize yönelik olarak açıklayabilme 3. Sorunların önemini duyarlı bir tutum içinde tanımlayabilme 4. Sorunların alanlarına göre özellikle hemşirelerin ve diğer dağlık personelinin mevcut sistem içindeki yeri ve sorumluluklarını açıklayabilme 5. Sorunlarda öncelik gösteren grupların hizmet gereksinimlerini sayabilme 6. Ülkemizde CS/ÜS sorunlarını çözümlenmesine yönelik eylem planı önerileri oluşturabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sunum -İnceleme -Grup çalışması -İnteraktif yöntemler -Sunum -Grup çalışması -Vaka -Senaryo değerlendirme formatları -Çoktan seçmeli testler -Yüksekokul derslikleri -1., 2., 3. basamak alanları -Kaynak kitaplar ve dergiler -Barko -Renkli kağıtlar -Kağıt tahtası -Vaka örnekleri -Senaryolar CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 19

24 Alt Konu 7: CS/ÜS Düzeyini Yükseltmek için Sunulacak Hizmetler, Geliştirilen Strateji ve Eylem Planı 1. Hizmetleri sıralayabilme 2. Hizmetlerin amaçlarını açıklayabilme 3. Sağlık hizmetleri basamaklarına göre hizmetlerin kapsamını tanımlayabilme 4. Hizmetleri tanımlamada bütüncül, işbirlikçi, disiplinlerarası bir tutum gösterebilme 5. Geliştirilen strateji ve eylem planında hizmet sektörlerinin rolünü açıklayabilme 6. Geliştirilen strateji ve eylem planlarında hemşirelik hizmetlerinin yerini ve rolünü açıklayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Eylem planlarında rol alabilecek ya da almış hemşire ve diğer kaynak kişiler -Grup sunumları -İnceleme -Sunum -İnceleme değerlendirme formatları -Çoktan seçmeli testler -Yüksekokul derslikleri -1., 2., 3. basamak alanları -Stratejik görev alanları -Kaynak kitaplar -Raporlar -Barko, tepegöz -Görüşme formatları CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 20

25 CİNSİYET, TOPLUMSAL CİNSİYET VE SAĞLIĞA ETKİSİ CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 21

26 ANA KONU 2 : CİNSİYET, TOPLUMSAL CİNSİYET VE SAĞLIĞA ETKİSİ AMAÇ: Öğrenci bu bölüm tamamlandığında; cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramını tanımlayarak, toplumsal cinsiyetin gelişmesinde rol oynayan, kadın ve erkeğin rollerini, sosyal özelliklerini ve toplumda yer alışlarını yansız bir tutum içinde tanımlayarak, sağlıkla ilişkisini ortaya koyabilecek ve her iki cinsle uygun ve gerekli iletişimi geliştirebilecek bilgi tutum ve beceriyi kazanacaktır. Alt Konu 1: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet Kavramlarının Tanımı 1. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları tanımlayabilme 2. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarının içerdiği öğeleri sıralayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sunum -Grup çalışması -Grup çalışması değerlendirme formatları -Çoktan seçmeli testler -Yüksekokul derslikleri -Gözlem olanağı veren gerçek yaşam alanları -Klinikler -Barko -Kağıtlar CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 22

27 Alt Konu 2: Dünyada ve Ülkemizde Toplumsal Cinsiyet 1. Cinsiyet açısından yansız bir tutum içinde Dünya da ve ülkemizde toplumsal cinsiyet kavramını değerlendirebilme 2. Ülkemizde kadının toplumsal ve sosyal statüsünü tanımlayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sunum -Grup tartışması -İnceleme -Bireysel görüşme -Anket formları -Grup çalışması -Sunum değerlendirme formları -Çoktan seçmeli test -Yüksekokul deslikleri - 1., 2., 3. basamak hizmet alanları -Kadın Araştırma Merkezleri ve kadınla ilgili kuruluşlar -Anket formları -Barko -Yazı tahtası CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 23

28 Alt Konu 3: Toplumsal Cinsiyette Eşitlik Kavramı 1. Cinsiyet yönünden eşitlik kavramını her yaş grubu için açıklayabilme 2. Cinsiyet yönünden eşitliğin olmadığı durumlarda oluşan etkileri yansız bir tutum içinde değerlendirebilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Vaka sunumu -Grup çalışması -Zıt panel -Gözlem -Vaka değerlendirme formları -Tutum değerlendirme -Yüksekokul derslikleri -Kaynak kitap/dergi -Vaka örnekleri -Gözlem formları CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 24

29 Alt Konu 4: Cinsiyet ve Yasalar 1. Yasalarda cinsiyet ayrımcılığa karşı ya da ayrımcılığa yol açan mevcut durumları açıklayabilme EP: 1. ve 3. KP: 1. ve 3. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Hukuk/Tıp Hukuku -Vaka sunumu -Sunum -İnceleme -Sunum -Görüşme değerlendirme formatları -Çoktan seçmeli test -Yüksekokul derslikleri -Sağlık Bakanlığı ve ilgili kurumları -2., 3. basamak hizmet alanları -Kaynak kitap/dergi -Görüşme formatı -Barko CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 25

