Şekil 1. Yatay Eksenli Rüzgâr Türbinleri çiftliği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Şekil 1. Yatay Eksenli Rüzgâr Türbinleri çiftliği"

Transkript

1 RÜZGAR ENERJİSİNE GENEL BİR BAKIŞ A GENERAL LOOK TO THE WIND ENERGY Eren BAŞARAN Elektronik Yüksek Mühendisi (İ.T.Ü.) EMO BİLİM dergisi Yayın Kurulu Üyesi Boğazköy-Girne 1. GİRİŞ Yeryüzünün gerek duyduğu enerjinin tümü güneşten gelir. Güneşten gelen enerjinin yaklaşık % 1-2'si rüzgâr enerjisine dönüşür. Yani rüzgâr enerjisi için, kinetik enerjiye dönüşmüş güneş enerjisidir, denilebilir. Yerkürede ortaya çıkan sıcaklık ve buna bağlı basınç farklılıkları, rüzgârın oluşmasına yol açmaktadır. Rüzgârın gücünden yararlanılmaya başlanması çok eski dönemlere dayanır. Rüzgâr gücünden ilk yararlanma şekli olarak yelkenli gemiler ve yeldeğirmenleri gösterilebilir. Daha sonra tahıl öğütme, su pompalama, ağaç kesme işleri için de rüzgâr gücünden yararlanılmıştır. Günümüzde daha çok elektrik üretmek amacıyla kullanılmaktadır. Rüzgâr türbinleri, rüzgârdan elde ettikleri kinetik enerjiyi elektik enerjisine dönüştürmektedirler. Modern yatay eksenli rüzgâr türbinleri 2 veya 3 kanatlıdır. Kanat çapları genellikle 1m'den 30m'ye kadar değişmektedir. Bir rüzgâr türbininden elde edilen enerji o bölgedeki rüzgâr hızının kübü ve kanat uzunluklarının karesi ile doğru orantılıdır. Rüzgâr hızı, yükseklikle yani yükseğe çıkıldıkça artar. Bu nedenle, rüzgâr türbininin kafası, ne kadar yükseğe takılırsa o kadar çok verim alınır. Tipik rüzgâr türbini kuleleri 6m ile 50m arasında değişmektedir. Şekil 1 de Yatay Eksenli Rüzgâr Türbinleri çiftliği görülüyor. Bakım maliyeti sıfıra yakın olan bu sistemlerin, yıllar boyu bedava elektrik ürettikleri söylenebilir. Şu andaki teknoloji ile üretilen rüzgâr türbinlerinin ömrü minimum 20 yıldır. Bir kasabanın elektriğini sağlayacak 1.5 Megawatt lık sistemlerin yanısıra bir çatı üzerine monte edilebilecek, ufak Watt lık akümülatör dolduran sistemler de mevcuttur. Fosil, nükleer ve diğer yöntemlerde atmosfere zararlı gazlar salınmakta, bu gazlar havayı ve suyu kirletmektedir. Rüzgârdan enerji elde edilmesi sırasında ise bu zararlı gazların hiçbiri atmosfere salınmaz, dolayısıyla rüzgâr enerjisi temiz bir enerjidir. Modern bir 600 kw gücündeki rüzgâr türbini ortalama bir yerde, bir yılda genellikle kömürle işletilen diğer elektrik santrallarının ton karbondioksidinin yerine geçecektir. Rüzgâr gücü, dünyada kullanımı en çok artan yenilenebilir enerji kaynaklarından biri haline gelmiştir. Günümüzde dünyadaki kullanım oranının çok düşük olmasına karşılık, 2020 yılında dünya elektrik talebinin %12'sinin rüzgâr enerjisinden karşılanması için çalışmalar yapılmaktadır. Günümüzde rüzgâr enerjisinden üretilen toplam güç MW civarındadır. Bu güçten en fazla yararlanan ülke %36.3'lük payıyla Almanya'dır. Almanya toplamda MW güç üretmektedir ve Almanya'nın elektrik enerjisi ihtiyacının % 5.6'sını karşılamaktadır. Rüzgâr gücünden en çok yararlanan diğer ülkeler sırasıyla İspanya, ABD, Danimarka, Hindistan, Hollanda, İtalya, Japonya, Birleşik Krallık ve Çin'dir. Diğer tüm ülkeler toplamda 3756 MW'lık güç üretimi ile % 9.3 paya sahiptirler. Şekil 1. Yatay Eksenli Rüzgâr Türbinleri çiftliği Günümüzde rüzgâr teknolojilerin en ileri düzeyde olduğu ABD de rüzgâr elektrik santralları teknolojisinin gelişimi, 1978 yılında Amerika Birleşik Devletler Kongresi nden geçen Kamu Yararlarını Düzenleme Politikaları Yasası sayesinde olmuştur. Avrupa da da, özellikle Kuzeybatı Avrupa ülkelerinde, rüzgâr türbinleri aracılığıyla elektrik üretimi için yaygın olarak araştırmalar yapılmıştır. Bugün rüzgâr türbinleri büyük bir pazar oluşturmuş olup, alıcılar sıra beklemektedir.

2 Rüzgâr enerjisi dönüştürme sistemleri 50 W ile 2-3 MW arasında mekanik veya elektrik gücü sağlayabilmektedir. Artık rüzgâr enerjisi, çevre dostu yenilenebilir bir kaynak olarak elektrik üretim bütçelerinde yer almaktadır. Rüzgâr enerjisi dolaysız ( indirekt ), bir başka deyişle çevrime uğramış güneş enerjisidir. Güneş enerjisinin karaları, denizleri ve atmosferi her yerde özdeş ısıtmamasından oluşan sıcaklık ve buna bağlı basınç farkları, rüzgârı oluşturmaktadır. Rüzgâr, yüksek basınç bölgesinden alçak basınç bölgesine yer değiştiren havanın, dünya yüzeyine göre bağıl ( izafi ) devinimidir (hareketidir). Yer değiştiren hava kütlesine yerin dönmesinden kaynaklanan Coriolis Kuvveti de etki eder. Ayrıca, rüzgârlar bir merkez çevresinde dolandıklarından, santrifüj kuvvet etkisinde kaldıkları gibi, yeryüzü ile akışkan hava arasında sürtünme kuvvetinden etkilenirler. Kutuplar ve ekvator arasındaki hava akımlarına bağlı, belli rüzgârlar varsa da, enerji üretimi açısından denizler ve karalar ya da dağlar ve vadiler arasındaki hava akımlarına dayalı yerel rüzgârlar önemlidir. Havanın özgül kütlesi az olduğundan, rüzgârdan sağlanacak enerji, rüzgâr hızına bağlıdır. Rüzgâr hızı yükseklikle, gücü ise rüzgâr hızının kübü ile doğru orantılı biçimde artar. Sağlayacağı enerji, gücüne ve esme saat sayısına (frekansına) bağlıdır. Özgül ( spesifik ) rüzgâr gücü, hava debisine, dik birim yüzeye düşen güçtür. Topoğrafık koşullara göre, yerden 50 m yükseklikte özgül güç, hız 3.5 m/s den küçük iken güç yoğunluğu 50 W/m 2 den az olabileceği gibi, hız 11.5 m/s den büyük iken, güç yoğunluğu 1800 W/m 2 den çok olabilir. Türbin kurulacak yerde, en az bir yıllık rüzgâr ölçümünün m/s doğrulukta yapılması gereklidir. Ortalama rüzgâr hızı, yıldan yıla değişebilir. Mevsimsel değişimler yüzünden, rüzgâr enerjisi potansiyelinden elde edilecek enerji, yıllık ortalama hız değerinden hesaplanan enerjiden, daha fazla olmaktadır. Bu yüzden belli bir bölgede rüzgâr türbinleri ile üretilebilecek elektrik miktarının hesabında, yıllık ortalama rüzgâr hızından çok, weibull dağılımı ile hesap edilmiş rüzgâr hızı frekans dağılımı kullanılmaktadır. Alternatif enerji sistemleri, proje ihtiyaçlarına göre, şebekeye paralel (on-grid), şebekeden bağımsız (off-grid) ve Green-Line (şebeke destekli) olarak tasarlanabilir. Şebeke bağlantılı güneş pili sistemlerin gücü, birkaç kw'dan birkaç MW'lara kadar değişebilmektedir. Bu sistemler yüksek güçte santral boyutunda sistemler olabileceği gibi, daha çok görülen uygulaması, binalarda küçük güçteki sistemler şeklindedir. Şebekeden bağımsız sistemler, şebekenin hiç olmadığı yerlerde tercih edilirler. İklim verileri yeterli olduğu sürece bu sistemler, yalnızca ilk yatırım giderleri bile gözönüne alındığında, şebekeye bağlanmak için gerekli olan yatırımdan daha kazançlı olabilmektedir. Bu sistemlerde üretilen elektriğin depolanarak geceleri veya enerji üretilmediği zamanlarda kullanılabilmesi için, akümülatör olması gerekmektedir. Akümülatör kapasitesi belirlenirken, bölgenin iklim verileri, kullanılacak elektrikli cihazlar ve kullanım süresi de gözönüne alınır. 2. RÜZGAR ENERJİSİNİN TARİHÇESİ Rüzgâr enerjisi kullanımı M.Ö yıllarında Orta Doğuda başlamıştır. M.Ö. 17. Yüzyılda Babil kralı Hammurabi döneminde Mezopotamya da sulama amacıyla kullanılan rüzgâr enerjisinin, aynı dönemde Çin de de kullanıldığı belirtilmektedir. Yeldeğirmenleri, ilk olarak İskenderiye yakınlarında kurulmuştur.avrupalılar, yeldeğirmenleriyle ilk kez Haçlı Seferlerinde tanışmıştır.fransa ve İngiltere de yeldeğirmenlerin kullanılmaya başlanması 12inci yüzyılda olmuştur. Avrupa, Haçlı Seferlerinde kazandığı bu teknoloji ile, Roma İmparatorluğunun kaçırdığı devasa bir serveti yakalamıştır. Roma İmparatorluğu gücünün zirvesindeyken, para basmak için gereken altın ve gümüşü Avrupa dışındaki eyaletlerden sağlamaktaydı. Bu eyaletleri kaybettikten sonra Avrupa daki fakir madenlerin işletilmesi denenmiş, ancak, bu madenlerin yüzeysel kapasiteleri hızla tüketilip, derinlere inildikten sonra galerilerden su çıktığından, madenler terk edilmiştir. Giderek artan para ve ekonomik bunalımla birlikte, o dönemin yüksek hızlı enflasyonu, Roma İmparatorluğunun sonunu getirmişti. Avrupalılar bunu yeldeğirmenleri yardımı ile, galeri diplerindeki suları dışarı pompalayarak, yani rüzgâr enerjisini kullanarak başarmışlardır. 18inci Yüzyılın sonunda yalnızca Hollanda da yeldeğirmeni bulunuyordu. Buhar makinesinin yapılması ve odun, kömür gibi yakıtlardan kesintisiz enerji üretimine başlanması ile rüzgâr enerjisi önemini yitiriyordu. Bununla beraber, rüzgâr türbini denilen ve elektrik üretiminde kullanılan ilk makineler 1890 ların başlarında Danimarka da yapılmıştır. Aynı dönemde, bu makinelerin geliştirilmesi için Almanya da da önemli çalışmalar yapıldığı bilinmektedir. Rüzgâr kuvvet makineleri yerlerini yakıtlı kuvvet makinelerine bırakırken, rüzgâr enerjisi kullanımının sürmesi için yeni bir teknoloji de başlıyordu. Ancak 19uncu yüzyılda geliştirilen ilk rüzgâr türbinlerin verimleri düşüktü.

