IHRACAT VE EKONOMIK BÜYÜME ARASINDAKi. ithalatln ROLÜ: TÜRKiYE ÖRNEÖi ( )* ilişki, EKONOMiK YAKLAŞlM. Arslan YiGiDiM * * Nezir KÖSE** GiRiŞ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "IHRACAT VE EKONOMIK BÜYÜME ARASINDAKi. ithalatln ROLÜ: TÜRKiYE ÖRNEÖi (1980-1.996)* ilişki, EKONOMiK YAKLAŞlM. Arslan YiGiDiM * * Nezir KÖSE** GiRiŞ"

Transkript

1 EKONOMiK YAKLAŞlM 71 IHRACAT VE EKONOMIK BÜYÜME ARASINDAKi ilişki, ithalatln ROLÜ: TÜRKiYE ÖRNEÖi ( )* Arslan YiGiDiM * * Nezir KÖSE** GiRiŞ Ekonomi literatürundeki en kapsamlı konulardan biri "hızlı ve istikrarlı bir ekonomik kalkınma (bii yu me) sürecinin nasıl gerçekleştirilebileceği" ile ilgilidir. Bu soruya en kalıcı yanıtlardan birisi ihracatın desteklenmesidir. Bunun ilk anda teorik düzeyde ileri süriilebilecek iki nedeni olabilir: Birincisi, ihracat desteklendiği için ihraç mallarının üretiminin teşvik edilmesi yoluyla doğrudan kalkınmayı etkilemesi, ikincisi ise ihracat artışı ile döviz gelirleri birikiminin sağlanması yoluyla ülkenin üretim imkanlarını arttırıcı yüksek kalitede mallar ve hizmetlerin ithalatına imkan sağlanmasıdır. Her iki durum da ihracal-önderliğinde büyüme hipotezi içinde yer alırken; ikinci durum "ikili-açık" hipotezinin bir önermesidir (Detaylı bilgi için bakınız, McKinnon, 1964; Findlay, 1973 ve Kindleberger, 1964). Gerçekte büyüme ile ihracat arasındaki ilişki dinamik niteliktedir ve literaliirde "ihracat büyümenin motoru mu yoksa yardımcı bir ögesi midir" şeklindeki ifade ile tartışmaya açık bir nitelik kazanmıştır. Bu ilişkinin gerek globalleşme eğilimil).deki dünya ekonomisi gerekse özelde Türkiye ekonomisi (özellikle 1980 sonrası) için araştırılması, son otuz yılın ülke deneyimlerine bakıldığında ayrıca bir önem Ve güncellik kazanmıştır. Globalleşme, kavram olarak dünya ekonomisini farklı biçimlendirmeye götüren değişme anlamında, ticaret (mal ve hizmet) ve finans sektörlerinde genişleyen ve yoğunlaşan uluslararası bağlantılarda kendisini gösteımektedir. Süregelen global ekonomik değişimin belirgin bir özelliği, gelişmekte olan ülkelerin (GOÜ) buna aktif katılımının * Bu çalışma ODTÜ Ekonomi Kongresinde (18-20 Eylül, 1997) sunulmuştur. JEL No: F14, F43, C32 ** Araş. Gör., Gazi Üni. IIBF Ekonomik Yaklaşım, Cilt 8, Sayı 26, Sonbahar 1997

2 72 Arslan YiGiDiM, Nezir KÖSE olmasıdır. Artan sayıda GOÜ'de yaşanan dışa-dönlik ekonomi politika reformları, globalleşme sürecini etkilemiştir. GOÜ'de ekonomik gelişmeyi sağlamada bu reformlara yurtiçinde etkenliği ve üretkenliği desteklediği, ihracat ve yabancı yatırımlara daha uygun ortam sağladığı için temel öneın/araç atfedilmiştir Uruguay Raund'undan itibaren yedi yıl içinde, ekonomik liberalizasyon deneyimini tercih eden 72 Ulkeden 58'ini GOÜ oluşturmaktadır. Yine aynı dönemde uluslararası ticaret (faktör hareketlerini içermeyen ihracat ve ithalat toplamı olarak) dünya hasılasının oranı olarak %33 'ten %43 'e çıkmış, direkt yabancı sermaye yatırımları ise altı kat artmıştır (WB, 1995, i). - Bu değişimele rol oynayan iki önemli etkenden ilki Uzak Doğu Asya'daki bazı ülkelerin (G. Kore, Tayvan) çarpıcı biçimde gelişirken, özellikle Latin Amerika'da ve Afrika'da dış borç ye makro ekonomik krizlerle birlikte kişi başına gelirele duşuşler gözlenmesiclir. Bu gelişme genel bir anlatırola kalkınma yolunda bazı Ulkeler için "kazanılmış yıllar", bazıları için ise "kaybedilmiş yıllar" olarak ifade edilebilir. Diğer bölgelere göreli olarak dışa dönük ekonomi politikalarının "sürekli" ve "gerçekçi" uygulfındığı Uzak Doğu Asya Ulkelerinin bir anlamda gösteriş etkisini temsil ettiği kabul edilir.\diğer neden ise bir yandan korumacılık-yanlı politikaların sorgulanması, ihracatakarşı ve özel girişimciliğe karşı süregelen uygulamaların bırakılması iken diğer yandan da bunun uluslararası kuruluşlarca (GATT-WTO, WB, IMF gibi) destekieniyor olmasıdır. Kamu teşebblisleri, sanayinin teşviki ve dış ticaı ette korumacılık yerini özelleştirme, sanayinin yeniden düzenlenmesi ve dış ticaı ette serbestleşmeye bırakmıştır. Dünya ekonomisinde globalleşme ile ortaya çıkan uluslararası ticaret ve dış finansmandaki yeni gelişmeler: Giderek artan açıklık, bütünleşen ve rekabetçi bir global ekonomide yeni ekonomik yönetim anlayışını da beraberinde getirmektedir. İktisadi politika yapıcıları/karar alıcıim-ı bir yandan yeni kavramlar, disiplinlerle ve iktisadi ortam ile bir yandan da daha etkin politika üretimi ve uygulanması zorunluluğu ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu noktadan hareketle makalemizde, teori, ampirik araştırmalar/bulgulaı ve politika önermeleri açısından, büyüme ve ihracat arasındaki ilişkiye dönük literattir incelenecek ve buna paralel olarak Türkiye ekonomisinin 1980 sonrası dönemde benzer nitelikte analizi geliştirilıneye çalışılacaktır. Bir anlamda yukanda sözü edilen uluslarustu kuruluşların yaklaşımlarının ana hatlarını çizen neoklasik okulun, biiyume ile ihracat arasında ortaya koyduğu "ihracat büyümenin motorudur" önermesi ve bunun politika uzantısı olan ihracat önderliğinde biiyliıne stratejisi tartışmaya açılacaktır. Bu konuya dönlik son yıllaı cla hızla aı tan zaman serisi ve ekonometrik analizler arasında, Michaely (1977), Balassa (1978), Feder (1983), Jung ve Marshall (1985), Dmatt (1987), Salvatore ve Hateber (1991), Greenaway ve Sapsford (1993), Riezman ve diğ. (1996), Onafowora ve diğ. (1996) sayılabilir (Kapsamlı bir literatür araştırması için bkz: Grcenaway ve Sapsfonl, 1993 ve Rieznıan ve diğerleri, 1996). Yukarıda kısmen vurgulanan çalışmalar:. a) içerdikleri dcği~keııler