30 Alt Konu 5: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyetin Sağlığa Genel Etkileri 1. Dünya da ve ülkemizde toplumsal cinsiyetin sağlığa etkilerini, yaşam dönemlerine göre sıralayabilme 2. Dünya da ve ülkemizde toplumsal cinsiyetin sağlığa etkilerinin nedenlerini açıklayabilme 3. Sosyal ve toplumsal statünün sonucunda cinsiyete göre ortaya çıkan toplumsal sorunları açıklayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP:1., 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sunum -Interaktif yöntemler -Gözlem ve vaka tartışmaları -Gözlem -Vaka örneği değerlendirme formatları -Çoktan seçmeli test -Grup çalışması değerlendirme -Yüksekokul derslikleri -1., 2., 3. basamak hizmet alanları -Kartlar -Renkli kağıtlar -Barko/tepegöz -Gözlem formları -Vaka örnekleri -Bakım planı örnekleri CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 26

31 Alt Konu 6: Hemşirelikte Erişkin Bireylerle Cinsiyet Bağlamında İletişim Becerileri 1. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları ile sağlığa olan etkilerini rahat/doğal/esnek ve güven verici bir tutum içinde konuşabilme 2. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyete ilişkin kendi algılarını ifade edebilme 3. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarını konuşurken duygu ve deneyimlerini rahat, dürüst ve tarafsız bir şekilde ifade edebilme 4. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet konularında görüşlerini ifade ederken, kendi kullandığı beden dilini tanıyabilme/değerlendirme EP: 2., 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Psikoloji -Sosyoloji -Oyunlaştırma -Sunum -Zıt panel -Vaka sunumu -İnteraktif yöntemler CEEX: Clinical Evaluation Exercises (Klinik Testleri) AÇS: Ana Çocuk Sağlığı -Klinik beceri listesi -Vaka -Oyunlaştırma - formatı -Gözlem değerlendirme -Çoktan seçmeli test -Açık uçlu soru formatı -CEEX -Yüksekokul derslikleri -1., 2., 3. basamak -Ev -AÇS -Sağlık ocağı -Okul -İş yeri -Klinikler -Kaynak kitaplar -Vaka örnekleri -Bakım planları -Gözlem formları -Eğitim materyalleri hazırlama malzemesi (karton, renkli kalem, resim vs) -Gazete haberleri -Barko -Renkli kağıtlar -Senaryolar -Ayna -Teyp (ses kayıt) CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 27

32 AİLE, CİNSEL SAĞLIK VE ÜREME SAĞLIĞI CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 28

33 ANA KONU 3 : AİLE, CİNSEL SAĞLIK VE ÜREME SAĞLIĞI AMAÇ: Öğrenci bu bölüm tamamlandığında; aile yapı ve fonksiyonları çerçevesinde ailenin, bireylerin CS/ÜS konusundaki gelişimine olan etkilerini anlayarak bu konudaki sorunları, bunların önlenmesi için gerekli faaliyetleri ve sağlık personelinin konuya ilişkin rol ve sorumluluklarını açıklayabilecek bilgileri kazanacaktır. Alt Konu 1: Ailenin Tanımı ve Aile Yapıları 1. Aile ve öğeleriyle ilgili kavramları tanımlayabilme 2. Çeşitli aile yapılarını açıklayabilme 3. Ülkemizdeki aile yapılarını temel nitelikleriyle tanımlayabilme EP: 1., 2., 3. ve 4. KP: 2. ve 3. -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sosyoloji -Sunum -Rapor -Grup çalışması değerlendirme formu -Çoktan seçmeli test -Bakım planı değerlendirme -Yüksekokul derslikleri -Barko/tepegöz -Renkli kağıtlar -Bakım planları -Gözlem/görüşme formları CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 29

34 Alt Konu 2: Aile Teorileri 1. Aile teorilerini açıklayabilme EP: 2 veya 3 KP: 3. -Çocuk Sağlığı -Sosyoloji -Sunum -Grup çalışması -Çoktan seçmeli test -Yüksekokul derslikleri -Barko/tepegöz -Renkli kağıtlar CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 30

35 Alt Konu 3: Ailenin Yaşam Siklusuna Göre Fonksiyonları 1. Ailenin yaşam siklusuna göre gelişim ve aşamalarını açıklayabilme 2. Ailenin gelişim dönemleri ile CS/ÜS arasındaki ilişki ve etkileşimi açıklayabilme 3. Ailenin yaşam siklusuna göre fonksiyonlarının etkilerini fark edebilme 4. Ailenin yaşam siklusuna göre hemşirelik girişimlerini planlayabilme EP: 2 veya 3 ve 4. KP:1., 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sunum -Interaktif yöntemler -Bakım planları -Vaka -Senaryolar -Çoktan seçmeli test -Açık uçlu sorular -Bakım planı değerlendirme -Yüksekokul derslikleri -Ev ziyaretleri -2. ve 3. basamak uygulamaları -Vaka örnekleri -Gözlem formları -Bakım planı örnekleri -Tepegöz -Barko -Küçük kartonlar -Kağıtlar CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 31

