TÜRKİYE-SURİYE TURİZM İLİŞKİLERİ (MERSİN-LAZKİYE-KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÜÇGENİNDE YENİ BİR DESTİNASYON MODELLEMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE-SURİYE TURİZM İLİŞKİLERİ (MERSİN-LAZKİYE-KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÜÇGENİNDE YENİ BİR DESTİNASYON MODELLEMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?"

Transkript

1 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI DIŞ İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE-SURİYE TURİZM İLİŞKİLERİ (MERSİN-LAZKİYE-KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÜÇGENİNDE YENİ BİR DESTİNASYON MODELLEMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?) UZMANLIK TEZİ Bahattin DOĞANAY ŞUBAT-2009 ANKARA

2 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI DIŞ İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE-SURİYE TURİZM İLİŞKİLERİ (MERSİN-LAZKİYE-KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÜÇGENİNDE YENİ BİR DESTİNASYON MODELLEMESİ MÜMKÜN MÜDÜR?) UZMANLIK TEZİ Bahattin DOĞANAY Tez Danışmanı Kültür ve Turizm Uzmanı Ayten TURAY ŞUBAT-2009 ANKARA

3 ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM KAVRAMI VE TURİZM SEKTÖRÜNÜN EKONOMİK DEĞERİ 1.1. TURİZM KAVRAMI TURİZM SEKTÖRÜNÜN EKONOMİK DEĞERİ... 6 İKİNCİ BÖLÜM ORTADOĞU VE TÜRKİYE-SURİYE İLİŞKİLERİNİN TARİHSEL PERSPEKTİFİ 2.1. ORTADOĞU TÜRK-ARAP İLİŞKİLERİ OSMANLI EGEMENLİĞİ ALTINDA SURİYE NİN KONUMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE SURİYE ARAP CUMHURİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER SOĞUK SAVAŞ SONRASI TÜRKİYE-SURİYE İLİŞKİLERİ VE BEŞAR ESAD DÖNEMİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM SURİYE ARAP CUMHURİYETİ NİN VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ NİN SOSYO-EKONOMİK YAPISI 3.1. SURİYE ARAP CUMHURİYETİ NİN SOSYO-EKONOMİK YAPISI KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ NİN SOSYO-EKONOMİK YAPISI DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE-SURİYE TURİZM İLİŞKİLERİ VE MERSİN-LAZKİYE-KKTC ARASINDA YENİ BİR DESTİNASYON MODELLEMESİ 4.1. TÜRKİYE-SURİYE TURİZM İLİŞKİLERİNİN YASAL ÇERÇEVESİ TÜRKİYE-SURİYE ARASINDAKİ TURİZM HAREKETİNE İLİŞKİN TEMEL VERİLER VE HER İKİ ÜLKENİN TURİZM POLİTİKALARI iii

4 4.3. MERSİN-LAZKİYE-KKTC ARASINDA YENİ BİR DESTİNASYON MODELLEMESİ MÜMKÜN MÜDÜR? MERSİN-LAZKİYE-GAZİMAĞUSA ARASINDAKİ FERİBOT SEFERLERİ KRUVAZİYER TURİZMİ İNANÇ TURİZMİ SAĞLIK TURİZMİ SONUÇ KAYNAKÇA ÖZET ABSTRACT ÖZGEÇMİŞ 100 iv

5 ÖZET Bu tez çalışmasında Türkiye ile Suriye arasındaki turizm ilişkileri incelenmeye çalışılmıştır. Turizm kavramının ne olduğu ve günümüzde sahip olduğu ekonomik değerin önemi gösterilmiştir. Gelişmekte olan ülkeler için turizmin ekonomide oluşturduğu etkiler de yine bu çerçevede ifade edilmiştir lerin başından itibaren bu türden ülkeler için ihracata dayalı büyüme modelinin giderek önem kazanmasının getirdiği döviz ihtiyacının turizm sektörünün gelişmesinde rol oynadığı görülmektedir. Turizm ayrıca istihdam yaratan ve üretime katkı sağlayan bir etkiye de sahiptir. Türkiye ve Suriye Ortadoğu diye ifade edilen bir coğrafyada ve bu coğrafyanın getirdiği etkiler ile birlikte varlıklarını sürdüren iki ülkedir. Ortadoğu nun ne anlama geldiği ve bu bölgeye yönelik süper güçlerin politikaları üzerinde durulmuştur. Osmanlı İmparatorluğu nun çöküşüyle birlikte, Türkiye nin Arap dünyası ile olan ilişkileri ve Suriye olan ilişkileri de yeniden şekillenmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında başlayan soğuk savaş dönemi yine bir kırılma noktasına işaret etmektedir. Bu dönemin ardından ise 2000 yılında Devlet Başkanı olan Beşşar Esad ın uyguladığı liberal politikalar iki ülke ilişkilerini daha olumlu bir noktaya getirmiştir. Gelişen ikili ilişkiler ile birlikte turizm alanında da olumlu adımlar atılmıştır. Karşılıklı turist hareketinin artması ve karşılıklı olarak turizm alanındaki yatırım imkânlarının oluşturulması için hem kamu hem de özel kesimler arasındaki görüşmeler sıklaşmıştır. Suriye Türkiye nin turizm konusundaki tecrübelerinden faydalanmak istemektedir. Bu konuda Türkiye deki turizm mevzuatı ve özel sektörün geliştirilmesi konularında karşılıklı görüşmeler olmuştur. İki ülke arasındaki turizm ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik olarak Mersin-Lazkiye ve KKTC arasında yeni bir turizm destinasyonunun oluşturulması önerilmiştir. Bu destinasyon için üç farklı turizm türü merkez alınarak çalışmalar yapılmasının faydalı olacağı iddia edilmiştir. Bu alanlar, Kruvaziyer turizmi, inanç turizmi ve sağlık turizmidir. 98

6 ÖNSÖZ Daha önce de birleşmeler ve ayrılmalar yaşamış olan Kültür Bakanlığı ve Turizm Bakanlığı son olarak 16 Nisan 2003 tarihli 4848 sayılı kanun ile tekrar Kültür ve Turizm Bakanlığı adıyla bir araya getirilmiştir. Yeni Bakanlığın kuruluş amacı, kültürel değerleri yaşatmak, geliştirmek, yaymak, tanıtmak, değerlendirmek ve benimsetmek, tarihî ve kültürel varlıkların tahribini ve yok edilmesini önlemek, yurdun turizme elverişli bütün imkânlarını ülke ekonomisine olumlu katkı sağlayacak şekilde değerlendirmek, turizmin geliştirilmesi, pazarlanması, teşvik ve desteklenmesi için gerekli önlemleri almak, kültür ve turizm konularıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarını yönlendirmek ve bu kuruluşlarla işbirliğinde bulunmak, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör ile iletişimi geliştirmek ve işbirliği yapmak biçiminde ifade edilmiştir. Söz konusu kanun ile Bakanlığın daha verimli ve üretken çalışmasını sağlamak amacıyla, Kültür ve Turizm Uzman Yardımcılığı ve Kültür ve Turizm Uzmanlığı kadroları tahsis edilmiştir. Bakanlık içerisinde uzmanlaşmanın teşvik edilmesini ve kuruluş amaçları doğrultusunda her türlü araştırma ve incelemenin yapılmasını hedefleyen bu yaklaşımın orta ve uzun vadede başarılı sonuçlar alacağını düşünmek yanlış olmayacaktır. Bu çalışma da, uzman yardımcısı olarak görev yapan personelin üçüncü yılın sonunda üstlendiği görevler çerçevesinde hazırlamak zorunda olduğu uzmanlık tezi kapsamında yapılan bir araştırmanın sonucudur. Bakanlığımızın Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığında 2003 yılından itibaren çalışan biri olarak, tez konusu seçmem istendiğinde, dosyasını takip ettiğim ülkeler içersinde Suriye en çok dikkatimi çeken ülke olmuştu. İki ülkenin uzun yıllar gerilimli olan ilişkileri 2000 yılından itibaren olumlu yönde ivme kazanmaya başlamıştı. Beşşar Esad ın 2004 yılı Ocak ayındaki, Suriye den Türkiye ye devlet başkanı düzeyinde 57 yıl sonra ilk i