3 EKONOMiK YAKLAŞlM 73 b) Kullandıklan ekonometrik yöntemler c) Ulaştıkları bulgular ve son olarak d) Politika önermeleri açısından değerlendirilmiştir. Ortaya çıkan sonuçlan özetle belirtirsek; - İhracat ile büyüme arasındaki ilişki yalnızca bu iki değişkeni eşanlı olarak içeren analizlerde (korelasyon ve basit regresyon analizleri gibi) "yanıltıcı" sonuçlar verebilmektedir. Örneğin, zaman içerisinde birlikte hareket etmeyen (bağımsız) ancak her ikiside stokastik (veya deterıninistik) trende sahip iki değişken arasında çok yüksek bir korelasyon bulanabileceği gibi bu iki değişken arasında gerçekleştirilen regresyon analizi. sonuçları da oldukça tatminkar sonuçlar (yüksek R2, t-oranlarından hareketle katsayıların istatistiksel olarak anlamlı bulunması gibi) verebilir. Bu nedenle, araştırma kapsamına alınan değişkenierin zaman serisi karekteristikleri incelenerek, durağan olmayan zaman serileri arasında uzun dönemli bir ilişki olup olmadığı ortak bütünleşme ( cointegration) analizi ile araştırılmalıdır (Engle ve Granger, 1987). - Yatay kesit ülke çalışmaları, gerek ele alınan ülkelerin yanlı veya belirli gerekçelere dayanınadan seçimi, gerekse incelenen dönemlerin ülkeler özelinde farklı politikaları içermesi nedeniyle, ekonomik kalkınma yolunda kesin politika önemleleri (ihracat önderliğinde büyüme stratejisi gibi) yapmak için tatmin edici değildir 'e kadar ki basit korelasyon ve ekonometrik analizleri (çoğunlukla en küçük kareler yöntemi) olarak kalan ve nedensellik testleri içermeyen çalışmalardaki ihracat ve ekonomik büyüme arasındaki doğrusal, güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı (eş-anlı) ilişkiler, daha sonraki yıllardaki içeren nitelik kazanmıştır. Ve çalışmaların çoğunda ihracattan ziyade, analize katılan diğer bazı faktörler (örn; ithalat, yatırım, döviz kuru) ekonomik büyürnede daha etkili bulunmuştur. araştırmaların bulgularında tartışmaya açık farklı sonuçlar Bu üç maddenin sonucu olarak, ihracat önderliğinde büyüme hipotezinin, özellikle son yıllardaki ampirik çalışmaların ışığı altında, kesin bir politika önemlesi olarak ortaya konulmasından kaçınılması gerektiği, ülke özelinde elde edilen "bilgi verici" bulguların iktisat politikası karar alıcı/uygulayıcıianna yol gösterici nitelikte olduğu vurgulanabilir. Çalışmanın bundan sonraki bölumünde, Granger nedensellik testi ve bu testin duyarlı olduğu durumlar incelenmiş ve bu durumlara azami özen gösterilerek ihracat ve büyüme arasındaki ilişki, ithalat ve yatırım değişkenlerini de içerecek şekilde araştırılmıştır. Bu araştırmadan elde edilen bulguların değerlendirilmesi ile çalışmaya son verilmiştir. 1. Yöntem: Granger Nedensellik Testi Ekonometride nedenselliğin en çok kullanılan işlemsel tanımı "nedenselliğin Oranger tanımı" dır. Bu tanım şu şekildedir. "Diğer bilgiler aynı iken,y'nin öngörüsü X'in geçmiş eleğerleri kullanıldığında, X'in geçmiş değerlerinin kullanılmadığı duruma göre daha ba~arılı ise X. Y'nin Granger nedenidir ve XJEY şeklinde gösterilir" (Granger, 1969).

4 74 Arslan YiGiDiM, Nezir KÖSE İki değişken arasındaki Oranger nedensellik daha biçimsel (formel) bir yolla da tanıınlanabilir. Böyle bir tanımlamada kullanılan notasyonlar aşağıda verilmiştir. It X 1 t zamanındaki tüm geçmiş ve şu andaki mevcut bilgilerin kümesi. t zamanındaki bir X değişkeninin tüm geçmiş ve şimdiki mevcut bilgilerinin kümesi. X 1 =(Xı, X2,..., X 1 ( olup It'nin bir alt kümesidir (X 1 CEit) Y 1 Herhangi bir Y değişkeninin şu andaki değeri (Yt<E It). Y 1 Yt'nin sapmasız öngörüsi.i. Yukarıdaki notasyonları kullanarak Granger nedenselliğin tanıını aşağıdaki gibi formüle edilebilir. Granger Nedensellik: Şayet - - MSE(Y 1 /I 1 _ı) < MSE(Yt /I 1 \ X 1 _ı) ise XLEY Burada MSE, hata kareler ortalamasını, "A \B", B koşulu altındaa, ''A \B" ise B 'nin dışındaki ti.im A elemanlarını tanımlamaktadır (B ca). Yukarıdaki tanımlamanın ışığında, X--7 Y olup olmadığının testi, vektör otoregressif (V AR) modelde Y'nin tanımlandığı denklemden X'in çıkarılıp çıkanlamayacağı sorusuna indirgenmektedir. Literatürde, bu soru üzerine kurulu değişik nedensellik testleri vardır (Granger veya Sims nedensellik testi gibi). Uygulamalı çalışmalarda en yaygın kullanılanı Granger nedensellik testidir. Bu test Granger(l969) tarafından önerilmiş olup Sargent(ı976) tarafındandan da basit bir düzeltmeye tabi tutulmuştur. X ve Y ile gösterilen iki değişkenli kısıtsız V AR modelinele Y'yi tanımlayan denklem aşağıdaki gibi yazılabilir: p Yı =Ao Dı+ 2: aj yt -j + 2: ~j Xt- j +Et j==l j=l p A 0 D 1 bu denklemin deterministik bölümünü (kesim katsayısı, (1) deterministik zaman trendi, mevsimsel kukla değişkenler gibi) göstermektedir. Yukandaki tanımlama ışığında, ~ı =13ı... ~p=o ise X, Y'nin Oranger nedeni değildir. Bu kısıtlamayı test etmek için uygulamada kullanılan değişik testler vardır (F testi, Olabilirlik Oran (LR) testi, W ald testi gibi). Bunlardan en yaygın kullanılanı F testidir. Ho: ~ı ==~2... /3p==O yok!uk hipotezi altında, aşağıda tanımlanan istatistik serbestlik derecesi sırasıyla p ve (T-2p-l) olan F dağılırnma sahiptir (Hamilton, 1994:305): (RSS 0 - RSS ı) 1 P S1= (2) RSSı; (T-2p- l)

5 EI(DNOMiK YAKLAŞlM 75 Burada, p: Kısıt sayısı, T: Gözlem sayısı RSS 0 RSSı Kısıtlı modelin artık kareler toplamıdır (Kısıtlı model, (1) eşitliğinde j==1,2,...,p olmak Uzere Xı-j'lerin olmadığı modeldir). Eşitlik (1 )'deki kısıtsız modelin artık kareler toplamıdır. Şayet S 1 ile gösterilen hesapdeğeri belirli bir anlamlılık düzeyinde F(p,T-p-1) tablo değerinden daha biiyiik ise, "X, Y'nin Oranger nedeni değildir" anlamına gelen Ho hipotezi reddedilebilir. Böylece-X, Y'nin Oranger nedenidir karanna varılır. Oranger nedensellik testi ile değişkenler arasındaki ilişkileri ortaya çıkartınayı benimseyen araştırmacıların, bu testin duyarlı veya geçersiz olduğu durumları dikkate alması gerekir. Böylece, ulaşılan sonuçlar ve bu sonuçlar üzerine kurulu analizler daha güvenilir olarak yorumlanabilir. Bu nedenle, Oranger nedensellik testi üzerinde etkili olan durumlar aşağıda belirtilmiştir. i) ihmal edilen önemli değişkenierin Oranger nedensellik testi üzerinde etkisi vardır. Bu durumu Lutkepolh (1982) çalışmasında göstermiştir. ii) Oranger nedensellik testi, değişkenierin durağan olması durumunda daha güvenilirdir. Durağan olmayan değişkenler için bu test sadece yaklaşık olarak geçerlidir veya bazı durumlarda tamamen geçersizdir (Charemza ve Deadman, 1992:195). iii) Oranger nedensellik testinden önce verilerin zaman serisi özellikleri incelenmelidir. İlgili değişkenierin durağanlığı birim kök testleri (Genişletilmiş Dickey-Fuller veya mevsimsel birim kök testi gibi) ile araştınimalı ve durağan olmayan değişkenler uygun dönüşümler ile durağan hale getirilmelidir. Ayrıca, durağanlığı sağlanan değişkenler için deterministik elemanların (kesim katsayısı, zaman trendi, mevsimsel değişim gibi) zaman serilerinde içerilip içedimediği de araştırılmalıdır. Deterministik elemenları içeren zaman serilerinden bu elemanların etkisi arındırılmalı veya ilgili modele dışsal olarak katılmalıdır (Krol ve Ohanian, 1990). -""""'' iv) Oranger nedensellik testi gecikme uzunluğuna karşı duyarlıdır. Thornton ve Batten (1985) çalışmasında, parasal büyüklükler ve gelir arasındaki nedenselliği araştırmış ve farklı gecikme uzunluklannda farklı sonuçlara ulaşmışlardır. v) Ortak bütiinleşik (cointegrated) değişkenler için Oranger nedensellik testi yanıltıcı sonuçlar verebilmekteclir. Bunun nedeni, ortak bütünleşik değişkenler için hata düzelıme mekanizmasının olması ve bu durumun test işleminde ihmal edilmesi olabileceği gibi, verilerin toplulaştırılması nedeniyle neden-sonuç arasındaki zaman farkının gözlenememesi de olabilir. Özellikle, neden-sonuç arasındaki zaman farkının az olduğu (örneğin, 1 ay) nedensel ilişkilerde verilerin daha büyük zaman farkı (örneğin, 3 ay) ile gözlemlenmesi, nedenselliğin eşzamanlı olarak algılanmasma yol açabilir (Granger, 1988).