36 Alt Konu 4: Ailenin CS/ÜS na Etkisi (Sevgi, Güvenlik, Güvenli CS/ÜS, Bilgi, Tutum ve Öğretilerin Nesillere Aktarımı) 1. Aile ve CS/ÜS etkileşiminde bireyin geliştireceği kavramları sıralayabilme 2. Bu kavramların çeşitli aile yapı ve tutumlarına göre nasıl etkilendiklerini açıklayabilme 3. Ailenin CS/ÜS na etkilerini fark edebilme 4. Aile fonksiyonları kapsamında; potansiyel ya da gelişmiş olan cinsel sapmaları tanıyabilme 5. Ailenin CS/ÜS na uygun hemşirelik girişimlerini planlayabilme 6. Ailenin CS/ÜS na uygun hemşirelik girişimlerini uygulayabilme EP: 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sunum -Oyunlaştırma -Gözlem -Çoktan seçmeli test -Açık uçlu sorular -Bakım planı değerlendirme -Klinik beceri listesi -Yüksekokul derslikleri -1., 3. basamak -Oyunlaştırma malzemeleri -Gözlem formu -Bakım planı örnekleri CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 32

37 Alt Konu 5: Aile İçi Şiddet, Önlenmesi ve Sağlık Personelinin Rolü 1. Aile içi şiddet kavram ve teorilerini açıklayabilme 2. Aile içi şiddet öğelerini/türlerini sayabilme 3. Aile içi şiddet in Dünya da ve ülkemizdeki durumu ve göstergelerini açıklayabilme 4. Aile içi şiddet in aile bireyleri üzerindeki etkilerini açıklayabilme 5. Aile içi şiddet in önlenmesi için alınacak, bireysel ve sosyal önlemleri tanımlayabilme 6. Aile içi şiddeti tanımlayabilmek için sağlık personelinin dikkat etmesi gereken öğeleri sıralayabilme 7. Aile içi şiddet in önlenmesinde bireylere verilecek eğitimi planlayabilme ve değerlendirebilme 8. Aile içi şiddet konusunda kendi duygularını CS/ÜS yönünden ifade edebilme EP: 2., 3. ve 4. KP: 2., 3. ve 4. -Hemşirelik Esasları -İç Hastalıkları -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sosyoloji -Sosyal kurumlardan kaynak kişiler -Adli Tıp -Sunum -Vaka sunumu -Grup çalışması -İnceleme -Rapor -Konferans -Vaka örnekleri -Gözlem formatı ve bakım planı değerlendirme -Çoktan seçmeli test -Açık uçlu sorular -Yüksekokul derslikleri -Sosyal kurumlar -Okullar -Klinikler -Kadınla ilgili sivil toplum kuruluşları -Vaka örnekleri -İnceleme -Gözlem formatı -Bakım planı -Barko -Video/DVD -Afişler CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 33

38 Alt Konu: 6. Aile İçi Şiddetin Önlenmesinde Sağlık Personelinin Rolü 1. Aile içi şiddeti önleyici becerileri sergileyebilme EP: 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sosyoloji -Psikoloji -Aile Hekimliği -Sunum -Vaka sunumu -Grup çalışması -İnceleme -Rapor -Oyunlaştırma -Konferans -Vaka örnekleri -Gözlem formatı değerlendirme -Çoktan seçmeli test -Açık uçlu sorular -Yüksekokul derslikleri -Sosyal kurumlar -Okullar -Klinikler -Oyunlaştırma malzemeleri -Vaka örnekleri -İnceleme -Gözlem formatı -Kağıtlar -Afişler -Barko -Konferans için gerekli araç gereç CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 34

39 BEBEKLİK VE ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE CS/ÜS İLE İLGİLİ DURUMLAR CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 35

40 ANA KONU 4 : BEBEKLİK VE ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE CS/ÜS İLE İLGİLİ DURUMLAR AMAÇ: Öğrenci bu bölüm tamamlandığında; cinsiyetin intrauterin oluşum ve doğum sonrası gelişimini bilecek, bunların gebelik, annelik ve ebeveynlik rollerine etkisini kavrayacak, sağlıklı cinsel ve sosyal yönelim ve davranışların farkında olarak, cinsel eğitim, beslenme ve çocuk hakları konularında gerekli hemşirelik girişimlerini uygulayabilecektir. Alt Konu 1: Cinsiyetin İntrauterin Oluşumu ve Gelişmesi 1. Cinsiyetin intrauterin oluşumu ve gelişimini açıklayabilme 2. Cinsiyet gelişiminde normalden sapma durumlarını açıklayabilme EP: 2. ve 3. KP: 3. -İç Hastalıkları -Anotomi -Embriyoloji -Sunum -Interaktif yöntemler -Çoktan seçmeli test -Maketlerle değerlendirme listeleri -Yüksekokul -Anotomi -Laboratuvar -Maketler -Kaynak kitaplar -Barko/tepegöz -Oyun kartları vs CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 36

41 Alt Konu 2: Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyetin Gebeliğe ve Anneye Etkisi 1. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyetle ilgili kavramların ve toplumsal özelliklerin gebeliğin kendisine ve annenin psikososyal durumuna etkisini açıklayabilme 2. Gebede cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarıyla ilgili olarak ortaya çıkan herhangi bir normalden sapma durumunu tanıyabilme 3. Gebede cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarıyla ilgili olarak ortaya çıkan normalden sapma durumunda gerekli hemşirelik girişimlerini uygulayabilme EP: 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Halk Sağlığı -Sosyoloji -Sunum -Interaktif yöntemler -Vaka sunumu -Oyunlaştırma -Grup çalışması değerlendirme -Çoktan seçmeli test -Açık uçlu soru kağıdı -Yüksekokul -Ev ziyaretleri -1., 3. basamak ortamları -Vaka örnekleri -Oyunlaştırma malzemeleri -Grup çalışması için malzemeler -Bakım planları CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 37