3 1961 yılında Roma da Birleşmiş Milletler yetkililerince düzenlenen Enerjinin Yeni Kaynakları Konferansı nda ele alınan üç kaynaktan biri rüzgâr enerjisi idi. Böylece çok eskiden bu yana tanınan rüzgâr enerjisi, teknolojik gelişmelerle ele alınıyor, yeni ve yenilenebilir kaynaklar arasına sokuluyordu yılları arasında Almanya da rotor çapı 35metre olan 100kW lık bir modelin geliştirilmesi üzerinde duruluyordu lerde Danimarka daki Gedser türbini, gücü 650kW olan büyük türbinlerle değiştiriliyordu. Bu dönemde rüzgâr generatörleri üzerinde İsviçre, Avusturya ve İtalya da da teknolojik çalışmalar yapılmıştır. Amerika da 1970 lerde büyük tip yatay eksenli makineler üzerinde yeniden çalışılırken, dikey eksenli Darrieus tipi makineler üzerinde de çalışmalar başlatılmıştır. Ucuz petrol döneminde güncellik kazanamayan rüzgâr enerjisi, yılları arasındaki yapay petrol bunalımlarının ardından, gündeme daha çok girmiştir. Rüzgâr enerjisinin gelişimine, 1980 li yıllarda Uluslararası Enerji Ajansı eşgüdümünde yürütülen araştırma geliştirme çalışmalarının büyük payı olmuştur. Artık, eski tip rüzgâr generatörleri yerine modern ve çağdaş rüzgâr enerjisi çevrim sistemleri (WECS) kurulmaktadır. Ayrıca, rüzgâr türbini ile beraber, dizel motor ve güneş fotovoltaik generatörü içeren rüzgâr-dizel-pv melez ( hibrid ) sistemler de geliştirilmiştir. Bir tüketiciyi besleyecek tek makine yerine, birden çok türbin içeren rüzgâr çiftlikleri ile elektrik şebekeleri için üretim yapılır olmuştur. ABD, Danimarka, Hollanda, İngiltere ve İsveç in katkıları sonucunda, deniz üstünde, kıyıdan uzakta rüzgâr santralleri kurulmuştur. Günümüzde şamandıra üzerine yerleştirilen rüzgâr türbinleri de vardır. 3. RÜZGAR ENERJİSİNİN OLUMLU VE OLUMSUZ YÖNLERİ Hareket halindeki havanın gücünü yararlı enerjiye çeviren rüzgâr türbinlerinin kullanılması ilk kez M.S. 900 yıllarında İran'da başlamıştır. Daha sonra Hollanda'da rotor çapı m, ve gücü 1-10 HP (horse power) olan Dutch tipi türbinler geliştirilmiştir. Değişik amaçlar için kullanılan bu türbinler oldukça başarılı olmuş ve Avrupa nın her tarafında yaygınlaşmıştır. {1HP (horse power)= 76 kgm/s=641 kcal/h=0.746kw = PS=550 lb ft/s} 1 Aynı dönemlerde Amerika'da birkaç sisteme rastlanmaktadır. Amerikan tipi türbinlerde başlangıçta kanat malzemesi olarak ağaç kullanılmıştır Metrik beygir gücüne, <<chevap vapeur>> ve <<pferdesträke>> deniyor ve <<PS>> veya <<CV>> ile gösteriliyor.[17] yıllarından sonra çelik malzemeye geçilmiştir. 1950'li yıllarda, petrolün ucuz olması ve dizel generatörlerdeki gelişmeler nedeniyle rüzgâr generatörlerine olan ilgi azalmıştır. 1970'li yıllardaki petrol krizi, rüzgâr enerjisini yeniden gündeme getirmiştir. Yeni sistemler geliştirilmiş, birçok yeni üretici pazara katılmıştır. Rüzgâr; temiz, yenilenebilir, bedelsiz ve potansiyel bir kaynaktır. Rüzgâr enerjisinin bu olumlu özelliklerinin yanısıra, enerji ekonomisi ve teknolojisi açısından aşağıda sıralanan olumsuz yönlerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Rüzgâr kaynağı değişkendir. Bu nedenle bir elektrik sisteminin girdisi, sadece ve sadece rüzgâr kaynağına dayandırılamaz. Büyük elektrik şebekelerinde enerjinin %20'sinin rüzgârdan karşılanması makul bir üst sınırdır. Bu sebeple rüzgârın hiç esmediği veya hızının enerji üretimi için yetersiz olduğu durgunluk dönemlerinde, gerekli enerjinin akümülatör, su pompalama, sıkıştırılmış hava vb. bir sistemle karşılanması veya elektrik şebekesi, dizel motorgeneratör grupları gibi bir kaynaktan sağlanması gerekmektedir. Küçük güçlerde rüzgâr türbininin çevirdiği bir doğru akım generatöründen elde edilen elektrik enerjisi ile bir akü sisteminin doldurulması ( şarj edilmesi ), rüzgâr kesildiğinde ise akülerde biriken elektrik enerjisinin kullanılabilmesi mümkün olabilmektedir. Akülerden elde edilen doğru akım halindeki elektrik enerjisi ile aydınlatma yapılabilmekte ve ev âletleri çalıştırılabilmektedir. Büyük güçlerde ise MW mertebesinde elde edilen enerjinin depolanması büyük sorun olmaktadır. Öncelikle elde edilen yüksek gerilimli (voltajlı), 50Hz veya 60Hz frekanslı alternatif akımlı elektrik enerjisinin, aküleri dolduracak şekilde geriliminin (voltajının) düşürülmesi ve doğru akıma dönüştürülmesi gerekmektedir. Ayrıca depolama için binlerce aküye ihtiyaç olacaktır. Daha sonra akülerde biriken doğru akım halindeki elektrik enerjisinin, rüzgâr kesildiği zamanlarda kullanılmak üzere, konvertörlerle alternatif akıma çevrilmesi ve geriliminin (voltajının) yükseltilmesi gerekir. Rüzgâr enerjisi çok daha verimli ve ekonomik olarak su pompajında kullanılabilmektedir. Su pompajı için en büyük sistemler, Avustralya'da üretilmiştir. Bunlardan bir kısmının çapı 10 metreden daha büyüktür. Bu rüzgâr türbinleri düşük rüzgâr hızlarında dahi oldukça büyük miktardaki suyu, 200 metreden daha yükseğe basabilmektedirler. Amerika ve İngiltere deki üreticiler, çapları 2-5 metre olan daha küçük sistemlere yönelmişlerdir. Fransa, Almanya ve Danimarka'da sulama amacına yönelik su depolayabilen, metre rotor çapında, direkt rüzgârla çalışan pompalar üretilmektedir.

4 3.1.Rüzgâr Enerjisinin Üstünlükleri ve Sakıncaları : Üst stünl nlükleri Atmosferi kirletici etkiye sahip gazların salınmaması, Temiz bir enerji kaynağı olması, Kaynağının tükenmemesi (güneş, dünya ve atmosfer olduğu Sakıncalar sürece), Rüzgâr tesislerinin kurulumu ve işletilmesinin diğer tesislere göre daha kolay olması, Enerji üretim maliyetlerinin düşük olması, Güvenilirliğinin artması, Bölgesel olması ve dolayısıyla kişilerin kendi elektriğini üretebilmesi, üstünlükleri arasındadır. ncaları Rüzgârın sürekliliği olmadığı için enerji üretim değerinin sabit olmaması, Rüzgâr türbinlerinin büyük yer kaplaması, Gürültü kirliliği oluşturması, Kişiye göre değişen, görsel kirlilik sorunu olabileceği, Fosil ve nükleer yakıtlardan elde edilen enerjiye oranla enerji üretiminin düşük olması, Radyo parazitleri oluşturabileceği, Göçmen kuşların ölümlerine yol açabileceği, Yatırım maliyetlerinin yüksek olması, Aküler gibi, kullanım ömrü dolan bileşenlerinin (parçalarının) doğada geri-dönüştürülmesinin mümkün olmaması, sakıncaları arasında sayılabilir. Şekil 2. de Yatay Eksenli Rüzgâr Değirmenleri ve kulenin montaj aşaması görülüyor. 4. RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Dünya çapında rüzgâr enerjisi potansiyeli çok büyüktür. Son meteorolojik verilere göre kıyılardaki rüzgâr enerjisi potansiyeli yıllık TWh enerji birimi olarak tahmin edilmektedir. 2 Meteorolojik potansiyel içinde uygulama potansiyeli, büyüklük sıralamasında önem kazanmaktadır. 5.TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Türkiye nin rüzgâr enerjisi potansiyeli, mevcut verilerdeki yetersizlik nedeniyle bugüne kadar güvenilir bir şekilde hesap edilememiştir. Ancak, Türkiye rüzgâr enerjisi bakımından zengin yöreleri bulunan bir ülkedir. Yerleşim bölgeleri dışında 10m yükseklikteki rüzgâr hızı yıllık ortalaması, Ege Bölgesi ve diğer kıyı bölgelerde m/s, iç kesimlerde ise m/s arasındadır. Öteyandan, 10 m yükseklikte yıllık ortalama rüzgâr hızı 4-5 m/s olan yörelerde, türbin kurulması açısından önemli olan 50-60m yükseklikteki güç yoğunluğu, 500 W/m 2 düzeyini aşmaktadır. Rüzgâr enerjisi potansiyelinin, enerji üretimi amacına yönelik olarak ayrıntılı olarak belirlenmesi gerekmektedir. Şekil 2. Yatay Eksenli Rüzgâr Değirmenleri ve kulenin montaj aşaması İlk adım olarak Türkiye DMİ Genel Müdürlüğü ne ait istasyonların yılları arasındaki aylık rüzgâr hızı ve yönüne ait 10 yıllık veriler değerlendirilmiş ve Türkiye genelindeki doğal rüzgâr dağılımı Türkiye Rüzgâr Enerjisi Doğal Potansiyeli adı altında yayımlanmıştır. Bu çalışmadan alınan aşağıdaki çizelge ( Çizelge 1 ), yedi coğrafık yörenin ortalama rüzgâr enerji yoğunluğu ve rüzgâr hızlarını göstermektedir.rüzgâr enerjisi potansiyelinin enerji üretimi amacıyla belirlenmesi kapsamında EİE İdaresi Genel Müdürlüğünce Rüzgâr Enerjisi Gözlem İstasyonu Projesi başlatılmıştır. Proje kapsamında kurulan istasyonlarda, rüzgâr verilerini toplama çalışmaları sürdürülmektedir. Çizelge 1. de Türkiye de çeşitli yörelerindeki Ortalama Rüzgâr Güç Yoğunluğu ve Rüzgâr Hızları görülüyor. Türkiye de üç yıllık ortalama rüzgâr hızlarına göre, Kocadağ 8.5 m/s ile en yüksek ortalama rüzgâr hızına sahiptir. Bunu sırasıyla Gökçeada (6.83 m/s), Akhisar (6.78 m/s) ve Belen (6.5 m/s) izlemektedir. Kocadağ için yıllık rüzgâr güç yoğunluğu 1995 yılında 775 W/m 2 dir. Bu değerler Gökçeada, Akhisar ve Belen için; sırasıyla 457, 450 ve 343 W/m 2 dir. 2 T harfi tera demektir ve ondalık çarpanı olup SI birimi üst katıdır.