6 76 Arslan YiGiOiM, Nezir KÖSE Makalede, yukarıda maddeler halinde sunulan durumlara azami ölçüde dikkat edilmiştir. Böylece. Granger nedensellik testiyle ulaşılan sonuçların, daha güvenilir olması sağlanmaya çalışılmıştır. 2. Değişkenierin Seçimi ve Araşttrmanm Kapsamt İhracat ile bi.iyi.ime arasındaki ilişkinin Oranger nedensellik testi ile araştırıldığı bu çalışmada, ihmal edilen önemli değişkenierin Granger nedensellik testi üzerindeki etkisi dikkate alınarak, ithalat ve yatırım değişkenleri de modele dahil edilmiştir. Ayrıca, ele alınan bu cleğişkenlerle birlikte, bazı teorik beklentilerin de araştırılması mümkün olabilecektir. Ömeğin, yatırım önderliğinde büyüme ve/veya ithalata bağımlılığın belirleyici olup olmadığı durumlarının maştırılması gibi. Şüphesiz, büyürneyi belirleyen birçok faktör söz konusudur. Bunlardan bazıları, nlifus artış oranı, dış ticaret hadleri, dlinya ticaret hacmi, verimlilik, döviz kuru vb. şeklinde sıralanabilir. Bununla birlikte, Oranger nedense1iik testi V AR model Uzerine kurulu bir testtir ve uygulamada V AR modelleri için bazı önsel kısıtlamalardan kaçınmak mümkün olmamaktadır. Şöyle ki, maksimum gecikme uzunluğu ve V AR modelinde içeriten değişkenierin sayısında daima bazı sınırlamalar gerekmektedir. Örneğin, altı değişkenli bir sistemde her değişkenin beş gecikmeye sahip olması durumunda, modeldeki her denklemde tabmin edilecek parametre sayısı otuz olacaktır. Veri sayısının yeterli olmadığı durumlmda, serbestlik derecesi sorunundan dolayı böyle bir modc1lemeyi yapmak mümkün değildir. Bu durum da dikkate alınarak yukarıda sıralanan değişkenler çalışınanın kapsamına dahil edilmemiştir. Çalışmada kullanılan değişkenler aşağıda tanımlanmıştır. Bu değişkenierin tümü, 1987 sabit fiyatlarıyla ve TL olarak derlenmiştir. GSYİH: Gayri Safi Yurt İçi Hasıla İHR ith YT : İhracat : İthalat :Yatırım Araştırmada, ekonomik büyümenin göstergesi olarak Gayri Safi Yurtiçi Hasıla bliylik1üğli alınmıştır (Türkiye için yapılan ampirik çalışmalarda genellikle veri bulunamaması nedeniyle, reel kesimdeki üretim değişmelerini temsil etmek üzere sanayi üretim endeksi kullanılmıştır). Tüm değişkenlere ilişkin veriler Devlet İstatistik Enstitüsü'nün Milli Gelir Hesaplamaları adlı yayınlarından alınmış olup dönemlerini kapsayan üçer aylık gözlemlerden oluşmaktadır. Adı geçen yayında veriler 1987 yılından itibaren yer almaktadır öncesine ait veriler bu kurumun hizmet içi yayınlarından elde edilmiştir. 3. Verilerin Zanıan Serisi Özellikleri Kullanılan değişkenlere iki farklı dönüşümün uygulanması benimsenmiştir. Amacımız, bu dönuşumlcrin sonuçlar üzerinde etkili olup olmadığını gözleınleınek, 1 t k,

7 EKONOMiK YAKLAŞlM 77 dolayısıyla daha sağlıklı bir değerlendirme yapabilmektir. Böylece, çalışına iki kategoriden oluşmuştur. Bunlardan birincisinde, çalışma kapsamına alınan tum değişkenler, hem mevsimsel etkileri arındırmak hem de durağanlığı sağlamak amacıyla, bir önceki yılın aynı Uç ayına göre yüzde değişimler şeklinde ifade edilmiştir. Böylece, çalışmada yer alan her değişken için (Xı-Xı-4)/Xı-4 dönüşümü uygulanmıştır. İkinci kategoride ise her değişken için logaritmik birinci sıra fark şeklinde bir dönüşüm gerçekleştirilmiştir. Bu dönüşüm sonucunda, tüm değişkenlere ilişkin veriler trendden arındırılmış ancak mevsimsel değişimler elbette ki yok olmamıştır. Birinci ve ikinci kategorideki değişkenleri ayırt etmek için, birinci kategorideki değişkenler buyük harflerle, ikinci kategorideki değişkenler ise kiiçlik harflerje ifade edilmiştir. Böylece, buyük harflerle gösterilen tanımlamalar yüzde değişimi (büyüme oranı), küçük harflerle gösterilen tanımlamalar ise logaritmik farklan be 1 irtecektir. Granger nedensellik testine geçmeden önce, değişkenierin zaman serisi özellikleri incelenmelidir. Birinci kategorideki değişkenierin durağanlığı, Genişletilmiş Dickey Puller (ADF) testi ile araştırılmıştır. Bu test, bağımlı değişkenin gecikme uzunluğuna karşı duyarlıdır. Çalışmada, bağımlı değişkenin gecikme uzunluğu CampbelJ ve Perron ( 199 I) tarafından önerilen yaklaşımla seçilmiştir. Campbe11 ve Perron 'un önerdiği yaklaşımda, maksimum gecikme uzunluğu araştırmacı tarafından seçilmektc ve başlangıç tahmininde bu gecikme sırası kullanılmaktadır. Bu tahmin sonucunda, bağımlı değişkenin en son gecikmesine karşılık gelen katsayının istatistiksel olarak anlamlılığı araştırılmakta ve tahmin süreci bağımlı değişkenin en son gecikmesinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu duruma kadar gecikme sayısı birer birer azaltılarak tekrar]anmaktadır. Çalışmada, maksimum gecikme uzunluğu 6 olarak seçilmiştir. Birinci kategori için ADF testi sonuçları Tablo 1 'de verilmiştir. Tablo 1: Birim Kök Testi Sonuçları Değişkenler Gecikme Uzunluğu ADF GSYİH İHR ith YT ' Tablo 1 incelendiğinde, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde değişimler şeklinde ifade edilen tüm değişkenierin ( <X=Ü.O I anlamlılık di.izeyinde birim kök içermedikleri yani durağan oldukları tesbit edilmiştir. Bununla birlikte, Granger nedensellik testinin zaman serilerindeki deterministik bileşenlere karşı duyarlı olacağı dikkate alınarak, birim kök içermeyen bu serilerde deterministik bileşenlerin varlığı araştırılmıştır (Krol ve Ohanian, 1990). Deterministik bileşenlerelen kesim katsayısı ve zaman trendine ilaveten 1994 yılındaki ekonomik krizi temsilen, 1994 yılına ait üçer aylarda 1, diğer dönemlerde sıfır,

8 78 Arslan YiGiDiM, Nezir KÖSE şeklinde bir kukla değişken tanımlanmıştır. Determinist ik bileşenler için test sonuçları Tablo 2 'de verilmiştir. Bu testlerde de bağımlı değişkenin gecikme uzunluğu birim kök testindeki gibi seçilmiştir. Tablo 2: Birinci Kategorideki Değişkenierin için Deterministik Bileşenlerin Araştırıldığı Test Sonuçları (t Oranları) Değişkenler Gecikme Kesim Katsayısı Kukla Değişken Zaman Trendi Uzunluğu c Dt t GSYİH * -3.51* 0.24 İHR s 2.42* ith * -2.12* 0.94 YT * -3.07* 0.68 *İstatistiksel olarak anlamlı (a=0.05) Tablo 2 incelendiğinde, İHR değişkeni hariç tüm değişkenlerde 1994 yıh ekonomik krizini temsilen tanımlanan kukla değişkeni istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Buna karşın, tum değişkenler için kesim katsayısı istatistiksel olarak anlamlı ancak zaman trendi anlamsızdır diyebiliriz. Bu bulgular ışığında, birinci kategorideki değişkenler için Oranger nedensellik testinde, İHR değişkeni hariç bağınılı değişkenin tanımlandığı denklemlerde kukla değişken, ayrıca tüm denklemlerde de kesim katsayısı, denklemlerin deterministik elemanlan (dışsal değişkenler) olarak yer alacaktır. İkinci kategorideki değişkenierin zamana göre grafikleri incelendiğinde, stokastik veya deterministik bir trenelin olmadığı buna karşın tüm serilerde oldukça cleterministik bir mevsimsel değişimin varlığı gözlenmiştir. Bu belirlemeden sonra, mevsimsel değişimin arındırılınası yerine mevsimsel kukla değişkenler tanımlanaı ak, Oranger nedensellik testinde bu değişkenierin dışsal olarak yer almasının uygun olacağı bu arına varılmıştır. İkinci kategoride yer alan ve daha önce açıklanan dönüşiime tabi tutulan değişkenler için deterministik bileşenterin araştırıldığı test sonuçlan Tablo 3 'de verilmiştir. 1 1 c : Kesim katsayısı, t: Zaman trendi Dıt : Her yılın ikinci üç ayııula ı, diğer dönemlerde sıfır olarak tanımlanan kukla değişken D2t : Her yılın üçünch iiç ayında ı, diğeı' dönemlerde sıfır olarak tanımlanan kukla. değişken D::H : Her yılın dördiiııcii üç ayında ı, diğer dönemlerde sıfır olarak tanımlanan kukla değişken