42 Alt Konu 3 : Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyetin Ebeveynlik Rollerine Etkisi 1. Cinsiyet ve toplumsal cinsiyetle ilgili kavramların ve toplumsal özelliklerin ebeveynlik rollerine etkisini açıklayabilme 2. Ebeveynlik rollerinde cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarıyla ilgili olarak ortaya çıkan herhangi bir normalden sapma durumunu tanıyabilme 3. Ebeveynlik rollerinde cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarıyla ilgili olarak ortaya çıkan normalden sapma durumunda gerekli hemşirelik girişimlerini uygulayabilme EP: 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Çocuk Sağlığı -Halk Sağlığı -Sosyoloji -Psikoloji AÇS: Ana Çocuk Sağlığı -Sunum -Vaka sunumu -Oyunlaştırma -Grup sunumları -Klinik -Ev ziyaretleri -Konferanslar -Grup çalışması değerlendirme formu -Görüşme değerlendirme formu -Klinik beceri listesi -Bakım planı değerlendirme -Çoktan seçmeli test -Vaka sunumu değerlendirmesi -Yüksekokul -Evler -AÇS ve çocuk sağlığı poliklinikleri -Çocuk klinikleri -Barko/tepegöz -Oyunlaştırma malzemeleri -Vaka örnekleri, inceleme -Görüşme formatı -Kağıtlar -Bakım planı -Konferans için gerekli araç gereç CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 38

43 Alt Konu 4: Sağlıklı Cinsel ve Sosyal Yönelim ve Davranışlar 1. Sağlıklı cinsel ve sosyal yönelim ve davranışları açıklayabilme 2. Cinsel ve sosyal yönelim ve davranışların gelişiminde rol oynayan faktörleri açıklayabilme 3. Cinsel ve sosyal yönelim ve davranışlarda normalden sapmayla sonuçlanabilecek durumları sıralayabilme 4. Sağlıklı cinsel ve sosyal yönelim ve davranışların gelişmesine katkıda bulunabilecek hemşirelik girişimlerini uygulayabilme EP: 2., 3. ve 4. KP: 3. ve 4. -Halk Sağlığı -Psikiyatrik Hastalıklar -Psikoloji -Sunum -Vaka sunumu -Oyunlaştırma -İnteraktif yöntemler -Klinik beceri uygulamaları -Görüşme değerlendirme formu -Klinik beceri listesi -Bakım planı değerlendirme -Çoktan seçmeli test -Vaka sunumu değerlendirmesi -Yüksekokul -Ortaokul öğrencileri -Çocuk sağlığı poliklinikleri -Çocuk klinikleri -Barko/tepegöz -Vaka örnekleri görüşme formatı CS/ÜS Hemşirelik Müfredatı 39

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Ta ıtı For u Dersi Adı Öğreti Dili Aile Planlaması Danışmanlığı Türkçe Dersi Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( ) Yüksek Lisans(x) Doktora( ) Eğiti Öğreti Siste i Örgü Öğreti X) Uzakta Öğreti Diğer

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Mezuniyet Öncesi Eğitimini Güçlendirme Projesi

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Mezuniyet Öncesi Eğitimini Güçlendirme Projesi Avrupa Birliği nin Türkiye Üreme Sağlığı Programı Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Mezuniyet Öncesi Eğitimini Güçlendirme Projesi Tıp Müfredatı Ankara 2006 Referans Numarası: EuropeAid/119970/C/SV/TR Sözleşme

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Sağlığın Geliştirilmesi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans ( x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim ( X) Uzaktan

Detaylı

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler karşısında okullarda ve iş yerlerinde

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler karşısında okullarda ve iş yerlerinde Sağlık Personeli Yetiştiren Okullarda Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon Eğitimi Yrd. Doç. Dr. Türkan ÖZBAYIR Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, İZMİR

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Uygulama Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Diyabet Hemşireliği Uygulama Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan

Detaylı

T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ KARS SAĞLIK YÜKSEKOKULU EBELİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİYIL I.YARIYIL

T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ KARS SAĞLIK YÜKSEKOKULU EBELİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİYIL I.YARIYIL T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ KARS SAĞLIK YÜKSEKOKULU EBELİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI BİRİNCİYIL I.YARIYIL * EBE 101 Ebelikte Temel Kavram ve İlkeler Z 2 2-2 3 7 EBE 103 Ebelik Tarihi ve Deontoloji Z 2 - - 2

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal)

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ STAJ EĞİTİMİ

EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ STAJ EĞİTİMİ EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ STAJ EĞİTİMİ Prof. Dr. Abdullah Sayıner Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Fakültemizde, öncelikli sağlık sorunları temelinde, mezuniyet hedeflerine

Detaylı

1. Ulusal Viroloji Günleri ve Kursu, Şubat 2015, Ankara

1. Ulusal Viroloji Günleri ve Kursu, Şubat 2015, Ankara Selda ERENSOY Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Ne e KAKLIKKAYA Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1. Ulusal Viroloji Günleri ve

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Mezuniyet Öncesi Eğitimini Güçlendirme Projesi