5 Çizelge 1. Türkiye de çeşitli yörelerindeki Ortalama Rüzgâr Güç Yoğunluğu ve Rüzgâr Hızları YER Ortalama Güç Yoğunluğu (W/m 2 ) Ortalama Rüzgâr Hızı (m/s) ANTAKYA BANDIRMA ÇANAKKALE ÇORLU GÖKÇEADA KUMKÖY MARDİN SİNOP Bu arada ölçüm süresi tamamlanan Karabiga, Nurdağı, Şenköy, Karaburun ve Bandırma istasyonları sökülerek, bölge etüdleri sonucunda belirlenmiş olan Söke, Yalıkavak (Bodrum), Sinop, Eğirdir (İsparta) ve Foça ya kurulmuştur. Türkiye de üç yıllık ortalama rüzgâr hızlarına göre, Kocadağ 8.5 m/s ile en yüksek ortalama rüzgâr hızına sahiptir. Bunu sırasıyla Gökçeada (6.83 m/s), Akhisar (6.78 m/s) ve Belen (6.5 m/s) izlemektedir. Kocadağ için yıllık rüzgâr güç yoğunluğu 1995 yılında 775 W/m 2 dir. Bu değerler Gökçeada, Akhisar ve Belen için; sırasıyla 457, 450 ve 343 W/m 2 dir. Bugüne kadar yapılan çalışmaların sonucundan, Türkiye nin doğal rüzgâr potansiyeli hakkında bir fikir vermesi bakımından; Çanakkale Boğazı civarı, Bozcaada, Gökçeada, Sinop, İnebolu, Bozkurt, Samsun, Bandırma, Balıkesir, Çorlu, Edremit, Ayvalık, Dikili Bergama, Antakya, Anamur, Silifke, Mardin, Malatya, Erzurum, Seydişehir, Karaman ve Afyon yöreleri rüzgâr enerjisinden yararlanılabilir bölgelerdir. Kuzey Kıbrıs ın rüzgâr türbin çiftlikleri kurmaya elverişli yörelerindeki ortalama rüzgâr güç yoğunluğu ve rüzgâr hızları ve yönleriyle ilgili çalışmaların halen sürmekte olduğunu öğrenmiş bulunuyoruz. [18] 6. RÜZGAR ENERJİSİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Rüzgâr enerjisi, dünyanın atmosferi tarafından kinetik enerjiye dönüştürülmüş güneş enerjisidir. Rüzgâr enerjisi, hareket halindeki havanın kinetik enerjisidir. Rüzgâr endüstrisinin 1980'lerde yeniden doğuşu, anlatılmamış bir başarının öyküsüdür. Amerika'da özendiriciler (teşvikler) ve vergi kredileri ile desteklenen ve mümkün olan bu gelişme 1980 ve 1990 yılları arasında rüzgâr türbinlerinin maliyetlerinin yüzde 80 azalmasına yolaçmıştır yılında California Enerji Komisyonu; yatırım, yakıt ve işletme maliyetleri, santrallerin tüm ömür süresi için değerlendirildiğinde, rüzgâr enerjisinin tüm diğer geleneksel ( konvansiyonel ) güç kaynaklarından daha ucuz olduğu sonucuna varmıştır yılında California'da bulunan rüzgâr santral grupları, San Fransisco kentinin bir yıllık ihtiyacına yetecek miktarda elektrik üretmiştir. Sanayi devriminin arkasındaki itici güç kömür ve yirminci yüzyılın yakıtı petrol iken, başta rüzgâr enerjisi olmak üzere, yenilenebilir enerji kaynaklarının gelişmesi kaçınılmaz olarak fosil yakıt çağının sonunu hazırlamaktadır. 7. RÜZGAR ENERJİSİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Gerçekçi ve güvenilir hesaplamalara dayalı olarak seçilmiş bir bölgeye kurulan rüzgâr türbini bir yıldan kısa sürede kendi imalatı için harcanan enerjiyi üretecektir. Türbinlerin ömrü ortalama 20 yıl olarak tahmin edildiğine göre, geriye 19 yıllık net bir üretim zamanı kalmaktadır. Dikkat edilmesi gereken diğer önemli bir nokta, rüzgâr çiftliği kurulduktan sonra yapılan harcamanın, sadece işletme ve bakım harcaması olmasıdır. Bu da son derece düşüktür. Şunu da eklemek gerekir ki gelişen teknoloji ve gerçekçi fizibilite çalışmaları sonucu, rüzgârdan elde edilen enerjinin maliyeti sürekli düşmektedir yılında rüzgârdan elde edilen 1 kwh enerjinin maliyeti 30 cent iken, 1991' de bu değer 6 cent değerine düşmüştür. Bunun aksine diğer geleneksel ( konvansiyonel ) enerji kaynaklarında maliyetler her geçen gün artmaktadır. 8. TİPİK RÜZGAR ENERJİ ÇEVRİM VE DENETİM SİSTEMİNİN TANITIMI Önbilgiler : Düşük ve yüksek rüzgâr hızlarında rüzgâr türbin denetiminin tipik bir örneği aşağıda belirtilen sistemde görülebilecektir:

6 Rüzgâr enerji çevrim ve denetim sisteminin, rüzgâr hız oranı 8 m/s, mil gücü yaklaşık 5kW, üretimde iken rüzgâr kesim hızı 20 m/s dir. Sistem iki adet 6.3 m çaplı kanatlara, sabit titreşimli göbeğe sahip, rüzgâr alan rotordan ibarettir. Titreşim açısı rotor tarafından ± 10 dereceye çıkarılmaktadır. Değişken kanat mekanizması, kanat açı genişliğini -5 ile 75 arasında oluşturabilmektedir. Mil sürücü kısmı bükülmez (rijit) düşük hızlı milden, helisel dişli kutusundan, bağlantı elemanlarından ve DC generatörden oluşmaktadır. Burada bir tork (moment) transdüseri (İng. transducer ); düşük hızlı milde kullanılmaktadır. Transdüser; bir cins fiziksel büyüklüğü, başka cins bir fiziksel büyüklüğe dönüştüren düzeneklere denir. Tork (moment) ölçüm genişliği tipik Nm arasındadır. Dişli kutusunun sabit dönüştürme oranı 14:1 olarak alınmaktadır. DC generatöre şönt bağlantı uygulanmıştır ve dışarıdan cebri soğutma yapılmaktadır. Generatör endüvisi; 28.8 W dirençli, 30 kw gücünde, direnç üzerinden soğutma fanı ile dolaysız (direkt) bağlantılıdır. Rüzgâr türbini ise bu örnekte 10 m boyunda yüksek bir kuleyle desteklenmiştir. SİSTEMDEKİ SERVOMOTORLAR Sistemde üç tip etkileyici (aktuatör) kullanılmıştır : 9.1- Kanat açı konum ( pozisyon ) servomotoru, 9.2- Yalpa ( İng. Yaw ) açı konum servomotoru, 9.3- Generatör alan denetleyicisi. Üç kanatlı yatay-eksenli büyük güçlü bir rüzgâr değirmeni şekilde görülüyor.( Şekil 3.) Kanat açı konumu servomotoru, 12 V DC tabanlı doğrusal (lineer) olarak çalıştırılmaktadır. Yalpa konum servomotoru 12 V DC tabanlı, 380 W sabit mıknatıslı dişli motordan oluşmaktadır. DC generatör manyetik alan denetleyicisi, PWM (Pulse Width Modulation = Darbe Genişlik Modülasyonu) kıyıcıya ( chopper) sahiptir. Kıyıcı ( Chopper ) devresine, giriş gerilimi 560 V DC iken, çıkış modülasyon yanıtsama ( İng. response) aralığı V DC genişliğindedir. İncelenen sistemde, veri (data) çözümleri bir mikrobilgisayar ile ana denetim merkezinden yapılabilmektedir. Sistem değişkenleri şunlardır : a- Rüzgâr hızı, b- Rüzgâr kuvveti, c- Kanat gövde ve merkezi kasılmalar, d- Rotor azimut açısı, e- Generatör endüvi gerilimi ve akımı, f-titreşim. Öteyandan, rüzgâr enerji sistemi denetleme değişkenleri ölçülmekte ve kaydedilmektedir. Bu denetleme değişkenleri aşağıda belirtilmektedir. Şekil 3. Üç kanatlı yatay-eksenli büyük güçlü bir rüzgâr değirmeni 6. Kanat açısı, b- Rotor hızı, c- Rotor momenti, d- Yalpa konumu, e-elektrik gücü. 9. RÜZGAR ENERJİSİNİN YARARLARI Rüzgâr enerjisi, hem fosil yakıtların kullanımını azaltmakta ve hem de buna bağlı olarak kirliliğin yayılmasını azaltmaktadır. 19uncu yüzyılın başlarından bu yana CO2 gazının atmosferik yoğunluğu ( konsantrasyonu ), büyük miktarda fosil yakıt tüketimine bağlı olarak %25 artmıştır. Mevcut eğilimlere ( trendlere ) göre de sanayi öncesi bu seviyenin gelecek yüzyıl ortalarında ikiye katlanacağı tahmin edilmektedir. CO2 gazı yoğunluğundaki gelişmelerin büyük oranda sera etkisi ( İng. greenhouse effect ) yapacağı bugün bir çok meteorolojist tarafından vurgulanmaktadır. Bununla beraber, SO2 gazı yayılması da çevreyi aynı ciddilikte olumsuz yönde etkileyecektir. Çünkü asit yağmurlarına yol açmaktadırlar. Rüzgâr türbinleri teknolojisine geçiş, belirgin sosyal ve ekonomik faydalar sağlayacaktır. Bu faydalardan bir kısmı ülke çapında; (ithal yakıt bağımlılığının azaltılması ve imalat sektöründe yeni iş alanı olanaklarının artırılması gibi) ve diğerleri ise; projenin tesisi ve işletmesi süresince, gerekli iş gücü imkanının yaratılması, sabit iş gücü kadrolarının oluşturulması (kurulu gücün her 3/5 MW miktarı için yaklaşık bir kadro) tesisin işletme ve bakımı için yansanayinin oluşması, yörede nüfus artacağından kiralardan ve yerel vergilerden oluşan bir finansmanın (yaklaşık 1000 sterling / türbin / yıl) yöreye enjeksiyonu gibi, yöresel çapta olacaktır. Diğer daha az kayda değer etkileri ise örneğin; bazı üreticiler, imal ettikleri rüzgâr türbinlerinin taşra okul veya kolejlerinde kullanılmak