9 EKONOMiK YAKLAŞlM 79 Tablo 3: ikinci Kategorideki Değişkenierin Için Deterministil< Bileşenlerin Araştırıldığı Test Sonuçları (t,(>ıranları) \ Değişken c t Dıt D2t gsyih * ihr * ith * yt * *istatistiksel olarak anlamsız D:1ı 0.3* Tablo 3 incelendiğinde, gsyih değişkeni için D3 1 değişkeni hariç tanımlanan tüm mevsimsel kukla değişkenler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu durum, ikinci kategorideki tüm değişkenierin deterministik mevsimsel değişime sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, kesim katsayısı tiim denklemlerde anlamlı ancak zaman trendi anlamsız olarak belirlenmiştir. O halde, Oranger nedensellik testinde, tüm değişkenler için mevsimsel kukla ve kesim katsayısı değişkenleri dışsal olarak yer alacaktır. 4. Büyüme ihracat, ithalat ve Yatmm Arasındaki ilişki Granger Nedensellik Testi Bulgulan Oranger nedensellik testine geçmeden önce vektör otoregressif modelin gecikme yapısı belirlenmelidir. Gecikme uzunluğunun belirlenınesi üzerine geliştirilen birçok kriter vardır (AIC, Schwarz Kriteri, HQ kriteri, Olabilirlik Oran (LR) testi gibi). Bu kriterlerin tamamı asimtotik olarak tutarlı tahmin edicilerdir. Ancak, uygulamalı çalışmalarda veri sayısının az olması nedeniyle, bu kriterlerden hangisi küçük örneklerde daha sapmasızdır sorusunun cevaplandırılması önem kazanmış ve Lutkepolh (1985) Monte Carlo simiilasyonu çerçevesinde yapmış olduğu çalışmada Schwarz kriterinin diğer kriteriere göre daha sapmasız olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, modelde yer alan her değişkenin gecikme uzunluğunun ayrı ayrı belirlenmesine ve bu belirleme işleminde Schwarz kriterinin kullanılmasına karar verilmiştir. Maksimum gecikme uzunluğu 6 olarak seçilmiş olup birinci kategori için Schwarz değerleri Tablo 4'de verilmiştir. Tablo 4 Gecikme Uzunluğunun Seçimi (Schwarz Değerleri) Gecikme GSYİH İHR ith YT ı

10 ı so Arslan YiGiDiM, Nezir KÖSE Çalışmada, her değişkenin bağımlı değişken olarak tanımlandığı denklemde gecikme uzunluğu 1 olarak tahmin edilmiştir. Böylece. şeçilen model aşağıdaki gibi ifade edilebilir. GSMHt =c+ ~ 11 GSMHt-l +~ 12 ihr 1 _ 1 +~ 13 itht-l +~ 14 YT 1 _ 1 +~ 15 Dt + Eıt İHRt = c + ~21 GSMHt-l + ~22İHR 1 _1 +~23İTH 1_1 + ~24 YT t-l + E2t İTHt =c+ ~::H GSMHı-l + ~32İHRt-l + ~33İTHt-l + ~34 Yf t-1 + ~35Dt + ~3t YTt =c+ ~4ıGSMHt-1 +~42İHRı-1 + ~43İTHt-1 + ~44 YTt-1 + ~45Dt + E4t Yukarıdaki tanımlama üzerine gerçekleştirilen çok değişkenli Oranger nedensellik testi sonuçları Tablo 5 'de verilmiştir. Tablo 5 Birinci Kategori Için Granger Nedensellik Testi Sonuçlan (F Testi) Bağımsız Değişkenler Bağımlı Değişken GSYİH İHR ith YT GSYİH * 0.04 İHR ith YT * - * a=o.05 'de istatistiksel olarak anlamlı Birinci kategori için gerçekleştirilen Oranger nedensellik testi sonuçlanna göre sadece ithalat değişkeni biiyümenin Oranger nedenidir. Sistemde yer alan değişkenler arasında bulunan bir diğer nedensel ilişkide ithalatdan yatırıma doğru olan tek yönlü Oranger nedenseiliktil Bu bulgular ışığında, ithalat hariç sistemde yer alan diğer değişkenler ne doğrudan ne de dolaylı olarak büyüme üzerinde etkili olmamaktadır. İkinci kategori için de yukandaki aşamalar çerçevesinde gecikme uzunluğu seçilmiş ve Oranger nedensellik testinin sonuçl::u ı Tablo 6'da özetlenmiştir. Bu kategori için elde edilen bulgularda dikkati çeken ilk nokta, birinci kategorideki gibi sadece ithalat değişkeni büyümenin Oranger anlamında nedenidir sonucuna tekrar ulaşılmasıdır. Ayrıca, yine ithalat hariç diğer değişkenler büyümeyi doğrudan veya dolaylı olm ak etkilememektedir. Buna karşın, sistemde yer alan diğer değişkenler arasındaki

11 EKONOMiK YAKLAŞlM ilişkiler, ekonomik buyümeden ihracata ve yine ekonomik biiyumeden yatırıma doğru tek yönlü nedenselliklerdir. Her ne kadar ithalattan büyümeye doğru tek yönlü nedensellik iki kategori için aynı çıksa da sistemdeki diğer değişkenler arasındaki nedenseiliklerde farklı sonuçların bulunması, Granger nedensellik testin in, değişkenler üzerinde gerçekleştirilen dönüşümler ve bu döniişümlere göre yapılan tanımlamalara karşı duyarlı olduğu şeklinde yorumlanabii ir. Tablo 6: Ikinci Kategori için Granger Nedensellik Testi Sonuçları (F Testi) Bağımsız Değişkenler Bağımlı Değişken gsyih ihr ith yt gsyih * 0.12 ihr 8.30* ith yt 7.63* 0.02 o.o ı - * a=o.o ı' de istatistiksel olarak an lam lı. Durağan olmayan seriler, ekonometrik analizlerde daima bir sorun olarak düşiinülmliştür. Durağan olmayan zaman serilerini kullanarak yapılan regresyonlarm istatistiksel özelliklerinin şüpheli olduğuna ilişkin bazı çalışmalar yapılmıştır. Newbold ve Davies(ı978), Yı ve X 1 gibi birbirinden bağımsız iki değişkeni, rassal yürüyüş süreci i~e üreterek bu soruna ilişkin bir Monte Carlo çalışması yapmışlardır. Y 1 =Y 1 _ 1 +Elt x 1 = x 1 _ 1 + E2t (3) Burada, Elt ve E2t birbirinden bağımsız rassal değişkenlerdir. Newbold ve Davies Monte Cari o çalışmalarında, rassal değişkenleri, ortalamaları sıfır, varyanslan ı olan normal dağılımlı ve birbirinden bağımsız varsayımlarını sağlayacak şekilde iiretmişlerdir. Yukandaki düzenlemeele Y 1 ve X 1 birbirinden bağımsız olarak üretildiği için, bu iki değişken arasında anlaınlı bir ilişkinin bulunmaması gerekir. Buna karşın, yapılan Monte Carlo deneyi, bu beklentilerin tersine bazı bulgular vem1iştir. t= 1, 2,..., 50 ve başlangıç değerleri Yo=Xo=O olmak üzere, Y 1 ve X 1 için 1000 ayrı ömek üretilmiş ve bu ömekler aracılığıyla Y 1 'nin X 1 Uzerine regresyonu 1000 kez hesaplanmıştır. Bu 1000 deneyde,