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Mezuniyet Öncesi Eğitimini Güçlendirme Projesi Avrupa Birliği nin Türkiye Üreme Sağlığı Programı Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Mezuniyet Öncesi Eğitimini Güçlendirme Projesi Ebelik Müfredatı Ankara 2006 Referans Numarası: EuropeAid/119970/C/SV/TR

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan

Detaylı

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölüm Başkanı DSÖ ve UNİCEF, UNFPA ve ICM Ana-çocuk

Detaylı

TIP FAKÜLTESİ TIP EĞİTİM-ÖĞRETİM ÜST KURULU YÖNERGESİ DÜZCE ÜNİVERSİTESİ

TIP FAKÜLTESİ TIP EĞİTİM-ÖĞRETİM ÜST KURULU YÖNERGESİ DÜZCE ÜNİVERSİTESİ DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIP EĞİTİM-ÖĞRETİM ÜST KURULU YÖNERGESİ Amaç Madde 1- Bu yönergenin amacı, Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki mezuniyet öncesi tıp eğitimi, tıpta uzmanlık eğitimi,

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Program Çıktıları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 2015 Program Çıktılarının telif hakları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi ne aittir. 2015 Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Yeditepe Üniversitesi

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

T.C. Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Öğretmenlik Uygulaması ve Öğretmenlik Uygulaması-II Dersleri Kılavuzu. Şubat, 2015 İZMİR

T.C. Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Öğretmenlik Uygulaması ve Öğretmenlik Uygulaması-II Dersleri Kılavuzu. Şubat, 2015 İZMİR T.C. Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretmenlik Uygulaması ve Öğretmenlik Uygulaması-II Dersleri Kılavuzu Şubat, 2015 İZMİR T.C. Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretmenlik Uygulaması ve Öğretmenlik

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM YETİŞKİNLER İÇİN OKUMA YAZMA ÖĞRETİCİLİĞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM YETİŞKİNLER İÇİN OKUMA YAZMA ÖĞRETİCİLİĞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM YETİŞKİNLER İÇİN OKUMA YAZMA ÖĞRETİCİLİĞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖNSÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

Ebelik Sosyal Hizmet. Hemşirelik. http://syo.kocaeli.edu.tr

Ebelik Sosyal Hizmet. Hemşirelik. http://syo.kocaeli.edu.tr Ebelik Sosyal Hizmet Hemşirelik http://syo.kocaeli.edu.tr Okulumuzun varlık nedeni, bilimsel bilgi ışığında, değişime ve gelişime açık, toplumsal duyarlılık ve sorumluluğu olan, sorun çözme yeteneği gelişmiş,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ EBELİK BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ EBELİK BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ EBELİK BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU Bölüm Bölüm Başkanı Bölümün amacı Bölümün Hedefi EBELİK Yrd. Doç. Dr. Ayşegül Çebi Ebelik bölümünün amacı;

Detaylı

İlköğretim (İlkokul ve Ortaokul) Programları. Yrd.Doç.Dr.Gülçin TAN ŞİŞMAN

İlköğretim (İlkokul ve Ortaokul) Programları. Yrd.Doç.Dr.Gülçin TAN ŞİŞMAN İlköğretim (İlkokul ve Ortaokul) Programları Yrd.Doç.Dr.Gülçin TAN ŞİŞMAN Yakın Geçmiş... 1990 Eğitimi Geliştirme Projesi Dünya Bankası nın desteği - ÖME 1997 8 Yıllık Kesintisiz Eğitim 2000 Temel Eğitime

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

ERÜ. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ 2. SINIF UYGULAMA DEĞERLENDİRME FORMU (HEMŞİRELİK ESASLARI)

ERÜ. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ 2. SINIF UYGULAMA DEĞERLENDİRME FORMU (HEMŞİRELİK ESASLARI) ERÜ. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ 2. SINIF UYGULAMA DEĞERLENDİRME FORMU (HEMŞİRELİK ESASLARI) No: Dersin Adı: DEĞERLENDIRME KRITERLERI Klinikler ı. PROFESYONEL DAVRANıŞLARıN 1 GELIŞTIRILMESI

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ İZMİR ATATÜRK SAĞLIK YÜKSEKOKULU. Uzaktan Öğretim Ebelik Lisans Tamamlama Programı

EGE ÜNİVERSİTESİ İZMİR ATATÜRK SAĞLIK YÜKSEKOKULU. Uzaktan Öğretim Ebelik Lisans Tamamlama Programı EGE ÜNİVERSİTESİ İZMİR ATATÜRK SAĞLIK YÜKSEKOKULU Uzaktan Öğretim Ebelik Lisans Tamamlama Programı Uzaktan Öğretim Ebelik Lisans Tamamlama Programı Ege Üniversitesi İzmir Atatürk Sağlık Yüksekokulu Ebelik

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES 201 3.GÜZ 2 2 3 5

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES 201 3.GÜZ 2 2 3 5 BESLENME İLKELERİ I Dersin Adı Kodu Yarıyıl BESLENME İLKELERİ I Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları Dersin

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-1

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-1 YAŞAM BOYU SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-1 STAJYER ÖĞRENCİNİN ADI ve SOYADI:... DANIŞMAN ÖĞRETİM ÜYESİNİN ADI ve SOYADI:. 1 GELİŞİM İZLEM DOSYASI YAŞAM

