TEMİZ TEKNOLOJİ FONU NUN TÜRKİYE DEKİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PİYASASI ÜZERİNDE ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEMİZ TEKNOLOJİ FONU NUN TÜRKİYE DEKİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PİYASASI ÜZERİNDE ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU"

Transkript

1 TEMİZ TEKNOLOJİ FONU NUN TÜRKİYE DEKİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ PİYASASI ÜZERİNDE ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU TEMİZ TEKNOLOJİ FONU Ocak 2013

2 Türkiye deki Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Piyasasında Temiz Teknoloji Fonunun Etki Değerlendirme Raporu KISALTMALAR AB AFD CEF CO2e ÇD ÇED ÇŞB ÇYP EBRD EIB EIE EPDK ESCO ETKB EÜAŞ EV FV GWh IBRD İD IFC IRR KfW KOBİ KWh MIDSEFF MW MWh NCCC TKB TSKB TTF TURSEFF UFK UNFCCC USD YE YEGM YFK Avrupa Birliği Fransız Kalkınma Ajansı Karbon Emisyon Faktörü Karbondioksit eşdeğeri Çevresel Değerlendirme Çevresel Etki Değerlendirme Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetim Planı Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Avrupa Yatırım Bankası Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Enerji Hizmetleri Şirketi Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Elektrik Üretim Anonim Şirketi Enerji Verimliliği Fotovoltaik Gigavat saat Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (Dünya Bankası grubu) İzleme ve Değerlendirme Uluslararası Finans Kuruluşu (Dünya Bankası grubu) İç Getiri Oranı Alman Kalkınma Bankası Küçük ve Orta Ölçekli İşletme Kilovat saat Türkiye Orta Ölçekli Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı (EBRD) Megavat Megavat saat İklim Değişikliği Ulusal Bildirimi Türkiye Kalkınma Bankası Türkiye Sınai Kalkınma Bankası Temiz Teknoloji Fonu Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı (EBRD) Uluslararası Finans Kuruluşu Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Amerikan Doları Yenilenebilir Enerji Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yerel Finans Kuruluşları Proje No: 5812 i

3 Türkiye deki Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Piyasasında Temiz Teknoloji Fonunun Etki Değerlendirme Raporu İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ TÜRKİYE DEKİ TTF YATIRIM HEDEFLERİNİN GENEL DEĞERLENDİRMESİ TTF HEDEFLERİNİN IBRD, EBRD VE IFC PROGRAMLARINA AKTARIMI IBRD EBRD IFC TTF NİN TÜRKİYE EV/YE PİYASASI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VARSAYIMLAR VE VERİ KALİTESİ DEĞERLENDİRMESİ Karbon Azaltımı Hesaplamaları Birincil Enerji Tasarrufları Hesaplamaları TTF PARASI İLE DESTEKLENEN YATIRIMLAR BAZINDA TTF NİN PİYASA ÜZERİNDEKİ DOĞRUDAN ETKİSİ TTF nin Genel Etkisi Proje Türüne Göre TTF Etkisi (EV/YE) Kullanılan Teknoloji Türüne Göre TTF EV Etkisi Teknoloji Türüne Göre TTF YE Etkisi TTF Çevresel Etki KATILIMCI BANKALAR ÜZERİNDE TTF ETKİSİ (BANKALARIN EE/YE KREDİLENDİRMESİ ÜZERİNDEKİ TTF ETKİSİ) TKB TSKB EBRD Destekli Bankaların Kapasite Artırımı (Akbank, Denizbank, Garanti Bankası, İş Bankası, Vakıfbank) TTF Müşterileri için IFC nin Kapasite Artırımı Desteği TTF NİN PİYASA ÜZERİNDEKİ ETKİSİ (TTF NİN EE/RE PİYASASININ TOPLAM GELİŞİMİNE KATKISI) TTF Harcamaları Süreci sırasında ya da öncesinde Türkiye deki Önemli Yasal Değişiklikler EV/YE Piyasasının Gelişimi ve TTF nin Katkısı Türkiye deki İzleme ve Değerlendirme (İD) Sisteminin Değerlendirilmesi FARKLI HÜKÜMET KURUMLARININ İD SİSTEMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE DEKİ EE/RE YATIRIMLARINA YÖNELİK BÜTÜNLEŞİK İD SİSTEMİ ÖNERİ ÇERÇEVESİ İD Göstergeleri İD Organizasyonu Proje No: 5812 ii

4 Türkiye deki Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Piyasasında Temiz Teknoloji Fonunun Etki Değerlendirme Raporu TABLO LİSTESİ Tablo 1: Asıl Projedeki Fonların Tahsisi... 4 Tablo 2: Eylül/Ekim 2012 de Piyasa da TTF Yatırım Etkisi Tablo 3: Banka bazında Proje Sayısı Tablo 4: Banka bazında Yıllık Tasarruflar Tablo 5: TTF Yıllık Birincil Enerji Tasarrufları ve İthal Petrolün Kaçınılan Maliyeti Tablo 6: Yatırılan Dolar Bazında Birincil Enerji Tasarrufları Tablo 7: TSKB EV Portföyünde IFI lerin Payı Tablo 8: Türkiye deki TTF Uygulaması sırasındaki Önemli Yasal Gelişmeler Tablo 9: YE Sektörü için TTF Göstergeleri Tablo 10: EV Sektörü için TTF Göstergeleri Tablo 11: Türkiye deki Bütünleşik İD Sistemi için Önerilen Göstergeler ŞEKİL LİSTESİ Şekil 1: Karbon Azaltımı Hesaplama Kontrolü Şekil 3: Yerel Bankanın Proje Yatırım Analizi Şekil 4: Yerel Bankanın Finanse Ettiği Proje Sayısı Şekil 5: Toplam Proje Yatırımları Zaman Çizelgesi Şekil 6: Fon Kaynaklarına Göre Proje Yatırımı Analizi Şekil 7: Yerel Bankaların EV/YE Yatırımları Şekil 8: Teknoloji Bazında EV Yatırımları Şekil 9: Finansal Aracı ve Teknoloji Türüne Göre EV Yatırımları Şekil 10: Teknoloji Türüne Göre YE Yatırımları Şekil 11: Teknoloji Türüne Göre YE Yatırımları Analizi Şekil 12: Bankalar ve Teknoloji Bazında YE Proje Yatırımları Şekil 13: Bankaların Yıllık Elektrik, Isı ve Karbon Azaltımı Şekil 14: Yatırım (Dolar) bazında CO 2 Salım Azaltımı Şekil 15: Banka Bazında Birincil Enerji Tasarrufu ve İthal Petrolün Kaçınılan Maliyeti Şekil 16: Proje Yatırımları Zamansal Gelişimi Proje No: 5812 iii

5 1 GİRİŞ 1.1 TÜRKİYE DEKİ TTF YATIRIM HEDEFLERİNİN GENEL DEĞERLENDİRMESİ Daralan elektrik ve gaz arz-talep dengelerine, enerji sektörünün Türkiye nin CO 2 salımlarına yaptığı ölçülebilir etkisine ve enerji tasarrufunun maliyet etkinliğine bakıldığında; enerji sektörü, yenilenebilir elektrik üretimi ve enerji tasarrufu için düşük karbon teknolojilerinin işleyişine, dağıtımına ve transferine odaklanan Temiz Teknoloji Fonu (TTF) altındaki girişimler için temel sektör olarak tanımlanmaktadır. Bunun da ötesinde, bu enerji verimliliği-enerji güvenliği-çevre ilişkisi, Avrupa Birliği nin enerji ve iklim hedefleriyle tutarlılık göstermektedir ve Türkiye nin AB üyeliğine etkin bir şekilde katkı sağlayacaktır yılında Türkiye, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ni (UNFCCC) imzalayarak, iklim değişikliği ile mücadeleye hazır olduğunu göstermiştir. Fosil yakıtlara dayalı enerji üretimi ve tüketimini çeşitlendirmek ve düşük karbonlu gelişmeyi teşvik etmek amacıyla, Türkiye 2009 yılında TTF fonunu alan ilk ülkelerden biri olmuştur ve fonu 2011 yılının ortalarına kadar kullanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye de enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji projelerine özel sektörün yatırım yapmasını teşvik etmek üzere TTF 200 milyon dolara kadar düşük faizli kredi ve teknik destek sağlamıştır. Bu taahhüdün verdiği destekle, Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD), başlangıçta program için 500 milyon dolarlık kredi sağlamış, daha sonra 500 milyon dolar daha ek kredi vermiştir. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) 285 milyon dolar kredi sağlamış ve Uluslararası Finans Kuruluşu (IFC) da YE/EV projelerin finansmanı için 250 milyon dolar vermiştir. Çok uluslu kalkınma bankalarının sunduğu katkının toplam hacmi 2012 yılının sonu itibarıyla milyon dolara ulaşmıştır. Düşük faizli TTF kredileri, özel sektörün işlettiği yenilenebilir enerji üretimini ve özel sektörde enerji verimliliğini artırarak sera gazı salımlarının ve enerji maliyetlerinin azaltılmasını amaçlamıştır. Böylece, nihayetinde, çevre dostu projeleri teşvik ederek Türk enerji sektörünün dönüşümüne katkı sağlamayı hedeflemiştir. The Government of Turkey had a stated policy to implement the National Communication on Climate Change (NCCC) Reference Case in order to take Turkey 11 percent below the emission level of the business-as-usual (BAU) case. In order to push this further, the Government sought CTF support to move from the Reference Case to the Accelerated Emission Reduction Case (31 percent below BAU), and in energy efficiency towards the Emission Reduction Stretch Case (44 percent below BAU). Türk Hükümeti, salım seviyesini mevcut durumun devamı senaryosu seviyesinin yüzde 11 altına çekerek İklim Değişikliği Ulusal Bildirimi ni (NCCC) uygulamayı amaçlamıştır. Bunu daha da ileriye taşımak amacıyla, hükümet talep yönetimi senaryosundan hızlandırılımış salım azaltımı senaryosuna (referans senaryosundan yüzde 31 daha az) taşımak ve genişletilmiş salım azaltımı Proje No:

6 senayosuna doğru (referans senaryosundan yüzde 44 daha az) enerji verimliliğini arttırmak üzere TTF desteğine başvurmuştur. Bunu başarmak için önemli engellerin aşılması gerekmektedir. TTF öncesinde, Dünya Bankası Grubunun ve EBRD nin Türkiye deki yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımları ile ilgili deneyimleri finansal olarak uygulanabilmesi mümkün olan pek çok projenin yarım kaldığını göstermektedir. Söz konusu beş önemli engel aşağıda sıralanmaktadır: Enerji verimliliğinin sağladığı faydalarla ilgili yeterli farkındalık bulunmamakta ve sanayideki bu tür projelerin yüksek teknik ve finansal riskleri bulunmaktadır. Sanayi, özellikle de küçük ve orta ölçekli işletmeler, enerji verimliliği projelerini teknik olarak riskli görmektedir ve diğer yatırım seçeneklerinden beklenen finansal getirilerle karşılaştırıldığında uygun finansal getiri sağlamadığını belirtmektedir. Enerji verimliliği teknolojileri ve süreçlerine, enerji tasarrufu yatırımına ve en iyi uygulamalara aşina olunmamasının yanı sıra enerji tasarrufu yatırımlarından elde edilen finansal faydaların küçümsenmesi, sanayi kurumları arasında yüksek risk algılamasının temel nedenidir; Bankalar arasında, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği projelerinin değerlendirilmesiyle ile ilgili kapasite yetersizliği ve bu projelerin yüksek finansal riskler taşıdığı algısı mevcuttur. Bu tür projeler için yeterli borç finansmanı eksikliği vardır, çünkü bankalar bu tür projelere genellikle aşina değildirler. Bir YE/EV projesinin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve sonrasında uygulanması için iç kapasite yetersizdir. Sanayi için, bankalar maliyetleri azaltan yatırımlardan ziyade, yeni yatırımları, verimliliği ya da kapasiteyi artıran yatırımları tercih etmektedirler. Bunun en çarpıcı istisnası, EV/YE projeleri için kurum içi teknik ve finansal değerlendirme kapasitesine sahip olan Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) olmuştur; Enerji verimliliği politikaları ve programlarının etkin bir şekilde uygulanması amacıyla düzenleyici kurumların kapasitesinin yeni, iddialı YE/EV hedeflerine dönük olarak artırılması gereklidir. Kapasite artırımı desteği gerektirdiğinden bu önemli bir zorluktur; Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımlarının geliştirilmesinde yüksek işlem maliyetleri söz konusudur. Bankaların yanı sıra sanayinin de karşılaştığı, yenilenebilir enerji (su ve rüzgâr dışında) ve enerji verimliliği yatırımlarının geliştirilmesinin işlem maliyeti genellikle yüksektir. Bu tür maliyetler enerji denetimlerinden, fizibilite çalışmalarından ve bazen de parçaların onarılması ya da değiştirilmesi için sürecin sonlandırılması ihtiyacından kaynaklanabilir. Bu maliyetler, bankalarda olduğu gibi sanayide de bu tür projelerin belirlenmesi ve hazırlanması tecrübesinin yetersiz olması ve bunlara yeterince aşina olunmamasıyla artabilir. Bunların dışında, YE ve EV finansmanının daha büyük projelerde uygulanmasının önündeki asıl kısıtlama, özellikle küçük ölçekli projeler ve KOBİ ler için, finansal kaynaklar ve düzgün kredi olanaklarının eksikliğidir. Finans kurumları (yukarıda bahsedilenler haricinde) YE ve EV sektörlerini, bu projelerin değerlendirilmesi için gereken teknik kapasitenin yetersizliğinden ve potansiyel borçlular tarafından projelerin bankalarca kabul edilebilirliğinin sağlanamamasından dolayı, yüksek riskli olarak görmüşlerdir. Sonuçta TTF nin, Türkiye de kurumsal kapasiteyi ve rekabetçi bir YE/EV piyasasını geliştirmek amacıyla gerekli teknik bilgiyi sağlayarak, finansal kurumların dikkatini bu alana çekmede etkili bir araç olması beklenmiştir. Enerji politikası hedeflerini gerçekleştirmek için Türkiye nin temel stratejisi, özel sektör/yabancı yatırımlarını teşvik etmek olmuştur. Buna göre, Türk hükümeti, özel sektör temelli enerji stratejisi Proje No:

7 uygulamaya ve temiz enerji yatırımlarını teşvik eden bir çevre oluşturmak için gerekli tüm adımları atmaya karar vermiştir. Hızlı büyüyen ve gelişmekte olan ekonomilerden biri olarak, Türkiye nin çevresel sorumluluk taşıyan yatırımların yapılması için potansiyelini anlaması amacıyla finansmana ihtiyacı vardır. Küresel finansal durumun son zamanlarda kötüye gitmesi, diğer ülkeler kadar Türkiye için de finansmanda kısıtlamalara yol açmıştır. Kredi kullanma maliyetleri artmış ve dış finans kaynaklarına erişim azaltmış, bu da kurumların temiz teknoloji projeleri yürütme hedeflerinden vazgeçmesine neden olmuştur. Bu çerçevede, yönlendirici bir rolü olan TTF, Türkiye TTF 1 olarak temiz teknoloji programları/projelerinin ilk aşamalarında gerekli teşvikleri sağlamayı ve yeni yatırımları teşvik ederek ve hızlandırarak Hızlandırılmış Salım Azaltımı senaryosuna yönelik Türkiye nin daha fazla çaba sarf etmesini desteklemeyi kabul etmiştir. TTF nin Dünya Bankası grubu, EBRD kredisi ve Türkiye nin kendi kaynaklarının karışımının oluşturduğu bir imtiyazlı finansman olarak, yatırımları finansal olarak çekici kılması ve enerji sektöründe yüksek oranda güçlendirilmiş bir etki yaratması beklenmiştir. Bu nedenle, TTF finansman planı, sera gazı salımlarının azaltılmasını sağlamak için Türkiye nin çabalarına önemli bir destek olarak görülmüştür. Mevcut TTF kaynaklarının tahsis edilmesinde belirlenen öncelikler aşağıdaki gibidir: Yenilenebilir Enerji: küçük ölçekli su enerjisinin (10 MW a kadar) yanı sıra rüzgâr, biyokütle, jeotermal ve güneş dâhil olmak üzere yenilenebilir enerjiye (büyük ölçekli hidroelektrik enerji dışında) özel sektör yatırımı; Özellikle rüzgâr ve güneş enerjisi gibi kesikli yenilenebilir enerji için SmartGrid (akıllı şebeke); ve Sanayi (büyük ya da küçük ölçekli), ticaret, konut ve kamu sektörlerinde Enerji Verimliliği. Mevcut girişimler; finansman sağlayıcıları ve yatırımcıları çekmeye ve uygulamayı daha da hızlı artırmak amacıyla, rüzgâr, güneş, biyokütle, jeotermal ve küçük ölçekli su enerjisi gibi yenilenebilir teknolojilerin kullanımını hızlandırmaya odaklanmaktadır. Mali desteklerin ve/veya sübvansiyonların yokluğunda Türkiye deki bu tür yatırımların karşı karşıya kaldığı önemli engellere bakıldığında, TTF nin enerji verimliliği yatırımlarının teşvik edilmesi amacıyla finansman sağlayıcıların dikkatini çekmeye yardım etmesi beklenmektedir. Son olarak TTF, gelişmiş rüzgâr ve güneş enerjisi yönetimleri için akıllı şebekelerin geliştirilmesine destek vermeyi amaçlamaktadır. 1.2 TTF HEDEFLERİNİN IBRD, EBRD VE IFC PROGRAMLARINA AKTARIMI IBRD Özel Sektör Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Projesi 28 Mayıs 2009 tarihinde kabul edilmiş ve 12 Ağustos 2009 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Projenin, planlandığı gibi 31 Aralık 2016 da veya daha önce sona ermesi beklenmektedir. Projenin hedefi; yerel kaynakların kullanıldığı, özel sektörün sahip olduğu ve işlettiği enerji üretiminin artırılmasına destek vermek, enerji verimliliğini artırmak ve Türkiye Elektrik Piyasası Kanununun piyasa temelli çerçevesi içinde sera gazı Proje No:

8 salımlarını azaltmaktır. Projenin bugüne kadarki gidişatı IBRD tarafından iyi olarak değerlendirilmekte ve planlanan zamandan önce proje hedeflerine ulaşılması beklenmektedir. İlk başta proje, iki yerel finans kurumuna sağlanan 100 milyon dolarlık TTF fonu ve 500 milyon dolarlık IBRD kredisi ile finanse edilmişti: Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) ve Türkiye Kalkınma Bankası (TKB). Türkiye Cumhuriyeti tarafından da finansman garantisi sağlanmıştır. Bu bankalar aracılığıyla proje, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımları için özel sektör şirketlerine finansman sağlamaktadır. Her bir finansal aracıya asıl kredinin ve TTF fonlarının tahsisi aşağıdaki gibidir: Tablo 1: Asıl Projedeki Fonların Tahsisi IBRD TTF TSKB 350 milyon $ 70 milyon $ TKB 150 milyon $ 30 milyon $ Hidroelektrik santrallerinin potansiyel kümülatif etkilerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi için en iyi uluslararası uygulamalar dâhil olmak üzere Proje Eylül 2011 tarihinde, alt-proje sahipleri tarafından çevresel konuların analizi, uygulanması ve izlenmesi amacıyla ek hükümlerin konulması üzere yeniden yapılandırılmıştır. Yeniden yapılandırma aşağıdaki değişiklikleri de içermiştir: (1) küçük HES lerin kategorilerinin Gelişen Yenilenebilir Enerji den Ticari Yenilenebilir Enerji şeklinde değişmesi; (2) ek çevresel ve toplumsal koruma gereksinimleri; (3) fonların yeniden tahsisi; ve (4) uygulanabilir Dünya Bankası tedarik ilkelerinin en güncel baskısına uygun olarak güncellenmesi. Yeniden yapılandırmadan kısa bir süre sonra, finansal aracıların isteği üzerine 22 Kasım 2011 tarihinde Dünya Bankası 500 milyon dolarlık ek finansmanı onaylamıştır. Bu süreçte başka ek bir TTF sağlanmamıştır ve bu projede sağlanan kredi miktarı, öncesinde sağlanan TTF ortak finansmanı dâhil olmak üzere, şu anda toplamda 1,1 milyar Amerikan dolarıdır. Ağustos 2012 nin sonunda, TSKB toplam IBRD den sağladığı kredilerinin yüzde 83 ünü ve TKB IBRD den sağladığı kredilerinin yüzde 43 ünü taahhüt etmiştir. Her iki kurum da kendi IBRD kredilerinin % 98 den fazlasını kullandırmıştır. TSKB TTF fonlarının % 95 ini taahhüt etmiş ve % 83 ünü dağıtmıştır ve TKB kendi TTF fon tahsisinin % 100 ünü taahhüt ederek % 97 sini dağıtmıştır. Sonuç olarak, ilk baştaki IBRD kredilerinin planlanan bitiş tarihi olan 31 Aralık 2014 tarihinde ya da öncesinde bitmesi beklenmektedir. TTF harcamaları, 26 Ekim 2011 tarihi itibariyle, 82,4 milyon Amerikan Doları olmuştur. TTF tahsisi, projenin yeniden yapılandırılması ve finansal aracıların daha ileri YE teknolojilerine ve EV yatırımlarına odaklanması sonrasında yavaşlamıştır. Bu teknolojiler Türkiye de göreceli olarak az gelişmiş düzeydedir ve gelişmesi için de uzun zaman gerekmektedir. TTF kaynaklarının yardımıyla, projenin hedefi, Türkiye deki üç önemli kalkınma hedefine olumlu katkılar sunmaktır: (1) toplam enerji üretim kapasitesi ve enerji güvenliği ile birlikte enerji verimliliğini artırmak tüm ekonomi içinde yayıldığında, Türk ekonomisinin enerji yoğunluğu 2020 yılında yüzde 16 daha az olacaktır; (2) sera gazı salımlarını azaltarak çevresel sürdürülebilirliğe odaklanmak dönüştürücü etkisiyle, TTF mevcut durumla karşılaştırıldığında, ülkenin salımlarını 2020 yılında yüzde 44 azaltmaya yardım edebilir; (3) Özel sektör yatırımlarının artmasına yardım Proje No:

9 etmek amacıyla, Türk bankalarının sağladığı kredilerle temiz enerjiye özel sektörün yatırım yapması için finansman sağlamak. Beklentiler şu şekildeydi: Proje, TTF desteğiyle, az kullanılan yenilenebilir enerji ve enerji tasarruf teknolojilerine yapılan yatırımların finansal kapasitesini gösterecek ve yatırımcı temelini genişletecekti. Bunun da ötesinde, finansal aracıların bu tür projelerde tecrübe kazanmasına ve kapasite artırmasına yardım ederek, TTF kullanımı diğer yatırımları harekete geçirecekti. TTF nin bu şekilde kullanılmasının, tüm ülkede kullanılması muhtemel sürdürülebilir bir iş modeli oluşturmasına yol açacağı düşünülmekteydi. Proje, enerji sektöründe özel sektör yatırımını önemli ölçüde artırmak için de tasarlanmıştı. Proje başlangıcında, yenilenebilir enerji için Türkiye deki mevcut finansman yıllık milyon dolar civarındaydı. Projeyle, yıllık mevcut finansman, gereken seviyenin altında kalmış ancak yıllık milyon dolara çıkarak önemli ölçüde arttı. Hükümetin Dokuzuncu Kalkınma Planı, özel sektörün gelişmesini desteklemiştir. Özel sektörün, ekonomik büyümeyi sürdürmek, istihdam olanakları yaratmak ve yaşam standartlarını geliştirmek için gereken verimlilik, kazanç ve yeniliklerin asıl kaynağı olması beklenmektedir. Proje, bu çabaların desteklenmesi için yenilenebilir enerji üretiminde özel sektör yatırımını teşvik ederek önemli bir rol oynamaktadır. Proje son olarak Türkiye deki tedarik güvenliği risklerinin azaltılmasına katkıda bulunmaktadır arz tarafında ek ulusal enerji üretim kapasitesini destekleyerek ve talep tarafında enerji verimliliğinin artırılmasını destekleyerek. Proje böylece ülke enerji arz ve talebinde sürekli dengesizliklerle karşılaşıldığında ortaya çıkabilecek önemli makroekonomik etkilerin önlenmesine yardımcı olacaktır. Proje, 960 Megavat (MW) YE yatırımlarını finanse etmiştir ve projenin Ağustos 2012 de başlamasından itibaren EV yatırımları sayesinde tera kalorilik (TCal) enerji tasarrufu sağlanmıştır. Bu yatırımların, sera gazı salımlarının yıllık 3,3 milyon ton azaltılmasına katkıda bulunması beklenmektedir. Bu portföyde TTF finansmanı, 9 küçük hidroelektrik santralinin (HES), 6 rüzgâr, 1 jeotermal ve 20 EV projesinin geliştirilmesini desteklemiştir. TTF nin sağladığı finansmanın imtiyaz niteliğinin, petrokimyasallar gibi bir sektördeki EV yatırımlarını teşvik etmede önemli olacağı düşünülmektedir EBRD Türkiye de sürdürülebilir enerji, 1 milyon Euro dan fazla aktif yatırımlarla (toplam proje değeri 3 milyar Euro), EBRD için önemli bir sektördür ve proje portföyünün neredeyse % 50 sini oluşturur. Mart 2011 de, EBRD Türk Hükümeti ile Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı imzalamıştır. Bu eylem planı EBRD ye hükümetin talepleri doğrultusundaki teknik yardım faaliyetleriyle ilgili ve sürdürülebilir enerji için yeni yatırım projelerinin geliştirilmesiyle ilgili politika diyalogu kurmak için orta vadeli bir yol haritası sağlamaktadır. Amaç, sürdürülebilir enerji için yatırım çerçevesi geliştirmek üzere muhtemel politikaların geliştirilmesi için temel hazırlamak ve böylece finansman için uygun bir iklim oluşturarak özel sektör yatırımlarını artırmaktı. Bu kapsamda, EBRD ülkedeki akıllı ölçüm teknolojilerinin toplumsal ve ekonomik faydalarını değerlendirmede enerji piyasasını düzenleyen bir kurumu (EPDK) desteklemiştir ve şimdi de çeşitli bakanlıklara ESCO gelişimi ya da atıktan enerji üretimi gibi bir dizi sürdürülebilir enerji konularında yardımcı olmaktadır. Sürdürülebilir Enerji Girişimi (SEI) kapsamında, EBRD beş alana odaklanmaktadır: Proje No:

10 i) Büyük kurumsal müşterilerle çalışma ii) iii) iv) Sürdürülebilir enerji finansman olanakları Enerji sektöründe enerji verimliliği Yenilenebilir enerji, v) Kentsel altyapı enerji verimliliği EBRD, en iyi uygulamaları teşvik etmek ve şirketlerin enerji verimliliği yatırımları yapmalarını sağlamak amacıyla büyük endüstriyel enerji kullanıcılarıyla çalışmaktadır. Bunu şirketlerin potansiyel enerji tasarruflarını ortaya çıkarmalarına yardım etmek amacıyla, ücretsiz enerji denetimleri, enerji yönetimi eğitimleri ve teknik destekle harmanlayarak yapmaktadır. Bu yaklaşım, büyüyen bir ekonomi olarak güçlü bir sanayi temeline sahip olan ve bu yüzden enerji verimliliğini artırmak ve sera gazı salımlarını azaltmak için güçlü bir potansiyel barındıran Türkiye ye özellikle uymaktadır. EBRD, pek çok Türk şirketinde enerji denetimi ve teknik durum tespiti uygulamıştır; Kale Seramik, Keskinoğlu Tavukçuluk, Tosyalı Çelik, Trakya Cam ve pek çok çimento üreticileri gibi. Buna ek olarak, EBRD, Aksa ya (Türkiye deki en büyük akrilik üreticisi) enerjisini ve operasyonel verimlilik yatırımlarını finanse etmesi için 37 milyon Euro (48 milyon dolar) kredi yardımında bulunmuştur. EBRD, enerji verimliliği kredilerini, küçük ölçekli proje kredileri için ticari bankalara uzun vadeli kredi limitleri koyarak, küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ ler) doğru genişletmiştir. Kredi paketleri, proje geliştirmelerini desteklemek üzere bankalara ve muhtemel müşterilere teknik destekle (örneğin enerji denetimleri) birleştirilmektedir. 285 milyon dolarlık çerçeve, Türkiye deki ticari bankalara EBRD tarafından, enerji verimliliği (EV) ve küçük ölçekli yenilenebilir enerji (YE) yatırımlarına dağıtmaları üzere özel sektördeki kredi kullanıcılarına (KOBİ ler ve meskun müşteriler dâhil) kredi amacıyla sağlanmıştır. Bu çerçevede, EBRD kredileri, Temiz Teknoloji Fonu ndan (TTF) 46,7 milyon dolarlık ayrıcalıklı kredi ile beraber finanse edilmiştir. Türkiye özel sektör Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı (TURSEFF), hem özel alıcılar hem de şirketlere 5 milyon dolara kadar olan kredileri, beş ortak banka aracılığıyla dağıtmaktadır: Akbank, Deniz Bank, Garanti Bankası, İş Bankası ve Vakıf Bank. TURSEFF aracılığıyla hâlihazırda kurulan bankacılık ilişkisinden güç alarak, EBRD, Orta Ölçekli bir Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı (MidSEFF, da geliştirmiştir. Bu program, kurumsal ve belediye alt yapısına sahip enerji verimliliği projeleriyle birlikte orta ölçekli (10-50 milyon Euro) yenilenebilir enerjiyi teşvik etmek amacıyla yedi ortak banka aracılığıyla verilen 1 milyar Euro luk finansman program (ortak finansman için EBRD den alınan 175 milyon Euro ile birlikte, kredi için Avrupa Yatırım Bankası ndan (EIB) 300 milyon Euro ve EBRD den 525 milyon Euro). Türkiye deki sürdürülebilir enerji yatırımlarının desteklenmesine ek olarak, MidSEFF, Türkiye de karbon pazarı oluşturmayı ve sürdürülebilir enerji, çevre ve toplumsal standartları AB seviyesine getirmeyi amaçlamaktadır. Her iki program da, ortak bankalara, alt finansörlere ve proje sponsorlarına uygulama desteği vermek için kapsamlı bir teknik yardım programıyla desteklenmektedir. EU IPA 2009 fon tahsisine göre (7 milyon Euro), Türk Hazinesiyle işbirliği Proje No:

11 yapılarak, teknik yardım programının fonu Avrupa Birliği nden sağlanmaktadır. 1,6 milyon Euro luk ek teknik yardım desteği TURSEFF için TTF tarafından sağlanmaktadır.. EBRD göstergeleri, kredi paketlerinde yakın zamana kadar olan başarılar dikkate alınarak, Ekim 2012 sonunda toplam değeri 463 milyon dolar olan 350 projede TURSEFF kapsamında 240 milyon dolar harcandığını ve bunun 286,000 tep tasarrufunu ve yıllık azalan 813,000 ton CO 2 yi temsil ettiğini ortaya koymaktadır. Aralık 2010 dan bu yana toplam değeri 557 milyon Euro olan 21 projede (9 küçük HES, 6 RES, 4 GES ve 2 EV) MidSEFF kapsamında 373 milyon Euro harcanmıştır ve bu 417 MW bir kurulu gücü (ve GWh YE üretimini) ve ton CO 2 azaltımını temsil etmektedir. EBRD, yenilenebilir enerji projelerindeki doğrudan yatırımlara öncelik vermeye devam etmeyi planlamaktadır. Türkiye deki ilk yatırımına dayanarak, EBRD, Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ve Avrupa Yatırım Bankası (EIB) ile birlikte Zorlu Enerji ile 45 milyon Euro EBRD kredisini imzalayarak Osmaniye de kurulan 135 MW lık Rotor rüzgâr santralini finanse etmiştir yılında EBRD, Balıkesir de kurulacak 142 MW lık rüzgâr çiftliği Bares Rüzgar Santralini desteklemek için 100 milyon Euro luk kredi sözleşmesi imzalamıştır. Bu tür yatırımların öncelikle su ve rüzgâr sektörlerinde gerçekleştirilmesi öngörülmektedir, ancak Türkiye nin çeşitli ve yaygın yenilenebilir enerji kaynakları düşünüldüğünde daha geniş bir çerçeveye yayılacağı beklenmektedir. EBRD, Türkiye deki muhtemel jeotermal piyasasını değerlendirmek ve özel sektör yatırımlarını teşvik etmeyi amaçlayan risk azaltma araçlarını geliştirmek için yürüttüğü kapsamlı araştırmanın sonuna yaklaşmaktadır. Buna ek olarak, EBRD, ticari olarak uygun iş modellerini ve fırsatlarını belirlemek için bölgesel ölçekte biyokütle ve belediye atıkları kaynak değerlendirmeleri yapmıştır. Türkiye nin yenilenebilir enerji yatırımlarının önemli ölçüde artacağı düşünüldüğünde, EBRD, bu tesislerin kümülatif çevresel etkilerini değerlendirmek ve olumsuz etkilerini önlemek için Stratejik Çevresel Değerlendirme çalışmalarına destek verecektir. Belediye sektöründe, Bursa, Bodrum, Gaziantep ve diğer şehirlerde sürdürülebilir enerji yatırımları yapılmıştır IFC Son birkaç yılda, iklim değişikliği ile birlikte, IFC aktif olarak yenilenebilir enerji yatırımına odaklanmıştır. Bu stratejinin Türkiye deki önemli örneklerinden biri, Türkiye deki 135 MW lık Rotor Elektrik rüzgâr çiftliğine yatırılan 220 milyon Euro dur (55 milyon Euro luk kısmı IFC den sağlanmıştır). IFC nin hidroelektrik projeleri için Akenerji ye verdiği 75 milyon dolarlık kredi de, yenilenebilir kaynaklardan elde edilen enerji miktarını artırmak ve yenilenebilir enerjinin finansal olarak uygun olduğunu göstermek için Türkiye Hükümeti nin gündemini desteklemektedir yılında IFC, 513 milyon Euro luk bir kredi paketini hidroelektrik enerji santralleri ve Bandırma da 1,900 MW kapasiteli doğal gaz enerji santraline sağlayarak Enerjisa nın ilk aşama Proje No:

12 yatırımlarının yapılandırılmasında rol oynamıştır. Yine 2011 yılında, küresel koordinatörler olarak; IFC, UniCredit ve WestLB AG, şirketin yatırım programının ikinci aşaması için Enerjisa ya 700 milyon dolarlık kredi paketi sağlamıştır. Bu kredi; IFC A/B kredi, paralel kredi ve kalkınma finans kurumlarından özel olarak sağlanan imkânlardan oluşmaktadır. Finansman, Enerjisa nın Yamanlı ve Doğançay daki iki hidroelektrik güç santralini ve Mersin deki bir rüzgâr santralinin inşasını desteklemektedir. Projelerin toplam kapasitesi yaklaşık 1 GW olacaktır. Eylül 2009 da, TTF Güven Fonu Komitesi, IFC tarafından sunulan toplam 21,7 milyon dolarlık ilk özel sektör TTF teklifini onaylamıştır. Türkiye için Sürdürülebilir Enerji Finans Programını Ticarileştirilmesi (CSEF), programlı bir temelde yerel finans kurumlarını destekleyerek Türkiye nin Sürdürülebilir Enerji (SE) özel sektör finansmanını geliştirmesine yardım eden kapsamlı bir girişimdir. IFC nin CSEF i, TTF içindeki EBRD nin Enerji Verimliliği Finansman programına tamamlayıcı bir bakış açısı getirmektedir. KOBİ ler arasındaki enerji verimliliğine odaklanarak, IFC KOBİ lere enerji verimliliği finansmanı sağlayan aracıların temellerini genişletmenin bir yolu olarak, leasing şirketleriyle (finansal aracıların yerine) çalışmaya odaklanmıştır. İki ayrı leasing şirketi müşterisiyle iki proje hâlihazırda taahhüt edilmiş ve tam anlamıyla kullanılmış bulunmakta; üçüncüsü ise son tarihi takvim yılı olarak 2012 nin sonunda olacak şekilde geliştirilmektedir. Onaylanan iki proje, leasing şirketlerine sağlanan krediler şeklindeydi ve daha önceden belirtilen uygunluk kriterini karşılayan Türkiye deki EV projeleri için KOBİ lere ve küçük ticari müşterilere sadece kiralama işlemlerinde yardımcı olmaktaydı. Yakın zamana dek, 53 nihai kullanıcıların projelerine yaklaşık 78 milyon dolar sağlanmıştır. Kredi finansmanından kaynaklanan kredi sözleşmelerindeki farklılıklara bakıldığında, bu miktar projelerin toplam değerine tekabül etmektedir (proje yatırım büyüklüğü kiralanan miktara eşittir ve bazı durumlarda ortaya çıkan peşinat hariç, işlemlerde eşitlik yoktur). Projeler; üretim, baskı, gıda ve tekstil sektörlerinde öncelikle güçlendirme ve iyileştirme yoluyla elektrik tasarrufu yapılmasına odaklanmıştır. Projeleri TTF desteğiyle doğrudan birleştiren CSEF programına ek olarak, IFC, paralelindeki kendi kaynaklarından finansal aracılar aracılığıyla ek bağımsız EV/YE yatırımları sağlamıştır mali yılından bu yana (IFC nin Türkiye deki ilk EV işleminin taahhüt edildiği zaman), IFC, Türk finansal aracılarına EV/YE kredisi için 210 milyon dolar sağlamıştır. TTF sponsorluğundaki CSEF programlarına bağlı yatırımlarla birlikte, IFC nin Türkiye deki EV/YE sektörlerinde finansal aracılar üzerinden yaptığı toplam yatırım, Haziran 2012 itibariyle 285 milyon dolara ulaşmış (TTF dâhil), çoğunlukla KOBİ lerde kullanılmak üzere, bu miktarın 60 milyon doları YE için ve kalan 225 milyon doları da EV içindi. Altyapı tarafında (projeler ve şirketlere doğrudan kredi olarak), 2008 den bu yana IFC kendi adına yenilenebilir enerji projelerine 243,1 milyon dolar sağlamıştır (bu rakama B kredileri dâhil değildir). Hiçbir TTF fonu bu finansmanlarda kullanılmamıştır. Proje No:

13 2 TTF NİN TÜRKİYE EV/YE PİYASASI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 2.1 VARSAYIMLAR VE VERİ KALİTESİ DEĞERLENDİRMESİ Econoler; IFC, EBRD, IBRD ve diğer ortak yerel finans kurumlarından (YFK) bir dizi bilgi toplamıştır. Bunlar: TTF finansmanı ile desteklenen yatırımlarla ilgili detaylı proje bilgileri; Diğer finansman kaynakları ile finanse edilen EV/YE projeleri ile ilgili bazı bankalardan alınan toplam portföy bilgileri; YFK ların yürüttüğü kurum içi kredi süreçleri ve/veya kapasite artırma faaliyetleri üzerinde TTF nin etkisi ile ilgili mülakat şeklinde bilgiler. Bizim değerlendirme raporlarımız birkaç varsayıma dayanmaktadır: YFK ların sağladığı tüm nicel veriler, gerçek proje parametrelerini doğru bir şekilde temsil etmektedir ve tüm türev göstergeleri (karbon azaltımı, maliyet tasarrufu gibi) doğru bir şekilde tahmin edilmiştir. Tüm projelerin kullanım süresi projelerde kullanılan ekipmanın ömrüne eşittir. Alınan nicel proje verileri, aşağıda hesaplanan göstergelerin tutarlılığını ve akla yatkınlığını belirlemek için Econoler EV/YE uzmanları tarafından değerlendirilmiştir: Projelerin yıllık karbon azaltımları (tco 2 e yıllık) Birincil enerjinin yıllık tasarrufu (MWh/yıl) İthal petrolün kaçınılan maliyeti (USD/yıl) Projedeki zaman kısıtlamalarından dolayı, uzmanlarımız, yukarıdaki parametrelerin hesaplanması için YFK ların halihazırda kullandıkları yöntemlerini değerlendirmemiştir. Bunun yerine, sadece bankalardan alınan proje bilgisine dayanan parametrelerin alternatif bir değerlendirmesini yapmıştır. Verilerin doğruluğunun kontrolü sonuçları aşağıdaki gibidir. Proje No:

14 2.1.1 Karbon Azaltımı Hesaplamaları Ton CO2e/yıl Bin 1, % Akbank 0.89% 3.31% 3.31% Denizbank Garanti Bankası İş Bankası Vakıfbank TKB TSKB Finans Leasing Yapı Kredi Leasing EBRD IBRD IFC Yıllık Karbon Azaltımı Toplamı 111,530 98, , , , , ,617 10,403 19,329 Yıllık Karbon Azaltımı Toplamı ECONOLER 104,746 95, , , , , ,823 13,400 24,898 Ortalama Karbon Azaltımı Farkı % 3.90% 0.89% 3.31% 3.31% 0.47% 3.70% 3.77% % % 0.47% 3.70% 3.77% % % 10.00% 5.00% 0.00% -5.00% % % % % % % Şekil 1: Karbon Azaltımı Hesaplama Kontrolü Karbon azaltımı veri doğrulamamız göstermiştir ki EBRD ve IBRD ortak bankaları için, CO 2 salım azaltımları tutarlı ve makul bir biçimde hesaplanmıştır (Şekil 1). Econoler in bağımsız hesaplaması, YFK ların hesaplamalarıyla çok az farklılık göstermektedir. Econoler in hesaplamaları rasyonelkötümser bir şekilde yürütülmektedir ve bu yüzden farklılık az da olsa YFK ların lehinedir. Ayrıca bazı durumlarda, bankalar CO 2 salım azaltımlarına yakıt tasarruflarının etkisini de eklemiş (doğal gaz, petrol), bu da Econoler tarafından veri değerlendirmesine dâhil edilmemiştir. Ancak, IFC nin iki ortağı Yapı Kredi Leasing ve Finans Leasing için, Econoler in hesaplamasının lehine sera gazı salımları hesaplamasında yaklaşık yüzde 30 farklılık vardır. Bu farklılık tüm projelerde bulunmaktadır ve projelerin karbon azaltımı hesaplamasında farklılık olduğu anlamına gelmektedir. Aslında, farklılık, IFC ve Econoler in kullandığı farklı CO 2 salım faktörlerinden kaynaklanmaktadır: Econoler tarafından kullanılan ton/mwh salım faktörü 1 IFC tarafından kullanılan ton/mwh salım faktörü. Bu raporun amacı için YFK ların ve ortak bankalarının rapor ettiği CO 2 salımlarını kullanacağız. 1 Kaynak: ABB Grubu Türkiye Enerji Verimliliği Raporu (http://www05.abb.com/global/scot/scot316.nsf/veritydisplay/bcfe8957cb2c8b2ac cf04/$file/turkey.pdf) MidSEFF için EBRD, Türkiye de yeni listelenen karbon projeleri başına, 0,562 Ton CO 2/MWh kullanmaktadır. EBRD bu çelişkilerden kurtulmak amacıyla ülkeler için CEF (karbon emisyon faktörü) modellemesine katılacaktır. Proje No:

15 Tho usan ds Temiz Teknoloji Fonu nun Türkiye deki Yenilenebilir Enerji ve Birincil Enerji Tasarrufları Hesaplamaları Birincil Enerji Tasarrufları (MWh / Yıl) 4,500 4,000 3,500 3,000 2,500 2,000 1,500 1, % -0.01% 0.13% 0.00% 1.61% 0.00% Akbank Denizbank Garanti Bankası İş Bankası Vakifbank TKB TSKB Finans Leasing Yapi Kredi Leasing EBRD IBRD IFC Birincil eşdeğer enerji tasarrufu toplamı MWh/yıl 511, ,717 1,357, , ,478 2,960,764 1,604,466 65, ,284 Birincil eşdeğer enerji tasarrufu toplamı ECONOLER 509, ,720 1,357, , ,609 2,960,764 4,081,336 65, ,284 Yıllık eşdeğer birincil enerji ortalama fark % 0.06% -0.01% 0.13% 0.00% 1.61% 0.00% % 0.00% 0.00% % 0.00% 0.00% 10.00% 0.00% % % % % % % % Şekil 2: Birincil Enerji Tasarrufu Hesaplama Kontrolü Hesaplanan birincil enerji tasarrufu doğrulanması (MWh/yıl) Econoler in sonuçlarının, TSKB haricinde yerel bankaların hesaplamasıyla örtüştüğünü göstermektedir (Şekil 2). IFC ortakları projelerinin tahmin edilen birincil enerji tasarrufları ile ilgili veri sağlamamışlardır, bu yüzden bu veriler Econoler tarafından oluşturulmuştur. TSKB nin hesaplamasındaki farklılık, 0,57 katsayısı kullanmalarından kaynaklanmaktadır (yüzde 100 birincil enerjinin içinde, Türkiye nin enerji sisteminde yüzde 43 kayıp varken, enerjinin yüzde 57 si sistem kullanıcılarına ulaşmaktadır). Econoler ve diğer bankalar 0,33 lük katsayıyı kullanmaktadır (birincil enerjinin sadece yüzde 33 ü nihai kullanıcılara ulaşırken, enerji sisteminde yüzde 67 kayıp vardır). Değerlendirme amaçları için, Econoler bankaların rapor ettiği birincil enerji tasarrufunu kullanmaktadır. Bir tavsiye olarak, gelecek programlarda, hazırlanan verilerin karşılaştırılabilir olmasını sağlamak için YFK lardan birincil enerji tasarruflarını (MWh ya da tep olarak) rapor ederken evrensel bir katsayı kümesi kullanmaları istenmelidir. Proje No:

16 2.2 TTF PARASI İLE DESTEKLENEN YATIRIMLAR BAZINDA TTF NİN PİYASA ÜZERİNDEKİ DOĞRUDAN ETKİSİ TTF nin Genel Etkisi TTF nin piyasa üzerindeki toplam yatırım etkisi, güçlendirilmiş yatırımlar bazında, kayda değerdir (yaklaşık 1.4 milyar dolarlık EV/YE yatırımları). Bu sonuç, aşağıda Tablo 2 de özetlenmektedir. Tablo 2: Eylül/Ekim 2012 de Piyasada TTF Yatırım Etkisi 2 Toplam Yatırım Miktarı Toplam TTF Katkısı EBRD $ $ Akbank $ $ Denizbank $ $ Garanti Bankası $ $ İş Bankası $ $ Vakıfbank $ $ IBRD $ $ TKB $ $ TSKB $ $ IFC $ $ Finans Leasing $ $ Yapı Kredi Leasing $ $ Genel Toplam $ $ En son mevcut harcama bilgisine göre (Eylül 2012 sonu itibariyle), 149,5 milyon dolarlık TTF fonları proje yatırımındaki toplam 1,38 milyar dolara katkı sağlamıştır, bu da etkileyici bir 1:9 güçlendirme oranı ortaya koymaktadır. TTF nin Uluslararası Finans Kurumları (UFK: IBRD, EBRD ve IFC) fonlarıyla birleştirilmiş olmasına rağmen, TTF nin bir katalizör olarak rolü, düşük faiz oranları finansörlere daha makul bir karma faiz oranı sağladığından dolayı önemlidir. Geliştirilen EV/YE portföyü çok çeşitlidir çünkü program için seçilen ortak YFK lar farklı yatırım profillerine ve müşteri tabanlarına sahiptir. Bunlara farklı TTF ve UFK fonları tahsisi yapılmıştır. Anlaşılacağı gibi, Vakıfbank ve Denizbank en çok sayıda projeye kredi vermişken, TKB ve TSKB, EV/YE kredi portföyünü destekleyen en büyük yatırım payına sahiptirler. 2 Veri toplandığı sırada finansman programlarının hiçbiri yatırımlarını kapatmamıştı. Proje No:

17 41.28% 20.71% 5.16% 1.84% 8.22% 4.74% 9.93% 3.81% 4.32% Akbank Denizbank Finans Leasing Garanti Bankası Iş Bankası TKB TSKB Vakifbank Yapi Kredi Leasing Number of Projects Financed by Local Bank Akbank 5.35% 2.56% 1.86% 13.95% 5.12% 25.35% 23.95% 14.65% 7.21% Denizbank Finans Leasing Garant Bank Is Bank TKB TSKB Vakifbank Yapi Kredi Leasing Şekil 2: Yerel Bankanın Proje Yatırım Analizi Şekil 3: Yerel Bankanın Finanse Ettiği Proje Sayısı TTF tarafından desteklenen toplam proje yatırımı hacminde, IBRD destekli bankalar en büyük paya sahiptir sırasıyla yüzde 20,71 ve yüzde 41,26 (Şekil 3). Ancak, finanse edilen proje sayılarına bakıldığında (Şekil 4), çok farklı bir tablo görmekteyiz. Özellikle EV ne yönelik daha az önemli projelere ve daha çok sayıda sektöre odaklandığından, TKB ve TSKB ye kıyasla, EBRD ve IFC destekli yerel bankalar daha fazla alt projeye finansman sağlamış bulunmaktadır. Aşağıdaki tablonun gösterdiği gibi, TTF desteğiyle finanse edilen toplam 430 projeden, Vakıfbank 109 projeyle liderliği üstlenirken, Denizbank 103 projeyle onu yakından takip etmektedir. Sıralamanın sonunda ise, 8 projeyle 3 İş Bankası ve 11 projeyle TKB yer almaktadır. Tablo 3: Banka bazında Proje Sayısı Bankalar Proje Sayısı TOPLAM EV YE EBRD Akbank Denizbank Garanti Bankası İş Bankası Vakıfbank IBRD TKB TSKB İş Bankası ilk dört krediden 14 ay sonra EBRD ile kredi imzaladı ve bu yüzden proje geliştirirken eğrinin gerisinde kalmaktadır. Proje No:

18 Bankalar Proje Sayısı TOPLAM EV YE IFC Finans Leasing Yapı Kredi Leasing Genel Toplam Eğer TTF destekli fonlardaki yatırım dinamiklerini takip edersek, ulaşacağımız nokta (Şekil 5), YE ve EV ye yatırılan fonların, TTF programı başladıktan sonra (2009) önemli ölçüde artmış olduğudur. Şekil açıkça, TTF nin ortak bankaların EV/YE finansmanına katkısını göstermektedir. Oysa ki finanse edilen proje sayısı sabit kalırken (bu durum belirli bir zamanda belli sayıda projeyi işleyen bankaların idari kapasitesinden kaynaklanmaktadır), yatırımlar EV/YE miktarları önemli ölçüde artmıştır. Ayrıca, EV deki yatırımların sürenin sonuna doğru YE ye yönelik yatırımlara ağır bastığını görmekteyiz. Bu durum, EV piyasasının barındırdığı büyük potansiyeli kavradıklarından, bankaların odak noktasının YE den EV ye doğru değiştiğini göstermektedir. TTF Uygulama Şekil 4: Toplam Proje Yatırımları Zaman Çizelgesi 4 TTF lerin önemli katkılarından birisi, bankaların kendi fonlarını sponsor UFK lardan sağlanan fonlarla karıştırmak için teşviklere sahip olmasıdır. Görüldüğü üzere (Şekil 6), TTF den gelen bir dolar, proje yatırımını TTF miktarından 9-10 kat daha fazla güçlendirmiştir (öz sermaye yatırımlarının 3 ila 6 katı). Tek istisna iki IFC ortağıdır projelerine herhangi bir öz sermaye koymayan leasing şirketleridir. Böyle durumlarda, TTF leasing yatırımını 4 kat daha fazla 4 Kaynak: Katılımcı yerel bankalardan ve kiralama şirketlerinden sağlanan proje verileri. EV ve YE projelerini içerir. Proje No:

19 güçlendirmektedir. Aşağıda, Şekil göstermektedir. 6, fon kaynaklarının toplam proje yatırımı analizini 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Akbank Denizbank Garanti Bankası İş Bankası Vakıfbank TKB TSKB Finans Leasing EBRD IBRD IFC Yapı Kredi Leasing Toplam Müşteri Öz Sermaye Katılımı Toplam TTF Katkısı Toplam Banka Katkısı Not: Banka Katkısı, yerel bankaların harcadığı UFK kredileri anlamına gelmektedir. Şekil 5: Fon Kaynaklarına Göre Proje Yatırımı Analizi Özetlemek gerekirse, dolar bazında, (üç ortak UFK ile desteklenen) TTF nin etkisi çarpıcıdır. Daha önemli olan nokta ise, TTF fonlarının sadece UFK fonları ile karıştırılmış olması değil, aynı zamanda yerel bankaların ve proje sponsorlarının fonlarıyla karıştırılmış olmasıdır. Türkiye EV/YE piyasası önemli olmasına rağmen, 150 milyon dolarlık TTF yatırımı karşısında yaklaşık 1,4 milyar dolar destekli yatırım büyük bir başarıdır Proje Türüne Göre TTF Etkisi (EV/YE) Proje türüne göre finanse edilen yatırım türlerine baktığımızda, EV projelerindeki toplam yatırımın yaklaşık yüzde 56 sının ve YE projelerindeki yatırımın yaklaşık yüzde 44 ünün TTF destekli proje portföyünde bir denge oluşturduğunu görmekteyiz. Farklı yerel bankaların farklı yatırım odakları mevcuttur. Bazıları EV ye göre kendini ayarlarken bazıları da YE ye göre kendini ayarlar. Aşırı uçtaki bir örnek, EV projelerine TTF destekli portföy yatırımı yüzde 92 nin üzerinde olan Vakıfbank tır. IFC destekli kiralama şirketleri sadece EV projelerine yatırım yapmaktadır. Proje No:

20 Aşağıda Şekil 7 de yerel bankaların EV/YE yatırım analizi gösterilmektedir. Milyon $500 $450 $400 $350 $300 $250 $200 $150 $100 $50 $0 Akbank Denizbank Garanti Bankası İş Bankası Vakıfbank TKB TSKB Finans Leasing EBRD IBRD IFC Yapı Kredi Leasing EV $ $ $ $ $ $ $ $ $ YE $ $ $ $ $ $ $ Şekil 6: Yerel Bankaların EV/YE Yatırımları Türkiye deki YE yatırımları TTF programından önce bile gelişmişken, EV/YE yatırım odaklı olduğunda TTF nin YFK düşüncesini nasıl etkilediğini görmek ilginçtir (Şekil 5). TTF programının ve IBRD, EBRD ve IFC desteğinin uygulanmasından bu yana, yerel ortak bankalardan sağlanan harcama verilerine dayanarak, EV proje yatırımlarında önemli bir artış olduğunu fark ettik. Diğer yandan YE yatırımları, TTF öncesi dönemle kıyaslandığında, yerinde saymaya devam etmektedir nin son altı ayında, YE yatırımları azalmış ve EV yatırımları güçlü bir ivme kazanmıştır. Bu da göstermektedir ki TTF nin önemli etkilerinden birinin, ortak YFK lardaki geniş yatırım odağının şimdi YE den EV projelerine kaymasını sağlamasıdır. Ortak bankaların raporları, bunun EV projelerini değerlendirmek, finanse etmek ve izlemek için artan kapasitelerinden kaynaklandığını belirtmiştir Kullanılan Teknoloji Türüne Göre TTF EV Etkisi TTF fonlarının YFK ların proje odak noktasında yarattığı farklılığı görmek etkileyicidir. TTF programının başlamasından sonra, yerel ortak bankalar, atık ısı geri kazanımı projelerindeki ve eski ekipmanları daha verimli modellerle değiştirmek amacıyla EV projelerindeki ilgiyi hemen fark etmişlerdir e kıyasla bu projelerdeki yatırımlar önemli ölçüde artış göstermekteyken, diğer teknolojilere yapılan yatırımlar TTF öncesi hızla artmıştır. TTF fonları EV sektöründe genellikle eski ekipmanları daha verimli modellerle değiştirme amaçlı projeleri finanse etmekte kullanılır. Şekil 8, TTF fonları ile finanse edilen EV proje türleri hakkındaki bilgileri göstermektedir. Verimli ekipmana yapılan proje yatırımı toplam TTF EV portföyünün yüzde 66 sını oluştururken, atık ısı kazanımı projeleri yüzde 19 ile arkasından gelmektedir. Tüm diğer EV projelerinin portföydeki payı yüzde 15 ten daha azdır. Bu analiz, daha az temsil edilen konutlarda EV piyasasıyla (yeşil kutu) EV yatırımlarının sanayi odağını (Şekil 8 deki kırmızı kutu) göstermektedir. Proje No:

21 $600 $500 $400 $300 Milyon $200 $100 $0 Kojenerasyon trijenerasyon Verimli Ekipman Yakıt değişimi Isı Geri Kazanımı Isıtma Sistemi Şekil 7: Teknoloji Bazında EV Yatırımları HVAC Yalıtım Aydınlatma Pencere Toplam $ $ $ $ $ $ $ $ $ Şekil 9, her bir YFK nın EV portföyünü nasıl oluşturduğunu açıkça göstermektedir. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Akbank Denizbank Garanti Bankası İş Bankası Vakıfbank TKB TSKB Yalıtım $ $ $ $ $ Yakıt değişimi $ $ Finans Leasing EBRD IBRD IFC Şekil 8: Finansal Aracı ve Teknoloji Türüne Göre EV Yatırımları Yapı Kredi Leasing Verimli Ekipman $ $ $ $ $ $ $ $ Pencere $ $ $ Ko- ve tri-jenerasyon $ $ $ Isıtma Sistemi $ $ $ $ Isı Geri Kazanımı $ $ $ $ $ $ HVAC $ $ $ $ $ $ Güneş Enerjisi $ Aydınlatma $ $ $ $ Proje No:

22 2.2.4 Teknoloji Türüne Göre TTF YE Etkisi Beklendiği gibi, toplam TTF destekli YE portföyünde, hidroenerji projeleri başta gelmektedir (Şekil 11), bunu rüzgâr enerjisi projeleri takip etmektedir. Su ve rüzgâr lisanslarına bakıldığında, bu normaldir. EPDK, Türkiye de hidroelektrik enerjisine olan büyük ilgiyi tarihlerle ortaya koymuştur. Biyokütle ve biyogaz YE projeleri bir kategoride toplanmış ve yatırım hacmi bakımından üçüncü sıraya yerleşmiştir. Milyon $ Hidro elektrik Rüzgar Biyokütle Biyogaz Jeotermal Güneş Isıtma Aydınlatma elektrik Şekil 9: Teknoloji Türüne Göre YE Yatırımları 1,32% 0,01% 16,36% 10,75% 2,39% 0,07% Biyokütle be biyogaz Jeotermal Isıtma Sistemi Hidroelektrik Aydınlatma Güneş 69,11% Rüzgar Şekil 10: Teknoloji Türüne Göre YE Yatırımları Analizi Proje No:

23 Neredeyse tüm yerel bankalar, son birkaç yılda hidroelektrik enerji projelerinin finansmanına yoğun bir şekilde dâhil olmuştur. İstisnalar, sadece EV projelerine yatırım yapmış IFC destekli leasing şirketleri ve önemli ölçüde biyokütle ve biyogaz projelerine yatırım yapmış EBRD destekli Garanti Bankası dır. $250 $200 Milyon $150 $100 $50 $0 Akbank Denizbank Garanti Bankası EBRD İş Bankası Vakıfbank TKB TSKB Rüzgar Enerjisi $ $ $ $ $ Jeotermal $ $ Isıtma Sistemi $ $ $ Hidroelektrik Enerji $ $ $ $ $ $ Güneş Enerjisi $ $ $ Biyomas ve Biyogaz $ $ $ Aydınlatma $ IBRD Şekil 11: Bankalar ve Teknoloji Bazında YE Proje Yatırımları 5 Yerel bankaların verdiği proje bilgilerine göre, kesin olan şu ki, hidroelektrik enerji projelerine yapılan yatırımlar güçlü kalmaya devam edecektir. Ancak, bazı bankalar hâlihazırda güneş ve jeotermal enerjiye 2013 yılında yatırım yapmayı planladıklarını göstermiştir. Bu zamana kadar finanse edilen toplam tasarım kapasitesi aşağıdaki gibidir: Biyokütle ve biyogaz projeleri 39,25 MW Jeotermal projeleri 41,5 MW Hidro enerji projeleri 118,64 MW Rüzgâr enerjisi 92,37 MW TTF Çevresel Etki Önemli TTF hedeflerinden birisi, enerjinin rasyonel kullanımı yoluyla, sürdürülebilir kalkınmanın teşvik edilmesidir. Bu olgu, Türkiye bağlamında, ülkenin enerji ithalatına bağımlılığının azaltılması konusuna hükümetin yoğun bir şekilde odaklanmasıyla örtüşmektedir. 5 Şekildeki Aydınlatma, güneş FV kaynaklı aydınlatma demektir. Proje No:

24 Programın başlangıcından itibaren, TTF yıllık bazda 2 milyon tonun üzerinde CO 2 eşdeğeri azaltımına katkıda bulunmuştur. Eğer projenin tüm ömrünü dikkate alan bir hesaplama yapılırsa, TTF fonlarının 43 milyon tonun üzerinde CO 2 eşdeğeri azaltımına katkıda bulunması beklenmektedir. Tablo 4: Banka bazında Yıllık Tasarruflar Yıllık elektrik tasarrufu/üretimi [MWh/yıl] Yıllık ısı tasarrufu/üretimi [MWh/yıl] Yıllık CO 2 azaltımı EBRD Akbank Denizbank Garanti Bankası İş Bankası Vakıfbank IBRD TKB TSKB IFC Finans Leasing Yapı Kredi Leasing Genel Toplam Şekil 13, bu CO 2 salımlarının azaltımının kaynağını daha iyi anlamak için, bankaların elektrik tasarrufları/üretimi ve termal tasarrufları hakkında bilgi vermektedir. Bu şekilde, EV ve YE projelerini özetlemekteyiz. Elektrik enerjisi tasarrufları ve enerji üretimi mavi çizgilerle gösterilirken, ısı enerjisi tasarrufu kırmızı çizgilerle gösterilmektedir. Proje No:

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB 21/5/2010 İSTANBUL Kısaca TSKB... Kısaca TSKB Sermaye Yapısı 1950 yılında Dünya Bankası ve TC Merkez Bankası desteğiyle kurulmuş

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONFERANSI 2014 06.11.2014

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONFERANSI 2014 06.11.2014 TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONFERANSI 2014 06.11.2014 879 Şube 3 Yurtdışı Şube 23 Bölge Müdürlüğü ~15.000 Çalışan 138,5 Milyar TL Aktif Büyüklük 91,5 Milyar TL Nakdi Krediler 60,5 Milyar TL Ticari Krediler

Detaylı

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası: Çevresel Altyapı Finansmanı. Mehmet Erdem Yasar Istanbul, 06 Haziran 2012

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası: Çevresel Altyapı Finansmanı. Mehmet Erdem Yasar Istanbul, 06 Haziran 2012 1 Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası: Çevresel Altyapı Finansmanı Mehmet Erdem Yasar Istanbul, 06 Haziran 2012 2 Ajanda Bölüm 1: EBRD hakkında genel bilgiler Bölüm 2: EBRD nin Turkiye deki faaliyetleri Bölüm

Detaylı

İklim Değişikliği Finansmanının Arttırılması Engeller, Seçenekler ve Özel Sektör

İklim Değişikliği Finansmanının Arttırılması Engeller, Seçenekler ve Özel Sektör İklim Değişikliği Finansmanının Arttırılması Engeller, Seçenekler ve Özel Sektör Temiz Enerjinin Finansmanı Çalıştayı, 28 Haziran, Ankara, Türkiye Martin Dasek Sürdürülebilirlik ve İklim İşi, EMENA Koordinatörü

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR Arif KÜNAR ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE FIRSATLAR Enerji ithalatına ödenen paranın % 10 u ile ( yaklaşık 5 Milyar $) sanayide ve binalarda yapılacak iyileştirmeler ile birkaç yıl içinde; Her yıl en az 10-15 milyar

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA Turseff, EBRD tarafından geliştirilmiştir Turkey Sustainable Energy Financing Facility Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Programa Destek Verenler: ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012

Detaylı

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası Grubu Kuruluşları Dunya Bankası Grubu Uluslararası Imar ve Kalkınma

Detaylı

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için AFD Sürdürülebilir bir gelecek için TSKB Önceliğimiz Çevre Konferansı 5 aralık 2007 AGENCE FRANCAISE DE DEVELOPPEMENT Misyonumuz 1. Kalkınmanın finansmanı Birleşmiş Milletlerin Bin Yıl Kalkınma Hedefleri

Detaylı

TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ FİNANSMAN PROGRAMI

TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ FİNANSMAN PROGRAMI 11 Nisan 2014 Solarex Istanbul TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ FİNANSMAN PROGRAMI Dr. Yonca Ercümen DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Program Yapısı 265M $ lik Fon Ücretsiz Teknik Yardım Danışmanlık

Detaylı

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (European Bank for Reconstruction and Development veya EBRD)

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (European Bank for Reconstruction and Development veya EBRD) Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (European Bank for Reconstruction and Development veya EBRD) EBRD Ankara Engin Göksu Mayıs 2013 EBRD Hakkında 1991 yılında kurulmuş çok uluslu bir kalkınma bankasıdır. Orta

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Yeni bir söylem yerini alıyor

Yeni bir söylem yerini alıyor Yeni bir söylem yerini alıyor Sürdürülebilirlik Farklı perspektifle üretkenlik artışı ve kaynakların kullanımında optimizasyon sağlayarak kurumların karlılıkları, rekabetçilik unsurları ve yarattıkları

Detaylı

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu 1. GİRİŞ İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu Bu doküman İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği nin (SKD) Binalarda Enerji Verimliliği

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

SOLAREX15 İstanbul 10 Nisan 2015. Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Programı

SOLAREX15 İstanbul 10 Nisan 2015. Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Programı SOLAREX15 İstanbul 10 Nisan 2015 Mustafa SALMAN Marketing Manager Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY TurSEFF? Programın Yapısı 310M luk Fon ÜcretsizTeknik

Detaylı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Mustafa Salman Marketing Manager 07 Kasım 2014 Gaziantep Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Program Yapısı Özel Kredi Programı 265M $ lik Fon ÜcretsizTeknik

Detaylı

TURSEFF BİLGİLENDİRME SUNUMU 23 KASIM 2012 OSB ENERJİ ZİRVESİ KAYSERİ

TURSEFF BİLGİLENDİRME SUNUMU 23 KASIM 2012 OSB ENERJİ ZİRVESİ KAYSERİ Turseff, EBRD tarafından geliştirilmiştir Turkey Sustainable Energy Financing Facility Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Programa Destek Verenler: TURSEFF BİLGİLENDİRME SUNUMU 23 KASIM 2012

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project

European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Sanayi Odaları / KOBİ ler için EĞİTİM I-1 Projenin

Detaylı

ENERJİ ÜRETİMİNDE ESCO MODELİ KONFERANS VE ÇALIŞTAYI 1 Nisan 2016, Conrad Bosphorus Hotel, Istanbul

ENERJİ ÜRETİMİNDE ESCO MODELİ KONFERANS VE ÇALIŞTAYI 1 Nisan 2016, Conrad Bosphorus Hotel, Istanbul Organize edenler Tasarlayan Destekleye n Uygulayan ENERJİ ÜRETİMİNDE ESCO MODELİ KONFERANS VE ÇALIŞTAYI 1 Nisan 2016, Conrad Bosphorus Hotel, Istanbul Ana sponsor Altın sponsorlar Gümüş sponsor 1 Nisan

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB

ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB FUNDA GÜREL TSKB KURUMSAL PAZARLAMA MÜDÜRÜ Kısaca TSKB Türkiye de özel sektöre ait ilk kalkınma ve yatırım bankası olup 1950 yılında Dünya Bankası ve T.C. Merkez Bankası desteğiyle

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Aralık 2014 Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Program Yapısı Özel Kredi Programı 265M $ lik Fon ÜcretsizTeknik Destek Paketi KOBİ ler Enerji Verimliliği

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

ICCI 2016 TÜREB Özel Oturumu Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Ülke Ekonomisine Katkısı

ICCI 2016 TÜREB Özel Oturumu Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Ülke Ekonomisine Katkısı PF ICCI 2016 TÜREB Özel Oturumu Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Ülke Ekonomisine Katkısı 2 Enerji sektörü başarılı bir dönüşüm süreci geçirdi 2001 yılında yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Kanunu ile

Detaylı

Fotovoltaik Projelerin Finansmanı. Elif Mutlu Solarex Istanbul 2015 10 Nisan 2015

Fotovoltaik Projelerin Finansmanı. Elif Mutlu Solarex Istanbul 2015 10 Nisan 2015 Fotovoltaik Projelerin Finansmanı Elif Mutlu Solarex Istanbul 2015 10 Nisan 2015 Kısaca TSKB 1950 den bu yana Türk iş dünyasının yatırımlarına sürdürülebilir değer katıyoruz. Ortaklık & İştirak Yapısı

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

TSKB İle Önceliğimiz Çevre Konferansı Sonuç Bildirisi

TSKB İle Önceliğimiz Çevre Konferansı Sonuç Bildirisi TSKB İle Önceliğimiz Çevre Konferansı Sonuç Bildirisi 5 Aralık 2007 de Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. tarafından düzenlenen TSKB İle Önceliğimiz Çevre Konferansı, uluslararası finans kuruluşları ile

Detaylı

Sürdürülebilir kent yönetimi, Yeşil İstihdam, Teknoloji yenileme, Emisyon kontrolü, İklim dostu teknoloji üretimi, Temiz ürün tasarımı ve Düşük

Sürdürülebilir kent yönetimi, Yeşil İstihdam, Teknoloji yenileme, Emisyon kontrolü, İklim dostu teknoloji üretimi, Temiz ürün tasarımı ve Düşük Sürdürülebilir kent yönetimi, Yeşil İstihdam, Teknoloji yenileme, Emisyon kontrolü, İklim dostu teknoloji üretimi, Temiz ürün tasarımı ve Düşük karbonlu ekonomi Kurumsal ve teknik kapasitenin geliştirilerek,

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ Çeviri: Arif Cem Gündoğan* (* Resmi olmayan ve gönüllü bir çeviridir. Hatalar ve eksiklerden çevirmen sorumludur) Türkiye Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER BANKAMIZ HAKKINDA Türkiye Kalkınma Bankası (TKB), 1975 yılında DESİYAB (Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası A.Ş.

Detaylı

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU 2007 yılında uluslararası kağıt ve ambalaj grubu Mondi Grup un bir parçası haline gelen, Mondi Tire Kutsan

Detaylı

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU BGT Mavi Enerji Elektrik Üretim Dağıtım Pazarlama Sanayi ve Ticaret SU KENARI HİDROELEKTRİK SANTRALİ BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

Detaylı

TÜRKİYE TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VAKFI(TTGV) DESTEKLERİ

TÜRKİYE TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VAKFI(TTGV) DESTEKLERİ TÜRKİYE TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VAKFI(TTGV) DESTEKLERİ Bu çalışmada TTGV desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.ttgv.org.tr den alıntıdır. DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI 0 İçindekiler

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

Ön Değerlendirme Raporu 16/04/2010. halka arz

Ön Değerlendirme Raporu 16/04/2010. halka arz Ön Değerlendirme Raporu 16/04/2010 halka arz 1 Özet Bilgiler HALKA ARZ VE ORTAKLIK YAPISI Afken Holding in altyapı yatırımları konularında uzmanlaşmış tecrübesi 1976 yılına dayanmaktadır. Günümüzde ana

Detaylı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Özel Kredi Programı TurSEFF? Programın Yapısı 240 Mio luk Fon ÜcretsizTeknik Destek Paketi KOBİ lerde EV ve YE

Detaylı

GES Yatırımlarında Finansman

GES Yatırımlarında Finansman GES Yatırımlarında Finansman Enerji Sektörü ne Kısa Bir Bakış Son yıllarda Türkiye yüksek büyüme oranı ile dünyada en hızlı büyüyen ülkelerden biri olarak dikkat çekmektedir. 2001 & 2002 yıllarında yaşanan

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı TÜREK Kasım 2014 1 İçerik Türkiye de Rüzgar Enerjisi Lisanslama Teşvikler - Finansman Sonuç 2 Türkiye de Enerji Talebi

Detaylı

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri MITIGATING CLIMATE CHANGE Industry Workshop Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri Dr. Theodor Goumas Managing Director, EXERGIA S.A. Ankara, 4-5 October Düşük/Sıfır Maliyetin

Detaylı

Uluslararası Finans Kuruluşlarının, Belediyelere ve Etkililiğin Arttırılmasına Yönelik Finansman Desteğindeki Rolü

Uluslararası Finans Kuruluşlarının, Belediyelere ve Etkililiğin Arttırılmasına Yönelik Finansman Desteğindeki Rolü Uluslararası Finans Kuruluşlarının, Belediyelere ve Etkililiğin Arttırılmasına Yönelik Finansman Desteğindeki Rolü Keiko Sato Baş Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası Türkiye de faaliyet gösteren Uluslararası

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY TurSEFF nedir? Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Yatırımcı firma: KOBİ Yatırım Türü: Enerji Verimliliği

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

ÖZET AĞAOĞLU ENERJİ GRUBU TÜRKİYE ENERJİ SEKTÖRÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ RÜZGAR ENERJİSİ STATÜ FIRSATLAR ZORLUKLAR/PROBLEMLER TAVSİYELER

ÖZET AĞAOĞLU ENERJİ GRUBU TÜRKİYE ENERJİ SEKTÖRÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ RÜZGAR ENERJİSİ STATÜ FIRSATLAR ZORLUKLAR/PROBLEMLER TAVSİYELER 1 ÖZET AĞAOĞLU ENERJİ GRUBU TÜRKİYE ENERJİ SEKTÖRÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ RÜZGAR ENERJİSİ STATÜ FIRSATLAR ZORLUKLAR/PROBLEMLER TAVSİYELER 2 PORTFÖY ÖZETİ Kapasite Dağılımı Üretim Dağılımı Rüzgar 65,3% Rüzgar

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Karbon Saydamlık Projesi Sektörel İklim Değişikliği Yaklaşımları Çalıştayı Tuğba ALTINIIŞIK DİNÇBAŞ 27 Şubat 2012 İstanbul İÇERİK Türkiye Sanayi Strateji Belgesi

Detaylı

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu Türkiye nin Tekstil Sektöründe KOBİ ler İçin Sürdürülebilir Ağlar ve İlişkiler Zinciri Oluşturulması Birleşmiş Milletler Ortak Programı TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

Ülkemizin kalkınması ve büyümenin sürdürülebilirliği doğrultusunda

Ülkemizin kalkınması ve büyümenin sürdürülebilirliği doğrultusunda BANKAMIZ HAKKINDA Bankamızın Misyonu, Ülkemizin kalkınması ve büyümenin sürdürülebilirliği doğrultusunda Anonim şirketlerin yatırımlarını, yurtiçi ve yurtdışından sağladığı kredi kaynaklarıyla destekleyerek,

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

BANKAMIZ HAKKINDA 1975-1988. 1990-Günümüze. DESİYAB Dönemi. Türkiye Kalkınma Bankası TURİZM BANKASI

BANKAMIZ HAKKINDA 1975-1988. 1990-Günümüze. DESİYAB Dönemi. Türkiye Kalkınma Bankası TURİZM BANKASI BANKAMIZ HAKKINDA TURİZM BANKASI 1975-1988 1988 90 1990-Günümüze DESİYAB Dönemi Türkiye Kalkınma Bankası BANKAMIZ HAKKINDA Bankamızın Misyonu, Ülkemizin kalkınması ve büyümenin sürdürülebilirliği doğrultusunda

Detaylı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Mart 2014 Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY TURSEFF, EBRD nin Sürdürülebilir Enerji Girişiminin Bir Parçasıdır EBRD, (SEFF) adı altında yerel katılımcı

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP)

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Şube Müdürlüğü 4 Ekim 2012, İstanbul Uygulayıcı Ülkeler

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Binalarda Enerji Verimliliği Finans ve İnşaat Sektörü

Binalarda Enerji Verimliliği Finans ve İnşaat Sektörü Binalarda Enerji Verimliliği Finans ve İnşaat Sektörü 1 Türkiye 2010 Enerji Tüketimi 40 milyar USD Tarım; 4% Diğer; 3% Ulaşım; 21% Konutlar; 40% Sanayii; 32% 2 Türkiye de Sektörel Enerji Verimliliği Potansiyeli

Detaylı

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ Günümüzde Enerji, kaynaklarının hızla tükeniyor, yenilenemiyor olması ve maliyetinin çok yüksek olması, elektrik enerjisinin kullanımının ve enerji talebinin artması ve önümüzdeki yıllarda

Detaylı

Türkiye deki Enerji Verimliliğinin bir Değerlendirmesi

Türkiye deki Enerji Verimliliğinin bir Değerlendirmesi Türkiye deki Enerji Verimliliğinin bir Değerlendirmesi Wietze Lise, sunucu Enerji Verimliliği (EV) Türkiye için öncelikli bir konudur. Bu hem rekabeti arttıracak hem de ekonominin uzun vadeli sürdürülebilir

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

Sanayide Enerji Yönetimi...MIŞ gibi değil GERÇEKTEN yapmak için...

Sanayide Enerji Yönetimi...MIŞ gibi değil GERÇEKTEN yapmak için... Sanayide Enerji Yönetimi...MIŞ gibi değil GERÇEKTEN yapmak için... Cihan KARAMIK Kamu & Stratejik İlişkiler Direktörü 7 Ekim 2015, Ulusal Verimlilik Kongresi Enerji ve Karbon Yönetimi İçin 3 Temel İtici

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ Semra GÜNEN Kimya Mühendisi III. Enerji Verimliliği Kongresi

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ A. Naci IŞIKLI EYODER Başkan naci.isikli@gmail.com 11 Aralık 2015 ENERJİ VERİMLİLİĞİ ve YÖNETİMİ DERNEĞİ (EYODER) Kuruluşu: Mayıs 2010 Amaçlar: Sinerji yaratmak

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

Lisanssız Rüzgar Enerjisi : Pazar Analizi ve İhtiyaçlar, 3.5 MW 3. Rüzgar Sempozyumu ve Sergisi (10.10.2015) Yalçın KIROĞLU Başkan

Lisanssız Rüzgar Enerjisi : Pazar Analizi ve İhtiyaçlar, 3.5 MW 3. Rüzgar Sempozyumu ve Sergisi (10.10.2015) Yalçın KIROĞLU Başkan Lisanssız Rüzgar Enerjisi : Pazar Analizi ve İhtiyaçlar, 3.5 MW 3. Rüzgar Sempozyumu ve Sergisi (10.10.2015) Yalçın KIROĞLU Başkan AMAÇ: SEKTÖR OYUNCULARINI BİR ARAYA GETİRMEK! ABONE ÜRÜN VE HİZMET EDAS

Detaylı

TÜRKİYE VAKIFLAR BANKASI T.A.O. ÇEVRE POLİTİKASI

TÜRKİYE VAKIFLAR BANKASI T.A.O. ÇEVRE POLİTİKASI TÜRKİYE VAKIFLAR BANKASI T.A.O. ÇEVRE POLİTİKASI Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. Sürdürülebilir bir kalkınma ancak sürdürülebilir bir çevre ile mümkün olabilir. ilkesi ışığında faaliyet ve işleyişinin

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

Tolerans Katsayısı Uygulamasının RES Projelerine Etkisi

Tolerans Katsayısı Uygulamasının RES Projelerine Etkisi PF Tolerans Katsayısı Uygulamasının RES Projelerine Etkisi Tolerans Katsayısının RES Projelerinin Ekonomisine Etkisi 2 Yönetmelikte yapılan son değişiklik ile YEKDEM e katılan santrallerin dengesizlik

Detaylı

BM Fotoğrafı/Larry Barns GLOBAL IMPACT METLIFE TA KURUMSAL SORUMLULUK

BM Fotoğrafı/Larry Barns GLOBAL IMPACT METLIFE TA KURUMSAL SORUMLULUK BM Fotoğrafı/Larry Barns GLOBAL IMPACT METLIFE TA KURUMSAL SORUMLULUK Kurumsal sorumluluk; riskleri minimize edecek, mali gücü muhafaza edecek ve finansal taahhütlerimizi uzun vadede yerine getirmemize

Detaylı

Aluminyum Sektöründe Enerji Yönetimi

Aluminyum Sektöründe Enerji Yönetimi 2015 2015 Aluminyum Sektöründe Enerji Yönetimi Mahmut DEDE Enerji Verimliliği Müdürü 13 Şubat 2015, FSMVÜ İçerik Schneider Electric Neden Enerji Yönetimi? Nasıl Bir Enerji Yönetimi? Aluminyum Sektöründe

Detaylı

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara Sürdürülebilir Kalkınma ve İnovasyon: Gelişmeler, EğilimlerE TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara İÇERİK Kavramlar:Sürdürülebilir Kalkınma ve Eko-İnovasyon Çevre Konusunda Gelişmeler AB

Detaylı

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ 28 Eylul 2010 Ġstanbul TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ POLĠTĠKALAR & UYGULAMALAR Erdal ÇALIKOĞLU Genel Müdür Yardımcısı Sunum Planı Enerji Kullanımında Eğilimler Enerji Yoğunluğunun Gelişimi Potansiyel Yasal

Detaylı

SANAYİDE & KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI

SANAYİDE & KOBİLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI SANAYİDE & KOBİLERDE VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI 10-11 HAZİRAN 2009 ANKARA VERİMLİLİĞİ & YENİLENEBİLİR SANAYİDE & KOBİLERDE VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ PROJENİN GENEL HEDEFİ

Detaylı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı Dr. Şafak HENGİRMEN TERCAN Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı safakhengirmen@hotmail.com Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Yerel Çevre Eylem Planları Finansman

Detaylı

ENERJİ PERFORMANS SÖZLEŞMESİ İLE ATIK SU ISI GERİ KAZANIMI SİSTEMİ

ENERJİ PERFORMANS SÖZLEŞMESİ İLE ATIK SU ISI GERİ KAZANIMI SİSTEMİ ENERJİ PERFORMANS SÖZLEŞMESİ İLE ATIK SU ISI GERİ KAZANIMI SİSTEMİ OSMAN KİPOĞLU 5. ULUSAL VERİMLİLİK KONGRESİ 7 EKİM 2015, ANKARA Ajanda EWE ve Enervis Hakkında Türkiye de Enerji Verimliliği Enerji Performans

Detaylı