12 82 Arslan YiGiDiM, Nezir KÖSE regresyon parametresının anlaınlılığı için yapılan t testlerinin %67'sinde parametrenin İstatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır (a=0.05). Buna karşın DW (Duı bin Watson) istatistikleri oldukça düşük olarak bulunmuştur (Ortalama 0.33). Monte Carlo deneyi çerçevesinele gerçekleştirilen bu çalışmanın bulguları, stokastik trenele sahip iki değişken arasındaki regresyon sonuçlannın güvenilmez olduğuna ilişkin bir kanıt olarak değerlendirilmiştir. Newbold ve Davies'in (1978) araştırması, regresyon analizinin trend içermeyen veriler için anlamlı olacağı şeklinde de yorumlanabilir. Ancak, hemen hemen tüm ekonomik göstergeler trend içerdiğinden, regresyon analizini yapmadan önce bu serilerdeki trendin anndırılması gerekir. Bu soruna ilişkin önerilen bir diğer yaklaşımda ortak bütünleşme analizidir. Ortak bütünleşme analizi çalışmanın kapsamı dışında tutulduğu için değişkenler arasında böyle bir araştırmaya gidilmemiştir. Bununla birlikte, çalışmamızın birinci kategorisinde büyüme oranları şeklinde ifade eelilen değişkenierin tamamı düzeyde durağandır (Bakınız: Tablo1). Bu durumda, gerçekleştirilecek regresyon sonuçlan sahte(spurious) etkilerden uzakt.ır. Ayrıca, tüm değişkenierin durağan olduğu durum için ortak bütünleşme analizi çerçevesinde bir ilişki aranması uygun bir yaklaşım olmayacaktır. Bu gerekçelerle, birinci kategoride yer alan değişkenler çerçevesinde, ekonomik buyume değişkeninin bağımlı, diğer değişkenierin bağımsız olduğu bir regresyon gerçekleştirilmiştir. Bu regresyondan elde eelhen bulgular, tüm değişkenierin durağan olması nedeniyle güvenilirdir. Özellikle, bağımsız değişkenierin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığının araştırılmasında kullanılan t testi sonuçlarının güvenilir olması, bu yönde elde edilecek olan bulgularm değerlendirilmesiyle ekonomik büyüme üzerinde etkili olan değişkenierin belirlenmesini sağlayacaktır. GSYİHt = itht İHRt YTt (2.19*) (5.77**) R2=0.67 F=40.27 (1.13) (2.82**) DW=l.74 Pm entez içindeki değerler t oranlarıdır. * a =0.05 'de istatistiksel olarak anlamlı ** a =0.01 'de istatistiksel olarak anlamlı Tahmin edilen regresyon denklemi sonuçlarına göre, ith ve YT değişkenleri istatistiksel olm ak anlamlı bulunmuştur. Buna karşın, t oranından hareketle, ekonomik büyüme üzerinde İHR değişkeninin anlamsız olduğu söylenebilir. Ayrıca, ekonomik büyüme oranı üzerindeki en etkili değişken hangisidir sorusunun yukm ıda bulunan regresyon katsayıları vasıtasıyla cevaplandırılması, tüm değişkenierin bir önceki yılın aynı Uç ayına göre yüzde değişimler şeklinde ifade edilmesi (değişkenler birimden bağımsız) nedeniyle mümkün olabilmektedir. Bu regresyonda, ekonomik bliyüme (GSYİH) üzerinde en etkili değişken, katsayısı ile ithalatdaki büyüme (İTH) olarak bulunmuştur. Bunu yatırımlardaki büyüme değişkeni izlemektedir. Bu sonuçlar, Oranger nedensellik testi ile u I aşılan bulgu ları destekleyici mahiyettedir.

13 EKONOMiK YAKLAŞlM Sonuç ve Değerlendirme 1980 sonrası Türkiye ekonomisinde, gerek makro, gerek dış ticaret gerekse sanayileşme politikalarında gözlenen temel değişikliklerin etkileri, bir yönüyle "ihracat ve büyüme" başlığı altında incelenebilir. Son yıllarda, bu yönde Türkiye ile ilgili yapılan çalışmalarda da, "ihracatın desteklenmesi"ne dönük beklentileri içeren bulgulardan ziyade, analize katılan bazı seçilmiş değişkenierin büyüme üzerinde daha etkili olduğu yorumuna ulaşılmaktadır. Bu çalışmalardan bazıları Ayanoğlu(l994), Taşkın(1994), Özmen ve Furtun( 1997) olarak sıranabilir. Ayanoğlu 'nun (1994) çalışmasında ihracatın desteklenmesi yönünde bulgulara ulaşılmış ancak diğer iki çalışmada bu yönde bir bulgu elde edilememiştir. Ayrıca, Taşkın (1994)'de büyüme üzerinde ithalat, son çalışmada ise ihracat üzerinde döviz kuru belirleyici olarak vurgulanınaktadır. Çalışmamızda uygulanan ekonometrik analizler sonucunda "ekonomik büyümeyi göreli olarak en çok etkileyen değişken ithalattır" bulgusuna ulaşılmıştır. Kesin bir yoruma gitmekten kaçınmanın yanı sıra, bilgi verici olarak değerlendirebileceğimiz bu bulgudan hareketle, önemli birkaç bilginin altını çizmek gerekmektedir. i) Türkiye ekonomisi belki de yalnızca İHR-+Biiyüme yönünde değil aynı zamanda yatırım koşulu allında da (İHR-+ YT -+Büyüme) ilişkilerini gerçekleştirememiştir. Bu nedenle, ihracata dönük üretimi arttırıcı yatırımlar için ekonomik ortamın istikrarı sağlanmalıdır. ii) Türkiye ekonomisinde iktisat politikaları karar alıcılan/uygulayıcıları açısından gelecek yıllardaki en önemli alan, ekonomik büyümede belirleyici rol oynayan ithalatın finansmanı olacaktır. "İkili açık model" çerçevesinde, giderek negatif yönde açılan İHR İTH dengesinin, döviz gelirleri yetersizliğinin büyüme önünde kısıt oluşturmaması için kapatılması gerekmektedir. KAYNAKÇA AY ANOGLU, K. (1994), Türkiye İhracat Performansının Ekonomik Büyüme ve Üretgenliğe Etkisi, DPT, Yayın No: 573. BALASSA, B.(1978) "Export and Growth-An Empirical Investigation",.Journal of Development Economics, V.5, CAMPBELL, J.Y. ve P. Perron (1991) "Pitfall and Opportunities: What Macroeconornists Should Know About Unit Roots", In NBER Macroeconomics Annual 1991, Edited by OJ. Blanchard ve S. Fischer, , Cambridge. CHAREMZA, W.W. ve D.F. Deadman (1992) New Directian in Econornetric Practice, Edward Elgar Pub. Lim., Aldershat

14 84 Arslan YiGiDiM, Nezir KÖSE DARRAT, A.F(l987) "Are Exports an Engine of Growth? Another Look at the Evidence", Applied Economics, V.l9, DICKEY, D.A. ve W.A. Puller (1981) "Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series"'with a U nit Root", Ecoııonıetıica, Vo1.49, l ENGLE, R.F. ve C.W.J. Granger (1987) "Co-integration and Error Correction: Representation, Estimation and Testing", Econonıetıica, Vol.55, FINDLAY, R. (1973) Internatipnal Trade and Development Theoı y, Columbia Uni. Press, New York ~ GRANGER, C.W.J. ve P. Newbold (1974) "Spurious Regressions in Econometrics".Toıımnl of Econoınelrics, Vol.35, GRANGER, C.W.J. (1969) "lnvestigating Causal Relations by Econometric Models and Cross-Spectral Methods", Econometrica, Vol.36, GRANGER, C.W.J. (1988) "Some Recent Developmentsina Concept of Causality", Journal ofeconometrics, Vol.39, GREEN A W AY, D. ve D. S apsford ( 1993) "What Does Liberilization Do for Exports and Growth", Weltwirtsc-Jıaftliclıes Arclıiv, Band 30, HAMILTON, DJ. (1994) Time Seıies Analysis, Princeton University Press, New Jersey. JUNG, W. ve J. Marshall (1985) "Exports Growth and Causality in Devdoping Countries", Jouımıl of Development Economics, V.B, 1-12 KINDLEBERGER, C.P. (1964) Foreing Trade and the National Economy, Yale U ni. Press, New Haven KROL, R. ve L.E. Ohanian (1990) "The Impact of Stochastic and Deterministic Trend s on Money-Output Causality",.Toıınıal of Econometıics, Vol.45, LUTKEPOHL, H. (1982) "Non-causality Due To Omitted Variables", Joıırnnl Econonıetrics, Vol.19, LUTKEPOHL, H. (1985) "Comparison of Criteria for Estimating the Order of av ector Autoregressive Process", Journal of Time Seıies Aııalysis, Vol.6, McKINNON, R.l.( 1964) "F:oreing Exchange Constraints in Economic Development and Efficient aid allocation", Economic.Journal, V.74, NEWBOLD,P. ve N.Davies (1978) "Error Miss-specification and Spurious Regressions", International Economic Review, Vol.19, ÖZMEN, E. ve G. Furtun (1997), "Export-Led Growth Hypothesis and the Turhish Data: An Emprirical Investigation", METU, ECR Working Papers, No: 97/5 RIEZMAN, R. ve diğerleri (1996) "The Engine of Growth or İts Handmaiden? A Time Series Asseosment of Export-Led Growth", Empiıical Economics, V.21, O SALVATORE, D. ve T. Haıcher (1991) "Invard Oriented and Outward Oriented Trade Strategies", The.Journal of Developmenl Swdies, V.27, 7-25 of

15 EKONOMİK YAKLAŞlM 85' TAŞKIN, F. (1994) "An Analysis of Export-Output Growth Relationship in the Manufacturing Industry for Turkey", Bilkent Ünv., Diccussion Paper, No:94-18 THORNTON, D.L, ve D.S. Batten (1985)"Lag-Length Selection and Test of Grangcr Causality between Money and In co me", Jounıal of Money, Credit, and Banking, Vo1.17, WORD BANK, Global Economic.Prospects and the Devdoping Countries, Feb ABSTRACT THE RELA TIONSHIP BETWEEN EXPORT AND ECONOMIC GROWTH, THE EFFECTS OF IMPORT: THE CASE OF TURKEY ( ) This paper pres en ts an analysis of time-series data for Turkey, in an attempt to ascertain the evidence for or against the export-led growth hypothesis. The paper also reexamines the directian of causation by handling properly ıwo important issues in causality tests: the characteristics of data, and the choice of optimal lags. We find that standard meıhods of detecting export-economic growth relaıionship using Granger causality test (i.e. whether knowledge of past export growth improves the prediction of future GOP growth be )'O nd predictions that are based on past GOP growth al one) may give misleading results if imports are not included in the system being analyzed. However, the findings results are inconclusive in evaluating competing hypothesis, but informative to thearisian and policy makers.

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ Abdulkadir KAYA Ünal GÜLHAN Bener GÜNGÖR Öz Bu çalışmada, finansal piyasalardaki gelişmelerin ekonomik büyümeye katkıda bulunduğunu iddia eden

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ INTERACTION OF FINANCE SECTOR AND REAL SECTOR IN TURKISH ECONOMY Yrd. Doç.Dr. Abdulkadir KAYA Erzurum Teknik Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 43

Sosyal Bilimler Dergisi 43 Sosyal Bilimler Dergisi 43 TÜRKİYE DE İHRACATA DAYALI BÜYÜMENİN SEKTÖRLER İTİBARİYLE ANALİZİ Seval AKBULUT 1 Harun TERZİ 2 ÖZET Bu çalışmanın amacı 1980 sonrası Türkiye de ihracat-ekonomik büyüme ilişkisini

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT

PETROL PRICE DEVELOPMENTS IN THE ANALYSIS OF THE EFFECTS OF TURKEY'S CURRENT ACCOUNT DEFICIT Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.289-299. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2009,

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE

REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE BİLEŞE LERİ ARASI DAKİ UZU DÖ EM İLİŞKİ Yrd.Doç.Dr. Hüseyin GÜRBÜZ * Yrd.Doç.Dr. Kamil ÇEKEROL ** ÖZET Bu makalede, döviz kuru değişiklikleri ile ticaret hadleri

Detaylı

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi http://dergi.siirt.edu.tr/index.php/ziraat Araştırma Makalesi / Research Article Turk J Agric Res (2014) 1: 196-202 TÜTAD ISSN: 2148-2306 Sığır Sayısı, Süt Üretimi

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

Türkiye ve Avrupa Fındık Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi *

Türkiye ve Avrupa Fındık Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi * U. Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2008, Cilt 22, Sayı 2, 47-56 (Journal of Agricultural Faculty of Uludag University) Türkiye ve Avrupa Fındık Fiyatları ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi * Gülistan

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ Doç.Dr. Muhsin KAR * Arş.Grv. Esra KINIK ** Özet Enerji ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki araştırmacıların

Detaylı

DÖVİZ KURUNDAKİ DEĞİŞİMİN TÜRKİYE-KIRGIZİSTAN DIŞ TİCARETİNE ETKİSİ: VAR ANALİZİ 1

DÖVİZ KURUNDAKİ DEĞİŞİMİN TÜRKİYE-KIRGIZİSTAN DIŞ TİCARETİNE ETKİSİ: VAR ANALİZİ 1 Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Temmuz 2015, Sayı:8 DÖVİZ KURUNDAKİ DEĞİŞİMİN TÜRKİYE-KIRGIZİSTAN Özet: DIŞ TİCARETİNE ETKİSİ: VAR ANALİZİ 1 Hayrettin KESGİNGÖZ * Bilindiği

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

ÜSTEL DÜZLEŞTİRME YÖNTEMİ

ÜSTEL DÜZLEŞTİRME YÖNTEMİ ÜSEL DÜLEŞİRME YÖNEMİ ÜSEL DÜLEŞİRME YÖNEMİ Bu bölüme kadar anlatılan yöntemler zaman içinde değişmeyen parametre varsayımına uygun serilerin tahminlerinde kullanılmaktaydı. Bu tür seriler deterministik

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 2, 2015 407 TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Cüneyt KILIÇ Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi:

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 9 () 2009: 25-259 TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF THE CASUAL RELATIONSHIP BETWEEN R&D EXPENDITURES

Detaylı

The effects of exchange rate volatility on the turkish export: an empirical investigation

The effects of exchange rate volatility on the turkish export: an empirical investigation MPRA Munich Personal RePEc Archive The effects of exchange rate volatility on the turkish export: an empirical investigation Ilhan Ozturk and Ali Acaravcı 2006 Online at http://mpra.ub.uni-muenchen.de/332/

Detaylı

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIK VE MAKRO EKONOMİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ Canan DAĞIDIR Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü Göztepe Kampüsü İbrahim Üzümcü Binası Kadıköy/İstanbul

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR *

EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR * Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14 (1) 2013, 112-124 EURO/TL VOLATİLİTESİNİN TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ TİCARET PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: AMPİRİK BULGULAR * THE EFFECTS OF EURO/TL VOLATILITY ON THE PERFORMANCE

Detaylı

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2011, s. 1-19 AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ Seymur AGHAYEV Öz Çalışmada 1995: 01 2010: 04 dönemine ait aylık

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2009 13 (1): 301-314 Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Selim BAŞAR (*) Hayati AKSU (**) M. Sinan TEMURLENK (***)

Detaylı

CAGAN'IN PARA TALEBi MODELi VE UYUMLU (AD APT if)

CAGAN'IN PARA TALEBi MODELi VE UYUMLU (AD APT if) EKONOMIK Y AKLAŞIM 93 CAGAN'IN PARA TALEBi MODELi VE UYUMLU (AD APT if) BEKLEYiŞLERiN TESTi: TÜRKiYE ÖRNEGi I. Giriş K1vdCJm Metin İlker Muslu Cagan (1956) para talebi fonksiyonunu tanırularken enflasyonist

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

TÜRKİYE DE BÖLGESEL GELİRİN YAKINSAMASI: GELİR DAĞILIMI AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME # DEÜ İşletme Fakültesi İktisat Bölümü

TÜRKİYE DE BÖLGESEL GELİRİN YAKINSAMASI: GELİR DAĞILIMI AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME # DEÜ İşletme Fakültesi İktisat Bölümü TÜRKİYE DE BÖLGESEL GELİRİN YAKINSAMASI: GELİR DAĞILIMI AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME # Umut HALAÇ *, Yeşim KUŞTEPELİ DEÜ İşletme Fakültesi İktisat Bölümü Kaynaklar Yerleşkesi, Buca İzmir Özet Gelir dağılımındaki

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT VE İTHALAT ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR TEKNİĞİYLE ANALİZİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT VE İTHALAT ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR TEKNİĞİYLE ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 11, 2010, ss. 123 140 ZKU Journal of Social Sciences, Volume 6, Number 11, 2010, pp. 123 140 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE İHRACAT VE İTHALAT ARASINDAKİ İLİŞKİNİN

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

Fındık Arz Fonksiyonu Tahmin Modeli: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama

Fındık Arz Fonksiyonu Tahmin Modeli: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi TARGİD Özel Sayı 79-88 2016 DOI: 10.17100/nevbiltek.01203 URL: http://dx.doi.org/10.17100/nevbiltek.01203 Fındık Arz Fonksiyonu Tahmin Modeli: Türkiye Üzerine Ekonometrik

Detaylı

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:16.Sayı:2.Aralık 2012 ss.95-110 Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Econometric Estimation of Sectoral Import Demand Function

Detaylı

YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI *

YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI * YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI * A. Neyran ORHUNBİLGE Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Sayısal

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi ÇOK DEĞİŞKENLİ REGRESYON ANALİZİ: ÇIKARSAMA Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge 14 Ekim 2012 Ekonometri

Detaylı

ZAMAN SERİSİ ANALİZİ. Ne ilginçtir ki, insanlar büyük ölçüde rassal olan şeylerde anlamlı örnekler bulmaya çalışır. Mr. Data Star Trek, 1992

ZAMAN SERİSİ ANALİZİ. Ne ilginçtir ki, insanlar büyük ölçüde rassal olan şeylerde anlamlı örnekler bulmaya çalışır. Mr. Data Star Trek, 1992 ZAMAN SERİSİ ANALİZİ Ne ilginçtir ki, insanlar büyük ölçüde rassal olan şeylerde anlamlı örnekler bulmaya çalışır. Mr. Data Star Trek, 1992 Zaman Serisi Analizi İçin Temel Kavramlar Durağanlık ve Durağan

Detaylı

ENFLASYON VE PARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12)

ENFLASYON VE PARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12) ENFLASYON VE ARA İKAMESİ İLİŞKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN EKONOMETRİK BİR ANALİZ (1994:01-2009:12) Taha Bahadır SARAÇ Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, Niğde E-posta:

Detaylı

Bir Doğrudan Yabancı Yatırım Türü Olarak Birleşme ve

Bir Doğrudan Yabancı Yatırım Türü Olarak Birleşme ve İşletme Bilimi Dergisi Cilt: Sayı: 014 Yatırım Türü Yrd. Doç. Dr. Ahmet Yağmur Ersoy Sakarya Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Uluslararası Ticaret Bölümü ayersoy@sakarya.edu.tr Mustafa İlteriş Yılmaz Sakarya

Detaylı

YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU

YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU Marmara Üniversitesi U.B.F. Dergisi YIL 2005, CİLT XX, SAyı 1 YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU Yrd. Doç. Dr. Ebru ÇACLAYAN' Arş. Gör. Burak GÜRİş" Büyüme modelleri,

Detaylı

KAMU KESİMİ BÜYÜKLÜĞÜ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: ÇOKLU KO-ENTEGRASYON ANALİZİ Seyfettin ARTAN ve Metin BERBER

KAMU KESİMİ BÜYÜKLÜĞÜ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: ÇOKLU KO-ENTEGRASYON ANALİZİ Seyfettin ARTAN ve Metin BERBER C. Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2004 13 KAMU KESİMİ BÜYÜKLÜĞÜ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: ÇOKLU KO-ENTEGRASYON ANALİZİ Seyfettin ARTAN ve Metin BERBER ÖZET Kamu kesimi büyüklüğü

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Enflasyon, Kointegrasyon,Granger Nedensellik Analizi

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Enflasyon, Kointegrasyon,Granger Nedensellik Analizi TÜRKĐYE DE ENFLASYON ĐLE GSYĐH ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN KOĐNTEGRASYON YÖNTEMĐYLE ĐNCELENMESĐ * ÖZET Bu çalışmada, Türkiye de enflasyon ile GSYĐH arasındaki ilişki kointegrasyon yöntemi kullanılarak 987:2004:3

Detaylı

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 516 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

DÖVİZ KURUNDAN FİYATLARA GEÇİŞ ETKİSİNİN GRANGER NEDENSELLİK TESTİ İLE İNCELENMESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ

DÖVİZ KURUNDAN FİYATLARA GEÇİŞ ETKİSİNİN GRANGER NEDENSELLİK TESTİ İLE İNCELENMESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ DÖVİZ KURUNDAN FİYATLARA GEÇİŞ ETKİSİNİN GRANGER NEDENSELLİK TESTİ İLE İNCELENMESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ Öğr. Gör. Emrah TÜRK * & Ögr. Gör. Ahmet Turan ÇETİNKAYA ** Öz Ticari engellerin ortadan kalktığı, yeni

Detaylı

TÜRKİYE'DE AR&GE YATIRIM HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ EŞ-BÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1990 2009

TÜRKİYE'DE AR&GE YATIRIM HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ EŞ-BÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1990 2009 The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Management / Volume: V FALL TÜRKİYE'DE AR&GE YATIRIM HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ EŞ-BÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: 1990 2009 Muammer YAYLALI

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

Öğr. Gör. Mustafa METE Gaziantep Üniversitesi T.M.Y.O.

Öğr. Gör. Mustafa METE Gaziantep Üniversitesi T.M.Y.O. TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET-SANAYİ ÜRETİM İNDEKSİ İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI (1990-2010) THE INVESTIGATION OF RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN TRADE AND INDUSTRY PRODUCTION INDEX IN TURKEY (1990-2010) Öğr. Gör.

Detaylı

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği M. TIRAŞOĞLU ve B. Y. TIRAŞOĞLU Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği Arş. Gör. Muhammed TIRAŞOĞLU İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü muhammed.tirasoglu@istanbul.edu.tr

Detaylı

Türkiye de Ekonomik Büyüme ve Turizm İlişkisi Üzerine Ekonometrik Analiz

Türkiye de Ekonomik Büyüme ve Turizm İlişkisi Üzerine Ekonometrik Analiz MPRA Munich Personal RePEc Archive Türkiye de Ekonomik Büyüme ve Turizm İlişkisi Üzerine Ekonometrik Analiz Alper Aslan Erciyes Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü 2008 Online at http://mpra.ub.uni-muenchen.de/10611/

Detaylı

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ Ekonometri ve İstatistik Sayı:11 2010 90 99 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR SİVRİ

Detaylı

MURAT EĞİTİM KURUMLARI

MURAT EĞİTİM KURUMLARI 2013 KPSS de Testlerin Kapsamları Değişti ÖSYM tarafından yapılan açıklamaya göre 2013 KPSS de uygulanacak testlerin içeriğinde bir takım değişiklikler yapıldı. Bu değişikler başta Genel Yetenek - Genel

Detaylı

TEST OF EXPORT LED GROWTH HYPOTHESIS: A COMPARATIVE ANALYSIS ON TURKEY AND NEWLY DEVELOPING COUNTRIES

TEST OF EXPORT LED GROWTH HYPOTHESIS: A COMPARATIVE ANALYSIS ON TURKEY AND NEWLY DEVELOPING COUNTRIES Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi ıl/volume:2 Sayı/Issue 4, s.güz 2006 İHRACATA DAALI BÜÜME HİPOTEZİNİN TESTİ: TÜRKİE VE ENİ GELİŞEN EKONOMİLER ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR

Detaylı

Türkiye de Mevduat Banka Kredisi Ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi*

Türkiye de Mevduat Banka Kredisi Ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi* Türkiye de Mevduat Banka Kredisi Ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi* Özet N.Serap VURUR** Ercan ÖZEN*** Bu çalışmanın amacı, Türkiye de mevduat, banka kredileri ve ekonomik büyüme arasındaki karşılıklı

Detaylı

TÜRK ÖDEMELER BİLANÇOSUNA PARASAL BİR YAKLAŞIM: GIRTON-ROPER MODELDEN KANITLAR Ψ

TÜRK ÖDEMELER BİLANÇOSUNA PARASAL BİR YAKLAŞIM: GIRTON-ROPER MODELDEN KANITLAR Ψ TÜRK ÖDEMELER BİLANÇOSUNA PARASAL BİR YAKLAŞIM: GIRTON-ROPER MODELDEN KANITLAR Ψ Rahmi YAMAK a Abdurrahman KORKMAZ b Özet Bu çalışma, Ödemeler Bilançosuna Parasal Yaklaşım olarak adlandırılan hipotezin,

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI SOSYAL BİLİMLER KONGRESİ / 8 AĞUSTOS EYLÜL 1 GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Nuraydın TOPÇU * Yrd. Doç. Dr. Mine AKSOY

Detaylı

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu:

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: 1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Hacettepe Üniversitesi 1976 Y. Lisans Mezuniyet

Detaylı

DIŞ TİCARETİN BÜYÜME ÜZERİNE ETKİLERİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ

DIŞ TİCARETİN BÜYÜME ÜZERİNE ETKİLERİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ DIŞ TİCARETİN BÜYÜME ÜZERİNE ETKİLERİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ Doç. Dr. Ekrem GÜL Yrd. Doç. Dr. Ahmet KAMACI Öğr. Gör. Serkan KONYA Öz 1991 de Doğu Bloğunun çöküşünden sonra Türk Cumhuriyetleri

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

VADELİ VE SPOT KURLAR ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: İZMİR VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

VADELİ VE SPOT KURLAR ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: İZMİR VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA VADELİ VE SPOT KURLAR ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: İZMİR VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Yrd. Doç.Dr. Erhan DEMİRELİ, Emre GÜLMEZ, Doç.Dr. Göktuğ Cenk AKKAYA ÖZET:Günümüzde ticari

Detaylı

REEL DÖVİZ KURUNDAKİ DEĞİŞKENLİĞİN TÜRKİYE NİN TEKSTİL VE KONFEKSİYON İHRACATI ÜZERİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI *

REEL DÖVİZ KURUNDAKİ DEĞİŞKENLİĞİN TÜRKİYE NİN TEKSTİL VE KONFEKSİYON İHRACATI ÜZERİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI * ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cilt/Vol. : 10 - S ayı/no: 2 : 41 54 (2010) REEL DÖVİZ KURUNDAKİ DEĞİŞKENLİĞİN TÜRKİYE NİN TEKSTİL VE KONFEKSİYON

Detaylı

TÜRKİYE DE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:KO- ENTEGRASYON ANALİZİ (1980-2006)

TÜRKİYE DE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:KO- ENTEGRASYON ANALİZİ (1980-2006) KMU İİBF Dergisi Yıl:10 Sayı:14 Aralık/2008 TÜRKİYE DE SABİT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:KO- ENTEGRASYON ANALİZİ (1980-2006) Özet Yusuf BAYRAKTUTAN * İbrahim ARSLAN ** 20.yüzyılda

Detaylı

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1

Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697. Year: 2015 Volume: 2 Issue: 1 Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697 A STUDY OF THE RELATIONSHIP BETWEEN BANKING SECTOR S PROFITABILITY AND INTEREST RATES ON DEPOSITS USING JOHANSEN COINTEGRATION AND GRANGER

Detaylı

GIBSON ÇELİŞKİSİNİN TÜRKİYE VERİLERİ İLE ANALİZİ

GIBSON ÇELİŞKİSİNİN TÜRKİYE VERİLERİ İLE ANALİZİ Sosyal Bilimler Dergisi Sayı: 20 2008 GIBSON ÇELİŞKİSİNİN TÜRKİYE VERİLERİ İLE ANALİZİ Doç. Dr. Muammer ŞİMŞEK Cumhuriyet Üniversitesi, Cumhuriyet M.Y.O., Sivas, msimsek@cumhuriyet.edu.tr Doç. Dr. Cem

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi: Türkiye Uygulaması

İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi: Türkiye Uygulaması The PDF version of an unedited manuscript has been peer reviewed and accepted for publication. Based upon the publication rules of the journal, the manuscript has been formatted, but not finalized yet.