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM LİDERLİK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM LİDERLİK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM LİDERLİK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

GENEL İKTİSAT Dersin Adı Kodu Yarıyıl. Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Teori (saat/hafta) AKTS BES121. GENEL İKTİSAT Önkoşullar

GENEL İKTİSAT Dersin Adı Kodu Yarıyıl. Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Teori (saat/hafta) AKTS BES121. GENEL İKTİSAT Önkoşullar GENEL İKTİSAT Dersin Adı Kodu Yarıyıl GENEL İKTİSAT Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları Dersin içeriği Kaynaklar

Detaylı

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ UYGULADIĞI EĞİTİM, ULUSAL TIP EĞİTİMİ AKREDİTASYON KURULU (UTEAK) TARAFINDAN AKREDİTE EDİLEN ÜLKEMİZDEKİ SAYILI TIP FAKÜLTELERİNDEN BİRİSİ http://tip.marmara.edu.tr

Detaylı

Eğiticilerin Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Gülşen Kandiloğlu TTB/UDKK- UYEK Kursu,5-10 Kasım 2004 Ankara

Eğiticilerin Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Gülşen Kandiloğlu TTB/UDKK- UYEK Kursu,5-10 Kasım 2004 Ankara Eğiticilerin Değerlendirilmesi Prof. Dr. Gülşen Kandiloğlu TTB/UDKK- UYEK Kursu,5-10 Kasım 2004 Ankara 1 Eğiticilerin değerlendirilmesi kritik hassas bir konu Gerekli (Olmazsa olmaz) 2 Eğiticilerin değerlendirilmesi

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Ta ıtı For u Dersi Adı Öğreti Dili Doğum Bilgisi ve Hemşirelik Yaklaşımı Türkçe Dersi Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( ) Yüksek Lisans(x ) Doktora( ) Eğiti Öğreti Siste i Örgü Öğreti X) Uzakta

Detaylı

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-2

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-2 ÇOCUK HASTALIKLARI PROGRAMI YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-2 STAJYER ÖĞRENCİNİN ADI ve SOYADI:... DANIŞMAN ÖĞRETİM ÜYESİNİN ADI ve SOYADI:. 1 GELİŞİM İZLEM DOSYASI ÇOCUK HASTALIKLARI PROGRAMI

Detaylı

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sağlık veya Hemşirelik Yüksekokulları, Hemşirelik, Sağlık Memurluğu ve Ebelik Programları mezunu

Detaylı

FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ

FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ FEN, EDEBİYAT, FEN - EDEBİYAT, DİL VE TARİH - COĞRAFYA FAKÜLTELERİ ÖĞRETİM PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME VE AKREDİTASYON DERNEĞİ FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ FEDEK FEN, EDEBİYAT, FEN-EDEBİYAT,

Detaylı

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM AİLE DANIŞMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM AİLE DANIŞMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM AİLE DANIŞMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2012 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI EĞİTİM KOORDİNATÖRLÜĞÜ

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI EĞİTİM KOORDİNATÖRLÜĞÜ TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI EĞİTİM KOORDİNATÖRLÜĞÜ EĞİTİCİ EĞİTİMİ KURSU RAPORU 26-27-28.03.2014 Prof. Dr. Behzat ÖZKAN İzmir Güney Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreteri İzmir Güney Kamu Hastaneleri

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

HEMŞİRELİKTE DEĞERLER VE ETİK HEM 309. 2 AKTS 3. yıl 1. yarıyıl (güz) Lisans Zorunlu. İletişim: Yard.Doç.Dr. Serap BUDUK

HEMŞİRELİKTE DEĞERLER VE ETİK HEM 309. 2 AKTS 3. yıl 1. yarıyıl (güz) Lisans Zorunlu. İletişim: Yard.Doç.Dr. Serap BUDUK HEMŞİRELİKTE DEĞERLER VE ETİK HEM 309 2 AKTS 3. yıl 1. yarıyıl (güz) Lisans Zorunlu 2 Kredi Teorik : 2 s/hafta Türkçe İletişim: Yard.Doç.Dr. Serap BUDUK e-posta : serapbulduk@maltepe.edu.tr Dersle İlgili

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Aile Hekimliği Seçmeli Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd.

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ANA VE ÇOCUK BESLENMESİ

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ANA VE ÇOCUK BESLENMESİ ANA VE ÇOCUK BESLENMESİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar ANA VE ÇOCUK BESLENMESİ BES208 4. Bahar 2 2 0 4 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve öğretme Anlatım,

Detaylı

Teori (saat/hafta) BES430 8.Bahar 2 0 0 4

Teori (saat/hafta) BES430 8.Bahar 2 0 0 4 TOPLU BESLENME HİZMETLERİNDE KALİTE Dersin Adı Kodu Yarıyıl TOPLU BESLENME HİZMETLERİNDE KALİTE Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı

Detaylı

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ UYGULADIĞI EĞİTİM ULUSAL TIP EĞİTİMİ AKREDİTASYON KURULU TARAFINDAN AKREDİTE EDİLEN ÜLKEMİZDEKİ SAYILI TIP FAKÜLTELERİNDEN BİRİSİ İSTANBUL DA TEK TIP FAKÜLTESİ http://tip.marmara.edu.tr

Detaylı

SVD kararlarında, diyabet hemşiresinin interdisipliner ekip içindeki rol ve sorumlulukları;