7 üzere, ilgi çektiğini tespit etmişlerdir. Bazıları ise tesis ettikleri veya planladıkları tesislerin, insanlarca ilgi odağı haline gelmesi sonucu, danışma (enformasyon) merkezleri oluşturmuşlardır. Bunun sonucu olarak da yalnızca iş-gücü artışı olmayıp turistik alt yapının gelişmesine de yardımcı olmaktadırlar. Bazen de bu tür gelişmeler, örneğin tesislerin ana yollara bağlantı yolları, televizyon yükselticileri veya yansıtıcıları, çevre görüntü ve bitki yapısındaki değişiklikler, yerel toplum üzerinde dolaylı etki yaratabilmektedir, Yerel yatırım projeleri, buralarda yaşayan toplulukların, bunlarla fazlasıyla ilgilendiklerini ve gerçekleştirdiklerini göstermektedir. Bu tür projeler Danimarka'da çok yaygındır. Ayrıca rüzgâr enerjisi projelerindeki gelişmeler, bulundukları yöre halkına belirgin bir gelir artışı sağlamaktadır. 10. YENİLENEBİLİR ENERJİNİN STANDART EKONOMİK HESAPLAMALARDA GÖRÜNMEYEN YARARLARI Sosyal Ve Ekonomik Gelişme Yenilenebilir enerji üretimi, özellikle de biyokütle, ekonomik gelişme ve istihdam olanakları sağlar. Bu da özellikle ekonomik büyüme fırsatı sınırlı olan kırsal bölgelerde geçerlidir. Yenilenebilir enerji böylece, kırsal bölgelerdeki fakirliği ve kentsel göç baskılarını azaltmaya yardımcı olur Daha Az Hava Kirliliği Rüzgâr Enerjisi kullanımı, genel hava kirliliğini azaltacaktır Küresel Isınmanın Azaltılması Yenilenebilir enerji kullanımı, küresel ısınmaya katkısı olan karbondioksit ve diğer sera gaz emisyonlarından hiçbirini üretmez Nükleer Silahların Yayılma Riskini Azaltma Rekabet edebilir özellikteki yenilenebilir kaynaklar, nükleer endüstriyi destekleyen dünya çapında dev bir alt yapı inşa etmeye yönelik çabaları azaltabilir. Böylelikle nükleer silah üretimine yöneltilebilecek plütonyum ve diğer nükleer maddelerin üretimi, taşınması ve depolanmasındaki büyük artışları engelleyebilir. 11. RÜZGAR TÜRBİNLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ Rüzgâr enerjisi temiz, çevreyle uyumlu ve elektrik üretiminde ekonomik olarak uygulanabilir bir enerji türüdür. Asit yağmuru, sera etkisi gibi küresel ( global) ve çevresel problemler üzerindeki ciddi endişeler yenilenebilir kaynakların yararlarını artırmaktadır. Rüzgâr gücünün kullanımı ne fosil yakıt tüketir, ve ne de atmosferik kirlilik veya ürünleri ile tehlike yaratır. Bununla birlikte endüstri büyüdüğü ve daha büyük ve daha çok sayıda rüzgâr türbini çiftliği önerildiği için bölgesel ve çevresel etkiler üzerindeki endişeler daha çok artmaktadır Güvenlik Tehlikeleri Bütün elektrik üretim tesisleri gibi rüzgâr türbinleri de can ve mal güvenliği açısından risk unsuru taşımaktadır. Güvenlik riskleri, süratle dönen pervaneden; kanat kopması veya kanat parçalanması sonucu etrafa fırlamalardır. Bazı çok özel hava koşullarında, kanatların üzerinde oluşan buzlar da dönmenin etkisiyle çevreye saçılarak risk oluşturabilirler. Tasarımın iyi olmaması, uygun olmayan inşaat koşulları, bakımsızlık, metal yorgunluğu veya fırtınalar gibi birçok faktör de rüzgâr türbinlerinin hasarlaşmasına ve devre dışı kalmasına yolaçabilir. Bu faktörlerden birçoğu uluslararası standartlara uygun tasarımların yapılması ve bakımların sağlanması ile önemli ölçüde giderilebilir. Diğerlerinde ise iş-güvenliği ve işçi sağlığı hakkındaki mevzuat ve kurallara azami uyarak riski enaza indirmek mümkündür. Bazı çalışmalar 40 m/s rüzgâr altında aşırı hızla dönmekte olan bir türbinden koparak fırlayan kanat parçasının en fazla 700 metre uzaklığa düştüğünü göstermektedir. Bu aşırı şartlarda bile vurulma olasılığı, türbine 210metre uzaklıkta olma durumu gözönüne alınarak ve yıldırım çarpması olasılığı ile de mukayese edilerek, 10 milyonda bir olarak bulunmuştur. 210 metreden uzaklarda bu risk çok daha küçüktür. Bir türbinin normalde rüzgâr hızı 25 m/s' nin üzerinde olduğu şartlarda çalıştırılmaması gerektiği noktasından bakıldığında, yukarıda belirtilen aşırı senaryonun oluşması ihtimali, yok denecek kadar çok azdır. Danimarka'da türbinlerin yerleşim yerlerinden, yollardan ve evlerden 90 metre artı rotor çapının 2.7 katından daha yakın mesafelere tesis edilmesine izin verilmemektedir. Hollanda'da bu kurallar daha yumuşak olup örneğin 300 kw' lık bir türbinin yerleşim yerine en az 120 metre ve yollara da metre uzaklıkta olması öngörülmektedir. Dikkatli yerleştirme, güvenli makine tasarımı, montaj ve işletme pratikleri birçok olumsuz güvenlik etkilerini azaltacak veya ortadan kaldıracaktır. Fakat daha önemlisi türbin üretimi esnasındaki sıkı ve etkin denetimlerdir. Bu denetimlerle insanların ve evlerin zarar görmesi engellenmiştir Görüntü ve Estetik Etki Rüzgâr çiftliklerinin veya parklarının en çok tartışılan çevresel etkisi, türbinlerin görsel kirlilik ve türbinleri çevreleyen manzara üzerine etkisidir. Rüzgâr türbinlerinin, uyumlu ve ergonomik yerleştirilmesi, bu nedenle büyük önem taşımaktadır. Görsel durum veya manzara etkisi, arazi yapısına, türbin adedi ve tipine; türbinlerin sıralanış

8 şekline, rengine ve kanat adedine göre değişik olarak algılanmaktadır. Bununla beraber türbin boyutunun daha az önem taşıdığı gözlenmektedir. Rüzgâr türbinlerinin görsel etkisi, özellikle doğal güzellik, kültürel açıdan değerli ve yoğun nüfuslu alanlar veya ülkeler için planlama yasaklarına neden olabilmektedir. Rüzgâr çiftliğini, insanların algılaması sadece manzaranın fiziksel parametreleri tarafından değil, aynı zamanda onların daha geniş sosyolojik seviyedeki gelişmelere olan tavırlarına da bağlıdır. Bu konuda pek çok çalışma yürütülmektedir. Hollanda'da Leiden Üniversitesi tarafından yapılmış bir çalışma rüzgâr türbinlerinin sayısının artarken manzaraya halkın beğenisinin azaldığını ancak rüzgâr türbinlerinin büyüklüğünün, beğeni üzerinde daha az etkili olduğunu göstermiştir. Türbinlerin dikdörtgen yerine, tek sıra olarak yerleştirilmesi yönünde de bir tercih vardır. Bununla birlikte rüzgâr çiftliklerinin tasarımı, olumsuz görsel etkiyi minimize edecek şekilde ayarlanabilir. Gözönüne alınan faktörler; dikkatli yerleştirme, uygun renk seçimi ve ergonomik türbin tasarımını içermelidir Parıltı Etkisi Görsel etkisinin özel bir durumudur. Güneşin doğuşu ve batışı esnasında, rüzgâr türbinlerinin dönmekte olan kanatlarının gölge oynamasına, gölge titreşimine yolaçabilir. Aynı şekilde cilâlı kanatlara gelen güneş ışığı da civara yansıyarak parıltı etkisi yaratabilir. Bu da türbin civarında yaşayan insanları rahatsız edebilir. Rahatsızlık seviyesinin belirlenmesinde, dönüş frekansı önemli bir rol oynar. Bununla birlikte bu etki her bir ay için, gölgenin saatlik konumunun hesaplanması ile kolayca tahmin edilebilir. Bu problemi çözmenin bir yolu, türbini bu süre zarfında çalıştırmamaktır. Tercih edilen diğer yöntem ise türbinlerin tesisinde yer seçimlerinin isabetli yapılmasıdır. Parıltı problemi de ya kanatların ışık yansıtmayacak şekilde imal edilmeleri veya cilasız kanat kullanılması yada titreşim olayında olduğu gibi yer seçiminin isabetli yapılması ile giderilebilir Gürültü Etkisi Ses, insan kulağının sezebildiği basınç değişmeleridir. Gürültü ise "istenmeyen ses" olarak tanımlanır. Bu bağlamda, rüzgâr türbinleri ve sistemi tarafından üretilen işitilebilir ses (f= 16 Hz ile f=20 khz arasındaki ) ve kulağın işitebileceği sesin altında olan (f<16 Hz ) seslerin etkileri ile ilgilenilmektedir. Rüzgâr türbinlerinden yayılan gürültü iki kaynaktan üretilir ve her biri insan kulağını farklı bir şekilde etkiler. Birincisi aerodinamik ya da geniş bant gürültüsü, makinenin kanatları üzerinden hava geçerken oluşur. İkincisi tonal veya tek frekans gürültüsüdür ve dişli kutusu ve generatör gibi dönen mekanik ve elektriksel elemanlar tarafından oluşturulur. İlk gürültü tipi ritmik hışırtı sesidir. Bu, genellikle gürültü ölçümü yapıldığında daha yüksek olandır. İkinci gürültü kaynağının yüksek dereceli vınlamasından daha az şikayet nedenidir. Analizler, 20 metreye kadar türbinler için mekanik bileşenin baskın olduğunu göstermektedir. Oysa daha büyük çaplı türbinler için, aerodinamik bileşen daha önemlidir. Aerodinamik gürültü, hava içinde devinen kanatların hızına yani rotorun dönüş hızına bağlı olarak artar. Doğal seslere nazaran oluşan yeni ses kaynakları, sesin perdeşimine ( İng. pitch), gürlüğüne (İng. loudness), kişilerin aktiviteleri ile toleransına, o yöredeki egemen meteorolojik şartlara ve gürültü frekans dağılımına bağlı olarak önem kazanabilir. Doğal seslerin gürlük seviyeleri önemlidir. Mekanik gürültü özel dişliler, dönen parçaların ses emici malzeme ile kaplaması ve akustik kılıflar kullanılması gibi birçok standart tekniklerin kullanılması ile azaltılabilir. Optimum kanat tasarımı ile kanat uç şekli ve kuyruk kenar kalınlığının minimum aerodinamik gürültü üretecek şekilde tasarlanmalarını sağlayabilmek için geliştirme çalışmaları sürdürülmektedir. Görsel etki gibi gürültü sorunu da, bir dereceye kadar kişiye de bağlı bir unsurdur. Endüstriyel bir bölgede kabul edilen sınır kırsal alanda kabul edilmeyebilir. Gündüz kabul edilen sınır, gece kabul edilmeyebilir. Bireyin gürültü kabul etme düzeyi (seviyesi) onun rüzgâr türbini çiftliklerine olan genel tavrına da bağlı olacaktır. Görsel rahatsızlıklar sonucunda şimdiden olumsuz duygulara sahip olan yöre sakinleri, gürültüden rüzgâr türbini çiftliğinin bir avantaj olduğunu düşünenlere göre muhtemelen daha çok rahatsız olacaktır. Gürültü etkisi topoğrafik ve yerleşim yakınındaki yerlere göre rüzgâr türbinlerinin dikkatli yerleştirilmesi ile kolayca azaltılabilir. Aşağıdaki yol gösterici kurallar İsveç gibi ülkelerde sağlanmaktadır: 45 db (A) açık arazide en yakın evde. 40 db (A) kent veya banliyölerde en yakın yerleşme biriminde. 45 db (A) rüzgâr türbininden 400 metre uzaklıkta. İngiltere'de ise geçici olarak üreticilerin hedefi, en yakın yerleşim yerindeki gürültü seviyesini 45 dba ile sınırlamaktır. Rüzgâr türbin teknolojisinin mevcut durumuna göre bu kriter en yakın yerleşim yerinden 350m uzaklıkta bulunan türbinler tarafından kolayca yerine getirilmektedir

9 Gürültü problemi, Hollanda gibi özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde oldukça belirgin olmaktadır. Bu nedenle, Hollanda Hükümeti Çevre Bakanlığı sessiz türbinlerin tesisi için hibe vermektedir Arazi Kullanımı Rüzgâr türbini çiftlikleri iki yönlü arazi kullanımına uygundur. Rüzgâr enerjisi dağınıktır ve geniş bir alana yayılmış türbinlerin ürettiği enerjinin toplamıdır. Bununla birlikte bir rüzgâr türbini çiftliğinin kapladığı arazinin %90'ı tarımsal amaçlar için kullanılabilir. Modern bir rüzgâr türbini çiftliği örneğin Danimarka da belirli bir yörede ; 29 adet 225 kw' lık makine, arazinin sadece %l' ini kaplamaktadır. Daha ötesi rüzgâr türbini çiftliğinin giriş yolları, gereği gibi planlanlanmışsa çiftçiler tarafından dezavantaj yerine avantaj olarak görülür. Genellikle, rüzgâr gücünün servis yolları dahil GWh başına sadece 1335 m 2 araziye ihtiyaç duyduğu belirtilmektedir. Bu rakam kömür için 3642 m 2, solar ısısal (termal) sistemler için 3561 m 2 ve fotovoltaik (photovoltaic) için 3237 m 2 dir Arkeolojik Etkiler Yüksek ve kesintisiz rüzgâr hızları ihtiyacı nedeniyle, rüzgâr türbini çiftlikleri genellikle büyük ölçekli değişimlerin çok az olduğu kırsal yörelerde kurulur. Bu yöreler çoğunlukla arkeolojik kalıntı kaynağı olabilir. Bu kalıntılar bölgenin kültürel varlığı ve insanın çevresidir. Eğer bölgede fiziksel bir koruma mümkün değilse, kalıntıları korumak amacıyla arkeolojik kazıların yapılması kabul edilebilir Ekolojik Etki, Enerji Kullanımı Ve Emisyonlar Küresel anlamda bir rüzgâr türbininin üretim ve tesisinin olduğu kadar, türbinini inşa etmek için kullanılan çelik, beton vb. malzemeleri üretmek için de enerjiye ihtiyaç vardır. Bu enerji yatırımı türbinin ömrü esnasında geri ödenmelidir: Enerji analizleri rüzgâr türbinlerinin enerji geri-ödeme sürelerinin birkaç aydan birkaç yıla kadar değiştiğini göstermektedir. Hollanda'da Groningen Üniversitesi tarafından yürütülen bir çalışma daha büyük rüzgâr türbinlerinin, daha kısa geri-ödeme süresine sahip olduğunu göstermiştir. 10 kw' lık bir rüzgâr türbininin enerji geri-ödeme süresi 0.5 ile 1,5 yıl arasında değişir. Oysa 500 kw' lık bir rüzgâr türbini için bu süre 2-3 aydır. Fraunhofer Institute for Solar Energy Systems tarafından yapılan bir çalışmada rüzgâr türbinleri için enerji geri-ödeme süresi yaklaşık bir yıl olarak tahmin edilmektedir. Kömür yerine rüzgâr enerjisinden 1 kw' lık güç üretimi 1 kg' lık CO2 emisyonunu engeller. Böylece 30 türbinlik bir rüzgâr türbini çiftliği ömrü boyunca yaklaşık ton CO2 emisyonunu telâfi eder. CO2 küresel yayılımı bu on yılın sonuna kadar milyon ton düzeyinde tutulacaktır. Bu en temel sera gazlarından biri için önemli miktardaki azalmayı gösterir. Rüzgârdan enerji üretimi aynı zamanda kömür ve petrol yanması sonucunda oluşan ve asit yağmurları şeklinde göllerde, nehirlerde ve ormanlarda tahribata neden olan sülfür ve nitrojen bileşiklerinin yayılımını (intişarını) da önler Rüzgâr Enerjisinin Yan-Etkileri Bölgesel seviyede rüzgâr türbinlerinin özellikle kuş yaşamı ve yurtlarının tahribine sebep olduğu konusunda endişeler vardır. Kuşlar ve onların bölgeleri, dünyadaki yaşamın çeşitliliği, biyolojik değişkenliğin hayati parçasıdır. Kömür, petrol ve gaz gibi konvansiyonel enerji kaynaklarından oluşan emisyonlar, asit yağmurlarına ve sera etkisine yolaçmaktadır. Bunların her ikisi de kuşları ve onların çevrelerini tehdit etmektedir. Rüzgâr türbinlerinin işletimi kuşlara zarar verebilir. Daha ziyade göçmen kuşlar, yarasalar ve yırtıcı kuşlar zarar görmektedir. Bu zarar kule veya kanatlarla çarpışma sonucu kuşların ölmesi veya türbinler çevresindeki kuş dinlenme veya beslenme yerlerinin bozulması olarak iki şekildedir. "Research Institute of Nature Management" (RlNM) Hollanda nın Urk bölgesindeki 7.5 MW' lık (300 kw' lık 25 türbin, 1 sıra) rüzgâr çiftliğinin etkileri üzerinde yaptığı bir çalışmada günde ortalama kuş ölüsünün beklenebileceği ayrıca rüzgâr çiftliğinin her km' sindeki kuş ölümlerinin yüksek gerilim hattının, her km' sinde ölenlerden 10 kat daha küçük olduğunu ve bunun 1 km' lik karayolu ile de karşılaştırılabilir olduğu sonucuna varılmıştır. Danimarka'da Onüs Consult tarafından verilen bir raporda orta ve küçük ölçekli rüzgâr güç santrallerinin gözlenmesine dayanılarak, kuşların rüzgâr türbinlerinden ciddi olarak etkilenmedikleri sonucuna varılmıştır. Kuşlar rüzgâr türbinlerine ve onların etrafında uçmaya alışıyor görünmektedir. Ancak, İspanya'nın Tarifa bölgesindeki rüzgâr türbini çiftliklerinde, kuş ölümleri bu konuya ilgiyi artırmıştır. Avrupa'nın en büyük türbin gruplarının bulunduğu yer olan güney Tarifa bölgesi aynı zamanda yüz binlerce kuşun Afrika'ya giderken kullandığı göç yolu üzerindedir. Sadece kuşlar için değil, diğer bitki ve hayvan türlerinin ve onların su sistemlerinin karmaşık ( kompleks ) yapısının bozulacağı veya harap olacağı konusunda da endişeler vardır. Her bir bölgenin ekolojik durumu, rüzgâr çiftliği gelişiminden olumsuz etkilenir. Bu nedenle örneğin Danimarka, Hollanda ve Yunanistan Hükümetleri rüzgâr çiftliklerini, çevresel olarak hassas bölgelerin dışına

10 kurmaya çalışmaktadır. İngiltere de RSBP (Royal Society for the Protection of Birds) vahşi yaşam ve ulusal ve uluslararası önemli bölgeleri etkileyecek durumdaki yenilenebilir enerji tekliflerine izin verilmemesini düşünmektedir. Aşağıdaki konularda daha ayrıntılı araştırma yapılmalıdır. Göç yolları üzerindeki rüzgâr türbinleri Büyük rüzgâr türbinlerinin etkisi (1 MW ve yukarısı) Kuşların yoğun olarak beslendiği, ürediği dinlendiği bölgelerdeki rüzgâr türbinleri. veya Dönen Yapıların Oluşturduğu Elektromagnetik Girişimleme Büyük çıkıntılı bir yapı özellikle önemli miktarda metal içeriyorsa, bunlar Radyo, TV yayınları, İletişim Linkleri gibi elektromagnetik sinyallerde girişimlemeye (interferans ; radyo paraziti. İng. interference) yolaçmaktadır. Rüzgâr enerji dönüşüm sistemlerinin dönen kanatları; radyo, televizyon, uydu servisleri, radarlar gibi elektromagnetik iletişim cihazlarının kullanımında girişimlemeye ( interferansa veya radyo parazitlerine ) yolaçabilir. İngilizce deki interference terimine girişim den ziyade girişimleme demeyi tercih ettim. Çünkü girişim kelimesinin çok yaygın olarak teşebbüs, insiyatif gibi çok farklı anlamları da vardır.en azından kavram kargaşası yaratmayı engellemek için, girişimleme terimini kullanmayı tercih ettim. Rüzgâr türbininin dönen kanatları tarafından üretilen en önemli girişimleme etkisi, genlik modülasyonlu girişimleme sinyalidir. Fakat aynı zamanda, Doppler etkisi de vardır. Rüzgâr türbinlerinin radyo yayınlarına yaptığı elektromanyetik girişimlemede ( parazit oluşturmada) birçok parametre etkilidir. Radyo yayınlarının girişimlemeye sezginliğini ( hassasiyetini ) etkileyen başlıca parametreler; sezgin ( hassas ) radyo sisteminin frekansı, anten özellikleri, rüzgâr enerji sistemine göre olan konumları ve modülasyon şeklidir. Rüzgâr türbin parametreleri ise; makinenin türü (yatay ya da düşey eksenli olması) dönme hızı, kanatların çapı ve sayısı, biçimleri, yapıldıkları malzemenin elektromanyetik özellikleri, kulenin tipi ve yüksekliğidir. Rüzgâr türbinleri, TV, havaalanı iletişim sistemleri (VOR, ILS LORAN), uçak radar sistemleri, deniz iletişim sistemleri (SOLAS), mikrodalga linklerinde elektromagnetik girişimlemeye (İng. interference) neden olabilir. Pervane çapı 30 metreden büyük olan rüzgâr enerji türbin sistemlerinin, bu sistemlere yakın bölgelerdeki TV alıcılarında görüntü bozulmasına (distorsiyona ) yolaçan yansıyan girişimleme sinyalleri ürettiği belirlenmiştir. Bu tip girişimleme televizyon ekranında; karlanma ( İng. snowing ) arızasına ve ayrıca gri yatay bantların düşey hareketine yolaçmaktadır. Yansıtıcıları uygun yerlere yerleştirerek ve bunların sayısını artırarak, bu gibi sorunların çözümü mümkün olmaktadır. Şu anda uluslararası antlaşmalar ve Federal Havacılık Ajansının yönetmelikleri bir VOR istasyonuna 1km mesafede rüzgâr türbini yerleştirilmesine izin vermemektedir. Mesafe türbin büyüdükçe artmaktadır. Danimarka PTT'si, frekans kaymalı anahtarlamalı modülasyon ile 7.4 GHz - 8 Mbit/s veri aralığında çalışan mikrodalga linklerinde önemli girişimleme sorunları belirledi. Belirlenen sorunlar, linkler için geçerli olan uluslararası sınırların üzerindeydi. Örneğin mikrodalga linklerinde Hollanda PTT'si minimum 65 db büyüklüğünde bir girişimleme taşıyıcısına izin verir. Elektromanyetik görünge ( spektrum ), insanlığın en sınırlı ve değerli kaynaklarından biridir. Çok sayıda radyo yayınının girişimlemeye uğramayarak, başarılı bir şekilde çalışması bu kaynağın yıllardan beri dikkatle yönetilip kullanılmasından kaynaklanmıştır. Bununla birlikte rüzgâr türbini kullanan bir topluluğun, bu türbinin mevcut elektromanyetik çevreye uyumla yerleştirilmesi konusunda rehberliğe ihtiyacı olduğu bilinmektedir. Özellikle hem türbinler, hem de radyo tesislerinin kurulması için elverişli olan tepelik yerlerde sorun ortaya çıkmaktadır. Mevcut veya kurulması planlanan rüzgâr türbinlerinin girişimleme etkisine karşı alınması gereken önlemler şunlardır 1) Planlanan rüzgâr enerji tesisleri çevresinde, mevcut ya da yapılması düşünülen radyo yayınlarını saptamak. 2) Rüzgâr türbini tarafından oluşan elektromanyetik girişimleme riski altında bulunan radyo yayınlarının saptanması. 3) Risk altında bulunan radyo yayınlarının da planlanan rüzgâr türbinlerinin etkisinin belirlenmesi Otoyollar Rüzgâr türbinlerinin otoyollardaki sürücülerin dikkatlerini dağıttığı gibi görüşler ortaya atılmaktadır. Ancak bugüne kadar sürücülerin dikkatinin, rüzgâr türbini tarafından bozularak kazaya yolaçıldığına dair bir delile rastlanmamıştır. Esasen

11 Danimarka ve Hollanda'daki sürücüler son on yılda tesis edilen binlerce türbine aşina olmuşlardır ve türbin adedinin artmasıyla bu aşinalık genelleşecek ve bu risk olasılığı da azalacaktır. Rüzgâr türbinleri yakınında tesis edilmekte olan yollarda, tesis süresince türbinlerin etkilerinin olduğu aşikârdır. Türbinlerin büyük parçalarının güvenli taşınmasını sağlamak için bazı durumlarda yol kalite ve/veya seviyesinin artırılması da gerekebilmektedir. Etüt ve proje safhalarında, yerel yönetimlerle yapılacak sıkı işbirliği ile bu tür problemler, normal olarak ortaya çıkmayabilir. Rüzgâr türbinleri için yapılan bağlantı yolları, arazi sahiplerine de ulaşım rahatlığı ve hatta bölgenin inkişafını sağladığı için olumlu karşılanmaktadır Bitki Örtüsü Etkisi Rüzgâr türbinlerinin tesisi aşamasında giriş ve bağlantı yolları, malzeme nakli gerekmektedir. Dolayısıyla, özellikle tesis aşamasında doğanın (bitki örtüsü ve hayvanların) tahrip olması kaçınılmazdır. Fakat planlama aşamasında önceden yapılan araştırma ve etütlerle, hassas bölgelerin harabiyeti önlenebilir veya enaz tahribatla geçiştirilmesi için gerekli önlemler alınabilir. Örneğin bir projede tesis planlayıcısı kırsal alandaki tahribiyeti enaza indirmek için çok sayıda küçük güçlü türbin yapacağı yerde, az sayıda büyük güçlü türbin seçimi yapmıştır Vardamalar ( İng. Conclusions ) Site analizleri, genellikle çevresel etki değerlendirme şeklinde ele alınır. Bu teknik ABD'de geliştirilmiş ve şu anda Avrupa'da uygulanmaktadır. Etüt yöntemi, site analizleri ve önerilen girişim, herhangi bir potansiyel çevresel çalışmanın tanımlanmasına yolaçar. Bu yolla rüzgâr çiftlik gelişimi hassas bir şekilde oluşturulabilir ve çevreye uyumlu ve pozitif bir endüstri olması sağlanabilir. 12. RÜZGAR TÜRBİNLERİNİN EKONOMİK YÖNLERİ Rüzgâr enerjisi nin de haliyle belirli bir maliyeti vardır. Amortisman süresi 25 yıl olan türbinin ABD de iç piyasa fiyatı en az 750$/kW dir. Ancak Avrupa, ve dünya piyasasındaki modern rüzgâr türbinlerinin fiyatı 1400 $/kw a kadar çıkmaktadır. Bu enerji kullanımının gelişebilmesi için, bu miktarın 1000 $/kw düzeyine indirilmesi gerekmektedir. Rüzgâr elektriğinin maliyeti ABD de 5 cent/kwh ın altına ve 3,9 cent/kwh düzeyine düşürülmüşken, Avrupa da çoğunlukla (=ECU) /kwh kadardır. ABD koşullarına göre, rüzgârdan elektrik üretim maliyeti kombine gaz santralleri ve jeotermal santraller ile rekabet edebilmektedir. Rüzgâr elektriğinin maliyeti güneş elektriğinin %38-66 sıdır. İngiltere de rüzgâr elektriğinin birim maliyeti gaz santrallarında üretilenin 1.4 katı, nükleer santrallarda üretilenin % 52 si, yeni kömür santralarında üretilenin ise %71 i kadardır. Rüzgâr enerjisi dışalıma dayanmadığından, alışılmış kaynaklardan pahalı da olsa, ulusal ekonomi açısından kazançtır. Kaldı ki, alışılmış kaynaklarla, ekonomik olarak rekabet edebilir boyutlara ulaşmıştır. Dünya türbin pazarı 2000 MW/yıl düzeyine ulaştığında, birim kurulu güç maliyetinin 750 $/kw ın altına düşmesi beklendiğinden, rekabet daha artacaktır. Rüzgâr enerjisinin ulusal ekonomiye katkısı, yalnızca enerji dışalımını azaltması ve klasik santrallarla rekabet edebilir olması değildir. Ayrıca yeni iş alanları ile istihdam olanağı yaratmaktır. Rüzgâr teknolojisi gelişmiş olan Danimarka da rüzgâr endüstrisinde kişi çalışmaktadır. Rüzgâr enerjisinin üretim maliyeti aşağıdaki parametreler tarafından belirlenmektedir: Rüzgâr türbini sisteminin ilk yatırım maliyeti; 7 dolar / m 2 ( taranan pervane yüzölçümü ) olarak ifade edilir. Proje hazırlama maliyeti ve altyapı maliyeti; her ikisi birlikte anahtar teslim proje maliyetini oluşturmaktadır. - Sistem verimi; - Ortalama yerel rüzgâr hızı; - Hazır bulunma; - Teknik ömür. Bu parametrelerin bazıları, üreticilerin verilerinden, bağımsız ölçümlerden ve gözlem çalışmalarından belirlenmektedir. 750 kw' a kadarki rüzgâr türbinleri ticari kabul edilmektedir. Aktarılan rakamlar bunlara aittir. MW cinsinden türbinler geliştirme aşamasında olup deneysel tesisler ve prototipler halindedirler. Bazı önemli rakamlar şöyledir: *Avrupa rüzgâr türbinlerinin maliyeti tipik olarak 380 (=ECU) /m 2 'dir. (Temel hariç makine fiyatı). *Proje hazırlama maliyeti ağırlıklı olarak toprağın, yolların durumuna, elektrik alt-istasyonlarının hazır bulunmasına, vb. bağlıdır. *Anahtar teslim maliyeti 420 (=ECU) /m 2 ile 600 (=ECU) /m 2 arasında değişir. Geleceğe yönelik tahminler, maliyetin 2030 yılına kadar % 25 azaltılabileceğini gösteriyor. *Bir rüzgâr türbininin yıllık enerji çıktısı (kwh) olarak aşağıdaki biçimde hesaplanabilir: E= bv 3 kwh/m 2

12 Burada b, başarım ( performans ) çarpanı ( faktörü) ; E yıllık enerji çıktısı (kwh); V ise (m/s) biriminde, pervane merkezindeki ortalama rüzgâr hızıdır. Çarpan b ise, rüzgâr türbininin sistem verimliliğine ve rüzgâr hızlarının istatistiksel dağılımına bağlı olan bir katsayıdır. Bazı iklim bölgelerinde, rüzgâr hızlarının istatistiksel dağılımı düzenli kabul edilebilir. Belli bir rüzgâr iklimi ve rüzgâr türbini kurulu gücü, pervane tarama yüzölçümü ve ortalama yerel rüzgâr hızının uygun bir bileşimi veri olarak alındığında, b çarpanı (katsayısı) sistem başarımını belirlemekte kullanılabilir. Avrupa'nın kıyı iklimlerinde modern rüzgâr türbinleri için b=3.15 değeri alınır ve bu değer de teorik maksimumdan çok farklı değildir. İlke olarak, rüzgâr enerjisinden ekonomik olarak yararlanılabilmesi için, yıllık ortalama yerel rüzgâr hızının, 10 metre yükseklikte 5m/s değerini geçmesi gerekir. Ekonomik hesaplamalar için, rüzgâr türbini ömrü güvenli bir biçimde yıl olarak alınabilir. Avrupa koşulları için, aşağıdaki koşullarda hesaplama sonuçları şöyledir : Anahtar teslim maliyeti :588 (=ECU) /m 2 Faiz :% 5 Ekonomik ömür :15 yıl Teknik hazır bulunma oranı : % 95 Yıllık enerji çıktısı :3,15 V3 kws/m 2 İşletme ve bakım maliyeti :0,005 (=ECU) /kws 13. ELEKTRİKSEL ALT YAPI TASARIMI Rüzgâr çiftliği veya parkı, planlamalarında savsaklanan ( ihmal edilen ) özelliklerden bir tanesi de elektriksel alt yapının durumudur. Bu, rüzgâr çiftliğinin yatırım maliyeti, enerji üretimi ve dolayısıyla kârlılığı üzerinde önemli etkilere neden olabilmektedir. Elektrik sistemindeki enerji kayıpları, tipik olarak rüzgâr çiftliğinin toplam üretiminin %2-3 ü kadardır. Bu nedenle optimum hat ve transformatörlerin teknik niteliklerinin belirlenmesi gerekmektedir. Maliyetlerin ve iletim hatlarıyla transformatörlerin, özellikle belli bir yüzölçümü için, enerji kayıplarına ilişkin veriler kullanılarak yatırım maliyetleri ve enerji kayıpları hesaplanır KAYNAKÇA 1. Kaynak Elektrik Dergisi 3/95 Metin Özgüç 2. Kaynak Elektrik Dergisi 4/94 Ö. Tunç İldeniz 3. Kaynak Elektrik Dergisi 1/98 Dr. Tanay Sıdkı Uyar 4. Kaynak Elektrik Dergisi 2/95 Yrd.Doç.Dr Kadir Erkan 5. Wind Energy Handbook by Tony Burton, David Sharpe, Nick Jenkins, and Ervin Bossanyi, Amazon.com 6. Wind Energy Explained by James F.Manwell, John G. McGowan, and Anthony L. Rogers, July 15, Amazon.com 7. Windturbines : Fundamentals, Technologies, Application and Economics by Erich Hau, April 30, 2000 ), Amazon.com 8. Power from Wind : A History of Windmill Technology by Richard Leslie Hills, March 25,1994. Amazon.com 9. The generation of electricity by wind power by E.W.Golding ( 1980 ) Amazon.com 10. Grid-connected Wind Turbines by H.Nacfaire ( Dec 1990 ) Amazon.com 11. A Guide to Small Wind Energy System by John Twidell, ( June 26, 1987 ) Amazon.com 12. Simplified wind power experimenters by Jack Park 1975 Amazon.com 13. Wind Energy Technology by John F. Walker and Nicholas Jenkins ( Jun 12, 1997) 14. Wind Power Equipment by D.F.Warne ( June 1983) Amazon.com 15. Wind Energy Basics : A Guide to Small and Micro Wind Systems by Paul Gipe, Amazon.com 16. Horizontal-Axis Wind Turbine Technology by David Spera, Amazon.com 17. SI-BİRİMLERİ (Systém International d Unités ) ve DİĞER FAYDALI DÖNÜŞTÜRME ÇİZELGELERİ, Eren BAŞARAN, Yayımlayan : S.I.Press,Lefkoşa Doç.Dr.Mustafa ALTUNÇ (YDÜ Denizcilik Fakültesi Dekanı ) - KKTC de Rüzgâr Enerji Potansiyeli, Rüzgâr Enerjisinin ülkemizde uygulanabilirliği Paneli. 17 Ekim Düzenleyen : KTMMOB Elektrik Mühendisleri Odası. Oturum Başkanı : Doç.Dr.Kadri BÜRÜNCÜK }

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Rüzgâr Enerji Santrallerinin İnsan Kaynakları ve İstihdam Açısından Önemi

Rüzgâr Enerji Santrallerinin İnsan Kaynakları ve İstihdam Açısından Önemi ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ Rüzgâr Enerji Santrallerinin İnsan Kaynakları ve İstihdam Açısından Önemi Prof. Dr. Okan ÖZGÖNENEL okanoz@omu.edu.tr 1

Detaylı

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI Mustafa Orçun ÖZTÜRK mustafaozturk@kosbi.org.tr ÖZET Günümüzde fosil yakıtlarının sonunun gelecek olması maliyetlerinin fazla olması ve

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ VE RÜZGAR TÜRBİNLERİ. Mustafa Ersin KELSOY Melih A5lla SOYSAL

RÜZGAR ENERJİSİ VE RÜZGAR TÜRBİNLERİ. Mustafa Ersin KELSOY Melih A5lla SOYSAL RÜZGAR ENERJİSİ VE RÜZGAR TÜRBİNLERİ Mustafa Ersin KELSOY Melih A5lla SOYSAL Yenilenebilir Enerji Kaynağı RÜZGAR ENERJİSİ NEDİR? Rüzgar enerjisi; doğal, yenilenebilir, temiz ve sonsuz bir güç olup kaynağı

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI Cumhuriyet Üniversitesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü Sunan Yrd.Doç. Dr. Mustafa HOŞTUT Nisan-2007 1/53 RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

4. Rüzgar enerjisi. 4.1 Giriş

4. Rüzgar enerjisi. 4.1 Giriş 4. Rüzgar enerjisi 4.1 Giriş Rüzgar enerjisinin kaynağı güneştir. Güneş enerjisinin karaları, denizleri ve atmosferi her yerde özdeş ısıtmamasından dolayı oluşan sıcaklık ve buna bağlı basınç farkları

Detaylı

RÜZGARDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ

RÜZGARDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ RÜZGARDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ Sebahat Akın, Orhan Zeybek* Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Balıkesir sakin@balikesir.edu.tr * Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ

RÜZGAR ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ RÜZGAR ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ RÜZGAR ENERJİSİ DÖNÜŞÜM SİSTEMLERİ Günümüzde kullanımı ve teknolojisi en hızlı gelişme gösteren yenilenebilir enerji kaynağı rüzgar enerjisidir. Rüzgar türbin teknolojisindeki

Detaylı

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 1 TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI SMART HOME LABORATORY FOR SMART GRID INFRASTRUCTURE IN TURKEY Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Sunan Onur ELMA 2

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

GÜNE ENERJ PV Sistemleri: PV uygulamaları

GÜNE ENERJ  PV Sistemleri: PV uygulamaları GÜNEŞ ENERJİSİ Güneşin enerjisini üç yolla kullanabiliriz, güneş enerjisi derken bu üçü arasındaki farkı belirtmek önemlidir: 1. Pasif ısı. Güneşten bize doğal olarak ulaşan ısıdır. Bina tasarımında dikkate

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

ALPER AKCA

ALPER AKCA 25.10.2008 Lisans, ODTÜ EEE, 2005 Yüksek Lisans, ODTÜ EEE, 2008 ASELSAN, 2005- Neden Destek? Destek Türleri ABD Ulusal Mekanizmalar ABD Eyalet Mekanizmaları AB Destek Mekanizmaları Türkiye Yenilenebilir

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

EKO MOD ve ENERJİ TASARRUFU. EKO-MOD; Minimum enerji harcayarak, belirlenen gerilim toleransları arasında şebekenin

EKO MOD ve ENERJİ TASARRUFU. EKO-MOD; Minimum enerji harcayarak, belirlenen gerilim toleransları arasında şebekenin ED5-EKO-MOD 2013 EKO MOD EKO MOD ve ENERJİ TASARRUFU EKO-MOD; Minimum enerji harcayarak, belirlenen gerilim toleransları arasında şebekenin bypass hattı üzerinden yüklere aktarılması olarak açıklanabilir.

Detaylı

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ Yrd. Doç. Dr. Önder GÜLER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü ÖZET Elektrik enerjisi üretiminde kullanılan fosil yakıtların gelecekte tükenecek olmaları

Detaylı

ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ

ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ Ülkemiz, coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli açısından birçok ülkeye göre şanslı durumdadır. Devlet Meteoroloji

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard.

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Türkiye de Rüzgar Enerjisi Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Akış Ülkemizde rüzgar enerjisi Destekleme Mekanizmaları Lisanslı Elektrik Üretim Tesisleri Lisanssız Elektrik Üretim Tesisleri Ülkemizde Rüzgar

Detaylı

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek KAPASİTE FAKTÖRÜ VE ENERJİ TAHMİNİ Kapasite faktörü (KF) bir santralin ne kadar verimli kullanıldığını gösteren bir parametredir. Santralin nominal gücü ile yıllık sağladığı enerji miktarı arasında ilişki

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

İ klim değişikliği probleminin giderek ciddi olarak ele alınmaya OTAM AYLIK BÜLTEN İÇİNDEKİLER. Elektrikli Taşıtlarda CO 2 nin Geleceği

İ klim değişikliği probleminin giderek ciddi olarak ele alınmaya OTAM AYLIK BÜLTEN İÇİNDEKİLER. Elektrikli Taşıtlarda CO 2 nin Geleceği SAYI 49 EKİM 2013 OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ ARAŞTIRMA GELİŞTİRME A.Ş. İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ VAKFI OTOMOTİV SANAYİİ DERNEĞİ TAŞIT ARAÇLARI YAN SANAYİCİLERİ DERNEĞİ OTOMOTİV ENDÜSTRİSİ İHRACATÇILAR BİRLİĞİ

Detaylı

Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması

Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması Dünya Nüfusu sürekli arttığından ve ülkelerin şu anki Batı Avrupa,Japonya,Kuzey Amerika yaşam standartlarına ulaşma çabasından dolayı daha fazla elektrik

Detaylı

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK Ülkemizde 2010-2011 yılı itibari ile çeşitli

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

e-mobility (elektrikli ulaşım)

e-mobility (elektrikli ulaşım) e-mobility (elektrikli ulaşım) Küresel iklim değişikliğine yol açan CO 2 emisyonları Dünya Çapında Kaynak: BMU Hedef: Küresel ısınmayı 2 C 0 sınırlandırmak 2000 yılına kıyasla emisyonun % 85 azaltılması

Detaylı

Giriş DÜZCE ŞARTLARINDA BİR KONUTUN ENERJİ İHTİYACININ GÜNEŞ ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI İÇİN EN UYGUN SİSTEMİN BELİRLENMESİ VE KURULUMU

Giriş DÜZCE ŞARTLARINDA BİR KONUTUN ENERJİ İHTİYACININ GÜNEŞ ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI İÇİN EN UYGUN SİSTEMİN BELİRLENMESİ VE KURULUMU Proje Başlığı : DÜZCE ŞARTLARINDA BİR KONUTUN ENERJİ İHTİYACININ GÜNEŞ ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI İÇİN EN UYGUN SİSTEMİN BELİRLENMESİ VE KURULUMU Proje No : 2013.06.03.173 Yürütücü Araştırmacı Araştırmacı

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR ENTEGRE MOTOR ÇÖZÜMLERİ Günümüzde enerji kaynakları hızla tükenirken enerjiye olan talep aynı oranda artmaktadır. Bununla beraber enerji maliyetleri artmakta ve enerjinin optimum

Detaylı

www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net

www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net RÜZGAR ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU İ ç e r i k Türkiye nin Rüzgar Potansiyeli İşletmede olan RES Rüzgar Gücü Hesaplaması RES Birim Elektrik

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ A. Emre Demirel Ege Kule AŞ/Fabrika Müdürü 1 EGE KULE A.Ş. Ege Kule, 1955

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007. MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V.

YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007. MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V. ORTA KARADENİZ Z BÖLGESB LGESİ RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007 MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V. TÜRKİYE RÜZGAR

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU YEŞİL ENERJİ NEDİR? Yeşil Enerji, güneş, rüzgar jeotermal, hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen enerji için kullanılan bir deyimdir.

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI Doç. Dr. Selim SOLMAZ Gediz Üniversitesi Makine Müh. Bölümü selim.solmaz@gediz.edu.tr SUNUM PLANI Motivasyon Proje Geçmişi

Detaylı

Enerji Tasarrufu AB Araştırması

Enerji Tasarrufu AB Araştırması ENERJİ TASARRUFU Enerji Tasarrufu AB Araştırması 2050 yılı Enerji Senaryosu Biyoyakıt 30 % Güneş 40 % Petrol 5 % Rüzgar 15 % Su 10 % 2 Enerji Tasarrufu Shell Araştırması 2000 / 2020 / 2060 yılları Enerji

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

ENERJİ COĞRAFYASI RÜZGÂR ENERJİSİ VE KULLANIMI

ENERJİ COĞRAFYASI RÜZGÂR ENERJİSİ VE KULLANIMI ENERJİ COĞRAFYASI RÜZGÂR ENERJİSİ VE KULLANIMI SOSYAL BİLGİLER YILLIK PROJE 5/B SINIFI İlayda Tenim Kerim Eraslan Kevin Deniz Astley Mehveş Özel Mert Alku Yağız Sandal Danışman Öğretmen: Müjgan DEMİR Mart/

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ M E H M E T A Ş K E R, 2 5. 0 9. 2 0 1 3 I S T A N B U L TÜRKİYE'NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POLİTİKALARI : Elektrik enerjisi üretmek için yenilenebilir kaynakların kullanımını

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ 10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ KONULAR 1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri 2. Şebeke Çeşitleri 10.1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri Elektrik enerjisini üretmeye,

Detaylı

ORTALAMA RÜZGAR VERİLERİ ÜZERİNDEN RÜZGAR ENERJİSİ SANTRALLERİ İÇİN ÖN FİZİBİLİTE YAPILMASI: GEDİZ ÜNİVERSİTESİ 100 kw RES UYGULAMASI

ORTALAMA RÜZGAR VERİLERİ ÜZERİNDEN RÜZGAR ENERJİSİ SANTRALLERİ İÇİN ÖN FİZİBİLİTE YAPILMASI: GEDİZ ÜNİVERSİTESİ 100 kw RES UYGULAMASI ORTALAMA RÜZGAR VERİLERİ ÜZERİNDEN RÜZGAR ENERJİSİ SANTRALLERİ İÇİN ÖN FİZİBİLİTE YAPILMASI: GEDİZ ÜNİVERSİTESİ 100 kw RES UYGULAMASI Doç. Dr. Selim SOLMAZ Gediz Üniversitesi Makine Müh. Bölümü selim.solmaz@gediz.edu.tr

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ AÇILARI GİRİŞ Güneş ışınları ile dünya üzerindeki yüzeyler arasında belirli açılar vardır. Bu açılar hakkında bilgi edinilerek güneş enerjisinden en

Detaylı

Modüler Hibrid Enerji İstasyonu- MOHES

Modüler Hibrid Enerji İstasyonu- MOHES Modüler Hibrid Enerji İstasyonu- MOHES Modüler Hibrit Enerji istasyonu (MOHES) Sivil ve Askeri Endüstrinin bir çok alanında şebeke elektriğinden veya petrol kaynaklı diğer enerji kaynaklarından istifade

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

Türbin modeli : LARUS45. Güç: 45 kw. (Maksimum) Kanat çapı: 15,6 m., 3 kanat.

Türbin modeli : LARUS45. Güç: 45 kw. (Maksimum) Kanat çapı: 15,6 m., 3 kanat. TEKNİK BİLGİLER Türbin modeli : LARUS45 Güç: 45 kw. (Maksimum) Kanat çapı: 15,6 m., 3 kanat. Kule : Bakım ve kurulum eğilmesi yapılabilen, hidrolik piston monte edilebilen, galvanizli çelik kule. Yükseklik

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ Ali Erduman 1, Bedri Kekezoğlu 1, Ali Durusu 1, Muğdeşem Tanrıöven 1 1 Elektrik Mühendisliği Bölümü Yıldız

Detaylı

Abs tract: Key Words: Onur ERDEM Barbaros BATUR Z. Düriye BİLGE Galip TEMİR

Abs tract: Key Words: Onur ERDEM Barbaros BATUR Z. Düriye BİLGE Galip TEMİR 3galip temir:sablon 20.08.2015 11:11 Page 22 Onur ERDEM Barbaros BATUR Z. Düriye BİLGE Galip TEMİR Bozcaada da Kurulacak Olan Bir Rüzgâr Enerjisi Santralinin Ekonomik Analizi Abs tract: In this study the

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014 TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. Yıl Kırşehir Konferansı Küresel Isınma ve Kentlerimizin Geleceği 10-11-12 Eylül 2014 Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması,

Detaylı

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Genel elektrik talebi kış aylarında ısıtma ve aydınlatma, yaz aylarında ise soğutma (klima) ihtiyacına bağlı olarak bölgesel ve mevsimsel farklılıklar oluşturur. modus Enerji

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK LİSANSSIZ RÜZGAR ELEKTRİK SANTRALİ. M. Burak MALÇOK Proje Yöneticisi

TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK LİSANSSIZ RÜZGAR ELEKTRİK SANTRALİ. M. Burak MALÇOK Proje Yöneticisi TÜRKİYE NİN EN BÜYÜK LİSANSSIZ RÜZGAR ELEKTRİK SANTRALİ M. Burak MALÇOK Proje Yöneticisi Türkiye nin EN BÜYÜK Lisanssız Rüzgar Projesi Konular 1. Mars Enerji Firma Profili 2. Garanti İplik RES Projesi

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

Akıllı Şebekelerde Enerji Depolama Çözümleri 27.04.2015

Akıllı Şebekelerde Enerji Depolama Çözümleri 27.04.2015 Akıllı Şebekelerde Enerji Depolama Çözümleri 27.04.2015 Prof. Dr. Engin ÖZDEMİR KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLĞİ BÖLÜMÜ E-mail: eozdemir@kocaeli.edu.tr İÇERİK: ENERJİ

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

MANİSA / KIRKAĞAÇ RÜZGÂR POTANSİYELİNİN İNCELENMESİ. N. Sinan KÖKSAL

MANİSA / KIRKAĞAÇ RÜZGÂR POTANSİYELİNİN İNCELENMESİ. N. Sinan KÖKSAL MANİSA / KIRKAĞAÇ RÜZGÂR POTANSİYELİNİN İNCELENMESİ N. Sinan KÖKSAL Celal Bayar Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, MANİSA Özet Kullanılabilir fosil kaynakların azalması ve

Detaylı

Enerji Verimli Çelik Evler

Enerji Verimli Çelik Evler Enerji Verimli Çelik Evler Enerji verimliliği nedir? Enerji verimliliği son yıllarda sıkça duyduğumuz bir kavram. Genel olarak; yaşam standardını düşürmeden, enerjinin verimli kullanılarak tüketimin azaltılmasına

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Fatih BODUR Elektrik Motorları : Dönme kuvveti üreten makineler Elektrik motorunun amacı: Motor şaftına Dönme Momenti (T) ve Devir (n) sağlaması,iş

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ GÖKÇEADA NIN ELEKTRİK ENERJİSİ İHTİYACININ RÜZGAR ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ GÖKÇEADA NIN ELEKTRİK ENERJİSİ İHTİYACININ RÜZGAR ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ GÖKÇEADA NIN ELEKTRİK ENERJİSİ İHTİYACININ RÜZGAR ENERJİSİ İLE KARŞILANMASI İsmail Hakkı TAVMAN Dokuz Eylül Üniversitesi 35100 Bornova

Detaylı

Tarımsal Sulama Sistemlerinde Off Grid (Şebekeden Bağımsız) Uygulamalar

Tarımsal Sulama Sistemlerinde Off Grid (Şebekeden Bağımsız) Uygulamalar Tarımsal Sulama Sistemlerinde Off Grid (Şebekeden Bağımsız) Uygulamalar Genellikle şebeke hatlarından uzak yerlerde kalan tarımsal arazilerin elektrik ihtiyacının karşılanması için en uygun çözüm güneş

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis Sanayide Enerji Verimliliği Hizmetleri Soğutmanın Temelleri Doğalgazlı Soğutma Otomotiv Fabrikası İçin Örnek Çalışma Örnek Çalışma Sonuçları Enervis Sanayide

Detaylı

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL Melisa KORKMAZ Küreselleşen dünyada insan kendi yaşamını kolaylaştırmak amacıyla, ihtiyaçlarını karşılayacak birçok ürün icat etmiştir. İcat ettiği

Detaylı

Mars Enerji Hakkında

Mars Enerji Hakkında Mars Enerji Hakkında Mars Enerji International Hollanda Üretim Planı ; RES Servis ve kurulumda, Hollanda lı partner Avrupalı yatırımcıları TR ye gelmesinde köprü Üreticiler ile hızlı işbirlikleri Mars

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

ANEL ENERJİ GELİŞEN KENTLER ZİRVESİ, KONYA

ANEL ENERJİ GELİŞEN KENTLER ZİRVESİ, KONYA ANEL ENERJİ GELİŞEN KENTLER ZİRVESİ, KONYA DÜNYADA ENERJİ Dünyada artan enerji tüketimi ile alternatif enerji kaynaklarının kullanımında artış eğilimi görülmektedir; Limitli kaynaklar Sanayi üretimindeki

Detaylı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı 27-03-2015 1 Sunum İçeriği YEGM Sorumlulukları ve Enerji Politikalarımız YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİ

Detaylı

BERKAY FOTOVOLTAİK & ISITMA & SOĞUTMA & SİSYEMLERİ BERKAY ISITMA&SOĞUTMA&FOTOVOLTAİK SAĞLIK & KONFOR & EKONOMİ

BERKAY FOTOVOLTAİK & ISITMA & SOĞUTMA & SİSYEMLERİ BERKAY ISITMA&SOĞUTMA&FOTOVOLTAİK SAĞLIK & KONFOR & EKONOMİ BERKAY FOTOVOLTAİK & ISITMA & SOĞUTMA & SİSYEMLERİ BERKAY ISITMA&SOĞUTMA&FOTOVOLTAİK SAĞLIK & KONFOR & EKONOMİ BERKAY ISITMA & SOĞUTMA & FOTOVOLTAİK SİSYEMLERİ Almanya'dan özel güneş enerji paneli Sizlere

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Havalandırma neden yapılır? Yazın uygun hızda, kışın ise hava cereyanı

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL

AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids. Mehmet TÜMAY Taner TOPAL AKILLI ŞEBEKELER Smart Grids Mehmet TÜMAY Taner TOPAL Özet Günümüzde elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtım teknolojilerinde bilişim teknolojilerinin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Akıllı şebekeler

Detaylı

KOCAELİ BÖLGESİ SOKAK AYDINLATMALARINDA LED ARMATÜR KULLANIMININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE MALİYETİNE ETKİSİ

KOCAELİ BÖLGESİ SOKAK AYDINLATMALARINDA LED ARMATÜR KULLANIMININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE MALİYETİNE ETKİSİ KOCAELİ BÖLGESİ SOKAK AYDINLATMALARINDA LED ARMATÜR KULLANIMININ ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE MALİYETİNE ETKİSİ E. Mustafa YEĞİN 1, M. Zeki BİLGİN 1 1 Kocaeli Üniversitesi, Elektrik Mühendisliği Bölümü, Umuttepe

Detaylı

Samet Biricik Elektrik Mühendisi Biricik Elektrik Mühendislik e-mail: samet@biricikelektrik.com

Samet Biricik Elektrik Mühendisi Biricik Elektrik Mühendislik e-mail: samet@biricikelektrik.com KKTC DE RÜZGÂR ENERJİSİNİN ELEKTRİKSEL UYGULAMALARI Samet Biricik Elektrik Mühendisi Biricik Elektrik Mühendislik e-mail: samet@biricikelektrik.com 1-Özet Dünya ekonomik ve sosyal alanda hızla gelişmekte

Detaylı

EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir:

EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir: EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir: Değişken adı Rüzgar Hızı Rüzgar Yönü Hava Sıcaklığı Bağıl

Detaylı