7 defa yapılan tarihi Türkiye ziyareti ile daha da gelişen ilişkiler ve bu temayülün turizm alanındaki olumlu yansımaları, beni bu yönde bir çalışma yapmaya yönelten hususlardır. Türkiye nin komşularıyla olan problemlerini en alt düzeye indirme yaklaşımı, Suriye deki politika yapıcıların ve yeni devlet başkanının yenilikçi politikaları, Ortadoğu bölgesinin uzun yıllar süren istikrarsızlığının bölge ülkelerine hiçbir katkısının olmadığı aksine büyük zararlarının olduğu gerçeği, soğuk savaş sonrası dönemin getirdiği yeni fırsat alanları ve bölgesel ittifakların küresel tehditlerin olumsuz sonuçlarını azaltmadaki müspet etkileri gibi başlıca sebepler Türkiye ve Suriye nin yeni ilişkiler döneminin alt yapısını inşa etmiştir. Bu çalışmada, iki ülke arasındaki turizm ilişkilerinin mevcut durumu incelenmeye ve Mersin-Lazkiye-KKTC arasında Doğu Akdeniz bölgesinde yeni bir turizm destinasyonunun mümkün olup olmadığı konusunda bilgi üretilmeye çalışılmıştır. Bu tez çalışmasında başından itibaren benden katkılarını ve yardımlarını esirgemeyen başta ailem olmak üzere, Daire Başkanımız Sayın Mesut Özbek e, sırasıyla İkili Turizm İlişkilerinde Şube Müdürlüğü görevinde bulunmuş olan Sayın Sermin Dedeoğlu na, Sayın Özgen Türkgücü ne, Sayın Ayten Turay a, Sayın Talat Özgen e, İkili Turizm İlişkileri Şubesi ndeki mesai arkadaşlarıma, ayrıca 2008 yılı Mayıs ayından itibaren geçici görev ile çalıştığım Toplumsal Faaliyetler Koordinatörlüğü sorumluları Strateji Geliştirme Başkanı Sayın Hikmet Kaçdıoğlu ve Bakanlık Müşaviri Sayın Servet Ayman a ve Koordinatörlükteki mesai arkadaşım Uzman Yardımcısı Sayın Bünyamin Gökgöz e ayrı ayrı çok teşekkür ederim. ii

8 GİRİŞ Türkiye ve Suriye arasındaki turizm ilişkilerinin ve bu ilişkileri hazırlayan tarihi, sosyal, siyasal ve ekonomik unsurların analiz edilerek Doğu Akdeniz bölgesinde, Mersin-Lazkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında yeni bir turizm destinasyonunun oluşturulup oluşturulamayacağı konusu analiz edilmeye çalışılmıştır. Tezin hazırlanmasında belge analizi ve betimleme yöntemi kullanılmıştır. Birinci bölümde turizm kavramının tarihi süreç içerisinde oluşumu ve turizm faaliyetlerinin gelişim süreci ile turizm sektörünün dünya ekonomisine ve özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler (GOÜ) grubunun ekonomilerine olan etkileri incelenmeye çalışılmıştır yılının sonu itibariyle Dünya Turizm Örgütünün yayınladığı geçici rakamlara göre dünya genelinde turist sayısı 924 milyona ulaşmıştır. 1 Bu çaptaki bir insan hareketinin oluşturduğu ekonomik değerin ise yılda 1 trilyon ABD Dolarına yaklaştığı yine Dünya Turizm Örgütünün araştırmalarında ifade edilmektedir. Toplamdaki bu rakamın günlük olarak 3 milyar ABD Dolarına karşılık geldiği düşünüldüğünde, turizm sektörünün özellikle gelişmekte olan ülkeler için ciddi anlamda döviz getirisi sağladığı görülmektedir. İnşaat başta olmak üzere 40 a yakın farklı sektörü de etkileyen turizmin, istihdamın arttırılmasına ve üretim kapasitelerinin yükseltilmesine de katkı sağlamaktadır. Ancak, istikrarlı bir turizm büyümesinin sağlanması da bu noktada öne çıkmaktadır. Sürdürülebilir turizm gelişimi kavramı Türkiye de turizm sektörü içerisinde uzun yıllar istişare edilmiştir. Çünkü sürdürülebilir bir turizm hareketi sağlanamadığı takdirde, ekonomi için beklenilen çapta olumlu bir etkinin sağlanması mümkün görünmemektedir. İkinci bölümde, Ortadoğu kavramı ile birlikte iki ülke arasındaki ilişkilerin tarihi, sosyal, siyasi ve psikolojik seyri irdelenmeye çalışmıştır. Bu süreçler sonucunda oluşan birikimin, soğuk savaş sonrası döneme yansımaları ve Suriye deki iktidar değişiminin ikili ilişkiler üzerinde oluşturduğu pozitif etki de bahsedilen 1

9 konular arasındadır. Ortadoğu coğrafyasının petrol ile iyice kayganlaşan siyasi yapısı, Osmanlı İmparatorluğu nun çöküşüyle birleştiğinde sürekli bir istikrarsızlık sürecinin bölgede uzun yıllardır hâkim olduğu gerçeğini karşımıza çıkarmaktadır sonrası İsrail devletinin de kurulması ile birlikte bölgedeki şartlar daha da ağırlaşmıştır ve bu durum etkilerini hâlihazırda da devam ettirmektedir. Bu ağır sürecin, Türkiye-Suriye ilişkilerinin psikolojik çerçevesini çizdiğini de rahatlıkla söyleyebiliriz. İki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan olumlu seyir, 1998 Adana Mutabakatı ile başlamış, 2000 yılında devlet başkanı Hafız Esad ın vefatıyla boşalan koltuğa oğlu Beşşar Esad ın gelmesi ile de devam etmiştir. Her iki ülke de geçmişte yaşanılan olumsuzluklardan uzak durmaya ve ortak faydaları geliştirmeye çalışmaktadırlar. Üçüncü bölümde, Suriye Arap Cumhuriyeti nin ve KKTC nin sosyoekonomik yapıları analiz edilmiştir. Her iki ülkenin toplumsal ve ekonomik yapılarının temel özellikleri ifade edilmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise, öncelikle iki ülke arasındaki turizm ilişkilerinin yasal çerçevesi ifade edilmiştir. Türkiye ve Suriye nin turizmden sorumlu bakanlıkları arasındaki münasebetler ve bu ilişkilerin yansımaları incelenmeye çalışılmıştır. İki ülke arasındaki turizm hareketliliğinin sayısal verileri ve turizm ile ilgili planlama politikalarına ilişkin yasal mevzuatların neler olduğu konusu irdelenmiştir. Ayrıca, Mersin-Lazkiye-KKTC arasında yeni bir destinasyonun oluşturulmasına yönelik yapılabilecek çalışmalar bağlamında, kruvaziyer turizminin, inanç turizminin ve sağlık turizminin öncelikli olarak değerlendirilebileceğine ilişkin önerimizin açıklanmasına çalışılmıştır. Kruvaziyer turizmi, inanç turizmi ve sağlık turizmi öncelik alınarak bu bölgeler arasında planlanacak destinasyonunun sürdürülebilir bir turizm hareketi yaratacağı düşünülmektedir. 2

10 ABSTRACT This thesis aims to examine the bilateral relations between Turkey and Syria in the field of tourism. It is pointed out that what the meaning of tourism is and significance of the economic value that it has. In this context, an effect of tourism activities to the developing countries is also mentioned. Moreover, it is stated that increased importance of export-led industrialization policies for them, which creates more foreign exchange requirements, take an active part in development of tourism sector. Tourism has also a positive effect to boost production and employment. Turkey and Syria have existed in the Middle East. What the meaning of the Middle East is and core countries policies towards to this region are also emphasized. With the collapse of the Ottoman Empire, Turkey s relation with Arabic world and Syria re-shaped. Cold War that begins with immediately after the Second World War indicates breaking point of the bilateral relations between two countries. Beşşar Esad s liberal policies, which started after 2000, promote relations between them. With the warm atmosphere in bilateral relations, both sides intended to take effectual steps in the field of tourism. Mutual visits between both public and private sector representatives of tourism became densely massed. Syria asks to use Turkey s experiments in the range of tourism. To this end, mutual meetings have held regarding Turkish tourism legislation and development of private sector in Turkey. In this study, a new tourism destination project was proposed among Mersin-Lattakia- Turkish Republic of Northern Cyprus in order to promote relations between two countries. It is claimed that to improve the called destination depends on making efforts in the field of cruise tourism, faith tourism, and health tourism in this region. 99

11 Ek-X Ciltli Tez Sırt Örnekleri Türkiye-Suriye Turizm İlişkileri (Mersin-Lazkiye-KKTC Üçgeninde Yeni Bir Destinasyon Modellemesi Mümkün Müdür?) T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Bahattin Doğanay Haziran/2009

12 KÜLTÜR VE TURİZM UZMANLIK TEZİNİN ÇOĞALTILMASI VE YAYIMI İÇİN İZİN BELGESİ Tezi Hazırlayanın Adı Soyadı : Bahattin Doğanay Tez Konusu : Türkiye-Suriye Turizm İlişkileri Tez Danışmanı : Ayten Turay Kültür ve Turizm Uzmanlık Tez çalışmamın, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanarak Milli Kütüphane ve İhtisas Kütüphanesinde her türlü elektronik formatta arşivlenmesini ve kullanıma sunulmasını kabul ediyorum. 01/06/2009

13 SINAV YETERLİK KOMİSYONUNA BEYAN Bu belge ile bu uzmanlık tezindeki bütün bilgilerin akademik kurallara ve etik davranış ilkelerine uygun olarak toplayıp sunduğumu; ayrıca, bu kural ve ilkelerin gereği olarak, çalışmada bana ait olmayan tüm veri, düşünce ve sonuçları andığımı ve kaynağını gösterdiğimi beyan ederim. 01/06/2009 Bahattin Doğanay Kültür ve Turizm Uzman Yardımcısı

14 ÖZGEÇMİŞ Bahattin Doğanay tarihinde Ankara da doğdu yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih bölümünden mezun oldu tarihinde uzman olarak Başbakanlık Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığında görev aldı. Bu görevini tarihine kadar sürdürdü tarihinden itibaren Milli Eğitim Bakanlığı na bağlı olarak İngilizce öğretmenliği yaptı tarihinde Turizm Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Koordinasyon Daire Başkanlığında memur olarak görevlendirildi tarihinde aynı Bakanlığa Kültür ve Turizm Uzman Yardımcısı olarak atandı. Bahattin Doğanay iyi derecede İngilizce bilmektedir. Temel ilgi alanları, yakın dönem Türk tarihi ve Cumhuriyet tarihidir. 100

15 BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM KAVRAMI VE TURİZM SEKTÖRÜNÜN EKONOMİK DEĞERİ 1.1. Turizm Kavramı Turizm kavramının bugünkü anlamıyla kullanılmaya başlaması 19. yüzyılın sonlarından itibaren görülmektedir. Yaygın olan ifade tarzıyla turizm, insanların sürekli konutlarının bulunduğu yer dışında yaptıkları seyahat ve gittikleri yerlerde geçici konaklamalarından doğan ihtiyaçlarının karşılanması ile ilgili faaliyetlerdir. 1 İnsanlar tarihin her çağında çeşitli nedenlerden dolayı seyahat etmişlerdir. Ancak, insanların bilinen tarihleri içerisinde yaptıkları seyahat faaliyetleri ne, bugünkü anlamda turizm diyebilir miyiz? 2 Günümüzde başta iletişim teknolojileri olmak üzere, hayatın her alanında etkileri her geçen dönem daha fazla hissedilen bilimsel bilginin büyük bir hızla artması, bireylerin ve toplumların ekonomik faaliyetlerini de bütünüyle etkilemekte ve dönüştürmektedir. Gerçekleşen bu dönüşümlerin ardından ortaya çıkan ekonomik büyüme sonucunda, kişi başına düşen gelirin artması, refah düzeyinin yükselmesi ve insanların kullanabilecekleri boş zamanların çoğalması, turizme, tarihte insanların ticari, dini ve askeri amaçlarla yaptıkları seyahatlerden çok farklı bir şekil ve anlam vermiştir. 3 Turizm olgusunun içinde genellikle dinamik bir unsur olarak kabul edilen seyahat faktörü vardır. Ayrıca, teorik olarak insanların yaptığı bütün seyahatlerin turizm kavramının bir unsuru olduğu da söylenemez. Hangi seyahatlerin turizm hareketi olarak tanımlanabileceğine seyahat amacı ile birlikte karar verilebilir. Bazen çok kısa seyahatler amacı ile birlikte ele alındığında turizm kavramının 1 M. İlhan Gürkan, Turizm Hareketlerinin Sosyal Yapıdaki Değişimlere Etkileri, THK Basımevi, Ankara, 1996, s a.g.e., s Mehmet Özdemir, Turizmin Türkiye nin Sosyo-Ekonomik Yapısına Etkileri, Turizm Bankası Yayınları, Ankara, 1992, s. 18

16 içerisinde kendisine yer bulurken, uzun seyahatler turizm kavramı içerisinde yer almayabilmektedir. Turizm hareketinin oluşmasında ve tanımlanmasında mutlaka gerekli ikinci unsur konaklamadır. Konaklama kavramı açıklanırken, konaklamanın nerede yapıldığı, süresi ve sebebi de dikkate alınması gereken temel hususları oluşturmaktadır. 4 Herhangi bir seyahat ve konaklamanın turizm olayı içinde sayılıp sayılamayacağını belirlemek için, a) Seyahatin devamlı ikamet edilen, çalışılan ve günlük ihtiyaçların sağlandığı yerler dışında yapılması; b) Konaklama sırasında genellikle turizm işletmelerinin ürettiği mal ve hizmetlerin talep edilmesi; c) Konaklamanın geçici olması, hususlarında kesin bir tespit yapılabilmesi gerekmektedir. 5 Turizmin öznesi insandır. İnsanların bir bölgeden bir başka bölgeye serbestçe dolaşımı turizmi geliştirir. Turizmin talep yönünü oluşturan turist pazarlarındaki başlıca ziyaretçi profili başlıca şunlardan oluşur 6 : A) Dinlence amaçlı ziyaretçiler: Bu ziyaretçi profili de kendi içerisinde iki başlık altında incelenebilir. Bunlar: A-1) Kitle turizmi olarak tanımlanan ve deniz-kum-güneş üçgeninde turistlerin hizmetine sunulan kıyı bölgelerini tercih eden ziyaretçilerdir. Günümüzde turizm, çoğunlukla doğal turizm kaynaklarını kullanan dinlence amaçlı turistlerin talebinden oluşmaktadır. Örneğin Akdeniz kıyılarına yönelik tatil turlarına katılan turistler kitle turizm talebini oluşturur. Kitle turizmi ucuz havayolu ulaşım olanakları ile düzenlenen paket turlara iştirak eden turistlerden oluşmaktadır. Kitle turizminde, son derece standartlaştırılmış turistik ürünler satılır. Ürün homojen niteliğe sahip standart paket turdur. Turistik ürünün sunulduğu çekim merkezleri 4 Gürkan, a.g.e., s Tunca Toskay, Turizm, Turizm Olayına Genel Yaklaşım, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayınları, İstanbul, 1983, s Şükrü Yarcan, Türkiye de Turizm ve Uluslararasılaşma, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1998, s

17 birbirinin aynıdır ve destinasyondaki kaynakların varlığı ve niteliği turistin destinasyon tercihini etkilemez. 7 A-2) Kültür turizmi olarak tarif edilen ve en geniş anlamıyla kültürel motivasyonlar ile seyahat ederek gittikleri yerdeki tarihi ve bir ulusa ait değerleri gören ve inceleyen ziyaretçilerdir. 8 Deniz-kum-güneş pazarına yönelik tatil turizminin doyuma ulaşması, çevre ve ekolojik denge konusunda yapılan tartışmalar, doğal güzellikler ve kaynaklardan yoksun olmak ve bireylerin tarihi değerler hakkında bilinçlenmeye başlamaları sonucu kültürel motiflere yönelinmiş durumdadır. Dünya Turizm Örgütünün yaptığı tahminlere göre, kültür turizmine yönelik artış trendinin özellikle Avrupa, Ortadoğu ve Asya bölgelerinde devam edeceği ifade edilmektedir. Kültürel turizmin temelinde çok çeşitli nedenler yatmaktadır. Eski sanat eserlerinin, tarihi yapıların, müzelerin, eski uygarlıkların ve onlara ait kalıntıların görülmesi amacı, araştırma, keşif ve dini amaçlı seyahatler, yerel mimari ve orijinal özellikler, kütüphaneler, yerel mutfak, festivaller ve fuarlar, tiyatro ve sinema, müzik ve dans, lisan ve edebi çalışmalar ve alt kültürleri tanıma amacıyla yapılan seyahatler kişilerin bilgi ve görgülerini arttırmakta ve kültür turizmi içinde yer almaktadır. 9 B) İktisadi ve mesleki toplantı amaçlı ziyaretçiler: Bu guruba dahil olanlar, ekonomik, ticari veya mesleki ilişkiler nedeniyle gerekli olan ikili veya çok taraflı görüşmelere katılmak amacıyla seyahat eden ziyaretçilerdir. İktisadi ve mesleki toplantı amaçlı turizm, uluslararası ekonomik ilişkilerin artışıyla önem kazanan bir turizm türüdür. Bu kapsamdaki turistlerin yoğunluğu, dünya ticaret hacminin genişlemesi ve çekim merkezi olan ülkelerdeki ekonomik kalkınma ve gelişme düzeyinin yükselmesi sonucunda giderek 7 Yarcan, a.g.e., s. 4 8 İsmail Kızılırmak, Hüseyin Kurtuldu, Kültürel Turizmin Önemi ve Tüketici Tercihlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Çalışma, Karadeniz Teknik Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi Yıl: 2005 Sayı:1, s İ. Kızılırmak, H. Kurtuldu, a.g.m., s

18 artmaktadır. 10 Bu kapsamda, mesleki örgütlenmelerin ve araştırma merkezlerinin düzenledikleri kongreler de bu tanımdaki turizm hareketlerine dahil edilebilir. Turizmde yoğun olarak üç türlü kaynak mevcuttur: a) Doğal kaynaklar, b) İnsan yapısı kaynaklar, c) Sosyo-kültürel kaynaklar. Mevzu bahis kaynaklar, bir ülkenin doğal, tarihsel ve kültürel zenginliğinin bir parçasıdır. Ancak bu unsurlar aynı zamanda turizm endüstrisi ve turistler tarafından yoğun biçimde kullanıldığı için turizm kaynakları olarak da adlandırılırlar. Kaynakların varlığı ve kendilerini sürdürebilmeleri turizme bağlı olmamakla birlikte, turizm özellikle tarihsel ve sosyokültürel kaynakların varlıklarını sürdürmeleri ve geliştirmeleri için bir araç olarak kullanılabilir. Her türlü kaynak, özellikle kültür bir ülkenin ulusal benliğinin bir parçasıdır ve yalnıza turizmi geliştirmek için kullanılmamalıdır. Oysa kitle turizminin hızla geliştiği turist çekim ülkelerinde turizm, sattığı ürünleri oluşturan kaynakları tüketir. Kültür kaynaklarının turizmde bilinçsizce kullanımı bu değerlerin biçim değiştirmesine ve hatta yok olmasına neden olur. Elbetteki bir ülkenin kültür varlıklarının yabancı turistler için çekiciliği vardır, ancak bu kaynaklar öncelikle ülkenin ve ulusal benliğin ayrılmaz bir parçasıdır. Varlıkların korunmaları ve süreklilikleri ülke insanına, onların bu kaynakları kullanmasına ve yaşatmasına bağlıdır. Özellikle benzeri bulunmayan kültürel değerler ki, turistler için en çok çekiciliği olan varlıklardır, turizmin olumsuz etkilerinden korunmalıdır Turizm Sektörünün Ekonomik Değeri Dünya Turizm Örgütünün (DTÖ) son verilerine göre, geçen 60 yıllık süreçte turizm, devam eden büyüme ve çeşitlilik kazanma deneyimi ile dünyada en geniş ve en hızlı büyüyen ekonomik sektörlerden biri haline gelmiştir. Bu süreç içerisinde, yeni yeni destinasyonlar açılmış ve bu bölgelerde turizmin gelişimine yönelik yatırımlar gerçekleştirilmiştir. Esasen, DTÖ uluslararası turizmi, dünya ekonomisi 10 Yarcan, a.g.e., s a.g.e., s

19 için anahtar unsur (key driver) olarak tanımlamakta ve sosyo-ekonomik ilerleme için modern turizmin vazgeçilmez bir olgu haline geldiğinin altını çizmektedir. 12 Turizm uluslararası ticaretin temel kategorilerinden biri haline gelmiştir. Bugün, ihracat gelirleri içerisinde uluslararası turizm, petrol, kimya ürünleri ve otomotiv ürünlerinden sonra dördüncü sırayı almaktadır. Pek çok gelişmekte olan ülke için, yeni iş sahaları açarak ve kalkınma fırsatları oluşturarak, başlıca gelir kaynağı ve ihracat kalemi olmuştur. Rakamsal verilere bakacak olursak, 1950 yılında uluslararası turist sayısı 25 milyondan, 2007 yılında 903 milyona yükselmiştir. Bu sayıdaki turist hareketinin meydana getirdiği turizm gelirleri ve ulaştırma hizmetleri gelirleri 2007 yılı itibariyle 1 trilyon ABD dolarını aşmıştır. Bunun günlük olarak oluşturduğu rakam yaklaşık 3 milyar ABD dolarıdır yılında en üst düzeyde turist çeken 15 destinasyon, tüm uluslararası turist sayısının % 98 ini kendisine çekerken, 1970 de bu oran % 75 e, 2007 yılı itibariyle de % 57 ye gerilemiştir. Bu da göstermektedir ki, yeni destinasyonlar ortaya çıkmıştır ve bunların büyük çoğunluğu gelişmekte olan ülkelerdedir (GOÜ). 13 Yine DTÖ verileri incelendiğinde, 2007 yılındaki toplam 903 milyonluk turist sayısı 2006 yılı ile mukayese edildiğinde % 6.6 lık bir artışa tekabül etmektedir ve 2003 arasında terörizm, SARS ve ekonomik sarsılmalara rağmen, turizmde 1995 yılı ile 2007 arasında ortalama her yıl % 4 lük bir büyüme gerçekleşmiştir. Uluslararası turizm gelirleri 2007 yılında 856 milyar ABD Dolarına (625 milyar Euro) yükselmiştir ve bu rakam 2006 yılı ile mukayese edildiğinde % 5.6 lık bir artışa işaret etmektedir Haziran ayı verilerine göre, 2008 in ilk dört ayında turizm talebi belli bir seviyede tutunmuştur yılı Ocak-Ağustos dönemine ilişkin verilere bakıldığında 2007 yılının aynı dönemine nazaran % 4 lük bir büyümenin olduğunu görülmektedir yılının tamamı için, tüketici güvenini olumsuz etkileyen ve harcanabilir gelirlerin kısıtlanmasını gündeme getiren küresel ekonomideki belirsizlikler dolayısıyla, yumuşak bir büyümenin gerçekleşeceği beklenmektedir. Ayrıca, ekonomik durum ile ilgili mevcut sıkıntıların 2009 yılında 12 Tourism Highlights 2008 Edition, s.1, 13 a.g.e., s. 1 7

20 da devam edeceği düşünülerek oluşturulan senaryolara göre, gelecek yıl için DTÖ nün ilk tahminleri uluslararası turizmin %0 ile %2 arasında bir büyüme sağlayabileceği yönündedir yılı için turist sayısının 1 milyara, 2020 yılı için ise 1.6 milyara ulaşmasının beklendiği yine Dünya Turizm Örgütünün söz konusu çalışmalarında yer almaktadır. 15 Bu rakamların da bize gösterdiği durum, turizm sektörünün, dünya gayri safi hasılasının önemli bölümünü oluşturan ve dünyada en hızlı gelişen sektörlerin başında yer aldığı gerçeğidir. Harcanabilir kişisel gelirlerden turizm ve tatile ayrılan payın artması, ulaşım ve iletişim teknolojisindeki hızlı gelişme ve insanların şimdiye kadar görmedikleri ve merak ettikleri yeni bölgeleri ziyaret etme eğilimlerini arttırmıştır. Tipik turistik faaliyet olarak adlandırılan konaklama, planlama, gezi organizasyonu ve satışı gibi faaliyetlerin yanında, ulaşım ve inşaat sektörlerinin faaliyetlerini de kapsayan turizm sektörü, bu dinamik yapısı ile diğer sektörlerin de gelişiminde itici güç olarak işlev görmektedir. Turizm hareketliliği milyonlarca insanı tüketici ve üretici olarak ilgilendirir. Ekonomik gelişmenin itici ve sürükleyici bir elemanı olan turizm her şeyden önce; mal ve hizmetlerin tüketimini ve bu mal ve hizmetleri üreten firmalar içinde bir gelir kaynağını ifade eder. Bu ihtiyaçların artması daha çok mal ve hizmet üretmek zorunluluğunu, yatırımları, üretimi ve gelirleri arttırmıştır. Turizmin milli gelire olan katkısı yanında, sağladığı döviz geliri ile ödemeler dengesi açığının kapanmasında da önemli rol oynamaktadır. Geniş kitlelere is imkânı sağlamasının bir sonucu olarak istihdamın en fazla olduğu emek yoğun sektörlerden biri olma avantajına sahip olan turizm sektörü, aynı zamanda ülkeler için etkin bir pazarlama ve reklam aracı olma özelliğini de sürdürmektedir UNWTO World Tourism Barometer, Volume 6 No.3 October 2008 s.1 15 Tourism Highlights 2008 Edition, s.1, 16 İlkay Dilber, Turizm Sektörünün Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Etkisinin Girdi-Çıktı Tablosu Yardımıyla Değerlendirilmesi Celal Bayar Üniversitesi İİBF Yönetim ve Ekonomi Dergisi Yıl:2007 Cilt. 14 Sayı:2, s

21 Küreselleşen dünyada, gelişmekte olan ülkelerin (GOÜ) ekonomik büyümelerine etki eden önemli faktörler arasında mal ve hizmet ihracatından elde edilen döviz gelirleri yer almaktadır. Bu bakış açısının oluşmasında, 1960 lı yıllarda başlayan ve özellikle de 1980 li yıllardan sonra giderek popüler hale gelen ihracata dayalı ekonomik büyüme stratejisinin birçok gelişmekte olan ülkenin ekonomik büyümesinde önemli bir faktör olduğu deneyimi ile buna bağlı oluşan literatür etkili olmuştur. Ekonomik kalkınmayı gerçekleştirmek için GOÜ ler, üretim için gerekli olan teknolojiyi içeren sermaye ve ara mallarını yurt dışından ithal etmek durumundadırlar ki, bu durumda kalkınmanın finansmanı için tasarrufların yeterliliği sorunu aşılsa bile, döviz açığının ortaya çıkacağı açıktır. GOÜ lerde ihtiyaç duyulan yatırım ve ara malı ithalatının, mal ve hizmet ihracatından elde edilen kazançlarla finanse edilmesi mümkündür. GOÜ lerin gerek ihraç ettikleri ürün sayısının yetersizliği, gerekse ihraç edilen ürünlerin niteliği, mal ihracatından elde edilen gelirlerin küçük ve istikrarsız olmasına da yol açmaktadır. Bu durum ise, ekonomik büyüme için gerekli olan ithalatın karşılanmasında bir takım sorunları beraberinde getirmektedir. İhracat gelirlerinin yetersiz ve istikrarsız olduğu ülkelerde bu sorunu gidermede ön plana çıkan faktörler arasında, ihraç mallarının ve piyasalarının çeşitlendirilmesi yer alırken; bir diğer önlem tarihi ve doğal güzelliklere sahip ülkeler için turizm kazançları olmaktadır. Bu gelişmeler ışığında son yıllarda GOÜ lerin büyük bir kısmı, tarımsal ürünlerin ticaret hadlerindeki bozulma ve imalat sanayi ürünlerine yönelik yüksek koruma düzeyleri nedeniyle alternatif bir büyüme kaynağı olarak turizme ağırlık vermeye başlamışlardır. 17 Bu doğrultuda hareket eden ülkeler için dünya ekonomisiyle daha fazla entegre olmayı gerektiren turizm, geleneksel geçimlik tarım sektöründen modern sektörlere insan hareketi için de bir takım imkânlar sunmaktadır. Bu fırsatlar arasında istihdam yaratma, döviz kazancı sağlama, sermaye mallarının ithalatına finansman sağlama, hükümete gelir kaynağı olma, yan sektörler ile bağlantılar kurma, gelir ve istihdam çarpanı etkisi yaratma şeklinde sayılabilecek bir takım fonksiyonlar yer almaktadır. Kalkınma teorisyenleri, turizmin, başta küçük ülke ekonomileri olmak 17 Kemal Değer, Turizme ve İhracata Dayalı Büyüme: Türkiye Deneyimi, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi Yıl:2006 Cilt. 20 Sayı:2, s

22 üzere, düşük gelirli GOÜ lerin sabitleşmiş geleneksel ihraç ürünlerine dayalı olan aşırı bağımlılıklarını azaltarak, ekonomik anlamda çeşitlemeyi sağlayabileceğini ileri sürmektedirler. GOÜ lerin ihracatını yaptığı mal karmasındaki çeşitlenme ise genellikle ekonomik riski ve gelirlerdeki dalgalanmayı azaltan önemli bir faktördür. Bununla birlikte M.T. Sinclair ve A. Tsegaye 1990 yılında Journal of Development Studies isimli dergide yayınlanan International Tourism and Export Instability adlı makalelerinde, turizm sektörünün yüksek bir büyüme performansı sergilemesi ve yabancı döviz gelirlerinin temel kaynaklarından biri olmasına rağmen, turizm büyümesinin endüstrileşmiş ve çoğu GOÜ lerdeki ihracat kazançlarındaki istikrarsızlık probleminde anlamlı bir azalış sağlayamadığını ortaya koymuşlardır. Fakat, turizm büyümesinin özellikle Türkiye ve Yunanistan gibi orta gelirli ülkeler ile küçük-açık ada ekonomilerinde, başta sermaye malı ithalatı olmak üzere imalat sanayinin gelişmesi için ihtiyaç duyulan dövizlerin sağlanmasına yardımcı olacağı da vurgulanmaktadır. 18 Turizmin ekonomi üzerinde yarattığı etkileri irdeleyen literatür, turizmin parasal ve reel ekonomik etkileri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Turizmin parasal etkileri, ödemeler bilançosu etkisi ve çarpan etkisi olarak iki başlık altında değerlendirilir. Hizmet ihracatı ve görünmez ihracat kalemi olarak kayıt altına alınan turizm gelirlerinin ödemeler bilançosu üzerindeki etkisi açıktır. Turizmin, petrol, kimya ve makine üretiminden sonra dünyanın en büyük dördüncü endüstrisi olduğu gerçeği dikkate alındığında, başta GOÜ lerin ödemeler dengesi ve borç problemlerinin giderilmesi olmak üzere, çoğu endüstrileşmiş ülkedeki geleneksel imalat sektörlerindeki daralmaya karşı alternatif bir endüstri dalı olduğu giderek artan bir şekilde kabul görmektedir. Bununla birlikte turizm gelirlerinin ödemeler bilançosu üzerindeki etkisi, birçok ürünü ithal etmek zorunda kalan küçük ekonomilerde kendini daha belirgin olarak hissettirmektedir. Turizmin yurtiçi ekonomi üzerindeki bir diğer parasal etkisi de, çarpan mekanizması yoluyla ortaya çıkar. Yurtiçinde turistlerin yapmış olduğu harcamalar, ekonomideki farklı birimler açısından yeni gelirlerin yaratılmasına sebebiyet verir. Turist harcamalarından 18 Değer, a.g.m., s

23 kaynaklanan çarpan etkileri ise dört başlık altında toplanabilmektedir: satış, üretim, gelir ve istihdam. Bu dört çarpan türünden en çok kullanılanı ve rağbet göreni turizm gelir çarpanıdır. Turizm-gelir çarpanın değeri, ekonomik yapı ve bir ülkenin kendi kendine yeterlilik derecesine göre farklılaşmaktadır. Çarpanın değeri, kısmen toplam harcamalardan yapılan sızıntılara bağlı olduğu için turizm sektöründe yapılması kaçınılmaz olan ithalatın varlığı, baskı altına alınmış turizm-gelir çarpanına yol açabilir. Ayrıca daha az entegre olmuş, yani zayıf sektörel bağlantılara sahip ekonomilerde çarpanın değeri de düşük olmaktadır. Bununla birlikte turizmden elde edilen gelirlerin harcanmasıyla ortaya çıkan çarpan etkilerinin yurtiçi ekonomide turistlerin yaptıkları harcama tutarlarından daha yüksek meblağlara ulaştığı açıktır. Diğer taraftan emek-yoğun nitelik taşıyan turizm sektöründeki gelişmeler, istihdam artışı sağlama yanında, tarım ve sanayi üretimini teşvik etme gibi reel ekonomik etkilere de neden olmaktadır. Turizm sektörü, geniş istihdam olanakları yaratarak işsizlik sorununun çözümüne önemli katkılar sağlayabilmektedir. Turizmin bu doğrudan etkisi yanında, özellikle sektörle güçlü ileri ve geri bağlantılara sahip diğer sektörlerde de istihdamı etkilemesi söz konusudur. Diğer bir ifade ile turizm sektörüne girdi sağlayan sektörler, turizmdeki artışlara bağlı olarak üretimlerini ve dolayısıyla istihdamlarını artırabilmektedirler. Bununla birlikte, J. Diamond 1977 yılında yayınlanan Tourism s Role in Economic Development: The Case Reexamined başlıklı makalesinde, Türkiye ekonomisi üzerine yaptığı çalışmada, turizm endüstrisinin açıkça emek-yoğun olmasına rağmen, verimlilik artışının ağırlıkla sermaye yoğun nitelikte olduğunu ileri sürmektedir. Bu sonuç, turizmin istihdam yaratmada etkin bir araç olmadığı anlamına gelebilmektedir. Ayrıca, turizmin kısa dönemde çeşitli işgücü türlerine ihtiyaç duymasının yanında, yaratılan iş fırsatları, mevsimlik ve düşük ödemeli nitelikte olup, sosyal gerilimlere de neden olabilmektedir. Bununla birlikte turizm sektöründe yaşanan olumlu gelişmeler, turizm sektörü ile ileri ve geri bağlantılara sahip sektörlerin büyümesine olanak sağlayabilir. Ayrıca bir ülkede turizmin büyümesi, döviz büroları, ulaştırma, konaklama ve güvenlik gibi destekleyici birimlerde kaçınılmaz bir büyümeye de ihtiyaç duyar. Özet olarak gelişmekte olan ülkelerde turizmin yarattığı tüketim-gelir hacmi, başta turizm sektörü olmak üzere tarım, sanayi, ticaret ve hizmetler 11

24 sektörlerinde büyüme yaratarak, bir bütün olarak ülke üretiminin artmasını teşvik edebilmektedir a.g.m., s

25 İKİNCİ BÖLÜM ORTADOĞU VE TÜRKİYE - SURİYE İLİŞKİLERİNİN TARİHSEL PERSPEKTİFİ 2.1. Ortadoğu Aklı ortaduğusunda öldürme ziyafetine çağıran nedir, Kudüs te, Bağdat ın bahçecikleri arasında, yahut Şam da, Beyrut ta, Kahire de? Geriye kalan ne, yok olup giden ne, Bu bellekten damla damla akan ne? Kim cesaret edecek bu karanlık anda, Bu bölünmüş anda, Bağırmaya: Hayır, hayır, Işığımız vehimden başka bir şey değil ve biz kağıttan bir beşeriz ancak. Adonis 1 İkinci Dünya Savaşından sonra bilimsel çalışmalarda ve uluslararası siyasette giderek kullanımı yaygınlaşan Ortadoğu (Middle East, Moyen Orient, eş-şarku l- Evsat) kavramını ilk defa 1902 yılında Amerikan deniz tarihçisi ve stratejisti Alfred Thayer Mahan (öl. 1914) National Review de yayınlanan Basra Körfezinin önemini ele aldığı The Persian Gulf and International Relations başlıklı yazısında, Arabistan ile Hindistan arasındaki bölgeyi ifade etmek için kullanmıştır. 20. yüzyılın başlarında Basra Körfezinin stratejik önemini ve bu bölgede Alman imparatorluğu, İngiltere ve Rusya nın nüfuz mücadelelerini anlatmaya çalışan Mahan, jeostratejik bir konsept dahilinde kullandığı Ortadoğu kavramı ile, Suveyş ten Singapur a kadar uzanan deniz yolunun bir bölümünü koruyan ve kesin şekilde sınırlarını belirtmediği bir bölgeyi anlatmaktaydı. Mahan ın ardından İngiliz gazetesi The Times ın dış politika editörü Valentine Chirol, Tahran muhabiri imzasıyla Basra Körfezi nin stratejik önemini, Almanya nın bölgede inşa etmeye çalıştığı Bağdat demiryolunun Basra ya kadar uzatılmasının İngiltere nin bölgede ve Asya daki çıkarlarına vereceği zararları anlattığı yazılarına Ortadoğu nun Problemleri başlığını koymuş ve kavramın kamuoyunda benimsenmesine katkıda bulunmuştur. 2 1 Adonis (Ali Ahmet Sait), Kör Kahin, YKY Yayınları, İstanbul, 2008, s Davut Dursun, Ortadoğu nun Ekonomik, Sosyal ve Siyasi Yapı Özellikleri Üzerine Genel Tespitler, s. 1233

26 Birinci Dünya Savaşı ndan sonra Ortadoğu kavramı resmiyet kazanmıştır. İngiltere hükümetinde Sömürgeler Bakanlığı bünyesinde Middle Eastern Department adıyla bir idari teşkilat oluşturulmuş ve Osmanlı Devletinden koparıldıktan sonra birer İngiliz mandası olan Filistin, Mavera-i Ürdün ve Irak bu teşkilata bağlanmıştır. Ardından İngiltere deki Coğrafi Adlar Daimi Komisyonu (Permanent Commission on Geographical Names) Yakındoğu yu sadece Balkanları ifade edecek şekilde yeniden tanımlarken Ortadoğu kavramını da Türkiye, Mısır, Arap Yarımadası, Körfez Bölgesi, İran ve Irak ı kapsayan bir bölge olarak belirlemiştir. Böylece İstanbul boğazından Hindistan ın doğu kıyılarına kadar uzanan bölge Ortadoğu olarak isimlendirilmiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Kahire merkezli Middle East Air Command adıyla bir birim oluşturulmuş ve İngiltere nin bölgedeki mandaları olan Filistin, Ürdün ve Irak ın yanı sıra Aden ve Malta da buranın kontrolüne verilmişti. Daha sonra İran ve Eritre de bu komutanlığın kontrol alanına dâhil edilmiştir. 3 Batı merkezli sübjektif bir kavramlaştırma olan Ortadoğu kavramının kullanımı ilerleyen tarihi süreçte bütün dillere yerleşmiştir. Ortadoğu sadece belirli bir coğrafi bölgeyi değil aynı zamanda farklı bir kültürü, medeniyeti, sosyal yapıyı ve ilişkileri de ifade etmektedir. Tarihsel bakımdan Ortadoğu bölgesi, medeniyetlerin geliştiği, semavi dinlerin doğup dünyaya yayıldığı, kıtalararası ticaret yollarının geçtiği, farklı kültürlerin buluştuğu ve başka yerlere intikal ettiği bir kavşak noktasını oluşturmaktadır. 4 Ortadoğu tanımlaması objektif bir coğrafi tanımlama olmaktan çok kültürbağımlı niteliği öne çıkan bir jeokültürel tanımlama olma özelliği taşıdığı içindir ki, 20. yüzyılın başında Balkanları da kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Ardından 20. yüzyıl boyunca politika yapıcılarının ve araştırmacıların bakış açılarını yansıtan farklı ve çoğu zaman çelişik tanımlamalarla kullanılmaya devam etmiştir. 5 3 Dursun, a.g.m., s Dursun, a.g.m., s Ahmet Davutoğlu, Stratejik Derinlik, Türkiye nin Uluslararası Konumu, Küre Yayınları, İstanbul, 2008, s

27 En dar şekliyle Mısır dan İran a uzanan Nil ve Mezopotamya havzalarının arası için, en geniş şekliyle de Fas tan Pakistan a kadar yayılan, başka bir deyişle Atlantik ten Ganj havzasına kadar uzanan bölge için kullanılan bu kavram tarihi/dini çerçeve olarak özellikle İbrahimi gelenekte odaklaşmakla birlikte kadim insanlık birikimini, medeniyet aidiyeti ve jeo-kültürel havza olarak İslam kimliğini, jeoekonomik kaynak olarak petrolü, fiziki coğrafya olarak kurak bozkır ve çöl iklimini, stratejik olarak Avrasya yı çevreleyen Rimland 6 kuşağının merkezi hattını çağrıştıracak unsurlarla anılagelmiştir. 7 Aslında, bu kavramın kullanılış biçimi de, bu kullanılış biçiminin tarihi referansları da bölgenin jeokültürel yapısı ile jeopolitik yapısı arasındaki yakın ilişkinin yansımalarıdır. Ortadoğu kavramı üzerine geniş bir çalışma yapan Roderic H. Davison, Ortadoğu yu İslam dini etrafında oluşan jeopolitik bir birim olarak tanımlamıştır. Churchill in Ortadoğu yu 20. asrın başında o zaman Osmanlı Devleti egemenliği altında bulunan Arnavutluk ve Balkanlardan başlatması Ortadoğu kavramındaki jeokültürel ve jeopolitik bileşimi ortaya koymaktadır. Bu nedenle, Ortadoğu nun bir özelliği İslam dini etrafında oluşan bütünlük ise, bir diğer özellik de Osmanlı dan kalan ortak tarihi mirastır. 8 Ortadoğu geleneksel yapılar ile modern yapıların, kaos ile düzenin, sosyal ve ekonomik alandaki zıtlıkların, en zenginlerle fakirlerin, geleneksel monarşilerle demokrasi sürecinde belli merhaleler kat eden sistemlerin buluştuğu bir yerdir. Coğrafi ve fiziki çeşitliliği sosyal, ekonomik, kültürel, demografik ve siyasal çeşitlilik izlemektedir. 9 Bu çeşitlilik içersinde farklı medeniyetler arasında gerçekleşen ekonomik, kültürel ve sosyal alışveriş Ortadoğu yu Sanayi Devrimi hariç tutulacak olursa dünya tarihini en çok etkileyen gelişme ve değişmelerin görüldüğü bir bölge haline getirmiştir. Bu sebeple, dünya hakimiyetine yönelmek 6 Nicholas John Spykman ın ürettiği jeo-politik teori olan kenar-kuşak teorisi ni ifade eden kavramdır. Spykman gerçek hakimiyet gücünün Batı Avrupa-Türkiye-Irak-Pakistan-Afganistan- Hindistan-Çin-Kore-Doğu Sibirya dan oluşan kenar-kuşak hattında (rimland) olduğunu iddia ederek bu hatta hakim olan gücün dünyaya hakim olacağı tezini geliştirmiştir. 7 Davutoğlu, a.g.e., s a.g.e., s Dursun, a.g.m., s

28 isteyen her devlet için Ortadoğu hakimiyeti en önemli ve vazgeçilmez bir adım olmuştur. Ortadoğu, özellikle de Anadolu, bu devletler için sembolik şekliyle Frigya kördüğümü gibidir. Afroavrasya anakıtasına yönelik hakimiyet stratejisi geliştiren her güç, Büyük İskender gibi bu kördüğümü çözmek zorundadır. Bu zorunluluğun meydana getirdiği göçler ve gerek sıcak gerekse soğuk harpler bu bölgedeki toplumların şartlarını da etkilemiştir yüzyılın ilk yarısında Ortadoğu bu bölgede hakimiyet kurmak isteyen Avrupalı güçlerin kimi zaman diplomatik, kimi zaman askeri saldırılarına muhatap olmuştur. Bu yıllarda dünya hakimiyeti hırsıyla harekete geçen her lider gibi Napolyon da, Hint yolunu kontrol altına almak amacıyla Mısır üzerinden saldırıya geçmiş, fakat güçlü bir direnişle karşılaşarak Akka kalesi önlerinde geri dönmek zorunda kalmıştır. Sanayi Devriminin tamamlanması ile birlikte bölge, artık sadece ulaşım yollarının kavşak noktası değil, aynı zamanda sanayi hammaddesi için vazgeçilmez bir kaynak ve üretim fazlası için muazzam bir tüketim potansiyeline sahip geniş bir Pazar olarak yeni bir jeoekonomik anlam ifade etmeye başlamıştır. Bu yeni jeoekonomik anlam, bölge üzerinde süren rekabetin niteliğini, çapını ve yönünü değiştirmiştir. 11 Bu dönemde Ortadoğu, kendi çıkar çelişkilerine sahip İngiltere, Almanya, Fransa ve Rusya nın Şark Meselesi 12 adı altında formüle edilmiş diplomatik, askeri, siyasi ve kültürel saldırılarının tesiri altında kalmıştır. Bir yanda sıcak denizlere inmek isteyen Rusya, diğer tarafta sömürgeleriyle olan ekonomik ilişkilerini garanti altına almak isteyen İngiltere, öte yanda hakimiyet kavgası içinde yeni mevziler elde etmek isteyen Fransa ve gerçekleştirdiği Berlin-Bağdat hattını siyasi bir niteliğe büründürerek sömürgeciliğe geç katılmış olmanın açığını kapatmak isteyen Almanya, iç politik kavgalarla yıpranmış olmakla birlikte çok yönlü diplomasi ile ayakta durmaya çalışan Osmanlı Devleti üzerinden Ortadoğu ya yönelik yoğun bir rekabet içine girmiştir. 10 Davutoğlu, a.g.e., s a.g.e., s İlk defa 1815 yılında Viyana Kongresi sırasında Rus Çarının Osmanlı İmparatorluğu içersindeki Hrıstiyan halkın özellikle de Rumların konumları ile ilgili olarak gündeme getirdiği bir kavramdır. 16

29 Süper güçlerin yukarıda belirttiğimiz gayesi I. Dünya Savaşı sonunda gerçekleşmiştir. Gerçi bütün çabalara rağmen Şark Meselesinin bir gereği olarak Türkler Orta Asya ya kadar sürülememiş, ama Osmanlı Devletinin hammadde açısından son derece zengin olan toprakları sömürgeci güçler arasında paylaştırılmıştır. Bu paylaşımın Anadolu dışındaki bölümü Misak-ı Milli nin ilanı ile zamanın idarecileri tarafından da kabul edilmek zorunda kalmıştır. 13 Bu sömürgeci yapılanma ve ona dayalı olarak ortaya çıkan siyasi coğrafya bölgede Soğuk Savaş döneminde de etkilerini devam ettirmiştir. Uluslararası rekabetin ve çatışmanın merkezlerinden birisi olan bölgedeki ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki rekabet, ideolojik, ekonomik, siyasi ve kültürel çatışmaların alt yapısını şekillendirmiştir. ABD nin çevreleme (containment) politikası ile SSCB nin sıcak denizlere inme politikaları bu bölge üzerinde çatışmıştır. Soğuk Savaş döneminin süper güçleri arasındaki rekabet bölge içi çatışmalara, bölgesel bütünleşme ve dayanışma hareketlerine, yapılanmalara ve husumetlere sebep olmuştur. 14 Özetle, Ortadoğu nun Soğuk Savaş süresince belirginleşen özellikleri dört ana noktada tebarüz etmiştir: a) ideolojik nitelikli jeokültürel kutuplaşma, b) petrol eksenli jeoekonomik yapılanma, c) küresel stratejik rekabeti yansıtan jeopolitik hat ayrışması ve d) İsrail in kurulması ile doğan ve gittikçe tırmanan bölge içi kültürel ve siyasi çatışma alanı. Ortadoğu nun Soğuk Savaşın kendine has şartlarınca belirlenen bu temel özellikleri seksenli yıllardan başlayarak değişmeye başlamış ve Soğuk Savaş sonrası dönemde hemen hemen tümüyle dönüşerek yeni nitelikler kazanmıştır. İdeolojik nitelikli jeokültürel kutuplaşma yerini bölge tanımlanmasının doğuşuna da yol açmış olan din ve medeniyet eksenli bir kutuplaşmaya terk etmeye başlamıştır. Batı teorisyenleri ve siyaset yapımcılarınca benimsenen ve özellikle İran Devriminden sonra başlayan, Körfez Savaşına kadar ivme kazanarak devam ettikten sonra 13 Davutoğlu, a.g.e., s Dursun, a.g.m., s

30 Medeniyetler Çatışması tezi ile zirveye ulaşan yaklaşım biçimi, bölgenin stratejik sonuçlar da doğuran bir din ve kültür kutuplaşmasına zemin teşkil ettiği varsayımını öne çıkarmıştır Türk-Arap İlişkileri Türk-Arap ilişkileri gibi çok köklü tarihi derinliği haiz ilişkilerin güncel stratejik dengeler içindeki seyrini tahlil etmek için sadece varolan siyasi parametreleri değil, bu siyasi parametrelerin ortaya çıktığı zemini de çok yönlü bir şekilde ele almak gerekir. Özellikle stratejik zihniyeti belirleyen tarihi, psikolojik ve sosyo-kültürel unsurları göz önünde bulundurmayan bir tahlil mekanik bir güç tahlili olmanın ötesine geçemez. Bugünkü ilişkileri olumlu ve olumsuz yönde etkileyen tarihi arkaplanı ile Türk-Arap ilişkileri kültür-siyaset etkileşimleri açısından tarihte az görülen dinamik bir seyir takip etmiştir. Benzer bir etkileşim Avrupa da Germen-Roma, Asya da ise Japon-Çin ilişkilerinde söz konusu olmuştur. Siyasi yapılanma açısından daha dinamik ve hareketli toplulukları oluşturan Germenlerin Roma nın Hristiyanlığını, Japonların Çin in Budizmini kültürü belirleyen bir din ve dünya görüşü olarak almaları gibi, Orta Asya dan hareketli ve dinamik siyasi kitleler olarak o dönem Arap egemenliğinde olan bölgelere giren Türkler de İslamiyet i benimseyerek çok yönlü bir medeniyet dönüşüm süreci içine girmişlerdir. Nasıl Hristiyanlık Germenlerin, Budizm Japonların tarihi kimliğini bir medeniyet idrakine dönüştürmüşse İslamiyet de Türklerin daha sonra kuracakları Selçuklu, Babür ve Osmanlı gibi büyük ölçekli siyasi yapıların medeniyet temelini oluşturmuştur. Arapların Emevi ve Abbasi dönemlerinde ortaya koydukları kültürel birikim bu medeniyet yapısına intikal ederken Türklerin Asya-derinlikli siyasal/askeri dinamizmi ve örgütlenme becerileri bütün Arap coğrafyasını etkilemiştir. İran ın köklü birikiminin izlerini de taşıyan bu etkileşim Osmanlı Devleti nin kültür ve 15 Davutoğlu, a.g.e., s

31 siyaset dokusunu belirlemiştir. Bugün Arap coğrafyasının başkentleri olarak görülen Kahire, Şam ve Bağdat gibi şehirler hala Osmanlı-Türk izlerini barındırır. Buna karşılık İstanbul da zirveye ulaşan hat sanatı Arap yazsının sanat zarafetine bürünmüş şeklidir. Urfa, Konya ve Bursa gibi klasik Türk şehirleri de Arap coğrafyasında kalan benzer şehirlerle şehir dokusu itibariyle bir kültür bütünlüğünü sürdüregelmiştir. 16 Bu ortak etkileşim alanı Fransız Devrimi ile yaşanan ulusçuluk akımlarının Osmanlı kültür-siyaset coğrafyasında yol açtığı idrak parçalanması ile zayıflamıştır. Ulus-devlet oluşum sürecinin getirdiği ulusal kimlik ve siyaset yapılanması ihtiyacı, bu parçalanmayı bir tür öteki algılamasının doğuşuna zemin teşkil edecek bir psikolojik tepkiye dönüştürmüştür. Sömürgeci ülkelerin etkisi ve I. Dünya Savaşında yaşanan gelişmeler bu algılamayı tahrik etmiştir. Bu dönemden itibaren Türk milliyetçileri bağımsız bir Türk kültürünün oluşabilmesi için Arap tesirinden kurtulmayı olmazsa olmaz şart olarak görmeye; Arap milliyetçileri ise Arapların tekrar siyaset sahnesine dönüşünün Türk siyasetinin etkisinden arınmakla mümkün olabileceği kanaatini bir önkabul olarak benimsemeye başlamışlardır. Bu çerçevede Türk entelektüelleri Arap etkisinde geliştiği varsayılan Selçuklu-Osmanlı birikimini atlayarak İslam-öncesi Türk kültürü ile moderniteyi irtibatlandırmaya çalışırken, Arap entelektüelleri Arap Dünyasının baskı altında tutulduğunu düşündükleri Selçuklu-Osmanlı dönemlerini atlayarak Emevi-Abbasi dönemine atfen yeni bir siyasal yapı ve kültür oluşturmaya çalışmışlardır. 17 Özellikle seçkinlerin bilinçaltlarını etkileyen bu karşılıklı algılama biçimlerinin oluşturduğu psikolojik engeller Türk-Arap ilişkilerinin diplomatik düzeydeki seyrini de, küresel ve bölgesel düzeydeki muhtemel katkılarını da olumsuz yönde etkilemektedir. Bu etkilerin farkında olmakla birlikte rasyonel bir ilişki geliştirilmeksizin Türk-Arap ilişkilerinin sağlıklı bir zemine kavuşması güçtür. Çok yakın bir döneme kadar devlet tecrübesine sahip olmayan ülkelerinin bu konuda psikolojik tepkilerle davranmasını mazur görülebilir. Ancak, Türkiye gibi bölgede 16 a.g.e., s a.g.e., s

32 yaklaşık dört asırlık mutlak ve kesintisiz egemenlik kurmuş bir tarihi mirasa sahip devletin bu psikolojik engelleri aşarak bölgeyi bütün unsurlarıyla anlayabilen, tahlil edebilen, yönlendirebilen ve kuşatabilen bir stratejik yaklaşım biçimi geliştirmesi gerekir Osmanlı Egemenliği Altında Suriye nin Konumu Akdeniz in doğu sahili ile kuzeyde Anadolu, doğuda Irak ve güneyde Ürdün, Lübnan ve İsrail ile çevrili bölgenin adı olan Suriye; Hitit, Mısır, Pers, Makedon, Roma ve Bizans gibi tarihin eski ve büyük uygarlıklarının yönetimi ve etkisi altında kaldı. Suriye M.S. 633 yılında Arapların egemenliği altına girince, bugünkü Ürdün, Lübnan, Filistin ve İsrail topraklarını da içeren geniş coğrafi birim, Bilad al-şam veya yalnızca al-şam diye adlandırılmıştır yılında ise Şam ve Sayda nın birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan vilayet Suriye diye adlandırılmıştır. Suriye yılları arasında Emevi idaresi altında kalmıştır. Emevilerin halifeliği ele geçirmesi üzerine devlet merkezi Medine den Şam a nakledilirken, Arapça da bölgede kullanılan resmi dil haline gelmiştir. Suriye bu şekilde İslam dünyasında önemli bir yer edinirken, Emeviler tarafından bugünkü Şam, Humus, Ürdün ve Filistin şeklinde dört ayrı bölgeye ayrılmıştı. Emeviler den sonra 750 yılında Abbasilerin egemenliği altına giren Suriye, bu dönemde devlet merkezi ve halifelik Bağdat a taşınınca, önceki önemini yitirerek Abbasilere bağlı bir eyalet durumuna gelmiştir Moğol istilasından sonra Memlukluların egemenliği altına girdiği andan itibaren, diğer Arap bölgelerinin büyük çoğunluğu ile birlikte Suriye de 20. yüzyılın ortalarına kadar sürecek şekilde, Arap olmayanlarca yönetileceği bir sürece girmiş olmaktadır. Memluklular döneminde idari yapısı değişikliğe uğrayan Suriye; Şam, Halep, Hama, Trablus, Safed ve Kerak olmak üzere altı idari bölgeye ayrılmıştır. 18 a.g.e., s Sabahattin Şen, Ortadoğu da İdeolojik Bunalım, Suriye Baas Partisi ve İdeolojisi, Birey Yayıncılık, İstanbul, 2004, s

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı»

Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı» Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı» AFRİKA 5 BÖLGE - Kuzey Afrika - Batı Afrika - Orta Afrika - Doğu Afrika - Güney Afrika Vizyonumuz Küreselleşen dünyada

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

ÜLKE RAPORU. Mayıs 2013. Eylül 2013 Ç.Ö. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

ÜLKE RAPORU. Mayıs 2013. Eylül 2013 Ç.Ö. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MONAKO ÜLKE RAPORU Mayıs 2013 Eylül 2013 Ç.Ö. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Monako Prensliği Yönetim Şekli : Anayasal Monarşi Coğrafi Konumu : Fransa nın güneydoğusunda,

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma Ekim 2014 Özge YALÇIN - Mali Analiz TSKB Araştırma Turizm sektörünün analizi amacıyla hazırlanmış olan bu rapor, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. nin uzman kadrosunca güvenilir ola rak kabul edilen

Detaylı

Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri

Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri Aralık 2015 Eren Demir Uzman Yardımcısı İktisadi Araştırmalar Bölümü 1 Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri 24 Kasım

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Ekonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı Avrupa Komisyonu Ekonomik ve Mali Konular Genel Müdürlüğü nün AB ye üye ülkeler ile aday ve potansiyel aday ülkelerdeki makroekonomik

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI

YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI YAPI FUARI TURKEYBUILD İSTANBUL FUARI ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI Övgü PINAR-Nurel KILIÇ Yapı fuarları; mal ve hizmet üreten kuruluşlar ile yine bu sektörde çalışan yöneticiler, mimarlar, mühendisler,

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII KÜLTÜR VE TURİİZM BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 23.07.2014 Jak ESKİNAZİ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Seçim maratonu devam ediyor Cumhurbaşkanlığı Seçimi, ülkenin en sıcak gündemi 10 Ağustos'ta

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Hollanda İlişkileri; Fırsatlar ve Riskler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

2023 E DOĞRU TÜRKİYE TURİZMİNDE YATIRIM HAMLESİ RAPORU

2023 E DOĞRU TÜRKİYE TURİZMİNDE YATIRIM HAMLESİ RAPORU 2023 E DOĞRU TÜRKİYE TURİZMİNDE YATIRIM HAMLESİ RAPORU Dr.Turgut Gür Yönetim Kurulu Başkanı ÖNSÖZ 25 yıl önce başlayan Turizm Yatırım Hamlesi sonucunda, Türkiye Dünyanın 7.Büyük Turizm Ülkesi olmuştur.

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2016 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2016 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2016 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 12.01.2016 17.01.2016 2017 Yılı Fuar Tarihleri 10-15.01.2017 Fuarın Açık Olduğu saatler 10:00-18:00 Ziyaretçi Sayısı

Detaylı

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜSİAD YÖNETİM KURULU ÜYESİ OKTAY VARLIER'İN, TÜSİAD - KKTC İŞAD KIBRIS EKONOMİSİ VE YATIRIM OLANAKLARI SEMİNERİ'NDE YAPTIĞI, "SANAYİ VE HİZMETLER SEKTÖRÜNDE BEKLENTİLER

Detaylı

Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı 03.06.2014. Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk

Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı 03.06.2014. Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı Değerli Basın Mensupları, 03.06.2014 Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk günlerinde, size, Türk insanının aklından,

Detaylı

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş.

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş. SONUÇ RAPORU Bitki sektörünün dev buluşması bu yılda 28 Kasım - 01 Aralık 2013 tarihleri arasında, İstanbul Fuar Merkezi nde gerçekleşti. Kıtaların buluşma noktası İstanbul da 21 farklı ülkeden gelen 286

Detaylı

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart.

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart. TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK Turizm gelişiminde son 20 yıldır büyük başarılara imza atmış Türkiye, son yıllarda sürdürülebilir turizm gelişiminde olumsuz bir trende girmiş bulunuyor. Turizmde ilkeli ve planlı

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün; turistin seyahati boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence ve diğer birçok

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI. 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum Ve Beklentiler Raporu

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI. 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum Ve Beklentiler Raporu KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum Ve Beklentiler Raporu Temmuz 2008 GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki idarelerin,

Detaylı

TÜRK BİLİMLERI VE ÇAĞDAŞ ASYA BİLİMLERİ BÖLÜMÜ. ID Başlık ECTS

TÜRK BİLİMLERI VE ÇAĞDAŞ ASYA BİLİMLERİ BÖLÜMÜ. ID Başlık ECTS TÜRK BİLİMLERI VE ÇAĞDAŞ ASYA BİLİMLERİ BÖLÜMÜ ID Başlık ECTS 1 Yarıyıl 70001 Α Türk Dili I Biçimbilim ve Sözdizimi 70001 Β Türk Dili I Okuma - Anlama ve Yazılı Anlatım Becerileri 70001 C Türk Dili I-

Detaylı