SVD kararlarında, diyabet hemşiresinin interdisipliner ekip içindeki rol ve sorumlulukları; DİYABET HEMŞİRELİĞİ Diyabet bireyin ve ailesinin yaşamını çeşitli boyutları ile etkileyen, zorunlu yaşam tarzı değişikliklerini gerektiren, komplikasyonları nedeni ile yaşam kalitesini azaltan ve bu etkileri

Detaylı

Türkiye de Aile Hekimliği Uzmanlığı Mezuniyet Öncesi Eğitim Müfredatı

Türkiye de Aile Hekimliği Uzmanlığı Mezuniyet Öncesi Eğitim Müfredatı Türkiye de Uzmanlığı Mezuniyet Öncesi Eğitim Müfredatı Tablo 1. Önerilen konu başlıkları ve ÇEP ve WONCA yeterlilikleri ile bağlantıları. Konu Ders Adı Sınıf Teorik Pratik Ödev Ulusal ÇEP-2014 ile Bağlantısı*

Detaylı

BENGÜ AKSOY benguaksoy@yahoo.com LOGO

BENGÜ AKSOY benguaksoy@yahoo.com LOGO BENGÜ AKSOY benguaksoy@yahoo.com LOGO İÇERİK 1.Hemşirelik Rollerini Etkileyen Eğilimler 2. Hemşirelik Felsefesi Dahilinde Uygulama 3. Yeni Nesil Bilgi Ağları ve Sağlık Kayıtları 4.Hemşirelikte Yeterlilik

Detaylı

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 4-6 YAŞ ÇOCUK EĞİTİMİ VE ETKİNLİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 4-6 YAŞ ÇOCUK EĞİTİMİ VE ETKİNLİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 4-6 YAŞ ÇOCUK EĞİTİMİ VE ETKİNLİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

Evlilik ve Aile Danışmanlığı Sertifika Programı-2

Evlilik ve Aile Danışmanlığı Sertifika Programı-2 ANKARA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ EĞİTİMİ ARAŞTIRMA ve UYGULAMA MERKEZİ Evlilik ve Aile Danışmanlığı Sertifika Programı-2 300 Saatlik Teorik & 200 Saat Uygulama-Süpervizyon Yasal Dayanaklar:

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Ta ıtı For u Dersi Adı Öğreti Dili Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Türkçe Dersi Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( ) Yüksek Lisans(x ) Doktora( ) Eğiti Öğreti Siste i Örgü Öğreti X) Uzakta

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ MİSYONU (Dişhekiminin Kazandığı Yeni Misyonun Çıktıları/Faydaları) ÇALIŞMA GRUBU-1 RAPORU

DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ MİSYONU (Dişhekiminin Kazandığı Yeni Misyonun Çıktıları/Faydaları) ÇALIŞMA GRUBU-1 RAPORU TDB 20.ULUSLARARASI DİŞHEKİMLİĞİ KONGRESİ MESLEK SORUNLARI SEMPOZYUMU FDI 2020 VİZYONU REHBERLİĞİNDE İSTANBUL DEKLARASYONU (26-27-28 Mayıs 2014 Kuşadası, Aydın) DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH A.B.D. BİLGİ FORMU Bölüm TARİH ANA BİLİM DALI Bölüm Başkanı PROF.DR. AYGÜN ATTAR Bölümün amacı Tarih Anabilim Dalının amacı yüksek

Detaylı

HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ

HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ KONU BAŞLIKLARI Hemşirenin eğitici rolü ve iletişim Hasta ve aile eğitimi Hasta eğitiminin

Detaylı

METAL TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

METAL TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü METAL TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ ELDE TÜRK İŞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ ELDE TÜRK İŞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ ELDE TÜRK İŞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

Komisyon 7 Özel Eğitim Komisyonu Kararları

Komisyon 7 Özel Eğitim Komisyonu Kararları Komisyon 7 Özel Eğitim Komisyonu Kararları 1. Özel eğitim ile ilgili yasa ve tüzük çalışmalarında ve özel eğitimin yeniden yapılandırılmasında, özel gereksinimli bireylerin kaynaştırılmaları ve uzun vadede

Detaylı

3.ORTAK AKIL TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

3.ORTAK AKIL TOPLANTISI SONUÇ RAPORU BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 3.ORTAK AKIL TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 14 HAZİRAN 2013 ÖNSÖZ Üniversitemiz Rektörlüğü olarak ilkini 14 Mayıs 2011 de Kongre ve Kültür Merkezinde, ikincisini 22 Mayıs 2012 de Burhaniye

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMü BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMü BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMü BİLGİ FORMU Bölüm Bölüm Başkanı TARİH PROF.DR. AYGÜN ATTAR Bölümün amacı Tarih Bölümünün amacı; tarih bilimi ile ilgili meslek

Detaylı

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S1 Üreme Sağlığı Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S6 Üreme Sağlığına Yönelme Bükreş konferansı (1974) II. Nüfus Konferansı (1984 Meksika) Kadın ve çocuklara

Detaylı

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Tanımlar Amaç MADDE 1-(1) Bu Yönergeninin amacı; suça sürüklenmesi,

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Yayın Grafiği Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( ) Diğer