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SERMAYE HAREKETLERİ, DÖVİZ KURU, ENFLASYON VE FAİZ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLERİN KÜRESEL EKONOMİ POLİTİK ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SERMAYE HAREKETLERİ, DÖVİZ KURU, ENFLASYON VE FAİZ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLERİN KÜRESEL EKONOMİ POLİTİK ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE SERMAYE HAREKETLERİ, DÖVİZ KURU, ENFLASYON VE FAİZ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLERİN KÜRESEL EKONOMİ POLİTİK ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ Metin SARAÇOĞLU Yrd. Doç. Dr. Gazi Üniversitesi İİBF, İktisat

Detaylı

ZAMAN SERİLERİNDE REGRESYON ANALİZİ

ZAMAN SERİLERİNDE REGRESYON ANALİZİ ZAMAN SERİLERİNDE REGRESYON ANALİZİ 1 1. GİRİŞ Trent, serinin genelinde yukarıya ya da aşağıya doğru olan hareketlere denmektedir. Bu hareket bazen düz bir doğru şeklinde olmaktadır. Bu tür harekete sahip

Detaylı

TÜRKİYE DE SANAYİ SEKTÖRÜ EKOMİK BÜYÜME VE VERİMLİLİK İLİŞKİSİNİN KALDOR YASALARI ÇERÇEVESİNDE SINANMASI: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

TÜRKİYE DE SANAYİ SEKTÖRÜ EKOMİK BÜYÜME VE VERİMLİLİK İLİŞKİSİNİN KALDOR YASALARI ÇERÇEVESİNDE SINANMASI: EKONOMETRİK BİR ANALİZ Marmara Üniversitesi İ.İ.B. Dergisi YIL 2014, CİLT XXXVI, SAYI I, S. 137-160 Doi No: 10.14780/iibdergi.201417541 TÜRKİYE DE SANAYİ SEKTÖRÜ EKOMİK BÜYÜME VE VERİMLİLİK İLİŞKİSİNİN KALDOR YASALARI ÇERÇEVESİNDE

Detaylı

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri MLY733 1 3 + 0 6 Araştırma yöntemlerindeki farklı anlayışları, yaygın olarak kullanılan

Detaylı

PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ İMKB ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: İMKB, MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR AÇISINDAN BİLGİ ETKİN MİDİR?

PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ İMKB ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: İMKB, MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR AÇISINDAN BİLGİ ETKİN MİDİR? PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ İMKB ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: İMKB, MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR AÇISINDAN BİLGİ ETKİN MİDİR? Levent ÇITAK* ÖZET Bu makalenin amacı, makroekonomik politikalarla

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

DÖVİZ KURU DIŞ TİCARET İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

DÖVİZ KURU DIŞ TİCARET İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Fırat University Journal of Social Science Cilt: 15, Sayı: 2, Sayfa: 219-228, ELAZIĞ-2005 DÖVİZ KURU DIŞ TİCARET İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Exchange Rate Foreign

Detaylı

ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi,Cilt 2, Sayı 3, 2006, s. 71-84 TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU REJİMİ, KONVERTİBİLETE, İHRACAT-İTHALAT İLİŞKİSİ (1980-2001) *

ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi,Cilt 2, Sayı 3, 2006, s. 71-84 TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU REJİMİ, KONVERTİBİLETE, İHRACAT-İTHALAT İLİŞKİSİ (1980-2001) * ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi,Cilt 2, Sayı 3, 2006, s. 71-84 TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU REJİMİ, KONVERTİBİLETE, İHRACAT-İTHALAT İLİŞKİSİ (1980-2001) * Doç.Dr.Salih BARIŞIK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi İİBF

Detaylı

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Türkiye ithalatının en çok tartışılan kalemi şüphesiz enerjidir. Enerji ithalatı dış ticaret açığının en önemli sorumlusu olarak tanımlanırken, enerji

Detaylı

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serileri IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serisi nedir? Kronolojik sırayla elde edilen verilere sahip değișkenlere zaman serisi adı verilmektedir. Genel olarak zaman serisi,

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,10(1) TÜRKİYE DE KAMU-ÖZEL İMALAT SANAYİNDE ÜCRET VE İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ İLİŞKİSİ Salih Türedi Karadeniz Teknik Üniversitesi SBE-İktisat Harun TERZİ

Detaylı

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011 ÖZ TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 Nurgün TOPALLI 1 Turizm ülkelerin ekonomik ve sosyal alanlarında önemli bir hizmet sektörü olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın

Detaylı

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA

PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 4, 2010 297 PETROL FİYAT RİSKİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BELİRLENMESİ: TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ ÜZERİNDE BİR

Detaylı

Türkiye de Sanayi Üretim Endeksinin Periyodik Durağanlık Özellikleri

Türkiye de Sanayi Üretim Endeksinin Periyodik Durağanlık Özellikleri Türkiye de Sanayi Üretim Endeksinin Periyodik Durağanlık Özellikleri Selim YILDIRIM Doç. Dr., Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü selimy@anadolu.edu.tr Esin KILIÇ

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Verimlilik, İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Analizi

Türkiye Ekonomisinde Verimlilik, İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Analizi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cilt: 11 Sayı: 4 Ekim 2011 ss. 639-651 Türkiye Ekonomisinde Verimlilik, İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Analizi An Analysis of Causality Among

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Döviz Kuru Oynaklığı, Dış Ticaret Hacmi

Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Döviz Kuru Oynaklığı, Dış Ticaret Hacmi DÖVĠZ KURU SEVĠYESĠ ve OYNAKLIĞININ DIġ TĠCARET AKIMLARI ÜZERĠNE ETKĠSĠ: ĠMALAT SANAYĠ SEKTÖRÜ ÖRNEĞĠ A.Beyhan AKAY 1 Mehmet ZANBAK 2 Özet 7 li yılların başlarında dalgalı döviz kuru rejimine geçişle beraber,

Detaylı

Türkiye de Birincil Enerji Kullanımı, Üretimi ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) Arasındaki İlişki *

Türkiye de Birincil Enerji Kullanımı, Üretimi ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) Arasındaki İlişki * Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Türkiye de Birincil Enerji Kullanımı, Üretimi ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) Arasındaki İlişki * Özge KORKMAZ 1 Abdülkadir

Detaylı

TÜRKİYE DE KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ve REEL DÖVİZ KURU İLE İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ve REEL DÖVİZ KURU İLE İLİŞKİSİ Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi Cilt: 5 Sayı: 10 Ocak 2014, ISSN 1309-1123, ss. 15-32 DOI: 10.14784/JFRS.2014104497 TÜRKİYE DE KISA VADELİ SERMAYE HAREKETLERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ve REEL DÖVİZ

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TABLO-1 KPSS DE UYGULANACAK TESTLERİN KAPSAMLARI Yaklaşık Ağırlığı Genel Yetenek

TABLO-1 KPSS DE UYGULANACAK TESTLERİN KAPSAMLARI Yaklaşık Ağırlığı Genel Yetenek TABLO-1 KPSS DE UYGULANACAK TESTLERİN KAPSAMLARI Yaklaşık Ağırlığı Genel Yetenek Yaklaşık Ağırlığı 1) Sözel Bölüm %50 2) Sayısal Bölüm %50 Sözel akıl yürütme (muhakeme) becerilerini, dil bilgisi ve yazım

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma YAPISAL KIRILMA ALTINDA PARA TALEBİNİN İSTİKRARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ A. Nazif Çatık Working Paper No: 06 / December

Detaylı

Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi

Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi Nominal Faiz Oranı-Genel Fiyat Düzeyi İlişkisinin Gibson Paradoksu Çerçevesinde Analizi Banu TANRIÖVER * Nebiye YAMAK ** Öz Çalışmada Türkiye ekonomisi için Gibson paradoksunun varlığının sınanması ve

Detaylı

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985 EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR KİŞİSEL BİLGİLER Adı: Soyadı: Yabancı Dil: İş Adresi: Emine KILAVUZ İngilizce Nuh Naci Yazgan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri Telefon: +90 352

Detaylı

TÜRKiYE/DE SAGLIK HARCAMALARI N 1 N EKONOMETRiK ANALiZi:

TÜRKiYE/DE SAGLIK HARCAMALARI N 1 N EKONOMETRiK ANALiZi: EKONOMIK YAKLAŞlM TÜRKiYE/DE SAGLIK HARCAMALARI N 1 N EKONOMETRiK ANALiZi: EŞBÜTÜNLEŞME TESTi** Şen ay Üçdoğruk *!.GiRiŞ Son yıllarda gelişmekte olan çeşitli ülkelerde sağlık harcamalarında ortaya çıkan

Detaylı