Detaylı

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ SINAV SORUMLUSU MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ SINAV SORUMLUSU MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ SINAV SORUMLUSU MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA 1 ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ANTROPOLOJİ SBF112 3.GÜZ 2 0 0 4 Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ANTROPOLOJİ SBF112 3.GÜZ 2 0 0 4 Önkoşullar ANTROPOLOJİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar ANTROPOLOJİ SBF112 3.GÜZ 2 0 0 4 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin

Detaylı

PAZARLAMA VE PERAKENDE SATIŞ GÖREVLİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

PAZARLAMA VE PERAKENDE SATIŞ GÖREVLİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü PAZARLAMA VE PERAKENDE SATIŞ GÖREVLİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

Ünite 1: İşyerinde Etkililik. Ünite 2: Liderlik Becerileri Geliştirme PEARSON İŞ PASAPORTU

Ünite 1: İşyerinde Etkililik. Ünite 2: Liderlik Becerileri Geliştirme PEARSON İŞ PASAPORTU PEARSON İŞ PASAPORTU Ünite 1: İşyerinde Etkililik 1 İşyerinde etkili davranış biçimlerinin anlaşılması 2 Etkili çalışma davranışlarının sergilenebilmesi 3 Kendi performansını değerlendirebilme 1.1 Çalışanların

Detaylı

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ CENAZE HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ CENAZE HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ CENAZE HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI

HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI DOKTORA PROGRAMINA GİRİŞ KOŞULLARI Hemşirelik, Ebelik, Sağlık Memurluğu Programlarında Lisans eğitimi alarak Hemşirelik veya herhangi bir programda yüksek lisans yapmış olmak.

Detaylı

YABANCI DİLLER MESLEKİ İNGİLİZCE (HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

YABANCI DİLLER MESLEKİ İNGİLİZCE (HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü YABANCI DİLLER MESLEKİ İNGİLİZCE (HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES235 GÜZ 2 0 0 4

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES235 GÜZ 2 0 0 4 ADÖLESAN BESLENMESİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl ADÖLESAN BESLENMESİ Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları Dersin

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ C İLE MİKRODENETLEYİCİ PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ C İLE MİKRODENETLEYİCİ PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ C İLE MİKRODENETLEYİCİ PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ALANI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ALANI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ALANI ANKARA, 2014 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1 SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ALANININ TANIMI VE AMACI 2 SERAMİK

Detaylı

GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ KADIN GİYSİLERİ ARTİSTİK ÇİZİM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ KADIN GİYSİLERİ ARTİSTİK ÇİZİM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ KADIN GİYSİLERİ ARTİSTİK ÇİZİM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

AİLE EĞİTİMİ KURS PROGRAMI (0-18 YAŞ) UYGULAMALARI İLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI

AİLE EĞİTİMİ KURS PROGRAMI (0-18 YAŞ) UYGULAMALARI İLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI AİLE EĞİTİMİ KURS PROGRAMI (0-18 YAŞ) UYGULAMALARI İLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI 1.Neden aile eğitimi Cevap: Ailelerin bilgi beceri yoksunluğunun, çocukların gelişmelerinin önünde büyük

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

YÜKSEK HEMŞĐRE KADROSU HĐZMET ŞEMASI

YÜKSEK HEMŞĐRE KADROSU HĐZMET ŞEMASI YATAKLI TEDAVĐ KURUMLARI DAĐRESĐ YÜKSEK HEMŞĐRE KADROSU HĐZMET ŞEMASI Kadro Adı : Yüksek Hemşire Hizmet Sınıfı: Paramedikal Hizmetleri Sınıfı Derecesi : III (Đlk Atanma Yeri) Kadro Sayısı : 120 Maaş :

Detaylı

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ETKİLİ VE HIZLI OKUMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ETKİLİ VE HIZLI OKUMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ETKİLİ VE HIZLI OKUMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2012 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU PAYDAŞ ANALİZİ ANKETİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU PAYDAŞ ANALİZİ ANKETİ Hiç yeterli değil Yeterli değil Kararsızım Oldukça yeterli Tamamen yeterli KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU PAYDAŞ ANALİZİ ANKETİ AKADEMİK PERSONEL Aşağıdaki ifadeler

Detaylı

ORTAÖĞRETİMDE KARİYER VE YETENEK YÖNETİMİ KONUSUNDA YASAL ÇERÇEVE

ORTAÖĞRETİMDE KARİYER VE YETENEK YÖNETİMİ KONUSUNDA YASAL ÇERÇEVE ORTAÖĞRETİMDE KARİYER VE YETENEK YÖNETİMİ KONUSUNDA YASAL ÇERÇEVE OKUL AİLE BİREY/ ÖĞRENCİ AKRAN GRUBU SOSYAL ÇEVRE MESLEKİ REHBERLİK Her yaştan bireylere yaşamlarının herhangi bir döneminde Eğitsel ve

Detaylı

GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ CİLT BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ CİLT BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ CİLT BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 ÇOCUK HASTALIKLARINDA BESLENME Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 BESLENME Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN TEMEL MUHASEBE MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN TEMEL MUHASEBE MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN TEMEL MUHASEBE MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ DEKORATİF EV AKSESUARLARI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ DEKORATİF EV AKSESUARLARI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ DEKORATİF EV AKSESUARLARI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖNSÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN MALİYET HESAPLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN MALİYET HESAPLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN MALİYET HESAPLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı